Gi2754
author: Besange, Hieronymus

-

VAm

n

p

d

D

aol

N

N

MALS

x*

d

z

2

p

s

.yä,.

E

M

x

3.

n

E

s

O

SPI

2

.

DEU

x

5

-

NI

56

b

13

DEU

2

?

i

*

X

$u

R

2

w

E

E

N

TE

5

N

Y

X

W

A

N

W

2

N

*

W

z

N

N

*

4

:

r

E

W

x

z

dAUE

-

AS

.

ET

4

"t

us

:

w

d.

-

E

i

a ik

é

E

x

yu

38

2V

5

H

e

^

N

:

i

M

P

x

LE

M

EM

i

Em

Ms

P

ho

MP

m

p

t

d

2

E

?

p5

p

n

E

W

w

CO

d

*

-

us

d

A

t

Ed

*

-

4-6

ce

s

K

5

i

a

E

ss

aE

EOR

d

L

RE

$

u Qu

E

*

s

ECC

s

n

DX

g

E

A

z

d

m

IU

$

ET

$

;

ONX

s

aE

: 2

*

d

AE

"

a

-R

r

p

r

s

E

)

à3

d

N

"E

i2

A^

P

A

x

"

A.

v

2

-

:

iec

-

.sz»

OMAU

^

X

WE

VT

un

t

g

t

m

ub

SxXSe

o

AE

*

AA

x

CM

AA

D

A

e

v

E

B

&

m

s

.

2

r

l

i

E

A

VRs

i

g

2

t

"i

"

Mi

MM

L

o

as

-

Cs

Ev

X

. r

P

u

m

2

x

m

E

v

-

MT

z

A

T

Buen

i.

g

u

ROAH

—

J

2

z

2

m

d

jocp- Lt r

h-ä

P

H

e

£.

f

*

2

2w

|

ue6Gutqni g8n

Q

Wu

TEU E

L20 L6L9S6VLLS»CIN

mäïä

as

"-N

d.

4

M

^W

|*:

WL

"h

ä

&

s

E

^s

n»u:.-

A

E.

h

P .?»e.—«

N

E

h

-

J«

e

V

;

5

.

Ed

"A.

P 4

A

ä&

dU

|

4

h.

Ó

y

"

m..w:&

e

2

d

A&

P i

(

» -

P 4

9kc f

,

;

46

*

P

VA

s

j

)

vv-

d

2

Q

.

3

LM

--

—

n

g

".

"s

fv

M

E

faï'

àN

-

-

3

E

h

d

* 7

&

Q

4 .

»

N

N

t

u

$s.

.äx

e

ast

«

äu.

L0N WE

«

*

T)

Xv

A

z

'9

",

*

N

E

ls

M

N

NT

ACNN

C ü'&r—

-

d

9.

3

*é

"n

A

h E

-

i.

"

G?ï E

n

u

E

F*

" 4

o

.

x

-ä'.

z

h.

bt

"

— 23

-

s

Qä&

e

OM

;:e

-

És

R

"

a

-^

N

i

D.

x

(

p

*à

E

p

FA

^

Á

'fl

.

|

n MM d

j

""

zi

ia i

p

"T

T

MVE

.

f

- ARl

*

*

xrw.x

MYRRH .

FASCICVLVS.

f/

NX0

DOl

IN

| ] DT

"IVANG

x AUR

IN

/BOCLIS

B

j

hm

0

&l

IT INA:

E

TY

;

j

i

FASCICVLVS

MYRRH 7/E

COLLECTVS

EX OMNIBVS ANGVSTIIS , ET

DOLORIBVS PATIENTIS PRO

HVMANO GENERE SALV ATORIS

COMPLECTENS

PRATER CONCORDEM SS. IF.

EVANGELISTARVM NARRATIONEM

PIISSIMA QFAEQVE SS$. PATRFM , ET

ECCLESLE DOCTORVM SENSA, QVJE DE

SACRATISSIM A

CHRISTI PASSIONE

SPARSIM IN SCRIPTIS SVIS

PRODIDERE.

COLLECTORE

P. HIERONYMO BEZ ANGE

O. S. B. CREMIFANI PROFESSO,

ET IN ACADEMIA iBIDEM S. SCRIPTVRJE

PROFESSORE ORDINARIO,

;;;

H

CVM SUPERIORVM PERMISSV,

STYRAE,

TYPIS GREGORII MENHARDT,

M, DCC, LXVI

q P

^

quo

bj tuta , firmaque infirmis. fecuritas , & re-

quies: , mifi in vulneribus Saimatoris.? Tan-

PSBRCEN iUR s o UER

Tevvu

to illic kcurzor babito, quanto ille potentior ef?. ad

OniGEx:

faluandum.

Fremit mundus, premit corpus , diabo-

$. CR

lus infidiatur ; non. cado : fundatus enim Jum fapra

$, Bu

firmam petram.

Peccaui peccatum grande : tur-

Sis

babitur confdentia , fed mon perturbabitur , quo-

$. Basr.

j

8 Cran

siam -vulnerum Domini vecordabor : nempe vulne-

MI]

Ouid tam

ratus ef] propter. iniquitates. noffras.

$ Àm

ad mortem , quod mon Chrifh wmorte. foluatur ?

$. C

Si ergo in tentem venerit tam polens, Tamque efficax

Jouxxis

medicamentttm , nulla iam po[Jum morbi malignitate

$. Hizn

$& Pav

terreri.

$. Àvai

$, Isno

$. Crni

NG

$. BDERNARDVFS

SERM, LXl IN CANZICA

—

n

Z

SERIES

SS. Patrum, & Ecclefie Do&orum ,

€n.

quorum teftimoniis Fafciculus prefens

connectitur;

? a.

TE&TVLLIANV&.

S. Lzo MAGNYVS,

d al

ORIGENES.

$. FvrcrzNrivs. RvsPEN.

; ditli-

SIS.

S. CyPRIANVSs.

m fipra

CassioODORVS.

h :tr-

S. Hiranivs PrcrAWTEN-

SIS.

S.' GnaEGORIVS MAGNVS.

Uf D qüö-

S. BAsILIVS MAGNVS.

S. Isiponvs HIsPALENSTS.

S. Cyni.Lvs HigROSOLY-

S. BEDA,

ho

MIT*

S. JoauNzs DAMAsCE-

lut'd lm

NVS.,

S. AMnBROSIVS.

5

lu ?

S. CuRYsosTOMVS..

TuroPHYLACTVS.:

ïue e]jïcax

JoaANNuzs: HrEROSOLYMIT,

S. PerRvs DAMIANVS.

d

glignitlt

S. HiERONYMVS.

S. AusrrMVS CANTVARI-

PavLINVS NNoLANVS,

ENSISf

SO

.

AVGVSTINVS.

S. BERNARDVS.

;i:(

. IsrpoRvs PELVSIOTA.

S. TnoMas AQVINAS,

g

*

CyRILLVS ALEXANDRI-

S. LA.VRENTIVS: IVSTINI-

NVS,.

ANVS.

Y

$

(

15

CEN-

:

CENSVR A.

|

x

ber, cui titulus : FAscicuLus Mymum

Ll

colle&us ex omnibus anguftiis patientis

Saluatoris , fecundum fenfa SS. Patrüm

EEE D

& Ecclefi:& Do&orum, eo magis typis euul-

gari meretur , quo & myfteriorum digni-

l(

tate, &

& fan&itate commentariorum fe luce

dignum exhibet.

tlit D)

Dabam ex Collegio Clericorum Paffauii

(

t

xvi. julii 1765.

uf da

IOSEPVS ZENZ CONSIL. ECCL.

quetiii

SPIRIT. ET LIBB. CENSOR.

d c

APPROBATIO ORDINARIATVS

Ui

Concl. Datur facultas imprimendi.

VICIWUE

Sign. Paffauii ex Confilio Eccl

entil

vin. Julii 1765

ANTONIVS COMES p£

buflit

PREVNER OFFICIA-

(üSfte

LIS ET VICARIVS

CUT

GENERALIS

ä

ALEXANDER FRANCISCVS

n

*

o

CA

IOSEPHVS COMES ENGL

$*

M

zi

DIRECTOR

Dluroy

E

6

o -

A

M

FRANCISCVS ALOTSIVS KHONIG

ztzq

CONSIL. ECCL. ET OFFIC, NO«-

TARIVS

AOK

EVA URH UE t Ut Db TA J

JoXox

QO HGOBO r M EERIC MOR TO A:

TRRHE

tlentis

ANIMADVERSIO

atrüm

seuyl-

Uæx prefeutis — fot volumisis con-

ï;

digni

Jiribendi Tatio , Ledor bene-

: ]uce

uole ! paucis accipe.

Pafo-

uis Dominice affidua meditatio quam fit

affzuii

digna omui bomine Cbriffiamo , nibil opus

eff demouftrare: dicam duntaxat , com-

ECCL,

501

suendandos fummmopere piorum . quorum-

dam conatus , qui editis iunumeris libris,

lTVSo

emmenm wouerunt. lapidem , vt tautee vei

mendi,

g

) Edl

auemoriemi magis wiagisque bomiuum

Porro non eff

qeutibus iuflillareut.

pufillitatis meze difquirere, quis tot, tan-

tosque imter fcriptores ad euangelicam

veritatem propius accefferit., aut. ab ea-

ï?

CISCVS

deim wagis deuiarit : palam eff tamem ,

ENGL

jlures uegocium iffboc tanti momenti pia

KHö'NlG

vtique iutemtione adgreffos , . fimem

WIC' NO i

ex-

d 4

—

À

Wi

:xjþe&ktum bäudqzmquam obtimui[fe. g M

eilli

| ]

Equidem licet veperire uom. paucos , qui

giiact

fümplicitate quadam fantta delufi, t

i El gl dien Pa i

pie Jolum , won. vt vere , non. ot pruden-

Grit,

Hinc

tis cif

;er fcriberemt , adlaboravumt.

megle&a mon varo euangelica auttoritate ,

Jl

dam -

fabule fparguutur. in vulgus , que HeC

Choft

folida quadam traditione. , mimus fum-

damento quodam im facro textu mituutur.

cecidi

.

Quium legunt buiusmodi ,vt dicam exempli

bus pf

eauffa , fufceptum IESF.M a militibus iu

feuchi

rattorium , €? congregatam ad eum vui-

quzda

tantur

uer[am cobortem , ( Marrn. xxviL, 27. )

sille fimgunt contumelias , patientiffmmo

Ls (

Saluatori illic in occulto illatas , tanquam

&in

eliciende teuerrime — compaffomi — mon

ftitife

fufficerent , quarum ipfi Jan&ti Euangeli-

busdy

ffce meminerunt ; oel tanquam bi talia

qui (]

Oc; ial t dl ao i o Ra MQNOP cGOMNE

fileutio praetereuntes , meglexiffeut eorum

etiamn

aliquid , que edificatulis Jïdelilzus firuire

domy

de-

ii at Ra

tife

d&lfelfaizt C .nece;yïtas—' iam poffularet ,

ll

ct illorum oel incuria , vel obliuio , ad-

, 0

mixtis quibusdam figmentis füppleatur.

Fudet

Certe, vt verbis vtar. funmne auctorita-

H

tlf

tis ciri Profperi de Lambertinis , deiude

1

lbt

Benedi&ti XIF. « m. in piis quibus-

t MC

dam meditationibus fcriptum eft ,

NI

Chriftum alapa accepta ;.in terram

Wi

cecidiffe ; funt alie quedam, in qui-

vunpl

bus percufforis manus ferrea manica,

jj z'n

feuchirotheca armata fuiffe traditur :

i uf«

quadam etiam referunt , ex ore Chrifti

[, 27' )

tantum fanguinis alapz vi effluxifle ,

ntijima

vtexeo omne pauimentum maduerit,

mqurtm

& in eius diuina facie digitotum ex-

NGUÁZA

ftitiffe alte impreffa veftigia, In qui-

busdam itinerariis legimus , illum ,

ii

i tl

qui Chrifto Domino alapam impegit,

: t

etiamnum íceleris fui pcenas luere in

domo Pilati, feugubernatoris Hiero-

: fïme

folymz :

3;5

1

folymz: Vicentinum quefndam nobi-

| gz/i(l, |

lem virum, nomine Brantium Petrum

: fatri

(rif!

Penalium, a turca quodam illuc ad-

prala

ductum,vidiífe impium illum ab vna ad

alteram partem magni conclauis per-

&am a

feit d

petuoinambulantem, atque inclaman-

LJ

tem

.

fic refpondes pontifici ? p&

grit i

at

FESTIS D. N. I. C, CAP. VII.

DE PARA*

(

SCEVE N. 22.EDIT. TERT. PATAVIENS. $fl

C C

diofé autem preetereo, quee ipfemet in libris

lig :

quibusdam de Paffioue Domimi configna-

ta deprebendi , ue forte famam .aliquo-

41 QU

rum eius geueris. audorum rodere velle

pittü

videdr.

Quidquid iuterim eff piarum

dripa

(ifquin

eiuscemodi traditionum , modefte. decli-

TU

sare malo , quam coutemmeudo expío-

dere.

ilenu

Subdubitare tamen ; immo fateri

Quia ni

T

quis me probibeat , fimilibus additamen-

ztisuec edificarime admodum,uec emolliri.

Que in

ZAd manus funt. wobis fanda IF.. Euan-

tibug

gelia,

QLgsr

Diobi-

gelia , && temerrima. defüper antiquorum

i

Patrum foufa , que de imnenfo erga uos

|c ad-

Chrifti amore . luculeutum tcjfzmamzm

inaad

5

5

prebent.

Quum alapam Chriffo imp

5 pet«

&am cogito , totus coutremifco ,quim fer-

rran

reau mauicam defiderem : Et quum fla-

?

feu. . flag

n

gris iutueor coucifum ,

addita fmt ligmea , vel offea fruf£ula ,

DARAY

N

aut vuci ferrei , feu mou frut ; tmmnanem

rlir

certe exflitiffe flagellatiouem , nullus am-

bigo : mum quadragenas Chriffus plagas,

Á

(

qn vero quiuquies wnülle trecemtas tri-

x

ginta quiunque,am quimquies mille. qua-

at

Tj

dringentas fexagiuta &c. accepertt ,uon

difquireudum exif£ima.

Etenim, ct cum

dtci

do&iffimo Suarezio loquar, quantus fuerit

EW

ille numerus, affirmare non poflumus,

fiter

dl

quia nequein Euangelio habetur, ne-

Wil

que inScriptura, neque a fanctis a-

tribus traditus eft, 111. PART. TOM. II.

Éu

m

QiuEST, 4Ó. A 2. DISP. 25. SECT, 2.

Deni«

qui f

Dem'que,lfvt paucis abjbkmm j þn&is IF.

ä

fü/lte

Euaugeliis omuem noui deferre bomorem ;

ceteris vero traditiouibus , quas im vene-

rl

randa autiquitate , vel in ipfa Scriptura

miatr

fundata vatio mow. perfuaferit , quasque

cal

communis magiféra Ecclefia ratas mon

ücttpr

tititen

babuerit , adcommdare fidem confean-

ter abuuo.

4il [j

Quateuus igitur faluberrima recor-

ftfatr

Ldixa

datio Domisicee P affionis in cordibus wo-

iulcit

feris cum fru&u , cum adificatione mum-

Mara

um non vigeat, miffis iucertis omuibus,

fqut.

id laboris affumpfi , ot. collatis fontibus

SS. Patrum,&? Ecclefie Doctorum, quo-

la ia

rum feriem paullo ante premifi , etiliffr-

(b (ti

Tio jtn

u queque , eliciendisque piis affe&tibus

fits i

adcommodatiffima congererem ; mee bac

üfri]

n re tam graui ofque adeg. difffus fcien-

115 ]

1

tie , vt , metu , ue ieiumm quidpiama fo-

]am- ex

At

maret , ne onam g'uidem particu

qed

—

Jis]7,

men peuu deprompforim : fed , prout ín

Wrtn;

| foute reperi , fideliter im basgce paginas

! QG«

rctuli.

Sacrum vero textum, quem com-

hr

midioris vfus gratia e IF. Euaugelis

toque

calle&um preuffi , loamui de Paris e S, [.

1 TR

accéptum fero,circa quem motandum ,

njit-

qumeros Romuanos im eodem occurrentes ,

4d. fynapfin , fimgulis capitibus prafrxam

TRCOP

veferri, literas vero mimufculas a ,b ,c,d,

j5 -

admixtas , quid cuiusuis Euangeliftee fit,

t TT

indicare, adeo ,vt (a) Mattbeum , (P)

Wibts,

Marcum , ( €) Lucam , ( d) loaunem de-

iil

fignet. Siugulis Patrum feuteutüis ver-

*

ba facri textus tituli vice preepofui, vt ,

stiliff-

de qua materia tracteut , übs. vllo iego-

ht

tio inotefcat.

Easdem denique fenten-

tias in con[ider ationes, numero CCCLIII.

MA hut

diftribui, iucipiendo ab egreffu Saluato-

j fcieft-

ris iu bortum. Getb[emani vfque ad Do-

im J

jun o

ps vel

nisicam fesztamm , que : deince

(j

]e-

lectionis , v'väl WZädäf(ltiü?ZiSlüCü , vel con-

Jfciendis ad. populum. fermouibus vtcuu-

que faruire. queaut.

His L. B. pro opportumitate cum

EIN H

|

jfru&u ctere: ex iugi culnerum. Chrifi

SSPA

TI

recordatioue profice , fontemque wifera-

tiqiilliiz' þ?fa me precare, € cule.

QVE

HORTY

Vi

], Chri

ad

fen

lhi

r

IN-

Vic

fac]

tl opt.

INDEX

VLCIIT-

CAPITVM,.

QV AE

€ um

IN HOC FASCICVLO SVBNEXIS

Crif

r

SS.PATRVM, ET DOCTORVM SEN-

'TENTIIS MATERIAM PRZEBENT.

Prafatio ex D. Bernardo.

PARS PRIOR.

QVJE INCIPIT AB EGRESSV IN

HORTVM , ET PERTINGIT AD. LATAM

VSQVE IN .CHRISTVM A PILATO

MORTIS SENTENTIAM,

CAPWTL

I. Chriftus cum vndecim Apoftolis mcerens

ad montem Oliueti, & hortum Geth-

. femani pergit.

TL In itinere Apoftolis omnibus fcandalum

predicit; Petrum quoque altera iam

N

vice negationum inftantium commone-

facit.

I

II Triftitia in fe mortali prouocata , ter

jj P

i

Patrem orat, & toties difcipulos fom-

no,ac moerore preffos vifitat.

n

IV.U

IV

Tota fui abdicatione, fummaque men-

tis contentione fupplicanti, & iam ad

fe

agoniam, ac fanguinis fudorem redacto

confolator e coelo Angelus apparet

CAPVT II

L F

f

[. Chriftus hoítibus obuiam vadens , ofculo

i

Il Ret

Tude proditur.

li. Pe

II. Cohortem militum , ac feruorum tur-

bami vna cum duce proditore , verbo

fp

0

füo refupinos fternit

III. Petro, difcipulisque defenfionem pro-

lV, C

€0

Pibet, & Malcho aurem reftituit.

IV. Data hoftibus poteftate, manus in fe

far

nefarias intentari patitur , & Vmcm

no

non

renuit.

CAPVT IH

I. Vjn&us IEfus ad Annam ignominiofe ab-

l. Pen

j

duelt.ur.

E

ï

lL. Inde mox ad Caipham Pontificem , &

T. Chr

Sacerdotum concilium raptatur.

n

LL

iC2 , fer

III. Petrus Dominum eminus fecutus , &

0s fom

in atrium Caiphe ingreffus , miniftris

t

improbis fe mifcet.

je men

IV. IESVS a Pontifice interrogatur ,&a

cjam ad

feruo alapa ceditur.

tedaclo

paret

CAPVT IV

i. Falfa tefümonia apud Caipham IESVS

|

; oículo

filens patitur.

H. Reus mortis in concilio prcnunu»atur

ün tur

Ill. Per fummum dedecus fputis impiorum

, Yerbo

fpeciofus forma pre filiis hommum

confpurcatur.

eri pro

IV. Ceu falfus vates velata facie illuditur,

UlG

colaphis , palmisque diuerberatur

*

*

us in fe

fannis, atque contumeliis per reliquam

noGem laceífitur.

vincil

CAPVT V

xiofo ab

. Petrus tertio Dominum fuum abnegans,

atqueabiurans, fe diris deuouet.

(Ceffl , &

II. Chrifti oculo illuftratus mox refipifcit,

If

atrium deferit, atque amare plorat.

Il

b

C A-

3

CAPVT VI

I. Prima luce rurfum in frequentibus iudi-

[ AD

cum comitiis interrogatur IESVS

tU. p

IL. Iterum fe Dei filium confeffus condem-

p

natur, & mox ab vniuerfo concilio ad

u a

Pilatum prafidem vin&us trahitut

n

CAPVT VII

[..Iudas confcientia fcelerum victus , & fpe

L. Mi

falutis vna cum argenteis abietta , la-

mi

queo vitam claudit

[9li

zïä

1L. Ager figuli innocui fanguinis pretio

ilit

coemitur in peregrinorum fepulturam.

ll Pre

af

CAPVT VIII.

]. Chrlf'tus in preetorio reli&us cum fatelli-

tibus , apud prefidem , ad Iud«os

], Voit

egreffum accufatur.

ol

II. Iudsis religionis obtentu ad prætom

W. Pre

fores remanentibus , intusa Pilato pra-

&

flde examinatur.

Til Pl

Iit. Regnum füum non efi'e de hoc mundo

E

fatetur

IV. D

CA-

CAPVT IX,

ld

I À Pilato innocens prima vice renuntiatux

L

i. Principes nefarium Barabbam Chrifio

ndem-

przferunt.

lio ad

Hl Chriftus femel , lterumque ad falfas

)f

criminationes tacet.

v Wal uv g

CAPVT X

&fpe

l. Ad Herodem quafi populi perturbator

r li

miffus, ab incefto principe, & exer-

citu eius contemnitur , albaque vefte

pretio

illufus, ad prafidem remittitur.

LUTAID,

]l Prefes iterum Chriftüm' innocentem

afferit.

fateli

CAPVT XI.

Udeo5

I. Vniuerfa populi turba Chriftum Barabbæ

homicid&, & latroni poftponit.

retortl

II Frxfidis interim Pilati vxor iuftitiam

o pre

eius teftatur.

III Pilatus quoque tertio eum mnoxmm

"w

mundo

affirmat.

1V. Demum omnis culpre expers, Omnis-

E

k

b 2

que

que au&or fan&itetis homo DEVS,

I M

f

ferui inftar nequiffimi , flagris miferan-

T]I. M

dum in modum toto corpore laceratur.

ID

CAPVT XII

fi

A cohorte militum fi&i , perfonathue regis

inftar contemnitur.

D

q

[. Et primum quidem vefte coccinea,

IIl. Tum corona fpinea , atque arundineo

d

feeptro,

T. Sim

IHI. Denique verberibus, & fputis,

K

IV. Aliisque indignis .modis ludlfxcatur ^

J M

atque affhgltur

ft

PARS POSTERIOR

QVJE DOMINICE PASSIONIS HISTO-

L h(

RIAM A LATA IN CHRISTVM MORTIS

ob

SENTENTIA PROSEQVITVR VSQVE

AD EIVS SEPVLTVRAM

Qu

l, D

CAPVT XIII

dt

1. Pilatus Dominum flagris ; laeerum, fi&tis,

cruentisque infignibus illufum populo

L Vsf

exhibet , & quarta vice innocentiam

eius palam declarat

U. s

u

E

II. Mox de nouo blafphemis crimine accu-

ferzn

fatum, denuo in pretorio examinat.

TaCUf,

III. Manus in pretorio abluit

IV. Dimiffo Barabba, IESVM tradit cruci-

figendum.

ereQ

CAPVT XIV:

ub

L Salustor innocens , latronum focius

s

crucem fibi baiulat , peccatis üoftris

dineo

debitam

II. Simon Cyreneus crucem poft Dominum

portare compellitur.

COUf 4

HI Mulierum lamentantium turba a Chm—

fto commonetur.

CAPVT XV.

ISTO

Y. In Caluanæ monte viribus deficiens ,

ORTIS

NE

oblatum fibi vinum, fellis , myrrhze-

que miftura horridum delibat.

II, Duos inter latrones medius cracifigitur,

titulo cruci impofito

1, ü&m,

CAPVT XVI

popuïo

entem

L. Veftimentorum diuifio, & fortitio,

W. IHllufiones, conuitia, & maledicta.

b 3

III.

l

III. Séptem verba in cruce prolata, quo-

rum primum vide capite preced .

ïV Vltimum Chriftus in cruce fpiritum

reddit, Patrique commendat.

ä

CAPVT XVII

D.

L. Prodigia varia, innocentiam & vi&ori-

amChrifti, Iudeorum fcelus , deuictos

inferos , mortuorum vitam, coeli aper-

[

-tionem teftantia.

II. Centurionis conuerfio , ac popuh poe-

Iïg

nitentia

III. Mulieres, ceterique noti eminus por-

tenta mirantur

L 5

CAPVT XVIII

II Sc

L. Latronum crura franguntur, ad mortem

eorum accelerandam ob Sabbatum in-

. ftans.

IL Chrifti iam mortui latus apertum fan-

guine & aqua manat.

CAPVT XIX

I. Sacrum, Chrifti corpus de cruce depofi-

tum, duorum 1lluf'tr1um virorum mini-

fterio

quo

fterio honorifice fepelitur * primo Ie-

feph ad tam auguítas exfequias findo-

f

nem offert nouam , atque mundiffi-

mam, zque ac monumentum fuum lno-

uum , in petra excifum.

H. Nicodemus alter lIudeorum Princeps

ICloris

myrrhe, atque aloes libras centum 1n

yictos

vn&ionem confecrat.

iper-

TII. Mulieres Chrifto deuot:e funeris fitum

ebferuant , & ocyus ante orfum Sabbati

i pe

vnguenta comparant.

CAPVT XX. & vlumum.

$ por

—— (

I Sabbato conueniunt Principes: Sacerdo—

tum , & Pharifzi.

1. Sepulchrum militari cuftodia , & Iaptde

ortem

obfignato muniunt.

um 1f

n [

lepof

j mini»

b 4

PRZE-

etio

"

ritdo:

PRAZEFATVR

jdeo f

iD

|

i)R

Dd BERNARDVS.

u : d

"

A

Fafciculus myrrhe diledus -

(ciculus

K

|

ID

c&& meus mihi, inter vbera mea

minit ,

commorabitur. -- Benefafciculus, quia

omniur

non fünt condigne paífiones huius

li(tiam,

Qio, E

temporis ad futuram gloriam , quz

* reuelabitur.in nobis.

Id enim , in-

Domin

quit, quod in przfenti eft momenta-

virtute.

irprii o idinwn

neum, & leue tribulationis noftrz ,

fümere

tet vbe

j

fupra modum in füblimitate zternum

pondus glorie operatur in nobis.

fecun

Erit ergo quandoque nobis ingens

i med

cumulus gloriz , qui modo eft fafci-

inala,

An non faíciculus,

culus myrrhz.

ft Q

cuius iugum fuaue eft, & onus leue?

Uerfion

Non quia leuis in fe: ( nec enim

mihida

hss eictusaEeei

leuis paflionis afperitas , mortis ama-

ritudo

lum Q

y/

À

ritudo: ) fed leuis tamen amanti.. Ft

ideo non ait tantum ( fpoufa. im Cauti-

cis ) Fafciculus myrrhz dile&tus me-

us : fed mihi, inquit , quz dilioo , fa-

leus

fciculus eft. Vnde & dile&tum no-

àInc

minat , monftrans , dilectionis vim

omnium amaritudinum füperare mo-

huius

leftiam, & quia fortis eft vt mors dile-

, que

&io. Et vt fcias,noninfe illam,fed in

n

Domino gloriari , neque de propria

Ynta

virtute, fedde Domini adiutorio prz-

ftre ,

fümere fortitudinem ; dicit, illum in-

TRurm

ter vbera füa commoraturum , cui

nobis

/ fecura decantet :

Etiamfi ambulauero

n medio vmbrz mortis, rnion txmebo

ngds j

faíci

fnala, quoniam tu mecum es.

culis,

Ft ego fratres, abineunte mea con-

leue?

uerfione, pro aceruo meritorum , quz

enifil

mihi deeffe fciebam, hunc mihi fafcicu-

) ama

lum colligare, & inter vbera mea collo-

ydo

b5

Càd-

care curaui,colle&tum ex omnibus an-

für i

xietatibus, & amaritudinibus Domini

qmaritt

mei,primum videlicet, infantilium illa«

da füt

rum neceffitatum ; deinde laborum ,

poris d

dantie

quos pertulit in prezdicando, fatigatio-

num in di(currendo , vigiliarum in

quoad |

oraudo, tentationumin ieiunando, la-

fiuifcar

chrymarum in compatiendo, infidia-

ipfis v

Qus D

rum in colloquendo, poftremo pericu-

lorum in falfis fratribus, conuiciorum,

bt Y

fputorum, colaphorum, fübfannatio-

Tátione

num;, exprobrationum , clauorum ,

quidarm

r

horumque fimilium , quz in falutem

tnorgb:

thini m

noítri generis fylua euangelica .co-

piofiffime nofcitur protuliffe.

Vbi

prophe

fane inter totodoriferz myrrhz huius

videnu

ramuículos minime pretermittendam

in labo

putaui etiam illam myrrham , qua in

myrrh

cruce potatus eít ; fed neque illam ,

hi h

eft "

qua vnétus eft in fepultura, — Qua-

ruüm

JUS d«

rumin prima Lapplicuit fibi meorur

Orini

amaritudinem peccatorum : in fecun-

m illas

da futuram incorruptionem mei cor-

Memoriam- abun-

üm,

poris dedicauit.

dantie fuauitatis horum . eructabo ,

Ipatio-

üm in

quoad vixero: in eternum non ob-

do, l

liuifcar miferationes iftas , quia in

nfidia-

ipfis viuificatus fum. — Has olim fan-

XefiCU-

&us Dauid cum lachrymis require-

IQum,

bat: Veniant mihi, inquiens , miíe-

natio-

rationes tuze , & viuam.

Has & alius

JÉUITI s

quidam Santctorum cum gemitu me-

jlutem

morabat , dicens : Mifericordiz Do-

( Q

mini multez.

Quam multi reges, &

Vbi

prophetz voluerunt videre, & non

hu

Is

viderunt ? Ipfi laborauerunt, & ego

endam

in labores eorum introiui : ego meflui

quà If

myrrham , quam illi plantauerunt :

lHam ,

mihi hic falutaris faíciculus feruatus

eft, nemo tollet eum a me, inter

Qui

fuff

vbera

vbera mea commofabitur. Hzc me-

« ht

ditari dixi fapientiam, in his iuftitiz

ficut V

mihi perfe&ionem conítitui , in his

fempef :

plenitudinem fcientig , in his di-

meo 4d

ret: ha

uitias falutis , in his copias merito-

rum. Ex his mihi interdum potus

Jofophi

falutaris amaritudinis , ex his raríum

citxum

füauis vn&tio confolationis.

Hzc me

fü, vbi

erigunt in aduerfis, in profperis re-

tüeor |

fublimi

primunt , & inter leta, triftiaque

huius vitz prafentis, via regia ince-

hoc lx

ss

denti, tutum prebent vtrobique du-

lorom,

catum , hinc inde mala imminentia

& ideo

Hzc mihi conciliant

propulfando.

bitur,

inundi Iudicem, dum tremendum po-

tam dil

teítatibus mitem , humilemque figu-

bis, hu

i o

rant, dum non folum placabilem ,

hoc m

fed & imitabilem reprzíentant eum,

Yobis ir

qui inacceffibilis eft principatibus ,

bete il

f-erfibilig apud reges terrz, Propte-

meris ;

rea

2cme.

Pa

rea hec mihi in ore frequenter,

i(titie

ficut vos fcitis : hec in corde meo

i hs

femper, ficut DEVS fcit : hzc ftilo

li. di

meo admodum familiaria, ficut appa-

Derito«

ret: hec mea füblimior interim phi-

—

| potus

lofophia , fcire IESVM , & hunc cru-

Cücüm

cifizum. Non requiro, ficut fpon-

[zc me

fa, vbi cubet in meridie, quem in-

fis f

Illud

tueor Saluatorem in cruce.

(riaque

fublimius, iftud fuauius: panis illud,

1 ince.

hoc lac: hoc vifcera reficit paruu-

ue du-

lorum , hoc replet vbera matrum :

inentid

& ideo inter vbera mea commora-

vcillant

bitur.

Hunc & vos, dilectiffimi ,

üm p

tam dile&tum fafciculum colligite vo-

e figu-

bis, hunc medullis inferite cordis ,

bilem ,

hoc munite aditum pectoris, vt &

t eui,

vobDis inter vbera commoretur. . Ha-

ItiDUS y

bete illum femper, non retro in hu-

Jropte-

rpeüs , fed ante prz oculis, ne por-

r

tane

tintes, & non odorantes, & onus

premat, & odor non erigat, Me-

J

mentote, quia accepit eum Simeon

l

in vlnis fuis : Maria geftauit in vtero,

fouit in gremio: fponía fibiinter vbera

€ollocauit.

Et , ne quid prater-

:

mittam, factum. eft verbum in manu

a

"Zacharie prophetz, nec non & quo-

D

rumdamaliorum. Arbitror & Iofeph

virum Mariz fuper genua frequen-

ter illi arrififle.

Hi omnes ante f?

eum bhabuerunt , & nullus retro.

QVET

:

TY,E

Exemplo ergo fint vobis, vt & vos

I

NC

1

fimiliter faciatis.

Si enim ante ocu-

los habueritis, quem portatis , pro

:

certo videntes anguftias Domini, le-

:

uius veftras portabitis, ipfo auxiliante

Eccle(ie Sponfo , qui eft fuper omnia

— JDEVS benedi&us in fzcula ,

- AMEN.

le $

SERM. XLIII, I CANTICA EDIT,

IOAN. X

PARIS. VOLVM. I. PAG. 1418.

us

LOm

äwä(wäwä

Me.

y2yr

à)

w3

$ ///,F

/fi,

s

CC

TU

«

3

3À

Simeon

.le (äm s

s

n

1)

oj

N

0 eCQISS

N

*.ü OE

W

]

25

»

$

| ViQTO

N.

QT

es

TE xæ(

t vbera

D7

D

,

.,..«4.—..,-

TC

»wmsx

m

Ed

ptet

friamu

PASSIO

& quo

DOMINI NOSTRI

Tofeph

',quen

IESV CHRISTI

ante f

PARS PRIO R.

1Ctf0,

QV E INCIPIT AB EGRESSV IN HOR-

( vos

TVM,ET PFERTINGIT AD LATAM VSQVE.

IN' CHRISTVM A PILATO MORTIS

SENTENTIAM,

UM

j, p

CAPV'TT

E

ini, le

Cbrz/lm cum "vudecim . zdpofTolis me-

lliante

l

s

omnid

rens ad - snontem. Oliueti,, & . bor-

RNSS

h,

um Getbfemani pergit. . MAT TH,

XXVI. 30

MARCI, X1V. 26. Luc. XXH. 39

1OAN. XVIIH. 1.

À D

À.

G. 1

u

2

Caput. 1.

.I,I. .In itinere. ZApoftolis amnfbus Jtandalum pra-

| omes ft

ditirt: Peéirum quoque altera iam *vice megationum

Quet f

Àmon di

inflantium.| commonefacit.

MATTH. ET MARC.

pra.

hac, pri

]. Triflitia im je wortali prouocata , ter

ter m es

Patrem orat , €? toties. difcipulos fomno , ac ma-

qubatur

rore pre[fos vifitat..— MATTH. XXVl. 37. MARC.

trori tibi

XIV. 33. LVC. XXII. 4I.

& omnes

1V. Tota fui abdicatione , jummaque mentis

du , C

contentione Jupplicamii , €&? iam «ad agonicm, ac

ent hort

Janguinis Jüdorem reda&io confolator € celo augelus

ülcipuli

apparet.

LVCE. XXII. 43-

fodete hic

Ottte, ne

L. (d) Hac cum dixiffet IESVS, (2)

& hymno di&o (d) egreffus eft cum di-

atulfüs e

pidis

fcipulis fuis trans torrentem Cedron, (c)

& ibat fecundum confuetudinem in mon-

IN

tem oliuarum.

bt fl

II. (a) Tunc dicit illis IESVS : omnes

tedere, (

vos fcandalum patiemini in me in ifta no&e.

WC ait

Scriptum eft enim : Percutiam paftorem ,

& morte

& difpergentur oues gregis. Pofitquam au-

em, (

tem refürrexero , precedam vos in Gali-

(c) poft

ait : Etfi

füam (y

læam. Reípondens autem Petrus

omnes

Confiderationes de Paff. Dom.

3

t brq

omnes fecandalizati fuerint in te , égo nun-

fgafjonm

quam fcandalizabor.

Ait illi IEfüs : ( 5)

ET MARC,

Amen dico tibi, quia tu hodie in noGe

hac, priusquam gallus vocem bis dederit,

MXOO , fur

ID , QCs

ter me es negaturus,

At ille amplius lo-

quebatur : Etfi oportuerit me fimul com-

. MANC

mori tibi,non te negabo.

Similiter autem

& omnes dicebant.

&U mettii

Et veniunt in pre-

dium , cui nomen Gethfemani ,

(d) vb1

miücm, «

erat hortus, in quem mtrmmt ipfe ,

db ag

difcipuli eius. (a) Et dixit difcipulis fule -

fedete hic , donec vadam illuc, & orem. ( c )

$, (1)

Orate, ne intretis in tentationem. - Et ipfe

cum di

auulfus eft ab eis , quantum ia&tus eft la-

pidis.

a, ()

Bu

IIl (a) Et affüumpto Petro, & duo-

bus filiis Zebedei, (b coepit pauere, &

$: omne

tedere, (a) contriftari , & foeftus effe.

ifía nodte

Tunc ait illis : triftis eft anima mea vfque

yftorem ,

ad mortem : fuftinete hic, & vigilate me-

B

igoam Y

cum. (b) Et cum proceffiffet paululum,

(c) pofitis genibus (a) procidit in faciem

h Gah

"m

fuam (b) füper terram , & orabat, vt,

omaes

G

"

M

|

4

**

Capu: 1.

fi fieri. poffet , tranfiret ab eo ^hora, &

IV

dixit : Abba Pater, (a) Pater mi,

(b)

decolo.

iOl

omnia ttbl poffibilia fünt:(a) fi pofïïblle

eft , t.ranfeat a me calix ifte: verumtamen,

fador eit

Tents 10

non ficut ego volo, fed ficut tu. (c ) Et

cum furrexiffet ab oratione , & veniffet ad

()add

dlfclpulos fuos , inuenit eos dormientes

It& lam

Ecce p

pre triftitia , & ait illis : quid dormitis ?

(b) & ait Petro : Simon dormis ? (a) fic

tis trade

non potuiftis vna hora vigilare mecum ?

Qte, eur

(c) furgite, (a) vigilate , & orate , vt

me trde

non mtretls in tentatlonem.

Spmtus qui-

dem promptus. eft caro. autem infirma.

Ü

(b ) Et iterum abiens orauit eundem fer-

H am i

monem dicens : (a) Pater mi, fi non

ln

'poteft hic calix tranfire : nifi bibam illum,

ais ia ii

fiat voluntas tua, (b) Et reueríüs, de-

nuo inuenit eos dormientes , ( erant enim

Ottetd

oculi eorum grauatl ) & ignorabant , quid

H

fed p

Quittim d

refponderentei. (a) Et reliis illis, iterum

abiit, & orauit tertio ,. eundem. fermonem

Dem qumq

i

TC for

dicens.

Ver 0 y qm

fipientis «

IV.

Confiderationes de Pa[f. Dom.

$

lo, &

IV. (c) Apparuit autem illi angelus

ni (b)

de coelo ,. confortans eum.

Et factus in

poffibüe

Et faQus eít

egonia, prolixius orabat.

fntemen,

fudor eius, ficut gutte fangumls decur-

(c) Et

gentls in terram.

(b). Et venit tertio

niffet ad

() ad difcipulos fuos ,& dicit illis : dor-

ITDtentes

mite iam , & requ1efc1te (b) fufficit. (a)

ormitis ?

Ecce appropinquauit hora, & filius homi-

(2) fi

nis tradetur in manus peccatorum.

Sur-

mecum ?

gite , eamus

ecce appropinquauit , qui

rate , v

me tradet.

rtus qui

| infirma.

CONSIDERATIO r

vlem fer

fi non

Hac eum dixiet 1ESVS, egreffos eft m difpu-

lis fuis trans torrentem Cedron,

m illum,

IOANN, XVIII, I.

v(us, de

mant enum

orrendum quid mors eft, & terrore plenum :

ant , qmd

fed non iis, qui fuperna funt imbuti philofophia.

js., Iterum

Qm enim de futuris nihil clare cognomt, fed diffolutio-

[prmonem

nem quamdam , & ü*xem ei!'e vite putat, iure hor-

ret , & formldat, vt qui non vltra futurusfit. Nos

Vero, qui.per DEI gratiam occulta, & abícondita

fäpxentlæ eiu$ didicimus, & mortem peregrinatio-

N

L

C 2

nem

--

C

6

Caput 1.

nem '*effe pütamus ,"non iure formidemus , immo

quend pex

RRE

gaudeamus ,.& bono aiimo fmus,oportet , quia ex

ten induxt

a :

hac fluxa vita ad aliam meliorem, ac fplendldxorem

paeds

JRES

venimus , qu& finem non babeat.. Quod Chriftus

Hoc Proph

operibus docens, non vi, & neceffitatc , fed libens

mo, qui Y

ad piffionem venit, -- Media no&e iter facit, tor-

quipe null

vnfdyairs i CoRi n E

rehtem tranfit ,"& feftinat ad locum proditori-no-

te cods,

tum ,-infidiatoribus laborem adimens , & fudorem

t ceteri, (

omnem , oflenditque difcipulis , fe eo lubentem

poris foluti

venire, quod ipfüm. maxime confolari cos poterat

; quo ?

ss

fefeque in horto.quafi in carcere locat.

Totum in i

S/.CHRYSOSTOMVS Hemil. LXXXII[

Verie fe Pat

a, LXXXÀi Lin loonn.Edit. Parij. Tom, / I11. paz. 4$ .

Yiofe prom

IN UEX

Paffonis to

CONSIDERATi;O 11

fs atdore.

Egre[fus eff. trans. torrentem. Cedron.. . c,

tém, nouel

priam virtu

us

am incipiunt myfteria , nunc lamentabile Paffionis

Proríüs am,

I

initiatur certámen. Abir cnim Dominus IESVS

Coperat, pe

Nempe

TWtentione

Quo ? vtique trans torrentem, Cedron,

torrens ifte, per quem tranfi Mediátor, mortali-

Vitliter n

tatis defign:t fluxum , in quem primus homo de-

g* qul

Non enim de voluptatis diui-

du$ , duj

linquendo ceciderat. -

ne abundantia pxoüumt hic torrens , fed de calli-

qe COgeba

ditate ferpentis , atque confentientis horrums volun-

iph uf

tate. Moms qu:dem fentenuam, quam 1dem dehn-

batqie dor

quen-

Confideratienes de Pa[J. Dom,

7

I$ , M

quendo- perceperat , in omnem genetis. fui pofterita-

y QU ex

tem.induxit.. Quamobrem adeo inoleuit decedendi

etdidiorem.

i

d Chriftur

neceílitas , vt nemo fit , qui eandeim fugere valeat,

Hoc Propheta infinuare voluit dicens : quis .eft ho«

fed libeni

; qui viuet ,.& non . videbit. morcem ? . Hanc

ftcit, tor.

Oditot) o

qm pe.nulla neceffitate compukfus, p,ullius yoluaca-

te coa"ius, nofter fubiit Mediator. -

' Noh'enim ipfe,

X füdorem

vt ceteri, quibus inditta eft moriendi neceílitas, cór-

- lübentem

poris folutionem pertulit. .

.Quando voluit, occifüs

93 potendtg

eft ; quo Paffionis genere illi placuit , c.ruclatus eft.

XT

"Totum in illo egit Charitas , & voluntás,

AAX

tarie fe Patri dum obmht ref'urre&loms ftolam

-

J þao.,;!;.

riofe prdmermt. 'Et quomam de mortaïltatls ^a€

]l

Paflionis torrente in via bibit , nec non reüemtió-

nis ardore füccenfüs , , per Cedron traniïuxt torren-

1

h. L G

tem , nouerat , qmd ibi paffürus '

; houefat pró-

priam virtutem, nouerat retnbutxoms füæ mercedem.

fe Pafíont

Prorfus amoris defiderio fatigatus, quoägmente cón-

us IESVS.

ceperát, perficere coriabatur, Tofa fiquider animi

Nenpe

intentione dxrrgebamr ad crücem ; , quanquam carö

-, mortal

Viriliter repugnaret.

Qualis confli&us ? qualis'j pü-

homo de

gna f quale fpe&aculum ? rmpenebat fpmtus páter-

nu$ , aduocabat hcmor, füadebat ratio , reftautatió-

at diu

peeves

d dc cil

que cogebat humana.

"Reclamabàt- ?vthuc natura

jpis volune

ipfa palfibilis, pæmmm immanitate pert&nüæ :nóle-

batque dommanu: ammæ imperio famulän. 7fi ho-

dcm deit

d

quea

"wUg

"Tüm

a

(

8

Caput T.

rum vero' medio conftitutus , tanquam flrenuus ,

frenentar

aüc'infüperabilis miles ,' carnis non. ferens. blandl-

agebat V

tias,'fpiritus iuffa implere curauit^

t LoO

formum ge

S.:LAVRENTIVS IVSTIN. demumpbalz

wajïz agone cap.;: VT. edit, Lugdun þag 29e.

collto q

veno in p

CONSIDERATIO I

quppe omi

to vero C]

Egrqgus eff cim - difcipulis: fuis: trans torrentem

terom ilom

: Cedron , *obi erat^ bortus. V. C.

A

LErGua EEE EeA.

oftquam lllummafi'et: dlfczpulos

& ad omne

n don, edi

P

genus virtutis. congruis fermonibus mformaiï'et

DO II

&c. alacru;gr demum egredxtur j paüïoms tempus

CO

nequaquam. fualegs, nec.mortem, pro omnibus re-

formidans. .. Qm enim iftud faceret, cui propoütum

Twe dát i

BOv

od oododalngedor od a

erat pau,xyt (ua Jpaiïione lmpalï;þihtatcm omnibus

dini in w

redimeret.? quique ob id tantum aduenerat,, vt fuo

fimpd

fanguine vn?merfam terram . DEO & Patri acquire-

ret.? ludais itaque. fepius in eum n'ruenubus ,&

qum a

Ga

fa;us gbruere per fuum fuwrem adgredwnnbus de-

clinabat vt DEVS, felpfum qu1dem 'ex eorum.ocu-

Unc di

I

lis eripiens ; & ex. .querentium mambus nullo ne-

Tié

gotio fe fubduc ens.. INon enim adhuc pati coufa-

um : Pen

tutum erat,congruo tempore nondum ad id eum

CUm, vt j

vocante. ; *,Quo inftante, domo reh&a, in qua. füos

detlin ;

inftituerat.. d;fgxpulos ,. peruenit. ad. locum, in,quo

4

.....

Crücisi, «

ipfe Seruator' omnium Chriftus , & fan&i dlfClpuh

VC Veteri

fre-

9

v

Confiderationes de Paff. Dom.

Hoc autem rurfus

fireniug,

frequenter verfari folebant.

n Dhandi

agebat , vt a proditore citra negotium: inuenire-

tur.

Locus autem hortus erat , veteris' paradrü

formam gerens.

Erat enim , vt ità dicami, re-

d trnghli

1

colle&io quzedam figurarum , & omnium vno

i

verbo in priftinum ftatum reuerfio

In paradifo

quippe omnis triftitie noftre initiurm fuit ; in hor-

Arrentan

to vero Chrifti quoque paffio inchoatur , que ve-

V

terum illorum omnium emendationem nob's inuehit.

S. CTRILLVS ALEXANDR, li. XI.

a omm

in Joann. edit. Parif. Graco- Latine 1655. que prodzzt ct-

fotmatfet

vis Jo. Auberti. Tóm. IV. pag. 1010.

nis. fempus

CONSIDERATIO IV..

mpibus. re

propoftum

Tunc dicit illis IESP S : Omnes vos jäandalum p

m omnibus

tiemini in me inifla noCle, Scriptuti ef? énim : Per-

ts . füg

eytiam pa[Torem, ? difpergenitur oues gregis. Pofr-

t acqure

entlbus, (

quam autem refurrexero , precedam. «vos in.

Galzlæam.

MATTH. XXVI. .31. 32.

entibus. de

egrürm.ocu

unc dixit eis'?

| Vos omnces fcandalizabimini in

-

jllo ne

me. Deinde: addit prophctiam ;; fcriptum eft

::

xti contti

enim : Pércutiam páftorem , & difpergentur oues :

.adideum

cum , vt illis fuadeat, femper effe Scripturis atten-

i qu& fuos

dendum ; tum vt fignificet, fe ex: DEI voluntate

j

crucifigi , atque vndique: oftendens ,.fe non effe a

i dlfClpüh

lege veterialienum , neque a DEO , qui in illa pre-

C 4

di-

fic

10

(

Caput. 1.

tur, fl

dicabatur, itemque, quod tunc fiebat , ex 'eecono-

Jiberti d

mia fieri , ac Prophetas omnia , que tunc gereban-

tir, iam olim predixiffe, vt hinc illi de melioribus

$CH

fituris admodum confiderent

Docetque , .quo

LIXX

pazXo cognofcantur, quales ante , quales poft cru-

"

cem difcipuli fuerint, Nam qui , cum crucifigere-

tur, ne ftare quidem potuerunt 5 hi poft crucem

DBuestuam

firenui, & adamante firmiores fuerunt.

Hic au-

tem imetus , & fuga difcipulorum mortis eius argu-

1

ercuffüs

mentum eft Si enim , poftquam tet

, tantaque

l

di&a funt, quidam lmpudenter dicunt , 1pfum non

cipien

q infirmit

fuiffe crucifixum 5 Ífi nihil eorum contigiffet, quo

qobis pet t

non impietatis prorupiffent ? Ideo non ex füa tan-

euffum aut

tum Paflione, fed etiam ex iis , qua ad difcipulos

difcipulos

Ípe&ant, nec non ex myfteriis mortem füam con-

firmat , Marcioniftas vndique profligans.

Ideo

pergentur

corypheum negare fe permittit.

Si enim nec vin-

Áignificatio

Qui flio (

&us , nec crucifixus fuiffet, vnde tantus & illi , &

rellqms metus futurus erat 9 Neque tamen 1IIos in

Xique . dil

morore reliquit, fed quid ait ? Po&quam autem

t0n ignaru

Yon poper

refürrexero , precedam vos in Galileam. Neque

enim ex colo ftatim apparet , neque in quamdam

qum de r

regionem longinquam abit ; fed in ipfa gente, apud

tigens in

Tütam (

quam crucifixus eft, in ipíis fere locis , vt etiam

inde confirmaret ipfis ,

eundem & crucifixum fuiffe,

TiQ5, por

& refurrex1£ï'e ,. Vt hinc moerentes magis confolare-

C atern;

tur..

HUIIC ]gm

II

Confiderationes de Paj/. Docä

X COnQ«

tur, ldcirco in Galilea dixit, vt a metu Iudeorum

C gereban,

liberati dictis crederent.

Teloribus

S. CHRYSOS TOMV' S. Honil. LXXXII.

qUé, quo

e.LXXXIII. in Mattb. Tom. VIL pag- 784.

* poft eru

Crücifirere.

CONSIDERATIO V

fE. crucem

Percstiam pa[loretn , C? difpergeutur. oues gregis.

Hic n

LOC.

CIT.

eius armi

ercuffus ergo eft Dominus , peccata noftra fuf

, tantaque

4

ipfüm non

cipiens, & pro nobis dolens ,

vt in eo vfque

ad infirmitatem crucis, mortisque percufi'o

fanitas

gifet, quy

ex ia ttfe

nobis per refürre&ionem ex mortuis redderetur. Per-

difcipulos

cuffum autem fe ipfe teftatus eft , commonefacierns

difcipulos dicti huius : percutiam paftorem , & dif-

füám con

u

[loo

pergentur oues gregis

Sed & Apoftolus dicti huius

.

.

1 Dec Vin.

fignificationem haud diffimiliter confirmat, dicens

Qui filio fuo dile&o non pepercit

Non pepercit

& ili,&

ren illos i

itaque dile&o filio füo , quem & colonis vines ,

m autem

nonignarus, quod occifuri eum effent, deftinauit.

INon pepercerat autem primo illi de terre limo Ade,

Neque

-quem de paradifo poft culpam , ne lignum.vitz at»

quamdim

nte, apid

tingens in szternitatem poenge maneret, eiecit:; vt

naturam corporis eius Ádam e coelis fecundus aflu-

t etam

NI fmfre)

mens, parique morte percuffus , eam rurfus in vj.

tam eternam iam fine pomne seternitate reuocaret.

confolare

Hunc igitur ita a DEO percuffum perfecuti funt

fi.

fu-

e $

I2

C

Caput .

füper dolorem vulnerum dolorem perfecutionis huiu$

eiun fequ

addentes

epeniit T

Pro nobis enim fecundum Prophetam

dolet , & idcirco eít effe in doloribus sítimátus.

p fMe |

mia ftupidlt

Quod: enim poftea nominis fui odium füfceperint ;

quatenus filentium. refurre&ionis pecunia emerint,

& lfs

tir. Mï

quibus Apoftolos terroribus , iniuriisque vexaue-

vxnt

cognitum eft

Et (quia hec füper dolorem

potens, ql

vulnerum addxdurunt, apponetur fuper iniquitatem

voluerit pf

tire loquü

iniquitas. Appofitz autem iniquitatis poena eft ,ne

intrent in iuftitiam DEI, id eft, coucorporalcs, &

euizati fa

Galizdbot ,

jä

comparticipes Chrifto fiant, qui nobis fecundum Apo-

ftolum iuftitia, & fan&ificatio , & redemtlo a DIIO

que in inf

fa&us eft,

ttque ad c

(e; & d

HILARIVS. 'Imä'tat mjyfalm. LXVIII

em&

edit, Pary' pag. 22f.

dün, d

CONSIDERATIO Vï

teram etut

duhtatem ]

Re[oondens autem , Petrus. ait ;

: Ef omnes jäan-

dalizati fueriut im te, ego munquam fmndah-

tite feruat

&t foturi

zabor.

LOC, CIT,. V. 35.-

hs expen

, quoniam honore affeQtus es,

loriari$ 4'&

A

« rogaux

mifericordiam occafionem arripis fuperbiendi ?

Aiqundo

Et tunc cognofcas te ipfum , quis fis, velut Adam

Qülem fie

eicctus e paradifo ,

velut Saul defertus a Spiritu

m vtf

DEI

velut Ifrael a radice fancta refe&us«.

Fide;

n

inquit, ftas: noli altum fapere, fed time.

- Judi-

cium

t Püïlï

Confiderationes de Paff. Dom.

13

1Onis huiuj

cium fequitur gratiam, & quomodo datis yfus fueris,

Proplietrm

Quod fi nec hoc quldem intelli

expendit Iudex.

elimitus,

gis , fuilIe te, gratiam: confequutum , aut.fi prz: ni-

i ceperint

mia ftupldltate tuam 1pf'1us virtutem exxftxmas gra-

tiam effé, non' es beato Petro Apoftolo przftan-

a CIerint,

l& Vexaue

tior.

Nec enim Domitium amore maiori profequi

r dolorem

potcns 3 "quam qui ita vehementer dilexit, vt etiam

niquitatem

voluerit þro ipfo mon. Sed quomam anxmo ela-

m eft ,ne

tiore loquuws ett , quum dixit :

Etfi omnes fcan-

yrales, &

dalizati füerint in te, ego tamen nunquam fcan.

xm Apo

dahzabor , timiditati humanz traditus eft, cecidit-

tio a DEO

que in mücxatxonem

, lapfü. erüdiendus ad metum,

"atque ad cautionem , edocendusque, mürmls par-

LXVII

cere,- & debilibus quod & füam cognoult infirmi-

tatem & perfplcue 1ntellex1t a quod : quemadmo-

dUm » cum in pelago mergeretur , 'per Chrifti dex—

l

teram erutus eft, ita in fcandali prbcella ob mcre-

duhtatem in pereunch perlculum veniens , Chrifti vir-

r foat-

tute feruatus fit: qui ei etiam prædlxerat ; quoä

fmndd-

erat futmüm hlS verbxs : Sxmon 2 blmon ecce f'tta-

nas eïpetluxt vt cribraret vos fi cut trxtxcum. Et

loriaris , V

ego rogaui pro te, vt non deficiat hi es tüa: & tu

erbiend

aliquando conuerfus, confirma fratres tuos. Ac Petrus

'elutAdam

quidem. fic reprehenfus, accepit opem memto, &auxi-

j 4 Spiritü

hum , vt faftum deponere, & infirmis parcere difceret.

Tide,

-

.É BA SIL I VS M.. Hamzl X X de qumlzti

je Iudi

edit, Parif. Tom. 1. pag. 155.

cum

CON—

4

Cf

34

Caput. 1

et hao ?

CONSIDERATIO VII

ts d

condifipuh

Ego munquam fandalizabor. Loc. ctt.

tibi confciu

uid ais Petre ? Propheta dixit:

dxfþergentur

te , ac dice

Q

ouecs 5

Chriftus dictum con 1rmamt ;o& tu di-

dics, nec f

eis , nequaquan ? Non fatis tibi funt .priora illa ,

quippe dici

cum dicebas ; Propitius cfto tibi, &. mcrepatus

écmulta ch

fuifti ? Ideo illun cadere ümt

vt doceat illum ,

eoim illo. te

femper Chrifto credere , & eius fcntenmam propna

i, & p

fententia firmiorem putare, .

.Reliqui vero non pa-

f loqueb

rum fru&us a negatione. eius acceperunt , humana

Ti omnes

confpe&a infirmitate Delque veracitate.

Cum enim

ubor, lm

ille quidpiam predixerit , non vltra dlfputwre opot-

W Cna , (

tet, neque aduer(us multos .infurgere.

Glonam

« 1105 hic

enim, inquit, in te, & non xn alio habebis.

Cu

hibuit, non

enim precandum efï'et:, ac dicendum : Adluua mos, ne

ttxilio füo

abs te fcmdamur ; ille in fe confidit , & a1t - Emamfx

iirmitatem

omnes id patiantur , ego non patiar : quod illum

pot hac d

ad nimiam confidentiam paulatim euexit, . Hoc re-

qindo dix

primere volens Chriftus , negationem permxüt Quia

fie Contradi

enim neque Chrifto, neque Prophetz obtempera-

tit,

Rurí

uit; ( ideo enim etiam Prophetam mduxerat .Vt

ln eff v

ne ille repugnaret ; ) attamen quia verbis non

Tüfis taegi

potuerat , ex rebus ipfis eruditur,

Et pq/i pauca

CUb &

Lucas vero addit,, quanto magis (,hrxüus negabac,

Quz D

tanto magis Petrum contra contcnd:fï'e. qud hoc

eft

Confiderationes de Pa[J. Dom.

1$

TL

eft Petre ? Cum dicebat: Vnus veftrum me tradi-

turus eft, timebas, ne tu ipfe.proditor effes, &

, clT.

condifcipulum fcifcitari cogebas , licet nihil horum

tibi conícius effes ; nunc autem ipfo clare claman-

ibergent

te , ac dicente , omnes fcandalizabimini ,'contra-

$& u d

dicis, nec femel tantum, fed bis, & pluries ? Hoc

priora ia ;

quippe dicit Lucas. Vnde ergo hoc ipfi contigit?

lincrgpkatue

ex multa charitate, ex multa voluptate. foflquam

C& ilum ,

enim illo terrore liberatus fuit , ne:proditor ipfe

i propri

eflet , & proditorem nouit, cum confidentia po-

10 0f p

ftea loquebatur, & contra alios infürgcbat , dicens :

I., hum

Etfi omnés fcandalizati fuerint, ego non fcandali-

Cumenin

zabor.

Immo aliquid ambitionis hic erat ; nam &

Xtare opor

Gloriam

in cena , quis eorum maior effet, difceptabant ;

ita illos hic 'morbus exagitabat. |Ídcirco illum co-

ebis, CUIQ

hibuit, non ad negationem impellens , abfit, fed

llU 1056

auxilio fuo vacuum relinquens, hümanzque naturz

jt : D

infirmitatem demonftrans. Vide autem , quomodo

quà ilum

poft hzc demiífus fuerit : nam poft refürre&ionem,

t Hocre

quando dixit: Eic auntem quid ? & repreffus eft,

"i, Quia

ne contradicere quidem aufus eft, vt hic, fed ta-

obtemptte

euit. Rurfuüsquc poft refürre&ionem , cum audit :

juxeat, VE

Non eft veftrüm noffe tempora , vel momerta,

verbis 100

rurfus tacuit, nec contradicit. Deindeque in cona-

po]l j i

culo, &findone, cum audiflct vocem dicehtem fibi :

iy negbil

Quz DEus purificauít, tu communia ne dixeris ;

' Quid loc

cum

eft

L]

^

16

Caput 1

»

Cj

Tecum. er0

cüm non clare fciret , quid fibi vellet illud - quiee

uit ; neque. contendit,

Hec.porro. omnia lapfus

tiafia; Nor

ille operatus fuit

Antea vero totum fibi adfcri-

juntate 1

b

faciem fuat:

dicens:: £tfi omnes fcandalizati fuerint, ego

non. fcandalizabor.

Etiamí1 oportuerit me mori

inqu, Dot

em ; d g

tecum , non te.negabo ; cum . dicere 'oportuiffet , fi

paro Init

gratia tua fruar

contra véero poftea fic loquitur:

Quid. nobis attenditis , quafi propria. virtute , vel

mus.in Do

pietate fecerimus hunc ambulare ? Magnum hic do-

poterimus ,

gma accipimus, non füfficere hominis feruorem , nifi

præaemend(

fuperna àdfit gratia ; itemque nihil nos.a fuperna

&orando, f

gratia iuuari, nifi voluntatis ftudium adfit.

ts ter Df

Et refperit

S. CHRYSOS TO MV^ loc. cit. pag. 736.

Quid d : )

CONSIDERATIO VIII

facic corpo

1

fpexit, No

Etfi oportuerit me. rmul. commori tibi, not te,sie-

Tornus m t

gabo.

MARCI.: XIV, 3 T.

trio. tental

torpore, fe

iere Petrüm prefümentem, inuenis Petrum ne-

tt, fedmife

Q1

gahtem: quiere DEVM adluuantem Petrum

tiem füum

inuenis pritdicantem.

Ad horam trepladmt infirm.

Ero prefi

tas, vt prafümtio vinceretur, non vt pietas delere-

X R

tur

Implet ille Spiritu füo, & facit predicatorem

& ettus m

fortiffimum , cui prasfümenti predixerat: Ter me ne«

gabis. Prefümpferat enim ille de viribus fuis ; non

FaL* eredi

de DEI dono, fed de libero arbitrio. Dixerat enim:

Te-

Confiderationes de. Paf Dom

17

Tecum ero víque ad mortem ; dixerat in abundan-

llud; quie

tunje fapfug

tiafua: Non mouebor in «ternum.

Sed qui in vo-

lbt adíeri

Auntate fua præfcltel at decori eius virtutem , auertit

IetInt, aQ

faciem fuam , & facius eft conturbatus

.Auertlt,

tT mor|

: oftendit Petro. Pe-

inquit, Dominus faciem fuz

ortaifet . f

trum 5 fed poftea refpexit , & Petrum firmauit in

loquiar:

petra. lmitemur ergo fratres mei, quantum poffu-

ttte , vel

1 jn Domino, Paffionis exempium.,

Implere

um hi do«

fi ab illo pofcamus adiumentum ,. non

poterimus

yotem , nif

preueniendo, ficut Petrus prafumens, fed fequendo

:à füpernt

& orando, ficut Petrus proficiens, Quando enim Pe-

(it

trus ter negauit, quid Euangelifta dicit , attendite :

Et refpexit eum Dominus, & recordatus eft Pctrus.

hg. 71f

Quid eft : refpexit eum- ? non enim Dominus ih

I

facie corporali eum , tanquam commemorando re-

fpexit.

Non fic eft: Euangelium legite.

Dorm-

M i h

minus in mtcnonbus domus iudicabatur, Petrus in

atrio tentabatur.

Ergo refpexit eum Dominus non

corpore, fed maieftate; non oculorum carnis intui-

Petrum t

tu, fed mifericordia altiffima

Ile, quia auerterat fa-

, Petum

ciem fuam , refpexit eum , & fa&us cít liberatus.

uit infm

Ergo prefumtor periiffet , nifi Redcmptor refpe-

etus deletee

xiffet.

Et ecce lachrymis fuis ablutus, correptus ,

sdicatotett

& erectus predicat Petrus.

Predicat, qui nepaue-

Ter me n&

rat: credunt , qui errauerant.

Valet in phreneti-

; fils, not

Cs

t enim

Te

u

18

Caput

€is medicina illa fanguinis Domini.

Bibunt cre-

pngmum 3

dentes , quod fuderunt fieuientes

Sed multum eft

yobis , hat

ad me, inquis, imitari Dominum.

Ex gratia Do-

teroe. ping

mini imitare conferuum , imitare Stephanum , imi-

quis viddli

tare Marianum, & Iacobum.

Homines erant, con-

exemplun |

ferui erant, ficut tu nati

fed ab illo, qui non fic

tios hurill

natus eft, coronati

pitus efto t

S. AVGVSTINVS Strmn. CCLXXXIV,

proximi £0

E G CY ag

in natali Martyrum Mariani , & — lacobi. edit. Parif.

g gen

zb

Tom V. pag. 1144

iios ft4tthy

decerm gill

CONSIDERATIO IX

iur Temitü

pettus dub

Lt weuiunt im pradium , cui nomen. Geibfemani,

tione, qua

MAKCL XIV. V. 32.

it &i, dé

dem (iam

nftratur víque hedie locus Gethfemani, in

Mo

quid eft ul

quo Dominus orauit, ad radices montis Oli-

aytem intel

ueti , nunc ecclefia defüper cdificata.

Interpretatur

de lüpetnis

autem Gethfemani vallis pinguium , fiue pinguedi-

latgiori ali

num.

Quod vero non folum dicta, vcl opera no-

(ine feti

ítri Saluatoris , verum etiam loca , & tempora ,

Sit dipe

in quibus óperatur, & loquíitur , myfticis ; vt fiepe

Quantum v

diétum eft

fint plena figuris; cum in monte orat

Dominus, quafi tacite nos admonet, fublimia tan«

fitionem je

Invdlé pi

tum orando inquiri, & pro coleftibus bonis füppli-

Ti d.

cari debere,

At cum in valle ozat, & hoc in valle

Ttortem füh

pin-

4

d

Confiderationes de Paj. Dom.

19

Jibunt cne.

pinguium , fiue pinpuedinis , ipfius zque infinuat

multum eft

nobis, humilitatem femper in orationibus, & in- -

grati Do.

terne pinguedine dilectionis effe feruandam , ne

AUR , ij

quis videlicet orans DEVM , iaCtare füa merita in

erünt, Cofk

exemplum Pharifei füperbientis audeat , quin po-

QUi non fic

tius humili voce, ac mente proclamet, DEV.S pro«

Ne aridum a dile&ione

pitius efto mihi peccatori.

AXXXIT,

proximi cor geftans, ad placandam fibi Conditoris

tiit Paf

gratiam genuflectat, iuxta eum , qui centum dena-

rios fratri, quos fibi debebat , dimittere nolens ,

decem millia talenti fibi a Domino fruftra precaba-

Xl

tur remitti.

iNe ieiunum ab amore Conditoris

pe&us habens, temporalia potius quelibet in ora-

dl ftuti

tione, quam eius vifionem requirat , adnumerandus

in eis, de quibus ait ipfe : Quia receperunt merce-

dem fuam.

In imo quippe cogitationem ponere,

emani, t

quid eft aliud , quam qui&dam ariditás mentis ? Qui

nontis Oll

autem intelle&u celeftium iam per fan&ta defideria

terpretatur

de füpetnis intime delectionis cibo pafcuntur, quafi

e pingueti

largiori alimento pinguefcunt,

Hac enim pingue.

opera no

dine faginari pfalmifta coneupierat, cum dicebat:

tempord y

Sicut adipe, & pinguedine repleatur anima mea,

; Vtpe

Quantum vero ad ipfam dominice paffionis difpen-

monte orat

fationem pertinet, apte appropians morti Dominus,

blimia talt

in vallé pinguedinis orauit , quia per vallem hu-

yyjs füppli

militatis , & pinguedinem charitatis pro nobis

ocio valt

mortem fuübiit,

Huiniliau

, factus

| it enim femetipfum

p

d

obga

(

20

Capui .

obediens. Patri .vfque . ad mortem.

Et. maiorem

yit enim :

hac dile&ionem, nemo habet , vt animam fuam . po-

tentadonel

nat quis pro amicis fuis.

ïu[lO

1

KJENERAB. BE D Z in bunc locum: edzt.

tretis, hoc

Colon, : Tom. V. pag. 194

non potet

&orem exi

ia

du

CONSIDERATIO X

vilfmo exe

eonem mc

Ex cum peruemiffét ad locum , dixit illis: Orate ,

Sed quid d

ne intretis in ienlalionem,. LuCE. XXII, 40O.

Jaceranunt,

miffus quo

uid confugis ad plures , ad vnum cum poffis ?

Q

ait, 'mpof

quid multos affé&taris, vnum rogare cum

liceat ? cur imbecilles in belli arceffis focietatem,

tentationen

cum debeas ad inexpugnabilem DEI dexteram con-

TUf Vtrfm

fugere, & tentatione omni te expedire ? Tentari

tyres, qu

Tunt, vt fe

eft, non , vt opinaris , incidere in tentátionem ,

fed ab ea . füperari.

Id ego, etfi plerisque videa-

Nem li

ia i sapacx ) n A

tur incredibile, verum etfe , paucis e facra Scri-

font , fed 1

ptura clarum reddere conabor. Di&um enim a

Ciderent, q

Nemo coronatur ,

nifi qui legitime cer-

S. Paulo :

fent, non:

CXitent, (

tauerit, Quia vero nonnullis videtur, folos virtu.

tis labores innuere, tranfeo ad aliüd teftimonium,

1 tentatio

Ait Iob, fortiffimus ille athleta : Tentatio eft vita

eUadim

hominüm fuper terram. Quare, fi vita mortalium

$ d

iase:

tentationi obnoxia, quomodo fieri poflit, vt,qui

in tentatione fit,in tentationem non incidat ? Di-

xit

T

-

Confideratianes de. Paff. Dosm.

21

L -füorem

xit enim ipía Veritas : Otate, vt non intretis in

Tiom p

tentationem

hoc eft, orate, ne fuperemini a ten-

tatione. ..Non enim ait, ne incidatis , fed ne in-

li : edi

tretis, hoc eft, ne abforbeamini ab illa. Fieri enim

non poteft, quin incidamus , incidentem vero vi-

C&orem exiftere , ac coronarti

X,

Et, fi placet, bre-

uifimo exemplo id oftendam, Poteít enim quis in

: Ornte ;

leonem incidens feruari , idque vel robore, vel arte,

YII, 40.

Sed quid dico, feruari ?

Quidam enim has feras di-

lacerarunt,

At deuoratus, & in ferwe ventrem de-

um poff ?

miffus quomodo effugiat ? Hoc nimirum Chriftus

tQgate Cufty

&it, impoffibile quidem effe, vt .non incidamus.i in

:

-

focietatem,

tentationem, fieri vero poffe , vt fuperemus.

Ho-

Ktefarm Cofe

rum vtrumque teftantur omnes etiam fandi Mar-

!

e ? Tentatt

tyres , quos tantw tentationum procelle oppugna-

runt, vtfere tota decertarint vita.

mtatone ,

Dixerit quis:

Nemo igitur eorum eft exauditus,

;

jque vidta

Auditi quidem

ficra Scti

funt, fed non in eo, vt in tentationem non in-

üm enm

ciderent, quod fieri non poteft, fed, cum incidif.

lagmme «

fent, non modo illefi , verum coronati e ftadio

EXH ent.

[olos virti

Quare non eft optandum, non incidere

eftimonium

in tentationem, fed cum mc;denmus vt clariores

atio d via

euadamus,

] mortai [

$. ISIDORVS PELVSIOTA. Epz/zoz.

fit, v5

lb. V. Epift. CCLXII. edit. Parif. pag. 62g.

nClth ?i

Xit

d 3

CON-

(

22

Caput L.

C0

CONSIDERATIO XI.

Bufmpi

Ex ipfe auulfus eff ab eis , quantum ia&ius. ef? la-

quiifa

pidis Cc. LoC. ciT. V. 41.

taffum

ato apoítolis precepto , vt.füftinerent, vigi-

j

atf

D

larentque. cum Domino, paululum procedens,

I5v3:1

ïäï

puit in faciem füam : & humilitatem mentis habitu

Manete hi

carnis oftendit, dicitque blandiens : Mi Pater ! &

guflum p

poftulat, vt ii poffibile eft, tranfeat ab eo paffio-

Piter ni,

nis calix , de quo füpra diximus.

Poftulat autem

Verumtam

non timore patiendi, fed mifericordia prioris populi,

Vnde &

omaes af

ne ab illis bibat calicem propinatum.

eftenderat

fignanter non dixit : tranfeat a. me calix, fed ca-

diffent eur

lix ite, hoc eft, populi Iudeorum , qui excufatio«

tentu, C

nem ignorantie habere non poteft, fi me occide-

tifimum ]o

rit, habens legem ,. & Prophetas, qui me quotidie

Attamen reuertens in femetipfüm,

& pit,

vaticinantur,

vens effe

quod ex hominis perfona trepidanter renuerat, ex

Nortem, e

DEI,filiique confirmat : Verumtamen non ficut

Non,. inquit, hoc fiat,

& propten

ego volo,, fed ficut tu.

dibolus,

quod humano affe&u loquor , fed propter quod ad

Cotfciatür

terras tua voluntate defcendi,

S. HIERONYMVS. lb IV. in Mattb.

te: D

ludeis ex

sap. X XV L, edit, Parif. Ton. IV. pag. 125

ità d g

item díjj

. CON-

——

Con/z'äemtioke: de Pa[. Don.

25

u

CONSIDERATIO XII,

E a[fumpto Petro, & duobus- filiis Zebedeti ; ceopit

?us d

'

coniriflari, ? me[Tus e[fe, MATTH. XXVI. 37.

fent , vip

t affümpto Petro, & duobus filiis Zebedzi cepit

E

affici dolore, ac maeftitudine. "Tunc dicit illis

DrOCedens,

ntis habiti

IESVS : Triítis eft anima mea vfque ad mortem,

Dater! &

Manete hic, & vigilate mecum. Et progrefíus

pufillum procidit in faciem fuam , orans, & dicens:

eo pdfro.

ht aütert

Pater mi, fi poflibile eft, tranfeat a me calix ifte,

Verumtamen non ficut ego volo, fed ficuttu. INon

yris populi

omnes affumit difcipulos, fed tres tantum , quibus

Vnde &

"

oftenderat gloriam in monte Thabor ; ne, cum vi-

diffent eum orantem , & laborantem , fcandaliza-

j exeufatio

rentur.

Ceterum &illos relinquit, & abit in fecre-

me octidee

y quitie

tiffimum locum, ac orat. Porro; quod moftus eft,

& piget, per difpenfationem fiebat, vt credatur

(emetipfüt,

verus effe homo. Humane enim naturz eft, timere

muerat, &X

; non fioit

mortem, eo quod przter naturam ingrefíà eft mors,

& propterea illam fugit natura,

Item. vt ignorct

,hoc füt,

diabolus, & inuadat eum vt purum hominem, quo

r qoidd

conficiatur ipfe morte, & fic conteratur. Vel ali-

ter : $i Dominus mortem non timuiffet , dediffet

dn Mil

ludeis excufationem , quod non peccaffent , quia

IMD

ita citra metum ad mortem. profiliiffet.

Ex hoc

item difcimus, ne nos ipfi in tentationem iniicia-

1nus

[

"

d 3

(r

24

Caput 1.

mus, fed precemur, vt liberemur ab eis. . Et pro-

coaytatur :

&

pterea non longa diftantia a difcipulis progreditur,

eum gadi

fed prope tres difcipulos manet , vt audientes eum,

Dónine ?

memores fint, vt & ipfi in tentationibus precentur

Cirtantibu

fimiliter.

Calicem vero paffionis nominat, vel pro-

vs? Dom

pter fomnum , quem facit, vel quod letitie caufa

n pacer

fit, ac noftre falutis.

Vult autem transferri cali-

formidas

cem, vel, vt monítret, hominem naturaliter. de-

titnen ille,

precari mortem , ficut predictum eft, vel quod

agent mili

noluit Iudeos tam graue peccatum peccare, pro-

Vellem vt

pter quod deftrueretur templum, periretque populus.

Vellem te

Verumtamen paternam voluntatem fieri vult, vt

tibus ts ?

& nos difcamus, quod, licet natura noftra relucte-

dtm aeof

tur, DEO tamen magis obtemperare , quam' no-

tefie fppl

ftram voluntatem implere debeamus.

tortem j

THEOPHYL ACTV'S. enarrat, in caput.

tüm a fee

XXFI. Matttbæz. edit. Bafl. pag. $6.

Chrifiane

honores f

CONSIDERATIO XIII

CilCeres (

Cepit pauere , C? tadere, MARCI. XIV. 33

foiter n

F. Ab

uid eft Domine, contriftarisne, & vere paues ?

Q

üerfa f

Nunquid contriftatur , per quem contriítati

recreantur ? Nunquid contriftatur gaudium ? pa-

16 dieim

Tienamus

uet fortitudo ? timet virtus ? gloria tedium pati-

Cf at

tur? beatitudo denigratur ? confunditur maieftas ?

clarxtas obfcuratur ? infirmatur fanitas ? & latitudo

Véro foiff

COQI-

Con(iderationes de Pajf Dom.

25

H pr.

coar&atur? Armatorum neminem video : nullum

Ogreditur,

cum gladiis, & fuftibus venientem cerno , & times

A CUR

Domine ? Chriftiane militie dux. effe: cognofceris :

Brecentur

Certantibus aduerfüs aereas poteftates prees , & pa-

4 Vd pro-

ues? Dominus exercituum diceris , & es ! gladium,

g cafa

non pacem in terram venifti mittere, & preliari

sfemi cali

formidas ? Si bellatorum princeps trepidat, fi cer-

raliter-de.

tamen ille, qui prefidet, inire veretur , quid ceteri

vd qud

agent milites , & pugnaturorum turba feruorum ?

cte, pro.

Vellem vtique Domine pauoris huius fcire caufam.

]e populus.

Vellem tzedii tui noffe myfterium. ::Non enim mil-

] Vult, vt

tibus tuis virtute inferiorem te iudico.

Illos qui-

14 velute-

dem agnofco viciffe regna ; imperia curuaffe , tole-

.quam 1

raffé fupplicia , extinxiffe . ignem; feras domaffe, &

O inaüdi

mortem ipíam nullatenus formidaffe.

. i anit.

tum a feculis prodigium

*

!

o gloriofum religionis

Chriftiane tropheum , oblatas diuitias fpernere ,

honores fugere, voluptatesque calcare, appetere

IH

catceres , prouocare tortores , & illatis conuiciis

füauiter gaudere.

Audiuimus , nouimus , confite-

u

mur.

Abs te-Domine IESV , per fideles tuos hz

erepues ?

vniuerfa fünt facta, non tamen illos te robuftio-

contrilat

res dicimus : diuinam attamenin fanélis tuis. com:

(ium ? p

mendamus gratiam , in te autem humanam predi-

diom pu

camus naturam.

In martyribus miraculum , in.t6

- gt !

vero fuiffe dicimus :documentum, n i-llis,dontum,'

& hutirdo

d 4

in

coat:

E

(unj

26

Caput 1.

in te autem miferationis facramentum at*ollimus.

ü Veueia a

tus, araxi

Erexit plane coeleftis virtus füpra nature limites

erulre exd

fidei confeffores , in illisque benedi&tio diuina re-

fulfit.

Ipfe autem Mediator relidtus fibi, pauere

[]

ommique in

|

voluit, & tzedere.

Agnofce igitur o homo , Sal-

fiamus,

Se curuauit ad te, vt te

uatoris tui dignationem.

$ L

eleuaret ad fe : humiliauit fe propter te, vt teex-

altaret in fe ; depreffit fe , vt in perpetuum beati-

fbrwi qq.

ficaret te, - - Pro peccato tuo doluit, fleuit, quod

C0l

non commifit ; exhorruit , quod non fecit, Non

enim fecit mortem , nec morientium perditione

Cf

letatur. Ex his meroris eius intellige caufam , &

s —

bi rogt

gratias age : teagnofce in illo, proillo lachrymare,

vbi d

qui doluit propter te. Doluit , inquam , & füupra

pis dicitur.

znodum doluit, adeo vt morti fieret proximus. Sic

enim ait : Triftis eft anima mea vfque ad mortem.

fimus effe

eonfternatis

Nemo doloris eius fufficienter immenfitatem ex-

efendit, ]

primit: merore tamen füo , quid in. noftro agere

&9, quod c;

debeamus, indicauit, Difcat ergo de exemplo re-

snedium , qui in affliionibus propriis cupit habere

eun (it , e

L

prefidium

r]

non de terra, neque ab hominibus,

Yüheris r

Ad

160 (tüngit

fed a DEO opportunum quzfiuit auxilium.

Orationis quidem füffragium , ad quietis portum ,

Thdtos aure

ad implorationis adminiculum feftinanter acceffit ,

illa orpori

fididiq

non autem labore vi&tus, aut. proftratus toedio, feu

rat ,

ä

lius(dene

2

doloris nimietat:e fuperatus, quippe, qui pote

fi

Confiderationes de Paff. Dom.

27

atollimus,

fi vellet, euadere ; fed dulci compaflione commo-

It [imites

tus, orandi ambitum adinuenit.

Suo nos voluit

qiuini re.

erudire exemplo, vt in arduis, in. periculis , in

, paler

s

omnique inopinato euentu ad orationis refugium

omo , d)

fugiamus.

] te, vtte

$. LAVRENTIVS IVSTIN. de trzumpb.

1 Vt te e'(u

Qrifti: agone. cap. V.

*

üur beati«

SS

leüit, quod

CONSIDERATIO XIV

edt, Non

perditione

Coepit pauere , € 1adere. Loc. crr.

caum , &

bi rogo , in paflione timor ?

vbi infirmitas ?

achrymatt,

vbi dolor? vbi contumelia ? timere ab im-

1, & füpa

yximus, Sie

pis dicitur ? fed ipfe pati velle fe predicat. In-

firmus effe contenditur ? fed fe potentem , dum

d mortem.

fitatem exe

confternatis perfecutoribus , obuius non fuftinetur "

oftendit.

Dolere vulnera carnis arguitur ? fed in

oftro agete

eo, quod carnem aurís reddit ex vulnere , caro ipfe

xeplo t

cum fit , extra carnalem tamen naturam dolendi

upit r

vulneris reperitur : quia dum & manu truncam au-

hominibus,

rem attingit , manus illa de corpore eft, & dum

m A

manus aurem producit ex vulnere, non effe manus

; portum s

er ateeflt ,

illa corporis fignificatur infirmis, Sed contumelio-

fa ei effe crux dicitur.

Atquin per hanc hominis

gdio, fel

filius federe a dexteris virtutis videndus eft, & ex

j potettis

!

d s5

par-

(

28

Coput T.

partu Virginis homo' natus in maieftate füa cum

C0:

coli eft nubibus reuerfürus

Non 'tenes irreligio-

fe rerum naturalium caufas: & dum impietatis , at

Cyi

que erroris fpiritu plenus , Sacramentum fidei non

intelligis, ex ipfo feculi fenfu hebetudine heretica

1f0 DIO

difproücis.

Omne enim , quod timetur , vitari ne-

u

quod d

ji;

ceffe eft, dum timetur ; & quod infirmum eft

winitatis &t

fumit ex imbecillitate terrorem; & quidquid dolet,

dolendi in fe habet indemutabilem maturam ; &

Sufcepit em

titiam largir

quidquid contumeliofum eft, femper inhonorum eft

ad mortis 3

tu vero quo feníu rationis intelligis , Dominum no-

Jä

retad vitan

ftrum IESVM Chriftum , ad quod feftinat, timere, &

confternantem fortes , infirmitate trepidare, & vul

Quia CR CC

nationis ff

nera non permlttentem dolori, vulneratum dolere, &

dolorem füf

contumelia crücis dehoneftari , cui crux confeffus

deret, N«

ad DEVM eft, & reditus ad regnum ? - -- Non ergo

fibi triftis eft, neque fibi orat ; fed illis,' quos mo-

füuporem 1

Homo enir

net orare peruigiles , ne in eos calix paflionis in-

fimitates

cumbat, quem a fe tranfire orat, ne in his fcilicet

didiceramus

maneat. - - - fgitur cum & triftitia de nobis eft,

diCceremus

& oratio pro nobis eft, non poflünt non omnia

(nodum

propter nos geíta effe intelligi ; cum omnia pro

:

Quomojo «

nobis, quibus timebatur , orata fint.

€Qiétemur

S. HILARIVS. Lib. X. de Trinitate n. 22,

.

37. 4H

Us, nifl Y

fcipil r

trifitim o

CON-

Confiderationes. de Paff. Dom.

29

z

- fit ctm

CONSIDERATIO XV.

e$ irreligio.

)ietatis, at«

Copit. contriflari , €? meflus . e[je.

1 fidei nog

MATTH. XXVI. 37.

ne heretica

'» Vitari ne-

rgo pro me doluit , qui pro fe nihil habuit à

E

quod doleret : & fequeftrata delectatione Di-

"um ef,

uinitatis eterne , tedio mew infirmitatis afficitur.

d dolet,

Sufcepit enim triftitiam meam , vt mihi fuam le-

dburam ; &

norum eft:

titiam largiretur : & veftigiis noftris defcendit vfque

ad mortis erumnam, vt nos fuis veftigiis reuoca-

minum no«

retad vitam.

Confidenter ergo triftitiam nomino,

tj timere &

L

quia .crucem predico

?

neque enim fpeciem incar-

are, & vil.

Debuit ergo &

1 dolere &

nationis füfcepit, fed veritatem.

dolorem füfcipere, vt vinceret triftitiam , non exclu-

x confeffus

deret. Neque enim habent fortitudinis laudem, qui

. Non ergo

ftuporem magis vulherum tulerint, quam dolorem.

, Quos mo-

Homo enim in plaga, & fciens ,. inquit, ferre. in-

paffonis t

firmitates, INos vult erudire, vt , quia in Iofeph

his feilicet

didiceramus carcerem non timere, mortem vincere

nobis eft,

difceremus in Chrifto : & quod eft amplius , quem-

jon Omma

admodum future mortis moeftitiam . vinceremus.

omnia pro

Quomodo enim te imitaremur Domine IESV , nifi

f

temur vt hominem , nifi mortuum. credere-

jitit 1. 14

!?mä

us, nifi vulnera vidiffemus ? Quemadmodum di-

fcipuli crederent fuiffe moriturum , nifi morituri

triftitiam comperiffent ? Sed adhuc dormiunt, & ne-

fciunt

ON

30

Cüþ(/lt JA

(orj

fciunt dolere ,' pro quibus Chriftus dolebat ; ita

ptui, n

enim legimus , quia peccata noftra portat, & pro

Visaydire,

nobis dolet, Doles ergo Domine non tua , fed

to, n0n

mea vuluera, non tuam mortem, fed noftram in-

portans jnf

firmitatem : & nos xítimauimus , te effe in dolori-

perfonam 0

bus, cum tu non pro te, fed pro me doleres ;

jum Corp

ex homine

infirmatus enim es, fed propter peccata noftra,

non quiailla tibi infirmitas erat ex Patre affumpta,

Jetificatet

fed pro me füfcepta , quia mihi proderat, vt eru-

Potoit enit

VESRE UE EEASSSESRERESI a a a G ER NB

ditio pacis noftrz effet in te, & huore tuo vul-

rus ad p

nera noftra fanares.

petitor ?

S. AMBROSIVS. Exfofit. in Lucam. lib. X.

lum exfült:

tem Iam, 1

fe - $6. $7, edit. Parif. Tom. L: pag. 1416.

teg infat

CONSIDERATIO XVT

famaui, fid

tonà tuftiti

Coepit contriflari, G? meflus ejfe. Voc. crt.

du us Tude

ntendat ergo charitas veítra, me forte dicatis :

I

bus,qui dl

Hec mihi diabolus fecit

Prorfus ad- DEVM

dum exfül

tuum refer flagellum tuum , quia nec diabolus tibi

det corona

aliquid facit, nifi ille permittat, qui defuper habet

ipitur port

poteftatem , aut ad poenam , aut ad difciplinam : ad

hiente trib

Flagellat autem

ponam impii, ad difciplinam filii

Vide , quo

omnem filium, quem recipit.

Nec te fine flagello

48 tU y

fperes futurnm, nifi forte cogitas exheredari, Fla-

qccidere

gellat omnem filium, quem recipit

Itane omnem?

tes fünt

vbi te- volebas abícondere ? omnem : & nullus ex-

ceptus,

Conjiderätïons: de Paf. Dom,

91

lt ; n

ceptus , nullus fine flagello erit. Quid ? ad omnem?

A, & tro

Vis audire, quam omnem ? Etiam vnicus fine pecca-

| Q , fed

to, non tamen finc flagello,

Vnde ipfe vnicus ,

loftram in.

portans infirmitatem tuam , & prefigurans in fe

: in dolori«

perfonam tuam , tanquam caput geftans perfonam

e doIeres;

etiam corporis füi , cum adpropinquatet paflioni ,

& noftn,

ex homine, quem gerebat , conttiftatus eft, vt te

.

e aflümpta,

Ietificaret

?

contriftatus eft, vt té confolaretur.

i, vt en

Potuit enim vtique fine triftitia effe Dominus, itu-

& Q0 vul-

rus ad paflionem. Si potuit miles, non potuit Im-

perator ? Quomodo potuit miles ? Attende Pau-

lum exfültantem, propinquantem paffioni : Ego au-

fwam. l.X

*

tem iam, inquit, immolor, & tempus refolutionis

inezm inftat.

Bonum certamen certaui, curfum con-

Ü

fumaui, fidem feruaui: de cetero füpereft eft mihico-

vocp CIT'

ronà iuftitie, quam mihi Dominus reddet in illa die

iudus Iudex 5 non folum autem mihi,fed & omni-

te. dicatis:

bus, qui diligunt aduentum eius, Videte, quemadmo.

al DEVM

dum. exfültat, venturus àd paffionem, — Ergo gau-

bolüs tibi

det coronahdus , contriftatur coronaturus.

Quid

[iper hibet

igitur portabat ? Infirmitatem qüdrumdam, qui ve-

JH al

niente tribulatione , vel morte contriftantur, Sed

cllat autem

Vide , quomodo eos ducit in directionem cordis,

one fagello

Eccek tu

volebas viuere, non volebas tibi aliquid

edur, Fl

accidere

fed DEVS aliud voluit : du& volunta-

y omen?

tes funt

i

fed voluntas tua corrigatur ad volunte

; mullos &i

tem

Coptusy

|

32

Caput 1.

:

vires adie

tem DEÍ, non voluntas DEI detórqueatur ad tuam.

Praua eft enim tua, regula eft illa : ftetregula, vt,

ordinant,

cuneos iif

quod prauum eft, ad regulam corrigatur. Videte,

gnis 6 p

quomodo hoc docet Dominus IESVS Chriftus :

J'rifus eft anima mea vfque ad mortem.

Et: Pa-

terna cogi

ter,fifieri potefít , tranfeat a me calix iíte.

Ecce

maligni J

]

ofterdit humanam voluntatem.

4 fünt , ^

Sed vide rectum

cor: Verum non, quod ego volo, fed quod tu

percuf fü

vis Pater, Hoc ergo fac gaudens in his, quz tibi

3gni inter

0415 , di

accidunt: & fi venerit dies ille vltimus ,. gaude,

:?

& tanquan

Aut fi fubrepit humane cuiusdam voluntatis fragi-

litas, cito dirigatur in DEVM , vt fis in eis , qui-

igar fuit

Jariter mui

bus dicitur: Gloriamini omnes recti. corde,

|

cu)pa. carü

S. AVGVSTINVS. Enarat, in Pfalm.

AAXXI. n. 26. Tin, IV. pag. 145.

exftitit,

ire nemo

CONSIDERATIO XVII

fanctitate

1

fpitur locn

Tunc ait ilis : Trifis eff anima mea vfque ad

tempordlis

, mor Tetm,

MATTH. XXVL 38.

afümuntu

ene , qui Philifteos cedunt, de Mafphat egreffi

Di0bis tern

B

perhibentur, ( L Reg. VIL. 11, ) In Mafphat

d0 10 p

li ttans

etenim, quz fpeculatio dicitur, morantur, qui in

diuinarum rerum contemplatione perfiftunt,

Sed

füb domo

ad czedendos Philifteos exeunt, cum ex arcano in-

"anguflas r

defidenti

terne meditationis confulti venientes, comprimunt

Vires

CHCOTUTENUT m r

Confiderationes de. Paff. Dom

33

UP ad tuam,

vires aduerfé dominationis

Intus enim latenter

Tegula, vt

ordinant, qualis foris in apparato opere, hoftium

l deete,

cuneos irrumpant

Tanto quidem grauiores pu-

Chriftus :

gnas eis procedentes exhibent , quanto , dum in-

. B Pa

terna cogitant, apud fe quietiores latent

Et cuia

l& Eu

maligni fpiritus ab electis DEI femper comprimen-

de retum

di funt

víque ad locum íübter Betchar Philiftiim

l quod tü

percuffi fuiffe memorantur. Betchar quippe domus

agni interpretatur.

Hunc agnum nobis líaias infi-

—

, Qu tibi

nuans , ait: Tanquam agnus ad occifionem ducetur,

i

$, gaude

tits frapi

& tanquam ouis coram tondente fe fine voce. Que

1 6l5 , qui

igitur fuit.domus agni , nifi illa füblimis, & finsu-

de,

lariter 1nunita conuerfatio Redemptoris, qui , dum

culpa caruit, cun&tis nequam fpiritibus inacceffibilis

H

.exftitit.

Ad Betchar ,id eft , domum agni perue-

nire nemo poteft: quia, quisquis multum proficit,

fanctitate Redemptoris inferior eft,

-

VIT.

- Quis eft

ipitur locus , qui eft füb domo agni, nifi terminus

«f al

tempordlis vitz , ex quo ad fuperne patriz gaudia

D

affumuntur electi ? Qui enim víque ad ftatütum

Jat egel

nobis terminum ducimur, quem praterire viuen-

Y Mafoliat

do non poflumus , velut ad locum venimus , vnde

alio transferamur,

Sed terminus vite ele&ti viri

, quiim

Ófüb domo agni fitus oftenditur, quia , vnde per

p, 9d

arcano i

anguítas mortalitatis demergitur. Indead vite in-

deficientis gaudia fubleuatur.

mptimunt

Nam & agnus ipfe ,

MICI

qui

Ü

34

ï'Caþut l.

qui in cithareedorum citarizantium , & cantantium

gnumnis, (

debit , qU

domum fuam letus inhabitat , antequam ad huius

domus letitiam duceretur, füb domo fuit Hine

zunofue s

namque eft, quod immolationis füze tempore dicit:

ptur et:

g ? Vtq

Triftis eft anima mea vfque ad mortem. Ele&i ergo

vniuscuiusque finis dum loco oftenditur , fübtet

ide perfect

Betchar, id eft ; domo agni efle memoratur , quia

ingut , ani

fancti viri, cum per mortis ponam temporalia de-

mortem, f

ii ao g P t st n Rs

ferunt, de vicino preeminentem fibi fupernam pa-

quia eum (

Nam Paulus confidehter

do mortis

triam conícendunt,

aflerens dicit : Scimus, quia , Ííi terreíftris domus

omnia debt

noftra diffoluatur , habemus habitaculum ex DEO

tet, fitiret,

non manufactum in celo.

Igitur vfque ad locum,

*tem comm

qui eft fubter domo agni, Philifteos cedimus , fi ,

*

oftendit ,

quamdiu in hac vita fumus, de malignis fpiritibus

r abfolut

triumphamus.

loti

$. GREGORIVS M. li. IIL in L Reg.

$. 4l

21

cap.. V. n. 21, edit. qug']l Jom III. part. 11 pag. 17.

CONSIDERATIO XVIII.

C0

lr

Triflis eff anima mea xvfque ad mortem, V. G.

imembr

anta itaque Domini dignatio eft, vt infunden«

T

.de nobis deuotionis , & confummandm pet-

N

^d om

fectionis in nobis, & maturande pro nobis ftudium

Ainant n ]

paflionis fibi ineffé teftetur: qui , cum in fe nihil

'dem de M;

babuerit, quod doleret , noftris. tamen angebatur

| s. (emin:

wrum.

Confiderationes de Paf Dom.

35

CDtantuq

vrumnis, & füb tempore mortis moftitiam praten-

1 àd huiig

debat, quam non ex metu mortis (üz , fed ex mo-

U B

ra noftre redemtionis aflumpferat, juxta quod. fcri-

pore dicit:

ptuni.eft: Et quomodo angor, víque dum perficia-

Ele etgo

tur ? Vtique, qui vfque ad perfe&ionem angitur ,

, fübtef

'de perfe&tione fecurus eft. — Et ait alibi: Triftis eft,

ür, qua

inquit, anima mea vfque ad mortem, Non propter

poralja des

mortem, fed. víque ad mortem triftis eft Dominus :

g;;

RTa p

quia eum. conditio corporalis affectus , non forri-

vonfidente

do mortis offendit,

Nam, qui corpus füfeepit,

r$ domu

omnia debuit fübire, qus corporis funt, vt efürl-

1 ex DEO

ret, fitiret, angeretur, contriftaretur : Diuinitas au-

àd locum,

tem commutàri per hos nefcit. affectus.

Simul

dituus, f

Oftendit , quod in certamine paffionis mors corpo-

g

pitiiba

ris abfolutio anxietatis , non coaceruatio fit do-

lotis.

j Iu Reg»

S. 4MBROSIVS. Expyï;. in Luc. lüb, VIIL

[ jip 1]

N rix

(1ll,

CONSIDERATIO XIX,

Jrjlis eff anima mea C?c. &. C..

hl w

infondet

( i membra Chrifti fumus , ficut effe debemus ,

S

ag ptt

ad omnes nos pertinere intelligamus : Qui fe-

js ftudiumt

minantin lachrymis, in gaudio metent. - - Et qui-

dem de Martyribus dici poteft , quia cum lachry-

nf nilil

apgebit

mis, fefninauerunt , fortiter enim certauerunt , & in

g

&

ina-

—

Caput. 1,

Cui

56

magnis tribulationibus fuerunt, Nam vt eorum l»

confümmai

chr;mas Chriftus confolaretur , transtulit eos:, &

eorona iuft

transfigurauit eos in fe, & dixit : Triftis c(t anima

jygit, ml

mea víque ad mortem. Verumtamen fratres mei , vi-

minus in j

detur mihi, quod caput noftrum infirmioribus fuis

feddet mih

Hec vena,

qmembris compaffum eít, ne de fe forte membra

infirma defpcrarent ,. & ficut eft humana fragilitas,,

ä

tis fint, no

morte propinquante perturbarentur , & dicerent,

eebat, n T

non fe ad. DEVM pertinere ; nam fi pertinerent;

ditori , que

j

gauderent,

Ideo prius Chriftus dixit: "riftis eft

fersmus ha

.nima mca vfque ad mortemi. —Paterfi fieri poteft,

hiehrymis f

tranfeat ad me calix iíte.

Quis hoc dicit ? qua

Chrymis, tr

poteftas ? qua infirmitas ? Audite, quie dicit : Po-

tiacum fine.

teftatem habeo , ponendi animam méam , & pote-

$. 61

ftatem habeo iterum fümendi eam. NNemotollet ears

12. d X

a me, fed ego pono eam, & iterum fiümo eam, IHac

C0

poteftas triftis erat, quando faciebat, quod non face«

ret, nifi voluiffet. Poteftate enim fecit, non con-

I

ditione ; quia ipfe voluit , non. quia Iudaus po-

i fecatus

tuit.

'"Iransfigurauit ergo in fe infirma 1Dnembra

S

V medicin

corporis fui.

Et forte de illis didtum eft , qui fe-

rebuit ; im

minant in lachrymis , in gaudio metent : id eft ,

üvun, & í

deirfirmioribus, Non enim in lachrymis fenina-

lus nos ex

bat ille ipfius Chriíti magnus preco , quando di-

Tecommitt

cebat : Ego. enim immolor, & tempus mez refo-

lutionis inftat.

Y finmm |

Bonum certamen certaui, curfüm

con-

Doit vitu

Conufideratiomss de Paff. Dom

37

t eorum la

confummaui, fidem feruaui ::de cetero füpereft mihi

lL O0y, &

Supereft

corona iuftitie , corona de manipulis.

tlS 1 anma

inguit, mihi corona iuftitie , quam reddet mihi Do-

ILTeS mel vj

minus

in ia

ie iuftus ludex : quafi diceret :

Oribus füi

Reddet mihi meflem

cul me impendo fementem.

It membra

Hec verba, quantum intelligimus fratres , exfültan-

à fraei]

tis funt, non plorantis

Nunquid quando iíta di-

V diterent,

cebat, in lachrymis erat ? Nonne fimilis- erat hilari

pertinerentg

datori, quem diligit DEVS ? Ad infirmos ergo re-

Tritis eft

feramus hec verba, vt nec ipfi defperent, qui in

fieri poteft

lachrymis feminarunt : 'quia, etfi feminarunt in la-

diit ? qu

tranfit trifti-

chrymis, tranfiet dolor ; & geinitus

? dicit: D.

tiacum fine, & venit letitia fine fine.

n,&po

S. AVGVSTINVS.firm. X X X I. de verbis P/almis

o tollet eant

12 . alias XLV de Santtis, Tbm. V. bag. 1 $ $.15$6,

jeam, D

od non face

CONSIDERATIO XX,

t , T0f COD.

Zriflis eff anima wea. €c. 1. ..

Tudaus po

i fecatus eft, qui putredinem non habebat, fi

ma iembra

N

mectïcma xpfa noftra ignem medlcmalem non

di, qife

refpum

ïmpatlenter ferre debémus vrentem me-

'l't ld EP' j

dicum, & fecantem , id eft, omnibus tribulationi-

vmis feminde

bus nos exercentem, & a peccate fanantem ? Pja.

quando (i

ne committamus nos medici manui: non enim crrat,

; mez 100«

vt fanum proó putti fecet : nouit, quod infpicit :

a, curum

nouit vitum , quia ipfé fecit naturam ; quid ipíe

con.

e 2

con-

38

Capur 1

(

j ; Vel

condidit , quid de noftra cupiditate acceflit, dif-

orm in i

cernit

Scit

fe fano homini preceptum dediffe,

*

*

cnicifius d

ne ,languorem incurreret ; dixifle in pai adifo

Hoc manduca

&.hoc noli.

Non audiuit fanus

axi, & vl

in illo dicatt

medici preceptum , vt non caderet , audiat vel

Ego dixi Domine , mifc-

fana animar

&grotus , vt furgat.

rere mel , fana animam meam , quoniam pecca-

$ 4

ui tibi. Nunquid hoc Chriftus ? Nunquid hoc ca-

n, f, Ti

put illud noftrum fine peccato ? nunquid ille, qui

ea, que non rapuit, exfoluebat ? nunquid ille fo-

CO

:

::

lus in mortuis liber ? Liber enim 1n mortuis

quia

D gnge

ífime peccato ; quia omnis , qui facit peccatum , fer-

uus eft peccati.

Nunquid ergo ipfe ? Immo ipfe

ex membris fuis, quia vox membrorum ipfius vox

erefftt p

Y

pter f

ipfius ; quia & vox capitis noílri vox noftra. In

tüi, vt tu,

illo enim eramus , qumdo dixit : Tufms eft anima

Non enim timebát' mori

quatenus fa

mnea Vfqué ad mortem.

dis tui, jbiq

qui venerat. mori; aut recufabat mori', qui potefta-

tem habcbat animam fuam ponendi , & poteftatem

pofüit , m f

habebat , iterum fumendi eam : fed loquebgmtur

bit, expofü

membra in capite , & loquebatur caput pro mem-

DEI prefer

bris.

In 11 [o) ervo VO(.Cm noüram 1nuemmus Sïl-

oras, affiftis

In illo

,na animam meam , quomam þCCCJUI tlblo

f tamen

enim eramus , cum dixit : DEVS mcus, DEVS

lletim m

meus, vt quid me dereliquifti? In ipfo enim pfal-

prefentiam

COnfoettui ?

3)0, vbi in capite hic verfus eft, confequenter di-

C1-

Confiderationes de Pa[f. Dom.

39

dcceflt, dif

citur : Verba deli&torum meorum,

Quórum deli-

tum dediiïe,

&orum in illo, nifi, quia vetus homo nofter fimul

1 paradifo :

crucifixus eft cum illo, vt euacuaretur corpus pec-

diut (amis

cati, & vltra non feruiamus peccato ? Ad illum, &

; üudiat vl

in illo dicamus : Ego dixi Domine, miferere méi ,

Dine , mife

fana animam meam, quia peccaui tibi.

Dif] pettie

S. AVGVSTINFS. enarrat. in. pfalmm. XL.

Juid hoc ct-

v». 6. Jon. IV. pag. 549.

üid ile, qui

Quid jlle fo«

CONSIDERATIO XXI.

Ottus , quià

Et progre[Jus pufillum procidit. $m faciem fuam,

ceitum, für

MATTH. XXVI. $9.

? Immo ipfe

n ipfius vox

eceffit prius ab afpe&tibus hominum , non pro-

nofre. n

pter fuffragium mentis , fed propter exemplum

is eft animt

tui, vt tu, quum orare vis, elongeris ab omnibus,

ebit mori ,

quatenus facilius intrare valeas in cubiculum cor-

qüi poteftt-

dis tui, ibique rogare Patrem tuum, Deinde genua

, potetaten

pofüit, in faciem fuam procidit, ficque , quod vole-

bat, expofuit.

Ex his collige orandi modum , &

Joguebantut

[ pro. mem-

DEI prefentiam meditare, Re etenim vera, quum

onimis : Se

oras, afliftis DEO , & cum Omnipotente loqueris,

fi tamen non inaniter oras.

p, I

Quis non paueat affi-

flentiam maieftatis ? quis diuinam non vereatur

, DEVS

y enim pf

prefentiam ? Quis Domini füi non timeat difplicere

confpectui ? Quamobrem, quum oras, quum preces

iquett d

fun-

d

0-3

[

40

Capur .

fundis, altifimo diligentiffime intende : quis, "cui,

fine modt

pec alterum diuidas ab altero.

Hac duo fimul iun-

ha, iplün

E

54

&a humilitatem docent, congregant mentem , phan-

tafma propulíant, orationem ornant, flectunt DEVM,

g. til, (

compungunt animum , & exaudibilem efficiunt de-

N

precantem,

iNon erit difficile tibi, etiam proftrato

C0

1

folo lingere terram, fi DEI, tuique, quum oraue-

D inda,

ris, notitiam habebis,

Non autem aliunde , arbi-

tror, cordis in oratione euenire duritiam , mentis-

que effüfionem , quam ab ignorantia horum.

Si

Domi

confideras, quantam mortalibus in fuüblimi faftigio

propt

pofitis reuerentiam exhibes, affeuerabis, verum effe,

mam quod

quod fateor. Diffüefce , inquam, magis hominibus

baris, mul

deferre , quam DEO. — Vtrisque debitam. honorem

hecefitate t

impende.

DEVM vtique honora propter fe , ho-

folrs, D

minibus vero te fübiice propter DEVM , iuxta fin-

fequatur,

gulorum dignitates , & merita.

Hoc apoítolica

Optio aut |

commendat auctoritas. ( I, Petri II. ) DEO itaque

fs : turba

latrie venerationem exfolue, hominibus vero famu-

turbata ef

lJatus obfequium.

'Toto corde in fenfíu animsz te-

Volontaten

cum habitando cum humilitate mentis maxima, cor-

iungit Cre

porisque proftratione , fi vales, DEO in oratione

& wtte (

te fübiice.

Quod fi non potes corpore , mente mi-

homo eni

nime idagere definas. Scrutator etenimrenum, &co-

DEVS i

gitationum eft DEVS. Hunc afliftendi DEO in ora-

lus conm:

tio-

Cum diif

|

Confiderationes de Paf Dom.

4t

quis, 'q,

tione modum te tmus Mediator edocuit : ipfum ob-

) fiml ius-

ferua, ipfüm imitari ne differas.

(6f0 , nott.

S. LAVRENTIVS IVSTIN. de Chrifi

nE DEVM,

&gone. cit, cap. V I.

Ticiunt. de.

1 proftrato

CONSIDERATIO XXII.

Uil OfqUt

F orabat , vt , fi fieri po[fet , tranfiret ab eo bora.

Inde , qrbi-

MARCI. XIV. 35.

1 , fentis-

otum. $i

Domine mediator, DEVS fupra nos, homo

Wi faftipio

propter nos , agnofco mifericordiam tuam :

verm eff,

nam quod tu tantus tue charitatis voluntate tur-

hominibus

ä

baris, multos in corpore tuo, qui füs infirmitatis

1 bonorem

neceflitate turbantur, ne defperando pereant, con-

ter fe, ho-

folariss Denique homo, qui fequi vult, audiat, qua

, uxta fi-

fequatur. Acceffit forte hora terribilis, proponitur

apoftolic

optio aut faciende iniquitatis , aut fubeunde paffio-

JEO itaque

nis: turbatur anima infirma, propter quam fponte

*

.

veto fatnli

turbata eft anima inuicta

prepone tue voluntati

i anime te-

voluntatem DEIL. Attende enim, quid deinde füb-

ixima, COT«

iungat Creator tuus, & Magifter tuus, qui te fecit,

p Oratione

&, vt te doceret , fa&us eft & ipfe , quod fecit:

homo enim fa&us eít , qui hominem fecit ; fed

, ente n

DEVS incommutabilis manfit, & hominem in me-

jm, &

lius commutauit. Audi ergo, quid inde fübiungat,

U jn. or?-

( Et

U0

cum dixiiïet: Nunc anima mea turbata e

e4

:quid

43

Caput ]

(

quid dicam, inquit , Pater (aluifica me ex hac hora;

CO

fed propterea veni in hanc horam: Pater clarifica

nomen tuum.

Docuit te, quid cogites , docuit ,

Baier ,

quid dicas, quem inuoces , in quo fperes , cuius vo-

luntatem certam , atque diuinam tuz voluntati hu-

cens T

mana

infirr«que. preponas

Non ideo tibi vi-

S

j m

deatut ex alto deficere, quia te vult ex imo pro-

ficere.

vf ad

Nam & tentari dignatus eft a diabolo.a

quo vtique, fi nollet , non tentaretur

potc(t

quemad-

quamdam

ä:

modutn , fi. nollet , non pateretur

& ea refpon-

ii5 a

dit diabolo , Quz tu in tentationibus debeas re-

experienti

fpondere

Et ille quidem tentatus eft , fed non

ergo Dom

periclitatus , vt doceret te in tentatione pericli-

tantem tentatori refpondere, & poft tentatoremnon

pioxem n

inconfant

ire, fed de periculo tentationis exire.

Sicut autem

Terat enir

hic dixit: Nunc anima mea turbata eft, ita etiam,

vbi dicit

COI$ n6f

Trifüs eft anima mea víque ad mor-

Jerat com

tem; &: Pater, fi. fieri poteft, tranfeat a me ca-

ia retrib

lix iftej hominis füfcepit infirmitatem, vt doceat , fic

loribus fj

contriftatum , & conturbatum , quod fequitur , di-

CXtetmin

cere : Verumtamen non quod ego volo , fed quod

tu vis Pater.

Sic enim homo ab humanis in di-

duodcim

ebat nof

uina dirigitur, cum voluntati human: voluntas di-

etcat po

uina praponitur.

libüs |ae

S. AVGVS TINVS. Trattat. LII.in Ioamz.

Tnug Apo

Tomn. III gart. II. pag. 3.

fíantis fs

CON-

R

Confiderationes de Paf Dom.

43

lc horg

T Chrificg

CONSIDERATIO XXIII.

4 dooit ,

Pater i , fi po[[;bile eft , tran[eat a me calix iffe,

; Cllüs YQ.

MATTH, XXVI. $9.

luntati hu

ciens IESVS, adeffe iam tempus gloriofze pafïioä

0 tbi vj.

S

nis implendze , triftis eft , inquit, anima mca

C Do pro.

víque ad. mortem,

Et iterum : Pater , fi fieri

didbolo a

poteft , tranfeat a me calix ifte. Quibus verbis

, Quemad-

quamdam formidinem profitentibus , noftre infir-

i refpon-

mitatis affe&us participando curabat, & paenalis

lebens re.

experientie metum fubeundo , pellebat. In nobis

, fei non

ergo Dominus noftro pauore trepidabat, vt fufce-

& pericl-

ptionem noftrae infirmitatis induceret , & noftram

ILOremror

inconftantiam fus virtutis foliditate veftirét. Ve-

Cut autem

serat enim in hunc mundum diues, atque' mifäri-

ita etiam,

cors negotiator celi, & commutatione mirabili in-

d mor«

ierat commercium falutare , noftra accipiens , &

à mece

fua retribuens, pro contumeliis honorem, pro do-

ocett, fic

loribus falutem, pro morte dans vitam, & cui ad

yitur , di

exterminationem perfequentium poterant plus quam

fed quod

duodecim millia angelicarum feruire legionum , ma-

nis in d-

lebat noftram recipere formidinem, quam fuam ex-

jüntas di«

ercere poteftatem. Quantum autem vniuerfis fide-

libüs hac humilitate collatum fit, primus beatiffi-

lt Ioann:

mus Apoftolus expertus eft, cui, cum illum in-

ftantis feuitie vehementior procella turbaffct , ad

TC«

N-

d

(

44

Capu? l.

erat jl YO

reparationem vigoris celeri mutatione conuerfus eft,

fumens de exemplo remedium , vt tremefa&um re-

capits, Á

pente membrum rediret ad füi capitis firmitatem.

pe, & 00f

Non enim poffet Domino feruus , & magiftro maiot

effe difcipulus : qui humanz fragilitatis trepidatio-

infipitnaam

eo ftimulu

nem non vincerct, nifi victor mortis ante timuilfet,

ferretur, 0

.$. LEO M. form. LIT, de Paffone Dom, cape

V. edit. Lugdun. pag. 122.

tam Virtüs

exauditus,

CONSIDERATIO XXIV.

tiam: vt i

& tribulati

Si poffibile eff, tranfeat a me calix iffe. L. C.

penum ad

EVS meus , clamabo ad te per diein, & non

vreris, fec

exaudies , & nocte , & non ad infipientiam

luntatem ,

mihi. Dixit vtique de me, de te, de illo. Corpus

$4

enim fuum gerebat , id eft, Ecclefiam. Nifi forte

putatis fratres, quia, quando dixit Dominus : Pa-

C0

ter, fi fieri poteft, tranfeat a me calix ifte , mori

4

timebat ? Non eft fortior miles, quam Imperator.

dod :

Sufüicit feruo , vt fit, ficut Dominus eius.

Pau]us

Q

Àb

dicit miles Regis Chrifti : Compellor e duobus, con-

éupifcentiam habens diffolui , & effe cum Chrifto,

eft Abba

llle optat mortem, vt fit cum Chrifto , & ipfe Chri-

tiffe Domi

que dixer

ftus timet mortem ? Sed quid nifi infirmitatem no-

ftram portabat, & pro his, qui adhuc timent mor-

ingerom

cui fadus

tem, in cogpoye fuo conítitutis ifta dicebat ? Inde

erat

13

Confäemzfianes de Paff. Dom.

45

uerfu wf

erat.illa vox , membrorum ipfius vox erat , non

fdm re

capitis, fic & hic.: Per diem & no&em clamaui, &

tmitatem,

non exaudies.

Multi enim clamant in tribulatio-

iflro miot

ne, & non exaudiuntur , fed ad falutem , non ad

Clamauit Paulus, vt auferretur ab

trepidatio-

infipientiam.

t ümiffet,

eo ítimulus carnis , & non eít exauditus, vt au-

Dam, mp,

ferretur, & di&um eft ei: Sufficit tibi gratia mea ,

nam virtus in infirmitate perficitur, Ergo non eft

exauditus, fed non ad infipientiam , fed ad fapien-

[Y.

tiam: vt intelligat homo , medicum effe DEVM ,

& tribulationem medicamentum effe ad falutem, non

. L C

penam ad damnationem, Sub medicamento pofitus

vreris, fecaris, clamas : non audit medicus ad vo-

2, & n

Yipientiam

luntatem ,- fed audit ad fanitatem,

. Corpus

S. AVGVS TINVS, enarrat ,in Pfaim. X X L 9. g.

Nifi forte

ninus ; Pa

CONSIDERATIO XXV.

ifte, mori

Z iba Pater !

MARCI, XiV. 36.

Imperator,

uod autem ipfe Marcus , non folum Pater , fed

s. Paulus

Q

Abba Pater eum dixiffe commemorat , hoc

obus, cot-

n Chrifto,

eft Abba Hebraice, quod eft Latine Pater. Etfor-

taffe Dominus propter aliquod facramentum vtrum-

pipfeCiri-

que dixerit, volens oftendere , illam fe triftitiam

jtatem n«

in perfona füi corporis, id eft, Ecclefiz , füfcepiffe,

ment of

at ? Inde

cui fa&us eft angularis lapis , venienti ad eum ,

par-

ent

C

46

'capu: r

partim ex Hebreis , ad quos pertinet, quod ait

ad lil

aj vnum $

Abba ; partim ex gentibüs, ad quas pertinet, quod

ait Pater,

Etiam Paulus Apoftolus non preter-

Aiu

mittens hoc facramentum , in quo clamamus , in-

Euagil.

quit, Abba Pater.

Et iterum ait : Mifit DEVS

]

fpiritum fuum in corda veftra clamantem , Abba

C0

i

Pater.

Oportuit enim, vt bonus Magifter, &

Juer i,

verus Saluator, infirmioribus compatiens, in fe ipfo

demonftraret , non debere fuos Martyres defperare,

fi qua forte cordibus eorum irreperet fub tempus

landim

paflionis ex humana fragilitate triftitia, cum eam

,

vincerent , voluntati füz preponendo voluntatem

quod

DEI, quia illefcit , quid expediat, quibus confu-

ftipge (

li. - - - Hoc eft enim Pater, quod Abba Pater :

.ciat te am

1 Domim

fed ad facramentum intimandum planius eft Abba

Pater ; ad vnitatem fignificandam fufficit Pater.

Ws.in at

Et Dominum quidem Abba Pater dixiffe credendum

bimannm

eft : fed tamen non eluceret fententia , nifi aliis

Wer, f

( Euangeliftis ) dicentibus , Pater, demonftraretur, fic

at qu

effe illas duas ecclefias ex Iudcis, & Grecis, vt etiam

bendum

vna fit. Ex illo ergo intellectu di&um cft: Abba Pa-

ibendus

ter , quo idemDominus alibi ait : Habeo alias oues,

Xie tr

JNS s

quze non funt de hoc ouili, gentes vtique fignifi-

.& quod

cans , cum haberet oues etiam in populo Ifrael. Sed

quia fecutus adiecit, oportet me & eas adducere,

o c

.

.

quantum valet

vt fit vngs grex, & vnus paftor

ad

Confiderationes de. Pa[J. Dom

47

quod si

ad Ifraelitas , & gentes

( Abba Pater: ) tantum

In&t, quod

ad vnum gregem , folum

( Pater. )

1l proter.

$ AEGUESTINVS

lib. IIl. de cenfenfa

Amus, m.

Kuangelift. cap. 1V. Tum. 111 part. 11. pag. 106

t DEVS

m , Abba

CONSIDERATIO XXVI

gifter, &

infeipo

Pater wi, fi po[ibile efl , tranfcat. a me calix . iffe.

defperare,

MATTH. XXVI. 39

b tempus

landimentis fuorum fle&itur carnalis affectus, &

Qu eam

'Olüntatetrt

quodam modo labitur humana mollities

Re-

U5 confu

ftringe finus fluentis veftis, virtute accingere. Cru-

ciat te amor carnis ? Tolle crucem tuam , & feque-

ba Pater t

et Abba

re Dominum

Et ipfe tibi Saluator tuus, quamr

it Pater.

uis in carne DEVS, quamuis cum carne DEVS

humanum tamen dcmonftrauit affe&uim , vbi ait:

'edendurm

nifi ais

Pater, fi þomblle eft, tranfeat a me calix ifte. No-

aretur,fic

uerat, quod calix ifte tranfire non poterat : ad eum

blbendum venerat,

Voluntate , non neceffitate

vt eüam

Abba P*

bibendus ille calix

Omnipotens erat : fi vellet,

ia OUOS,

vtique tranfiret, quia DEVS cum Patre , &ipfe, &

.DEVS Pater vnus DEVS., | Sed ex forma ferui, ex

x figi

.e0, quod füftepit abs te pro te , vocem hominis,

iael, Sed

«vocem carnis emifit,

adducere,

Te in fc dlgnatus eft trans-

fi-

tom vdlt

qd

(

48

Caput J.

tibi mor$,

figutare: vt deilloloquereris infirma , vt in illo

volueti ,

apprchenderes fortia,

Voluntatem oftendit , qua

4

tentari poffes

& continuo docuit, quam volun-

Xl a

tatem, cui voluntati preferre dcberes, Pater, in-

n Ton

quit, fi fieri poteft, tranfeat a ine calix ifte. Hzc

voluntas humana eft, hominem gero , ex forma

COP

ferui loquor.

Pater , fi fieri poteft, tranfeat hic

calix.

Vox carnis eft, non fpiritus ; vox ipfirmi-

$ pf

tatis, non diuinitatis.

Si füeri poteft, tranfeat ca-

ranfir

lix ifte.

Illa eft voluntas, de qua & Petro dicitur:

T

&t

Cum autem [enueris, alter £e cinget, & tollet, &

fetimentis

feret, quo tu non vis.

Vnde ergo & Martyres

vtafetta

vicerunt ? Quia voluntati carnis voluntatem fpiri-

á

fitipleill

tus prepofuerunt.

Amabant hanc vitam, & de-

tem,vtal

ponderabant.

Inde confiderabant, quantum aman-

orát, fed

da effet eeterna , fi fic amatur ifta peritura, Mori-

Nunguid.

turus mori non vult, & tamen erit neceíffario mo-

lw 3 ol

rien$, quamuis continue mori nolens. Niliagis ,

eri noftr

quod mori non Vis , nil efficis, nil extorques :

Tolebat ?

nullam habes poteftatem , tollendi mortis neceffi-

It pat

tacem,

Veniet te nolente, quod times ; aderit te

Wrat, Q

recufante, quod differs.

Mortem quippe fàatagis ,

& quüm

vt differas; nunquid vt auferas ? Si ergo in ama-

vi? To

toribus huius vite tantum de differenda morte fà-

t

tagitur , quantum de auferehda laborandum eft ?

P&fl, o

Mori certe non vis, Muta amorem , & oftenditur

tibi

ceti : Ti

Confiderationes de Paff. Dom.

49

*

tibi mors, non quete nolente aderit, fed qua, fi

VC m jllo

volueris , non erit.

x.hdl[ , qua

It volun

S. AVGVSTINVS. ferm. CCCXL IV.alias

AXXL ex Sirmondianis de. mmore DEI, & amore

Pater, in.

fe, Hac

fæculz. T. V. pag. 1230*

, &t forma

CONSIDERATIO XXVII

abfeat h

x nf

Si poffibile eff , traufeat a. me calix ifle. Loc. ct.

aníeat. C«

anfire a fe calicem rogat.

Nunquid ait: Trans-

Q dicitur:

T

eat me calix ifte ? hec enim futura erat pro

, tollet, &

fetimentisoratio. Sedaliud e(z, vt fe tranfeat , aliud

Martyres

vt a fe tranfeat, deprecari, In eo enim, quod fe tran«

atem fpiri

fit; ipfeillea moleftia tranfeuntis excipitur : qui au-

m, & de

tem, vta fetranfeat , rogat, non vt ipfe pratereatur ,

tU anan

orat, fed vt in alterum id , quod afe tranfit, excedat.

m Morn

Nunquid poflibile erat non pati Chriftum ? Atquin

rj mo-

iam a conftitütione mundi facramentum hoc in. eo

NI qgis ,

erat noftrz falutis oftenfum.

Nunquid pati ipfe

yuorque :

molebat ? Atquin fuperius fundendum in remiffio-

tis necefl

nem peccatorum corporis füi fanguinem confecra-

derit te

uerat,

Quomodo ergo ait: Pater, fi poffibile eft ?

fitags y

& quomodo :

Non ficut eso volo fed ficut tu

o in ame

vis ? TTotus igitur fuper his, qui païïun erapt, me-

morte f

tus eft : atque ideo , quia non eft poffibile, fe non

dum df !

pati, pro his rogat , qui paffüri poft fe erant , di-

lenditut

cens : Tranfeat calix a me, ideft, quomodo a me

ii

bibi-

(

$o

Caput. l. .

dubie prof

blbltur, ita:ab his bibatur , fine fpcx diffidentia, fine

fenfu doloris , fine metu mortis,

Ideo autem, fi

delcendant

pofübile eft, quia & cárni, & fanguini horum gra-

proferunt

|

ü alldptv (

uis terror eft, & diflicile eft, eorum acerbitate cor-

noftri capil

pora numana non vinci.

Quod autem ait:

Non

ficut ego volo, fed ficut tu vis, vellet quidem eos

propinquan

cens : Pate

non pati, ne fmtc in p"aiïïone diffidant, fed coherc-

lis ile: eQ

ditatis-fuzs.gloriam fine paflionis difficultate mere-

antur.

pt: & m

Non ergo , vt non patiantur , rogat, di-

oftendens «

cens : nom , vt ego volo , fed, vt , ait,'quod Pa-

fed ficut t

ter vult, bibendi calicis in eos ex fe tranfeat firmi-

lumus , fic

tudo : quia ex voluntate eius non tam per Chri-

Uatenus p

ftum vinci diabolum , quam etiam per eius difci-

pulos oportebat.

tas Condik

itam fat

S. HI LA RIFVS. Camvzent in Mattb.cap. X X X I1T.

tibus infii

pm. 743.

eorum poft

CONSIDERATIO XXVIII

eratíüs tob

dubitantis :

Transfer calicem. butc a me , fod. mon , quod ego

WUs homo

volo , fed quod ta.

MARCI, XIV. .36.

tertitudinis

BU5 müne g

olent iufti viri in eo, quod ipfi certum , ac fo«

Wtüo méi

S

lidum fentiunt, quafi ex dubietate aliquid pro-

lo defideri

ferre , vt infirmorum in fe verba transferant. Sed

he Certus

rurfum per fortem fententiam infirmanti dubietate

Quntum d

ommmodo contradicunt : quatenus per hoc , quod

Ppellat.

du«

Conäa*emïiem.s; de Paff. Dom,

$t

enth, m

dubie proferre cernuntur , infirmis aliquatenus con-

defícendant: & per hoc, quod certam fententiam

Autem, f

horum g

proferunt , infirmorum mentes dubias ad foliditatem

bitate cor.

trahant Quod nimirum , dum faciunt , exemplum

üt: Non

nofiri capitis fequuntur. Paffioni quippe Dominus

Vuidem eog

propinquans, infirmantium in fe vocem fumpfit, di-

d cohere.

cens ; Pater mi, fi.poffibile eft , tranfeat a me ca-

ate mere.

lix ifte: eorumque timorem, vt abftraheret , füfce-

pit: & rurfus per obedientiam vim fortitudinis

togt, d-

oftendens ait : Verumtamen non ficut ego volo,

, quod a.

Yext firni-

fed ficut tu : vt, cum hoc imminet, quod fieri no-

pet Chri

lumus, fic per infirmitatem petamus , vt non fiat,

quatenus perfortitudinem parati fimus , vt volun-

eius difci

-tas Conditoris noftri etiam contra voluntatem no-

AXXIL

fttam fiat. Hoc igitur exemplo nonnunquam à for-

tibus infirmitatis verba fufcipienda fünt, vt pef

eorum poft pradicamenta fortia, infirmorum corda

VIIT

gratius roborentur. Vnde beatus Job , cum quafi

dubitantis verba protulit , dicens : Putasne, mor-

qui i

tuus homo rurfum viuet ? illico fententiam füs

certitudinis adiunxit, qua ait : Cunétis diebus, qui-

P

bus nunc milito , exfpe&o , donec veniat immu-

m,X f

tatio mea. . Qui itaque immutationem füam tan-

jquid pro

to defiderio exfpe&at , quam fit de refurrectio-

orant, Sed

ne certus , infinuat : & curfüm vite prefentis

dubietate

quantum defpiciat, innotefcit , qui bunc militiam

QC, qui

finem

du

&ppellat, Per mi]itiam- qqippe fomper ad

ten.

$2

Caput I..-—

voluntate

tenditur, & quotidie conclufionis terminus exfpe:

&atur.

Curfum itaque vite huius defpicit, & fta-

: patieba'ur

tum foliditatis requirit, qui per hoc, quod müta-

- I diuins if

noturalite

biliter militat , ad immutationem fuam peruenire

feftinat. Tufto quippe in hac vitaipfa farcina fuze cor-

Rurfüs di

ruptionis onerofa eft,

Quod vigilie defatigant ,

voluntas t

fUitx N1

fomnus queritur, vt vigiliarum labor, atque. an-

xietas temperetur : fed nonnunquam etiam fom-

fponte tX

nus occidit, Fames corpus atterit, atque , vt eius

etiam ob

neceffitas repellatur , cibi requiruntur : fed fepe &

purab. .

€£ibi grauant , qui ad' repellendum debilitatis graua-

loquitt :

4fte. W

men quzfiti fuerant. ^ Grauis itaque eft farciga

bibiturus

corruptionis.

quam hom

S. GREGORIFS M, lib. XII moral. in cap,

E

/XIV. lob. Tom. L. pag. 295.

Verumam

CONSIDERATIO XXIX.

!

e, qu r

ia , hot«

Sed s0n., quod ego "volo , fed quod tu." Loc. CIT.

fübfhnntia

tqui ille quidem naturaliter , & vt DEVS, &

Yerba fün

: fia volunt

Á

vt homo habebat, vt vellet : ceterum diuinam

TL bninfim

ipfius voluntatem humana fequebatur, eique fübdi-

lotis fenfü

ta erat, vt que propria fententia non moueretur ,

Voluntate

verum ea demum vellet, que diuina cius voluntas

poncipit.

ipfam volebat velle. .Permittente fiquidem diuina

vo

] humizitge

Confiderationes de Pa]]. Dom,

53

Il ehfpe

voluntate, naturaliter ea , quize fibi proptia erant,

7& üa

patieba

Etenim cum mortem detrectaret, hanc

X mita

diuina ipfius voluntate ita fetente, & concedente,

Xe'üenire

naturaliter detrectabat, atque in mortis agonia erat.

fug cor.

Rurfüs diuina ipfius voluntate volente, vt hümana

fitigrt

voluntas mortem amplecteretur, votuntaria ipfi paflio

tque a

fuit,

Non enim qua DEVS duntaxat morti fe

m fom

ífponte tradidit, fed etiam quatenus homo. Vnde

» VC end

etiam nobis animi audaciam aduerfus mortem cot-

fgpe &

parauit

lta quippe ante falutiferam paffionem fuam

I$ Crati

loquitur

Pater (i fieri poteft, tranfeat a me calix

t farcint

ifte. lllud porro conftat, quod vt homo calicem

bibiturus erat

non enim vt DEVS: quare tan-

Hec autem ver-

(j, tl (

quam homo calicem tranfire vult

ba a naturali metu , & imbecillitate profe&ta funt,

Verumtamen , inquit, non mea voluntas fiat , hoc

[X

eft, qua ratione diuerffe a te fum fübftantie : fed

ac tibi

tua, hoc eft, mea, quatenus eadem mihi

OC' CIT.

fubftantia eft.

Que quidem iterum fortis animi

verba fünt.

Etenim anima Domini, qui benigna

VES

füua voluntate homo vere factus erat, cum natura-

diuinam

lem infirmitatem ànte experta effet, percepto do-

i fubdi

loris fenfü ex Ccorporis difiunttione , diuinà turfum

uetetu ,

voluntate corroborata, aduerfus mortem audaciam

voluntas

concipit.. Nam quia & totus DEVS erat cum íua

1 qiuma

yo

humanitate , & totus homo cum fua diuinitate, ipfe

£a

tans

|

94

Coput - 1.

tanquam homo in fe, & per fe, id, quod huma-

vt vigla

num erat , DEO , & Patri fübiecit , & Patri fatus

9

opt bo!

obediens , præ&anufï'unam fefe - nobis formam, &

exemplum prabuit.

Qui enm

Hoc enitt

-»S.IOANNES DAMASCENTVS. lib. I1I. de

primum Y

jide ortbodoxa. cap. .X V 11 1. Edit, Parif. Tom. I pag. Md

DCreUS n

CONSIDERATIO p o É

fi intellig

m s

Et venit, €? inuenit eos dormientes,

fiut me

MARCI. XIV. 37

poffibile e

uamdiu quidem affuit IESVS difcipulis fu15 ^

fir if

Q

non dormierunt : pufillum autem progredien-

3 tentat

te eo ab eis, nec vna hora potuerunt vigilare eo

dere n &

abfente.

Propter quod oremus , vt nec modicum

quia nemo

aliquando IESVS progrediatur a nobis, fed imple-

Dem: f aa

at, quod promifit n nobis, dicens : Écce ego vo-

TM

biscum ero omnibus diebus ,

víque ad confumma-

trahit Pate

tionem ficuli

Sic enim v1gxlab1mus, €o excutien-

IISVM a

te fomnum ab anima noftra, fine quo poffibile non

perfecutus

eft implere mandatum , quod dicit : Nec des fom-

b eis, fi

num oculis tuis, aut palpebris tuis dormitationem,

Tor Comp

vt euadas ficut Jamula ex retibus, & ficut auis ex

tüt: Confe

laqueo. "Tamen veniens ad difcipulos , & inueniens$

0R

dormientes , füfcitat eos verbo ad audiendum, vt iam

Matigj, &

quafi audientibus dicat , quod dicet fic: Non potuiftis

vna bora vigilare mecum ? Præc1p1t autem vigilare, |

Em

vt

Confiderationes de: Pa[J. Dom,

55

od hum.

vt vigilanter orermus.

Vigilat autem , qui facit

itri fadbus

opera bona: vigilat, qui follicite agit de fidei veri-

mam, &

tate, ne in aliquod tenebrofum dogma incurrat.

Qui enim fic vigilans orat, illius exauditur oratio.

i LL

Hoc enim ügmücat dicens: Vigilate, & orate: vt

lpag 2411

prlmum nglemus & üc vigilantes oremus.

Vtneé

mtretxs in tentationem.

Hoc, fecundum quod mul-

(X.

ti intelligunt, tale eft, àc fi dicat: vt non tente-

M

munt

Si autem fic placuerit DEO, acquiefcite DEO.

ficut me audifítis orantem.

Confidera autem , fi

poflüibile eft, fic intelligere magis, quoniam vita no-

ylis füi,

ftra ipfa tentatio eft fecundum Iob : intrare autem

TOpredien

in tentationem, aut venire in tentationem, eft ea-

rigilate o

dere in tentauonem & vinci

ab ea.

snodicum

Et puto ;

quianemo venit ad IESVM fimul & in tentatio-

fed im

nem:fiautem venit in tentationem ,non venit ad

? efo YO

IESVM. AdIESVM enim nemo venit , nifi quem

onfünma

trahit Pater ad IESVM , vt refüfcitetur ab eo.

Ad

) Cxcutdent

IESVM ergo venimus , vt, etfi tentator nos fuerit

Xfibie nori

perfecutus, & mala ex eo , non comprehendamur

; des fote

&b eis, ficut fcriptum eft : Perfequentur te mala, &

pitationets

non compreéhendent

Ad pectatorem autem dici-

cut 4uis eX

tur : Confequentur te mala , & comprehendent te.

kinueniens

ORIGENES. Connent.

in cap XXVL

dum, vt t

Mattbei. ex veteri zntery tet. Edzt Pary

lbm. HIII

H

H

$48- 993.'

m Vi

yt

f3

CON—

(

56

Caput 1

CONSIDERATIO XXXI

C01

Ef ait Petro :

Simon dormis ? voc. ciT.

lr n

uius itaque pugne celebrato tnumpno, ab ora-

H

tione fürgens , ad difcipulos , quos oranch

d

caufà reliquerat , rediit, illosque dormientes inue«

S

mit; dixit autem Petro : Simon dormis ? O fapl-

potul[hs Y

entie verba ! o moderata locumo chari 1tat15 EX.

ceres, VII

obliquo, prudentiffimeque difcipulorum obiccit ne-

tortem, f

gligentiis, & potiflime illius ftrauit pertinaciam, qui

mecum ? ]

quamuis füccenfüs zclo, tamen coteris fuerat au-

1 Tf

dacior, atque de fe fidentior.

de ait: Simon ,

Deitis

dormisne ? Vnde tantus fopor

& tam profunda

tentatione

mentis hebetudo ? Nunquid obliuioni mandafti ,

tentationor

que mecum difcumbens polhcebarls , dicens : Te-

cum paratus fum , & in carcerem , & in, morten

sale

t DEI

ire? Armatos milites needum vidifti irruere füper

ritiam, . D

me, nullus te impulit, nemo tibi moleftus eft, &

tamen dormis ? Etfi non pro te, faltem expergi-

& prougea

Ícere propter me, quem paulo ante confpexifti pa-

ür nobis,

tie (ünt

uentem, atque dicentem : Triítis eft anima mea vf-

que ad mortem. Quamuis enim amor excufferit ti-

b homini

morem ex te ,ipíatemen imminens , & moeftitia

&O Conci

prefens comquïionem tibi immittere deberet de me :

fenfüm en

fituam fp

cur igitür dormis ?

$ LAVRENTIVS IVSTIN. de triunpb

TUm armis

Coriffi agone. cap. V1.

lm etim

CON-

Confiderationes de Pa[]. Dom.

57

$u

CONSIDERATIO XXXII.

a G.

Sic non pozui[Tis ona. bora vigilare mecum ?

0, db Qft-

MATTH. . XXVI. 40.

05 orandi

"A d ceteros vero conuerfus Dominus , inquit :

tes i«

: Sic & vos grauati, ac merore deprefi non

? 0 fii

atis ! Ex

potuitis vna hora vigilare mecum ? Quomodo car-

Joiecit D6«

ceres, vincula, opprobria, flagella fuftineretis , &

fnortem,fi hora vna tantum non potuiftis vigilare

Xiciat, qui

füerat QU«

mecum? In minimis, & leuiffimis agnofcite , quid

in maximis, & grauiffimis de vobis exiftimare de-

t Simon,

| profunda

'beatis.

Vigilate igitur , & orate, ne'intretis in

mandati ,

tentationem , ne feducamini : ne intretis denuo in

tentationem, vigilate, & orate.

Ordo pulcherri-

cens: T&

xnus ad euitandas tentationes.

His paucis Sapien-

h mortea

uere füpt

tia DEI omnem fpiritualis certaminis infinuauit pe-

ts et, &

ritiam. . Porro vniuerfa , que mentem inquietant,

m exg

& prouocant, aut ex nobis pullulant, aut inferun-

fpexiti p

tur nobis.' : Quz ex- nobis pullulant , concupifcen-

tie funt ; que vero.ab aduerfario fuggeruntur, vel

a ftà vf

Aduerfus

ulferit t«

ab hominibus fiunt, tentationes funt.

k moftitia

ergo concupifcentias, ne feducant, ne alliciant, ne

fenfüm euertant, vigilare oportet : verum contra

yetde m

fequam fpiritus , & proximorum nequitiam oratio-

num armis muniri; quanquam iuxta Domini fenten-

P

tiam etiam folerter aduerfus diaboli aftutias vigilare

f4

de-

Qv

(

$5

Caput T.

debeamus. lllud, inquit, feitote, quoniam , fi fci-

jat0 ad D

ret paterfamilias , qua hora fur veniret, vigilaret

nibs nof

truatur.

vtique, &non fineret perfodi domum fuam. Quam-

obrem tam contra concupifcentiarum impulfus ,

pj Nabud

& expugn

quam immiffiones diaboli , hominumque fallacias

eis. (1V

erga cordis cuftodiam vigilare nos congruit. Quid-

quid aduerfi foris pulfet, feu obftrepat intus , obeffe

erfüs 0

[criptum e

mil poteft , dummodo diuinus timor, non dormi-

tans intentio, proficiendi ftudium , innocentie gu-

Vtael eis

ftus, puritatis , ac munditie zelus, atque interne

petca

Re

neque aud

pacis affe&io , cordis poffideant penetralia.

xamque vera nemo laditur, nifi a fe ipfo. Quis-

1tam at

que igitur eo fit robuflior , quo erga fe vigilan-

lonone pe

tior ; atque tanto in periculis, & tentationibus fecu-

Tecedente

zior, quanto in oratione follicitior reperitur.

tumipfi $

dupliciter

$. LAVRENTIVS IVSTIN. lo citate, -

delinquin

CONSIDERATIO XXXIII

cuti de ]

& dicente

Figilate , € orate , vt mon - intretis in. tentatiow

Tuüs £uss

fiem.

MATTH. CIT. CAP. V. 4I.

Et Donir

llud quoque neceffarie admonet Dominus , vt in

pafionis

oratione dicamus : Et ne nos patiaris induci in

if datum

tentationem. Qua in parte oftenditur , nihil contra

Tnus ,. ge

nos aduerfárium poffe, nifi DEVS ante permiferit ;

ifrmitar

vt omnis timor nofter , & deuotio , atque obfer-

Is , ne

uatio

Confiderationes de Pa[J. Dom.

59

m, ff

uatio ad DEVM conuertatur, quando in tentatio-

. Viplaret

nibus noftris nihil malo liceat , nifi poteftas inde

1. Quam.

tribuatur

Probat Scriptura diuina, que dicit: Ve-

Impulfüs ,

nit Nabuchodonofor rex Babylonie in Hierufalem,

fallacias

& expugnabat eam, & dedit eam Dominus in manu

, Quid

eius. ( IV, Reg. XXIV. ) Datur autem poteftas ad-

it, obeffe

uerfüs nos malo fecundum noftra.peccata, ficut

n dormi

fcriptum eft: Quis dedit in. direptionem lacob, &

entte p

Ifrae| eis , qui predantur ilum ? Nonne DEVS

e Iterng

cui peecauerunt , & nolebant in viis eius ambulare,

j R

neque audire legem eius, & fuperduxit füper eos

fo, Qui.

iram animationis fuz. ( Ifai. XLII. ) Et iterum Sa-

& vipla-

lomone peccante, & a preceptis, atque a viis Dómini

ibus (eqt

recedente pofitum eft : Et excitauit Dominus, fata-

1CUF

nam ipfi Salomoni. ( III, Reg. XI. ) Poteftas vero

o C

dupliciter aduerfüs nos datur, velad penam , cum

delinquimus

vel.ad gloriam , cum probamur ; fi-

XIIl

cuti de lob fa&um videmus , manifeftante DEO

- dutdi

& dicente: Ecce omnia, quecunque habet, in ma-

nus tuas do , fed ipfum caue, ne tangas. ( Tob. I. )

l,

Et Dominus in Euangelio füo loquitur tempore

ys, VC

paflionis : Nullam haberes aduerfum me poteftatem,

nauci t

nifi datum effet tibi defuper

Quando autem roga-

lh[ contra

1mnus , ne in tentationem veniamus , admonemur

emieri ;

infirmitatis , & imbecillitatis noftre, dum fic roga-

mus ,ne quis fe infolenter extollat, ne quis fibi

i obf

uato

fu-

Ü

6o

Caput 1,

füperbe , atque arroganter aliquid affumat, ne quis

TU5 de IE

fibi aut confeflionis , aut paffionis gloriam fuam

herfes, h

ducat ; cum. Dominus ipfe humilitatem docens di-

hunan QO

xerit: Vigilate; & orate, ne veniatis in tentatio-

eumpat. V

nem

(ütndatus -

Spiritus quidem promptus eft, caro autem

infirma

vt4, dum przecedit humilis , & fubmiffa

nilter &

confeffio, & datur totum DEO, quidquid fupplici-

quemadmo

qo, & pi

ter.cum timore , & honore DEI petltlu , ipfius

pietate preftetür,

ami, &

S. CAJECILIVS CTPRIANVS de or aitó-

ergo infta

Veüs CH

te Dominica Edit. Vemete. peg. 423.

Teges ter

CONSIDERATIO XXXIV

vnum adu

Vere, vd

Spiritus quidem promptus efl ,. caro autem infira

LOC. CIT.

Uoris patie

feriptum e

pnltus promptus eft , caro autem xnfn*ma 4«

putere, &

S

non eft aliquando confidendum in ea . fed fem-

eft anira r

per.timendum de.ea, quia incauta confidentia ad

aliquid f

iaCtantiam ducit, timor autem infirmitatis ad auxi-

Ti cupt

lium DEI confugere adhortatur , ficut & Dominum

gut trif

ipfum paululum progredi , .& cadere in faciem, &

Tortis n g

orare, Ergo copit quidem triftari fecundum huma-

o &

nam naturam , quae talibus paflionibus fübdita eít ,

tm füit j

non autem fecundum diuinam virtutem , qua ab

RI

huiusmodi paflione longe remota eft, Et hec dici.

III p/(g

inus

Confiderationes. de Pay Dom,

61

1^, 1 qui

mus de [ESV.,

vt non arbltrcrls, :ficut: qu'edam

vm füam

herefes, hominem eum füiffe ,

fed DEVM veram

docens d.

humzani corporis füfcepiffe:maturam , qui poterat

D. tentatio«

eompati infirmitatibus noftris , quoniam & ipfe cir-

CAQ autem

cumdatus erat infirma natura humani corporis. Si-

& fübmifà

militer & ipfe participans' Corpus , & fanguinem ,

d füpplici

quemadmodum & puen , de quibus dicit : Ecce

Wt , ipfius

ego, & puéri , quos mihi dedit DEVS , participant

carni, & fanguini.

( Hebr. Il. 13. 14. ) Videns

. de trati

ergo inftans fibi certamen , quod non erat ei ad-

uerfus carnem & fanguinem, fed aduerfus tantos

reges terrw affiftentes , & principes congregatos in

XIV.

vnum aduerfus fe, quantos nunquam , coepit päE

uere, vel triftari, nihil amplius triftitie , vel pzi-

n itfrt,

uoris patiens, nifi principium tantum, — Nec enim

fcriptum eft, quia paüit , vel triftatus eft ; fed coepit

nfumi ;

pauere, & capit triftari , quando & dixit: Triftis

.. fl fem

eft animaà mea víque ad mortem. Quod ipfum tale.

fidentia ad

aliquid fignificare videtur, tanquami fi dicat : Tti.

ftitià ecepta eft in me, vt'non omnimodo fim fine

js ad aux!

Dominum

guftu triftitie : non femper, fed vfque ad tempus

faciem, &

mortis in meeft, vt cum mortuus fuero peccato ,

moriar & vmuerfæ triftitie , CUIUS pr1nc1p1um tan-

dum hum

tum fuit in me.

jdits &l ,

ORIGENES. in «ap. XXVI Mattb, . Tom,

t hec d

III. pag. 9o2.

11

CON-

(

65

Caput 1.

tem at

CONSIDERATIO XXXV..

qen adie

yo adue

Spiritus quidem promprus efl , caro autem m]ïrma.

fta d Í

LOCO ciIT.

t cius €

icut & tuus 0 Petre, fpn'rtus fuit promptus ad

v

fpiritus ,

promxttendum, caro autem infirma .ad confiten-

gite &

dum.

Sed hoc eft confiderandum , vtrum ficut o-

VITQUS.

mnium hominum caro infirma eft , fic omnium fpi-

tate Carmiis

ritus eft: an omnium hommum caro quidem infir-

Apoftolus

ma eft, non autem & omnium hominum fpiritus

Potens et

promptus eft, fed tantum San&orum.

Ergo ad

ifirmata

foles Apoftolos vel ad eos, qui fimiles eis inue-

camis , f

niuntur , dicit, quoniam fpiritus promptus efï , Cà-

cebat : Si

ro autem infirma. Infidelium autem & fpiritus fegnis

&in ferui

e& & caro infirma,

Si ergo ad Saná&os tantum

gationes f

Chriftum dlcere hoc proced1t » prouocat nos , vt

ficiens f

quaramus , quoniam eft alüs caro infirma , eorumi

trpo dice

tamen folorum , quorum fpiritus promptus eft,

traditione

Ego autem dlCO, carnem infirmam effe illius , qui

tionem ,

non h

et peccatum, nec carnis fapientiam fortem,

[ , Caro

fed aefe&am, qui cum fpiritu prompto carnis operà

& profed

mortificauit , & fapientiam. carnis ad nihilum re-

duxit, vt femper mortem Chrifti circumferat in cor-

£m bor

0.

pore fuo, præualente fcilicet fpmtu in concupi

fcentiis füis, aduerfuüs concupifcentias carnis : quo-

niam caro concupifcit aduerfus fpiritum, fpititus au-

tem

Confiderationes. de Paff. Dom.

65

tem aduerfus carnem. . Et hec in imperfectis qui-

lV,

dem aduerfantur inuicem : in perfectis autem iam

&on aduerfatur caro, fed mortificata eft, & infir-

] infrma;

mata eft fapientia carnis in carne, & concupifcen»

tia eius exítin&a ceft : viuit autem in ea fapientia

Omptüs ad

De qua infir-

fpiritus, viuit autem, & operatur.

] confite

mitate & Dominus ad Apoftolum dicit: Quoniam

n ficut o.

virtus in infirmitate perficitur, id eft, in infirmi-

iun f

tate carnis , & fapientie eius.

Propter quod ait

dem if

Apoftolus : Cum 'enim infirmor, tunc potens fum.

m fpiritus

Potens enim tunc fit vnusquisque noftrum , cum

Erpo ad

infirmata fuerit caro ipfius , vt non perficiat opera

eis ine-

carnis , fed habitet virtus Chrifti in ea. — Vnde di-

5eft ,

cebat : Sic certe repugno , & caftigo corpus meutm,

Is fegnis

& in feruitutem redigo, Quoniam per multas cafti-

98 (antuta

gationes facit homo carnem fuam infirmam , pro-

.05 , Vt

ficiens fpiritu , & mortificans opera carnis,. Hoc

1, &Qrum

ergo dicere vult ad difcipulos füos fecundum iftam

Yptus eftr

traditionem : Vigilate, & orate , ne intretis in tenta-

ilius , qui

tionem , vos, quorum fpirituis quidem promptus

n fortem

eft , caro autem infirma.

Quoniam qui fpiritalior,

tis opera

& profe&ior eít , follicitior efie debet, ne ma-

hilom re

£num bonurm ipfius grauem habeat lapfum,

at in Ut

ORIGEXNENS. lo «it. pag. g0.

concupi

nis : quo

ytitus al

CON-

fen

(

64.

Capui )

' fzm-et [i6

.CONSIDERATIO XXXVI.

du cfpi

erat. futün

Et iterum abiens , orauit , eundem fermonem dicens,

órat; ViCe :

MARCL XIV. 39.

Pombüe, Y

etit autem nunc, vt tranfeat calix ab eo , &

tsb ]

P

fi non fic, quomodo voluit ipfe , tranfeat ,

volebat.

quomodo vult Pater.

Hic iam , fecundum quod

]in erat ,

poffumus intelligere, exponemus, vt cum hoc ctiam

quam vt 1

precedentia videamur expofuiffe,

Exiftimo enim,

eum Por

quoniam calix ille paffionis omnium quidem ab

ilun, & r

IESV fuerat tranfiturus , fed cum differentia, vt ,

bio n« à

fi quidem biberet eum , & ab ipfo tranfiret poftmo-

tantes pet

dum, & ab vniuerfo genere hominum : Si autem

tranfiffent

non biberet eum, & ab ipfo quidem forfitan trans.

diebat omi

iret, ab hominibus autem non tranfiret , fed ma-

tt, quod

neret apud eos, donec perficeret eos. — Hunc ergo

Credentes

calicem paffionis principaliter quidem volebat a fe

ilum ca

tranfire , fic vt omnino neque guftaret amaritüdi-

e[t omtes

nem eius, fi tamen poflibile effet , quantum ad iu-

mant ,&

fütiam DEL. Quod enim dicebat : fi poffibile eft,

Omnibus

non ad potentiam DEI referebat folam, fed etiam

tuica Chrif

ad iuftitiam eius, qui non folum potens eft, fed

[

165 eramus

etiam iuftus

$

non fíunt omnia poflibilia, fed ea

ilum bibit

fola, que iuftafunt. Si autem non poterat fieri,

t0 Qalix, t

magis volebat, vt biberet eum , & fic tran(iret

ab eo, & ab vniuerfo genere hominum , quam vt

ORI

fas

:

Confiderationes de. Pa[J. Dem.

65

faceret contra voluntatem paternam, bibitionem

QVT,

eius effugiens.

Propter exitum ergo bonum, qui

] dit

erat futurus poít bibitam amaritudinem calicis ,

órat vice fecunda, dicens : Pater meus, fi non eft

pofübile, vt tranfeat , nifi bibero eum , fiat volun-

*

bo,t

tas tua.

Manifeftum eft itaque, quia bibere eum

tranfeit,

volebat.

Quantum ad comparationem enim me.

im quod

lius erat, vt propter bibitionem eius tranfiret ,

loc etam

Qquam vt non tranfiret , propter quod non biberat

T0 enin

eum. Pone enim, Dominum non bibiffe calicem

hudem ab

ilum, & propter hoc eum non tranfiffe, fine du-

Q , vt,

bio nec a genere humano tranfiüffent fpiritus ope-

t poltmo:

rantes peccata.

Conuenienter autem neque ponz

Si autem

tranfiiffent, quee debebantur peccatis, Ergo expe-

An nj

diebat omnibus , vt tranfiret calix ab eo, propte-

, fed m

rea , quod biberat eum Saluator , vt nos omnes

ünc eno

credentes im eum, qui biberat eum, non bibamus

ebat a fe

illum calicem vini meri, qui potat, & potaturus

ymaritidie

eít omnes gentes, vt bibentes inebrientur, & euo-

um ad lu«

mant , & infanire defiftant.

Sicut enim pro nobis

mbl]e C& )

omnibus mortuus eft, vt trapfeat nos mors ini-

fed etiat

mica Chrifi: fic pro nobis omnibus , qui debito-

e[t, M

tes eramus , vt in zternum biberemus , calicem

" fl eà

ilum bibit , vt per hoc ipfum , quod tranfit ab

erat fieti

€o calix, trapfeat & a nobis , non bibentibus illum,

tranütet

ORIGENE S. loco citato,

quam Vi

CON-

fis

(

66

Caput 1.

»teri a

"CONSIDERATIO XXXVII,

ioconmuta

totunque !

Pater.mi, f mon potef? bic calix tranfire , nifi bibam

feilis, &

illum , fiat voluntas tud. — MATTH. XXVI. 42.

in illo ple

oftquam Iudas perfuaüis a diabolo, difceffit a Chri-

ito. aut f

P

fto, feque a corpore apoftolice vnitatis abícidit,

eibum füp

nullo Dominus pauore turbatus, fed de fola redimen-

voftra humi

dorum falute follicitus , omne tempcris fpatium ,

cuntriflatus

quod a perfequentium vacabat incurfu , myfticis

flones enim

fermonibus , facrateque doGine , ficut loannis

fübit, vtf

Euangelio declaratur , impendit : eleuans ad ceelum

cet, Qu

oculos, & pro vniuerfa Ecclefia füpplicans Patri ,

Hic pecea

Vt omnes , quos dediffet, daturusque effet F'ilio Pa-

05 pütapit

ter, vnum fierent , & in gloria Redemptoris in-

Vexdtione,

diuidui permanerent, adiiciens poftremo illam ora-

notm, &i

tionem , qua ait : Pater, fi fieri poteít, tranfeat a

Tiuore eius :

me calix ifte.

Vbi non exiftimandum eft, quod

DE Filius.

Dominus IESVS paffionem, & mortem , cuius iam

difcipulis facramenta tradiderat , voluerit declinare ;

Cl iie

api (rarit

cum ipfe beatum Apoftolum Petrum , deuota fide,

que tolerar

& charitate feruentem , vti aduerfüm perfecutores

gladio vetet, dicens

*

*

Calicem , quem dedit mihi

il pelht

Pater, non vis, vt bibam illum ? - - In faluandie

exofito q.

QUO hobis.-

enim hominibus pert crucem Chrifti , communis

voluntas erat Patris , & Filii, communeque confi-

Qum trnfi

lium , nec vlla poterat ratione turbati, quod ante

V())lo., ld.

teter-

Confiderationes de Paf... Dom.

67

reterna fiecula & müfericorditer erat difpofitum , &

A

incommutabiliter prefinitum.

Qui ergo verum ,

tf lihaw

totumque hominem affumpfit , veros & corporis

L u

fenfus , & animi füfcepit affectus, ^ Nec quia omnia

ffita Chri

in illo plena erant facramentis , plena miraculis ,

ideo aut falfis lachrymis fléuit, aut mendaci efürie

is abid,

cibum fumpfit, aut fimulato fopore dormiuit, In

! redimene

nofira humilitate contemtus, in noftra moftitudine

fpatium ,

contriftatus , in noftro eft dolore crucifixus. Paf

, nyftics

fiones enim mortalitatis noftrz ob hoc mifericordia

It Toonnis

fübiit, vt fanaret, ob hoc virtus recepit , vt Vin-

d colum

ceret, Quod lfaias apertiffime prophetauit, dicens$

ns Patri,

Hic peccata noftra portat, & pro nobis dolet: &

t l'ilio Ps.

nos putauimus , illum effe in dolore, & in plaga, & in

toris. i

vexatione. Ipfe autem vulneratus eft propter peccata

lam ord«

noftra , & infirmatus eft propter facinora noftra, &

ttanfeat à

liuore eius fanati fümus.

Cum itaque, dile&tiffimi !

eft, qud

DEI Filius dicit: Pater fifieri poteft, tranfeat a me

cuus iam

calix ifte , noftre vtitur voce naturw , & cauffam

decinare ;

agit fragilitatis , & trepidationis humane : vt in iis,

otota fide,

que toleranda fünt, & patientia roboretur, & for-

yfecutoroó

mido pellatur, Denique ceffans hoc ipfüm petere,

jedit ml

excufato quodammodo noftrie infirmitatis metu, in

y faluapdié

quo nobis remanere non expedit, in alium affe-

tommutis

&um tranfit, & dicit: Verumtamen, non ficut ego

qu confte

teft, in-

vc.)-lq ; fed ficüt tu, Etiterum»: Si non po

quod dnte

$

quit,

gte

——*

68

Coput 1.

(

quit, calix ifte tranfire a me, nifi bibam illum, fiat

Jis , n d

voluntas tua.

Hec vox capitis falus eft totius cor-

enin retri

—

poris: he

vox omnes fideles inflruxit , omnes

vente ocC

Confeffores accendit

omnes Martyres coronauit

tubuat Dot

Nam quis mundi odia, quis tentationum turbines,

Dominus n

quis poffet perfecutorum füperare terrores, nifi Chri-

P

am, & nom

ftus in omnibus, & pro omnibus diceret Patri

.

tuo mendax

Fiat voluntas tua ? Difcant igitur hanc vocem ow

horio ! qui

mnes Ecclefie filii , magno pretio redempti , gratis

cpiens , (

iuftificati ; & cum aduerfitas violent

alicuius ten.

ei, pro ofn

tationis incubuerit, prefidio potentiffimz orationis

lle, qui i

vtantur, vt fuperato tremore formidinis, accipiant

bibiturus f

tolerantiam paflionis.

foss , n q

S. LEO M. firm. LVI. de'PaJonc Dom. cap.

pretiofa i

IV, & FV. pag. 127.

Imit enim

CONSIDERATIO XXXVIIT

pro &iute (

fondere dub

Si non potef] bic calix tranfire , nifi bibam illum ,

mini vtllita

LOC. CIT.

fiat wvoluntas tua.

ditionem f

tum, & dic

uid retribuam, inquit

Propheta in pfalmo

Q

feruus tuus

CXV. ) Domino jro omnibus , que retri-

e & Yer|

buit mihi ? Que igitur pracefferant hominis, vt

omnium donorum DEI non attributio , fed retri.

tmptus ? A

butio vocari poffit ? Que precefferant hominis,

tà füre füe

denptus ed

nifi peccata ? Retribuit ergo DEVS bona pro ma-

quoi ong

lis,

Confiderationes de Paff.. Dom.

69

um at

lis, cui homines retribuunt mala pro bonis, Haec

QUs cor

enim retribuerunt , qui dixerunt: Hic eft heres,

, Omns

venite occidamus eum.

Coronauit,

Sed querit ife, quid re-

ia

turbines,

tribuat Domino , & non inuenit , nifi ex eis, quzipfe

Dominus retribuit. Calicem, inquit , falutaris accipi-

,l Cb

am, & nomen Dominiinuocabo, O homo, peccato

et Patrl *

VOCOID Qu

tuo mendax, dono DEI, verax, & ideo iam non

p grati

homo ! quis tibi dedit calicem falutaris , quem ac-

Cipiens , & inuocans nemen Domini, retribues

jCUIUS fen,

ei, pro omnibus , quz retribuit tibi ? Quis , nifi

? Orationis

ille, qui ait : Potefüs bibere calicem , quem ego

, ACCipiant

bibiturus fum ? Quis tibi dedit imitari paffiones

fuas , nifi qui propter te paflus eft prior ? Ideoque

D a,

pretiofa in confpe&u Domini mors San&orum eius,

Emit enim eam fanguine füo , quem prior fudit

pro falute feruorum, ne pro Domini nomine ferui

UVTIT

fundere dubitarent, quod tamen eorum, non Do-

um i,

mini vtilitati proficeret.

Confiteatur itaque con-

*

L

ditionem füam mancipium tanto pretio compara:

tum, & dicat: O Domine, ego feruus tuus ; ego

jn pfimo

feruus tuus, & filius ancille tuz, — Ergo & emptus

que retti«

)

eít, & vernaculus eft. . Àn cum matre fimul eft

omipis, Vt

emptus ? An, quia vernaculus eft, propter pecca-

fl rett.

ta fuge füz depredatus, & ideo emptus, quia re-

t homitii ,

demptus eft ? Filius enim eft ancille , fecundum

x pro m

quod omnis creatura fübdita Creatori eft, & ve.

lis,

g2

rif-

79

Caput. [.

(

rifimo Domino veriffimum debet famulatum : quem,

gifti vitm

cum exhibet , libera eft, hanc accipiens à Domino

ad illd rel

.

gratiam , vt ei non neceffitate, fed voluntate de-

| falutaris act

feruiat.

Ergo ifte filius eft Hierufaülem cceleftis;

& tibi ficrü

qui furfum efít, mater omnium mnoftrum libera,

quis bcne (

Et libera quidem a peccato , fed ancilla iuftitiz ,

vota redda!

cuius filiis adhuc peregrinantibus dicitur : vosin

libertatem vocati eftis,

Sed rurfüs eos feruos fa-

Hoc exigit

sninus dicit :

cit, dicens : Sed in charitate feruite inuicem. Qui-

bus item dicitur: Cum ferui eratis peccato, liberi

DEO, que

imago fin 1

eratis a iuftitia : nunc vero liberi a peccato , facti

folum feruu

autem forui DEO , habetis fruétum veftrum in (àn-

DH], viàet,

&ificationem , finem vero vitam eternam,. Dicat

flo per cili

ergo DEO feruus . ifre: Multi fe Martyres dicunt,

5 4l

multi feruos tuos, quia non nomen tuum habent

in variis herefibus, &. erroribus : fed quia prater

Ecclefam tuam fünt, non fíünt filiancille tusm :

CÓN:

ego autem feruus tuus, & filius ancille tue. Di

D rezærþ;s

rupifti vincula mea, tibi faerificabo facrificium lau-

&

dis, Neque enim inueni vlla merita mea, quando

tu dirupifti vincula mea , ideo facrificium laudig

ürfüs ad

i

tibi debco: quia, etfi gloriabor , quod feruus tuus

tes n

fim , & filius ancille tuz , non in me, fed in te

& imorgbog

Domino meo gloriabor, qui dirupifti . vincula mea,

U$, redargm

vt a fuga rediens, religarer tibi, vota mea. Domi-

COffeptioneg

fubie&orum

no reddam. . Que vota redditurus es ? Quas vo-

uifti

Qpe ex f

Confideratioes de. Paff. Dom.

7t

m : quem,

1 Domino

uifti vi&timas ? Qua incenfa, que holocaüfta? An

ad illud refpicis , quod paulo ante dixifti : Calicem

Untate de

falutaris accipiam , & nomen Domini inuocabo ;

n caleft,

üm libeni,

& tibi facrificabo facrificium laudis ? Et reuera quis-

a juftiin ,

quis bene cogitat, quid voueat Domino, & que

vota. reddat

fe ipfum voueat

fe ipfüm - reddat

r: vosm

feruos fa

Hoc exigitur, hoc debetur.

Infpe&o numo Do-

sminus dicit

cm. Qu

Reddite Cefari, que Cefaris fünt

DEO , que DEI funt

to, liberl

Imago fua reddatur Cafari ;

imago fua reddatur DEO. Sed qui meminit, non

vato , fadi

m in f

folum feruum fe effe DEI,

fed & $fliüm ancille

m, Diat

DEI, videt, vbireddat vota fua, conformatus Chrl-

fto per cahcem falutaris, -

165 dicunt,

um habent

S. AVGVSTINV'S. Enarrat. in ffaim. C X F.

Jula. pf &t

cillg tue

CONSIDERATIO XXXIX

tue, Di

E reuer[us denuo inuemit eos dormientes , erant

ifieium Inu

enim oculi eorum grauati, MARCI. X1V. 40O.

g, quando

um Inudij

urfus ad difcipulos rediens, eosdem dormien-

R

feruus tou$

tes inuenit: erant enim eorum oculi grauati,

& ignorabant, quid refponderent ci

Illos, vt pri-

fed in t

us, redarguere noluit, tanquam ad füfcipiendam

incuja ,

t0ed Dom

correptionem inhabiles.

Silentio füo maximam ad

fubie&orum regimen eruditionem dedit

Indicauit

) Quas Yo

quippe ex fe, vteo tanto tempore delinquentes

]i

$3

ar-

72

Caput T.

(

arguantur , atque vitiorum macula increpationibus

wperiens (

detergatur, quo is, cui dicitur, corrigibilis eft ;

E quam mat

alioquin vulnus füperadditur vulneri , & paffioni

quia proti

paffio cumulatur, Fitque frequenter, vt grauior fit

potius d-

recidiua correptionis , quam damnum perpetrati

W

$ 14l

criminis,

Non autem iudicium effugiet , qui etiam

delinquenti deteriorationis tetendit decipulam : ambo

C0

tamen ferientur, ambo iufto plectentur fupplicio ,

D rl

qui videlicet deliquit , & qui inconfulte fratri

eundam |

fcandalum füfcitauit. Quamobrem magna eft adhi-

benda in correptione prudentia. Confideranda eft

venie

peccati qualitas, peccantis conditio , intentionis

Et

quam.

peruerfitas, correptionis tempus , & verborum men-

Tüm pre m

fura,

Horum quoquam deficiente, redargutio ipfa

abien, ho

vix absque deli&o committitur,

Itaque, vt fra-

minem fatl

terna dilectio incontaminata feruetur , memoratam

|

3n fcripturi

correptionis regulam, qui proximum arguit , cufto-

& Tofiph ]

dire non negligat : atque qui peccat, emendantis

fecundo pn

verba huriliter füfcipere non recufet. Hoc etenim

di$, d m

modo charitatis perfieitur lex , quze nulli, preter

&bis,&tg

debitum, onerofa eft, —Nouit filere, quum expe-

Ti fdem

dit ; fcit etiam fari, quum opportunitas cxigit.

illos edug

Ab

Vtrumque ipfe legislator prudentiffime egit.

Te prefonti

oratione fiquidem fürgens, primo dormientes di-

redarguit, (

fcipulos increpans, ait : fic non potuifüis vna ho-

Tüm infirmi

ra vigilare mecum ? Secundo rediens , cosdemque [ dem poti

re-

Con(iderationes de Paf Dom.

73

SDationibus

reperiens dormientes , omnino conticuit. Vides,

ibilis ef;

quam mature fe habuit : primo admonitionis elo-

& pifloni

quia protulit: fecundo dormientibus nil dixit, quin

gratior f

potius ad orationem denuo regretfus eft..

perpetrati

, QUi etiam

S.LAVRENTIVS. I—VS TIN. loco fepe citato.

lam : ambo

CONSIDERATIO XL.

füpplicio ,

(ulte fratri

Et reliclis illis , iterum. abiit , & orauit. tertio ,

m eft adhi-

eundein. [ormonem. dicens. M&TTH. XXVI. 44.

deranda eft

t veniens inuenit eos dormientes ; nam prater-

intentionis

E

quam , quod intempefíta nox erat, oculi eo-

orum tT«

Tertio quoque

rum pre morore grauati erant.

amitio ipla

abiens , hoe ipfim locutus eft, confirmans , fe ho-

e, V f

minem factum effe.

Nam illud fecundo , & tertio

memoratan

in fcripturis , veritatis eft. certum indicium : ficut

vjt, cufto

& lofeph Pharaoni dixit: Tibi apparuit fomnium

ernendants

fecundo pro veritate, & hoc factum eít, vt cre-

Hoc etenint

das,id omnino futurum effe. Ideo ipfe & femel,

yJi, preter

& bis, & tertio idipfum loquutus eft, vt econo-

quum expe-

mie fidem faceret.

Et eur fecundo venit ? vt

jas cxgt

illos redargueret, quia ita moerore obruti erant, vt

egit, Ab

ne prefentiam quidem eius fentirent, INec tamen

redarguit, fed paululum receffit , incredibilem eo-

nientes d«

ts Vi ho-

rum infirmitatem fignificans , qui ne increpati qui-

d-

cosdemque

e. INon experge

À

acit autem ,

dem potuiiï'ent vigilar

Tec

f

84

(

74

Caput. [.

[ & mol

pec increpat amplius, ne attonitos magis percelle-

yet. Sed cum abiiffet , oratfet ,. & rediiffet , ait:

E irgendo (

E flatibus af

Dormite iam , & requiefcite.

Atqui tunc vigilare

ï:

fibi herefis

opus erat ; fed oftendit, ipfos ne confpe&um qui-

qui opus f

dem malorum facile laturos, fed fugandos effe pre

perit creat

terrore, neque fe illorum egere auxilio, & tradi fe

omnino oportere , aitque : Dormite iam, & 1'-equie-'

prefitio.

?

Jegionum d

fcite. Ecce appropinquauit hora, & filius hominis

tradetur in manus peccatorum , oftendens , rurfum

de-neceffar

triflem &f

«cconomis fuiffe illud.

pier nos t

$. CHRYTSOS TO MVS. Honi. LL XXXIIE.

fit confort;

$t Mattb. n. z. Tom. VII. pag. 72.

lixios orgb

CONSIDERATIO LXI.

qui n terri

bit ? Sed ;

4Dpparuit autetm. ii angelus de . colo confortans

fe certame

eum , & faffus in. agonia. prolixius. orabat.

&c fomidin

Luc. XXII 43.

&terno jud

cuistibet a

libi legimus, quia angeli accefferunt , & mini-

puflum h

ftrabant ei. In documento ergo vtriusquena-

ture, &eiangeli miniftraffe, & eum angelus confor-

3on pofft,

VEN

taffe defcribitur, quoniam qui DEVS ante fecula

ü

01

exftiit, homo fa&us eft in fine feculorum. Qui

& , priusquam per refürre&tionis exaltaretur glori-

am, diuinitate füper angelos fuit ; fed tamen ab

augelis, vt fcriptum eft, humanitate minoratus , ex

qua

Confiderationes de. Pa[J. Dom.

75

]s pereelle.

qua & morti fubiacuit.

At poftquam mortem re-

lifft, ait:

fürgendo calcauit, humanitatem füam etiam maie-

Ic vigllte

ftatibus archangelorum füperpofuit.

Certe-fi quid

pe&tum qui

fibi herefis ex hocjblanditur, vt infirmum adfirmet ,

1

05 effc pte

cui opus fuerit angeli confortantis auxilio , memi-

nerit creatorem angelorum creaturze füc non eguiíle

&trdi fe

prefidio. Quippe qui, fi vellet, duodecim millia

; & requie-

us hominis

legionum de eclis angelorum deduceret: tum deiu«

de neceffürio eum eo modo confortatum ,. quo &

T5 , rüriom

triftem effe.

Nam fi nobis triftis eft, id eft, pro-

pter nos triftis eft, neceffe eft, vt & propter nos

LAXXIUTE.

fit confortatus & nobis.

Et fa&us in agonia pro-

lixius orabat.

Quid pro fe ille cum agoriia peteret,

qui in. terris pofitus, coleftia cum poteéftate tribue-

JXI-

bat ?. Sed appropinquante morte, noftre mentis im

- tfirian

fe certamen expreffit, qui vim quandam terroris ,

qralit,

ac formidinis patimur , cum per folutionem carnis

sterno iudicio propinquamus.

Neque enim tunc

cuiuslibet anima immerito terretur , quando polft

v & min-

pufillum hoc inuenit, quod in zternum mutare

vtritsquende

non poffit.

'dis COnfot«

FEN. BEDA EX SS. HILARIO, ET

ante facula

GREGOR IO. in bunc locum. Ton. V. pag, 428.

g, Qui

i

sretr gl

j umen i

jnontus ,

CON-

qa

g2

|

(

76

Caþz)t I

nun IESV

CONSIDERATIO XLII.

fadi, reni

vero mÜGTo

Er fadus eff [udor eius , ficut. gutte . fanguinis ,

decurrentis in terram.

ye fünguine

LOCO CITATO

tem, Com

VERS. 44.

j Jateat i

i iuftis. moeftitia fauciis , & interpellantibus

S

te cognoft

DEVM , füpernorum ciuium focietas pro fola«

ex füdoris

tio datur, cur non magis DEIL, & hominum me-

fonis conf

diatori Chrifto ? Attamen non eadem . caufa fuit in

i ipo

ilo, que in ceteris effe probatur.

Certum nihilo-

ditio tant

minus eft , illi angelum apparuiffe oranti. "Tanto fi-

fageli, ace

quidem premebatur tedii , ac pauoris impulfu, vt

quantum a

in agonia fieret : dumque prolixius perfeueraret in

Tate itaque

preces , fa&us eft fudor eius ficut gutte fanguinis ,

decurrentis in terram.

ti conform

Accedite nunc huc in fpi-

tiam confol

ritu omnes vos, qui pietatis vifcera geftatis, & qui

eloquit pia

de Domino fentitis in bonitate, atque in fimplici-

tium praft:

tate cordis quzritis illum. — Accedite , inquam , &

quale vobis coram pofitum fit compaflfionis incen-

tiuum, attentiffime coníiderate.

Redemptorem ve-

COA

ftrum , Regemque coelorum orantem, pauentem,

Efb i

agonizantem, fanguine fudantem , mentis oculo con-

ár i,

templamini , non tamen fine profluuio lachryma-

rum. Quomodo, oro, lachrymas continere vale-

ato Cl

bitis, afpicientes piiffmi Domini guttas fanguinis

f

N

decurrentis in terram ? Cernite diligenter Domi-

lo t

num

Confiderationes. de. Paf Dom.

77

LIT

num IESVM ,

totius fuauitatis fontem, pallentem.

facie, genibus flexum., trementem corpore , corde

[angüiis

vero mcerore transfixum , vultu rubricatum füdo-

TATO

re fanguinco, & iuxta angelum, eundem adhortan-

tem. Compatimini, gemite, flete, vlulate. Quan-

ta lateat in corde triftitia, ex vultus madefactio-

pellantibus

ne cognofrite, quam intolerabilis futura fit paflio ,

; pro foli

x fudoris qualitate colligite, Porro fi ex folapaf.

finum me

fionis confideratione illius pene deficit vita, quid

aufa foiti

in ipfo crucis aget füpplicio ? Siin certaminis fui

tum nyhilo

jnitio tantum preualuit moror, alapa , conuicia ,

Tanto fi

flagella, acetum , fel, arundo, fputa, claui, lancea,

mpullü , vt

quantum a&ura fint, qui poteft , excogitet

Plo-

eueratet il

rate itaque , & mente propius accedendo , maren-

fanpuinis ,

ti conformamini , atque iuxta cordis veftri pruden-

luc in fpi

tiam confolatoria verba proferte, Maximum quippe

latis, & qui

eloquia pia , & lachrymofà compaiïïo afficto fola-

jn fimplici

tium praftant.

nqum &

orus Incen.

S.LAVRENTIVS IVSTIN. loco fepe citato,

ptorem v

CONSIDERATIO XLIII

pauenter ,

E fa&us in agonia prolixius orabat, €? fatius ef? fa-

oculo con

dor eius, ficut guttee Janguinis &c

LOC. CIT.

Jachryma

jnete vae

ato charitatis , & patientie Saluatoris manda-

D

to, & difpofito fratribus regno Patris tui,

; fünguinis

ad locum traditori tuo notum , cum ills diuerti-

yer Dom

fti,

fum.

Q

78

Caput L.

quo fïlbiunl

íti, fciens omnia, quz ventura erant füper te.

aro autem

Ibi anime tue triftitiam.,, quam ex imminente paf:

*

fprius t

fione fponte affümpfifti

5

ficut & catera , que paf-

te oftendif

fus es, in auribus fratrum profiteri non erubuifti ,

tore QO

dicens ; Triftis eft anima mea vfqué ad mortem.

füam cum .

Pofitis quoque genibus procidifti in faciem tuam

vitro occul

orans in agonia, & dicens: AbbaPater, Pater mi

?

accepetant,

ff poffibile eft, tranfeat a me calix ifte.

Etc angu.

tem ad ofcu

ftias cordis tui triftiffimi indicabat fudor ille fan-

0n es ; f&

guineus, qui orationis tempore de fan&iffima carne

tua guttatim decurrebat in terram.

Dominator

Qri, quod

Domine, IESV Chrifte, vnde animz tuz hxectam ve-

$. 4

Moitst, L

hemens triftitia ? vnde tanti füdoris anxictas , &

2j

tam anxia füpplicatio ? Nonne voluntarium omni-

no Patri facrificium obtulifti ; & nihil inuitus per-

CON

tulifti ? vtique Domine — Arbitramur autem, quod

& hoc quoque ,ad confolationem infirmorum mem-

Tunt conit

brorum tuorum affümpfiíti , ne forte defperet quis,

AMt ( ;

fi caro infirma remurmuret , cum tamen ad paflio-

& fliu

nem promptus eft fpiritus.

Nimirum & vt maio-

res erga te amoris, & gratitudinis ftimulos habe-

remus , naturalem cárnis infirmitatem huiusmodi in-

Topter ]

diciis in te expreflifti, quibus doceremur , quia vere

]

dicebgt

languores noftros ipfe portafti ; & non absque fen-

€nim docet.

fü doloris paffionum fentes percurrifti; — Vox enim

Vt fllüs hog

ma vox carnis fuiíle v?detur, non fpiritus ; ex eo,

quo

——

Con[iderationes de PafJ. Dom.

79

: füper te,

quo fubiunxifi: S$piritus quidem promptus eft,

caro autem infirma.

Quam promptus enim fuerit

Ihente pif

fpiritus tuus, bone IESV , ad paffionem ,: euiden-

3 Que paf.

ter oftendifti, quando venientibus vna cum prodi-

buifti,

d mortem,

tore tuo viris fanguinum , quzrentibus animam

tuam cum laternis, facibus , & armis per noctem

IClem tuam

vitro occurrifti , & figno, quod a duce flagitii

Pater mi ,

acceperant, te ipfüm manifeftafti.

Nam acceden-

Es angi

or ille fan-

tem ad ofculum oris tui cruentam beftiam auerfatus

lfima came

nones ; fed os, in quo dolus inuentus non eft,

Ori, quod abundauit malitia , dulciter applicuifti,

Dominator

hectam ve-

S.. 4NSELMFS CANTVARIENS,

xiens, &

Meditat, L X. de. Humanitate. Chrifüi. Edit. Parif. pag,

3j

um omti-

az(ä'.

inuitis pe

CONSIDERATIO XLIV.

ytem, quod

yrum füem

Tunc «enit ad difipulos füos , &?. dicit. illis : Dor-

[peret quis

ite iam , C? requiefcite : ecce appropinquauit bora,

y d pifio-

€&g. filius bominis tradetur in. manus. peccatorum,

& vt mao-

M'ATTH. XAVEL Af.

yulos hbe-

*

jinsmodi -

ropter hane horam, puto, & ad matrem füam

A «dicebat : Nondum venit hora mea,

p

Et hic

; qui vere

as fe

enim docet, quoniam hora appropians. hoc agebat,

vt filius hominis traderetur in manus peccatorum.

Vox enit

A ti«

j; 0

qo

r

8o

Caput 1.

Vtinam &in illorum peccatorum tantummodo ma-

C0

nus IESVS tunc traditus fuiíffet : nunc autem ar-

bitror, femper in manus peccatorum traditur IESVS,

: &il t

quando hi, qui videntur in IESVM credere, ha-

bent IESVM in manibus fuis, cum íint peccato-

desne,

V

res.

Sed & quotiescunque iuftus , babens in fe

trepid

jnimicorüm

IESVM,in poteftate factus fuerit peccatorum , fa-

cientium ei, quod poflunt, IESVS eft traditus in

inmo fec

manus peccatorum. Surgite, eamus: ecce appro-

ilis cognof

Poftquam füfcitauit eos ab

piauit, qui me tradet.

3itu, &ope

ilo fomno, quem diximus, confequenter dicit di-

tum oratio

Ícipulis fuis : Surgite, eamus. — Et videns, in fpiri-

tem recipie

tu, appropinquantem ludam traditioni , qui non-

derit , atqu

dum videbatur a difcipulis eius , dixit: Ecce appro-

&iS, eto

piauit, qui me tradet. Ego autem puto, non effe

Minem tame

idipfum : ecce appropiauit mihi, &: ecce appro-

qm dixiffe

piauit, qui me tradet. .Nec enim ipfi IESV appro-

Lient in hi

pinquabat traditor eius, qui fe elongauerat pecca-

T, atque j

tis füis ab IESV , & proditione, qua tradere eum

Confilte tam

confiliatus eft, fed appropiauit ad tradendum filium

Conteyi, .

Sed & omnes trans-

DEI, quem iam prodiderat.

£t* ; requi

greffores prius produnt IESVM, poftea tradunt.

Offenderet a

ORIGENES. Coment. in cap. XXVI,

fipientig no

Tiitsmoji (

AMattb. Tom, ILI. pag. 995«

tiüs üfferen

pr ædicatoreg

CQN-

Confiderationes de Pa[f. Dom.

«81

Immodo my.

CONSIDERATIO XLV.

C aütem ar.

i IESVS,

Surgite, eamus, ecce qui me tradet ,. prope eft.

Tedere, hi«

MARCI XIV. 42.

Int peccato-

3

idesne, quam robuftus , quam alacer , quam in-

xbens in fe

trepidus ab oratione íüurrexit ? Non enim

H

atoum, f

inimicorum füorum declinauit prefentiam

5

quin-

traditus j

immo íe cipere volentibus oecurrit , atque vltro fe

etce appro»

ilis cognofcibilem fecit. Vt igitur erudiaris in fpi-

Itauit eos ab

ritu , & opere perficias, quod difcis , intellige, quan-

ter dicit di-

tum oratio conferat, quc pauentem, & agonizan-

n5, in fpiti

tem recipiens Dominum , illum exhortantem reddi-

j , qu Doe

derit, atque intrepidum , vnde aiebat : Surgite ,

Ecce appro-

Ne-

eamus, ecce appropinquat, qui me tradet.

to, non efl

minem tamen moueat , quod premittitur , Domi-

etce appto-

num dixiffe difcipulis : Dormite iam, & requiefcite,

[ESV appto-

Latentin his paucis profunda myfteria, veneratio-

jerat pedtte

ne, atque inquifitione digniffima,

Non enim in-

tradere ena

confulte tam feriatim fibi inuicem conítraria verba

endum flum,

contexit, An non oppofita funt : Dormite, & , fur-

ompes trànie

gite ; requiefcite , & , eamus ? Facillime in illis

fa. tradunta

offenderet animus , & deuiaret a vero , fi diuinz;e

( XXVI'

fapientie non eflent eloquia. . Quoniam vcro illius

huiusmodi fententia eft, non improbarda,fed po-

tius differenda eft. — Quales effe debeant verbi DEI

predicatores , aut qui fe tentationibus , & f&culi

per-

CON

(un

82

— Caput. 1.

prop[erea,

þerfecutïoni'busz Obiiciunt, vel regimini animarum

Difficile quip»e

sueocnitet

incumbunt, his verbis indicauit,

eft, quietis tranquillitatem deferere, proximorum

dic do&iix

lucris infiflere, tentamenta pati, crucemque , imi-

d dicipu

tando Chriftum quotidie baiulare.

Hac vtique fan-

(rgite, & «

G&orum fünt opera, & exercitia perfe&orum. In

(eles admo

talibus nemo , nifi vocatus fe ingerat, nullus, nifi

debeant erm

impellente neceffitate , vel obedientia vrgente fe

igaoftere

occupet. Priusquam huiusecmodi ftudiis miles. Chtie

Ts erife,

füi fe tradat, vacet deuotioni, orationi intendat,

anitit , 1

quietem diligat , deuitet tumultus , & interiori ex-

Diuturna q

Suas

utos ,.&

ercitationi mentis füz componat habitum.

quoque affuefcat calcare . paffiones , fua vitia refe-

Nlus itaq

i prefün

care, antiquatas confüetudines reformare , com-

ts quie(cat

primere ventrem , linguam cireumcidcre , domate

carnem , mores corrigere, &, quidquid deforme eft,

$L

füb difcipline vigore compefcere, quatenus ex fe

&Q Cf

difcat, quid de aliis debeat agere, quidue fentire ,

fs

atque ceterorum pafífiones impaflibiliter coetcere.

Ridiculum enim de fe ipntuentibus facit, qui vo-

luntarie, delinquendo , alioruf conatur errata cot-

u

rigere, ignoransque fe, qualis fit, de proximorum

H

Fit ex hoc fz»

L

occultis vüilt proferre fententiam.

1 ïäa?ï

piffime, vtinfoueam cadens iacentes erigat, & da-

m

mnando alios, ipfe damnabilior extiftat ; velitque

47 V

"

cmcus, & tumidus ducatum prebere cernentibus,

—

iVIIL 2,

pro-

Confiderationes: . de Paf Dom.

85

- Atf

propterea, dum multis prodeffe defiderat

fe non

IUIPDC

mediocriter offendit.

Nobile igitur ad. euitandum

Toximorüm

hoc do&trix Sapientia documentum inftituit, quan-

ique., imi

do difcipulis prius, dormite , & requiefrite, quam,

vtioue fan

furgite, & eamus , inquit

Suos breui fermone fi-

jmm. I

deles admonuit

Vt prius propria, quam aliorum

xullus;,. nif

debeant emendare.deli&a, atque ante in quietis fe

nte fé

agnofeere otio , quam ad exteriorum tumultus fo-

les Chri

ras exire

Facile etenim quisque, quod acquifiuit,

; Íntendat,

amittit , fi non vocatus

íe inconfulte exponit.

itetiort ex

Diuturna quies lacte deuotionis enutriat

quos ad-

tum, n

ultos

& fortes probatio. tentationis examinet

vitia tele

Nullus itaque inaniter Dominum in paflionibus imi-

re, com

tari przefumat, nifi impellente Spiritu , aut. voca-

e, dorate

tus quiefcat , crefcat , agnofcat

dilizat, ne cadat.

eforme 6l

S. LAVRENTIVS IVSTIN. de Cirifüi

enus ex fe

agone cap, V'Ili. pag. 294

ue fentité,

ag ia Pa pl o Pa P ol ss o r o P o

-- coercate.

t, qui vo

CAPVT II

T F

SS

etrata. Cot:

TEU

roximorun

x loc f

ï,ä z'hrz]lus boflibus obuiatn adens , oKu-

]-,«at & da

X** lo lude proditur. MATTH. XXVL.

: Velitqué

T. MARCL, XIV. 43. LUCE. XXII. 47. 10AN.

erpentibus,

ZXVIIL. 2.

n

h

Àj, Ce-

84.

Caput 1l.

if

| Il Cobortem militum, ac feruorum turbam,

1

(2) E«

xit: Aue

vna cum duce proditore , «erbo fuo vefupinos Ber-

nit.

10ANN. XV1il. $.

Dixitque.

1. Petro , difcipulisque dey"e)g/ionem probi-

u ? (

tradis "

bet , €? Malcbo aurem ve[Htuit.

Il (

lF. Data boflibus pote[late , manus .in fe

nefarias. intentari patitur , & «inciri non. remuit,

que vet

& dixit ei

MATTH. XXVI. $1. MARCL, XIV. 46. LUCE

XXI. 49. i1OAN. XVIII. IO,

punt ej; ]

IFSVS:E

L (4) Beiebat sutem & fodis , qui

qui trade:

tradebat eum , locum : quia frequenter

dixit es :

IESVS conuenerat illuc cum difcipulis fuis.

& cecident

(b) Et adhuc eo loquente ; ( d) cum ac-

terropauit

cepiffet cohortem , & a Pontificibus , &

tem dixer

Pharifzis miniftros, venit illuc cum later-

fpondit ]E

nis, & facibus, & armis : (a) & cum eo

fun : fie

turba multa cum gladiis, & fuftibus, miffi

V impler(

a principibus Sacerdotum, (b) & fcribis,

Qu05 dedi

& fenioribus : & (c) antecedebat eos,

QUetquam

(d) Dederat autem traditor eius fignum

IU iniece

:

eis , dicens : Quemcunque ofculatus fuero,

qUn, (c)

ipfe eft, tenete eum , & ducite caute.

(a) &

Confiderationes de Paf Dom.

55

I jurjan,

(a) Et confeftim accedens ad IESVM, di-

Mfits jr-

Xit : Aue Rabbi.

Et ofculatus eft eum.

Dixitque illi IESVS : Amice ad quid ve-

at o

nifi ? (c) Iuda ofculo filium hominis

tradis ?

n i f

].l. (d) IESVS itaque fciens omnia,

LE 777

que ventura erant fuper eum , procellit,

46. Lt

& dixit eis : Quem quaritis ? Refponde-

runt ei : IESVM Nazarenum,

Dicit eis

IESVS: Ego fum. Stabat auter & Tudas,

udas , qui

qui tradebat eum , cum ipfis.

Vt ergo

frequenter

dixit eis : Ego fum, abierunt retrorfum ,

pulis füis

& ceciderunt in terram.

Iterum ergo in-

|) um at-

terrogauit eo5 : Quem quzritis ? Illi au-

iibus , &

tem dixerunt : IESVM Nazarenum.

Be-

cum Iatet-

fpondit IESVS : Dixi vobis , quia ego

& cum &

fum : fi ergo me quaritis, finite bos abire:

jbus, mll

vt impleretur fermo , quem dixit: Quis,

& feribis,

quos dedifü mihi , non perdidi ex eis

debat e08.

quemquam. (a) Tunc accelferunt , & ma-

us fignum

nus iniecerunt in IESVM , & tenuerunt

xtus füery

eum. (c) Videntes autem hi, qui circa

cite cadte

h3

ipfum

()*

$6

Caput 1.

tronem (

ipfüm erant , quod futurum erat, dixe-

runt ei: | omine fi percutimus in gladio ?

compreht

Hil. (d) Simon ergo Petrus, habens

fedebam .

tenuiltis

gladium , eduxit eum, & percuffit Ponti-

ficis feruum , & abícidit auriculam eius

& poteft

totum fà

dexteram.

Erat autem nomen feruo Mal-

chus. (c) Refpondens autem IESVS, ait:

ptore Pr

Sinite vfque huc.

Et cum tetigiífet auricu-

& tribung

henderun!

lam eivs , fanauit eum. (d) Dixit ergo

IESVS Petro : Mitte gladium tuum in va-

Tunc. di

cinam. (a) Omnes enim, qui acceperint

runt, (b

quebatur

eladium, gladio peribunt. (d) Calicem,

quem dedit mihi Pater , non bibam illum ?

do, & t

(a2) Àn putas, quia non poffum rogare

findone,

Patrem meum , & exhibebit mihi modo

!

J CON

plus quam duodecim legiones angelorum ?

Quomodo ergo implebuntur Scripture ,

hat qui

quía fic oportet fieri ?

tV.

In illa hora dixit IESVS tur-

Ciebat, |

ms. m 06)

ad eos , qui venerant ad

j

locun,

fe, principes Sacerdotum , & magiftratus

QUi tradob

IESVS u

templi, & feniores : (a) Tanquam ad la-

tro

L0 lpus.

Conþ'z!emtiones de Pa[. Dom.

87

4C, Qixe«

tronem exiftis cnm gladiis , & fuftibus

n glaio?

comprehendere me

.

.

quotidie apud vos

, Dabens

fedebam , docens in templo, & non me

fit Ponti-

tenuiítis : (c) fed hec eft hora veftia ,

lm eig

& poteftas tenebrarum. (a) Hoc autem

eruo Mal-

totum factum eft, vt adimplerentur Scri-

pture Prophetarum. (d) Cohors ergo,

V$, ait:

et agricu-

& tribunus , & miniftri Iudeorum compre-

Jxit ergo

hendérunt IESVM , & ligauerunt eum. (a)

um n v

Tunc difcipuli omnes , reli&to eo , fuge-

icceperint

runt. (b) Adolefcens autem quidam fe-

Calicem,

quebatur eum ami&us findone fuper nu-

m illom?

do, & tenuerunt eum.

At ille reiecta

m ropare

Qndone , nudus profugit ab eis.

hi moda

CONSIDERATIO XLVI

gelorum ?

cripture ,

Sciebat autem C? ludas , qui tradebat eum, locum.

10AN, XVIlli, 2.

ciebat, inquit , & Iudas , qui tradebat eum,

SVS tur-

S

locum.

gerant a

Ordo verborum eft : Sciebat locum ,

qui tradcbat eum.

Quia frequenter , inquit ,

nagiftïaüls

JESVS conuenerat illuc cum difcipulis fuis.

It

jam ad l- |

ergo lupus, ouina pelle conte&us, & inter oucs.

I

H 3

alto

(

88

Caput 11.

quas Ti

alto patrisfamilias confilio toleratus, didicit, vbi

ad tempus exiguum difpergeret gregem , infidiis

tinerat ia

appetendo paftorem.

Tudas ergo , inquit, cum

xis uf

accepiffet cohortem , & a principibus , & Pharifzis

tiy nega:

Tainiftros, venit illuc cum laternis , & facibus , &

cii minifte

armis.

Cohors. non ludeorum, fed militum fuit.

mientem ,

A Prefide itaque intelligatur accepta, tanquam ad

f & Dr

*tenendum reum, feruato ordine legitime potefta-

e(Lin pecta

tis, vt nullus tenentibus auderet obfiftere & quan-

peruerfa i

quam & manus tanta füerat congregata, & fic ar-

petaret,

umata veniebat, vt vel terreret, vel etiam repugna-

qanus, &

zet, fi quisquam Chriftum defendere auderct. Ita

potetate (

«uippe eius abfcondebatur poteftas , & obtendeba-

pietatis fc

tur infirmitas, Vt hec inimicis neceffaria viderentur

iniuris, qu

aduerfus eum, in quem nihil valuiffet , nifi quod

tüte prope

ipfe voluiffet, bene vtens bonus malis , & faciens

füatta. Cüral

bona de malis , ad faciendos bonos ex malis, &

lris, & fà

diícernendos bonos a malis,

caciter infe

& AVGFSTINVS. ?Trati. CXI1I, in Ioann.

fire expiab

Ton, III. pari. II. pag. 754.

bis vicia fe

CONSIDERATIO XLVII.

DoCtns at

peecatum m

E adbuc eo loquente «wenit ludas l[iariotes , unus

& omnibus

de duodecim.

MARCI. XIV. 43.

Onnibus fpl

nter ipfa autem verba Domini , qui predicti

I

$.LEQ

fuerant, irruerunt, & cum gladiis, & fuftibus

somprehen(üra Chriftum turba confluxit , ducem fe-

l

quens

;ï

Confiderationes de Pa[J. Dom.

89

lidict, vbi

quens Tudam Ifcariot

qui priuilegio perfidie ob-

. infidiis

tinuerat in facinore principatum

Huic ne crimt-

QU , cum.

nis cauffam aliqua praeberet offenfio , nulla eft digna-

& Phari(eis

tio negata: fed illius fpiritu inflammatus exarfit ,

facibus , &

cui minifterium fponte prebuit ; & qualem habuit

ilitom füit

mentem

talem inuenit & Prefidem,

Merito ,

anquam ad

ficut & Propheta predixerat , oratio eius facta

x potelta-

eft in peccatum ; quoniam confummato fcelere, tam

ete « quim

peruerfa impii conuerfio fuit , vt etiam ponitendo

NU

peccaret.

Admittit ergo 'in fe Filius DEI impias

repuga

manus, & quod feuientium furore agitur

patienti

idert, l

Hoc enim erat illud magnea

poteftate compleuit.

obtendeb-

pietatis facramentum , quod Chriftus confe&abatur

viderentur

iniuriis, quas fi aperta potentia, & manifefta vir-

, Df quod

tute propelleret, diuina tantum exerceret, non hu-

& faciens

mana curaret. In omnibus autem , quz illa popu-

x myis, &

laris, & facerdotalis infania contumeliofe

& pro-

caciter inferebat, noftre diluebantur macule , no-

T in du

ftrz expiabantur offenf; quia natura, que in no-

bis vi&a femper fuerat, atque captiua, in illo in-

nocens patiebatur , & libera: vt ad auferendum

nl

peccatum mundi, ille hoftiam feagnus offerret, quem

jnfos , "I

& omnibus corporalis fübfítantia iungeret , & ab

omnibus fpiritalis origo difcerneret

P

uj predidl

S. L EO M.firm. V.de Pajfone cap. I T. pag. 124.

ILR bllS

ducþm f

h 4

CON

quens

9o

Caput 11.

(

—

CONSIDERATIO XLVIII.

eum ib &

ofcuitus fü

dilignter :

Venit ludas lfariotes vnus . de duodecim , &? eum

dirifo, taq

eo turþa mulia cum gladiis €c. LOcO ciTATO,

eum adduxe

qutem. audi

ueret autem aliquis etiam cauffam, cur mul-

Q

ta turba fuerit congregata cum gladiis ,. &

quafi non [

fuftibus fuper eum. Erat autem fecundum loannem

vel alia mul

multa hzec turba cohors militum , & miniftri j a

tenerent, &

principibus Sacerdotum transmiffi; Et poteft dicere

Tibus gladii

aliquis, quoniam propter multitudinem eorum, qui

]iter contra

iam crediderant in eum ex populo, tanti venerunt

quorum infi

aduerfus eum , timentes, me multa multitudo cre-

pro tempor

dentium, de manibus eorum raperet eum,. — Ego au-

pleantur pe

tem exiftiimo alteram caufam congregate multitu.

malitia volu

dinis contra eum, quoniam qui putabant, eum in

geniti verbi

Beelzebub eiicere folere dzmouia , arbitrabantur;

bus militant

eum. ex quibusdam maleficis difciplinis, & magicis

gmatbus v

poffe effugere. de medio volentium eum tenere.

Sunt qutem

Et forfitan quidam eorum audierant , quomodo ali-

Tif popul

quando, cum iam przcipitandus fuiffet de füpercilio

l in IESV

montis, effugit manus iam tenentium fe, non fuga

0R

fimplici , & humana, fed alia quadam extra natu-

ii P([g. J

ram humanam,

Propter hanc etenim cauffam etiam

apud Marcum ludas dicebat turbz , que veniebat

cum

Confiderationes de Paff. Dom.

Ot

VIIL

cum ipfo cum gladiis, & fuftibus : Quemcunque

ofculatus fuero, ipfe eit, tenete eum , & adducite

* 8 m

diligenter : maligne, & cum fignificatione videtur

CITATO,

dixiffe, tanquam fi dicat , nifi diligenter tenentes

Illi

eum adduxeritis , cum voluerit , effugiet vos.

, Qr m

autem audientes fecundum . exiftimationem Iudz

ladis , &

quafi. non paterna diuinitate auditum hoc agere ,

1 loannem

vel alia multa , omnia faciebant, vt diligenter eum

tinitri , a

tenerent, & cuftodirent. Multi & nunc cum fpirita-

oteft dicere

libus gladiis, fpecie malignorum , & fuftibus fimi-

eorm qui

liter contra IESVM militantes , quemadmodum illi :

t enerunt

quorum infidis omnino melior fit IESVS , quamuis

|titudo cre«

pro tempore füfcipiat in fe eorum incuríüs, vt im-

, Epoar

pleantur peccata infidiantium ei, & manifeftata fiat

malitia voluntatis eorum ^aduerfus veritatem vni-

; mulbtue

nt, eun in

genitüi verbi.

Qui autem fic cum gladiis, & fufti-

ytrabantih,

bus militant contra IESVM, variis, & diuerfis do-

& mgics

gmatibus venientes , expofito infidiantur IESV,

um tenete,

Sunt autem , & qui a presbyteris impii füi trans-

yomodo al«

miffi populi contra verbum militant veritatis , quod

eft in IESV,

lefüperciio

| o

, 101 füga

ORIGENES. in cap. XXVI. Mattb.

exta Datt-

JII. pag. 9o6.

j veniebdt

u

h$

XCON-

92

Caput I

(

"CONSIDERATIO XLIX.

Doriis ,

non d a

Ex qui vocabatur ludas «onus de duodecim , ante-

10/

cedebat cos.,

LUCE. XXII. 47.

HIEROS

icut enim infanabilia vulnerum nec aufteris me-

Busoll, Tan

3

dicamentis obediunt, nee demulcentibus ;

fic

C

anima, vbi femel eft captiuata, & dederit feipfam

cuicunque peccato, nullum emolumentum ex admo-

Fate Judos.

nitionibus confequetur.

Quod & ludz accidit , a

turia «

proditione non ceffanti, quamuis omni modo do-

Grine a Chrifto effet cohibitus.

Vnde fequitur :

Et appropinquauit IESV , vt ofcularetur illum. Non

Tecefir

autem diícedendum eft a fratrum admonitione ;

hort

confluentio

quamquam nihil propter noftra verba eueniat. Nam

& riuuli, etfi nullus hauriat, fluunt: etfi forfan non

defenderet

perfuaferis hodie , poteris forfan cras.

Pifcator

proditoris |

enim per totam diem vacua trahens retia, circa

Vis enim re

fero pifcem capit.

Vnde Dominus, etfi fciret,

que turbare

Iudam non conuertendum , non deftitit facere, quee

quum aiqu

fua intererant.

Sequitur enim : IESVS autem di-

&rg0 iftiusm

xit ei : Iuda. ofculo filium hominis tradis ? Propri-

hortem ipf

um autem nomen ponit, quod magis dolentis erat,

fitos addye

& reuocantis, quam prouocati ad iram. Non àau-

pürus effet

&üt mon c.

tem dicit: Tradis Magiftrum tuum, Dominum tuum,

benefactorem , fed filium. hominis, hoc eft , man-

CObferret «

fuetum , & mitem qui , fi non effet Magifter , &

!

|

: incrdiiti a

Do-

Confiderationes de. Pa[f. Dom.

93

LIX

Dominus, quíatamen tam füauiter erga te geffit,

hi, atfte

non effet a te prodendus.

10A4ANNES

NEPOS SYLVANVS

?^

HIEROSO L. commert. in cap. XXIIL Luce edit.

aufteris me-

Jiruxell. "Tom. D. pag. 378.

Dtbus ; fic

derit feipfim

CONSIDERATIO L.

m ex admo«

Ecce ludas vmus de duodecim -venit , €&? cum eo

? acCidit , à

j modo do-

turba mulia cum. gladiis , & fuflibus &.

MATTH. XXVl. 47-

de fequitur :

jlom, Non

eceffario rurfus diuinus Euangelifta IESVM in

N

horto fuiffe ait, non aliorum hominum illuc

imonitione ;

jenat, N

confluentiuzi multitudine ftipatum , quorum ope fe

f forfan non

defenderet, íea folum cum folis fuis difcipulis , vt

)

Pifeatot

proditoris labantem animum palam faceret, QGra-

uis enim res eft in vnoquoque confcientia , folet-

tetia, cireà

etf fciret,

que turbare animos , & ingentes metus incutere ,

: fücero, que

quum aliquid impii quandoque aggredimur. Quum

ergo iftiusmodi quiddam proditori contigiffet , co-

$ axtem d-

hortem ipfam armis inftru&am , & Iud&orum mini-

i? Propr

Jentis erát,

firos adducit , acfi quempiam fcelere nobilem ca-

pturus effet.

Sciebat enim , vt credibile eft , fe

, Non at

eum non capturum , nifi pati vellet, & vltro fe eo

pipum tuurm,

conferret : at impietate facinorum profligatus , &

yc elt, at

incredibili audacia temulentus nefcit, quo ruat, nec

Vyiter, & TE

fru-

Do

94

. Caput . 11,

(

fruära fentit éfle conatus fuos.

Putabat enim fé

in fürets C

multitudine fatellitum ; & hominum manu diuinam

fereaccider

eius poteftatem füperaturum. — Neque vero mireris,

feri pre ml

fi tali morbo mifer laboret, & digna rifü animo

deqio DE

agitet. INam quum mentis füz habenas alteri per-

jidem of

mififfet, füeque voluntatis poteftatem diabolo ven-

puuam fot

didiffet , totus iam illius fürori addictus erat, qui

n terrg p

femel infilicrat, & acris ferpentis inftar in co lati-

ferotinam |

tabat.

Sed hunc proditoris cafüm iure miraberis,

&teram f

perpetuisque lachrymis dignum fatebere. NNam qui

mini, hoc :

modo vna cum- Chrifto cenabat, ac fáncte menfte,

ambuülare 1

piorumque fermonum particeps erat , qui palam

Cem: nequ

udierat, vnus ex vobis me traditurus eft, ex ipfis,

tenores te

vt verbo dicam, fedilibus exfilit , & ex ipfo epu-

impletatis j

&terno trad

lari accubitu fe proripit, eum pretio Iudzis vendi-

turus, non piorum fermonum memor, non futu.

$C

rorum fpe füccenfüs ; fed date fibi dignitatis nulla

Ya a, )

ratione propemodum habita , atque, vt fimpliciter

dicam, zternis illis bonis omnibus tam exiguo, &

CC

vili argento przepofito , diaboli rete , & laqueus ,

Dui i.

adeoque impietatis Iudaiceeauctor fimul, & adiutor

Duen

effe compcritur.

Porro mihi rifüm haud parum

mouet, quod turbe, que cum proditore conflu-

xerant, arreptis laternis & facibus impetum in

Ql g

]

Chriftum facere moliuntur : metuebant nempe, ne,

pit !

vt in senebris.aü'olet', in lapides impingerent , aut

QUO ore of

in

E

Confiderationes. de Paj]. Dom

95

Dit enim &

in foueds caderent

folent enim in tenebris talia

LL ditinam

fere accid

Sed o dementiam ! non vident mt-

QTO furer

feri pree multa vecordia,fe in lapidem offendere ;

tl animo

dequo DEVS , ac Pater infit

Eece pono in Sion

5 alteri pet

Et qui

lapidem offenfionis , & petram fcandali

fiabolo ven

paruam foueam reformidant , in fontes abyfli, &

* et, qui

in terre& profunda ruere íe non fentiunt , & qui

in eo ht

ferotinam obfcuritatem auerfantur, perpetuam, &

wternam noctem non curant

? Rirabens,

Nam qui diuino lu-

mini, hoc eft, Chrifto infidias ftruebant , debebant

Nam qii

d menfe,

ambulare in tegebris & nocte , iuxta Prophete vo

qui pdam

cem: neque vero iftud tantum , fed & in ipfas ex-

ft, ex if

teriores tenebras detrudendi erant, ibi rationem

x ipfo epu

impietatis in Chriftum reddituri, & acerbo, atque

deis vendi

zterno tradendi iudicio.

S& CIRILL. ALEXAN.D. h. X s

, Don füta

nitatis nulla

Joan. cap. XVIII. 3. Tom. IV. pag. z2orr.

t fimplictt

CONSIDERATIO LI

. exipuo,

& Jaqueus ,

Qui autem tradidit. eum , dedit. illis fignum . dicetis :

&& adiutor

Quemcunque ofculatus fuero , ipfe e[l , zenete

aud panum

€um.,

L. C. V. 48

ore coniu.

impetom i

apze ! quantum ícelus proditoris animus fufce-

P

pit! Quibus oculis tunc magiftrum afpexit ?

pempe, o

quo ore oículatus eft ? O fceleratam mentem! Quid

lo-ercllt QUi

n

de-

()

96

Caput. 11.

deliberauit ? Quid aufus eft ! Quod fymbolum pro-

um nddidit

ditionis dedit !

Quemcunque ofculatus fuero, in-

tenti, b

quit: confidebat in lenitate magiftri, quod maxi-

ftraionem .

me illum confundere debuit , & venia omni pri-

fcimus, i

uare , quod tam manfuetum magiftrum prodiderit.

Tc , inqu

Sed cur, inquies, hocíignum dedit ? Quia feepius

qum impmar

ab illis comprehenfus, pertranfiuit ipfis nefcientibus,

u ; neque

limorbo cij

Attamen tunc quoque factum fuiffet, fi non ipfe

capi voluiflet.

Vt hoc ipfum ludam doceret,

de folnte i

LÀ

oculos eorum exczcauit , ipfeque interrogabat

$

defpicere fü

Quem quzritis ? Ipfi vero non noucrant, quam-

vt etiam Y«

uis cum laternis, & lampadibus effent , Iudamque

quando füp

fecum baberent. Deinde,quia dixerunt, IESVM,

quoà multi

ait ille: Ego fum ís , quem queritis ; & rurfüs ;

Tent, qui p

Amice, ad quid veniíi ? Poftquam enim oftendit

modefteque

potentiam fuam, tunc demum id permifit.

loan-

neque enim

nes vero ait, IESVM ad illam vfque horam Iudam

0 homo , a

emendare voluiffe dicendo : Tuda ofculo filium ho-

bioren redd

minis tradis ? INec te pudet , tali proditionis modo

licitinem

vti? Attamen quia ne hoc quidem ipfum cohibuit,

VOnas , QU

ofculum eius admifit, & feipfum libens tradidit.

ih enrio re

Et imimiferunt in illum manus, & tenuerunt eum,

hiberes, qu

eadem ipfa noGe , qua Pafcha comedebant, tan-

fi nc jj j

to erant furore correpti. Attamen nihil potuiffent,

abüines y Y

nifi ipfe id permififfet, Illud tamen Iudam ab into-

bem, d

le

Á

v

rabili füpplicio non liberauit , fd maiori obggxi-

65 ft]ent j

um

Confiderationes de Pa[]. Dom.

97

tbolum pro.

um reddidit damnationi, quod , cum tantam & po-

15 fücro, i.

tentie , & manfüetudinis, lenitatisque eius demon-

Hec cum

Quod maxi-

ítrationem habuerit, fera fzuior fuerit.

ä

À omni pri«

fciamus , auaritiam fugiamus : hzc enim tunc illum,

1 prodiderit

hec, inquam , in furorem coniecit: hzc ad extre-

Quia fepius

mam immanitatem, crudelitatemque illum exercita-

deícientibus,

uit ; neque illum modo, fed etiam omnes , qui ta-

fi non ipf

li morbo capti funt.

Cum enim ad defperandum

m donrt,

de filute inducat , multo magis aliorum falutem

terrogabil 1

defpicere füadet. |Atque ita tyrannicus eft morbus,

tant., quam«

vt etiam vehementiffimum corporum amorem ali-

, ludamque

quando füperet.

Quamobrem admodum erubefco,

3t, ESVM,

quod multi pecuniis parcentes libidinem refrena-

; & furüs:

rent, qui propter DEI timorem noluerunt cafte,

aim oftendit

modefteque viuere. Ideo fugiamus illam , obfecro:

nf loan

neque enim hoc dicendi finem faciam. Cur aurum

orat Tudani

9 homo , adcumulas ? Cur feruitutem tuam acet-

o filtum o

biorem reddis ? Cur cuftodiam grauiorem , cur fol-

jonis moda

licitudinem acutiorem ? Püta, tuas effe omnes auri

m cohibtity

venas, quae in metallis funt, omniaque illa, que

ns tradidit

in zrario regio.

Namfi hanc tantam molem auri

Etenim

Jerunt eum

haberes, cuftodires tantum, non vtereris,

ebant, tf

fi nunc iis, quze poffides , non vteris, fed ab iis

abftines , vt alienis

5

L

multo magis fi plura ha-

j potifint

jum b ito-

beres , idipfum ageres.

Nam pecunie aman-

tes folent , quo plus auri poflident, eo maagis illà

iqri oþpoxi-

D

par-

98

*

Caput Il

(

parcere.

Sed fcio , inquies , hec a effe,

eungie ofa

Ergo in opïnione tantum , non in víu pofleflio

ducite caüte

tua eft.

Sed hinc hominibus, inquies, formida-

pouit , qui

bilis futurus fum

immo captu facilior , diuitibus ,

mundare ?

debt, Acc

pauperibus,, furibus, fycophantis, feruis , omnibus-

que demum infidiari volentibus.

Nam fi vis effe

dolofà inqui

formidabilis , precide anfas , quibus poffünt te ca-

Dominus ai

pere, & vexare omnes; qui hoc ipfuüm facere ve-

miranda hur

lint.

An non audifti hoc prouerbium

*

.

Pauperem,

Non enim.-

& nudum non poffunt centum viri fpoliare ? Ma-

"tamen illum

gnam quippe habet patronam paupertatem, quam

quid venift

nerex quidem ipfe poffit vincere, vel capere.

fic tegebit ,

S. CHRYSOSTOMVS. Honil.LXXXIII

Conuerteref

ille defperan

a. LXX X[Z in Mattb. Tom,- V I1. pag. 793.

ad mortem

CONSIDERATIO LII.

mune vifcera

0 vhiuedfis

Et coufo[lim accedens ad IESE/M , dixit : 4ue Rabli,

queue inimi

Ei ofrulatus ef] eum. . Dixitque illi IESVS :

facinus petp

"mnice ad quid venifti ? Loc. crr. v. 49. 50.

aliquo depte

mmemor namque beneficiorum , beneuolentiz in-

füt, vt eg

gratus , ignarus fceleris', infenfibilis de fe , de

pretio venor

fuppliciis infidelis , inhumanus in Magiftrum, impi-

f dditi? (

us erga fe , auarus de pecunia, tam horrendum

Quare vgl r

proditionis non' erubuit committere facinus.

De-

F Confiteris tn

derat quippe perfecutoribus fignum , dicens : Quem-

Cun-

fiágtts voni

Confiderationes de Paf]J. Dom.

99

Ti f

cunque ofculatus fuero

ipfe eft , tenete eum , &

V poffffo

ducite caute. Quid peruerfius , quid fceleftius agi

$. formida.

potuit, quam auctorem pacis füb pacis ofculo ve-

j d tibus

numdare ? Inimicus pacis pacem fimulando tra-

, Ofmnibus.

debat.

Acceflit vtique ad IESVM, & falutatione

1 1 VIS ele

AÀue Rabbi

dolofa inquit

Ad quem conuerfüus

ünt te cx

Dominus ait: Amice ad quid venifti ? O Magiftri

fücere ve

miranda humilitas ! o difcipuli inaudita crudelitas !

Puyparen,

Non enim reatus difcipuli latebat .Magiftrum , &

iare 2 Ma

tamen illum fe ignorare oftendebat , dicens: Ad

item, quam

quid venifti ? Proditoris facinus blanda alloquutio-

Copere

ne tegebat

nolens illlus mortem , fed vt magis

Péotlii

conuerteretur ad vitam.

De falute vero propria

| 05

ile defperans, propius accedendo vitee auctorem ,

ad mortem ofculatus eft.

Cuius non horrefcant

JIL

nunc vifcera in tam obdurata mente difcipuli ? Dic,

ho Rabl

o vniuerfis crudelior, quid iniurie , quid damni ,

IAA

quaeue inimicitiarum precefferit caufa , vt tantum

facinus perpetrares ? Mapiftrumne tuum in fcelere

p

aliquo deprehendifti ? An forte tibi quidquam de-

yolenti 10

fuit, vt egeftate compulfüs , maieftatis Dominum

de fe, de

pretio venumdares ? Dic , oro,dic, que tanti cau-

rüm, imple

fa deliti ? Cur taces ? Quare concidit vultus tuus?

horrendunt

Quare vel poft perpetratam culpam reatum non

pu, De

confiteris tuum ? Cur prefente adhuc Domino non

flagitas veniam , qui pro peccatoribus redimendis

eut

1

fa-

Ü

100

Caput. 11.

fa&us eft homo ? Ad indulgentiam füfcipiet te, fi

Àn

tamen humili confeffione fatearis . delictum.

Vt au-

qvcmF

tem video , nimio fuffufus rubore nil loqueris, cupidi-

jue: f

tatis laqueo iam necatus, in baratrum defperationis

jrode edm

immergeris.

'enaltlori

S. LAVRENTIVS IVSTINIANVS. de

per ponfef

triumpbali Chrifli agone cap. VIl.pag. 294. 295.

per prodit

dunt. fanu

CONSIDERATIO LIII

completum

dederunt 1

Zhmice ad quid wenifli $

LOCO CITATO

pis in fpi

ccedens vero Iudas Chrifto, dixit : Aue Rabbi,

fies tQUI

A

& ofculatus eft eum.

Nouus fane proditio-

Q toletnt

nis modus, ab ofcuio , & compellatione prodiens.

C] l(blm,

IESVS autem dixit illi

Amice ad quid venifti ?

Tübltmem t

Quid me gaudere iubes, dum mihi malum infer

dubus ope

cogitas ? Quid me verbo delinis, dum opere per-

bus iniquo

cutis ? vocas magiftrum , cum non fis difcipulus.

tisne, quar

Quid charitatis iura confodis ? Cur pacis fymbolum

tis ? Iider

infignum proditionis conuertis * Cuiusnam exem-

fitos, qui

plo hoc peragis ? Num fic vidifti nuper merctu-

Ftenim v

cem pedes ofculantem meos ? Num fic vidifti cen-

etis : cum

turionem in genua procumbentem ? Num forte dze-

QUs jn vol

monas ita füccumbentes vidifti ? Noui

quis tibi

Diabolus tibi ta-

pxe, & t

dolofi ofculi viam monftrauerit.

Confcientià

lis amplexus modum fuggeflit : tu vero improbo

Ecdüm i

copfiliario obtemperans, eius voluntatem exíeque-

T1$,

Confiderationes de PalJ.. Dou.

'Xor

Cpiet te, f

Ki$

Amice ad quid venifti ? Íniqua pa&ta imple,

, Vta.

que cum Pharifis iniifti. Venditionis fyngrapham

Kris, qipidi-

abfolue : fübfcribe illi negotio, quod pollicitus es :

leerationi

prode eum , qui prodi cupit : iam prater loculos

venditionis marfupium poflide : cede latroni, qui

LANVS

per confeffionem ordinem adepturus eft, quem tu

jf

per proditionem amififi. "Tunc accedentes iniece-

runt.manus in IESVM , & tenuerunt eum.

Tunc

AXL

completum eft propheticum illud eloquium : Circum-

CITATO

dederunt me ficut apes fauum , & exarferunt , ficut

ignis in fpinis ; ac rurfum : Circumdederunt me ca-

Áue li,

nes fulü, tauri pingues obfederunt me.

Verufa

ne proditio-

o tolerantiam , que foli ipfi competit ! In celo

e prodiens,

id venifti ?

Cherübim, & Seraphim, cum non audeant refpicere

jum inferré

fublimem eius gloriam , vultum füum alis, ceu ma-

nibus operiunt, & in terra, dum caro eius mani-

opere ptt«

bus iniquorum teneretur, id ille patiebatur.

Vides

; Gifcipulus

tisne, quam patientis, & benigni Domini ferui fi-

; fymbolum

tis ? lidem ergo eftote erga inimicos éonferuos ve-

snum exette

ftros, qualem erga inimicos fuos Dominum vidiftis.

x fyeretti

Etenim vos quoque ad cenam fpiritualem vocandi

vidit ce

eftis : cum Domino recumbendum vobis erit, Ne

m forte de

quis in vobis TIudas moribus reperiatur * omnes cum

j, QUi tibi

pace, & tranquillitate accedite : Omnes cum pura

lus tbi t

confcientia Seruatori accurramus. Ipfe namque eft

yo imrod

fidelium ieiunium , atque-conuiuium : hie. nutritius,

f egfeque-

la

&

fi$,

102

Coput 11.

(ii

& nutrimentum , bic paftor, & ouis. Ipfi gloria

fere, tianl

in fecula fieculorum, Amen.

turum.

E

S. CHRYTSOS TO MFS, Homil, de - proditione

Yuitsmodi f

lude "([m. IL. pag. 722. que bomilia , etft (lilà. quandam

die erga &

diuerfttatem.. exbibeat , non tamen folidum fundamentum

gonitione :

fuppetit ,| cur . Chryfoftomo abiudizetur,

utcmdm

[, cum ina

focordes füc

CONSIDERATIO LIV.

1tque alterz

fique prate

Juda ofculo filium bominis 1radis? 1uci Xxtt. 48.

quid in nobi

ed age , confidera , quam. opportune impuden-

15, qud,

*

tem tangat animum , & ea loquatur, que vel

pa Prophet

faxeam mentem queant emollire.

Etenim fimul

Tod tomon

atque [udas accefliffet ad eum, ofculaturus , quid

belts, paru

ait ? Iuda ofculo filium hominis prodis ? Nec ipfa

ditens : Pro

proditionis fpecies pudorem incutit.

Hasc autem

DO per x

dicebat, taxans , ac pungens illum, priftinzque com-

Concliemini.

Attamen cum Chriftus

monefaciens confuüetudinis.

& admirand

tam multa tum feciffet, tum dixiffet , ille tamen

15, qu pref

nihilo factus eft melior, non quod parum effet po-

Gpit, càtem

tens, qui monebat, fed quod ille vecors.

Chri-

Wett, quor

ftus autem ,. cum hec omnia prefciret , non defiit

quenter aghj

tamen ab initio víque ad finem fümmam exhibere be-

m de(itr.

Et nos igitur , cum hec nouerimus

nignitatem.

dityis obf

dileGiffimi , debemus infatigabiliter , ac per omne

Citat al Offie

tempus fratres noftros negle&os inftruere , ac mo-

qüe TIoteat,

nere,

ä

Confiderationes de Pafl. Dom.

105

lpfi eloig

nere, etiamfi nihil ex admonitione fru&us fit redi-

turum.

E:enim fi Dominus , qui praenouerat

de proditig

huiusmodi futurum euentum , hac vfus eft follicitu-

Til quindan

^

dine erga eum , qui nihil fru&us laturus erat ex ad-

fuidaniattum

monitione : qua tandem venia digni fuerimus nos,

fi, cum incertus fit nobis rerum euentus , adeo

focordes fuerimus circa proximi falutem, poft vnam,

lV.

atque alteram admonitionem eos deferentes ? De-

: XXIL Af

nique prater hec omnia, quze dicta funt , etiam ,

quid ín nobis ipfis accidat, confideremus , reputan-

e inpute

tes, quod , eum DEVM nobis quotidie loquentem

ir, que vd

per Prophetas, per Apoftolos ofcitanter audiamus,

tenim. fimul

haud tamen definit, vel appellare, vel docere re-

"

turus , quid

belles, parumque attentos. Quin & Paulus clamat,

;2 Necipf

dicens : Pro Chrifto legatione fungimur, tanquam

Hac autem

DEO per nos obfecrante, rogamus pro Chrifto, re-

aaque Colte

conciliemini DEO, Quod fi dicendum aliquid nouum,

um Chrftus

& admirandum , haud tantumdem laudis meretur

.ile n

is, qui prefcit futurum , vt is, qui confilium.ac-

um ellét po-

cipit, obtemperet, atque ita in confülendo perfe-

ps, Q

uerat, quantum is, qui frequenter locutus, fre-

, non defit

quenter adhibita monitione, fruftratus eft, necfic ta-

oyhribere be«

men deftitit.

Nam priorem illum fpes futurze au-

: goucrim

ditoris obfequentie, etiamfi fegniflimus fuerit , ex-

cpr omy

citat ad oflicium admonendi : contra hic, cum affi-

ete, D V

due moneat, nec audiatur, nec eo tamen defiflat,

OU

ferui-

i 3

(

104

" Caput 11

Eoc df il

feruidiffimv cuiusdam , ac veriffime charitatis ar«

ais ofcula

gumentum prabet, qui cum nulla fimili fpe ala-

tur,tamen ob vim amoris erga fratrem, non defi-

qui dcit

mit ilius agere curam.

Tr ofeuatus

205 docett.

S. CHRYSOSTOMVF'S, Conc, E. de Lazaro

deretur, & |

8. FV. lom, L pag. 713. 714.

oficis non

CONSIDERATIO L V.

entibos pat

?

quit, ab ii

Juda efculo Filium bw;z,im's tradis

*

LOC,. CT.

henditur : $

attma CCDUCr

apna diuine fignificatio poteftatis, magna di-

M

Tunt retror

fciplina virtutis.

Et confilium proditionis

quo colefti

aperitur , & adhuc patientia nonnegatur. Oftendifti

Tet, Fhane

Domine, quem proderet , dum occulta manifeftas,

tis indicium

Oftendifti etiam, quem traderet, dum dicis: Filium

Ehgït Vol

hominis ; quia caro , non Diuinitas comprehenditur.

tur vincua.

Yllud tamen plus confutat ingratum , quod eum tra-

prehenditur

diderit, qui, cum effet DEI Filius, propter nos tamen

Filius hominis effe voluiffet. Quafi dicat : Propterte

$ 4N

füícepi ingrate, quod tradis. En hypocrifin. Ergo per

h63 G.

interrogationem pronunciandumputo , quafi amantis

C0]

affe&u corripiat proditorem : Tuda ofculo Filium ho-

minis tradis ? Hoc eft , amoris pignore vulnus infli.

E du (Jmlg

gis, & charitatis officio fanguinem fundis, & in-

ütbatur

ftrumento pacis mortem irrogas ? Seruus Dominum,

cnucif

difcipulus prodis magiftrum , ele&üs au&orem ?

Toc

ubatur ji

: Con/idämtiones de Pa[J. Dom.

105

lus M Hoc eftillud: Vtilia vulnera amici , quam volun-

il f

taría ofcula inimici: proditori hoc ; pacifico vero

1, non defis

quid dicitur ? Ofculetur me ab ofculis oris füi.

Et ofculatus eft, inquit, eum. Non quo fimulare

nos doceat, fed vt neque proditionem refugere vi-

l d Lon :—

deretur, & plus afficeret proditorem , cui amoris

officia non negaret ; fcriptum eft enim : cum odi-

entibus pacem eram pacificus. Et figno dato , in-

LY. L

quit, ab iis , qui cum fuftibus venerant, compre-

LOC, QT.

henditur : Sed Dominum omnium myfteria, non

arma tenuerunt.

Denique locutus eft , & cecide-

5, fripma d-

runt retrorfum.

Quo mihi legiones Angelorum ,

l proditionis

.. Offendift

quo coleftis exercitus ? Vox Domini fola plus ter-

3 manifefts,

vet,

Hanc ille ad demonftrandum diuine maiefta-

dicis : Filum,

tis indicium , qui in pe&tore Chrifti recumbebat ,

nprehenäitur.

eligit. Volenti ergo iniicit manus turba, ne&un-

tur vincula. O amentes ! o perfidi ! nón fic com-

od eum tre

prehenditur fapientia, non fic tenetur iuftitia.

er nos (amet

S. AMBROSIVS. lib. X. expoft. in. Lucam

: Propterte

W. 63. (9c. Dag. 1$17. 1$18.

fr. Egore

quaf ais

lo Fl 20

CONSIDERATIO LVI.

» volpus infl

luda ofiulo Filium bomimis tradis ? . Loc, cIT.

jndis , &

Urbatur , cum videt proditorem , non quod

;; Dominuth

T

crucifigendus effet, fed quod ille periret. — Tur-

qutoret 5

babatur igitur , quod prafcirct laqueum , & poft la-

H

t

U

C

i 4

queum;

106

(

Caput 11,

queumfüpplicium. Et cum illius fcelus cognoffet, ad

Non etif

vfque extremam horam tulit illum, nec repullit , fed

tor! hanc

ofculatus eft proditorem. Dominus tuus ofculatur, &

Sed quom

labiis excipit eum, qui ftatim pretiofum fanguinem

quod magi

fuum effufurus erat ; tu vero pauperi ne panem qui-

Ne dixit

dem porrigere dignaris; nec reuereris legem, quam

Gorem; f

pofuit Chriftus : his enim oftendit,non folum pau-

flor , nec

peres, fed etiam eos , qui nos ad mortem dedu-

füte, i

cunt, auerfari non oportere, INe mihi igitur hoc

p tempor

dixeris , ille-mihi mala contulit ; fed cogita , quid

ofculum 1

Chriftus fecerit , qui ad crucem vfque , per ofcu-

quim, prc

jum, quo proditurus erat, proditorem emendare

militztis

curauit,

Et vide, quam ad pudorem pertrahat :

Sl C]

Iuda, inquit, ofculo Filium hominis tradis? Quem

] Ro

non emolliuiffet, quem non flexiffetilla vox ? quam

feram ? quem adamantem? Sed . non miferum illum.

C0

Ne itaque dicas, ille talem hominem occidit, ideoque

IV i

illumauerfor. Etiamfi gladium in teillaturusfit , & in

D7

guttur tuum dexteram immerfurus , ipfam dexteram

ofculare , quoniam Chriftus os illud ofculatus eft,

|

quod fuüi czdem patrauit.

Et tu igitur ne odio

1dt, ing

pabeas, fed lachrymare , & miferere infidiantem.

|

YOCe pe

Dignus enim eft, cuius mifereamur , & quem de-

ÜeDUS arm

ploremus. lllius enim domeftici füumus , qui pro-

Yet, HOI'U

ditorem ofculatus eft; nou enim finem faciam hoc

belitor r

protulit.

repetendi ; & ofculo ipfo duldqa verba

Tabils dx

Non

—

| Confiderationes. de- Paff. me

107

fbb d

Non enim dixit: o exfecrande , ofceleftiffime prodi-

Ilit, fed

tor! hanccinegratiam nobis tanti beneficii rependis ?

iatur &

Sed quomodo ? Iuda , proprio nomine compellans ,

Dguinem

quod magis miferantis erat , & reuocantis, quam irati.

1 qui«

Nec dixit doctorem tuum , dominum , & benefa.

0. quam

&orem ; fed filium bominis.

Etiamfi vero nec do-

lüm pate

&or, nec dominus tuus effet, eumne , qui ita man-

t dedi.

fuete, ita fincere erga te affe&us erat, vt etiam

itur hoe

in tempore proditionis te ofcularetur, cum etiam

1, qui

ofculum illud fignum proditionis effet, eumne , in-

X ofqu-

quam, prodis ? Denedi&tus es Domine! quante hu-

mendare

militatis, quante patientie exemplum nobis dedifti.

trahat t

S. CHRYSOSTOMV'S. Honil. X X I.inepift.

Qu

ad Roman. circa fimem, Tom, I X. pag. 677. 675.

? qum

m ilum,

CONSIDERATIO L VII.

ideoque

lESFS itaque fciens ommia , que wventura erant

fir, &in

dexteram

þl;er euti , proce[fit , & dixit eis: Quem qua-

ltus ell

rilis ? CPc, YOANN. XVIII. 4.

ne od

uda, inquit, ofculo Filium hominis tradis ? Hac

I

jdiantefit.

voce percuffus proditor parumper fecefíit , qua-

tenus armatis militibus circumuentionis locum da-

qum de

ret. Horum vero nihil veritus Dominus, tanquam

qui pro

yiam Dot

bellator robuftiffimus , & Chriftiane militie infüpe-

m detinere cupiebapt , pro-

Pf?tü'ic.

rabili,sï dux, iis, qui eu

L5

ce-

N

(

108

Caput 1.

cedens obuiam, dixit: Quem quzritis ? O Regis

efftilite

noftri magnanimitas ftrenua ! affiftit , loquitur , in-

piltt, Y

*

e

bonitatis f

terrogat , dicens : Quem queritis ? Illi vero

IESVM Nazarenum.

Quibus Dominus : Ego fum.

gratis qcec

DN UA

Non fugit, non latitát, non fe excufat , non fe

Ju0. ià

( 1

defendit, fed inquit: Ego fum. Qus eft ifta con-

ISVS, '

feffio ? que tam compendiofá refponfio ? Quid eft

qunum a

diceze : Ego fum ?. Dixiffet faltem : Ego fum, quem

&

queritis ; ego fum , quem tenere de(ideratis ; vel ,

Cirjfi ag

quod his excellentius eft : Ego fum DEVS , ego

fum, qui creaui ccdlum , formaui terram , plafmaui

601

hominem , atque vniuerfa guberno.

Magnum hoc

Preft,

effet, veriffimum, honorabileque.

Expreffius tamen,

fütid:]

profundius, ac venerabilius explicauit fue celfitu-

dinem maieftatis , fuze Diuinitatis potentiam , fim-

pliciter inquiens : Ego fum.

Quee nämquc funt ,

Toft

in eo, quod mutabilia funt, in eo, quod a feipfis

eoho

non fünt, in eo , quod finita fünt, eorum nullum

modo dice

dicere poteft, ego fum. - - llle itaque folus eft ,

ituittm, |

qui fempiternum habet effe , immvotabile , atque

eim in ]o

beatum.. Qui a nullo eft, nullius indiget ; nusquam

permittent

decít, qui fine contradictione potens eft , fine

num in fü

errore fapiens , fine paffionis motu iuftus, fine per.

Vt ipiur

fonarum acceptione beneuolus , fine infirmitate pa-

detet , no;

tiens,

)

]*

ine gquiparatione fummus, fine defe&u bonus,

fitenie i

fine fui derogatione mifericors, Qui in eo, quod

effen-

x

Confiderationes de Paff. Dom,

109

O Teris

effentialiter e?c", a nullo bi'c, fed oinnibus, que funt,

lt n

preftat, vt fint.

Qui namque funt bona, ipfius

ll Vero :

bonitatis fa&a funt ; que habent virtutem , ab ipfo

Epo (um,

gratis acceperunt ; & qucecunque funt, vtique ab

, hn fe

illo fa&a funt, qui ait : Ego fum.

Ipfe Dominus

Miscon.

IESVS , verbam Patris , DEVS , & homo, ho-

Quid eft

minum mediator, & vniuerforum Conditor.

Im, quen

S. LAVRENTIVS IVS TIN. de triunpb,

ljs ; vel,

Chrifli agone. cap. V.II. pag. 295.

T$ , QQo

, pifinaui

CONSIDERATIO LVIII.

zum hoc.

Proce[fit , & dixit eis : Quem quaritis ?. Refponde-

Ius tamel

yunt ei: 1ESP .M Nazarenum.. Dicit ejis 1ESI/S :

ye Celftu«

ego fum,.| C?c,

LOC, CIT,

jam , fin-

To&u proditor fatellitibus Iudzorum , vna cum

que fünt,

| a feipfis

cohorte fecum affümptis acceflit.

Etenim, vt

m nullum

modo dicebamus , putabat fe cum capturum ctiam

olus eft,

inuitum , fatellitum numero fretus : inueniet tamen

o , du

eum in locis confuetis diuerfantem , die nondum

J

$

permittente , vt alio concederet, fed no&e Domi-

j

qua

e j fine

num in fuis, vt ita dicam, habitaculis retinente.

, fine per

Vt igitur eum animo vana Chriftus agitare often-

ite pe

deret, non exfpectat quidem , dum irruant , fed

ftrenue. eis obuiam procedit, oftendens , ignotum

Qu bonti

fibi non effe facinus, & quia diffcile non erat fu-

e0, QUOd

d-

tu-

1YO

J

Caput 11.

vifo nece

turorum prefcio diffugere, paffioni fe ipfum offert,

non inuitus, nec vi ad fübeundum iftud periculum

adiitille q

adactus, ne Gracorum fapientes inde fübfànnandi

qui feri

Occafionem acciperent , crucemque fcandalum ? &

$d vrgei

rebatur , n

offenfionem ponerent fü leuitatis , neque domini-

cida ludeus in Chriftum füpercilium tolleret , ex-

quid mirab

iftimans, fe ei vel inuito preualuiífe,

Interrogat

mum qui

Vero eos , qui ad fe comprehendendum venerant,

etim, e0$

non , quod ignoraret, quem quzrerent, fed vt

pie. Sol

m Cheiti

nos in re&a fententia confirmaret , nufquam fe ca-

fentibus. 0i

ptum iri, nifi querentibus vltro fe offerret, often-

dendo, eos ne prefentes quidem, ac fpectantes

enim often

agnofcere poffe eum , quem quaritant.

Obferua

te ait: En

enim, vt eo palam, & aperte clamante , quem

manum , (

queritis , non ftatim fübiecerint : adfumus , te, qui

ditinaque v

nos alloqueris , comprehenfuri

igno ferm

fed tanquam de

aliquo abfente, aut quem non cernerent, IESVM,

in term :

inquiunt , INazarenum.

Sed dicet forfan aliquis :

Ceatarum

miles forfan , & Iudeorum fatellites IESVM igno-

amque se

rabant ? Sed refpondemus, cauffam non effe, cur

Tinas fofti

lie, &

quisquam hoc obiiciat : quomodo enim eum igno-

raffent facerdotum miniftri, qui in templo doce-

üfem vnin

bat per fingulos dies, vt Seruator ipfe teftatur ?

li Rruitur,

Verum nequis huiusmodi tretus fermonibus de recta

dendum Ye

fententia decederet, diuinus Euangelifta hoc pre-

deos deflet

uifo

qu erdtbi

Confiderationes de Pa[]. Dom,

11I

um offert

uifo neceffario addidit, cum militibus, & miniftris

periculum

adftitiffe quoque ludam , qui tradebat eum.

At ,

Dnmandi

qui fieri potuit, vt Dominum proditor ignoraret ?

dl ?&

Sed vrgebis, no&tu, & in tenebris eum , qui que-

t domini-

Verum nun-

rebatur , non facile agnofci potuiffe.

leret, et.

quid mirabilis eft fcriptor libri huius , qui ne mini-

Interrogt

mum quidem iftud improuifum reliquit ? Dixit

Venerant,

enim, eos cum laternis & facibus in hortum irru-

t, fed vt

piffe.

Soluta igitur omni verbofaà loquacitate, diui-

mm fecy

na Chrifti dignitas elucet, qui feipfüm quidem quz-

rentibus offert, nondum tamen agnofcitur.

Vt

Tet, oflen-

fpettantes

enim oftenderet, fe ab iis non poffe cognofci, aper-

Obferm

te ait: Ego fum. Deinde, vt inanem effe militum

e, quen

manum , & omnium hominum vires prz ineffabili,

y, te, qui

diuinaque virtute nihil effe demonftraret, miti àc be-

nigno fermone eos allocutus, turbam quaerentium

nqum de

in terram profternit , vt hinc difceremus, rerum

, IESVM,

i aliquis :

creatarum naturam ne quidem DEI vnam vocem,

VM igno«

eamque perhumanam ferre poffe : quomodo ergo

minas fuftineret, vt in Pfalmis dicitur : Tu terribi-

; effe, cüt

lis es, & quis refiftet tibi ab ira tua ? Signum

eum igno-

autem vniuerfalis cafus gentis ludaicze hoc particu-

qplo doce-

telatur?

Jari ftruitur, quod contigit iis, qui ad comprehen-

dendum venerant.

JUS de 1'(,'&3

Vnde Hieremias propheta Iu-

hoc pre

deos deflet dicens : Domus 1írael cecidit, non eft 2

qui excitabit eam.

uio

Rei autem neceffariz i.magq

ifte

|

112

Caput 1f

non comy

ifte cafüe eft ; docet quippe, omnino ruituros , qui-

d('r lmy

cunque in Chriftum flagitia patrarint,

Oulf 2

S. CYRILL. ALEXAND. l. XL in

pprehenc

Dan, cap. XVIIL , 4. Tom. IV. . 1013

venerant ,

nerat,

t E

CONSIDERATIO LIX

uendo, !

Pt ergo dixit eis : Eso [um , abierunt. retrorfum ,

dnde quia

C? ceciderunt in terram. 10AN. Xviit, 6.

t potef

de nefcie

bi nunc tmilitum cohors, & miniftri P incipum,

od

-ac Pharifeorum ?. Vbi terror , & munimeti

armorum ? Nempe vna vox dicentis, ego füm ,

Ti LU

tantam turbam , odiis ferocem , armisque teu;bid

C(

lem , fine telo vllo percufüt , repulit , ftrauit,

DEVS enim latebatin carne : & lempltvrnus dies

Vi dii

iti membris occultabatut humanis ,'Vt laternis, &

facibus quxreretur occidendus a tenebris,

Ego

lomi

fum , dicit , & impios deiicit

Quid. iüdicaturus

81

rüm,

faciet , qui iudicandus hoc fecit ? Quid regnaturus

poterit, qui moriturus hoc potuit ? Et nunc vbique

qui virtu

us jll

per Euangelium , ego füm , dicit Chriftus ;

& &

manifeffe

ludzis exfpe&tatur Antlchr,&ue, vt fetro redeant

igtisin Q

& in terram cadant, quoniam deferentes cocleftia,

terrena defiderant

Certe àd. comprehendendum

fémpeffas

IESVM perfecutores cum traditore venerunt, qüem

Cidt dicens

quærebant ; inuenerunt, audxerunt ego fum: quare

U vdox g

hon

Confiderationes de Paff. Dom.

113

!

non comprehenderunt , fed abierunt retro, & ceci-

105 qui

derunt, nifi quia hoc voluit, qui potuit, quidquid

[ yïm

voluit ? Verum fi nunquam fe ab eis permitteret

apprehendi, non quidem illi facerent , propter quod

1

venerant, fed necipfe faceret, propter quod ve-

IX,

nerat.

Eum quippe illi occidendum quzrebant fe-

Pro-

If

uiendo, fed querebat nos & ipfe moriendo.

(217]

in,

inde quia tenere volentibus, nec valentibus often-

lil, 6

dit poteftatem fuam ; iam teneant eum , vt faciat

de nefcie itibus voluntatem fuam.

Jrincipt,

: fhünimefd

S. AVGVSTINVS. Trattat, CX LT. in Ioan.

ego fümi ,

Jom. III. part. IL. pag. 7$4.

j Certibie

.CONSIDERATIO LX.

4 fraui,

órtus die

Pt dixit eis : ego Jum ; abierunt rvetror[um.

tterris , &

LOC.

CIT.

I EgO

i humilitatis eius admiranda vix ferimus , fono-

jüdicaturus

S

rum, atque terribilem maieftatis eius aduentum

regnamrus

qua virtute toleramus ? Hunc tonitruum aduen-

inc vbiqué

tus illius , etiam pfalmifta infonat, dicens : DEVS

i & d

o fedeant

manifefte veniet, DEVS nofter, & non filebit :

ignisin confpectu eius ardebit , & in circuitu eius

; cieftiy

tempeftas valida.

Hinc Sophonias Propheta denun-

xndendum

ciat dicens : Iuxta eft dies Domini magnus , iuxta,

unt, quet

& velox nimis.

Vox diei Domini amara, tribulabi-

um qüïll'e

tur

hoj

114

Cap'ut M.

(

tur ibi fortis. Dies irz, dics illa, dies tribulatíonis,

tüdiondu

& anguítiz , dies calamitatis , & miferim , dics te-

ipmortal

nebrarum , & caliginis, dies nebule , & turbinis ,

fenri mot

dies tube , & clangoris. - -

Quem Ioel quoque

ipfà non

confiderans , ait: Conturbentur omnes habitatores

erpo vit

terre, quia venit dies Domini , quia prope eft dies

formonum

tenebrarum , & caliginis , dies nubis, & turbinis.

trapnitodi

Magnus enim dies Domini, & terribilis valde, &

$6

quis fuftinebit eum ? Sed quam incomprehenfibilis

l

XXXIH

fit, atque inconfiderabilis ilia magnitudo , qua in

fecunda oftenfione venturus eft , bene vtcunque

C0

perpendimus , fj primi aduentus pondera follicita

confideratione penfamus.

Certe vt nos a morte

Vi dii

redimeret, mori Dominus venit; & defe&tum no-

ftrz carnis in füo corpore, ponasque tolerauit

af &

qui, priusquam ad crucis patibulum perueniret ,

N

tltia

teneri, confpui, illudi, & alapis codi fe pertulit,

fnundüm ?

Ecce ad quanta propter nos venire probra confen-

poris eius,

fit: & tamem, priusquam fe teneri permitteret ,

lE Siquidem t

perfecutores fuos requifiuit, dicens

.

4

Quem quz«

pibus , &

ritis? Cui illico refponderunt : IESVM Nazarenum.

Tultitudo à

Quibus cum repente diceret: Ego fum, vocem fo-

Cum türbe

lummodo mitiflime refponfionis edidit, & arma-

mm,&i

tos perfecutores fuos protinus in terram ftrauit,

fübfiferet ,

Quid ergo fatturus eft, cum iudicaturus venerit ,

üfiio m

qui vna voce hoítes íuos perculit , ctiam cum

1u-

o vtiq/qe

Confiderationes de. PafJ. Dom.

11j

Julau'onis,

iudieandus venit ? Quod eft illud-iudicium , quod

s (s t«

immortalis exerit , qui in vna voce non potuit

turbinis,

ferri moriturus ? Quis eius iram toleret, cuius &

d quoque

ipfa non potuit manfuetudo tolerari ? Confideret

abitutores

ergo vir fanCtus, & dicat : Cum vix paruam ftillam

t e( dies

fermonum eius audierimus , quis poterit tonitruum

; lutbinis,

magnitudinis illius intueri ?

valde, &

ehentoilis

S. GREGORIVS M, lib. XVIT. Moal.cap,

Qu

AXXILILin capt XXV lob Twm. L. pag. $56.

Vvtcotique

CONSIDERATIO LXI.

3 folliciti

$ a morte

F* dixit eis : Ego fum ; abierumt retror[um.

0

eAum no«

LOC. CIT.

tolerauit

fz

(

*s

am exardefcente ad. effe&tum fui fceleris ,

f'üenitet ,

uitia Iudzorum, cum DEVS effet in Chrifto,

» pertuit

mundum reconcilians fibi, nulla vis templo cor-

$a confer«

poris eius, nifi ipfe permitteret , potuiffet inferri,

"tüitteret,

Siquidem terribilis illa militum cohors, & a princi.

uem que

pibus , & Pharifeis miffa cum gladiis, & fuftibus

afiremum.

multitudo , ita vna Domini voce perculfa eft, vt,

vocem foe

cum turbz dixiffent, IESVM fe querere Nazare-

&ame

num , & ipfe refpondiffet, ego fum, nemo eorum

ul (frallit«

fubfifteret , fed omnes fimul amiffo membrorum

- venerit

Officio, retrorfum a&i, elifique corruerent.

In

tion) CU

quo vtique diuing erat poteftaüs indicium , qux

j

/4

k

im-

116

Caput 11.

impiorum conatus, non

rmis contrariis , neque

C0

vllius creature potentis auxilio , fed íola verbi

- Junm e

virtute profterneret. Quia vero faïuando humano

auian d.

generi alterius operis rat&io congruebat, nec poflet

IES]

fanguis Chrifti pretium credentium fieri, fi Redem-

que

toríe non fineret comprehendi ; àdmifit in íe im-

fl

pias manus, & cohibita eft potentia Deitatis, vt

perueniretur ad gloriam paffionis.

Cuius vtique

que

inanis fuiffet fpecies , & nulli profutura imago to-

tem, fed c

lerantig , nifi vera Diuinitas veris fe humane car-

quod us

nis fenábus induiffet: vt vnus DEI, atque homi-

tradit, ai

Stibt aui

nis filius, aliunde intemerabilis ,. aliunde paffibilis ,

mortale noftrum , per fuum immortale renouaret,

Taduerte ]

Et ideo moftitudine , ideo formidine non carebat,

waledicit

vt ad euincendas huius mundi perturbationes , non

oftendere í

folum nos facramento fufceptionis ,fed etiam exerm

&f Indt

prodentem,.

plo fortitudinis roboraret. Nam iniufta videretur

eius ad patientiam cohortatio, cui nulla effet in no-

poftquam e

ftra infirmitate communio.

teatt, qu

S. LEO MAGNVS, ferm, L XIV.de Paf

libebtnt e

Dom. pag. 140.

li, dig

16, Vfyue

Tatetn exhib

Cün iftis fit

do, vt iny

Qerddi e

CON-

Confiderationes de Paff. Dom,

117

*, feque

CONSIDERATIO LXII.

l. verbi

lterum ergo interrogauit. eos : Ouem quaritis? Illi

0 hümano

net pofíct

aulem dixerutt : LE S FM INazarenum. Refpondit

fiRedem.

IESVS : dixi vobis , quia ego fum; fiergo sme

n feim-

queritis , fenite bos abire. 30AN. XVHIL, 7.8.

ztatis, vt

1 ftultitiam ! veroo illos fupinos proftrauit , ne-

s vique

que ita refipifcunt , tantam experti potefta-

imago 9-

tem , fed eadem ruríus aggrediuntur, Cum autem ,

fl Cal»

quod füuum erat, impleffet, tunc demum fe ipfum

que hormi«

tradit, aitque illis : Dixi vobis , quia ego füm.

afibs,

Stabat autem & ludas, qui tradebat eum.

Ani-

Tenouatet,

maduerte Euangeliftee moderationem , quomodo non

n cirebat,

maledicat proditori, fed rem geftam narret, vnum

ones , Don

oftendere ftudens, tetum illo permittente fa&um

tiam exerr

effe.

Inde ne quis diceret , ipfum Chriftum fefe

; Videretur

prodentem, & monftrantem illos ad id impuliffe ;

ffet i n0»

poftquam exhibuit omnia, quz illos abfterrere po-

terant , quia in nequitia perfeuerabsnt , nuliamque

] pj

habebant excufationis anfam , tunc fe ipfum tra-

didit, dicens: Si ergo me quazritis, finite hos abi-

re, vfque ad vitimam horam füam erga illos benigni-

tatem exhibens.

Si me opus habetis , inquit, nihil

cum iftis fit vobis commune. — Ecce me ipfüm tra-

do, vt impleretur fermo , quem dixit , quia non

perdidit ex illis quemquam,

Perditionem au-tem

N-

k 2

bic

(

11$

Caput iL

puminos 6

hic dicit non mortem hanc, fed illam aternam.

$. eis offe

Euangelifta autem & in prafenti hoc accepit. . Mi-

« Phare:

retur autem quis, quomodo non eos etiam cepe-

moganti, (

rint, & conciderint, cum maxime Petrus illos con-

citaret , cum mul&auit feruum.

Quis illos deti-

plicituri Ye

num , ipfe

nuit? Non aliud , quam ipfa vis, quz illos fupi-

pemodum ;

nos proftrauit. Quod fignificat Euangelifta, cum de-

ducere. V

clarans , id non ex illorum voluntate profectum efle,

qui vite

fed ex comprehenfi virtute, atque fententia, addit :

vt fermo impleretur, quem dixit : JNullus ex eis

quam. viuo

quisquam -

periit.

Tum motte

S. CHRYSOSTOMV'S. Honil. LX XXII.

tus latam

a, LXXXII in loan. Tom. VIII pag. 49o.

Dumero, q

fesntur , à

CONSIDERATIO LXIII.

titi int -

lterum inierrogaui eos : Quem qua&ritis Cic.

exercuit,

LOC. CIT.

qui ex Da

Tendam m

terum eos fingulari confilio interrogat , vt ma-

I

flbi vaiti i

gnam in eis effe animi duritiem oftenderet: men-

te enim ob impietatem emoti, atque attoniti, ne-

At exm

fciebant fe eum alloqui, quem querebant. WVerum-

Ril nam

tamen quod dixit, verum effe, ipfis quoque rebus

Togenitus

nobis Chriftus demonftrat

Ego enim fum paítor

Wüfteris pe

bonus, inquit,

Bonus Paftor animam ífuam dat

Tütiofnem

pro ouibus fuis,

Pro falute igitur Apoftolorum

Beticulo f

Do-

Confideratiotes de Pa[. Dom.

119

&termam,

Dominus dimicat, & pro iis difcrimen adiens, vltro

Jl

1

P

L M

fe eis offert, qui miffi a facerdotum principibus ,

ac Pharifxis , eum morti tradituri erant.

Vt ergo

Ám g«

]los con-

roganti, quemnam capturi, & mortis laqueis im-

illos deti-

plicituri veniffent , refponderunt , IESVM Nazare-

num, ipfe feipfum indicans, eosque fegnitiei pro-

illos füpi-

à, Cum de

pemodum accufans , iufüt aliis dimiflis, feipfum ab-

41

Qum ef

ducere. . Vnum quippe oportebat pro cun&tis mori,

àà, addit ;

qui vite omnium inftar erat, vt tam mortuorum,

lu$ ex eis

quam . viuorum imperium acciperet : nec enim fibi

quisquam perfüaferit, ipfam fan&orum. Apoftolo-

XYXIIL

rum. mortem ad deítructionem mortis , & interi-

p

tus illatam effe , fi quando etiam ipfi in eorum

numero, qui morte & interitu liberati funt , cen-

feantur , iure quidem , quum nobiscum vnam for-

TIT.

titi fint naturam , in quos & imperium mors fuum

jis &r.

exercuit.

Solum igitur, ac primum oportebat eum,

qui ex Patre viuente eft, ad vitam omnium redi-

mendam morti füum corpus tradere , vt. & Verbi

tv m

eret: Ti

fibi vniti vitam fequutum , corporum naturze dux

oniti, n&

effet, ex mortis laqueis ftrenue fe expediendi.

Prir

. Vetüt-

mitie namque dormientium eft Dominus., & pri-

ype relus

mogenitus ex mortuis ,.facillimum: quodammodo

füm. pa&Of

pofteris per füam refürrectionem reditum ad incor-

- fusm d

ruptionem cfliciens.

Difcipulos igitur, repentino

ofolorum

periculo fübtrahit, fibi vni certamen hoc incumbere

p

non

po

K 3

m

3

120

Caput II

'hon ignorans, nec alterius cuiusuis, fed vnius do-

C0|

zninatricis omnium fübftantke noftram emendatio-

$p

nem opus efle,

Porro fapiens Euangelifta, quod

hie peculiatiter , ac fcorfim erga Chrifti difcipulos

oterat

ferax

fa&um eft, in argamentum ac fignum trahit gene-

falis, & vniuerfülis, quee erga eos futura eft mi-

perat forn

uarey 10l

fericordie , qui per fidem ad ipfüm accefferint.

Xufüt enim, inquit, dimittere füos difcipulos , vt

Cete, atqu

impleretur fermo , quem dixit : Quia quos dedifü

obrem Di

Jihi, nomn perdidi ex eis quemquam.

Nam quin

gue, Y

confeffi ,

pofterorum miferturus fit ,. quomodo cuiquam du-

bium effe poteft ? quod in paucis enim. non cun-

pf ; VES

Canter fa&um eft, quomodo contemnetur que:foó

fttationis

in plüribus ? Et qui admoduüm paucorum tantam

hteri, aty

curam habuit, quomodo afpernabitur innumeros ?

paftoris v

funt enim fane quam multifideles. Particulare igi-

erant 1

tur facum illd pro vniuerfalis imagine accip

& immioi

ex eo enim , quod periclitari non vult füos difci-

& timen

pulos, quanta; & qualis in eius interfeCtores ira

fpelabint

futura fit, facile eft. perfpicere.

Quod enim ab

&dtent, oc

eijus voluntate alienum eft, quomodo non prorfus

& pati v

'oderit, süt quomodo cuiquam dubium erit, acer-

im:fu

'bum, ac eternum eos- manere IUdlClu*n, qui pa-

tende dili

trant, qu:e ille odit ?

Tüonflranit

S. CYRILL. ALEXANDR. in la. tap

ütem iljos

XVIIL v. 7. Ton, IV. p. 1015.

lerandas

CON-

ha

Confiderationes de Paj Dom.

121

miüs do-

CONSIDERATIO L XIV.

Yetdatio-

1, qudd

Siergo me quaritis, finite bos abire. Loc. crm.

ifripulos

oterat verbo füo omnes perimere, ficut vnico

P

tit rene-

fermone proftrauerat : verum , qui ferui fufce-

1 fl mi-

perat formam , & non venerat occidere , fed fal-

celferint,

uare, noluit poteftate pugnare, fed humilitate vin-

los, vt

cere , atque fortitudinis tolerantia füperare. Quam.

$ dedifh

obrem Diuinitatis proítratos potentia permifit fur-

am quin

gere, vt libera, fi vellent credere , eorum effet

um di

confefiio, quibus denuo ait: Quem quzritis ? At

107 Cfl»

ipfi : IESVM. Nazarenum.

Perditi homines pro-

r qua

flrationis fuz vifo miraculo,prorfus credere, con-

| fantam

fiteri, atque adorare debuerant, fed manfuetiffimi

omeros *

paftoris vocem , quoniam de ipfius ouibus non

vllae i

erant , nequaquam audierünt,

Rapaces erant lupi,

atipe :

& immaculati agni fanguinem fitiebant ( inquam )

Ex-

ys dif-

& tamen nifi permiffi, bibere non valebant,

(Lores ira

fpe&abant ab eo licentiam , vt raperent , crucifi.

enim db

gerent, occiderent, biberent. Hec omnia, quoni-

y proríüs

am.pati venerat, audierunt : Dixi vobis, quia ego

At-

i, at

fum; fi ergo me qusritis, finite hos abire.

quy*

tende diligenter , quam pracipuum erga difcipulos

monftrauit affe&um.

Semetipfum obtulit , illos

autem illefos abire conceffit. Nouerat quippe, ad

fu. t

tolerandas perfequutiones eosdem adhuc minus efle

k 4

ido-

)N

(

122

Caput 11.

idoneos,

Diftulit ad tempus , quoadufque habiles

pafü(mis

fierent : quemadmodum nutrix circa infantis curam

lm eut

af

materno vigilans affectu , donec educatus validior

nn, &

fiat, tunc & ipfa, quem prius vouebat gremio, ex:

ercet laboribus , & ad mundi perferenda mala non.

effet , qii

parci:.

Nec tamen minus diligit, quum fatigat ,

pula o

neque minus amplectitur dulciter , quum eum abeffe

gn:mimita

difgofitiy

permittit, Bona nutrix fapientia, quz, quos elegit

in filios , miro , ac mellifluo circumfouet amore ,

deorum ,

quamdiu crefeant , atque ad maturiorem fpiritus

jecit: vt

folo ent

pertingant etatem, Singulorum virtutes difponit,

& ordinat, eorumque neminem füpra vires ten-

eno in

tari patitur, ne cadentes ab illa efficiantur extra-

tes faculi

nei ; ceteros autem , tanquam alienos a fe , mali-

tatis (üg

gnos finit confummare . conceptus , ficut eos , qui-

&orem.

Volentem

bus dixit: Si ergo me quzritis, finite hos abire,

dem n i

S. LAVRENTIVS IVSTLIN. de iriumphe

Chrifli agone cap. V IT. pag. 295.

mundi m

illis, q

CONSIDERATIO LXV.

$

Tunc accefferunt , & manus inieceruit in 1ESPM,

pag' 123.-

€2 tenuerunt eum,

MATTH, XXVI. 50.

ecurfis, dilectiffimi, fermone proximo iis, que

D

comprehenfionem Domini precefferunt, fuper-

eft n;.lnc, vt auxiliante DEI gratia, de ipfo iam |

pat-

Confiderationes de Paf Dom.

123

t hlb les

paffionis ordine , ficut promifimus , differamus,

$ curam

Nam cum verbis facre orationis füe Dominus de-

Vauldiot

Claraffet , veriffime fibi, atque pleniffime & huma-

vnde

J'h() 6(4

nam , & diuinam ineffe naturam, oftendens

mala non

effet , quod pati nollet, & vnde, quod vellet, d

Q atgyt

pulfa trepidatione infirmitatis , & confirmata ma-

um dbeffe

redit in fenténtiam sterna

gnammltate virtutis

los elerit

difpofitionis , & f&uienti diabolo per minifteria lu-

| amore,

deorum, formam ferui, nihil peccati habentis ob«

1 fpiritus

jecit : vt per eum ageretur omnium. cauffa , 1 quo

folo erat omnium natura fine .culpa

Irruerant

difponit,

ViteS tef.

ergo in lumen verum filii tenebrarum ,. & vten-

tür exua

tes faculis, atque laternis , non euaferunt infideli-

| fe, madi-

tatis fu:ee no&em , quia non intellexerunt lucis au-

e0s , QUi«

&orem.

Occupant paratum teneri, & trahunt

volentem trahi

qui , fi- vellet obniti, nihil qui-

s abire,

dem in iniuriam eius impie manus poffent ; fed

lmpb.

mundi redemptio tardaretur , & nullum faluaret

illefüs , qui.pro omnium falute erat moriturus.

LV.

S. LEO M fem. VIII. de Paf. Dom.

TESVM

$084 124.

E

0 II

qhæ

unt, füpe

Pä.

k 5

CON-

124

Caput I7.

CONSIDERATIO LXVI.

atfohuit

sieptts.

Videntes autem bi , qui circa ipfum eraut , quod futu-

qudienti

rum erat , dixerunt ei: Domine fi percutimus in gla-

riorem !

dio ? (C$c.

LuC. XXIL 49.

latur u

ec difcipulorum ftudia defuerunt, DeniquePe-

nitatem |

N

trus eruditus in lege, promptus affe&u , qui

fionis, e

fciret Phinee reputatum ad iuftitiam , quod facri-

non paf

legos peremiffet , percuffit principis féruum. Sed

DEI fii

Dominus vulnera cruenta deterfit, myftería diuina

cum legi

fubiecit, vt feruus principis mundi, hoc eft , non

quo aud

nature conditione, fed culpe, fecularium famu-

tem tent

lus poteftatum , auris fue vulnus exciperet , quia

Tenetur

non audiffet verbaSapientise.

Omnis denique, qui,

cundum

facit peccatum, feruus eft peccati. Peccatis , inquit,

gant ver

veftris venditi eftis. — Venditio propter peccata no-

ftum hor

ftra : propter bonitatem autem DEI redemptio pecca-

putant ,

torum. Aut fi Petrus volens percuffit aurem, do-

h viny

cuit, quod aurem in fpecie habere non deberent

quam in myfterio non habebant.

Sed bonus Doï-

fed fe j

SO

minus & ipfi refundit auditum , fecundum prophe-

f ff, G

tica dicta demonftrans, & ipfos, fi conuertantur, poffe

fanari, qui in paffione Domini vulnerati fünt, eo quod

omne peccatum fidei myfteriis abluatur. . 'T'ollit ergo

Petrusaurem. Quare Petrus? Quia ipfe eft, qui acce-

pit claues regni celorum: ille enim condemnat, qui &

ab.

Con(iderationes de. Paff. Dom.

125

T

abfoluitt ; quoniam idem & hganm , & foluendi

"'Pollit autem aurem male

d fl

adeptus e& poteftatem.

audientis : tollit autem gladio fpiritali aurem inte-

hg

riorem male intelligentis

Caueamus, ne cui tol-

latur auricula

Legitur Paffio Domini : fi ad Diui-

tiquePe.

nitatem eius referimus infirmitatem corporezm paf-

NT

fionis, exciditur auricula, & exciditur a Petro, qui

X facri

non paffus eft, Chriftum prophetam zftimari : fed

t $d

DEI filium docuit fideli confeffione fignari

Ergo

1 diüina

cum legimus teneri IESVM , caueamus, ne ab ali-

, non

quo audiamus, & putemus eum fecundum Diuinita-

n famu

tem teneri, teneri inuitum , teneri quafi infirmum.

t , qui

'Tenetur quidem, &, vt dixit loannes, ligatur fe-

, QUl

cundum corporis veritatem , fed v illis, qui li-

, itquit

gant verbum ; ligant enim , qui tantummodo Chri-

Cata no-

ftum hominem putant: ligant

qui prefcium non

Ma-

0 pecca

putant , gui omnipotentem non conttentur,

'em, do

la vincula Iudeorum, quibus non Chriftum ligant ,

cherent,

fed fe ipfos alligant.

nus Do

S. 4MBROSIVS. prqfi&mLucam lib. X.

prophe

f. 66. C? fogq. pag. 1$18.

yr, poflt

eo quod

Jlitetgo

jul a«

1t, QU &

)b

CON

126

Caput 1.

(

querat

C-ONS[DERATIO LXVII.

g qi

Simon ergo Petrus , babens gladium eduxit eum , &&

Mitte 7

percu[ft poutificis faruum , & abfcidit. auriculam. eius

tem, di

dexteran.

IOANN. XVIII. 1O.

an non.

f "um Petrus vidiffet, Dominum proftrauiffe illos,

non pro

C

pem : &

& impletus effet fiducia propter vocem Domi-

hi, dicentis : Sinite illos abire, exiftimauit , quod

ad mort

tunc effet tempus vindi&e , extra&oque gladio ,

tem poc

rabilem |

percuffit feruum. . Quodfi quzras, quomodo is , qui

tendas,

iuffus eft non portare peram , neque duas tunicas,

gladium haberet, difce, quod portauerit illum in

às , fim

vfum agni pafchalis etiam poft cenam, vel, quod

enim 1.

timens infidias, olim in hoc preparauerit, Quodfi

propter :

fuit Poní

dubitas , quomodo , cum prohibitus fuerit vel ala-

pis percutere, ad cedem fe parauerit.

Audi, quo-

uo Ponti

modo non femetipfum , fed magiftrum maxime vl-

auriail,

tus fuerit, deinde , quod nondum perfe&i tunc

iculm (

enim H

erant, Nam vide, quomodo poftea extrema ferre

gaudet, nunc autem pro magiftro indignatur, &

fhun, &

caput illud inuadit , & , cum. aberraret , auriculam

lachias d

folam abfcindit.

IESVS vero reftituit, & per hoc

T]

miraculum iterum infipientes Iudeos refrenat ab

AVIII,

impetu adhomicidium. Nam quia magnum erat mi-

racu'um in auricula , propterea & nomen ferui ap-

pogit Euangelifta , vt fi legentes difcredant, ab illo

qug-

j

127

Confiderationes de Pa[J. Dom.

V

quarant, num ita fa&um fit.

Porro Dominus Pe-

e

P

trum quidem reprimit , & interminatur dicens

m

Mitte gladium tuum in vaginam.

Confolatur au-

l els

tem , dicendo : Poculum , quod dedit mihi Pater,

an non bibam illud ? oftendit enim , quod patiatur

lf ios,

non propter illorum virtutem , fed füam permiffio-

m Dom

nem : & quod non fit aduerfarius DEO, fed víque

t, quod

ad mortem faciat voluntatem Patris.

Dicendo au-

? phdi,

tem poculum, infinuat mortem dulcem, & defide-

rabilem in falutem hominum,

Ceterum tu hic at-

b is, qui

idas,. defecari auriculam dexteram ferui Pontifi-

; tünicas,

ium n

fignum fuiffe inobedientiz illorum

Cacitas

el, quod

enim in lfraelíacta eft, vt audientes non audiant

Quodi

propter unpietatem erga Saluatorem , quze maxime

t vel a

fuit Pontificum.

Ideo & auricule abfciffio in fer-

X , quo

uo Pontificis facta eft

Quod autem reftituta eft

ime vl

auricula , fignificat, Ifraelitis olim reftituendam au-

riculam ( prudentiam ) que nunc eft ablata.

Et-

edt (UnO

enim Helias cum venerit , reuocabit eos ad Chri-

ma ferte

w &

ftum , & coniunget patres nobis filiis, ficut & Ma-

vüriculam

lachias dixit. cap. IV.

THEOP HYTLACTVS. lïmmat. in caput

o lioc

XVIII, loan. peg. 225.

tvenit ab

n erat m

ferui 4f

ab il

que

CON-

128

Capus Il

|

3loe (

CONSIDERATIO LXVIIT,

( m

Et ab[ddit auriculam eius dexieram, Loc. cim.

vobis ?

uis eft vnus ifte , qui auriculam amputauit ?

& quia p

Sed vnd

WE loannes dixit, fuiffe Petrum, | Eftque feruen-

tis illius animi opus, Sedillüd quderendum eft, cur

fa egre

gladium geftabant ; quod non hinc folum patet,

dios foi

fed quia interrogati dixerunt , duos hic effe gladi-

fet, ip

os. Curpermifit illis Chriftus , vt oladios habe-

um füny

rent ? Etenim hoc ait Lucas, ipfum dixiffe : Quando

illorum (

mifivos fine facculo, & pera, & calceamentis , unum

Quapror

idque ad

quidpiam defuit vobis ? Cumque refpondiflent illi:

Nilil ; dixit eis : Sed nunc qui habet facculum , tol-

Um ver

lat fimiliter & peram : & qui tion habet, vendat

n0n fe

Et cum dis

veftimentum fuum , & emat gladium.

que per

xiffent illi, eílé hic gladios duos, dixit illis ; Suffi-

emergere

cíL Cur ergo id permifit illis ?. Vt fidem illis fa-

Taculum

ceret, fé tradendum fore. , Ideo dixit illis, emat

tentiam.

Tem fmt

gladium ; non vt armarentür , abfit ; fed vt per

hoc proditionem indicaret, Et quare, inquies , pe-

te, hoc

fam habereiuflit ? Monebat eos, vt deinceps at-

etim: M

tenti effent , & vigilarent, rhagnaque diligentia

fequutus

vterentur.

Initio enim vt imperitos multa fua vit-

$C

tute fouebat.

Deinde vero quafi pullos ex nido

d. LXX

edu&os , iubet propriis vti alis,

Deinde ne puta-

rent, fe prze imbecilltate omiílos fuiffe , iubens

illos

ä

Confiderationes de Paff. 'Dom.

129

IT

jllos fua afferre, priora in mentem reuocat , dicens:

Cum mifi vos fine facculo , num quidpiam defuit

C Ctt.

vobis ? Vt vtrinque illius potentiam addifcerent ,

utdit ?

& quia protexit, & quia nunc fenfim illos relinquit,

ferüen

Sed vndenam ibi gladii erant ? Ex cena , & men-

&t at

fa egreffi fuerant.

Verifimile autem eft , ibi gla-

| patet,

dios fuiffe ad fecandum agnum ; hinc cum audif

& gldi-

fent, ipfum a quibusdam inuadendum effe, gladi-

x hibe-

um fümpfiffe, vt pro magiftro pugnarent, quod ex

Quando

illorum tantum propofito, & voluntate factum eft,

s ,unum

Quapropter Petrum increpat, quod gladio víüs fit,

lent ili:

idque addita vehementi comminatione.

Nam fer-

1, tl

uum venientem vltus eft , ardenter quidem, verum

Mendat

non fe defendens, fed pro magiftro pugnans. Ne-

um dis

que permifit Chriftus , vt aliquod hinc damnum

;; f

emergeret.

Nam fanauit feruum , & magnum mi-

t ilis &

raculum edidit, quod poffet & benignitatem , & po-

jj, &i

tentiam füam patefacere , nec non diícipuli amo-

] vt pat

rem fimul, & manfuetudinem : nam illud ex amo-

re, hoc ex obedientia fecerat.

Cum audiffet

üie$, iv

enim : Mitte gladium in vaginam fuam, ftatim ob-

yceps d

fequutus eft, nec poftea idipfum fecit.

Iligentit

(f vt

$. CHRYTSOS TOMVS. Homnil. LX X XIV.

a nido

d. LXXXVF. in Maitbeun. Tom. V I1. jag. 797-

Ó pUïä-

; iubeté

ilos

CON-

(

150

Caput 11

L

CONSIDERATIO LXIX

u

D d

Refpondens autem. 1 ES V 8 ait : Sinite v[que buc,

1

E cum tetigiffet auriculam eius , fanauit eum,

LUCE XXII. SI.

eftino

l

f

omprehende, fi potes, quomodo ad dexterz

pore vten

C

falutaris attactum fugiat dolor, & vulnera

Teat, et

non medicamento adfpería , fed tactu obdu&a fa-

nentur. Operatorem füum limus agnofcit , & ope-

vult Chrif

tatricem fuam Domini manum fequitur caro : quo-

enin, qui

in vagina

modo enim vult , opus fuum creator inftaurat. Sic

& alibi ceco illi vifus , luto fupra oculos illito "

um philoi

quafi in naturam redierit, reformatur, ubere po-

fure mapi

ent, no

tuit, fed operari maluit ; vt cognofcamus , ipfum

quii fünt

efIe, qui e limo terre corporis membra noftri va-

rüs apta formauit officiis, & infufo vigore mientis

titer, nor

flio, & .

animauit

Venerunt ergo , & comprehenderunt

lior

eum , grauius perituri ftudii füi fru&u : nec intel-

lexerunt infelices myfterium , nec venerati fünt tam

Qus, non

clementem pietatis affe&um , quod etiam hoftes

voluffa ;

lii iufto mortem

fuos non paffus eft vulnerari,

Propitius

inferebant : perfecutorum vulnera ifte fanabat.

tcuftus

S. AMBROSIVS. Expoft. in. Lucam lib

que fecit ;

X, 41 70. 71- püg: 1519

gm ylg

AUdl CIJT

CON-

Doss ipfi

Confiderationes. de Pa[f. Dom.

13t1

IX

CONSIDERATIO LXX.

gt h,

Dixit ergo IESPS Petro : Mitte gladium tuum

i ,

IOAN. XVlll.

II.

in vagitam.

eftingue gladium acutum ; in vagina condatur :

R

] dextert

. fi nudus maneat, fepe illo inopportuno tem-

vultera

pore vtemur ab ira concitati ; fi vero conditus ma-

du f

neat, etiamfi opus fuerit , exftinguetur ira, Non

, U0

vult Chriftus , vt pro illis ( filiis ) irafcamur.

Audi

i10: u)

enim, quid Petro dicat : Conuerte gladium tuum

um Sic

in vaginam.

Et tu pro filio irafceris ? Doce fili.

0s illito,

um philofophari: narra illi paffiones Domini.

Imi-

ubere po«

tare magiftrum tuum,

Quando illi inhonorandi

y;, ipfüm

erant, non dixit, vlcifear, fed quid ? Me perfe-

j vee

quuti funt , & vos perfequentur. Ferte itaque for-

re Tientis

titer, non enim meliores me eftis,

Hec & tu

hendetunt

filio, & feéruo dicito : Non es Domino tuo me-

nec intel

lior. - - Publicanus a Pharifeo contumelia affe-

; fünt tatl

&us, non retulit contumeliam , quamuis poffet, fi

m hoftes

voluiffet ; fed id philofophico animo tulit, dicens:

Propitius efto mihi peccatori.

Memphibaal a feruo

) mortei

nabita

accufatus, & calumnia impetitus, neque dixit, ne-

u b

que fecit illi quidpiam mali, ne quidem apud re-

gem.

Vis etiam meretricis audire philofophiam ?

Audi Chriftum dicentem , quando illa capillis fuis

pedes ipfius tergebat : Publicani, & meretrices vos

l

QV

prae-

(

152

Caput 11.

Vidifti illam ftantem , & la:

precedent in regno.

gum eri

chrymantem, ac propria peccata abluentem ? Vide,

d ,Vt

quomodo a Pharifeo probris affe&a non irafcatur.

dis j ibf

Si fciret, aiebat, quod hec mulier peccatrix fit ,

vos ferat

non fineret eam. . Non dixit illi : Quid quefo ?

Si famulu

Tune purus a peccatis es ? fed magis patiebatur ,

quod ille

magis gemebat, & calidiores lachrymas emittebat.

quod opot

Quod fi mulieres , publicani, & meretrices philo-

contümeli

?

.

qua venia digni

fophentur, idque ante gratiam

quum fam

nos erimus , qui poft tantam gratiam magis quami

lia affediu

fera rixamur , mordentes, calcitrantes ? Nihil tur-

manere is

pius ira, nihil vilius, nihil grauius , nihil ingra-

bus apitat

tius, nihil damnofius.

Hec dico non tantum , vt

in-ilum j

cum viris mites fimus , fed etiam , vt, fi vxor

fic omia

loquax fit, feras illam : fit tibi palarftra , & gym-

tünicam di

nafium vxor: Quomodo enim abfurdum non fue-

Damque i

rit, gymnafia admittere, quz nihil lucri afferant,,

Vero m n

vbi corpus atterimus ; & gymnaüa'domi non pa-

Rürigam &

rare, quz etiam ante certamina coronam nobis con-

que idipfur

cilient,

Contumelia afficit mulier ? Ne tu mulier

fe patiat,

efficiaris.

fuliebre, enim eft , contumelia afficere,

aliüd facig

morbus eft animi, vitium eft. Ne putes, te in-

55, ii i

dignum effe, quod a muliere contumelia afficiaris.

Indignum te eft , cum tu. contumelia afficis , illa

intulerit, |

vero philofophatur j tunc turpiter agis ; tunc con-

dicus Alium

tumelia afüceris Si vero contumeliam feras , ma-

fj fiücia

gnum

Confiderationes de Pa[J. Dom.

153

, &]34

gnum erit fortitudinis tue argumentum. Non hoc

1 ? Vide,

dico , vt mulieres inducam ad contumelias inferen-

itefeatur,

t ft,

das ; abfit ; fed, vt,fi fatana inftigante id eueniat,

vos feratis. Virorum fortium eft, infirmos ferre,

d queío?

Si famulus contradixerit, tu philofophice age. iNon

Xebatur

quod ille meretur audire , dicas, vel facias ; fed

emittebat,

quod oportet te dicere, & facere, Nunquam puellam

s phio.

contumelia afficias , verbum turpe efferens.

Nun-

n digni

quam famulum fceleftum dicas. llle non contume.

ipis quari

lia affe&tus eft, fed tu.

Non poteft in fe ipfo

Ihil tur-

manere is , qui irafcitur , ficut nec pelagus flu&i.

ylil ing'

bus agitatum ; nec fons manere purus poteft, luto

intum, vt

in illum incidente..

Sic omnia mifcentur : inmo

*

, 1 vaot

fic omnia fus deque vertuntur

*

fi verberes m

ígn

tunicam diffcindas, tu maius damnum accepifti, Illi

non füe-

namque in corpore, & in veíle plaga eft, tibi

j afferant,

vero in anima.

Illam fcidifti , illam vulnerafti :

LJ

j non p

aurigam equis fübieciíti, fupinum trahi curafti ; at.

nobis cor

que idipfum fit, ac fi auriga alteri füccenfens, trahi

ty myliet

fe patiatur. Siue increpes , fiue moneas » fiue quid

ia affere,

aliud facias , absque ira, & furorefacito. Nam f

s5, tt Il

is, qui increpat, medicus eft peccantis, quomo-

. afficiaris

do poffit alium curare , cum fibi ipfi prius malum

(ficis y jf

intulerit , nec fe ipfüm curet? Si quis quefo me-

tunc &

dicus alium curaturus iret , poftquam prius manum

ferió, n

fuam fauciaffet , poftquam prius oculos excecaffet,

12

í

gnum

num

(

"

Caput 11.

num fic illum .curaret ? minime , inquies.

Sic &

p Chii

tu, licet increpes, licet moneas , pura videant ocu-

gladiis n

liram nl

h tui.

Ne turbes mentem, alioquin quomodo me-

petierit ;

dela erit? Non poffünt in eadem effe tranquillita-

Cur do-

zadicitus

te, qui non irafcitur , & qui irafcitur.

rm, lic

&ore decuffo de throno, humi iacentem alloqueris?

rim, m

Non vides iudices, qui, cum iudicaturi funt, in

Pere, &

throno fedent, in habitu decenti ? Sic & tu facito:

orna animam tuam veftitu iudiciali. EHiec vera eft

greflus es

equitas, & tunc in throno iudex fede, Sed non

vt ego bi

tro fübe

timebit, inquies ; immo magis timebit, "Tunc vero,

qui conf

etiamfi iufta dixeris , id furori feruus imputabit ; fi

poculo t

vero cum manfüetudine ; fe ipfum damnabit. Quod-

Wentüre -

que. precipuum eft, te DEVS acceptum habebit, &

fic poteris aiterna bona confequi, gratia , miferatio»

fententia,

mihus no

ne, & benignitate Domini noftri IESV Chrifti.

in fide co

S. CHRYSOSTOMVS. Homil, X FA

Ícandalum

tta Apoftol. Tom. IX. pag. 124. C Jegr*

quens ; E

l'ilius hog

CONSIDERATIO LXXI.

CüCfipent

Conuerte gladiusa tuum in locum faum.. Omnes enim,

i, p

qui acceperint gladium , gladio. peribunt.

Í: paffoni

MATTH. XXVL $2.

Tefpiciens.

ifipling quidem euangelice legem admonitio

tibi hor,

D

parturit , & vim prefefert mandati ; non

The (tana ,

quod

illud, quod per Mofen .pkroditum antiquis, fed

per

Confiderationes de Paf]. Dom.

155.

per Chriftum eft traditum , quo tantum abeft, vt

"N

gladis iniuriam vlcifci liceat , vt, fi quis. maxil-

ednt OCU

10d0 me.

larum.nobis vnam percufferit , alteramque infüuper

*

petierit , obuertenda fit ei

5

euulfa quodammodo

nquilite

Cor do-

radicitus ex animo .noftro mentis anguftia,

Cete-

rum, licet nondumlegem vllam de patientia tule-

loqueris?

funt, in

rim, tamen a recta ratione tibi mens aberrat, o

u facito:

Petre, & a rerum natura longe alienum facinus ad-

vera eft

greffus es.

Nam cum placitum fit DEO , ac Patri,

Sed non

vt ego bibam iftud poculum , id eft , mortem vi-

anc vero,

tro fübeam, ad mortis, & corruptionis excidium,

ytabit ; fi

qui confentaneum eftillud renuere , cum ex hoc

i. Quot-

poculo tot bonorum Íípecies humano generi pro-

uenture credantur ? Hec eft ergo loci propofiti

delit, &

fententia, cui fimile rurfus eft, quod dicemus: Do-

miferatioe

minus nofter IESVS Chriftus quum difcipulos fuos

"hriti.

in fide confirmare vellet , quumque pretiofe crucis

n

Ícandalum remoueret, eos aliquando feorfim aio-

quens; Écce, inquit, afcendimus lerofolymam , &

OT

Filius hominis tradetur in manus peceatorum , &

.

erucifigent eum , & occident eum , & tertia die re-

TIATIULA

fürget.

Petrus autem diuinus non reputans apud

Duti,

fe paffionis bonum , fed folam paflionis ignominiam

refpiciens, abfit a te Domine , inquit, non erit

admonito

tibi hoc... Quid vero ad hoc Chriftus ? Vade pott

i

me fatana, fcandalum es mihi , quia non fàpis . ea,

14 10

4

l3

qua

f qud

peï

(

136

Caput 11.

.gDEO-

que DEI funt, fed ea, qua hominum. Nam qui-

cunque vult fapere , que DEO funt placita, pro-

m, lice

quia nihil

pofitum, & conftitutum ei effe debet , contemnere

nos Patet

mundi honores , & fplendoris humani ia&uram pro

nihilo habere, fi quando exinde ad alios vtilitatis

Pilatum 1

quippiam accedit.

Charitas enim , inquit, non

; potef

effot defü

quarit, que fua funt, eft vero humana tantummo-

quod Fili

do refpicientis , ferre non poffe gloriole terreha

iaCuram, & fua curare duntaxat, nec proximi ma-

Dater ipf

&

Jis indolere.

Quemadmodum igitur illic fcandalum

ATH

Chrifli, in quem fcandalum cadere omnino non po-

teft, Petrus dictus eft, quippe qui non inculpato zelo

C0]

loquutus effet, propterea quod ad crucis tantum paf-

fionem,nequaquam vero ad paflionis commoda refpi-

Cowrit

ceret: ( euertere enim , quantum in fe erat, futuram

0n ]

pro vita omnium paffionem nitebatur ) fic etiam hic

N

pno

per zelum & gladium , & facinoris ardorem idipfum fa-

perderet

cerecernitur. Sed rurfus increpatur non folum his

verbis : Mitte gladium tuum in vaginam , fed vt ab

erat temy

gadium

alio Euangelifta refertur , Chrifto addente , omnes

& poteft

enim, qui gladium acceperint, gladio peribunt. At-

que vt repetamus ea, qui antea diximus, cum nec

lorum ]

femo tn

inuitus, nec Iudeorum vi preualente,fed vltro pa-

& quid

tiatur, juamobrem dimicandum effet , & gladio fa-

Bidio

telitum eius nutu irruentium audacia ,' impiorum-

pairt, |

que Iudeorum infidige repe/llendæ ? A Patre autem,

ac

- Confideratiotes de Paff. Dom.

137

Ya qu.

ac DEO |datum fibi effe poculum ait, id eft, mor-

i, pro.

tem, licet per Iudeorum impietatem preparatum ,

quia nihil plane fa&um effet, nifi euenire propter

Qtemnere

lram pro

nos Pater permififfet.

Ideoque Chriftus ad ipfum

vtilitatig

Pilatum magnifice fe iactantem dixit : Non habe-

uüt, non

fes poteftatem aduerfus me vllam, nifi datum tibi

ADLOrmmo»

effet defuüper.

Poteftatis enim vice Pilato fuiffe ait,

? Cerreng

quod Filius vltro fe ad. patiendum offert , & quod

oyimi m«

Pater ipfe calitus in id confentiat.

S. CFRILE. ALEXAND. lib. XI. in Ioan.

fcanddum

AVIlII xro. dum. IV. pag. z0r9.

0non po-

Ipato zelo

CONSIDERATIO LXXII.

ntum pit-

|odarefpi

Conuerte gladium tumn in locum fuum. Loc ciT.

, fütüram

on paruo feruebat zelo , quippe adhuc igni

etiam hic

N

À.* proximus, qui euaginato gladio , ne ignem

dipfimfe

Sed non

folum his

perderet , ferui auriculam. amputauit.

erattempus putationis; & ideo audit.

.Conuerte

fedvt E

gladium. tuum in locum füum : Erat enim hora,

$, OT

& poteílas tenebrarum ,. & quisquis. tunc difcipu-

nt, At

lorum leuaret gladium vel ferri , vel verbi ; aut

cum n«

ferro truncandus erat,. & neminem lucraretur,

|vltto pee

nec quidpiam fru&tus adferret : aut certe timoris

.

gladio f-

*

& fic magis ipfe

gladio. ad negandum cogendus

ve auteity

m [ P'erire;, iipxta verbum Domini, quod f*'gþjunxit mox

ita

-

TR

[v

-

-

158

Caput 1I.

C

ita dicens : Omnis , qui acceperit gladium , gladio

CON

peribit

Quis nempe ceterorum ante pauendam

mortis imaginem impauidus . ftaret

trepidante , &

ä (iiam, (

cedente ipfo principe

& qui voce confortatoria

fui imperatoris fuerat premunitus, & prasmonitus

mmode

alios confortare

Ceterum nec is , nec illi fibi ad-

|

fequit

huc induerant virtutem ex alto ; & ob hoc tutum

inquit, qu

non erat eisexire in vineas , exferere lingue far-

illum ? H

culum , & gladio fpiritus putare vites, purgare pal-

ta, quum

mites , vtífructum plus afferrent.

Demque ipfe

preclarus

Dominus tacebat/in paflione ,. & in multis inter-

mum dom

rogatus non refpondebat ,

factus iuxta prophetam,

Qum , eur

ficut homo non audiens , & non habens in ore

quim ebrit

Ífuo redargutiones

Dicebat autem : Si vobis di-

tintem , (

Xero, non credetis mihi: fi autem & interrogauero ,

Ànore qU

non refpondebitis mihi; fciens ,

tempus putationis

bus exhibu

nondum adueniffe , nec refponülram prorfus vine-

firuratus j

am füam impenfis laboribus, id eft , nec fidel nec

extendit f

boni operis fru&tum aliquem relaturam.

. Quare?

VIque ad |

Quia hyems erat in cordibus perfidorum, & Hy&males

quidam malitie imbres occupauerant terram , ia&ta

&rietatis

RiCCS Ver

verbi feminà fuffocare potius; quam fouere para-

liculo , f

tiores ; fed & cultui vinearum omnem mhllomlnus

H

'übuit m

impendendam operam fruftraturi.

Q5 dulced

S. BERN ARDVS, fern. LVIIL ij Cat

1

fenj pe

tica. n. $. 6.. Volum. 11, edit.. Venet, pag. 746

tUS " Dom

CON-

Confiderationes de Pa[J. Dom.,

139

gt

Dauendam

CONSIDERATIO LXXIII

dute, &

Calicem , quem dedit tnibi Pater ; non bibam illum?

fortator

1OAN.

XVIIL.

IIl.

t&monitus

lii (ibi ad

mmoderatum itaque difcipuli zelum ex eo, quod

I

dulci admonitione coercuit

Qc tutüm

fequitur

Calicem,

inquit, quem dedit mihi Pater

ngue f

non vis, vt bibam

ilum ? Huius calicis excellentiam expreffit Prophe-

Ipare pai

ta, quum dicerct : Calix meus inebrians o quam

nique ipfe

preclarus eft ! Inebriat prorfüs contemplantis ani-

]s intef

mum dominice paffionis calix, & mentis rapit affe-

Tophetam,

$1 o

&um , eumque iucundo amore perfundens, tan-

quam ebrium facit

Quomodo non inebriet medi-

| vobis di

tantem , quum amor ipfe inebriauerit patientem ?

fOEQUeTO ,

Amore quippe ebrius Mediator , fuam coram omni-

pu»atxoms

bus exhibuit nuditatem. . Alter equidem Noe prae-

rfüs vine

fidel ; nac

fig uratus in fpiritu Ecdeüæ plmtamt vineam , que

extendit terminos. fuos a mari vígue ad mare, &

Quare !

vfque ad flumen propagines illius,.

Huius: vitis

l 5emalns

ebuetatls dulcedine obtnc"td mdleltatls gloua humas-

an, ia

nitatis verénda nudaui

C 1ar1taüs elus percuffus

yere para

iaculo , ferui forma fllf'cepta in crucis patibulo non

erubuit mori. lfítius calicis necdum Petrus exper-

tus dulcedinem , falutem diffundendam in gentes

ferui percu'iïonx. cohibere curauit.

Merito erudi-

[ i Caïþ

46-

tus "a Domino' audire promeruit : Calicem , quem

l-s

de-

Q0M

ä

(

149

Capur 1]

dedit mihi Pater, non vis, vt bibam illum ? Defne

CON

vitra indignari, & pone gladium in locum füum,

permitte, vt perficiant , quod coperunt.

Ad hoc

h puas,

defcendi ad vos, propterea illis licentiam dedi , pro-

L

| hat

fe&o absque voluntate mea nil peragunt

Quiefce

[

j

I!

|

1g1tur tacens.

Nempe fi ego, qui patior, contra-

dicere renuo , cur non magis tu ? An putas, quia

ed &fm

Y

non poflum rogare Patrem meum, & exhibebit mihi

cipiunt

Conuenit ,

modo plus quam duodecim legiones angelorum ? Po-

terat, inquam , quoniam ad ipfius votum omnia

propriarum

famulantur agmina angelorum ,

ficut fcriptum

aliquam oc

ominatur |

eft: Millium millia affiftebant ei , & decies cente-

na milia miniftrabant illi

Angelorum fiquidem

pleamus, .

noluit liberari fuffragio , quum propria poffet vir-

tunt picen

tute faluari.

Quod ergo tanquam infirmus homo

tDUS pacer

fed

hm ghadio

teneri fe voluit, non fuit amiffio poteftatis

humilitatis oftenfio , caufa pietatis , virtutis for-

10n didice

ma, & iudicium charitatis.

Patienter itaque fe

fiam volen

comprehendi füftinuit ,

& fuüis detentonbus huma-

bus, addid

nitatis beneficium non neg'uut

pollum

S. LAVRENTIVS.IVSTIN. de Cbrg/iz

Tubi plusq

agone cap. V l. pag. 20f.

quam fi d

pereufftt v

as : eno

Htrem j Hl

tdiorum

CON-

QUat] duod

Confiderationes de Paf]. Dom.

141

1 Dd

m fuum,

CONSIDERATIO LXXIV.

- A hoc

n putas , quia non po[fum rogare Patrem , €? ex«

dedi, yro.

bibebit sibi modo plus quam duodecim legiones

. Quiefce

angelorum ? MATTH. XXVIl. 53.

T CODri«

Utas, quig

ed &fimpliciter audientes, quod dicit : Qui ac-

bebit mll

S

cipiunt gladium, gladio peribunt, cauere nos

orum ?Po.

conuenit, vt ne occafione militie , aut vindicte

üm omta

propriarum iniuriarum eximamus gladium, aut ob

. feriptum

aliquam occafionem , quam omnem euangelica ab-

cjes cente.

ominatur hzec Chrifti doctrina, precipiens, vt im-

| figridem

Plgamüs . quod fcriptum eft: Cum his, qui ode-

poffet vite

runt pacem, eram pacificus, Si ergo cum odien-

mus homo

tibus pacem debemus effe pacifici, aduerfus nemi-

nem gladio vti debemus. Ita volens, ad eum , qui

ais , fed

itatis fore

non didicerat, loquens , nos docere omnes , quo-

r iaqefe

niam volens tradidit femetipfum pro nobis omni-

us hum

bus, addidit, & dicit: An putas , quoniam non

poffum modo rogare Patrem meum, & exhibebit

mihi plusquam duodecim legiones angcelorum ? Tan-

i rf

quam fi dicat : Tu quidem fic gladium exemifti, &

percuffifti principis feruum, quafi mihi auxilium pra-

Íftans : ego autem, fi voluiffem , poteram rogans

Patrem, non humanum auxilium impetrare, fed

meliorum , id eft, angelorum , nec vnius , fed plus

0V.

quam dugdecim*'icgïonum. Ex hoc demonftratur ,

quo-

142

Ü

Caput 11.

quoniam -fecundum multitudinem angelorum militize

viro ioflo

mundialis fünt & angelorum legiones militize czle-

ait de Ü

ftis, militantium contra legiones demonum , habi-

fenique :

tantium in fepulchris.

Nam & apud Lucam multi-

dieroonio

tudo militiz coleftis erat laudantium DEVM , mi-

$

pj

litia autem omnis propter aduerfarios intelligitur

podurmo,

éonítituta: confequenter & illa militia propter ad-

perambula

uerfarios militat DEO.

Sed etiam Iacob locum

fio, quim

aliquem vocauit caftra Domini , quoniam militiam

legiones ,

illic afpexit angelorum. Et vbicunque funt DEVM

eius impl

timentes, circa eos (unt caftra angelorum.

Immit-

quoniam.

tet enim angelus Do' nini in circuicu timentium

0R

eum, & eripiet eos : ficut fuiffe & circa Elifteum

$, 102 1

refert liber regnorum.

Et attende: putas, quafi

angelis inferior Saluator , aut indigens auxilio an-

CO.

gelorum dicebat : An putas, quia non poffum ro-

]u ia bt

gare Patrem meum, & exhibebit mihi plus quam

tl à

duodecim legiones angelorum ? Aut forte fecun-

dum exiftimationem Petri , volentis ei auxilium

le

ferre, & gladium proferentis, & amputantis auri-

Uid .

culam ferui, talia eft locutus ? Magis enim angeli

Q

e

opus habent auxilio vnigeniti Filii DEI, quam ipfe

quidem n

illorum. Propter hoc & quod fcribitur : Quoniam

Tem indu

angelis fuis mandauit de te, vt cuftodiant te in o-

tronem

mnibüs viis tuis, non de Filio DEI vnigenito in-

pinos cor

tclligïtur di&um : fed aut jn perfona Chrifti de omni

ftte, Tbe

vi-

Confiderationes de Pa[J. Dom.

143

1 mrilitie

"t

viro iufto, quem Chriftus portabat in corpore fuo,

lii cale.

aut de Chrifto fecundum humanam eius naturam,

Im, habi.

Denique & quod dicit : Liberabit te a ruina , &

am multi-

d:emonio meridiano , nequiquam conuenit Filio

Y , ni

DEI.

Sed & quod dicit : INon timebis a timore

nteligiur

no&urno, a fagitta volante per diem , a negotio

opter ad-

perambulante in tenebris , magis conuenit viro iu-

)b locum

fto, quam Filio DEI. * Cum ergo poflet accipere

1 füitani

legiones , nolebat accipere , vt per patientiam

t DEVM

eius implerentur Scripture prophetantes de ipfo ,

Tromit-

quoniam ita eum pati conueniebat.

timentim.

in Mattb. lec. cit.

ORIGENES. Conment.

à Eu

". 102. Tom. II1I. pag 998.

tis, qudf

üxillo an.

CONSIDERATIO LXXV.

offum ro-

In illa bora dixit 1ESF'S türbis : Tanquam ad latro-

lus quami

ste fecute

gem exi[His cum gladiis , & fuflibus. compre-

auxilium

bendere me &c, MA'TYTH. XXVIl. 55.

ntis auri«

uid manfuetius verbis , queis illos alloquutus

jn angel

Q

-

eft; cum poffet illos repente delere, hoc

m if

quidem non fecit, fed modefte illis verba ad pudo-

Quoniam

rem inducentia protulit : Quid exiifüs quafi ad la-

t teino-

tronem cum gladiis, & fuftibus ? Et cum illos fü-

enito l-

pinos conieciffet : quia tamen quafi fine fenfu man-

i de qgni

fere, libens ille fe ipfum tradidit, & füflinuit , vi-

V

dens

Ü

|

144

Caput 11,

dens vineulis conftringi fan&as manus , cum poffet

Na tolli

omnia mouere, ac profternere. Sed tu poftea fe-

pccunias l

rocis contra pauperem.

Atqui etiamfi fexcentis

adiifü , Q

obnoxius effet fceleribus ,. egeftas & fames pofient

alunt, qui

animum , nifi admodum induratus effet, fle&tere.

ignem at

Tu vero fítas efferatus , & leonis furorem imitans $

$i ego,

quanquam ili nunquam mortuorum corpora degu-

Quas perma

ftauerunt. 'Tu vero,licet videas, tantis confe&um

fed &ipf

malis, iacentem inuadis, & corpus per contume-

qua gehen

lias difcerpis , tempeftatem tempeftati addis , at-

bis incend

que eum , qui ad portum confugit, iu fcopulum

morbum c

impellis , naufragiumque infers, marinis naufragiis

thodo nor

grauius. Et quomodo dices DEO : Miferere mei?

folemur,

Veniam peccatorum poftulas, dum illum contume-

Tecondita

lia afficis , qui contra te nihil peccauit, & ob fa.

fequamur,

Them, tantamque neceffitatem poenas repetis , feras

$ t

omnes crudelitate fuperans ; ille enim cogente ver-

Eþl/l!v ad j

tré, proprium fibi cibum arripiunt : tu vero ne-

mine impellente, vel cogente fratrem deuoras, mor-

CON

dens , difcerpens, fi non dentibus 5 at verbis mor-

fuü grauioribus, Quomodo ergo facram oblationem

Qutidt 2

]

fumes , qui humano fànguine linguam tingis ? Quo«

modo pacem dzs, dum os bello plenum eít ? Quo-

ide, ;

Y

modo fenfibili cibo frueris, dum tantum virus col-

füpin

ligis ? Non paupertati fubuenis; cur etiam conté-

deiicis ?

ris? Non etigis jacentem 5 cur illum etiam

gtium a«

iNon

145

ï'onjide:fatz'ones de Paff. Dem.

.

cum poffot

Non tollis 'triftitiam

5

cur auges illam ? Non das

poltea fe.

*

cur verbis contumeliam infers ? Noh

pecunias

3

l fexcentis

audiifti, quantas peenas dentii, qui pauperes non

le$ poffent

alunt, quibus damnentur fuppliciis ? Ite, inquit, in

, Tlecere,

ignem sternum , paratum diabolo, & angelis eius.

1 imitans;

Si ergo , qui non nutriunt eos , ita damnantur ,

Dora degu.

quas paenas dabunt ii, qui non modo non nutriunt ,

confectum

fed & ipfis contumelias inferunt? quo füpplicio ,

conaume.

qua gehenna non afficientur ? Ne ergo tanta no-

ddis , d

bis incendamus mala, donec facultas eft, malum hunc

ftopulum

morbum curemus, lingue frenum imponamus: nec

naufragis

modo non contumeliis afficiamus , fed etiam con-

oreté mel?

Ífolemur, & verbis, & fa&tis, vt nobis multa prius

| COR CUme

recondita mifericordia , promiffa nobis bona con-

T117

fequamur.

etis , feras

S. CHRYSOS TOMVS. Homil, XXI. in

gente Velle

Epifl, ad. Roman. Tom. IX, pag. 675.

] VeO. D&

oras, mote

CONSIDERATIO LXXVI,

verbismot«

Quotidie apud «vos Jedebam x, docens in templo , CP

ogblationett

LOC. CIT.

son te Lenui[lis,

js? Qu

ide, quanta faciat , quie poflint illos : erigere :

eft? Quo-

V

virüs Q

füpinos. proiecit, aurem ferui curauit , necem

ilis comminatus eft : Gladio peribunt, inquit, qui

ia conté

m deic?

£ladium accipient ; quod ab auricula reftituta con-

Na

fir-

u

().l

f

145

Caput 11.

J

firmauit

vndique a prafentibus , a futuris poten-

fullint p

aloco , &

tiam exhibens füam , vt oftendat , non illorum

fortitudinis id opus effe , quod illum ceperint. Ideo

vfque d i

fubiecit : Quotidie vobiscum eram, & fedebam do-

cdens, )

cens, & non me tenuiftis ; hinc etiam oftendens,

peraret ,

Mira-

omnes dif

permiflione fua fa&um effe, vt caperetui

culis autem pretermiffis , de doGtrina loquitur , ne

enim, den

jactare fe videretur.

Cum docerem, non tenuiftis

fore, cum

me, filentem aggreffi efis , in templo eram , &

teret , hoc

nemo inuafit me: nunc autem intempefta hora, &

$ CL

media nocte irruitis cum gladiis,

& fuftibus. Quid

& LXX

illis opus erat armis aduerfus eum , qui vobiscum

femper erat, his docens , nifi fe fponte tradidiffet,

CON|

nunquam potuiffe capi? NNeque enim ii, qui illum

pre manibus , & in medio habentes comprehendere

& hat j

Luc XX

non potuerant ; tunc potuiffent, nifiipfe voluiffet,

Deinde ambiguitatem foluit, cur id voluerit. Hoc

f

fa&um eft, inquit, vt implerentur Scripture Prophe-

ile fitis

tarum.

Vidifiin, quomodo vfque ad vltimam.ho-

tie Doy

ram , ac cum ipfe tràderetur, omnia faceret ad illo-

fünquam fat:

rum. emendamonem fanans, prophetizans, minas

fine, quer

intentans ? in gladio, inquit, peribunt.

Oftendens,

Rab at

fe libenter pati, quotidie, inquit, vobiscum eram

ag cuy

docens, meam cum Patre concordiam oftendens,

Cur autem

Quim, Sace

vt implerentur Scripturz Prophetarum.

TU pener

non illum in templo tenuerunt ? Quia ibi non aufi

folenmtans

fuiffent

- Confiderationes de Pa[f. Dom.

147

lr poten.

fuiffent propter turbas. ^ Idcirco foras exiuit, &

n ilorum

aloco, & a tempore libertatem ipfis parans, &

triüt, ]deo

vfque ad extremam horam ipfis excufationem prz-

debam do.

cidens. Nam'qui fe tradidit, vt Prophetis obtem-

oftendens,

peraret , quomodo contraria docuiffet ? 'Tunc

ür, Mi

omnes difcipuli illo dimiffo fugerunt,

Viderunt

quitür , ne

enim, demum non vltra ipfi fugiendi facultatem

n tenuiftis

fore, cum fe ipfe libenter tradidiffet illis, & di-

enm, &

ceret , hoc fecundum Scripturas fieri.

1 hor, &

S. CHRYSOSTOMV'S. Hori. LXX XIV.

bus. Quid

&. LXXXV. in Mattb. Ton. VIL pag. 7pp.

| vobiscum

tradidillet

CONSIDERATIO LXXVII..

, Qui lum

Sed bec ef] bora. voeflra , & poteflas. tenebrarum,

yehendere

» Yoluifíet,

LUcC. XXIl. 53. Zunc difcipuli omnes relitto eo,

fugerunt. — MATTH, XXVI. 56.

erit, Hoc

* Prophe-

ufte fatis. redarguendi fuerant Sacerdotes , qui glo-

|timam ho«

I

rie Dominum , Angelorum , vniuerforumque ,

ret adillo«

tanquam latronem capere prefumpferunt. Debuerant

ins, mnnné

fane, quem nouerant, in plebe tanta feciffe mi-

Oftendeni,

racula, atque folo ta&tu coram fe fanaffe auriculam,

seum erdi

maxima cum veneratione exéolere.

Debuerant, in-

oftendensy

quam, Sacerdotum dignitatem , magiftratus hono:

Cor aütert

rem, generis excellentiam, facinoris magnitudinem,

bl non HUü

folennitatis diem , legisque prohibitionem atten-

failfont

m

Á

dere ;

(

148

Caput. 1.

dere: fed heu cum arfnatis lidoribus fe turpitet

CoNé

iociarunt

Venerat namque eorum hora, tenebra-

rumque poteftas, in quàa ilis in. vitz: auctorem

Qbirs. d

conceffum eít , .crudeliter defzuire

Callide igitur

qmpra

fraudis commentor agebat

vt, fi fieri potuiffet

Chrifti corpüs exftingueret.

Caput etenim ipfum

enumt

tenens in manibus, adfhntm quoque illius membra

Y

fleri

comprehendere fatagebat

Humano namque difci-

( qu eos

puli timore proftraü , fe tenere volentium de ma-

nibus exierunt.

Cito ,

iuxta, Prophete vocem ,

fed perfocu

Tedire per

fecerunt, obhu funt DEVM , qui faluauit eos, fecit-

teneretur ,

ante eos mirabilia, caxcos illumi-

que in populo

non fe fin

nabdo , fanando paralyticos , leprofos mundando ,

trüs, qui a

atque varus zgrimmonis laborantes propria virtute

bit, & cà

curando.

Omnes igitur terga vertentes pariter fu-

Cianitatis e

gerunt , impletumque eft, quod prophetico ore pra-

m víüs e

dicitur : Noti-mei-recefferunt a me: obliuioni da-

Nam & qui

tis ab(cidit.

tus fum tanquam mortuus à corde.

juxta me. er dnt

Fugit Petrus

tum progu

de longe fteterunt

gladium jul

ceteris promtior : fugit loannes , qui 1In coma

ferroque d.

fupra.peéctus IESV recumbere meruit.

Tedemtior

S LAVRENTIVS. IVSTIN de Cþw/ïz

Terat Capi

fzgone cap. VIl. pag. 296.

Unpho, &

Capüuifas ]

Tentibus fic

!

CON

ibus ded1g1

Confiderationes de Po[J. Dom.

149

türpitet

tenebrae

CONSIDERATIO LXXVIII

uctorem

Cobors . ergo , C tribunus , & miniflri iudeorun

ide ipitu

comprebenderunt 1ESV M , C? ligauerunz eum.

pottuiet

iOAN. XVIlI.

12.

m

; fembra

erumtamen Dominus fciens , quid magis my-

V

que. diici

fterio fufcepto conueniret

; in hac poteftate

w de mà

( qua eos verbo ante proftrauer at ) non perftitit ;

fed perfecutores fuos in facultatem difpofiti fceleris

vocem ,

o5, feci

redire permifit.

Nam fi teneri nollt, non vtique

os ilumi

teneretur, fed quis bominum poffet faluari, fi ille

Nam & beatus Pe-

undando,

non fe fineret comprehendi ?

trus, qui animofiore conítantia Domino cohzre-

q virtute

b

& contra violentorum impetus feruore fancte

xuriter f

charitatis exarferat , in feruum Principis Sacerdo-

ore pra

joioni da

tum vfus eft gladio , & aurem viri ferocius inftan-

tis abfcidit.

im & qi

Sed hunc zelantis Apoftoli pium mo-

tum progredi Dominus vltro non patitur , recondi

glt Detri

gladium iubet

nec finit fe aduerfus impios manu

in Cona

ferroque defendi.

Contra facramentum enim erat

redemtionis noftrz, vt , qui mori pro omnibus ve-

i ia

nerat, capi nollet: ne dilato gloriofe crucis tri-

umpho, & dominatio diabolica fieret longior, &

captiuitas humana diuturnior.

Dat ergo in fc fu-

rentibus licentiam feuiendi , nec tamen etiam ta-

libus dedignatur fe indicare Diuinitas. Aurem fer-

in 2

ui

0X

150

Caput 11

|

ui iam ipfa fe&ione -demortuam , & a compage

te reloct

viuentis corporis alienam, in fedem dehoneftati ca-

lugjeom.

pitis reuocat manus Chrifti.

Reformat, quod ipfe

guinem i

formauerat : nec tarde caro fequitur eius imperium,

fli , qui

cuius erat ipfa figmentum.

Habent ergo diuinam

notre t

Sed quod Dominus maiefta-

tremum |

hec opera virtutem.

tis fu& potentiam comprimit, & vim in fe perfecu-

xilles mi

toris admittit, ex illa eft voluntate , qua dilexit

tentiam.

nos, & tradidit femetipfum pro nobis, cooperan-

S'l

te in hoc ipfüm Patre, qui Filio proprio non pe-

j u

percit, fed pro nobis omnibus tradiditilum. Vna

eft enim Patris, & Filii voluntas, vt eft vna Diui-

C0

nitas : de cuius difpofitionis effe&u nihil vobis gra-

tis ludei , nihil tibi luda debeinus.

Saluationi

Aübon

quidem noftre , non hoc vobis volentibus, im-

77

pietis veftra feruiuit, & per vos factum eft, quid-

L:

quid manus DEL, & confilium decreuerunt fieri,

Mors igitur Chrifti nos liberat, vos accufat.

Me-

rito foli non habetis , quod omnibus perire volui-

Ue |

ftis.

KEt tamem tanta eít noítri bonitas Redemto-

Q

adl

ris, vt etiam vos poflitis confequi veniam , fi

bus profe

Chriflum DEI Filium confitendo, illam parricidalem

Tepromitt

malitiam relinquatis.

Non enim Dominus in cruce

Velut vef

fur? ])og

fruftra orauit, dicens : 'Patär, diinitte illis , quia ne-

fciunt, quid faciunt.. Quod remedium nec te Tuda

Doninis

Qu ad fe

tranüret? fi ad eam ponitentiam confüugiffes , quae

(

Confideratiotes de Pa[J. Dom.

Y51

O pure

te reuocaret ad Chrif(tum , non que inftigaret ad

neftati ea.

laqueum.

Dicendo enim : Peccaui, tradens fan-

Quod ipfe

guinem iuftum ; in impietatis tux perfidia perftiti-

Imperium,

fti , quia IESVM non DEVM , DEI Filium , fed

0 ditinam

noftre tantummodo conditionis hominem inter ex-

1 aiefe

tremum mortis tux periculum credidifti , cuius fle-

fe perfeeue

xifíes mifericordiam , fi eius non negaffes omnipo-

u dilxit

tentiam.

Cooperane

S. LEO MAGNV&. Jàrm. E. de Paf. Dow.

) Don pe-

jep. 115.

mm, Vnà

Ym Diu-

CONSIDERATIO LXXIX.

vobis gtt«

Saloationi

4ddolefcens. autem quidam fequebatur. eum , amitlus

tibus , m«

Jindone füper nudo , & tenuerunt eum.

t ille

di, qui-

veictia findone, mudus profugit ab eis.

runt feri,

[

MARCI. XIV. 5I, f2.

Wa Me

us fünt veftimenta do&oris , nifi docere fibi

tire YOlü

Q

Redernto-

adherentium fübditorum qualitates ? De qui-

eam , d

bus profe&to veftibus magno Paftori per Prophetam

repromittitur : Viuit Dominus , quia his omnibus

articidalem

us n crce

velut veftimento veftiris.

Et per pfalmiftam cani-

;, Quit

tur: Dominus regnauit , decorem nduit , induit

Dominus fortitudinem.

Induit quippe decorem ,

jec te I.Uda

gürcs , quæ

qui ad fe ipfam fplendidas fidelium mentes , quaf

7e-

|

m 3.

(

152

Caput 11

veftimenta coniunxit.

embra,

Saul ergo Samuelis pall

adprehendit , cum füperbus quisque , & abie&us

fbt"uls

honorem culminis fibi deferri a fuümmis viris per

fed pats

fuw erit 9

coherentes fibi dile&tos , & familiares querit : &

be; &

quia pro reprobo perfectorum auditorum nullus ob-

ne retin

fecrat, non pallium, fed pallii fummitatem , id eft

extremitatem adprehendiffe perhibetur : fed ea ex-

erfatio

Sacerdot

tremitas fcinditur , quia , qui inutilia fügserit , repro-

palli adp

batur.

Cum enim minor, indifcreta rogans repelli-

&itate la

tur, velut veftimenti fummitas fcindi perhibetur.

quod d&

Velut enim pars pallii fummi Prophete fciffa eft

quando male függerenti Petro refpondit, dicens :

r fun

Vade retro me fatana; non enim fapis ea, qus

tas adpre

« do

DEI funt, fed, que hominum

Hinc item pra-

oecultati

cipit, dicens : Si manus tua, vel pes tuus fcandali-

adprehen

zat te, abfcinde eum, & proiice abs te ; item : Si

oculus tuus fcandalizat te , erue eum , & proiice

fion tene

temnunt

abs te.

Quibus nimirum verbis non folum fuümmi-

tas pallii, fed etiam media abfcindenda defignantur:

T qu

tenetur

quia, cum male fuggerunt, perfecti etiam auditores

contemnendl füunt.

ür&t

Hinc namque eft, quod Zebe-

dei filii nmul cum matre vnus ad dextmam, alter

Jnt, g

vero ad ümüram Redemtoris federe petunt: fed

quunt,

ouaü bonce petitionis . ignari repelluntur.

Velut

quif par

Darauli

enin partem chlamydis Dominus ícidit , cum ea

mem-

Confiderationes de Pa[J. Dom.

153

s pal'um

membra,quae mouebant fcandalum , increpahdo con-

futauit.

Et notandum, quia non totum pallium ,

tbiedus

Viris pet

fed pars pallii fcinditur : quia, dum bonus mala

yent : &

fuggerit, in eo , quod male fuggerit , repelli de-

Qullus ob

bet; & in eo, quod aliter bonus eft, ex dilectio-

ne retineri,

Per veftimentum etiam rectoris con-

2, d eft

d e cr-

uerfatio defignatur , pfalmifta atteftante , ^ qui ait :

Sacerdotes tui induantur iuftitiam. Summitas ergo

It, repro-

pallii adprehenditur, quando do&or de magna far-

!s repelli-

othibetur,

&itate laudatur, cum illud in eius laudem dicitur,

quod decorum foris oftendit.

Sed quia iuftorum

of et,

plura funt bona , que latent, pallii tantum fümmi-

, (icens :

tas adprehendi poteft: quiaà parum eft, quod de

&, que

ele&i do&oris iuftitia cernitur ; multum vero, quod

(em pha«

occultatur. lpfum vero parum, quod fcitur, cum

: andali-

adprehenditur , fcinditur : quia iufti fuis laudibus

tem : i

non tenentur.

Quia enim eas in momento con-

y proite

'Te-

temnunt, quafi fciffura palii teneri nequeunt.

m fümmi-

netur quidem pars fciffà veftimenti , propheta non

ügnantur:

tenetur: quia verum eft, quod de iufti laude dici-

auditores

tur, & tamen iufti, dum contemnunt , «quod au-

d Zebe-

diunt, quafi feifuram in tenentis manibus rclin-

i, alter

quunt. Maiorum ergo, quia quedam fciri poffunt,

RC

quafi pars adprehenditur.

Cum vero totüm fcitur

Velut

a paruulis , quod agetur , fi laudetur , nihilominus

,am &

m 4

abii-

mo

154

Caput . 11.

abiiciendum eft : quia aliquid bonorum operum per

U

p

Av

vanitatem tenendum non eft.

Hinc namqüe eft ,

quod, dum Toannes * adhuc adolefcens comprehen-

füm iam Dominum fequitur , & per pallium tene-

tur, & relicto pallio nudus fugiffe deícribitur. Per

l

veftimentum namque adolefcens capitur, quando

de bone conueríationis initio collaudatur : fed re-

li&tafindone nudus profugit, qui laudes, quas au-

:

dit, vilipendit.

Nudum namque fugere eft Jauda-

Spterdit

bilem vitam habere , fed electe vite laudem de-

$7, MAR

Ípicere.

Quafi enim nudus fugit, qui de ornatu

XVIIl, 2

virtutum fibi per vanam gloriam nihil adfcribit, Po-

Il]

teft etiam idcirco nudus fugiffe intelligi , quia qui

$t alri

per partes findonis captus affetitur, reliquiffe fin-

donem perhibetur

quia plerumque in electorum

tj, 1

confcientia agitur ,. vt per hoc, quod ex parte

y,

laudantur, non pars meritorum , fed omne bone

af a

vite meritum perdidiffe fufpicentur.

$. GREGORIVS MAGNVS. lib. VI.

T

eap. lL. im Hb. L Reg. cap. XV. v. zy. Tom. II

primum,

erat Dor

;art.l Il. pag. 36 .

* Habet hac fententia plires ex Patribus fe&atores, quamnuis ar-

phis, q

gumentis verifimilioribus contrarium eninci, neganduim: non fit.

expeli

ll

«l Caip]

C A-

Confiderationes de PafJ. Dom.

155

hh] pet

, WWWNW

je et,

DDrehen-

CAPVT ".,L

m tene-

EV.

U. Pe

I. Pjnfus 1ESVS ad 4unam ignominio-

quindo

: fed.re-

oW [e abdwitur, 1OAN. XVin. 13.-

Quas at

1l. inde mex ad Caipham Pontifiem , C?

t Toda-

Sacerdat-um concilium raptatur. MATTH. XXVl.

detn de-

57. MARCL. XIV. 53. LUC. XXIL 54. 10AN.

le ormabu

XVIIL. 24.

ibit, Do-

Ilj Petrus Dominum . eminus fecutus , &

quia qui

in atrium Caipbe ingre[Jus , miniffris improbis fe

yuffe fn-

Jetorum

nifcet.

IBID.

IV. IESFS « Peontifize imerrogatur , Cy

ex parte

ne bon

a feruo alapa ceditur. 1OAN. XVIll. I9.

i. 7l

I (d) Et adduxerunt eum ad Annam

Erat enim focer Caiphe , qui

. H

primum.

erat Pontifex anni illius.

Erát autem Cai-

phas, qui confilium dederat Iudeis; quia

qumnis n

expedit vnum hominem mori pro populo.

t

IL (b) Etadduxerunt, IESVM (a)

ad C.aipham principem Sacerdotu

m, vbi

Ícri-

k

156

^Caput I1 1.

(

fcribee, & feniores , (b) & omnes Sacer-

venunt

dotes (a) conuenerant.

(Juid T

III. Pétrus autem fequebatur eum a

sudierui

longe, (d) & alius difcipulus.

Difcipu-

hi (ciun

lus autem ille erat notus Pontifici , & in-

xiflet ,

troiuit cum IESV in atrium Pontificis,

alopam

Petrus autem íftabat ad oftium foris. Ex-

tifici ?

Jocutus

iuit ergo difcipulus alius, qui erat notus

Pontifici , & dixit oftiarie , & introduxit

lo:f

Petrum (a) vfque in atrium principis Sa-

mifit eu

cerdotum. (d) Stabant autem ferui, &

tificem,

miniftri ad prunas (c) in medio atrii :

(d) quia frigus erat , & calefaciebant fe:

C0

(c) & circumfedentibus illis erat Petrus

in medio eorum, (b) & fedebat cum mi-

niftris ad igoem , & calefaciebat fe, (a)

vt videret finem. (d)

0fit

L

IV. (d) Pontifex ergo interrögauit IE-

tem

deonm,

SVM de difcipulis , & de do&rina eius.

Pharifoor

Refpondit ei IESVS3 : Ego palam locutus

liitas,

fum mundo.: ego femper docui in Syna-

t infati;

goga , & in templo , quo omnes Iudzi con-

Diviitgti

ue-

Confiderationes de' Paj Dom.

15

[v

7

$ Sacer.

ueniunt * & in 'occult'ovloc"ütïuä-' füm nihil,

Quid me interrogas ? interroga éos , qui

r ema

audierunt, quid locutus fim ipfis : ecce

Difcip

bi fciunt , quee dixerim ego. — Haec cum di-

xiffec , vnus affiftens. miniftrorum dedit

Ontificis,

alapam IESV , dicens: Sic refpondes Pon-

ris, Ex«

tifici.? Refpondit ei IESVS : $i male

It DOCUS.

locutus fum , teftimonium perhibe de ma-

troduxit

lo

.

.

fi autem bene, quid me cadis ? Et

|cipis Se-

mifit eum Anuas ligatum ad Caipham Pon-

erui, &

tificem.

0 atri :

ant fe:

(CONSIDERATIO LXXX,

: Petrus

AEt adduxerunt. eum ad Aunam. primum,

futii fi.

1OAN, XVIIL I3.

fe, (4)

o fit quisque deterior , quo ifnpdrti111ius. virta-

E

Hinc Iu-

44 tem publice impugnare prafümit.

gauit I^

deorum, & potifimum facerdotum , Pontificum ,

n eus.

Pharifzeorumque incomparabilis aghofciþur effe ma-

locutus

lignitas, qui virtutum Dominum?Regemque gloriz

n Syme-

tam infatigabili dolofitate opprimere ftuduerunt. Ad

dl cOtl-

Diuinitatis illius nequaquam deduxit notitiam con-

Uer-

W

(

158

Caput 1II.

euj blan

uerfationis eius irreprehenfibile fpeculum , non mel-

lifui oris documenta fuauia, non miraculorum ve-

quod pru

neranda prodigia, non humlhtas fumma, impertur-

fütis, quó

babilis manfüetudo, fapientia prenofcens, elegan-

$ 1

tiflina forma, afpectus reuerendus, liberalis benigni-

d. p !

tas, atque ipfius iniufta detentio : nullatenus eo-

rum poterant corda placari, inueterato illis domi-

C0)

nante liuore. Hinc eít, quod cum armatis illum

D7

appetere non erubuerunt, ficut ore prophetico di-

qi t

citur : Circeumdederunt me v1tuh multi, tauri pingues

obfedérunt me. ^ Obfederunt vtique, vt circüm-

od

uenirent, raperent, ligarent, ducerent

Quo ? Ad

Annam Pontificem

Qu

£

Nempe innocentiffimus Do-

minus tanquam homicida crudelis fine honore , fine

ture füe

pietate, & absque pudore du&tus, Anne Pontifici fi-

dipofitis

ftitur iudicandus

Vtenim omnem fidelibus fuis pre-

&d Moyl

Qreuerat

beret patienti? formam, iniqui ludicis vniuerforum

Iudex non renuit adftare. confpe&ui

Difce , qui

temporu

iudicaris , humilitatis normam , virtutis documentum;

tüit, D)

fapientie regulam , & :quitatis non declinare fen-

folueret

tentiam. lINon poteftate fultus, non circumuentio-

Yirginen

ne fecurus, nón amicitiarum dulcedine fretus, fed

Creator

fola veritate ante Iudicem armatus accede , fcctare

per femj

veritatem, veritati innitere , vt veritatis valeas effe

ftroyit

difcipulus

Equidem, quum affifteret Iudici , non

Qume f

argumenta compofuit, non afpera dixit, non pro-

hominer

tulit

Confiderationes de. PafJ, Dom.

159

o me

tulit blanda , vt iudicantis flecteret animum, fed

Otüm ve

quod prudentie , quod magnanimitatis , quod vir-

lnpertur.

tutis, quod glorise.

y elepan

$& LAVRENTIVS . IVSTIN. loo fepe

5 benipui

cit. cap. VIII. pag 297.

(eDUs. eo.

lls domi

CONSIDERATIO LXXXI

Is jlum

Erat autem Caipbas , qui confilium dederat Iudai:

hetico di

Ti pingues

quia expedit -onum bomitiem mori pro populo.

t circüm

Quo? Ad

od viuente femper, vt viuit, Chrifto, & an-

Qu

tmus Do

te carnalem aduentum füum in maieflate na-

ore, fit

ture füz apud DEVM Patrem DEO Verbo, tamen

ontifici f

difpofitis in ordinem fuum feculis ab Adam vfque

sfiüis pre

ad Moyfem , mortis poteftas, licentia bacchante

uerforum

creuerat : hoc regnum Rex regum, & difpenfator

Jiíce, qui

temporum DEI Filius paffione fua diuifit , ac di.

mentunt

ruit, DEVS fa&us füb lege , vt fübiugatos legis

are fen.

folueret , factus per mulierem, fed mulierem fexu,

imuento

virginem partu , vt fan&ifi caret vtrumque fexum

etus, fed

Creator vtriusque, fufpiciendo virum , nafcendo

(cdare

per feminam. ltaque mortem ipfam moriendo de-

zlexs efe

ftruxit , foluens, vt fcriptum eft, inimicitias in

jc , no

carne füa, & faciens vtrumque vnum, id .

non pl'O

hominem, & DEVM, quem in fe ipfo conneïmt

DE-

tulit

160

Caput 111,

C

DEVS, &homo Chriftus IESVS. In quo vtrius

CON;

gue fubftantia nature difcordiam pofuit , & vnifi-

Cautis gratie sgternum fedus agnouit.

Spoliatos

D7

nos zab

U

AR

11l

latrocinio ; &. vulneratos in via » pre-

terierat frater ;n leuita, frater in faverdote , quos

Teceffe

Sed

lex nec facrificiis redemerat , nec prophetis.

non prceteriuit ille Samarites, qui propter nos huius

Qi,

if in fe

etiam nominis fufcepit iniuriam 5 non preteriuit .,

alieni redt

quia non erat mercenarius , fcd verus & bonus

paftor , qui animam füam pro ouibus pofiturus ad-

]epre maa

in hüranc

uenerat.

Hic hominem faucium , pretermiffum a

quisque C

prauiis, nec curatum miferatus acceffit, & iumen-

decantaba

to fuo, hoc eft,verbi incarnatione. füfcepit, & oleo

fim, &in

gratiæ, & vino paflionis fue , commendatum. fta-

per Apoft

bulario, perfeo illi mapiftro gentium , in. duobus

teftamentis , denarii mercede fanauit, redditurus illi

epent glor

& be'a.tænlvi'rginitatis de innumeris huius .boni.fru.

Tanc veftt

€ibus vberes gratias , & innumerabiles coronas ,

ter àttend

quia hoc confilium precepto adiiciens , de fuo fu-

etiam in

pererogauit.

lent, ocul

homo in |

$. PAVLINVS NOLANVS. Epif.

peccato. f

AXAXIIL ad Seurwmu. edit, Veronenf. pag. 126. 127. "

bestilima

Qu efh

Vittoyfine

ics! ntep

'ionis nof

CON-

Confiderationes. de Pafl. Dom.

I6X

10- vt

y & vnij

CONSIDERATIO LXXXII

Spolittor

Expedit wnum bowinem smori pro populo.

d, pra

, LOC. CIT.

quos

$

$d

leceffe ergó erat, vt talis facerdos inueniretur,

105 huu

qui, dum'in aliis peccatorum fordes ablueret,

Teriut

ipfe in fe abluendum aliquid non fentiret : & dum

aliéni reatus contagia tergcret, in femetipfo aliquam

( bonur

Qrüy ad

lepre maculam non haberet

Sed huiusmodi homo

tifum

in humano genere inueniri non poterat , quia vnus-

x dumn

quisque cum Propheta hunc verficulum veraciter

^ &olog

decantabat: Ecce enim in iniquitatibus conceptus

fum , &in deli&tis peperit me mater mea : & ficut

m ff«

1 duobus

per Apoftolum dicitur : Omnes peccauerunt, &

ILUTUS 1]

egent gloria DEI

Obfecro dilectiffimi fratres mei,

boni frü

hanc veftre, immo noftre fülutis hiftoriam diligen-

OTODAS

ter attendite , & humanz reftaurationis ordinem

etiam in veftris cordibus ordinate.

Corda vigi-

fto fi

lent, oculi non dormitent.

Cuim igitur huiusmodi

homo in humano genere inueniri rion poffet, ne in

. Dif

peccato fuo periret homo , Creator omnium de

If

beatiffoma Virgine carnem fumens, finé peccato fa-

&us eft homo, fine peccato conceptus in Virginis

Vtero, fine peccato eft conuerfatus in mundo. Eia fra-

trcs! intendite, intendite, inquam, & ineffabile redem-

tionis noftre myfterium vigilariter dudite. Ecce, jam

N

fa-

165

Caput Iil.

facerdos, fratres, nullaipfe hábens peccata, & id-

&ife p

circo dignus , & potens, vt facrificium offerens ,

vaque

yens, i

alierà mundaret peccata , ille videlicet , cui per

decretis

prophetam dicitur: Tu es facerdos in eternum fc-

cundum ordinem Melchifedech.

Sed , ficut per

3 vnam

Paulum dicitur, neceffe eft , facerdotem aliquid ha-

concilian

bere , quod oflerat.

Verumtamen, ficut füperius

cem, int

diens eui

di&um eft, impoflbile erat, vt brutorum carnes

animalium fan&tificarent animas hominum , & irra-

Lis, qui

tionalis hoftia ratione vtentium. füfficeret abolere

derate fr

peccata,

Vnde ex perfona Filii ad Patrem per pfal-

Viftera y

miftam dicitur : Sacrificium, & oblationem nolui-

Tabile p

Tebus ii

fti, holocaufta etium pro delicto non poftulafti ;

tunc dixi: ecce venio.

Oportebat ergo , vt ratio-

nis, Red

nalis hoftia fieret, quz creaturam rationabilem ex-

nobis hoí

piaret,

Sed peccator aliquis homo , icut indi-

Qs eft f

gnus erat, vt facrificium offerret, fic etiam nihilo

& pretiu

lis entm .

minus, vt ipfe facrificium fieret.

Quid igitur Sa-

cerdos nofter faceret ? Quo fe verteret ? Quod

Tnmocens

redemtionis noftrz confilium inueniret ? Vnde me-

& excelf

diator DEI, & hominum placationis hoftiam fu.

Decefftzte

meret, qua pacem inter DEVM, & hominem re-

füs deli

formaret ? Omnis quippe terrena creatura, fi ra-

Eoc enim

tionalis erat, peccat ; virus de primi parentis radicé

fler TEU

.þontraxerat : dfi irrationalisi, rationalem iuftificare

$

;;on poterat, Quid ergo faceret mediator pacis,

D

u

iil

T

&

Confiderationes de Paff. Dom.

163

, &

&ipfe pax ? Ipfe eíft enim pax noftra , qui fecit

Olferens

vtraque vnum, & medium parietem macerie fol-

j Q per

uens,inimnicitias "ni Carne iua

legem mandatorum

ernum fe

decretis euacuans, & duos conderet in femetipfo

fiit per

in vnom nouum hominem; faciens pacem , vt re-

liquid h

conciliaet ambos in vno corpore DEO per cru-

& ve-

t füperius

cem, interficiens inimicitias in femetipfo

] CaIme

niens euangelizauit pacem his, qui longe, & pacem

4, Vim

his, qui prope.

Quid , inquam, faceret ? Confi-

t abolere

derate fratres mei diligenter, confiderate ineffabilis

) per pfdl

Vifcera pietatis , perpendite immenfum , & inzíli-

ef nolui

Tnabile pondus diuinz charitatis

Quia enim in

rebus inueniri non poterat pretium noflrz redemtio-

yoftullt ;

vt fato

nis, Redemtor nofter femetipfum obtulit Patri pro

bilem exe

nobis hoftiam in odorem fuauitatis.

Sic ipfe fa-

(icut ind

&us eft facerdos, & facrificium

ipfe Redemtor

am nihilo

& pretium. Vnde re&te per Paulum dicitur : Ta-

pitr

lJis enim decebat, vt nobis effet Pontifex, fan&us

z Quod

jnnocens , impollutus , fegregatus a peccatoribus ,

& excelfior colis fa&tus, qui non habet quotidie

Vnde ne

neceffitatem , quemadmodum facerdotes, prius pro

(tium f

minem It

fuis delicüs hoftias offerre , deinde pro poptilo,

Hoc enim fecit femel, fe offerendo Dominus no-

TO

ts radicé

fter IESVS Chriftus.

duftificré

S,. PETRVS DAMIAN. ferm. XLV, in

tor pacs

ANatiuitate B. V. M. edit. Parif. Tow, 11. p. 102. 105.

i

n

CON

|

164

Caput 11I.

dnt, uf

CONSIDERATIO LXXXIII,

boceftfi

Expedit vnum bominem pro populo mori. 1. c.

7

datts L0

ic itaque Patri liberam obedientiam exhibuit ;

püus d

Y

cum hoc, quod Patri placiturum fciuit, fponté

eus, &f

facere voluit.

qita reftit

Denigue quoniam Pater illi hanc

bonam voluntatem dedit j quamuis liberam , non

[2 ho

tor tüu

immerito dicitur, quia eam ille velut preceptunr

Patris accepit.

Hoc itaque modo obediens fuit

& finguin

Patri vfque ad mortem : & ficut mandatum dedit

t quotid

ili Pater, fic fecit: & calicem , quem dedit illi Pa-

tuum , qu

ter, bibit,

Hec eft enim perfe&ta, & liberrima

pebis in !

humanz nature obedientia ; cum voluntatem fuani

vità erit j

liberam fponte voluntati DEI fübdit, & cum ac-

tu, Qii, Y

ceptam bonam voluntatem , fine omni exactione ,

$nodo Jet:

fpontanea libertate opere perficit.

Sic homo illé

de vincul

redemit omnes alios , cum hoc, quod fponte dedit

NI

DEO , computat pro debito , quod illi debebant.

Inod gau

Quo pretio nonífemel tantum a culpis homo redi-

fnorte tua

mitur; fed etiam , quoties cum digna peenitentia

& de crüdt

hitm , nif

redierit , recipitur : que tamem pgenitentia peccan-

ti non promittitur

Quod, quoniam in cruce fa-

T tü paffs

&um eft , per crucem nofter Chriftus nos rede-

Att,fi de

mit

Qui ergo ad hanc gratiam volunt cum digno

Que il fo

affe&u accedere, faluantur : qui vero illam com-

Baudebo ?

temnunt, quia debitum , quod debent , non red-

potit, nif

dunt,

|

Confiderationes de Pa[; Dom,

165

AlII

dunt, jufte damnantur.

Ecce anima Chriftiana 5

hec eft virtus faluationis tuze , hec eft caufa liber-

uG

Ca-

tatis tuz& 5 hoc eft pretium redemtionis tu,

exhibuit

ptiua eras ; fed hoc modo es redemta.,

Ancilla

It, fponté

eras, & fic es liberata, Sic es exul redu&ta ; per-

- M hanc

dita reftituta ; & mortua refuícitata,,

Hoc mane

FTT , fl0f]

dat o homo, hoc ruminet, hoc fügat, hoc glutiat,

TE CepUQmtE

cor tuum j cum eiusdem Redemtons tui carnem,

djens fuit

& fanguinem accipit os tuum,

Hoc fac in hac vi-

um dedit

ta quotidianum panem , & vidum, & viaticum

dit il Pa

tuum , quia pet hoc, & nonnifi per hoc & tu ma-

Tibertima

nebis in Chrifto, & Chriftus in te: & in futura

m füari

vita erit plenum gaudium tuum.

Sed o Domine 1

X Cum ac

tu, qui, vt ego viuerem, mortem fufcepifti , quo-

yattione ,

modo letabor de libertate mea , que non eft , nifi

horio illé

de vinculis tuis ? Qualiter pratulabor de falute

nte dedit

mea , cum non fit, nifi de doloribus tui$ ? Quo-

debebant.

modo gaudebo de vita meà, quie non eft , nifi de

omo redi«

morte tua ? An gaudebo de his , que paffüs es ,

Qenitentia

& de crudehtate illorum, qui ea tibi fecerunt ? Quo-

pecite

niam ,nifi illi ea feciffent, tu pafius non effes :

crüce fa

fi tu paffus non effes, hec omnia bona non effent,

0s 1edt»

Aut,fi de illis dolebo, quomodo de iftis , propter

um dieno

qu& illa fuerunt, & qute non effent, nifi illa fuiffent,

]lom cóte

gaudebo ? Sed certe illorum nequitia nihil facere

on re

potuit, nifi quia tu fponte permifitti ; nec tu paffus

dutit,

n2

e5,

166

Coput 111

es, nifi quia pie voluifti, Illorum itaque debeo cru-

me, n

delitatem exfecrari, mortem, & labores tuos come

.

onine

patiendo- imitari

e)

pjam voluntatem tuam gratias

fiit exp

agendo amare, ac fic fecure de bonis mihi collatis

& charit

exultare,

tir in N

S. 4ANSELMVFS CANTVARIENS. Me-

vanfeam

dit. XI. de redempt. buman.. Edit. Parif. pag.222 223.

tranffero

l2l 24.

CONSIDERATIO LXXXIV.

to fpei «

Expedit vnum bominem mori pro populo.

füo non

LOC. CIT.

quomod

6108$, 7

exto decimo videamus de morte , qua dicitur

pam vit:

Y

IOAN. XI. IO.

E:pedit vobis, vt vnus mioria-

Degate ,

tur homo pro populo.

Vnde notandum , quod

fiti caufà

expediens fuit Chriftum mori,

Primo propter

potett h

nofire redemtionis complementum , quia, licet

Citür g«

qualibet Paflio Chrifti habuit infinitam virtutem

propter Diuinitatis vnionem , non tamen per quam-

Tem

eü,paf,j

libet pafionem conferuata fuiffet humani -generis

füCfamem

redemtio, fed per mortem.

Vnde Spiritus San.

ti us h

&us notabiliter per os Caiphe dixit : Expedit vo.

tui enim

bis, vt vnus moriatur &c, PSAL. 30. 6.

In manus

Cidücis

tuas Domine commendo fpiritum. meum. Gross

V norta

Populus fidelis paffione Chrifti redemtus dicit gra-

Chl'l'f[um

tias agens : Tu Dominc DEVS veritatis redemifti

VHde li

"

me,

Confiderationes de. Pa[J. Dom.

167

lebeo tm.

1e, in capite Chrifto clamante : In manus tuas

XIOS COT

Domine commendo &c. Luc. 23. 46. - - Secundo

m pratg

hi colltig

fuit expediens mori Chriftum propter fidei, fpei,

& charitatis augmentum. . De augmento fidei dici-

tur in PSAL. I40. 10. Singulariter fum ego , conec

$. M.

tranfeam- GLoss, de mundo ad Patrem , cum autem

222 21j.

tranfiero ad Patrem , tunc multiplicibor. 10AN,

à2. 24. Nifi granum frumenti &c, - - De augmen-

V,

to fpei dicitur ad RoM. 8. 32.

Qui proprio Fiiio

Qput,

fuo non pepercit, fed pro omnibus tradidit illum ,

quomodo non cum illo omnia nobis dormauit?

GLOss, in preffenti DET iuftitiam, & in futuro zter-

g. dicitur

nam vitam , quod minüs eft, quia non poteft hoc

nus fuorice

negare, quia minus eft omnia donare , quam no-

m, qud

ftri caufa illum morti tradere, quafi diceret ,. non

( proptet

poteft hoc negare. -- De augmento charitatis di-

yia, li

CL ;ECCLI, 43. 3*

in meridiano exurit tibi , id

j virtotem

.

eft , paflionis feruore accendit terrenos ad amo-

[ pel' qu&m-

rem.-- Tertio fuit expediens Chriftum mori propter

|

qjj-geners

facramentum falutis noftrz, vt ad fimilitudinem mor-

jritus Süte l

tis eius huic mundo moreremur, Ap cor. 3.3. Mor-

ypedit 104

tui enim eítis , & vita vcftra &c. cross. vanis , &

[p manus]

caducis. roB. 7. 14. Sufpendium elegit anima mea,

um, 6O

& mortem offa mea.

-

-

Quarto fuit expediens

y dicit g

Chrittum mori propter perfe&m virtutis exemplum.

; rl

Vnde 1. PET. 2. 21.

Chriftus paffus eft pro nobis,

flé»

n 3.

Ve-

168

Copur IIl

ullita

vobis relinquens exemplum. cLoss. tribulationis ,

contumeliarum , flagellorum, crucis , mortis , vt fe-

qen q.

$i fufti-

turam

quamur veülgla eius. 2, TIMOTH. 2, I2

nebimus, cLoss. pro Chrifto tribulationes , & paf

DEVN

omnibi

fiones, & conregnab1mus. GLOsS, Cum illo in eter-

na beatitudine.

propof

guine j

$. THOMAS AQVIN. Opf. XV. alias

LX de Humanit, Chrifü. Edit. Parif. Operum. Tom.

ipfim :

aliquis

AXX. pag. 2924

dem p

CONSIDERATIO LXXXV

Qum g

Expedit num bominem mori pro popule.

fet f

uit Mo

LOC, CIT.

3uertit

aptiuo omni opus eft redemptionis pretio ad

tionem

C

libertatem recuperandam.

Neque igitur fra.

poft to

ter fratrem füum poteft redimere , neque vllus fg

Vocem

ipfüm, quod redemptorem eo , qui captiuus eft

Audite

& iam feruit , oportet effe longe praftantiorem,

mus aq

Sed & ne vllo quidem modo eam facultatem ha-

Verbum

bet homo erga DEÉVM, vt pro peccatore eum pla-

credidif

cet, cum & ipfe peccati fit reus

Omnes enim

ldl

peccauerunt, & egent gloria DET, iuftificati gratis

Batione

per gratiam ipfius per redemtionem , que eft in

Chrifto IESV Domino noftro.

pro fe ;

Non dabit ergo

tanti K

DEO placationem fuam , & pretium redemptionis

anlw

l€ qnir

Confiderationes de Paff, Dom.

169

hitionhs,

anime fue, Neque igitur fratrem in redemptio-

5 tf

nem quare , fed aliquem , qui tuam excedat na-

8i fifti

turam

L]

*

neque hominem nudum , fed hominem

Sy&pflf'

DEVM IESVM Chriftum , qui folus pro nobis

) n at

omnibus DEO dare poteft placationem, quod eum

propofuit DEVS propitiationem per fidem in fan-

T. al

guine ipfius. Frater erat lfrael Moyfes , & tameu

rutt, Tatt

ipfüm redimere non potuit, Quomodo igitur homo

aliquis de vulgo liberabit ? Quamobrem illud qui-

dem pronunciat : Frater non redimit : hoc vero

A.

€um grauitate per interrogationem fubdit : Redi-

met homo ? Non enim a peccato populum libera-

p

uit Moyfes, fed DEI ob peccatum commotionem

auertit.

Hinc etiam ne dare quidem potuit placa-

preto ad

tionem pro fe ipfo , cum effet in peccato.

Nam

igitur fre

poft tot , ac tanta prodigia, ac figna, que viderat,

le vllos f

vocem illam , dubitationem pra fe ferentem. emifit:

tms e,

Audite me increduli ; nunquid ex petra hac educe-

fantiorem,

mus aquam vobis ? Quapropter & Dominus ob hoc

patem l

verbum dixit ad Moyfem , & Aaron: Quia non

» eum pltr

credidiftis mihi, vt fanétificaretis me coram filiis

mes eni

Ifrael, ob hoc non introducetis vos hanc congre-

at griti

gationem in terram, quam dedi eis,

NNon igitur

ue dt i

pro fe ipfo dabit DEO placationem.

Quid enim

Jybit ergo

tanti poteft homo inuenire, vt det pro redemptio-

ne anim:e Íue ? Sed vnum inuentum eft, pro

lerpion

g

84

emni-

(

170

i D

omnibus fimul hominibus fufficientiffimum , quod

in pretium redemtionis animz noftre datum eft,

Non &

fan&us ille , ac pretiofus fanguis Domini noftri

tio elt

IESV. Chrifli, quem pro nobis omnibus. effudit :.

$

quamobrem pretio etiam empti fumus. taque , fi

Tw, 1.

frater non redimit, redimet homo? fi vero redi-

CON

mere nos non poteft homo, qui redemit nos, homa

non eft. Ne igitur propterea , quod in fimilitudi-

j

ne carnis peccati nobiscum diuerfatus eft, bomi-

nem folum exiftimes Dominum noftrum, Diuinita-

tis potentiam ignorans : cui opus . non erat, DEO:

l

Qu

dare placationem füuam , neque propriam redimere

]

animam, quia peccatum non fccit, nec inuentus

prateria

eft dolus in ore eius.

Nemo igitur fe ipfe redi-

Cuiusqu:

autem a

mere poteft , nifi veniat, qui captiuitatem populi

tis Med

Conuertat, non cum- pretiis, neque cum donis,

fperatio

ficut in Efiis fcriptum eft, fed in fuo fanguine.

Hic autem, cum non effemus fratres ,. fed. effemus

üt: No

inimici fa&ti ob peccata, neque ipfe bomo. nudus ^

tüdle ha

fed DEVS, poft libertatem, quam nobis largitur ,

fs |

etiam nos fratres füos appellat.

Narrabo enim ,

DEVS ;

Nonet

inquit, nomen tuum fratribus meis. ^taque qui

t vinci

redemit nos, fi naturam quidem ipfius perpendas,

Qliquis j

neque frater, neque homo eft. Si vero ipfius ad

nos demiflionem ex gratia fa&tam ; & nos fratres

ür in f

nominat, & ad humanitatggi defcendit, qui non

cit malit

dabit

Confiderationes. de Pa[f. Dom.

171

L. Quod

dabit DEO placationäm fuam , fed totius mundi.

m et,

Non enim indiget placatäqpe , fed ipfe propitia-

i noftri

tio eft.

effudit :

S. BASILIFS, Homil. in pfalm. XL VILI.

Aque, f

Jom, L. pag. 1$o. 141

o fedi-

CONSIDERATIO LXXXVI

3. homo

jmilitugi-

Expedz't onum. bominem mori pro populo.

t, bom.

LOC. CIT.

Diuinitz-

is enith non videat, quam fit impium, quam-

1t, DEO

teditnere

Qu

que facrilegum , fi homini per penitentiam

inuentut

preteritorum malorum ad bona conuerfo , credatur

cuiusquam peccati dari non poffe remiffio ? Quid

ipe red-

autem aliud his verbis agitur, nifi, vt omnipoten-

m populi

n donis,

tis Medici manus , ab humane falutis effectu de-

fperationis vitio repellatur ? Ipfe quippe Medicus

fünguine,

ait: Non indigent , qui fani funt , medico, fed qui

d. effemus

0 nudos,

male habent.

Si peritus eft Medicus nofter ,

omnes poteft infirmitates fanare : fi mifericors eft

: Jergitür,

DEVS nofter , vniuerfa poteft peccata dimittere.

bo cnim,

Non eft perfe&a bonitas, a qua non omnis mali-

liaque qi

tia vincitur : nec eft perfe&a medicina , cui morbus

jerpenty

aliquis incurabilis inuenitur.

Scriptum vero tene-

ipfus d

.

tur in Literis facris

*

Sapientiam autem non vin-

s f

cit malitia, & omnipotentia Medici nofiri talibus in

, qui 10l

nsg

pfal-

ii

(

172

Caph 11

dremifio

pfalmo fermonibus intimatur : Benedic anima mieR

Dominum , & omnia interiora mea nomen fan&um

quebatur

eus.

Benedic anima mea Dominum, & noli obli«

ei ? Dd

uifci omnes retributiones eius,

Qui propitius fit

quis pec

ISVM

omnibus iniquitatibus tuis; qui fanat omnes lan-

peecaus

guores tuos , qui redimit de interitu vitam tuam ;

qui fatiat in bonis defiderium tuum, qui coronat

aDEO.

fibi remi

te in miferatione , & mifericordia : renouabitur fi«

cut aquile iuuentus tua

Quid, rogo, nobis pute-

ipdulgea

mus remitti non poffe , cum propitius fit Dominus

Tientur

omnibus iniquitatibus noftris ? Aut quid in nobisg

tite, &

efítimemus fanari non poífle, cum Dominus fanet

Onnis e

omnes languores noftros ? Aut quomodo fànato ,

p &

Gifmus

& iuftificato indigentiz aliquid relinquitur , cuius in

bonis defiderium fatiatur ? Vel quatenus plene re-

Ts defp

miffionis beneficio potiri non creditur , cui etiam

Cefs Q

corona in miferatione, & mifericordia condonatur ?

Anuoeate

Nemo igitur de Medico defperans , in infirmitate

Viam f

remaneat; nemo mifericordiam DEI minorans , in

Teuertat

iniquitatibus contabefcat. Apoftolus clamat : Quia

àd DEV

Chriftus pro impiis mórtuus eft

Ipfe itidem di-

düm, R

cit: Quia Chriftus IESVS venit in mundum, pec.

rel1nq1

catores faluos facere

Sed forfitan dicitur , illos

Tüm vem

peccatores poíle faluos fieri, qui poft peccáta me-

ditum

rentur baptifmatis ablutione mundári: deinceps au-

d jmof

tem peccata , que videtur baptizatus admittere ,

[: Qtni

irTe-

Confiderationes de Pa-. Dom.

173

la m

drremiffibilia permanere. Nunquid non baptizatis lo-

n

quebatur Ioannes Apoftolus , quibus dicebat : Filioli

noli obli

mei ? hec ftribo vobis, vt non peccetis : & fi

pitis f

quis peccauerit , aduocatum habemus apud Patrem

nes In.

IESVM Chriftum iuftum, & ipfe eft exoratio pro

n Qun;

peccatis noftris. Qualecunque fit ergo peccatum ,

| COTODAE

a DEO quidem poteft remitti' conuerfo, fed ille

bitur f

fibi remitti non finit, qui defperando , contra fe

Jb pute-

indulgentie oftium clauferit. Ceterum veritas non

Dominti

mentitur , quz dixit: Querite, & inuenietis ; pe-

i nobis

tite, & accipietis ; pulfate , & aperietur vobis.

us fanet

Omnis enim , qui querit, inuénit 5 qui petit, acci-

) finato ,

pit; & pulfantiaperietur, Vnde & Propheta fan-

, Quins n

&iffimus Efaias ad remiffionem peccatorum nullate«

pleng re«

nus defperandam, impios, & iniquos hortatur, di-

wi etam

cens : Quzrite Dominum , dum inueniri poteft ,

donatur?

inuoeate eum , dum prope eft. Derclinquat impius

ofürmitate

viam füam, & vir iniquus cogitationem füam , &

yans , n

reuertatur ad. Dominum , & miferebitur eius ;. &

i : Qua

ad DEVM noftrum , quia multus eft ad ignofcen-

dum, Relinquat ergo impius viam fuam , qua peccat :

jdem d

relinquat inquus cogitationem fuam, qua de peccato-

i, pee

a , il

rum remiffione defperat, & íecundum Prophete

càta Té

di&um , conuertatur ad Dominum , quia multus eft

1Ceps d

ad ignofcendum. . In hoc multo nihil deeft, in quo

& omnipotens mifericordia, & omnipotentia miferi-

imitteft y

i

COrs

174

|

Caput 111,

Petruto.

cors eft. Tanta eft autem & benignitas omnipotene

&derant

tiz, & omnipotentia benignitatis in DEO

5 Mi nihil

fit , quod nolit, aut non poflit relaxare conuerfo.

um, Vi

luit Do

S. FFLGENTIVS RVSPENSIS. Epift,

VII, ad Venantia

in iudic

P. 19i. 1921

"n cup, I IL,, 67'* IV. Edit Pai?'j.'.

nus n

&m pr

CONSIDERATIO LXXXVII.

Sacerdo

ZT dl tenentes IESPM . duxerunt. ad Caipham

tnalorür

Principem Sacerdotum, «bi fcribe, 6 feniores. con-

qu& ol

alidi f

uenerant.; MA'TTH. XXV[. S7.

tum ey

L

igauerunt IESVM, & adduxerunt in aulam füm-

mi- Pontificis.

Heccin

Vis nofic, & videre ; quod

& non

hoc quoque fcriptum fit? Ait Hefaias : Vee animzme

Trine q

ipforum , quia confültarunt confilium prauum.con-

]i prof

tra fe ipfos , dicentes : Ligemus iuftum , quia in-

Chium -

commodus eft nobis.

Vere omnino, ve anime

Qufent,

ipforum ; idque videamus. ^-Hefaias quidem fé&us

eft, & populus poftea fanatus eft. ^ Hieremiás in

& perf

ccnum laci deie&tus : verum curatum eft hoc h:

loquel;

dedi in

déorum vulnus ; quod, cum in hominem pecca-

tum fuiffet, leuius erat.

Ex quo vero nonin homi-

Gdf q

nem , fed in DEVM inhumanatum peccárunt

pi ; f

torum.

ludzi, v& anima' eorum,

Ligemus iuftum. Non-

beratur

ne, inquiet aliquis, fe ipfum foluere poterat, qui

quatriduanum Lazarum. vinculis mortis exfoluit ;

modo «

Pe-

Confiderationes de Pa[J. Dom.

175

tipo

Petrumque ferreis carceris catenis, exemit ?

Parati

VC nibjl

aderant angeli, dicentes :

Difrumpamus vincula eor-

Onger(o

um. Verum abftinent vim, quoniam d füffere vo-

juit Dominus. Iterum productus eft coram fenioribus

$. Bj

jn iudicium

Iam habes teftimonium : Ipfe Domi-

ll Paff

nus in iudicium veniet cum fenioribus populi, &

cum principibus eius.

Sed interrogans princeps

VTT

Sacerdotum, audita veritate indignatur , & malus

Cl

faciesque illa ,

malorum minifter ialapam impingit

^ P

que olim vt fol reíplenduerat , manibus iniquts

allidi füftinuit, alique venientes ;infpuunt in vul-

tum eius , qui per fputum cecum natum curauerat

lar füm

Heccine redditis Domino ? hic populus ftultus ,

qüod

& non fàpiens.

£ anima

Et prophetes admirans dicit : Do-

mine quis credidit prædlcauom nofire ? Íncredibi-

um con

lis profe&o res eft, DEVM, DEI Filium , & bra-

quia f

chium Domini ifta perpeti

Sed ne id medere re-

? atme

cufent, qui fàlui fiunt , boc przdicit Spiritus fan&us

n feQus

emias 10

ex perfona Chrifti dlcenms (ipfe enim,qui tunc ea

hoc lu

loquebatur , poPcea przfens erat ) dorfum meum

dedi in flagella

: Pilatus enim eum flagellatum tra-

| peuca-

didit ad crucificendum.

Maxillas vero meas in ala-

n horni

pas; faciem vero meam non auerti a probro fpu-

ocárunt

torum.

Quafi diceret :

Pr&uidens , quocL me ver-

, Non

beraturi funt, neque maxillam leuiter deflexi. Quo-

at, qui

vfolu

modo eDim difcipulos ad mortem pro veritate ob-

eun-

pe

i

176

Caput 11I.

tis o

eundam roborarem, fi hoc ipfe expauefcerem * Égo

grimiei

disi: Qui amat animam füam, perdet eam : fi vi«

tz amans fuiffem, quomodo docerem , non faciens;

potuerin

in necen

que docerem ? Prius igitur ipfe, cum effet DEVS,

hecab hominibus pati fuüftinuit , vt nos homi.

retur pe

fürrecti

nes talia poftea, ab hominibus eius cauía perpeti

non puderet.

euftodit.

tem, ?

S. CTRILLVS HIEROSOLYMIT.

pepafe ]

Catechef. X III. de Chriflo crucifixo , & fepulto m. 12,

33. edit. Parif. pag. 1$9. 190.

pibis? I

fefellffe

Detotio

CONSIDERATIO LXXXVIII

nem À

Petrus autem fequebatur eum a longe *u/que in atrium

quod t

Principis Sacerdotum, MATTH XXVI. 58.

teffatis

t bene a lobge fequebatur iam proxime nega«

trultam

E

turus ; neque enim negare potuiffet, fi Chri-

ten fq

fto proximus adhefiffet.

Sed fortaffe & in hoe

Tonin |

domo D

nobis maxima fit admiratione reuerendus , quod

Dominum non reliquit, etiam cum timeret.

Me-

ii non

TESV$ ]

tus nature eít, cura pietatis.

Alienum , quod ti-

met : füuum , quod non fugit.

Quod fequitur ,

ttomfit

deuotionis ; quod negat , obreptionis, Commune,

Illdæorm

ittroduy

quod labitur, fidei, quod pomnitet, lam in domo

Principis Sacerdotum ignis ardebat: acceffit Petrus ,

Ybi non

vt calefaceret fe , quia claufo Domino , calor men«

Tüm , V

üs

Confiderationes de Paf Dom.

177

"! In

ts etiam in ipfo refrixerat.

Quid fibi vult , quod

11 fl Vi

prima eum prodit ancilla, cum viri vtique magis eum.

! faciens,

potuerint recognofcere; nifi, vt & ifte fexus peccaffe

t DEVS,

in necem Domini videretur, vt & iíte féxus redime--

$ homis

retur per Domini paffonem ? Et ideo mulier fe-

furre&tionis accipit prima myfterium , & mandata

à perpet

cuftodit, vt veterem prc«uaricationis aboleret erro-

AMTT.

rem. Petrus ergo proditus negat; popamus eftim,

10 11 1

negaffe Petrum , quia dixit Dominus : Ter me ne-

gabis? Et malo, negaffe Petrum, quam Dominum

fefelliffe,

Quid negauit ? quod promifit incaute,

TVITI

Deuotionem confiderauit: non refpexit conditio-

1 alrit)

nem. Multatus , quia dixit, fe animam ponere,

quod non humanz infirmitatis , fed diuine eft po-

$

teftatis.

Cum tam grauem imprudentis fermonis

je ff

multam luerit, quanta eft pomna perfidie ? Vbi ta-

fi Chr

men negat Petrus ? Non in monte, non in templo,

nonin fua domo: fed in pratorio Iudeorum , in

.in Dot

domo Principis Sacerdotum.

]bi negat, vbi veri-

, qud

xt. Me:

tas non eft: ibi negat, vbi Chrifius captus, vbi

JESVS ligatus eft.

quod t

Quid, nifi erraret, quem in-

tromifit oftiaria, interrogauit oftiaría, & oftiaria

qummf )

Iudeorum ? Male Eua induxit Adam, male Petrum

mitiUfii

introduxit femina.

n domo

Sed ille. in paradifo labitur ,

Pettus y

vbi non veniabilis culpa

hic in pretorio ludzo.

rum , vbi difficllis innocentia,

]lli interdictus la-

or Iïlell'

pfus,

u

178

Caput 11T.

pfüs, huic predi&us error,

Ile commiffus huic

&IenO 1l

hic illum refoluit

preeiudicauit ,

Confideremus

pülla ed

etian, quo in ftatu neget:

Frigus,

inquit , erat.

Hincpec

Si tempus confideremus , frigus effe non poterat :

AADotOruf

fed frigus erat, vbi IESVS non agnofcebatur ,

munguam

vbi non erat, qui lucem videret , vbi negabatur

intrare p

ignis confumens

Frigus ergo erat mentis , non

Congrega

corporis,

Deniqué ad carbones ftabat Petrus , quia

rationio

algebat affectu

Mala flamma Íudaica: vrit, non

que Don

calefacit.

Malus focus, qui quandam etiam San-

num infl

Gorum mentibus fuliginem erroris adfpergit , iuxta

pellat f

quem etiam Petri interiores oculi caligarunt.

Illi

premium

oculi, non càrnis, & fanguinis , fed ocuh mentis ,

r a

quibus Chriftum videbat.

nm, m

DEVM

-S. AMBROSIVS |Expofit, in Luc. lib, X. n. 72.

& Jeqq. pag. z s.

qui propr

debant. j

CONSIDERATIO LXXXIX

lum ; no

Exiuit

Petrus. autem — flabat ad . oflium. foris,

tam, &

ergo difcipulus alius , qui erat notus Pontifici ,

1 bony,

dixit ofliarie , £ introduxà .Petrum.

facientes

IOANN. XViI.. 16,

C C00s

Tiores fie

um igitur Mediator hzc coram Pontifice pate-

D

retur, aderat pre foribus palatii Petrus, cu-

pOR pefpl

piens introire , fi potuiffet

Quod ideo non per-

oninand

ficiebat, quoniam oftiarie ignotus erat, propterea

X » Q

alieno

Confiderationes de Pafj. Dom.

179

tffus Duie

alieno indigebat auxilio,

Vbi enim familiaritas

fideremus

nulla eft , interceffio domefticorum néceffària eft,

ült , erat

.

Hinc peccatoris collipitur ftatus. A collegio namque,

| poterat :

fanctorum fegregatus , & a gratia conditoris alienus,

Veebatr

nunquam fi»e interuentione Eeclefie domum DEI

Tegabatür

intrare permittitur. Eft autem vniuerfülis iuftorum

hts , non

congregatio interuentrix indefeffà , quz afliduis ex-

trüs, quia

orationibus peccatores ingredi facit, die ; no&u-

Vrit, nom

que Domino affiftens fingultibus pii$, & orztio-

tam Gal

num inftantia pro omnium delinquentium inter-

Q lt

pellat falute , atque a fide extraneos conuocat ad

u, li

gremium , nec non & in facinoribus fepultos fua-

li mentis,

rum ad vitam refüfcitat contemplatione lachryma-

rum , fitque ipfius prece, vt, qui ignorabant

PA

DEVM, gratificati diuina agnitione ,exultent, Ec

qui propria grauati confcientia, paternum non au-

debant intueri vultum , pacis füfcipiantur ad oftu..

AT.

lum ; non tamen, quotquot admittuntur ad gra-

Iub

tiam, & introducuntur ad Chriftum . perfeuerant

in bono.

(/il,ä

Quot, oro , quotidie cernimus irritam

"m

facientes , quam perceperunt , fidem , ambitione

cecatos , feu timore fübuerfos retrogredi , ac dete-

riores fieri ? Priorum figuram tenuit Abío

fice p*

lon, qui

otrys , Q

poft perpetratum fratricidium reftitutus ad gratiam ,

dominandi inflatus defiderio , f& contra patrem ere-

non pe*

Xit , quatenus de regio illum reiiceret folio , atque

Pyoptetea

Q

niu-

qneno

190

Caput 11l.

(

mucrone fuüo neguiter iugularet ; minime vero , di-

grotegta

Alieno

(

uino operante iudicio , remanfit impunis.

jwt i

fiquiden occubuit iaculo, qui proprio genitori ne-

perdmt,

cem inferre curabat.

Eorum, qui timore proftra-

Dominur

ti veritatem negant, Petrus geffit imaginem. . Me-

eit, quo

ruit profecto coapoftoli eius Ioannis interueniente

fidt &

fufiragio, in Pontificis introire palatium.

Verum

paffione t

ille mortis pufillanimitate deie&us , diu in eodem

pore fequ

perfeuerare .non valuit.

Non enim humiliter ,.

irtem mii

neque conítanter , vt debuit , ingreffus eft , &

1b , Q

fortaífe ideo corruit, quoniam non, vt pugnaret ,

$

fed vt finem videret, acceffit.

De propria namque

rj qui

infirmitate paulo ante eruditus , vbi tantus perfecu-

tionis feruebat impulfus , fe minime ingerere de-

C

buit. Iam enim fopore grau:tus, nequiuerat vigi-

Aj «

lare, iamque mortis timore concuflus, relidtio ma-

Nemo igitur de fe pre-

177

giftro arripuerat fugam.

fumat, quisque propries metiatur vires, potiusque

eligat , infirmus humiliter cedere , quam elatus, &

eteri

inermis ad certamen intrare.

Vix absque cafü, &

[

fto

ignominia euadit, qui temerario aufu bellare cone

Potto j

tendit : facileque euertitur domus , que fupra fui

fiplentig.

ignorantiam efle fundata dignofcitur , ventorum

fEGlEI'aton

quidem impulía fragoribus, atque tentationum agi-

Humilitas. in

Tüt pogif

tata procellis diu ftare non poteft.

lieray

cun&is DEO grata cogno/citur. Lrigitur, fi cadlft,

fcæna fem

pro-

Confiderationes de Paff.. Dom.

: Vero, (j

Álieno

protegitur , quum tentatur: triumphat, quum pu.

gnat.

Sine ipífa nemo vincit, nullusqué in bono

onitori ne-

perdurat.

Hanc fi examinatus tenuiffet Petrus ,

't proftra-

Dominum vtique non negaffet,

Poft cafum didi-

lem,. Me.

cit, quod ante debuerat , füo propterea ceteros in-

erüeniente

ftruxit exemplo.

Dominum quippe ignarus füi,

Verun:

paífione timidus , & frigidus charitate folo cor.

in eodem

pore fequebatur. Si enim dile&ione ferbuiffet, ad

amiliter j

ignem minime acceffiffet.

Exteriorem vtique quz-

s t &

rebat,.qui amoris calore tepebat,

pugnaet ,

$. LAVRENTIVS 1VSTINIAN, d

j namque

Chrifli agone cap. V II pag. zpj.

ts perfecu-

gerere de-

CONSIDERATIO XC.

Qerit. Vip

4Accenfo autem igne in medio atrü , €9 cirtm.

elio m«

(e fe pre«

fedentibus illis , eraz Petrus. in medio eorutit,

potiusque

LUCE XXll. 55,

tus, &

eteriorauerat vehementiffime Petrus , & ab apo-

; cifü, &

D

ftolatus plurimum degenerauerat dignitate,

c]lare cofte

Porro DEI Filii vfus fuerat contubernio , atque

s füpra füi

ventorura

fapientie audierat verbà, & nunc ( proh dolor )

fceleratorum hominum refidebat in medio, & illo-

ionom 4f*

rum potifimum , qui Dominum ipfius tenuerant ,

umilitas I

ligauerant, atque percufferant. Tales equidem ob-

r, fí d

Ífcena femper, & impudica confüeuerunt proferre

pO

Q 2

ele-

|

Caput 111

182

ttendas

eloquia.

Vnde tanta o Petre, mutatio , tamque

tibi repentina deiectio contigit ? Paulo ante cum

pulchritu

fenatoribus celi , terreque Principibus prefente

ergo 0Cj

Verbo, habitare folebas , & nunc cum viliffimis re-

enim C0

fides, & indignis.

Tuas prius diuinis eloquiis ac-

pitio fil

commodabas aures, imprefentiarum autem nugis,

pus fide

obtre&ationibus , blasphemiis. Feruere etiam con-

quid di

moís ha

fucueras dileCtionis incerdio, & modo remiffus , &

Obfecro te , vt ad

gelidus foueris, vt inuidus.

colloqui

tui confiderationem redeas diligenter , & , vbi,

egrum, i

cum quibus, & qualiter fic maneas, perpendere

fi non ft

velis.

Nonne tu ipfe es, qui transfigurati Do-

thol co

mini afpexifti gloriam , paternamque vocem de

pit efe:

fublimi celorum throno audire meruifti ? Nunquid

fidete «

non es ille, qui cclefti fplendore irradiatus, in cor-

confider:

de fiducialiter aifti : Tu cs Chriflus Filius DEI

quaue in

viui? An non tibi apoftolici culminis dignitas eft

efto ver

collata , & lgandi, àtque foluendi pontificium

ciit, qu

fufcepifti ? "Tua adeo in terris auctoritas creuit,

Vt auter

vt, quodcunque ligaueris füper terram , ligatum fit

füperpon

& in colis; 6mliter & quod folueris , fit folutum,

de purid

Cur non aduertis ifta ? Quare paftorali tantum de-

$

rogas cathedre ? atque regale facerdotium inhono-

163 citain,

ras? Certe , etfi non propter te, faltem propter

ilum , qui elegit te, teque pretulit vniuerfis, ne-

quaquam fic agere

ebuifti,

Oro , vt prudenter

at«

Confiderationes de Pa[J. Dom,

195

, lmque

attendas , quoniam in te ommnis elucet Feclefie

AE Quml

pulchritudo, cunctaque pontificalis poteftas. Surge

prafente

ergo ocyus , & de medio iftorum te fegrega. Qu&

liftmis re.

enim conuentio lucis ad tenebras ? que partici-

quiis at«

patio filii lucis cum filiis tenebrarum ? Aut qus

m nyis

pars fideli cum infidelibus ? Nempe vereor , ne

etinm COT

quid tibi accidat mali. NNemo bonus fecure cum

nifis, &

mals habitat,

Corumpunt vtique bonos mores

: VE ad

colloquia nala.

Crede mihi, quoniam minime

k , Vbl,

eorum, cum quibus es, deuitare poteris laqueos ,

erpendere

fi non fecefleris cito, & ab hoc te fübduxeris le-

rati Do-

thali confortio.

Nunquid ignoras, diabolum ca-

m de

put eífe malignarïtium, atque femper in eorum re-

Naxgid

fidere collegio ? Age igitur, que tibi fuadeo , nec

, n core

confiderare. velis. loquentis vilitatem , fed quid ,

iius DEL

quaue intentione loquatur.

Magiftri tui mémor

jgnits et

efto verborum , ne , quod tibi futurum effe prz-

ontiiciom

dixit, cueniat, feroque velis fano parere confilio.

s CIelt

Vt autem temeritati non adfcribas, quod affero,

jigatum fi

fuperponam digitam ori meo, & tui exitum cor-

t folutum,

"

de pauido przftolabor.

antum dt*

$. LAVRENTIVS IFSTINLA N. lo

n inhono

7/ex citato.

n Pl'Opæf

geríis, D*

pf

dv

03

CON-

184

Caput I1I.

CONSIDERATIO XCI.

querebi

eum g

E ( Petrus ) fedebat cum miniflris ad ignom , &

in cord

calefaciebat Je.

MARCI, XiV. 54.

fandbo i

Ffdie&ionis ignis, eft & cupiditatis. De hoc

negitiol

"Tunc &

— dicitur : Ignem veni mittere in terram , &

pam,

quid volo, nifi vt ardeat ? De illo autem : Omnes

adulterantes velut clibanus. corda eorum.

Ifte fu-

lis füis,

per credentes in cenaculo Sion defcendens, variis

panem

flammau

linguis eos DEVM laudare docuit.

Iile in atrio

y|

Caiphe inftin&tu maligni fpiritus accenfus, ad ne-

iV.1

gandum , ae blafphemandum Dominum noxias per-

fidorum linguas armabat.

Quod enim intus in

domo Principis Sacerdotum fynodus maligna gere-

((

bat, hoe ignis in atrio foris, inter frigora no&is

: Ptf

materialiter accenfus typice preemonftrabat. — Qui-

fiis ,

cunque ergo vitiofüm, noxiumque in fe exftinguit

incendium, poteft dicere cum Propheta Domino :

Quia'factus fum ficut vter in pruina, iuftificatio-

Ti

nes tuas non fum oblitus. In quibuscunque autem

(

flammam charitatis turbida vitiorum flumina obrue-

CO

vult. dif

runt ; audiunt a Domino : Quoniam abundauit

accüfiri

iniquitas , refrigefcit charitas multorum. Quo fri-

Ybinm

gore torpens ad horam Apoftolus Petrus, quafi

Quid vel

prunis miniftrorum Caiphe calefieri cupiebat, quia

temporalis, commodi folatium perfidorum focietate

bit, quo

qug-

Confiderationes de Pafl. Dom.

185

Y

d

quzrebat.

Sed non mora,refpe&us a Domino ,

[

cum ignem prauorum corpore , tum infidelitatem

M

in corde reliquit, Ac poft refürrectionem Domini

*D

fancto igni recreatus , funditus exceffum trine

negationis trina dile&ionis confeflione purgauit,

De ho

unc etenim completa illa memorabili pif-ium — ca»

m , &

: Omnes

ptura, cum veniffet ad Dominum cum condiícipu-

Ifle fi.

lis fuis, prunas pofitas, & piícem fuperpofitum, &

Ds, Vatli

panem mox videus , fui cordis arcana prunis in-

flammauit amoris.

e in atrio

E

FENER. BED A. li, IV. in Marc. cap.

AXIV. Ton. V. pag. 197. 195.

oxias pet-

ints m

CONSIDERATIO XCITI.

pna pere-

ora nodis

Pontifex érgo interrogauit 1ESE'M de difcipulis

. Quï-

fuis , & de dottrina eius. Refpondit e IESVS:

exftingut

Ego palam locutus fum mundo Cgc.

Domino *

IOAN, XVIII. I9.

iftficatio-

«

malitiam ! cum

x

:

R

e-audiiffet in templo con-

j quten

cionantem , & palam docentem , nunc id

na obrut-

vult dj fcere.

Quia enim nihil habebant, de quo

abunda

accufaren: , de difcipulis interrogabant.

Forte ,

(uo f

vbinam effeat , & qua de cauffa collegiffet illos ,

is, qui

quid vellet, de quibus ageretur.

Hoc autem dice-

bat , quïï

bat, quod vellet iilum vt feditiofum , & nouatorem

(ocictte

ar-

04

que

186

Caþ&t 111

(

arguere, quafi nemo alius ipfi crederet preter illos,

CO

quafi fcilicet mala. quedam effíet officina.

Quid

ergo Chriftus ? Hec confutans ait: ( Ego palam

D

locutus füm mundo ) , non priuatim difcipulis ;

f

( ego palam docui in templo ), Quid ergo ? Nihilne

fecreto dixit ? dixit quidem : at non , vtilli puta-

ahm

bant, timens , & feditiones mouens ; fed eum ea 5

l

Ya

quas dicebat , füpra multitudinis captum erant.

amat lat

( Quid me interrogas ? Interroga eos, qui au-

qon angt

dierunt. ) Non arrogantis hec (ünt, fed fiden-

pit corag

tis di&orum veritati. Quodigitur in principio di-

eft fraus

cebat : ( Si ego teftimonium perhibeo de me ipfo,

que ca;

teftimonium meum verum non eft: ) hoc & nunc

gaucium,

fubindicat, fide dignius volens teftimonium ftatuere,

Thodo ob

Cum enim de diftipulis , vt difcipulis percontare-

vinus in

tur, quid ait : Mene de meis interrogas ? inter-

vitonm

roga inimicos infidiatores , eos , qui me vinculis

conftrinxerunt : hi loquantur.

Hec quippe eft

tegitur,

quod ag

non dubia veritatis demonftratio , cum quis inimi-

cos di&torum teítes aduocat.

fiquidem

Vénena ;

$. CHRYSOSTOMVFS Honi. LXXXIIL

dilunt ,

d. LXX XIL in dann, Tom. VIIL pag. 492.

toinus [f

(0 piln

fictret o

Itini Qcc

Dblicum

CON-

Confiderationes de Pa[J. Dom.

187

Bl

CONSIDERATIO XCIII.

« Quid

i paam

Eygo palam locutus fum. mundo , ego fémper docui in

iipuli ;

Jynasoga , &9 in templo, quo emues ludei conue-

? Nhilre

unt €9c.

1OANN. XVIII, 20. 2I.

Ll putae

alam quippe Dominus .mundo Joquebatur , quia

&m &

P

veritatem omnibus fatebatur.

Non enim

l] etanta

amat latibula veritas , non diuerforiis dele&tatur ,

, qui a

d fiden-

non angulos quzrit, appetit autem publicum , cu-

1cipio d«

pit coram omnibus predicari. In illa fiquidem non

eft fraus, non duplicitas , non fimulata locutio, ne-

me ipf

que caligo tenebrarum ; quin potius lux, claritas ,

c & m

gaudium, tranquillitas, & abundantia pacis. Quo-

ylatuerd,

X COtatee

modo obfcuritate fallacie inuolui poteft , quum di-

uinus in illa fplendor inhabitet ? Porro turpitudo

s ? nter-

vitiorum , & obfícoenitas criminum fola veritate de-

? Vinculis

tegitur. Apoftoli fententiam audi: Omne , inquit,

yippe d

Serenitate

quod arguitur, manifeítatur a lumine.

yis inimi

fiquidem illius mentis opaca clarefcunt, frat;e;iiägue

venena. nofcuntur.

Hanc omnes imitantur , &

$641

diligunt , qui fünt ex parte illius.

Proinde Do-

492-

minus IESVS iuftitie fol, & veritatis candar mun-

do palam loquebatur, vt veritatis fpecimen noti-

ficaret omnibus, & quam concupiícibilis effet, ne-

mini occultaret,

Claritatis fue radios emifit in

publicum , vt ambulantibus in fpiritu iter vitos

s

often-

N

(

198

Capst 111,

oftenderet.

UE

Vniuerfis gratiffime illam. expofüit ,

& in occulto loquutus eít nihil.

Quantum ad il-

colapLirat

lum attinuit, omnes fblendore fuo vocauit ad fe,

idem hoi

priuatam fiquidem non quzrens gloriam , nilque

$.1

dignum redargutione pronuncians, vt loqueretur ,

i j

filentiifecreta non petiit. Hinc errorum magiftri,

CO.

& falfarum herefüm fautores facile deprehendun-

tur, ne veritatis agnofcantur in lumine , renuunt

Ht attà

ápparere in publico, prius de fe ipfis ,

uam de

p

aliis turpiter erabefcunt.

Nemine contra illos te-

ftd qU

ftimonium perhibente, ipfi fe accufant, & damnant.

1

tanqi

Sibi namque rationabiliter difplicentes, turpitudinem

Saluatoris veram in

inquit, d

propriam collocant in fecreto.

quod oli

fe proteftantur effe fententiam , dicentis :

Qui

petie 1

male agit, odit lucem , & non venit ad lucem ,

debite à

vtnon arguantur opera eius, quoniam mala fünt,

Sic & Adam preuaricationis deprehenfus in fcelere,

prmo p

Pto nobi

fouit latebras , quatenus , quod ei apparebat defor-

ipfe pec

me, DEO fimiliter tegeretur ; minime tamen oc-

cultare fe potuit afpeCtibus veritatis.

pro n

Dum enim

füo mor

erubefcentem fe vocauit ad fe, dira illum increpa-

tione corripuit.

Corripuit plane, & omnes quo-

am nobi

tidie corripit delinquentes.

Lux etenim, atque illa

1m ilud

miniam i

increpatio veritatis effe cognofcitur, quum deli&um

difplicet , & iniquitas redarguitur in cuiusque cor.

us i

Cohormui

depeccantis, In mente fiquidem iuftificati hominis

"

tan-

lboife:

Confiderationes de Pa[J. Dom.

189

of

tanquän in propria fede fübfiftens , toties repulfa

(um ad jl

colaphizatur , & ccwditur, quoties diuinam legem

t d f

idem homo voluntate transgreditur.

1 , Rilqie

S..LAVREN TIV;: I V; TINIAN. ..

XUeretür ,

sit. jag. 297.

| magiftr

CONSIDERATIO XCIV.

fehendur.

, Tenuunt

Hac autem cum dixi[fet , onus affiftens minifirorum

quam de

- dedit alapam 1 ES .. 10AN. Xviu. 22.

1 illos te.

damnant,

ftud quidem voce Prophcte predictum etiam eft,

tanquam de Chrifto futurum : Dorfum. meum ,

Ditodinem

Vetam i

inquit, dedi ad flagella, & genas meas ad alapas ,

quod olim predictum nunc in condemnationem fu.

&: Qu

| um ,

perbie ludaice , & aboliionem ignominie nobis

la fürt,

debitz ad cxitum perducitur, quippe qui in Adam

'/

n fcdere

primo peccauimus , conculcato mandato diuino.

Pro nobis enim fuüftinet ignominiam, quandoquidem

at defor-

ipfe peccata noflra portat, iuxta Prophete yvocem,

imen oc

& pro nobis dolet.

uemadmodum enim corpore

um enm

fuo morti tradito mortem de&ruxit, fic ignomini-

increp

am nobis propter przeuaricationem , & primigeni-

nes quo-

um illud peccatum alapa deleuit, Chrifto per igno-

qtgue 1l

miniam infli&ta. Vnusenim inftar omnium pro omni-

delidum

«

a

f

1

u

irdd Ommnes

bus ignominiam fubiit.

Quanquam cre

que cur

cohorruiffent, opinor,

f

t

n

nefarii fceleris fenfum

homitis

babuiffent: glorie quip;e Domianus impia percufforis

tat]

manu

(

t9o

Caput I1I.

quippc t

manuferiebatur. Scifcitari porro non erit inutile,

quam ob cauffam audaciffimus hic, & impius mi-

faüunt, Q

nifter IESV colaphum incutiat , qui nihil plane

Chrittum

duri, aut. afperi protuliffet , fed mitiffime ad omnia

uolus etrg

refpondiffet,

Sed ne ipfüm quidem videas Iudao-

principu

uerteret

rum principem imperiff2, vt eum cederet, ac aufü

fineis, (

tam impio irrueret, — Erunt , qui tritam, & vfita-

tam miniítrorum confuetudinem effe dicent, qui,

ba infer

quum ad iudiciorum prafides alicuius criminis reos

$

adducunt , modeftius loqui cogunt etiam inuitos :

IN

quodfi durius aliquid eis exciderit , ipfi eos inter-

(

dum indigne habent.

Sed non arbitror, illius in

Chriftum intemperiei cauffam hanc fuiffe, verum ,

fufpund

fi animum ad ea, que prius dicta funt, intenderi-

mus, aliam rei gefte cauíffam comperiemus. Paullo

t

ante enim dicebamus , miniftros aliquos in offen-

fionem principum incurriffe , quod , quum iuffi

qm

M

effent IESVM comprehendere, fic edo&ti reuerfi

b

funt, tantaque illius admiratione defixi , vt palam

addodus

dicerent , hominem nunquam fic effe loquutum.

Ininus o

Qua re in rabiem aci Pharifei dicebant : Nun-

nec alia |

quid & vos fedu&i eftis ? Nunquid ex Pharifiis ,

fürore,

aut ex- principibus aliquis credidit in eum ? Sed

€0 dedü

turba hec, que non nouit legem , maledi&i fint.

&e loq

Quum ergo Seruatoris fermo principibus memori-

10n pol

am refricaret illius in miniftros indignationis (( tefte;

loquuts

quippe

Confiderationes de Pa[J. Dom.

191

"iE tOgtjl

quippe eos do&trine füz citabat dicens : Ecce, hi

Qpius mj

fciunt, quz dixi ego ) , minifter ille, qui, quod

lil plae

Chriftum füfpexillet , reprehenfüus fuerat, ne bene-

d ompia

uolus erga eum effe crederctur, atque vt animum

5 Tudgo.

principum ad alias quodammodo cogitationes di-

acaufü

uerteret

os ei obturat aiapa , plura loqui non

& vít

finens, ex quibus damni aliquid miniftrorum tur-

"Dt, qL

be inferri poffet

mintis 1eog

S. CTRILL. AdALEXANDR. li, XL ii

1 IDItOS :

Joan. cap. X V II T. . 22. pag. 1027.

€0$ 1ntete

, Illus ia

CONSIDERA TIO XCV

veum ,

Refpondit ei IESP'S : Si male locutus um , tefHimo-

dntender

nium perbibe de malo : fi autem bene ; quid me

s Daullo

cedis ? Loc. cIT. V. 23

in offen

um ivf

agnam iniuriam effe miniftri oftendit, tametfi

li reuerf

M

vilis quidam , & ignobilis reus in iudicium

vt palaa

adductus effet.

Eum etenim temerarie cedit, quem

(Qquutum.

minus oportebat, a quo nec vllo iniquiore verbo,

p N

necalia quauis cauffa eflet laceffitus , fed precipiti

Jharifeis y

furore, & animi intemperie , atque efferatà rabie

Qffl ? $d

eo deduétüs.

Argue enim , fi iuuat, & me non re-

dii fint.

&e loquutum effe reuincito : fin autem id facerg

mermo.

non potes, cur demum c«dis eum , qui innocenter

loquutus eft

Trita igitur ifta, & familiaris eft

( teti

huius

qupe

(

192

Caput 1T1,-

huius loci explicatio.

qi nihil

Ego vero fenfum horunr

verborum alio pertinere arbitror.

Miniftrum

4 [jo n0!

enim forían arguit , grauiflimam iniuriam intuliffe ,

nxtione f

temeritat

non vtique, quod incuffiffet alapam , fed quod ma-

giftrum admirationi prius habitum , nunc vero

po boni

malis. rel

nullius rei condemnatum , male mul&aret,

Nifi

ftus, età

ergo captus effet antehac meis fermonibus, inquit,

nifi te optima docere , & mirabilis facrarum litte-

füünet,

rarum interpres tibi vifüs effem , nifi ipfe tunc ex-

coli Doi

-

clamafles

*

Nunquam fic homo loquutus eft, ali-

pulus, q

qua forfan ignorantig tuz venia dari potfet,

Ve-

fümus , (

rum; quum agnoueris, & laudaueris, nec teffimo-

anquam

fi quand

nium aduerfuüs meos íermones laturus fis, fi tua

durius al

ilius vocis meminifle iuuaret , nunquid excufatione

omni peccatum tuum cariturum eft ? Et huius qui-

eyafperat

dem loci fenfum fic intelliges 5 animaduertendum

Conultiis

tamen eft, Seruatorem incomparabilem quandam ,

fti ag

& mirabilem. fumme patientie nobis formam hie

türe inf

verbis depingere , & füpreme bonitatis illuftrem.

prorfos

quandam fpeciem , & imaginem fe ipfum prebere.

em ref

Nam qui vno, ac folo nutu Iudeos omnes fun-

nos ulci

ditus perdere poteft, feruiliter colaphis czditur, nec

uis dioin

ftatim vifcifeittur, quia non eftficuti nos angufti

Tüm ;q

wnimi, nec ire', aut dolori cedit, aut ambitionis

tem ;m

onere premitur , fed principem blando fermone

16 corit

placare ftudet, dicens, non effe percutiendum eum,

aligrum

qui

Confideratienes de Paf Dom.

195

1 hotum

qui nihil male loquutus fit : & intef füpplicia ipfà

Mizilrum

& fuo non abhorret inftituto.

Conueniente quippe

ratione füade: Tuceorum faftus, miniftrum ab illa

3tuliffe ,

quod fra«

temeritate recedere , quippe qui accipit ipfe mala

ünC vero.

pro. bonis, vt fcriptum eft, & inimicis fuis bona pro

ij

Vi

t N

malis retribuit.

Sed Dominus nofter IESVS Chri-

5, inqiit

ftus, etiam quum alape ei infliguntur , patienter

rum litte«

fuftinet, quamuis DEVS verus fit, terrzeque ac

coli Dominus,

(ünc ex

Nos autem miferi, qui terra ac

; Cf[, ali'

puluis, qui tenues, & anguíti, qui oleribus fimiles

ht Ve

fümus, ( homo enim ficut fenum dies eius, &

- teftio

tanquam flos agri fic efllorebit , vt fcriptum eft )

fi quando fratrum aliquis verbo lapfus fuerit , &

cufatione

durius aliquid in nos protulerit , more draconum

Vuius quie

exafperati in eum infurgimus , & mille pro vno

evtendurm

conuitiis eum petere non fatiamur , nec animi no-

mndam ,

ftri anguftiis modum facimus ,. nec communem na-

mam hi

ture infirmitatem reputantes, mutua charitate iram

illoftrent

prorfüs obruimus , nec in ipfum fidei noftre du-

prabere

cem refpicimus , & confummatorem IESVM ; fed

nos ulcifci.inprimis cupimus , idque acerbe, quam-

nes fün«

uis diuina Scriptura dicat, modo quidem , vias eo-

itur, nec

rum , qui memores funt iniuriarum , effe ad mor-

; angifi

tem ; modo vero : vnusquisque malum fratris fui

ybitionis

ne cogitate in: cordibus. veftris.

ÉLt vero mutua

(ermone

| aliorum erga alios manfuetudinis , & mirabilis pa-

uf Wæ :

tien-

qu

J

194.

Caput 111,.

tientie ipfe vniuerfi Dominus Chriftus forma , &

v D

exemplum . nobis fit propofitus ,, qui & harc ob

dixeris ,

cauff'am ad nos ait alicubi : Non eft difcipulus fü-

füdore,

pra Magiftrum, 2eque feruus fupra Dominum fuum,

dixerim ,

J (, YRILL. /ILEXAN.DR. loc. cit. 9. 12

10 etiam

]enire vi

CONSIDERATIO XCVI.

gità, quo

5 male locutus fum ,. teflimonium . perbile. de ma-

facrum 1

lo : fi autem bene ; quid me cedis?

verba pr

quisquam

LOC, :€rt;

le füm ]

icet o admirande vir, aliis contumeliam inferen-

benes q

L

tibus, non tamen affici iniuria, & ledentibus

dido ne.

iniufte non.ledi. Quodfianigma hoc tibi videtur,

o

ilico id tibifoluere conabor.

Nam, qui philofo-

Fbf 1y

phatur ( hoc eft, in rerum. diuinarum rmeditatione

verfatur ) & ab inimicis illatas contumelias , .atque

CO

iniurias moderate, ac manfuete fert , is neque illis

9 mok

contumeliam facientibus patitur , neque iniuriam

inferentibus vllam accipit. Sed fi verum dicendum

eft, illi funt, qui iniuriam , & contumeliam pati-

m

untur, qui & ab hominibus condemnantur , & fer-

!

i?

monibus differuntur.

At qui & contumelia, & in-

Ti pluti

iuria altior eft , is & hic ab omnibus mortalibus

QUif qu

coronabitur encomiis, quod non modo hoftem ,

hat

fed animos , iramque fuam fuperauerit: & in altera

ppetitgs -

vita

Confiderationes de Pa[f. Dom.

195

om, &

vitaa DEO maxima obtinebit premia,

Quod fi

httC ob

dixeris , iniuriarnm tolerantiam multo conftare

ipulus fj.

füudore, & labore, nec ipfe inficias iuerim 5 fed illud

um füum,

dixerim , maximos labores parere coronas.

Si ve-

h013

ro etiam exemplo quodam facili ad comparandum

lenire vis animi tumorem , atque zftum , illud co-

VT

gita, quod , cum fcelerata , ac nefaria illa manus

? i Mif

facrum illum Chrifti vultum alapa percuffiffet, ipfe

ls?

verba protulit, preítantiora, füblimioraque, quam

quisquam meditando affequi poffit : fi quidem ma-

le fum locutus , teftificare de malo ; fin autem

minferen.

Bene; quare me percutis ? At hoc carmine füpra-

vdentibus

dicto ne ceíles. anime medicinam facere,

i videtuty

S. ISIDORVS PELVSIOTA, li. IV.

j philofo«

Epifi. 1906. pag. $24. $25.

editatione

i, dque

CONSIDERATIO XCVII.

yeque i

SSi male locutus [üm , teffimonium perbibe &vc,

- jniuriam

LOC. ClIT.

dicendora

t

jan; pl

uemadmodum diuerfa fünt indignationis , &

Q

ur,&fer-

ire nomina : ita quoque fübie&tz ipfis notio-

nes plurimum inter fe differunt.

Indignatio enim

ji, &i

yortalibus

quafi quedam incenfio eft , ac repentina affectus

hoflet ,

exhalatio : irà vero dolor conftans , perpetuusque

appetitus vicis rependende nocentibus, anima ve-

j glcer;a

V

p

lut

196

Caput. 111.

lut in vindi&am pruriente.

Scire itaqüe operew

dirmore

pretium eft, quod affe&u vtroque peccant homi-

Aduer(us

nes , aut furiofe, ac temere aduerfus irritantes

fipfo €

commoti, aut per dolos, ac infidias eos, qui ipfis

facellere

moleftiam exhibent , circumuenientes , qux duo

exeneri

cauenda nobis funt.

Qui igitur fieri poterit, vt

nifi foni

turbulentus ile affeGius, ad ea, qux non oportet,

tur b i

non cieatur ? Quomodo ? Si fueris prius humilita-

lum effü

tem edo&us, quam Dominus & verbis precepit ,

impietate

& re oftendit. Quippe modo dicit : qui vult inter

filio prue

vos primüs effe, fit omnium poftremus : modo vero

teris, vit

tolerauit. cedentem leni animo , atque immoto.

Tirpabis,

Nam ca«li terreque conditor , ac Dominus , qui a

gnitas, j

creatura omni tam fpirituali, quam in fenfum caden-

Cxamen 1

ti adoratur, portans omnia verbo virtutis fuz, per-

finus m

cufforem non mifit viuum in inferos , terra ad im-

ritionis

pium deglutiendum dehifcente , fed commonvcfacit,

tudinis l

ac docet: Si male locutus fum , teftimonium per-

Cümulu

hibe de malo ; fi autem bene, quid me czdis ?

Janafcent

Etenim

fi iuxta preceptum Domini poftremus

linum, j

omnium effe affueueris , quandonam indignabere ,

lintlo af

quáfi fis preter dignitatem contumeliis diuexatus ?

midtie, |

Cum puer paruulus tibi conuiciatur , conuicià fa-

irtequieto

cis ridendi materiam : quin etiam ,

cum quis

Tis fpirit

pra phrenitide mente lapfus , verba ignominio-

Tyonitioni

ía loquitur, ducis illum mifericordia, quam odio

di-

Confiderationes de Pa[j. Dom.

197

£ optre

digniorem.

Non igitur verba ipfa, fed infurgens

1t lhomi-

tritntes

áduerfus contuiciatorem füperbia, & cuiusque de

feipfo exiftimatio moleftiam , ac negotium folent

qui ipfs

faceffere,

Quare fi vtrumque horum ex animo

W duo

exemeris, ea, qui proferuntur, nil aliud funt ,

(erit, vt

nifi fonitus fruftra, ac temere editus.

Define igi-

Oportet,

tur ab ira, & derelinque furorem , vt ir& pericu-

huilitae

lum effügias, qui de calo reuelatur fuper omnem

Iectpit ,

impietatem, & iniuititiam hominum. XNam fi con-

"ult intet

filio prudenti amaram ire radicem exfcindere po-

lo vero

teris, vitia non pauca vna cum hoc principio ex-

jmmoto,

ftirpabis.

Nam dolus, füfpicio , infidelitas , mali-

$, quid

gnitas, infidice , audacia, & omne fimilium malorum

m cade

examen vitii huius germina funt.

Quare ne auer-

[ug, pet-

fimus nobis malum tantum , animw zgritudinem ,

12 00 ff«

rationis caliginem, abalienationem a DEO , neceffi-

onefacit

tudinis ignorantiam, belli principium, calamitatum

um pe

cumulum , malum dsmonem, ipfis animis noftris

: cedis ?

innaícentem, & velut impudentem quemdam inqui.

yoftremus

linum, interiorà noftra occupantem , atque Spiritui

gnabere ;

Íhn&o aditum praecludentem,

Vbi enim fünt ini-

yexitus ?

micitke, lites , ire& , rix& , contentiones, tumultus

wica f

irrequietos in animabus gignentes : ibi manfüetudi.

vm qu

nis fpiritus haud requieícit,

Sed beati Pauli ad.

;nominio-

monitioni obtemperantes , omnem iram , & in

dignationem, & clamorem cum malitia omni a nobis

(

p2

tolla«

'

|

198

Caput 111.

llamus, efficiamurque in nos inuicem humani

anim! t

ac mifericordes , exfpe&tantes beatam fpem , man-

£em euus

fuetis promiflam

Beati fiquidem mites, quoniam

tem, C

ipfi pofiidebunt terram

melia af

S. BASILIVS M. Homilia . aduerfas. iratos.

tantum .

Jom. ll. pag. oo.

percuffi

CONSIDERATIO XCVIII

tulit , Y

16,

I

Si wale locutus fuüm €?c. Loc. cr*

mur, f

lle, qui demones eiiciebat, & innumera opera.

dafüis i

batur bona, cum eum damoniacum appellarent,

exhibete

non fulmen emifit, non conuiciatores contriutt ,

tür , vt

non linguam illam combuflit , vfque adeo impuden-

COmmon

tem, & ingratam ,

licet hec omnia facere poffet ;

inuadent

fed accufationem folum depulit, dicens:

Ego d-

quenter

monium non habeo , fed honorifico eum , qui me

TiODTUm

mifit.

Cum autem feruus pontificis illum percuflit,

T. cadi

quid ait? Si male loquutus fum , teftimonium per-

YObiS hi

hibe de malo ; fi autem bene, quld me czdis ?

que did

Quodfi Dominus Angelorum fe excufat, & ratio-

*X memc

nem famulo reddit, non opus oratione longiori.

Hec folum verba mente reuolue , ac frequenter

fequatur,

noftre d

meditare, & dic : Si male loquutus fum, teftimoni-

Aügrati

um perhibe de malo ; fi autem bene , quid me c&-

Vice fren

dis ? Et cogita, quis loquatur , ad quem loquatur ,

Todum.

& quade re;.cruntque tibi verba ifthec diuinum

qqoddam ö. perpetuum canticum , atque omnem

ani-

Canþderdäz'ones de Pa[f. Dom.

199

lm ,

animi tumorem fedare poterunt.

Cogita dignita-

T. mf

quoniam

tem eius, qui affe&us eft contumelia, lzdentis vilita-

tem , contumelie grauitatem.

INon enim contu-

melia affecit tantum , fed percuffit : non percuffit

fur irdos

tantum , fed & alapam dedit ; huiusmodi autem

pereuffione nihil ignominiofius.

Attamen omnia

VTL

tulit , vt maiori exemplo moderate agere diíce-

res,

IT

Hec non hoc tantum loco philofophe-

Lau-

r Optfte

mur, fed fuüo tempore horum recordemur.

pellarent,

daftis ea, que .di&a funt , fed operibus laudem

exhibete.

Athleta quippe in paleítra exerce-

contriut ,

tur, vt in certaminibus exercitationis vtilitatem

impuer-

commonftret,

Et tu ergo eorum, que audifti ,

te poflt;

inuadente ira, lucrum exhibe , & hoc dictum fre-

: I de-

queuter in ore habe: Si male locutus fum , tefti-

1, qii 1*

monium perhibe de malo ; fi autem bene , quid

| percumt,

me cedis ? EHoc in mente defcribe.

TINam ideo

ynium pet«

vobis hec verba frequenter commemoro, vt omnia,

; cedis !

qui dicta fünt, in mente reponantur, & nunquam

,& ntiv

ex memoria deleantur , exque recordatione vtilitas

: Jongiri

Namíi hec verba in latitudine mentis

fequatur.

frequentit

noftre defcripta habeamus , nemo ita lapideus , &

tetimon

ingratus , atque fenfüs expers , vt ira efferatut : nam

ud mec

vice freni, & habenarum hgc. verba linguam vltra

i ]oquatur,

modum, & terminos euagantem coercere poterunt,

c dioinum

inentemque tumentem reprimere , & in moder-ato

!

VI-

äue Omf?em

P

73

á

j

200

Caput I1F.

vite genere perpetuo continere , pacemque in no-

II

bis integram conílituere , qua vtinam femper fru-

amur gratia, & humanitate Domini noftri IESV

& omi

Chrifti , quicum Patri, fimulque fan&to Spiritui glo-

moniü

ria, imperium, & adoratio nunc, & femper, & in

traden

fecula fieculorum, Amen.

falfi t

S. CHRYSOSTOMTV'S. Homik I. de incom-

tia tef

grebeuf, D E I natura in. fie. Tom, L. pag. 452« 4$2.

autem

t (? Dpbe aX

B

Tunt :

$1

oUa

30E30& 30& S0EIE

Qumus

CAPVT TV.

plum.

aliüd 1

fj

N

&rat CO

r

S

F?:lj?z teflimonia apud Caipbam IES& $

,/

exfurg

TQ9 flens paritur

interrog

IL — Reus mortis in concilio pronunciatur,

desqu

tür ab

Il Per f"ummmn dedecus , [putis impiorum,

Tefpon.

Jpeciofus forma. pre filiis bominum coupurcatur.

terroga'

lF. Ceu fal[us voates -velata facie illuditur ;

te per

colapbis , . palmisque. diuerberatur : [annis , atque

fitu &

contumeliis per reliquam no&tem lace[fitur.| MAT TH.

&i. (a'

XXVL 59. MARCL XIV. 55. LUCE. XXIL 63.

T.

(b) «

: Confiderationes de Paff. Dom.

201

üe in no.

nper fru.

L. ar) ! Principes autem facerdotum ,

i IESV

& omne concilium quzrebant falfum tefti-

itui glo-

monium contra IESjV M, vt eum morti

v, &n

traderent, & non inuenerunt , cum multi

falfi teítes accefliffent : (b) & conuenien-

d da«

TE

tia teftimonia non erant. (a) Nouiffime

autem venerunt duo falíi teftes , & dixe-

j

runt: Hic dixit, (b) quoniam nos audi-

od

,

F

uimus eum dicentem : Ego diffoluam tem-

plum hoc manufa&um , & per triduum

aliud non manufadum adificabo,

Et non

erat conueniens teftimonium illorum. Et

1 IESVS

exfurgens fümmus Sacerdos in medium ,

interrogauit IESVM, dicens: Non refpon-

Mil

des quidquam ad ea, que tibi obiiciun-

tur ab his? Ille autem tacebat , & nihil

impiürtm,

refpondit.

Rurfum fummus Sacerdos in-

rtabf

terrogabat eum , & dixit ei : (a) Adiuro

illudiur j

te per DEVM viuum , vt dicas vobis ,

i, i

fi tu es Chriftus Filius DEI (5) beredi-

MATIR.

&i. (a) Dicit illi IESVS : tu dixifti

yx 6 ]

(b) ego fum. (a) Verumta vea dicf;? vo-

[

P 4

bis

202

Caput 1P.

(

bis : Ámodo videbitis Filium homlms "fe-

CC

dentem a dexteris virtutis DEI

& veni-

entem in nubibus coeli,

Britipe

Tl

II. Tunc princeps Sacerdotum fci-

[

dit veftimenta fua, dicens : Blafphemauit :

quid adhuc egemus teftibus ? ecce nunc

pa

audiftis blafphemiam , quid vobis videtur?

Et

T0f

(b) Qui omnes condemnauerunt eum

Munditi

& (a) refpondentes dixerunt: Reus eft

irreprexe

mortis.

qui quer

Ron mui

IIl Tunc expuerunt in faciem eius,

aduerfüs

& colaphis eum czxciderunt ; ( c ) & viri,

Sacerdot

qui tenebant illum, illudebant ei, caeden-

Tant inu

tes. Et velauerunt eum , (b) & miniftri

CUm. halb

alapis eum cedebant

tüt ; adi

IV. (a) Alii autem palmas in faciem

für , qui

& hoc,

eius dederunt, dicentes : Prophetiza no-

bis Chrifte, quis eft , qui te percuffit ?

Ciphe,

feniorib

(c) Et multa alia blafphemantes dicebant

defiderar

in eum.

rinam :

& dij

CON-

Confiderationes de Pa[J. Dow.

205

ninis 'fo.

& veni.

CONSIDERA TIO XCIX.

Piincipe: autem Sacerdotum ,| C? omne. concilium

um fr

quarebant. falfum teftimonium contra IES VM , t

eum morti traderent, &? non inuenerumt,

emauit «

MATTH. XXVl. 59.

C& n'ünc

t per hzec manifeftum eft, quoniam peccatum

ridetur?

E

non fecit IESVS , nec fuit dolus in ore eius.

t eum :

Mundiffimam autem fuiffe vitam ipfius , & omnino

Reus cf

irreprehenfibilem , & auferentes occafiones eorum ,

qui quzrunt oceafiones , ex hoc demonftratur, quia

non inueniebant aduerfarii eius, quod dicere poffent

em elus,

aduerfüs eum, vel colorare: fed querebant omnes

) &viri

Sacerdotes , & concilium vniuerfüm , & nihil pote-

, ceden.

yant inuenire,

Quoniam falfa teftimonia tunc lo-

- tuiniftri

cum habent, quando cum colore aliquo proferun-

tur : aduerfus IESVM autem nec color inuenieba-

tur , qui poffet contra IESVM adiuuare mendacia ;

n faciem

& hoc, cum eflent multi volentes gratiam tribuere

tin 00

Caiphe, & Principibus Sacerdotum , & fcribis , &

xeufft ?

fenioribus, & vniuerfo concilio, hoc ipfüum audire

dicebant

defideranti,

Et hec, qui confiderat , maximam

laudem exhibet IESVS propter vitam eius, & do-

étrinam ipfius, qui fic omnia irreprehenfibiliter ,

& dixit, & fecit, vt nullam verifimilitudinem re-

P5

pre-

0N

204.

Caput I E

1

prehenfionis inuenirent in eo, nec mali , nec multi,

Wi l

nec tales aftuti, & ingeniofi,

promiüt

dauusmot

ORIGENES. in cit. locun — Mattbei, Tofn.

glum ho

III. pag. 909. n. 107.

Ft in tri

CONSIDERATIO C.

templo c

qudienun

NouifFime autem venerunt. duo. falfi tefles , & di-

xerunt :

Hic dixit

Po[Jum. deflruere templum

Quod n

dixerunt

DEI, 9 poft triduum reedificare illud.

templum

MATTH. XXVI. ÓI.

Et confi

Ton arbitreris, Mattheum duos hos teftes fine

eeffit in

cauffa falfos dixiffe, cum vera viderentur effe

Vnus vol

teftimonia eorum ex eo, quod exponit Ioannes ,

Chriftum dixiffe

precpiet

Soluite templum hoc, & ego in

um dati

tribus diebus excitabo illud, quando & additur :

multis en

Hoc autem dicebat de templo corporis füi.

Sed

imenti f

vide verfutiam falforum teftium duorum , qua per-

t ipfo

füafione vtentes , fumpta ab aliquo dico vero,

Marcus €

quod dixerat IESVS, finxerunt. teftimonium falfum.

principes

IESVS autem non dixit: Soluo templum hoc, &

querebon

in tribus diebus füfcito ipfum ; fed : Souite tem-

Torti t

plum hoc , & in tribus diebus excitabo ipfum.

fafom te

Falfi autem teftes retulerunt eum dixiffe, quod

Wenientia

non fuerat dictum ab eo, nec dixit : Poffum folue-

evfürrent

re templum. DEI, & in tribus diebus reedificare

illud.

D. Quo

Confiderationes de Paff. Dom.

205

àeC rüülti

illud, Impietatem ergo folutionis templi non ipfe

promifit facere , fed illis , qui fuerant apti ad

i, Tm,

huiusmodi opus, commifit, dicens: Soluite tem-

plum hoc.

Sibi autem , quod referuauit, id eft:;

Et in triduo fufcitabo ipfum. Et quod ille dixit de

J

templo corporis füi, Iudei prepediti malitia trans-

,U

audierunt, & intellexerunt de templo illo lapideo,

u

Quod manifeftum eft ex eo, quod refpondentes

dixerunt: Quadraginta & fex annis cdificatum eft

iil,

templum hoc, &tu in tribus diebus fufcitas illud ?

Et confidera, quoniam non vnus falíus teftis pro-

teffes [ine

cefit in teftimonium hoc, mec enim füfficiebat

'entur effe

vnus volentibus interficere IESVM , quoniam lex

loonnes ,

precipiebat : Non manebit teftis vnus teftimoni-

& epo it

um dari aduerfus hominem.

Sed nec tres erant :

; additur :

multis enim accedentibus tcflibus falfis , vix duo

iM

e

d

(ui

inuenti fünt, qui aliquid dicere viderentur.

Sed

, qui pe

nec ipforum teftimonia conuenientia erant , ficut

«0 VefO ,

Marcus exponit; dicit enim hoc modo , quoniam

üm falfum.

principes Sacerdotum , & concilium vniuerfum

1 hoc, &

querebant contra IESVM teftimonium , vt eum

Quite teft-

morti traderent ,. & non inuenerunt.

Multi enim

bo ipfuni

falfum teftimonium dixerunt aduerfus eum , & con-

jfe, qid

uenientia non erant teítimonia eorum. Alii autem

T 010

exfurgentes , falfum tefümonium dicebant aduerfus

]'CædiüCäfe

eum, quoniam nos audiuimus eum dicentem : Quo-

niam

illod

206

(

Caput lF.

niam ego foluo templum hoc manibus fa&um, &

/

in tribus diebus aliud non manibus fa&tum faciam.

D efin

Sed nec fic conuenientia erant eorum teftimonia,

rigtii

Tunc enim eft conueniens teftimonium , quando

eadem dicunt : non autem fünt conuenientia , quan.

do diffonant übi , qualia erant teftimonia horum ,

qui aduerfus IESVM teftimonia proferebant, Etfi

fi

verum dicunt Matthzeus , & Marcus, quod credere

fia

nos oportet , tentemus oftendere, quomodo non

tificis for

erant conuenientia neque duorum ipforum teftimo-

eminens

nia, quoniam non eadem protulerunt.

Secundum

tentando

Mattheum cenim dixerunt: Hic dixit: Poffum fol-

&ceufatio

uere templum DEI, & in tribus diebus rezdificare

Nouit d

illud. Secundum Marcum autem: Quoniam nos

tes Dom

audiuimus eum dicentem , quoniam ego íoluo hoc

fponfüm.

templum manibus factum, & in tribus diebus aliud

folus ?

yeedificabo non manibus factum.

Siue ergo bis.

qua t

dicentes hec, quoniam non eadem dixerunt, non

trem tu

funt inuenta teftimonia eorum conuenientia fibi ;

fü poí

fiue autem vnus quidem dixit, quod exponit Mat.

nhi) i

thwus , alter autem fecundum , quod fcripfit Mar-

fa. proí

cus, ac per hoc teftimonia eorum non erant con-

Ciatür n

uenientia fibi,

tia , ln

OR[GENES loco citato n. 0.

tUt

Confequ.

dl qyt

CON-

Confiderationes. de PAWZ Dom.

207

ium, &

^ CONSIDERATIO CI.

1 facism,

eimoni,

Er exfurgens [ummus Sacerdos im medium, inter-

» Quindo

rogau IESV.M dicens : INon. vefpondes quidquam

YU. Qu

ad ea , que tibi obiciuntur ab bis ?

i horum ,

MARCI. XIV. Ó0.

nt, Ef

' fübdola , & venenata antiqui ferpentis aftu-

d credere

tia! o malignitatis eloquium tumens ! o Pon-

0d0 not

tificis fummi inueterata canities ! Gradu ficut pre-

n tefimo.

eminens czteris, ita & peruerfitate przcellis,

Cur

Secundum

tentando ad loquendumi prouocas fapientiam ? Cur

o(fum fol-

accufationibus falfis queris , vt fatisfaciat veritas ?

eediticate

Nouit deprauatüm cor tuum , ommnes calumniato.

niMm no

res Domini effe mentitos.

An forte fcifcitaris.re-

foluo hot

fponfum, vt ipfius agnita fanclitate inpocentem ab-

cbus aliud

foluas ? Nempe os tuum abundauit malitia, & lin-

- ergo bii

gua tua concitauit dolos, fedensque aduerfus fra-

'unt , not

trem tuuüm locutus es , & adueríüs filium matrig

ntia fibi

tue pofuifti fcandalum.

Veniet tempus (. crede

onit Mat.

mihi ) in quo deprehendaris in crimine, & malitia

tua proferatur ad publicum, atque toti mundo effi-

ipft. Mar.

orant Cont

ciatur nota.

Nunc tua folum te accufat confcien-

tia, nunc coram paucis, qui tecum in vno conue.

niunt nocendi confenfü , exponis illam , vt inde

confequaris laudem , tuzque dolofitatis effectum ,

alias autem aliter fiect.

Stabis procul dubio ante

ipgb:

)N

(

208

Caput IV,

4tribuna! eius, qui adfiat tibi, & quem moliris oc-

eribulantà

cidere.

ludicabit ipfe te , non ficut tu , fed iufto

fs iniqa

tecum iudicio contendet: ftatuet te contra faciem

qum, &

bras men

tuam, & te iudicabit per te , non alterius indige-

pare facit

bit tefmonio , prout agis nunc tu, te faciet effe

fed pro f

teftem , teque iudicem tui: oftendet prius te tibi;

tuamque de te auditurus eft abs te fententiam con-

tata eorut

tra te, neque aliter iüdicabit de te; quàm tu. INon

ilumque

autem errare valebis: ducet te Sapientia eius per

nes famel

cerunt n

cordis tui latebras , & multa, que ignoranter com-

Ti velut.

mififi, deteget delidta. luxta te erit equitas , &

tamen fin

quid virtus, quidue vitium mereatur , infinuabit.

tnano f

Tunc clamabis, aduerfum te, nemine contradicente.

Proferes tu ipfe in te fententiam de te, quam ille,

Dominum

quem nunc contemptibilem, afllitum , tnorentem,

Docendi (

tacentemque vides, coram angelis , & calorum ap-

inde Tepe

probabit militia.

Imprefentiarum quamuis poffit,

ge,

nil tamen falfis oppofitionibus refpondere voluit ,

Tie conti

vt omne fecuturis fidelibus daret de íe humilitatis

'quam die

exemplum. Incorrigibiles namque agnoftens illos ,

$

neque excufationis, neque admonitionis fermonem

ditat, (

exprimere voluit.

Verba fanéta in fpinis femina-

re , & eloquia fapientie fuper aridam terrarum , &

petram durifimam iactare non paífus eft, — Sed quid

egit ? Orabat vtique Patrem corde intentiffimo, pro-

pheticum. ilud dicens : INe tradideris me in animas

tri-

Confideraziones de Paf]. Dom.

209

Dolitis oe.

tribulantium me , quoniam infürrexerunt in me te-

fed iufio

ftes iniqui, & mentita eft iniquitas fibi.

Sibi, in-

ra facieni

quam, & non Domino mentita eft, qui nouit late-

us indpe

bras mentium penetrare, atque delinquentium dam-

faciet effe

nare facinora. Orante autem illo, non pro ipfis,

!5 te tj

fed pro fe, fuüoque myftico corpore, quafi medi-

Jjam C0f

tata eorum fraude fruftrati vniuerfi, qui adftabant,

tu, Not

ilumque manibus vin&um retinebant tanquam ca-

- eits pet

nes famelici, & rapaces lupi, impetum vnanimiter fe-

LEf COTTI«

cerunt in eum . certatim illi iniuriam irrogantes.

yitas , &

Hi velut ignobiles palam Domino infültabant , non

nfintabit

tamen fine confenfü, & voluntate Pontificum. Hu-

'adicente,

mano fiquidem facerdotes cohibebantur pudore ,

qum ille

Dominum publice laniare , tametfi intus zítuarent

terentem,

nocendi defiderio.

Hinc odii impellebat ardor,

lorum a«

inde repellebat facerdotii dignitas ab mediatoris ag-

jis pofí

greffu.

"TTandem dominante furore vltra fe mini-

: Voloit ,

me continere valentes, ceteris foras eie&is , plus-

pmilitats

quam dici poflit, in illum furere caperunt.

ons illoS ,

S. LAVRENTIVS IVSTINLAN. loco

etmmontdftt

ciato. cap. X. pag. 302. 6,

s feminee

qnm, &

$l qii

[mo, pm«

[2

CON.

210

(

Caput I1V.

DEW.

CONSIDERATIO CII.

fs Filiu

videbits

llle autem tacebat , C? mibil fejvondit.

MARCI. XiV. Ór.

teftatis,

gutit eti

icut ouis ad ma&atiouem du&us eft, & ficut

Chrifus:

S

agnus coram tohdente fe mutus, fic non ape-

confenfit

tes füos

rit os füum. In humilitate iudicium eius füblatum

eft.

Generationem eius quis enarrabit ? Quia tol-

tem pate

litur de terra vita eius ; ab iniquitatibus populí

phe: P

mei ductus eft ad mortem,

Perfpicua eft fane ho-

f2 enim

rum verborum fententia ; at a nobis fingula parti-

Contume

culatim dicentur; ne quid forte vlli obícurum effe

firorum ;

videatur,

Iudicatus eft enim Dominus nofter

Qum of

IESVS Chriftus a prefectis ludzorum. — Prodieruut

propter :

deinde in medium quidam calumniantes eum , &

velut oui

quzedam ab eo contra diuinam Maieftatem diéta effe

Cotam to

afürmantes. Sed ad hzc nihil refpondit Chriftus ,

tempore

vt qui norit defenfionem omnino nihil profuturam.

culas adr

Ab inimicis enim iudicio accerfituns eft. Nam in-

etiam »

$

J

flammatiore in illum animi impetu vfuros, fi DEI

filent, &

Filum fe effe diceret , & orbis terrarum Seruato-

Itt Chrit

rem , ac Redemtorem , gminime ignorabat. Tacuit

gefüt, p

igitur tum apud illos, cum apud Pilatum iudicatus :

irtm qy

& pauca, ac vix loquutus eft, vtinexcufabile eo-

iudicitm

rum redderet peccatum,

Immitis enim 4 & impi-

&i contg

L]

LÀ

us Caiphas interrogauit dicens

Adiuro te pef

DEVM

a

Cafwderationesr de Paf. Dom.

21I

!l

DEVM viuentem , vt nobis dicas, fisne tu Chri-

ftus Filius DEI.

Ad quod ille continuo : Modo

podit,

videbitis filium hominis fedentem a dexteris po-

teflatis , & venientem in nubibus coeli,

Interro:

gauit etiam Pilatus, an effet rex Ifrael.

Ad hec

t & fiat

Chriftus : Tu dixiftihoc, Hinc Indaorum dementize

: n ape

confenfit Pilatus , & flagellatum IESVM iuflit mili-

s füblatum

tes fuos inter latrones abducere, vt in cruce mor-

! Quiatol

tem pateretur. Verum igitur eft, ficuti dicit Pro-

bus popull

pheta: Propter afllictionem non aperit os. Infini-

[ fane ho-

ta enim paílus, poftquam comprehenfus eft, &

pula part

contumelias fubiens , & fputa, & impiorum mini-

(corum elle

ftrorum alapas, aliaque, quibus verifimile eft, affli-

us nofiet

&um offendi poffe, ad Pilatum addu&us eft. — At

Prodietuit

propter affictionem , inquit , non aperit os ; fed

,em, &

velut ouis ad victimam duétus eft, & velut agnus

n dida ele

coram tondente mutus.

Ad tondendum enim fuo

t Chritus,

tempore adducuntur oues, & paftores illis nOua-

vofüturatm,

culas admouent.

Que etfi patiantur , interdum

Nan if*

etiam gladio pelles attingente, merent, ferunt, &

y, f DHI

filent, & in eos , qui hoc faciunt , non infiliunt

? Seruato-

Ita Chriftus conuiciis appetitus , conuicia non rc-

y, Taak

geffit, patiens non minatus eft, fed iufte iudican-

jüdicatus:

ti rem commifit.

Verum igitur eft: In humilitate

vfabile &

iudicium eius fublatum eft. Quia enim illis vifus

"n

eft contemptibilis quispiam , & valde demiflus

3

q

fas

go fepet

poiM.

212

Caput IV.

facillimum calculum, feu iudicium in eum profe.

runt.

C

Quod quidem faciunt iudices quidam , qui

exacte fententi& , & veritatis parum admodum

pE

penü habent, & qui ex perfona potius, quam ex

D

fa&is iudicant. Si enim , qui in iudicium vocatur,

fit aliquis in mundo illuftris, exa&i, & acres inqui-

fi;iores effe comperiuntur , & tum etiam fortaflis

0m)

veritaü repugnantes , vndecunque fübfidii genera ,

,

'Jr

& auxilü conantur excogitare,

Sed ignobili quo«

TnaUerar

piam adducto, tunc tunc precipites , audaces, &

poteftat

fine cuntatione omni in extremis anguftiis contra

aduerfun

eum ferunt fontentiam.

Sublatum eft ergo iudici-

abflinen

um eius in humilitate, inquit.

Quoniam igitur vifus

qui nol

eft quibusdam apud Iudcos , vel iudicibus plane hu-

vellct fe

milis, propheta animo contemplatus nobilitatis, quae

petrauen

inillo erat, amplitudinem , & quod DEVS fuerit in

fceleris f

fpecie nofira vifus terre incolis : tantum non ca-

prehenfi

pite moto deplorat eos, qui iudicium in eum fta-

deorm

tuerunt, & inquit: Generationem eius. quis enar-

impietal

rabit ? Non etenim, inquit , vt putatis, contra ple-

git , vt

beium , & vilem hominem duri, & iniqui iudices

autem [l

exftitifis ; fed in eum potius , cuius generationem,

Qu feri

vel ortum nulla vobis explicare poteft oratio, &c.

V, &if

S. CTRILLVFS ALEXANDR.

rs fad

lib, V.,

in Efaiam. Tom. L pag. 746.

ISV$ m

tmen di

CON-

Con]ïderatimes de Pa[f. Dom.

913

iWl pfofe.,

üm, qui

CONSIDERATIO CIII.

dmodum

(uam ex

Er Printeps Sacerdotum ait ii : z4diuro te per

LVoCHfUD,

DEFPM vium , vt dicas nobis , fi tu es Chriftus

Filus DEI. waATTH. XxVI. Ó35.

63 inquie

| fortafís

'omprehenfus Chriftus Dominus a turbis

, Qquas

C

| genera,

* Principes Sacerdotum , & doctores lepis ar-

Jbili quo«

mauerant , vt impleret difpenfationem , cohibet

dces, &

poteftatem, & beatum Apoftolum Petrum, humana

iis Contrà

aduerfüm irruentes animofitate commotum , gladio

fo iudic

abflinere prezcepit.

Superfluum enim erat, vt,

GU vifüs

qui nolebat prefidio angelicarum legionum iuuari,

plane hue

vellet fe vnius difcipuli oppofitione defendi.

Per-

Latis, qua

petrauerit licet ferox turba, quod voluit, & de

5 füerit i

Íceleris füi exultauerit affe&u , maior tamen com-

1 n0n Q

prehenfi virtus, quam comprehendentium fuit. Iu-

eum ft-

deorum enim czecitas nihil obtinuit , nifi vt füua

quis epate

impietate fe perderet : Chrifti vero patientia hoc

contra ple«

Perducto

egit , vt omnes füa paffione faluaret,

yi judices

autem IESV ad Caipham Principem Sacerdotum ;

yationett

quo fcribe, & ommis facerdotalis ordo conuene-

yatio, &e

rat, falfa aduerfum Dominum teftimonia quxreban-

tur; fed inter inconditas, & diflonas voces hoc

. d F.

IESVS mirabiliter elegerat , vt taceret,

Cuipheg

tamen dicenti, adiuro te per DEV M viuum , vt

dicas

q 2

0N

214

Caput 1V.

di

ca

-

s nobis, fi tu es Chriftus Filius DEI , ita vera-

(

ci, ac prouida auctoritate refpondit , vt iisdem

verbis & infidelium confcientias cederet, & creden-

Zund.

tium corda firmaret, ad omnem interrogationem

trir qi

eius referens , tu dixifti ; addensque, quod fequi-

tur,

Verumtamen dico vobis

amodo videbitis

enel

filium hominis fedentem a dexteris virtutis DEI ,

& venientem in nubibus coeli.

[

N

Caiphas autem ad

exaggerandam auditi fermonis inuidiam , fcidit ve-

netur, h

ftimenta füa, & nefciens, quid hac fignificarct in-

db eo füj

fania, facerdotaii fe bonore priuauit, "Vbi eft Cai-

praeeptü

pha, rationale pe&toris tui ? vbi continentiz cin-

CUM

gulum ?-vbi fuperhumerale virtutum ? Myftico illo,

do vidt

facratoque amié&tu ipfe te fpolias, & propriis ma-

virtütis

nibus pontificalia indumenta difcerpis, oblitus pre-

Chriftus,

cepti illius, quod legeras de Principe Sacerdotum:

dus effet

De capite fuo cidarim non deponet, & vefítimen-

quoque

ta fua non dirumpet, Tu vero, a quo iam aliena-

filius hor

batur hac dignitas, ipfe tibi es exfecutor oppro-

3 refür

bri, & ad manifeftandum finem veteris inftituti

tis fue |

pertinet eadem diruptio facerdotii.

Tetr ; q

.S. LEO M. fem. VI. de Paff. Dom. 9. 125.

Qui enin

pent, ]

lt qum

a tej

Tundus

CON-

Confiderationes. de »Paj. Dom.

215

M vens.

It sdem

CONSIDERATIO CI1V.

Y Creden.

Amodo videbitis. Filiumm bominis , [edentem a. dexe

Qatonent

iris virtutis DEI, & venienten in nubibus celi.

lod fqui

MATTH. XXVI. 64.

videbitis

üs DIT,

enet ordinem prophetie euangelica doctrina

aütem ad

1

Nam in eo ipfo di&i vtriusque ratio conti-

(cidit ve

netur, huius fcilicet di&ti : Ego conftitutus füm rex

dcatet i

ab e» füper Sion montem fanctum eius, annuncians

i eft Cai

preceptum eius. Dominus dixit ad me: Filius meus

entig cil

es tu, ego hodie genui te.

Cum enim ait: À mo-

ftico ilo

do videbitis Filium hominis fedentem a dexteris

pf m

virtutis DEI ; tempus, quo Filius hominis, qui &

Jitus pre»

Chriftus, & DEI Filius eft, confeffu DEI dignan-

erdotom «

dus effet, oftendit: vt, quia antea DEI Filius, tum

veftimene

quoque & hominis filius effet , & id ,. quod tum

am aliente

filius hominis eft, ad perfe&um DEI Filium, id eft,

Or oppro-

ad refumendam , indulgendamque corpori aternita-

s inftiti

tis fue gloriam per refürre&ionis potentiam gigne-

retur : quam gloriam a Patre corporeus repofcebat.

Qui enim in forma DEI erat, formam ferui acce-

. b 12j

perat, Et acceptz huic formz ferui , gloriam DEI,

in qua manfit, poftulat, dicens : Pater, glorifica me

apud te ipfüm ea claritate , quam habui, priusquam

mundus effet , apud te.

Non noua quzrit, non

q3

alie-

oN

216

Caþu? lF.

(

aliena defiderat , effe talis , qualis fuerat , poftulat :

C

fed pecatur, id fe, quod antéa erat, effe, cipni

Ícilicet ad id, quod fuum fuit.

iNon erat autem

4 m

idipfum tunc totus, quod vt fleret, precabatur :

eni

fieri autem totus, non aliud, quam quod fuerat "

Y

n

poftulabat, Sed cum fit, quod fuit, & , quod non

militate,

crat, eft füturus : ad id, quod fuerat, id, quod to-

niet aut

tum non erat, quodam noui ortus nafcebatur ex-

ordio

fed ii

Ergo hic refürre&tionis fuz ad affumendam

in virtut

gloriam dies eft, per quam ad id nafcitur, quod

ante tempora erat.

Sed nafcens ad id, quod an-

fringet T

& feel

te tempora fuit, id tamem in tempore nafcitur effe,

tüm , t

quod non erat,

Atque ideo filius hominis a mo-

Diet, in

do affidens virtutis dextris eft videndus, quia na-

poteftati

tura carnis poft. refürrectionem glorificata, ad pro-

militi ,

fe&um eius, quam antea habuerat, claritatis pro-

Uatüm ,

uehebatur : cum hominis filius confeffurüs Patri ,

dicdbi r

& in immortalitatem corruptione carnis abforpta F

in verit

& in viuentem tunc , & non moriturum amplius

gulis n

DEI Filium nafceretur.

tüürus, Q

$. HILARIFS Tratat im II pfalm. . 23.

Venitt, |

P(zgq 405 4!6

Sedebiti

düodecir

fet Pry

fiper qg

hä. Ti

CON-

617

Con(iderationes de. Pa[f. Dom.

boluht

CONSIDERATIO CV.

t gimi

t qutem

A modo videbitis filium. bominis &c, — toc. crY.

cabatur :

enit nai'nque Dominus in aduentu primo, quum

| füenit,

V

inter homines vifibilis homo apparuit in hu-

od non

militate, propterea iudicium-eius fublatum eft. Ve-

quod g«

niet autem in fecundo in eadem hominis forma ,

qtür ex«

fed in virtute, ficut Propheta ait: Vox Domini

imendam

in virtute, vox Domini in magnificentia , & con-

i, quod

fringet Dominus cedros Libani füperbos, videlicet,

quod at

& fceleftos, comminuetque vfque ad fundamen-

citur ef

ls a mo-

tum, ita, vt eorum non videantur veftigia. Ve-

niet, inquam , cum angelis , & archangelis , cum

QUià ma-

poteftatibus , & virtutibus, & cum omni celorum

, d pro-

militia , fedebitque füper folium excelfum , & cle-

(ats pro-

uatum , adeo , vt ab vniuerfis valeat intueri : lu-

üs Patri,

dicabit plane orbem terre in equitate, & populos

iborp ,

in veritate füa. Appendet fingulorum merita, fin-

n ampliis

gulis propria reddens.

Veniet, inquam , iudica-

turus, qui venit iudicandus.

In nubibus coli

I f 2f

veniet, cum fanétis fcilicet omnibus, ficut ipfe ait:

Sedebitis & vos füper fedes duodecim iudicantes

duodecim tribus lfrael.

De quo etiam aduentu

Ecce apparebit Dominus

per Prophetam dicitur :

füper nubem eandidam, & cum eo Sanctorum mil-

-|

lia.

'Tunc quanta peccatorum confufio fit, ani-

N

q4

maduer-

218

(

Coput 1V.

maduertendum nunc eft, quum ad iudicantis im-

ter, quod

perium confcientiarum aperientur libri, fientque no-

Chritlo c

ta omnibus deli&a fngulorum. De hoc apertiffime

infrmi, Y

in Apocalypfi fic legitur : Et vidi thronum ma-

te autem

gnum candidum , & fedentem füper eum, a cuius

n de v

confpedu fugit & celum, & non eft inuentus lo-

npe a

cus ab eis, & vidi mortuos magnos , & pufillos

tim exf

ftantes in confpe&u throni. Ft libri aperti funt, &

inem at

iudicati funt mortui ex iis, que fcripta erant in libris

]is eius.

fecundum opera ipforum. Non erit itaque tunc la-

]is eorum

tendi locus, penitentie tempus, modus excufationis,

Venient,,

merendi facultas, pretiumue redimendi, Cum caufa

imprefen

Propria quisque procedet, ficut Apoftolus docet :

dent in «

Omnes, inquit, ftabimus ante tribunal Chrifti , &

defiderio,

tunc recipiet vnusquisque propria , que geffit in

agnum,

Ccorpore, fiue bonum , fiue malum.

Quid genti-

$ l

les ? Quid Chriftiani nomine? Quid Iudzi, Sacer-

(itdio do).

dotum Pontifices, & Pharifei, qui ipfum Domi-

hum agnofcentes per legem predicantem , & mira-

C

cula facientem videntes . crudeliter peremerunt ?

Á

Grauius prorfüs pre ceteris punientur.

Exquire-

turab eis omnis fanguis iuftus, qui a fanguine Abel

onfit

'

víque ad Zachariaz fanguinem füper terram effufus

pop

eft ; infüper & Mediatoris Chrifti, cuius maieftatem

tonfiteqn

tracantes indigniflime in homine pertinaciter cffu-

Tomem tj

dcrunt. Obmutefcent equidem retinentcs memori-

Buum, i

ter,

Confiderationes de Paff. Dom.

219

CADUs m

ter, quod audierunt nunc.

Stabunt coram ludice

Dtque no

Chritto corpore fetentes , fquallidi, deformes ,

pertifime

infirmi, verecundi, confufi, cruciatibus pleni, men-

um f

te autem morore faucii, anguftiati timore, defpe-

y & Cülüs

r&ti de venia, liuore tabefcentes, fenfus , ac dam-

dentus la

ni poeaa attriti, tremendam nimium ludicis fenten-

X pufilos

tiam exfpe&antes , qua dicet

e maledicdti in

funt ,&

ignem aternum, qui paratus eft diabolo , & ange-

Y n fibris

lis eius. Qualis hec erit mutatio ?* Quam ingqua-

e tunc ]

lis eorum fors futuri ad prafens ? In futuro con-

ufation

uenient, refürgent , iudicabuntur, & damnabuntur :

um caufà

imprefentiaum vero nil de futuro meditantes fe-

1s doct

dent in confilio , inflati fuperbia, accenfi nocendi

Chritti, &

defiderio, & paratiffimi occidere DEI immaculatum

gelfit

agnum

Ui gen

$. LAVRENTIVS IVSTINIA N. loco

zi, «t

citato cap. X. pag. 325-

m Dom

& mira

CONSIDERATIO CVI.

merunt ?

A modo videbitis. &2

LOC. CIT.

Exqure

onüteantur nomini tuo magno.

Ipfi omnes

ine Abd

C

populi ,

füper quos magnus es in Sion , iam

m effüfis

€onfiteantur nomini tuo magno

Paruum fuit

saleftatett

ter Gu

nomen tuum , quando ifafcebantur : fa&um eft ma-

fnentot

gnum, iam confiteantur.

Quomodo dicimus par-

q

?

q

uum

ftf,

D

—

220

Capur IL.

Jj

uum fuiffe nomen Chrifti , antequam przclare. dif-

vbi deoe

famaretur Chriftus ? quia nomen ipfius fama ipfius

qos erma

dicitur,

Paruum nomem erat, iam modo magnum

s mod

nomen factum eft. Que gens eft,

quz non audi-

mu. Q

uit nomen Chritti ?

lam ergo magno nomini tuo

regis iud

confiteantur populi, qui ante paruo nomini tuo

pu VC

irafcebantur.

Confiteantur nomini tuo magno.

tes de f

Quare confiteantar ? Quoniam terribile , & fàn-

le viuan

Gum eft

Ipfum nomen tuum terribile, & fan&um

pit &i

eft

Sic predicatur crucifixus , fic praedicatur hu-

prediet

militatus , fic predicatur judicatus , vt veniat &

vt conut

excelfus, veniat viuus , in virtute veniat iudicatu-

f m

rus. Modo parcit populis blafphemanubuæ . quia

IG5 , Y

patientia DEI ad penitentiam adducit.

Non enim,

mifericor

qui modo parcit , femper habet parcere , aut qui

ticordia

modo predicatur, vt timeatur, non eft venturus,

Terribi

vtiudicet ? Venturus eft, íratres mei , venturus

dudicium

eft

timeamus illum , & fic viuamus, vt ad' dex-

Ornino

teram illius inueniamur

Venturus eft enim . &

cuique

iudicaturus , vt alios ponat ad finiftram , alios ad

fiue bon

dextram. Et non illud facit ipfe quomodecunque,

m dilg

vt erret forte in hominibus, vt, qui ad dexteram

am ) &

ponendus eft, ad finiftram ponatur , aut, qui ad fi-

$

niftram debet ftare, errante DEO ad dexteram po-

natur.

AU

Non poteft errare, vt ibi ponat malum ,

vbi ponere debent bonum : nec ibi ponet bonum,

vbi

Conliderationes de Pa[f. Dom.

22l

*clare di-

Si errare non. poteft,

vbi debet ponere malum.

ma ii

nos erramus , fi non timemus

fi autem timueri-

O Thaptum

smius modo, tunc, quod timeamus , non habebi-

10n audi.

Tuus

Quoniam terribile, & fan&um eft, & honor

Omini tlo

regis iudicium diligit.

Sic ergo timeant eum po-

Omini tuo

puli, vt corrigant fe, non quafi multum prafumen-

0 mamo,

tes de mifericordia ipfius , dimittant fe , & ma-

, & fon.

le viuant; diligit enim mifericordiam ; fed dili-

& Gn&um

git, & iudicium, — Que eft mifericordia ? Vt modo

icatür hu

predicet tibi veritatem , vt modo clamet ad te ,

venat &

vt conuertaris.

Parua mifericordia eft, quia vixi-

E Jüdicati-

fti in malis factis , & adhuc non te tulit, cum pec-

DUS , quia

cares , vt credenti ignofceret peccata tua , parua

Von enim,

mifericordia eft ? Putas, quia fic femper erit mife-

: UE qui

ricordia, vt neminem puniat ? INoli fic. ( putare. )

venturüs,

'Terribile, & fanctum nomen eius & honor regis

Ventürus

iudicium diligit.

Iniuftum eft enim iudicium , &

t ad der-

omnino non eft iudicium, nifi merita reddantur fua

eum, &

cuique, quemadmodum quisque geflit in corpore ,

fiue bonum, fiue malum.

Et honor regis iudici-

, dliosad

docunque,

um diligit.

Ergo timeamus , ergo faciamus iuftiti-

dexteram

am, ergo faciamus azquitatem.

qi ad f

S. AVGVSTINFS, Enarat, im fanm.

teram po-

AXCFIIL z. 7. Jom, IV. pag, 1063.

t malull ,

t bongm,

ybi

CON-

|

222

Caput IF.

CONSIDERATIO CVII.

ries, X

dipofit

4 wodo videbitis filiuss bominis venientem . &c,

oculis di

LOC. CIT.

enim in

prædixit

ifericordia dile&iffimi, & iuftitia DEI formam

[jis inni

M

retributionum füarum a mundi conftitutione

Cong'g

difpofitam per do&rinam Domini noftri IESV be-

um gen

nigniffima nobis expofitione referuauit , vt acceptis

ficulis t

rerum fignificationibus, quz futura credimus, iam

Qu judic

quafi gefta nofceremus. Sciebat enim Redemptor

& nocq

nofter , atque Seruator, quantos fallacia diaboli

Tegnum

per totum mundum fparfifiet errores, & quam mul-

tats at

tis fuperftitionibus maximam fibi partem humani

infts :

generis fubdidiffet,

Sed ne vltra per ignorantiam

dextris.

veritatis creatura ad imaginem DEI condita in pre-

torment

Cipitia perpetuz mortis ageretur, euangelicis pagi-

tione m

nis iudicii füi inferuit qualitatem , quz; omnem ho-

fionen

minem a callidiffmi hoftis reuocaret infidiis, cum

dpitur j

ia nulli effet incognitum , que bonis fperanda

vefeat

premia, & que malis effent. inferenda fupplicia. - -

Sed cu

Propter has elfgo dile&iffimi, verfutias hoftis anti-

Coria

qui fcire nos voluit ineffabilis benignitas Chrifti ,

Ticordia

quid in die retributionis de vniuerfitate hominum

culofam

effet decernendum , vt, dum in hoc tempore legi-

pottoi

timorum remediorum medicina praebetur , dum eli-

àglt o

fis repargtio non negatur, & qui diu fuerunt fte-

riles,

225

Confiderationes, de. Pa[J. Dom.

files , poffunt tandem effe focurdi , preueniatur

']T

difpofitio cenfura iuftitie , & nunquam a cordis

Veniet

m G

oculis diuinz difcretionis imago difcedat.

enim in maieftatis füe gloria Dominus , ficut ipfe

pradixit, aderitque cum eo radians in fplendoribus

[ formam

fuis innumerabilis angelicarum multitudo legionum.

fitatione

]FSV be.

Congregabuntur ante thronum potentie eius omni-

um gentium populi, & quidquid hominum vniuerfis

t cCeptis

fieculis toto orbe teifarum progenitum eft, in confpe-

Tus, um

&u iudicantis adítabit. Separabuntur ab iniuftis iufti,

edemptor

a nocen&ibus innocentes : & cum preparatum fibi

j diaboll

regnum, recenfitis mifericordie operibus , fiii pie-

um my-

tatis acceperint , exprobrabitur duritia fterilitatis

) hümani

iniuftis : & nihil habentes finiftri commune cum

jorantiam

dextris , in ignem ad diaboli, & angelorum eius

1 in pre-

tormenta difpofitum , omnipotentis Iudicis damna-

jcis pagie

tione mittentur, cum illo habituri poene commu-

mem bo-

nionem, cuius elegerunt facere voluntatem. Quis

dis, Cum

jgitur iftam fortem «ternorum cruciatuum non pa-

fperaida

uefcat ? Quis mala nunquam finienda non timeat ?

plidà. **

Sed cum ideo denunciata fit feueritas, vt miferi-

fns ante

cordia quereretur, in diebus preíentibus cum mife-

; Cirift,

ricordiz eft largitate viuendum, vt homini poft peri-

hominutt

culofüm negligentiam ad pietatis opera reuertenti,

yre lg

poflibile fit, ab bac fententia liberari.

Hoc enim

qum d«

agit potentia Iudicis , hoc gratia Seruatoris, vt relin-

nint f

quat

Til

224

Caput IF.

quat impius viasfuas, & ab iniquitatis fuze confuetudi.

cere f

ne peccator abítedat

Mifereantur paupcrum, qui

ve

fibi volunt parcere Chriftum. Facile fint in a'imenta

muditat

confein

miferorum, qui cupiunt ad focietatem peruenire fide-

facerdo

lium. Non fit vilis homini homo , nec in quoquam

defpiciatur illa natura , quam rerum conditor fuam

fuerat

fecit

Cui enim laborantium licet negare, quod

gnit di

jt fud

Chriftus fibi profitetur impendi ? Iuuatur confer-

uus, & pgratiam refert Dominus,

dentis

Cibus egeni re-

gni coleftis eft pretium , & largitor temporalium

nes (uf

heres efficitur cternorum. — Vnde autem exigua ifta

qui teí

impendia tanta wftimari taxatione meruerunt , nifi

qui i

dem 1

quia pondera operum charitatis lance penfantur ,

& Cum amatur ab homine , quod DEVS dilieit y

Til |

merito in eius afcenditur 1egnum, in cuius tranfi-

dentes

tur affectum,

de IES

putas f

$. LEO M. ferm, VIII de collettis. pag. s6. y7,

tam re

CONSIDERATIO C CVIII

gettir

quo in

Twnc Princeps Sacerdotum Jcidit ve[]imentaua ,. di-

cut Pa

cens : Bla[pbemauit &c.. MAT TH. XXVI. 65.

tam ha

vec Domino prophetante , inimicus Domini Sa-

0

H

cerdos ille, quafi non erat propinquus , vt

i. p

videret filium hominis , & virtutem , a cuius dex-

teris fedebat, quafi inclinatus, & ton potens afpi-

cere

Confiderationes de Pa[J. Dom.

225

nfüetd.

cere fürfum, non audiens, que dicebat, confcidit

TUr), quj

veftimenta fua , oftendens turpitudinem fuam, &

Vimenta

nuditatem anime füce, & myferium manifeftans ,

Af fide.

confcindendum effe facerdotium vetus , & ftolam

Quoquati

facerdotii ejus , & culture , qu&e fecundum literam

Itot füeq

fuerat. Blafphemiam autem arbitratus eft effe. ma-

, Qul

gnitudinem verborum Chrifü, & gloriam exifcima-

- Copfer.

uit Iudaicam , & fabulofam hiftoriam literz occi-

epeni re-

dentis, Et putabat quafi inteligens Chrifti fermo-

poraliunt

nes fufüicientes effe ad teftimonium contra ipfum,

tipua if

qui teftes erant. Diuinitatis ipfius , quantum ad eos,

t , ni

qui intelligere poffunt , & dicit ad eos , qui ea-

dem fapiebant :

Ecce nunc audiftis

blafphe-

tfantar ,

miam eius : quid vobis videtur ? Donec refpon-

digit,

Is tranfe

dentes & ipfi aduerfus animam füam pronuncient

de IESV , quoniam reus eft mortis.

Quantum

, ff f

putas fuit erroris , ipfam principalem omnium vi-

tam ream mortis pronunciare , & tantorum refür.

"

gentium teftimonio non afpicere fontem vite, de

quo in omnes viuentes vita fluebat : Quoniam , fi-

j, de

cut Pater vitam habet in fe, fic & Filio dedit vi-

F;

4 65'

tam habere in femetipfo.

ORIGENES,. in cit. looum Mattb, Tom. I111.

mini $&

jub. 911.

JuUS li^

jus dee

us dj*

«

CON-

228

Coput IP. -

|

CONSIDERATIO CIX,

qui j

tentiam

Exce nunt audiflis . blafpbemiam : Quid «obis vi-

conítil

detur ? 2ít üli vefponcentes dixerunt : — Reus et

tnoríis.

LOC. CIT. V, Ó5. 66.

ipfi dam

Cit OC

ed quenam evat hec blafphemia ? Nam ante

S

attulctu

congregatis illis dixerat : Dixit Dominus Do-

.

.

Vero (

mino meo

Sede a dextris meis, donec ponam

pee, (

inimicos tuos fcabellum pedum tuorum , dictum-

&ccepta.

que interpretatus eft ; nec illi aufi funt refpondere,

un ad f

fed tacuerunt , & ex illo tempore nihil contra di-

xerunt.

cit ad P

Cur ergo dictum illud blafphemiam voca,

to nihil

runt ? Cur vero Chriftus ita refpondit ? vt omnem

malefad

ipfis tolleret defenfionem ; nam víque ad vltimam

blicis cri

horam docuerat fe effe Chriftum, a dexterís Pa-

Qcculte

tris federe, & venturum denuo effe , vt iudicet or-

bem

L

*

que magnam eius cum Patre concordiam

puere f

adimodu:

fignificabant.

Veftimentis ergo difciflis

ait

L

.

publice,

uid vobis videtur ? Non fert ex fe fententíam s

:

e

Vero -id

d quafi in manifefto peccato , & clara blaf-

phemia illorum fententiam requirit, ^ Quia enim

Veritatis

fciebant, fi res in examen veniret, atque in noti-

Omnibus

ipfi vole

tiam, illum ab omni crimine liberandum effe, apud

bunt, v

feipfos illum condemnant , auditoresque praoccu-

pant dicentes : Vos blafphemiam audiftis , tántam

1X topi

non cogentes , & vim inferentes ad fententiam

quemadn

lt À

ferendam.,

Quid igiturilli ? Reus eft mortis : vt

qua-

Conüaäemtiones de Pa]. Dom.

229

IX,

quafi iam damnatum fifterent , Pilatumque ad fen-

UA

tentiam ferendam inducerent : hac mente, & horum

Tus i

confcii dicunt : Reus eft mortis.

Ipfi accufàbant,

ipfi damnabant, & fententiam ferebant, omnium offi-

cia occupabant.

Cur autem Sabbata in medium non

Nam ante

attulerunt ? Quia fzepe illos confutauerat * alioquin

dnus Do.

Vero ex iis , que tunc dicebantur, volebant eum ca-

6C ponant

, didum-

pere, & damnare.

Praeoccupans igitur, illoram

fpondere,

accepta fententia, cum per fciffionem veftium omni-

um ad fv animos pertraxiffet , vt damnatum abdu-

ontra di

cit ad Pilatum ; ita rem compofüit: at coram Pila-

fam Voct,

Yt omnem

to nihilfimile dicunt. Sed quid? Si non effet hic

( vitmam

malefactor , non tibi tradidiffemus eum , vt a pu-

blicis criminibus ipfum interfici curarent. Cur non

yteris as

occulte interfecerunt ? Volebant nempe malam illi

ydicet 0f«

parere famam.

Quia enim multi illum audierant,

yncordiant

[ ut:

admodumque mirabantur, ideo operam dabant, vt

Chriftus

terttam 5

publice, & coram multitudine necaretur.

vero id non impediuit ; fed illorum nequitia ad

la Blf

veritatis confirmationem víüs eft, ita vt mors eius

hia enim

omnibus effet manifefta, Ac contra accidit, quam

einnot

ipfi volebant.

Illi namque illum: infamare cupie-

f apid

bant, vt dedecore replerent : ille vero hac ratio-

procc

ne magis fplendidus , confpicuusque euafit.

Ac

, intum

quemadmodum dicebant : Occidamus eum , ne ve-

ontentiant

niant Romani, & tollant ciuitatem noftram , &

yortis : j

Y

gen-

qui

2509

Caput 1V.

genfeni ; & poftquam occiderunt eum, hoc ipfum

euenit : jta & nunc publice illum crucifixerunt ,

Wib

e&: Qf

|

vt eius exiftimationem lederent , & contrarium

tinguet

euenit.

Quod autem' poteftatem haberent, per fe

vidus-

ipfos illum interficiendi , güdi Pilatum id afferen-

ipfe 0

tem : Accipite eum vos , & fecundum legem ve-

gentetn

ftram iudicate ipfum.

At illi id noluerunt , vt

effe. vi

quafi iniquus, tyrannus, & fa&iofus occidi videre-

Qu fi

tur,

Quapropter latrones cum jllo crücifixerunt z

ac Jf

idcirco dicebant : Noli fcribere, hunc effe regem

pier ,

Iudeorum , fed illum fe regem dixiffe, Hec porro

Nunc :

omnia pro veritate fa&a fünt, vt ne vmbra qui-

fophat

dem ipfis fupereffet impudentis defenfionis, In fe-

in adit

pulchro item fignacula ,' & cuftodie veritati fplen-

Vifüs e

dorem attulerunt : quod ipfíuüm dicas de irrifioni-

$

Huiusmodi eft falfi-

bus, dicteriis, contumeliis.

4 LY

tas: per quz infidias parat, per eadem diffoluitur,

quod hic etiam contigit. NNam qui viciffe putaban-

tur, hi maxime pudore affe&i , & fuperati perierunt:

lu

qui vero vi&us effe videbatur , hic maxime reful-

fit, & victoriam retulit.

Ne ergo vbique vi&o-

riam quaramus , nec femper fuperari vereamur,

Ur

Eft, cum victoria noxam affert, clades vero vtili-

Q

tatem. Nam inter eos , quiira inflammantur , i$

tülates

viciffe videtur, qui plures contumelias iactauit, fed

bet, q

]acfus

hic ipfe a grauiffimo morbo fuperatu; .

eft

é

.

n pp

C?nþderationes de Paff. Dom. 231

0 ipftnt

eft: qui vero id fortiter tulit, is vicit, & füpera.

r

uit

Et ille quidem neque proprium morbum ex.

ntrarium

tinguere potuit, hic alienuim füftulit.

Iile a füo

l, per fe

vi&us eft, hic de alieno triumphauit : nec modo

] afferene

ipfe non aduftus eft, fed & alterius flammam infur-

rem ve

gentem reftinxit.

Si autem ea, que videbatur

üt , vt

effe vi&oria , potiri voluiffet , ipfe quoque vi-

] videtee

fixerunt;

&us fuiffet , & aduerfarium magis inflammafíet,

ac lefiflet, & vt rixantes mulieres

?

ambo tur-

f reen

piter , & miferabiliter ab ira proftrati fuiffent.

&C DOtro

Nunc autem a tali dedecore ereptus is; qui philo-

ibra qu«

fophatus eft, fplendidum tropheum, & in féi d

s Infe

in aduerfario contra iram erexit , quando füperari

iti fplene

vifüs eft,

imifioni-

$& CHRYSOSTOMVS Hmi. LXXXIF.

eft fil-

e. LXXXV.in Matib. Jom. VIIL. pag. £2o. & Jeqq.

iffoluituty

: putaban-

CONSIDERATIO CX.

yrienintz

ime refil

Juuc exfpuerunt in faciem eius , & colapbis eum

ceciderunt , €c,

L. C. V, 67.

ut Vil«

vereamut,

C

ur hoc faciebant, cum occifüri illum effent ?

qo v

Quid opus huiusmodi comoedia , nifi, vt pe«

antr ,

tulantes illorum mores in omnibus perfpectos ha-

(lauib fed

beas, qui quafi venatu inuento fic fuam .exerce-

& kíüs

bant petulantiam , infaniaque repled ,. hoc quafi

d

r2

fe-

232

"Caput IV..

feftum celebrabant, cum voluptate irruentes , &

ruríüs d

fanguwnarios mores exhibentes. .Tu vero diícipu-

'phetiza

lorum, hec cum tanta accuratione narrantium phi

quonian

lofophiam mireris.

Vnde amor veritatis in. illis

Aliüs a

demoníltratur, quia, qug probrofa effe videbantur,

jta feci

cum omni veritate narrant, nihil celantes, non

pem n

etm

eruübefcontes , fed gloriam putantes maximam, vt

rcuera erat, quod Dominus orbis talia pro nobis

Hac ]e

pafius effet.

Hoc eius prouidentiam ineffabilem ,

et, h

ilorumque nequitiam venia indignam comprobat,

pe nol

qui taliaaudebant contra mitem, manfüetumque illum,

fipio ,

qualia jeonem agno faccre par erat,

Nihil enim,

uit ,

f

nihil vel ille manfüctudinis, vel illi contumelie , &

Hec fs

crudelitatis retro reliquerunt feu factis , feu verbis.

tem, Q

Que omnia Efaias Propheta prenunciauit , vno

Dt m

verbo omnem contumeliam defcribens : Quemad-

brium e

modum obftupefcent fuper te multi, fic inglorius

dio fib

erit apud bomines afpectus tuus, & gloria tua in-

temta,

ter filios hominum.

Quid huic contumelie par

$

fuerit ? In faciem illam , quam videns mare reue-

d LY

ritum eft, quam in cruce fol videns, radios fuos

alio auertit, confpuebant,, alapas impingebant , eius

caput percutiebant, infania fua füpra modum ab-

Tu D

repti.

Plagas enim omnium contumeliofiffimas in-

t«

tulerunt, colaphis. ceedentes , percutientes , plagis-

(

que fputorum conuitium addiderunt;

Verbaque

TUr-

t om

Confiderationes de Paf Dem.

233

ht , &

turfus derifionis plena proferebant, dicentes : Pro-

? d

phetiza nobis Chrifte, quis eft, qui te percuffit ?

Xium pl

quoniam ipfüm effe prophetam plerique dicebant.

i in ili

Alius autem dicit, ipfos , facie eius vefte obuoluta,

debantay,

ita feciffe, quafi infamem , ac nullius pretii homi-

(65, . D0Q

nem in medio habuiífent.

Non liberi modo, fed

a, vt

etiam ferui hec petulanter contra ipfum fecerunt,

10 Dolis

Hec legamus frequenter, hzc audiamus , vt pat

Tabllem,

eft, hec in animis noftris fcribamus 5 hec quip-

Dprobat,

pe nobis honorabilia funt.

In his ego altum

que lum

fapio , nonfolum de mille mortuis , quos fufcita-

hil enim,

uit , fed etiam decruciatibus , quos paflus eft,

neie, &

Hec fepiffime Paulus verfat, crucem , dico mor-

i Velbis,

tem , cruciatus , conuitià ,* contumelias ,' dicteria.

it, W0

Et modo quidem ait : Exeámus ad ipfum , oppro-

Quenad

brium eius ferentes ; modo autem * Qui pro gau-

ingloras

dio fibi propofito crucem füftinuit , ignominia con-

j td d

temta.

yeli paf

S. CHRYSOSTO MVS Hmil. LXXX 7.

qre r

a. LXXXVI in Maitb. pag. fs?o;. $04«

dios füoS

CONSIDERATIO CXI.

dum d

Tunc ex[buerunt in faciem eius &c. Loc. ctr.

fimas il

t ecce Philiftiim fupef te Samfon.

Non illos

j , p]agis'

E

a teabíterruit, quod in hora comprehenfionis

Verburié

nir

tus omnipotenti brachio tuo . terre eos. allififti ;

P.5

non

234

Capur IP.

non quidem defenfionis caufa, fed vt cognofceret.

n

humana prefümtio , nihil fe poffe aduerfum te, nifi

güxerun

quantum permitteretur a te.

Et quis audiat fine

qui pecc

gemitu, qualiter in illa bora homicidas manus tibi

donari f

iniecerunt , & innocentes manus tues bome IESV. *

0 indi

vinculis conftringentes, te agnum maníuetiffimum ,

200 jgi

nihil obloquentem ,. ad inftar latronis contumeliofe

iptei

pertraxerunt. ad victimam ? Sed nec tunc mifericor-

pus, f&

diam tyam füper inimicos tuos diftillare fauus dul-

en.

cedinis tuz Chrifte ceffauit.

Nam & mutilatam

pit, Bu

ab difeipulo tuo aurem inimici funafti 3 & defen-

Cit :«

foris tui zelum a lzfione trahentium te compefcui-

Cameu

ft. Maledi&us furor eorum, quia pertinax , quem

zibus ct

nec maieftas miraculi , nec pietas bencficii con-

quid ta

fringere potuit. -

Concilio malignantium aduerfus

gnum «

te Pontificum prefentatus es, & veritatem , prout

perditus

oportuit, confeffüs, quafi de blafphemia adiudica-

eaufa e

tuses morti, Amantiffime Domine IESV , quanta

tes tui

ilic indigna a propria gente pertulifti ? Vultum

tünc ex

tuum honorabilem , in. quem defiderant angeli pro-

TUm Ti

fpicere, qui omnes celos adimplet letitia, quem

in m

deprecantut ommes diuites plebis, polluti labii füi

füorte t

fputis inquinauerunt , facrilegis manibus ceciderunt,

leis i(

velo operuerunt in derifionem , & te Dominum

Vilfent

vniuerfe creature , tanquam feruum contemptibi-

M

lem colaphizauerunt,

Adhuc autem & animam

I

tuam incircumcifo cani deglutiendam tradiderunt,

Vin-

Confiderationes de Pa[. Dom.

235

Thofceret

AVin&um fiquidem ante faciem Pilati prafidis te per-

1 te, nifi

duxerunt, poftulantes, füpplicio crucis permmi te,

Xdiat (ine

qui peccatum. non noueras ; & virum homicidam

linus tjb

donari fibi, lupum agno, auro lutum preponentes.

1e [ESV

O indignum , & infelix concambium ! Et quidem

üfimum,

non ignorabat impius ille , per inuidiam hoc fieri

umpliofe

in te: nec tamen abftinuit a te: temerarias ma-

Difericot

nus, fed repleuit amaritudine animam tuam fine

auus duj

eaufa. llludendum«Herodi te mifit, illufum rece-

utilatam

pit, nudum in confpe&u irriforum adítare te fe-

& defen

cit: nec pepercit amariffimis verberibus. virgineam

ompelcui

carnem tuam dmellere plagas plagis , liuores liuo-

, qem

ribus crudeliter infligens. . Ele&e puer Domini mei,

ficii C0l

quid tanta amaritudine , quid tanta.confufione di-

aduer(üs

gnum commiferas ? prorfus nihil.

Ego , ego homo

prout

perditus, totius contritionis , totius confufionis tibi

adiudiet

caufa exítiti, Ego vuam acerbam comedi, & den-

[ , quan

tes tui obftupuerunt. ;

quia, que non rapuifti,

- Vultum

tunc exfoluebas. In omnibus his non eft perfido-

Nouiflime autem

yreli pro

rum Iudeorum fatiata impietas.

in manus incircumciforum militum . deuolutus es ,

quem

; ldb f

morte turpiffima confumendus.

Par um efat facri-

viderunta

legis iftis crucifigere te , nifi prius & lpü reple-

uiffent illufionibus. animam tuam.

Jomimum

S. ANSIZLJV[VS CANTVAR Meclztat

temptbe

anifar

IX jag. 218. 215.

diderun

CON-

Vin

r 4

436

Caput IF.

(

voliert h

CONSIDERATIO CXIH

für, omm

Et velauerunt eum , &? percutiebant faciem eius &&c,

Chrito

LüC. XXIl. 64.

106 ,

fionum 0

I

mpleta eft hoc loco prophetia, quz ait : Dedi

maxillas meas alapis, & faciem meam non auer-

VE

ti a confufione fputorum. Sed, qui tunc cafus eft

T. V. |

colaphis

fiue alapis Tudzorum , ceditur etiam

CO.

nunc blafphemüs falforum Chriftianorum,

Qui

tunc confputus eftífaliuis infidelium , nunc víque

Pryic.

vefanis nominetenus fidelium — exhonoratur , at-

que irritatur opprobriis,

Velauerunt autem faciem

nde

eius non, vt eorum ille fcelera non videat, fed ,

V

vd

vt a fe ipfis, ficut quondam Moyfi fecerunt, grau-

eum ced

am , cogitationibus eius abfcondant.

Si enim cre-

dermt,

derent Moyfi, crederent forfitan & Domino. Quod

velamentum víque hodie manet füper cor eorum

et, qiit

€alcibus

nhon reuelatum,

Nobis autem in Chriftum cre-

Omne C0

dentibus ablatam eft. Neque enim fruftra eo mo-

riente velum templi fciffüm eft medium , & ea, quz

le Deati

contumel

toto legis tempóre latuerant , & abfcondlta carnali

crüdelior

Ifrael füerant, noui teftamenti cultoribus funt pa.

tefacta fancta fan&orum arcana.

Quod vero dicunt

Tnd emy

€i: Prophetiza, & iuxtd alios Euangeliftas : Pro-

Tendoque

& nodes

phetiza, quis eft, qui te percuffit ? quafi in con-

tumeliam faciunt eius , qui fe a populis prophetam

t

VOo-

Confiderationes de Paffl. Dom.

2537

II

voluerit haberi.

Sed ipfo difpenfante, que pati-

tur, omnia pro nobis fiunt, ficüt Petrus hortatur,

ub C

Chrifto in carne paffo, nos eadem cogitatione ar-

memur, atque ad toleranda pro nomine eius irri-

fionum opprobria preparemur.

t Dedi

10f quer-

VEN. BED . lib. IV.in cap, XIV. Marci,

Cofüs eft

Jwm. V. pag. z99.

Ur etam

h Qu

CONSIDERATIO CXIII.

C víqe

Propbetiza nobis Chrifle , quis eff , qui te. per-

UM

eu[it ? MwATTH. XXV1. 68.

t faciem

nde eorum quidam exfpuerunt in ipfum, alii

, fed,

V

velabant faciem eius, & oculos , colaphis

Dt, erati

um cre.

eum czedentes, nonnulli palmas in genas eius de-

derunt, dicentes : Prophetiza nobis Chrifte, quis

9. Quod

eft, qui te percuflit ? Fuere quippe ex.ipfis, qui

r Corum]

t r

calcibus Dominum peffümdantes , fcapulas , os , &

omne corpus liuoribus compleuerunt.

Inter ipfos

| 60 T0«

ile beatior, illeque praeftantior credebatur, qui in

et, que

| carnall

contumeliis irrogandis-, infligendisque verberibus

crudelior exftitifTet.

Flete nunc oculi mei, & flu-

funt pi«

gmina emittite lachrymarum in hoc tam crudeli, hor-

) dicunt

rendoque fpceétaculo.

s D

Non parcat pupilla per. diem

& no&em lachrymarum imbres erumpere , nec hoc

i con

jntermittite 'opurs, quamdiu hac luce fruamini. Ma-

yhean

r $

Xima

YO

2538

Caput IF.

(

xima prorfus , & inaudita coram vobis plorandi eft

gemtül (

oblata materia , fi tamen , qua geruntur, peruigili

brium,

confideratione afpicitis.

Verum cordis omnem ad-

fatus f

uocate lmentxonem vt vna vobiscum concorditer

trs meg.

lugeat. Per vos indicabit illa , quid fentiet , difcu-

& oppro

tiet illa fingula , penetrabitque profanz plebis fe-

me, $

creta mentium, & animorum occultas aperiet. cogi-

hurilis

tationes.

Hinc vbertim defluent aquz , decurren-

confidert

tesque in terram

pauimenti duritiem emolient.

quum in

Huic tam falubri confilio date manus , prabete au-

medio af

ditum, quatenus opere perficiatis , quze dico. Po-

Tom a

teritisne cóntinere VOS, quum regem giOI'Iæ vite

defidera

auctorem , Dominum maieftatis , atque. hominum

fputa, (

redemptorem videbitis confpui

facie velari , co-

tate füff

laphis cedi a gehennz filiis , a peccatoribus alapis

Opprobr

verberari, ab elatis irrideri , iniuriari ab immun-

Sacerdo

dis , atque a corde pollutis multipliciter blafphema-

tunc jli

Hec omnia agebant ipfi viri, vtique fine mi-

Ti0UA TT

fericordia, absque ratione, fine DEO. . Nequaquam

elfe indi

reueriti funt Diuinitatem Verbi, habitantis in ho-

abittah,

mine, aut conditoris omnipotentiam

latentis in

et qu

carne

Se quippe exhibebat tanquam vas perdi-

Curueni

tum, propterea vituperationem audiuit multorum

commorantium 1In Circuitu.

t nolj

Occultabat fe , quod

erat, Vt , quod non debebat, durius pateretur

Inprope

peceata

Hominibus tacendo ienotus erat.

DEO autem in

i Dj

gemi-

Confiderationes. de Paf Dom.

239

loratdi of

gemitu cordis aiebat : Propter te füftinui oppro-

» Petuii

brium, operuit confufio faciem meam , extraneus

Xnem ad.

fa&us füm fratribus meis , & peregrinus filiis ma-

Oncorditer

trismee. NNam & zelus domus tue& comedit me,

iet, df

& opprobria exprobrantiüm tibi ceciderunt füper

pléis f

me.

Silebat labiis, & in medio fceleratorum ftabat

Criet cogi

humilis angelorum , & hominum Dominus,

Quis

decurret

confiderando non defleat , & flendo non gaudeat,

emolient,

quum intuetur mente in humanitate fàpientiam in

rebete u-

medio affiftere Iudeorum , & vultu demiffo impio-

i, D.

r

rum audire contumelias, preterea vultum , quem

tie , vitz

defiderant angeli profpicere , foetidiffima füfcipere

hominum

fputa, & acerrimas alapas ? Nullus plane in veri-

elati , C0«

tate fufficit explicare , quanta , qualiaue flagella ,

Ibus alipié

opprobria, & illufiones a nefandiffimis pertulerit

b immure

Sacerdotibus.

Plusquam triennio fitierant, quod

Yafphemie

tunc illis permittebatur implere , quamobrem eos

e [ine tui«

noua irrifionum genera contra Dominum meditatos

equaquam

effe indubium eft.

Grauiter namque fe offenfos

is n b

arbitrabantur ab illo. Eorundem quippe vox illa

Mentis d

eft, que in fapientie volumine continetur : Cir-

vis perdi«

cumueniamus , inquiunt , iuftum , quoniam inutilis

multorum

eft nobis , & contrarius eít operibus noftris , &

, qui

improperat nobis peccata legis, & diffamat in nos

piteretl,

peccata difcipline noftre.

Promittit, fe fcienti-

) qiter i

& Fiium DEI fe nominat.

am DEI ha)bere j

Fa-

gemi-

(

240

Caput 1.

Fa&us eft nobis in tradu&ionem cogitationum ne-

CO

ftrarum , grauis efít nobis etiam ad videndum ,

quoniam , diffimilis eft aliis vita illius

B du

Tanquam

nugaces sftimati

fümus ab

illo ,

&

abftinet

fe a viis noftris, tanquam ab immunditiis , & prz-

obi

fert nouiffima iuftorum , & gloriatur patrem fe

N

hi

babere DEVM. — Videamus ergo, fi fermones illius

pore fo

veri füunt, & tentemus , quz futura fünt illi r

vins dif

Íciemus, quze erunt nouiffima illius,

Si enim eft

patientia

verus Filius DEI, fufcipiet illum, & liberabit eum

ls huju:

de manibus contrariorum,

Contumeliis , & tor-

tit: qui

imento interrogemus illum, vt fciamus reuerentiam

toQus ?

illius, & probemus patientiam éius, morte turpiffima

titur fin

condemnemus eum.

Hinc clamoribus, inde con-

ftes: Tud

uitiis fübfannabant. NNunc calcibus, nunc manu,

&dorant

illi nunc virga, nunc impulfionibus|venerandum dila-

tes, ]

niabant. mediatoris corpus

Maiora prorfus

&

tem qu

grauiora funt , que a íceleratis Pontificibus ,. &

detraba

Pharifezis perpeffus eft

quam cogitari valeant.

dünt

tametfi inaudita quzdam meditentur , & afpera;

hec qu

S. LAVRENTIVS IVSTINIANVS.

ginquo

loto fæpe ciieto cap. X, pag.. 303.

sutem

modo m

patitur

flinet, (

liofüs

CON-

Confiderationes ae. Paff. Dem.

241

Onum n

CONSIDERATIO CXIV,

Wendun,

Tiqum

J alie multa blafpbemantes dicebant in eum,

abfünet

Luc. xxiL. Og

, i pra.

Xtrem fe

lobis exercendz patientig auGoritatem , non

N

affe&tatio humana, canine squanimitatis ftu-

Ones illius

pore formata, fed vius , ac czxleftis difciplinz di-

t ii &

wina difpofitio delegat , DEVM ipfum oftendens

enim eft

patientie exemplum iam primum , qui rorem lu-

tàbit eum

cis huius füper iuftos , & iniuftos aqualiter fpar-

5, & tor

git: qui temporum oflicia , elementorum feruitia ,

Uetentiat

totius geniturz tributa , dignis fimul , & indignis pa-

turpifima

titur fimul occurrere , füftinens ingratiflimas natio-

Inde co-

nes: ludibria artium , & opera manuum füarum

|c fIani,

adorantes , nomen cum familia ipfius perfequen-

um dil-

tes, luxuriam , auaritiam, iniquitatem, malignita-

oríüs ,&

tem quotidie inoleftentem , vt fua fibi patientia

jus, &

detrahat: plures enim. Dominum idcirco non cre-

vilettk,

dunt , quia feculo iratum tamdíu nefciunt. FEt

i(pert.

hec quidem diuin: patientize fpecies , quafi de lon-

ginquo, fors vt de fupernis eftimetur.

Quid illa

IANVS.

autem , qua inter homines palam in terris quodam-

nodo manu apprehenfaeft ? Naíci feDEVSin vtero

patitur matris, & exfpectat, & natus adolefcere fu-

ftinet, & adultus non geftit agnofci, fed contume-

liofus infuper fibi cft, & a feruo fuo tinguitur, &

)N

ten-

(

242

Caput lV.

tentatoris congreffus íolis verbis repellit.

Cum

y piti

de Domino fit magifter, docens hominem euadere

fgiur, 1

eunde 1

ad falutem, fcilicet veniam offenfe patientise erü-

fuginari

ditus, non contendit, non reclamauit, nec quis.

quam in plateis vocem eius audiuit : arundinem

Defpuit

fediori

quaffatam non fregit, linum fumigans non reftin-

3it.

Nec enim mentitus fuerat Propheta, immo

Qui in |

impitien

ipfius DEI conteftatio, fpiritum fuum in filio cum

tota patientia collocantis.

Nullum volentem fibi

ne Phat

adherere non fuftepit, nullius menfam , tectumue

tim hu

defpexit. Aquam ipfe lauandis difcipulorum pedibus

la, tin

miniftrauit.

nes al

Non peccatores , non publicanos

n0$ Vdl

afpernatus eft. Non illi faltem ciuitati, quz eum

nibus Y

recipere noluerat, iratus eft, cum etiam difcipuli

tam contumeliofo oppido czleftes ignes repraefentari

in füfün

voluiffent,

Ingratos curauit, infidiatoribus ceffit,

eft, pat

Tantiam

Parum hoc, fi non etiam proditorem füum fecum

Cum vero tra-

habuit, nec conftanter denotauit,

probos

tio do

ditur, cum adducitur, vt pecus ad vi&timam; fic

enim non magis aperit os, quam agnus füb ton-

ficium ]

dentis poteftate.

Iile, cui legiones angelorum , fi

difciplin

voluiffet, vno dicto de celis affuiffent , ne vnius

105 f&

quidem difcentis gladium vltorem probauit,

Pati-

tet? $

entia Domini in Malcho vulnerata eft.

füos x

Itaque

& gladii opera maledixit in pofterum , & fanitatis

eterpit

reftitutione ei, quem non ipfe vexauerat, fatisfecit

decling

per

Confiderationes de. Pa[f. Dom,

245

It Culn

per patientiam mifericordig matrem. Taceo', quod

1 eudore

figitur, in hoc enim venerat, Nunquid tamen fuüb-

i eti.

eundx morti etiam contumeliis opus fuerat ? Sed

TC quij.

faginari voluptate patientie difceffurus volebat,

lündiem

Defpuitur, verberatur, deridetur, feedis veftitur ,

0n teftin.

fedioribus coronatur.

Mira squanimitatis fides !

, immo

Qui in hominis figura propofuerat latere, nihil de

filio um

impatientia hominis imitatus eft. Hinc vel maxi-

mtem fbj

me Pharifsi Dominum agnofcere debuiftis, patien-

tecbumue

tiam huiusmodi nemo hominum perpetraret,

"Ta-

mpedibus

lia, tantaque documenta , quorum magnitudo pe-

Ublicanos

nes nationes quidem detrectatio fidei eft ; penes

que eun

nos vero ratio, & ítructio, fatis aperte non fermo-

nibus modo in precipiendo , fed etiam paflionibus

t difcipull

yeefentari

in füfünendo , probant his, quibus credere datum

us cefft,

eít, patientiam DEI efle naturam , effectum, & pre-

m fecum

ftantiam ingenite cuiusdam proprietatis,

Igitur f

veto tta-

probos quosque feruos, & bone mentis pro inge-

nio dominico conuerfari videmus ( fiquidem arti-

mam; fic

füb tote

ficium promerendi , obfequium eft: obfequii vero

, f

difiplina morigera fübiectio eft ) quanto magis

ne vijus

nos fecundum Dominum moratos inuenire opor-

tet? Seruos fcilicet DEI viui, cuius iudicium in

t Diti

fuos non in compede, aut pileo vertitur, fed in

Iaque

eternitate aut poeng,aut falutis.

Cui feueritati

fanitats

declinandzm, vel liberalitati inuitande tanta obfe-

fyrisfct

quii

pt

244

Caput 1.

quii diligentia opus eft, quanta fünt ipà , que aut

st

feueritas comminatur , aut liberalitas pollicetur.

ciem V

Q. SEPTIM. FLOR. TERTVLLIA.

tribuit.

immort

NV'S. lib, de patieutia cap, 11. && füqq. Edit. Parif.

B48. 140. I41.

cibum

tore pO

CONSIDERATIO CXV.

ftos, i

facinor

E ala mula blefphemantes dicebant in eum.

LOC.

CIT.

premit

viciima

n Iudeis tolerandis equanimitas quanta, & quan-

müni (

XI

Conttel

ta patientia , incredulos ad fidem fuadendo fle-

Tudzor

Gere , obfequio ingratos fouere, contradicentibus

& oty

refpondere leniter , fuperbos füftinere clementer ,

humiliter perfequentibus cedere , prophetarum in-

TiOQeti

terfe&ores , & aduerfum DEVM femper rebelles

paflion:

vfque ad crucis, & pafiionis horam velle colligere.

ter, at

Sub ipía autem paffione, & cruce, priusquam ad

in Ch

crudelitatem necis, & effufionem fanguinis veni-

ifla om

retur , que conuiciorum probra patienter audita ?

um ve

Quse contumeliarum tolerata ludibria ? vt infultan-

Terüand

üum fputamina exciperet, qui fputo füo ceci ocu-

min d

los paulo ante formaffet , & in cuius nomine a fer-

illos

uis nunc eius diabolus cum angelis fuis flagellatur,

delidi.

*

L3

flagella ipfe pateretur

folm ;

c01"ona1'etur fpinis , qui

inar-

DN N

Confiderationes de. Paff. Dom.

?45

s Que a. |

itetur,

martyres floribus coronat sternis : palmis in fa-

ciem verberaretur , qui palmas veras vincentibus

/LLIA.

tribuit : fpoliaretur vefte terrena , qui indumento

lil Iuj

immortalitatis ccteros veftit: cibaretur felle, qui

cibum caleftem dedit

aceto potaretur , qui falu-

tare poculum propinauit ? Ille innocens , ille iu-

(Vq

ftus, immo innocentia ipfa , & ipfa iuftítià inter

1 a,

facinorofos deputatur, & teftimoniis falfis veritas

premitur, iudicatur iudicaturus , & DEI fermo ad

viétimam tacens ducitur.

Et cum d crucem Do-

& quan

mini confundantur fidera, elementa turbentur ,

endo fe-

eontremifcat terra, nox diem claudat, fol, ne

licentibus

ludzorum facinus afpicere copgatur , & radios ,

& oculos fuos fubtrahat, ille non loquitur , nec

mentat,

arum in

mouetur, nec rmuieftatem íüam füb ipfa faltem

- gebelles

paflione profitetur.

Víque ad finem perfeueran-

colligee.

ter, ac iugiter tolerantur omnia, vt confümmetur

quam ad

in Chrifto plena, & perfe&a patientia,

Et poft

yis veni-

ifta omnia, adhuc interfe&ores füos, fi conuerfi ad

qudit: ?

eum venerint, fufcipit, & patientia falutari ad con-

infoltat

feruandum benignus, & patiens, Ecclefiam fuam ne-

«t tll

imini claudit.

Illos aduerfarios, illos blafphemos ,

ne af

ilos nominis füi femper inimicos, fi poeenitentiam

1gellatur,

delidi agant , fi admiffum facinus apnofcant , non

folum ad indulgentiam criminis, fed & ad premi-

s , qi |

nafe

um regni caleítis admittit. Quid poteft patientius,

$

quid

246

Caput. 1F

quid. benignius dici ? Viuificatur Chrifti fanguine,

$

etiam qui: fudit fanguinem Chrifti.

'[alis eft Chri-

fü, ac tanta patientia, quz , nifi talis , ac tanta

exüifteret, Paulum quoque Apoftolum Ecclefia non

haberet.

Quodfi & nos fratres dile&iffmi , in

Chrifto fumus , fi ipfum induimus, fi ipfe eft falutis

l

noftre via, qui Chriftum veftigiis falutaribus fe-

quimur, per Chrifi exempla gradiamur, ficut Io-

annes Apgüo]us inftruit , dicens : Qui dicit, fe

deua(geï-

in Chrifto manere, debet, quomodo ille ambula-

l]

uit, &ipfe ambulare.

Item Petrus, fuper quem

ütrium

Ecclefia Domini dignatione fundata eft , in epi-

XXVL,

ftola fua ponit, & dicit: Chriftus paflus eft pro

10AN,-

nobis, relinquens vobis exemplum, vt fequamini

veftigia eius, qui peccatum non fecit, nec dolus

]I

inuentus eft in ore eius, qui, cum maledicere-

tur, non remaledicebat , cum pateretur , non com-

N

minabatur , tradebat autem fe iudicanti fe iniufte.

Vna a

S. CARCILIVS. CYPRIANVS. lib de

dotis :

bono patientie. Edit. Venet, pag. 494.

tem a

(c) d

tfpicle

o

fcipa

Buit

C A-

p

[2)

Confiderationes de Paf Dom,

47

tppe,

/

t Chri.

Vr tfb

[

qc tanta

lefia non

CAPVT V,

E

—

t flutis

l.

WL Peirus feriio Dowinum Jumn abme-

]bus fe

ficut Io-

(ö,-'*'(,"amax,

gans , atque abiuranms , fó. diris

d-?llüueï.

dicit , fe

ambuh.

1Ó. Chrifli oculo. iluflratus , mox refipifüit ,

r quem

atrium deferit , atque amare plorat, . MATW«

, n

XXxvL 69. MaRCL X1V. 66. LucE, XXli«. 56«

eft pro

iOAN. XVIIL I17. & 25.

equamini

oc. dolus

I 147 Petrus vero fedebat foris (b)

ledicere-

10f COTI«

in atrio deorfum : (4) & acceffit ad eum

e iniufte,

vnà ancilla ( d) oftiaria (b) futmmi Sacér-

$ h d

dotis: & cum vidiffetPetrum (c) feden-

tem ad lumen , & (b) calefacientem fe ,

(c) dixit. Et hie cum illo erat * & (b)

afpiclens illum , ait : Et tu eum IESV

Nazareno eras: (d) nunquid & tu ex di«

fcipulis es hominis iftius ? (a) At ille ne-

| gauit coram omnibus, dicens: Non fum;

8 3

(c) mu-

k

3

248

Coput F.

(c) mulier non noui illum , (b neque

l

fcio, neque noui, quid dicas

Et exiit

xit De

verbl ,

foras ante atrium , & gallus cantauit. (a)

Exeunte autem illo ianuam , vidit eum

quis

alia ancilla, & ait his, qui erant ibi: Et

egref

hic erat cum IESV Nazareno. (d) Erat

((

autem Simon Petrus ftans , & calefaciens

fe.

Dixerunt ergo el

Nunquid & tu ex

Burus

[ KU

cipulis eius es ? (a) Et iterum nega-

uit cum iuramento, (d) & dixit: Non fum,

[/[/9

(a) quia.non noui hominem. (c) Et in-

«

teruallo fa&do, quafi hore vnius , (b)

rurfüs qui adftabant, dicebant Petro : Vere

L

tot

qudac

ex illis es, nam & Galileus es, (a) &

Verba il

loquela tua manifeftum te facit. (d ) Di-

Qqui mo

cit ei vnus eX feruis cognatus eius , cuius

One ef

abftulit Petrus auriculam : NNonne ego te

Siccine

vidi in horto cum illo ? (a) Tunc coepit

fit, vo

deteftari , ( b ) anathematizare, & iurare ,

DEVS

quia nefcio hommem iftum, quem dicitis.

fimpfit

Ce) bt continuo adhuc illo loquente (b)

16 Apol

ah €0 1

gallus iterum cantauit.

Chriftun

II.

Confiderationes de Pa[J. Dom.

249

du

II. (c) Et conuerfus Dominus refpe-

't exiit

xit Petrum : (b) & recordatus eft Petrus

i. (1)

verbi , quod dixerat ei IESVS : Priusquam

it eum

galus cantet bis, ter me negabis. (a) Et

ER

egreffus foras fleuit amare.

) Ent

CONSIDERATIO CXVI.

"faciens

Lt ex

Petrus vvero. [edebat foris in. atrio , &? acce[[it ad

1 of«

eumi 'ona. ancilla, dicens : .Et tu cum LE S V Galileo

n füm,

eras, 44i ille negauit. coram omnibus , dicens : INe-

Jcio , quid dicis, MA'TTH. XXVI. 69.

|FErie

:(5)

cce columna firmiffima ad vnius aurz impulfum

: Vere

E

tota contremuit.

Vbi eft illa promittentis

Q) t

audacia, & de fe plurimum prafidentis ? Vbi funt

verba illa , quando ait : Quare non poflum te fe-

d) Di

qui modo ? Animam meam pro te ponam. Hoc-

)

Cuius

cine eft fequi magiftrum , fe negare difcipulum ?

ego te

Siccine pro Domino anima ponitur , vt hoc ne

c ctopit

fiat, vox ancille formidetur ? Sed quid mirum , fi

lürare ,

DEVS vera prcedixit , homo autem falfa prz-

(icitis

fumpfit ? Sane in ifta, qux iam copta eft, negatio-

ne Apoftoli Petri, debemus aduertere, non folum

t ) -

A

ab eo negari Chriftum , qui dicit, eum non efle

Chriftum, fed ab illo etiam , qui cum li, negat,

Jl

fe

d

250

Caput V.

fe effe. Chriftianum. | Dominus enim non ait Petro :

Vtque €

Diftipulum meum te negabis ; fed , me negabis. Ne-

qmd dl

;auit ergo ipfum, cum fe negauit , cius efle diftipu-

M

hïm, Quid autem aliud hoc modo, quam fe negauit

Jun,

effe Chriftianum ? Quamuis enim Difcipuli Chrifti

n

nondum appellarentur hoc nomine, poft afcenfionem

U

0

quippe cius in Antiochia primum ceperunt appellari

Duit d

Jiftipuli Chriftiani: iam tamen erat. res ipfà illo po-

ftea vocabulo nuncupanda , iam erant difeipuli ,

7

qui poftea appellati funt Chriftiani : & hoc commu-

ne nomen, ficut communem Hdem etiam ad po-

d

fteros transmiferunt,.

À

Qui ergo fe Chrifti nepauit

[i

effe difcipulum , ipfám rem negauit, euius nomen

fecum 1

€ít vocari Chriftianum. Quam multi poftea , non

1 , qu

dico, fenes, & anus, in quibus huius vitze fàtie-

pi,m

tas facilius potuit mortem. pro Chrifti confeflione

de vero

contemnere ; nec folüm iuuentus vtriusque fexus,

que mo

e qua &tate conuenienter videtur exigi fortitudo ,

ftoli w

fed ctiam pueri, puelleque potuerunt, & inpume-

"Veritat]

abilis. focietas fand&orum Martyrum in regnum co-

ill inge

orum fortiter , & violenter intrauit , quod tune

tur Chr

ite non potuit, qui claues regni eius accepit ?

f."

Ecce vnde di&um eft, finite hos abire

quando

&

)

fe pro nobis tradidit, qui füo fanguine nos rede-

tiefeite

nit , vt impleretur fermo , quem dixit, quia ,

promif

quos dedifli mihi, non perdidi ex eis quemquam.

T n

Vü-

Confiderationes de Paf]. Dom.

' 95I

ïit Px tl'() H

Vtique enim Petrus, fi negato Chrifto hinc iret ,

1bis, Ne.

quid aliud , quam periret ?

* d.

S. AVGVSTINVS, Tat, CXIIL n

P nerult

,Iezmn. Tim. IIIL part. II. pag. 746.

ii Chrift

'enfionem

CONSIDERATIO CXVII.

appellrj

Dicit ergo Petro. ancilla ojliäria: Nunquid & tu

i ilopo.

Ttipali ,

ex difcipulis es bominis iflius ?. Dicit ille. INan. fum.

; COTTIQQU-

IOANN. XVIIL I7.

n M p

JAÀ d hec expauit cor Petri, palluit facies , &

] negauit

corpus illius pene cexanime effe&dum eft:

$ Q0mei

fecum mirabiliter rixabatur, ignorans , quid dice-

1e, non

ret , quidue refponderet.

Hinc confcientia pro-

jte fatie«

pria, magiftri atmor, atque cognitio veritatis ; in-

nfeffione

de vero humanus timor, adítantium atrocitas , at-

. fexusy

que mortis periculum imminens maximum in Apo-

ytitudo ,

ftoli mente agebat confli&tum.

Stimulus equidem

jppume.

veritatis agnite , & dilei magifcri dulcis affectus

mun C«

illi ingerebant audaciam, vt voce publica confitere-

jod tunc

tur Chriftum:

Sciebat namque, ipfum Domino di-

Meminerat

ceopit ?

xiffe : 'Tu es Chriftus filius DEI viui.

quando

etiam , quanta aduerfum proditorem , quem tamen

os redé

nefciuerat, füerat indignatione commotus.

Sed ,&

, qiis

promifiones , quas Domino fecerat, illum mini-

;mquam.

me negaturum, fuadebant eidem , vt potius mor-

tem

Vi

$4

252 .

Caput V.

Y8

tem carnis eligeret,

quam anime vitam neparet.

n

E contrario fenfualitas reclamabat : Vt quid fpon-

horum à

te morti fübeundum eft, quum differri valeat ? Eft

giendaci

ne quod tibi indicitur, irremiffibile malum ? Ages

tra boni

vtique poft perpetratam culpam poenitentiam faluta-

fenfudl Atc

rem. Benignus eft, & mifericors Dominus, atque

propte

fuper hominum malitia valde przftabilis,

Facile

Mulitt ,

merebitur veniam , quod non malignitate, aut in-

aülm,

fidelitate, fed tormentorum fola pufillanimitate com-

male füa

mitatur.

Licet deneges voce , corde confitere *

lorum.»

& infons efficieris.

3

Nihil ad DEVM de iis ; que

foris funt, pertinet, qui cordis infpector eft, dicen-

.

Lj

&ij VT.

te facro eloquio

Ego fum, qui probo renes,

& corda.

Confidenter igitur, & lingua tantum

C0]

te illum nefcire dicito prius , quam in te manus

41

iniciant, & trahant ad iudicem.

Voles forfitan 4

quamuis incaffum, tunc dicere , quod nunc absque

fupplicio in tua eft pofitum voluntate. Quid , in-

Ts

quam, agis, cur contraria multipliciter meditaris ?

]

qie

Rumpe moras, propere loquere, ne fufpectus ha-

tem i

bearis in crimine.

Qualis confli&tus ? qualis con-

quoque

certatio ?

Aderant angeli , aderant & daemones.

TUm w

Daemones quidem parati ,. vt raperent

5

L]

angeli

illos dul

Vero , vt coronarent,

Incredibili prorfus agone

düm am

flu ïuabat mens Petri

nolebat negare Chriftum,

; &

nec propofitum valebat ferre fupplicium,

Quo-

t Den

niam

l

Confiderationes de Pajf. :Dom.

253

Demret.

niam vero nec latere poterat , nec filere licebat

id fpon

horum alterum oportebat ipfum eligere

'Tandem

t^l

mendacium aduerfus.veritatem , & iniquitas con-

tra bonitatem in bellatoris mente preualuit.

Nam

Àgs

1 flutts

fenfualtas rationi, & caro fpiritui dominata eft

$, df

propterea eum negauit coram omnibus, dicens;

Facle

Mulier , non fum.

Quo dico, exiit foras ante

aut im

En mulier , qu

atrium , & fübito cantauit pallus.

l& COT

male füadendo Adam de paradifo expulit , Apofto-

nütere ,

lorum.principem tentando de atrio eiecit

l, que

S. LAVR

NTIVS IVSTIN. loe. cit.

?. Qicen

cap., VIII. pag. 29p.

Ienes,

tanturm

CONSIDERATIO CXVIII

; Inamus.

4At ile negauit eum , dicens : Mulier , mon noui

OrlaD.

illusg.

absque

LUCE. XXIL 57

yuid , i

res modi fünt . conuerforum

inchoatio , me-

T

qitris ?

dietas, atque perfectio.

In inchoatione au-

Xbos ha

tem inueniunt blandimenta dulcedinis : in medio:

jlis cOn

quoque tempore certamina tentationis ; ad. extre-

emones

mum vero perfecionem plenitudinis

Prius ergo

]

a

ilos dulcia füfcipiunt , qua confolentur ; poítmo-

dum amara, qux exerceant; & tunc demum fua-

s ao

ftum,

ï uia, atque fublimia, que confirment. - - Vnde

Qu | & Petrus prius in montem ducitur , prius clarita-

tem

Tif

$5$

254

(

Caput V.

tem transfipurationis dominicee contemþlatur; &

gius pre

tunc demum tentari, ancilla interrogante , permit-

vide, 10

etiam!i pf

titur, vt per tentationem fa&us fibi ex infirmitate

frri tiner

confeius, ad illud flendo , & amando recurreret,

titionis

quod vidiffet : & cum eum timoris vnda in pec-

cati pelagus' raperct, effet prioris dulcedinis àn-

$, !

chora , que retineret.

Sape autem tam diutina

1n [,/717. ]

funt tentationum certamina , quam longa inchoa.

CO

tionum fuerant blandimenta.

Sepe vero maius

datur in inchoatione dulcedinis , minus autem in

Nungui

labore probationis:

Sepe minus in inchoátione

]

dulcedinis, maius in labore probationis. Nunquam

ud

vero laborem tentationis difpar fequjtpïr perfe&io

firmitatis : quia'iuxta fümmam certaminis' remune-

Q

U

ratur quisque plenitudine perfe&ionis. Plerumque

emt(

autem in eo quisque conuerfus labitur , quod,

arie int

dum quibusdam donis gratie , dulcedine inchoa-

qui (cif

apprate

tionis. excipitur , confirmationem! áecepiffe fe'per-

fe&ionis arbitratur , & plenitüdinis confummatio-

intertog

nem sftimat., que adhüc blandimenta effe irichoa-

feettii

tionis ignorat.

Vnde fit, vt, dum fübita tenta-

miferant

tionis procelli tangitur, defpectum fe DEO , &

tulit Pe

perditum. füfpicetur.

Qui fi inchoationi füee non

didt,

muller ]

paffim crederet, adhuc in profperis poiitus, mentem

ad aduerfa prepararet, & vitiis venientibus poft-

intellig

3odum tam firmius refifteret, quam ea- etiani faga-

fed qu

cius

Con(iderationes de Paf Dom.

255

platur; &

cius prætliäifïet. Qu:x quidem tranquillius , fi prze-

*, Dermit.

uidet , tolerat.

Eorum tamen omnino certamina,

itfitmpts

etiamfi preuideat , non declinat; quia curfus no-

tCürreret,

ftri itineris nequaquam peragitur fine puluere ten-

da in pe-

tationis.

edinis

S. GREGORIFS M. li, Mora, XXIV.

m diuti

in cap, XXXIII. B, Iob. Tom. L. pag. 772. 773*

1 inchog:

TO maiu

CONSIDERATIO CXIX.

qutem a

Nunquid & i ex difüpulis es bominis iffius ?

Choatione

Dicit ille : INon fim.

IOAN, XVill. I7.

Nunquat

u

id dicis Petre ! Nonne dicebas nuper, fi opor«

perfeto

^ telme

Q

&& tuerit pro illo animam ponere , te pofiturum

leromque

eam ? Quid igitur fa&um eft , vt ne quidem ofti-

, Quod,

arie interrogationem ferre poflis ? NNum miles erat,

qui fcifcitabatur ? num quis ex iis, qui IXSVM

e ihciote

fe fepd-

apprehenderant ? Vilis erat oftiaria , neque afpera

Non enim dixit: Deceptorisne , &

ümmatio-

interrogatio.

fcelefti illius. difcipulus es ? fed, hominis huius, quod

e inehor-

ia tenta«

miferantis potius erat.

Verum nihil horum per:

tulit Petrus.

Ilud autem , nunquid & tu, ideo

EO, &

dicit, quia loannes intus erat , adeo manfuete

füe non

mulier loquebatur.

Sed nihil horum fentiebat, vel

moeten

j pot-

intelligebat , nec primo , nec fecundo , nec tertio,

fed quando gallus cantauit : neque hoc aduertit ,

L

7

iam.fdgï"

donec

[uUn

(

256

Caput P.

nitydins

donkec Chriftus ipfüm acerbe refpexit. Et ipfe qui-

dem ftabat, fe calefaciens cum feruis pontificis ;

diryme

Chriftus vero vin&us detinebatur intus.

Hec

virtuterm

porro dicimus , non Petrum accufantes , fed vt

dextera.

dictorum Chrifli veritatem exhibeamus.

priusqu

flandi i

S. CHRYTSOSTOMVFS. Homil. LXXXIIT,

te Domi

d. LXXXIL in lan. Tom, VIIL pag. 492.

auerfüm.

dauit d

CONSIDERATIO CXX.

chatitati

"t ille negauit , dicens : Neque fcio , negul» t0ti,

remedu

quid dicas.

MARCI. XIV. 68g.

Juntatis

um fe ad excipiendum iniquitatis iudicium DEI

C

Petrus,

Filius prebuiffet, beatus Apoftolus Petrus ,

tunc

cuius fides ea devotione feruebat, vt & Domino

fupplici

compati paratus effet , & commori , ancilla facer-

Si

dotis calumniante perterritus, ex infirmitate peri-

iU. To

culum negationis incurrit, ob hoc, ficut apparet,

hefitare permiffus , vt in Ecclefie Principe remedi-

C

um ponitentie conderetur , & nemo auderet de

Exus

[f

fua virtute confidere , quando mutabilitatis peri-

6 al

culum nec beatus Petrus potuiffet euadere.

Do-

^j

minus autem IESVS, qui intra pontificale concili-

!l

um folo corpore tenebatur , trepidationem difcipu-

li foris pofiti diuino vidit intuitu , & pauentis ani-

CX

mum, mox, vt refpexit, erexit, & in fletus po-

Qu

nitu-

Tifímo;

257

Confiderationes de Pa[]. Dom,

ife qui.

nitudinis incitauit.

Felices , fan&e Apoftole, la-

Iitfcs

chrymz tug, quz ad diluendam culpam negationis»

Hac

virtutem facri habuere baptifmatis.

Affuit enim

;fe

dw

dextera Domini IESV Chrifti, quz labentem te,

priusquam deiicereris , exciperet , & firmitatem

AXXIT,

Íftandi in ipfo cadendi periculo recepifü. Vidit in

te Dominus, non fidem vicam , non dilectionem

.

auerfam , fed conftantiam fuiffe turbatam.

Abun-

XG

dauit fletus , vbi non defecit affectus , & fons

charitatis lauit verba formidinis : nec tardatum eft

li fj

remedium abolitionis , vbi non fuit iudicium vo-

Juntatis.

Cito itaque in foliditatem füam rediit

um DEI

Petrus, tantam recipiens fortitudinem , vt, quod

Petrus ,

tunc in Chrifti expauerat paíflione ,. in íuo qut

Domino

fupplicio non timeret.

a ficer-

S. LEO M. Serm. 1X. de Pa[f. Dom. cap.

g pa

IV. Tom. 1. pag. 131.

opparet,

emedi-

CONSIDERATIO CXXTI.

leret, de

Exeunte autem dllo iauuam , «oidit eum alia ancilla ,

j peri

Do

& ait bis, qui erant ibi : Et bic erat. cum IES V

JNazareno. EL iterum negauit cum iuramento, quia

condil«

non noui bominem, MATTH. XXVI. 71. 72.

difcipl

exus bic muliebris femper fufpe&tus eft, illo fre-

xtis at

S

quentiffime abutitur diabolus.

Quantos robu-

ts p*

pid

füiffimos telis femineis pro&rapit viros ? Quot ab

ini-

258

Caput V.

ad cot

initio feculi damnauit fraudibus mulierum ? Not

delidtut

armdtos aduocauit milites , vt debellaret Apofto:

lum.

eyprobr

Vnius muliereule lingua Chriftianz militiss

juramen

deuicit ducem. Quid de membris inferioribus fpe-

punem.

rare poterat Belial, quando Ecclefis principem fié

pECCïlUS

leuiter füperauit ? Superauit, inqüam , quum ill

negationis vulnus inflixit.

Habuit enim contra fe

j

galli cantum , & fue confcientiz teftimonium. Pro-

uj J

inde confufus, & apoftolatus veftes nudatus , exe

((

iuit de ftadio , fuze non valens mentis ferre püdo-

rem.

Exeunte autem illo de ianta, vidit eum àár*

Ti hit

cilla alia, & iis , qui-ibi aderant, inquit : Et hie

J

erat cum IESV INazareno.

O infatiabilis diaboli

liuor ! o virus femper difcerperis , nonhe ad petdi«

Tént, .

tionem fufficit prima negatio ? An ignoras, quiá

Quales

vnico peccati confenfu tus quisque fübiicitur po«

teftati.? Satis tibi fit, quod DEVM negauit femel,

Veatut

Noli eum tentare amplius, ne duobus criminibus

Ventui

obnoxius fat,

Parce imbecillitati, parce timori;

fpicim

fi tamen potes, fcio autem , quod minime vales.

facrati

Implacabilis es, & ab omni humanitate exttaneus,

Quanta

ancill

Malitia tua , ficut mortis te fecit auctorem, ita &

animarüm deceptorem continuum.

Laxa igitu£

V0 |

Et t

frena cupiditati tuz* , quantum potes, contra fane

teretu

€m religionis bacchare Pontificern.

Bis , terqué

qualis

illum ad negandum impelle, Procul dubio videbis

ad

L

Confiderationes de PalJ. Dom.

259

? N

ad confufionem tui , .quoniam , in quo abundabit

Apofto

deli&um, füperabundabit & gratia.

In hac itaque

? militjà

exprobratione , dum talia dicerentur , iterum cum

ibus (pa.

iuramento negauit Petrus, quia non nouiffet ho-

ipem fid

minem , addidit negationi etiam iuramentum , vt

judm 1f

peccans füpra modum £ieret peccator.

ontt fà

S. LAVRENTIFS IVSTIN. loc.

Cit,

l; Pro.

eap. V III. pag. 299. '6.

ls , eje

CONSIDERATIO CXXIL

t püdo:

um afp

It bic erat cum LESV Nazareno €?c. Loc, ciT.

Et hi

diaboll

clorum virtus de fpiritu fumpta eft, quia mun-

C

di huius poteftatibus contraire non prafume-

] pefdi«

rent, nifi eos fan&i Spiritus fortitudo folidaffet.

, qu

tur po.

Quales namque do&ores fané&te Ecclefie ante ad-

t femel,

uentum huius fpiritus fuerint, fcimus , & poft ad-

minibus

uentum illius , cuius fortitudinis facti fint , con-

Ípicimus, Certe ifte-ipíe paftor Ecclefie, ad cuius

timoris

? Vales

facratiffimum corpus fedemus , quante debilitatis ,

tafteus

quantaque formidinis ante aduentum Spiritus fuerit,

ancilla oftiária requifita dicat,

Vna enim mulieris

i in&

voce perculfus , dum mori timuit, vitam negauit,

igituf

4 fite

Et tunc Petrus negauit in terra, cum latro confi-

teretur in cruce.

Sed vir ifte tante formidinis

tetqué

zidebid

qualis poft aduentum Spiritus-exfiftat , audiamus.

Fit

E

060

Caput. F.

artite

Fit conuentus magiftratus, l"ifï(ïuc* feniorum , ceefís

li

p

denunciatur Apoftolis , ne in nomine IESV loqui

Tit ff

debeant: Petrus magna au&oritate refpondit : Obe-

Nam

dire oportet DEO magis, quam hominibus,

Et

tat ii

rurfus : Si juftum. eft in confpe&u DEI, vos po-

mpel

tius audire, quam DEVM,, iudicate,

Non enim

poffumus , que vidimus, & audiuimus , non loqui,

i D

Etili quidem ibant gaudentes. a confpe&u concilii,

quoniam digni habiti funt, pro nomine IESV con-

C

tumelias pati, Ecce gaudet Petrus in verberibus,

qui ante in verbis timebat.

Et qui prius ancilla

voce requifitus timuit, poft aduentum fanüi Spiri-

tus vires principum cefus premit.

Libet oculos

Ve

fidei in virtutem opificis huius attollere , atque

jriam

Íparfim Patres teftamenti noui, ac veteris confide-

rTare.

Ecce apertis eisdem oculis:fidei Dauid,

nece

Amos, Danielem , Petrum , Paulum , Mattheurm

]ebat.

intueor, & fan&us ifte Spiritus qualis fit artifex ,

quide

eonfiderare volo , fed in ipfa mea confideratione

Tilin

deficio,

dl q

Implet namque citharedum puerum, &

Yoleb:

pfalmiftam facit.

Implet paftorem armentarium ,

Im-

nünqu

fycomoros vellicantem, & prophetam facit.

prori

plet abftinentem puerum , & iudicem fenum facit.

Impiet pifcatorem , & predicatorem facit, Implet

loque|

perfecutorem , & do&torem gentium facit. Implet

tem al

g

publicanum , & euangeliftam facit,

O qualis eft

gar-

Confiderationzs. de . Pa[J. Dom.

261

1, pf

artifex i(te Spiritus !

Nulla ad difcendum mora

agitur, in omne , quod voluerit

Mox vt tetige-

V loqi

t: Obe

rit mentem , docet : folumque tetigiffe docuiffe eft

u n

iNam humanum animum fübito, vt illuftrat, immu-

tat: abnegat hoc repente , quod erat , exhibet

VO0$ p

Xl enmi

repente , quod non erat.

n1

$. GREGORIVS M. lib, I1. Hmil. XXX.

in Euanpelia n. $. Tom. l. pag. 1570

concili,

YV con

CONSIDERATIO CXXIII

beribu

dnc

Quia non noui bominem. voc. crr.

i p

eniat in medium Petrus Apoftolus. Ipfe quip.

; Oculos

V

pe vifus eft negare veritatem contra pro-

ntque

confide

priam. voluntatem : fiquidem aut negare , aut mori

neceffe erat

Mori timens negauit

Negare no-

Dauid

lebat , fed magis nolebat mori.

Itaque inuitus

ytheuri

arttex ,

quidem , fed negauit tamen , ne moreretur

QUOdv

filingua, & non voluntate loqui homo compulfus

efat

eft, quod nolebat; non tamen velle aliud, quam

TUfI &

tarium

volebat. Lingua mota eft contra voluntatem : fed

nunquid & mutata voluntas ? Quid enim volebat ?

. ]u

prorfus quod erat , Chrifti effe difcipulus.

Quid

3 faci

loquebatur ? Non noui hominem.

Cur ita? Mor-

Topiet

tem euadere volebat

Sed quid iftud criminis fuit ?

Inplé

|

Duas Apoftoli tenemus voluntates : vnam , qua

gis €

t

vo-

at

1

262

Caput' p

voluit nón mori, penitus inciiïpabilem : alteram &

nera

multum laudabilem , quà fibi complacebat, quod

pulfon

effet Chriftianus.

In quo. ergo culpabitur ? An in

occult

eo , quod; meéntiti ,. quam mori maluit ? Hec plane

dem n

voluntas. reprehenfione digna fuit, qwia corporis

quanti

magis, quam animz volüit. feruare vitam.

Os

u

nempe , quod mentitur;' occidit animam,. . Et. pec-

(is, qi

cauit ergo , &.non absqne.confenfuü proprig vo-

f5 ]

luntatis, infirme quidem , & mifere, fed plane li-

0 feip

berz.' 'Peccauit autem ,. non fpernendo, aut odi-

compe

NNec in

endo Chriftum , fed fe nimis amando.

liberta

hunc peruerfüum amorem fui voluntatem metus ille

fe per

fübitus compulit ; fed effe conuicit.. Iam tunc pro-

Volun

éül dubio talis erat, fed nefciebat , cum àb illo ,

CX n«

quem latere non'poterat, audiuit : Priusquam gal-

Volünt

ius cantet, ter me negabis.

Ilia itaque voluntatis

Deganc

infirmitas per incuffüm timorem nota, non orta,

Voluit.

notum fecit , quatenus fe , quatenus Chriftum ama-

Ton 3

üierit. -INotum autem non Chrifto, fed Petro. Nam

Vtique

Chriftus &- ante fciebat , quid effet in. homine.

Alioqu

Quatenus ergo Chriftum diligebat , vim prorfus ,

Verba

quod negandum non eft, pafía eft illa voluntas , vt

ii Y

contra fe loqueretur :' quatenus vero fe: voluntarie

poftmo

procul dubio confenfit , vt pro fe loquerctur.

Si

lum c

Chriftum non amafíet , non negaffet inuitus: ve-

totz Vi

rum fi fe amplius non amaffet , non.aliquatenus

pong -

ne-

Confiderationes de Pafl.. Dom.

263

eram &

negaffet,

Fatendum igitur, hominem fuiffe com-

; qud

pulfum, voluntatem propriam , etfi non mutare ,

"Anin

occultare tamen: compulfüm, inquam , non qui-

C plane

dem recedere ab amore DEI, cedere tamen ali-

'Orporis

'quantulum amore füi,

1. Og

Quid ergo ? Forte diffolu-

ta eft tota fuperior affertio de libertate volunta-

lt pe-

tis, quia nimirum inuenta eft cogi potuiffe volun-

rie. vo.

tas ? Eft plane, fed fi cogi ab alio potuit, quam

lane T.

a feipfa,. Quod fi fefe ipía coegit, compulfa, &

t odi-

compellens, vbi amittere, ibi & recipere vi(a eft

Nec n

libertatem.

e[US 1

^

J

le

Vim quippe, quam ipfa fibi intulit , a

fe pertulit. Porro quod a fe. voluntas pertulit, ex

ncpro»

voluntate fuit.

Quod ex voluntate fuit, ixm non

bb illo,

ex neceffitate , fed voluntarium fuit.

Si autem

m d

voluntarium , & liberum.

Quem fua denique ad

luntatis

negandum voluntas compulit , compulfüs eft, quia

) Ortà,

voluit: immo non compulfus eft, fed confenfit, &

D affd

non alien:? potentie , fed proprie voluntati, illi

; Nf

;omne.

vtique , qua. mortem omnimodis euadere voluit,

rorfus ,

Alioquin quando vox muliercule linguam facram in

verba formare nefanda valuiffet, fi non lingue do-

Ia , VL

mina voluntas annuiffet ? Denique cum fe a fui

luntariel

poftmodum nimio illo temperauit amore, & Chri-

j s

ftum copit, vt debuit, toto corde, tota anima ,

i5;ve

tota virtute diligere

iam nullis valuit minis, vel

mtenuS ;

] ponis extorqueri aliquatenus voluntati,, dare lin-

Iie

t

guam .

264.

Caput V.

often:

guam arma iniquitati , fed potius auda&er accom-

modans veritati : Obedire , inquit , oportet DEO

[rhnr

magis, quam hominibus,

monit

voct

S, BERNARDVUS ratt, de grat. &? lib

Yeo.

arbitrio. cap. X1L Edit. Parif. Tum. L. pag. 618.

vile,

t

CONSIDERATIO CXXJV.

difcip

Zit interuallo fa&to quafi bore «nius , alius quidam

Mara

affirmabat , dicens : Vere &j bic cum illo erat : mam &9

difcip

Galileus et. .Ex ait Petrus : Homo , mefcio,

Ton 1

quid dicis.

LUCJE. XXII. 59. 60.

quod

res nouas, & incredibiles ! Cum apprehenfum

quoi

O

vidit Magiftrum folum , tantum exarfit , vt

1

ftri&o gladio feruum percufferit, & auriculam ab-

Ü L

fciderit ; cum autem magis indignari , & incendi

par,erat, tanta audiens conuitia, tunc negat. Cuius

C

enim furorem non incitaffent ea , que tum ageban-

Dui

tur? Attamen timore vi&us difcipulus, non modo

[/77]

non indignationent profert, fed etiam negat , ac mi-

1

fere, vilisque puelle minas non fert: nec femel

folum , fed etiam fecundo, & tertio negat, idque

breui tempore , non cum iudicibus , nam foris

erat : ipfum enim egreffum ad veftibulum interro-

Dn

garunt : neque ftatim lapfüm füum fenfit, quod &

ita?l»

Lucas dicit, nimirum refpexit in illum . Chriftus ;

Denat;

often-

265

Confiderationes ; de | Paff. Dom.

accom

oftendens , ipfum non modo negauiffe, fed etiam

t DEO

cantante licet gallo , lapfüm fuum non fenfiffe, fed

monitu Magiftri opus habuiffe, Afpe&us eius pro

Marcus

€ h

voce fuit, adeo timore perculfüs erat.

fj

vero ait, poftquam femel negaffet , gallum canta-

uiffe, poftquam tertio negaffet , tum fecundo can

]V.

tauiffe gallum , accuratius recenfens infirmitatem

quidap

difcipuli, qui quafi mortuus erat timore. — Et Hoc

Marcus a Magiftro füo didicit , erat enim Petri

m &

difcipulus.

Quo magis admirandus eft , quod

(Àly

non modo Magiftri lapfum non celauerit , fed,

quod etiam clarius, quam alii, narrauerit, eo ipfos

ehenfünt

quod difeipulus effet.

UPU

S. CHRYSOSTOMVs. Honil, LXXXV.

ln ab

aü, LXXXVI. in. Maitb. Tom. VII. pag. $05.

incendi

.. Cuits

CONSIDERATIO CXX V.

puon

Dicit ei vnus ex feruis Pontificis , cognatus. eius ,

n todo

X

cuius abfcidit Petrus. auriculam : INonne ego te vidi

in. borto cum illo ? erum ergo megauit Petrus.

x fend

IOANN. XVIIL. 26.

t ii

yn fors

iuinus Euangelifta narrationis modum ceu pre-

D

Cur

interro-

petem equum inhibet , ac retroflectit,

ita ? quippe premonítrare oportebat, ter a Petro

! quod&

"nriftus

negatum eífe Chriftum , rei natura id ita fieri po-

Y

ftu-

offet:

t 8

266

Caput F.

ftulante, Singulari itaque confilio repetit ea , quae

s forl

prius dicta fuünt, & miílum quidem effe ait IESVM

datis,

ge Q

ab Anna ad Caipham: Petrum vero interrogatum

oftendit, quum a famulis, qui vna fe calefaciebant

ne iam

tum a quodam cognato eids , quem vulnerarat

dinem

ipfe, terque Dominum neeaffe.

Deinde gallicinii

Egang

mentionem facit, oftendens fruftra non effe Do-

facere

Tatum

mini fermonem, qui preuidit, & prenunciauit fuj

Dem ,

difcipuli in re difficili , ac. turbida infirmitatem ,

quam diuinus forfan fcriptor reticuiffet , ni&i DEI

quies

hoftium prona ad. conuiciandum , & detrahendum

tit, q

ftudia cognouiffet

Nam qui maxime Chrifti glori-

quppt

am impugnant , illico forfan dicerent 5 oftendite

nf

Petri negationem , & quomodo , atque vbi ad exi-

8 pe

tum. perdu&a fit Chrifti predi&tio ,. qui, vt afleri-

ten C

tis , mendacium nefcit.

Veritatem enim effe dici-

ent, (

tis, & ex vero Patre effülfiffe.

Neceffario itaque

d ccept

nobis diuinus Euangelifta hzec quoque narrauit, Do-

d füp

minum vbique veracem effe demonftrans, fed ab

folut

huiusmodi verbis aduerfariorum aliquis forfan ats-

t* v«

tinebit ,

fed in. Petrum grauior ipfürget , fincero-

quamy

que dn*xpulc formidinis incomparabilis notam af-

fxis t

finget ,

tamqüe leuem , & inconftantem fuiffe di-

Ditus

Cet, vt iam tertio Cäufcum hegét j

nondum vllum

Ttur

expertus pemculum fed qui ne fores quidem ipfas

Tobj

perlcuh attigérit,"

"Verum 1i'm düidem non-initia-

ts,

ts

Confiderationas :de Pa[J. Dom.

267

M,q

tis forfan conuenient : ego vero his procul aman-

CIUSVM

datis, eorumque nugis repulfis, ad defenfionem facti

TIOEaUR)

me conuertam , & in myfteriorum- contemplatio-

ACIenant

neiam exercitatis , myfíticam difpofitionem & or-

lDeranat

dinem oftendam.

Oportebat enim fapientiffimum

i galnüml

Euanseliftam. harum . maxime .rerüm mentionem

effe Do.

facere ,. vt. auditores intelligerent , quinam: ipfi ter-

ciauit (ü)

rarum. orbis magiftri elfent. ante Chrifti refurrectio-

nitatem,

pem , & antequam ; Spiritus. in;eos defcenderet ,.&

niti DE]

quales poftea exítiterint;-accepta per Spiritum .gra-

ilnEl]Jle

tia, quam.& ex alto, virtutem Chriftus áominauit

fui glori

quippe hos. videbis ad. virtuten. promtiflimos , &

oftendite

in fequendo Chrifto. conftantes , & ad (übeunda qu&-

jl ad exi

uis pericula, fortiflimos.....Sed nondum. per-Seruato-

vt afferi

rem Chriftum . euerfo,. mortis lmpeuo afper. adhuc

Te dici

erat, & inacceffus eius.metus;; hi antem.nondum

accepto, Spiritu., nec füperna gratia muniti, cum

yit, Do

ad füpernaturalem virtutem nondum animi anguftüe

fl d

foluti. effent , non admodum infraci malorum me«

tu' videbantur

fin a5

Quemádmodüm enim ferrum ,

quamuis..natüra fua. durüm fit, durioribus tàmen

fincero

yam df

faxis retunditur , nifi tin&ura obduratum fit: fic

fuiffe d

animus hommxs , licet conftanti virtutis ftudio. effe-

m vll

I"ICUI' tamen dLll'ltleITl ccrmmmnm nunquam fupe-

kim ipft

rabit, nifi prius diuini Spiritus gratia (it impingua-

j init

tus.

Quocnca imbecilliores quodammodo exanf

ini--

us

t 4

268

(

Caput V.

initio ipfi difipuli , fed accepto DEI, qui fupra

per 0s

omnes eft, Spiritu, depofita infirmitate fua , in illius

com 1

firmitatem transmutati funt, eius participatione ad

fficiamt

robur fupernaturale redeuntes,

pus, qu

Infirmitas ergo

San&orum ad laudem, & DEI gloriam literis con-

peinpr

fignata eft, qui vires imbecillis reftitüit, ac velut

qui füe

inexpugnabilem quandam turrim excitat eos , qui

fit ànci

vel folo -metu facile collabuntur, & fola interdum

eil DF

füfpicione mali franguntur,

Quod autem San&o-

tüüs, &

rum vni, aut paucis contigit , exemplo nobis

Priacip:

erit, atque folatio,

Hine énim docemür, non

itria do

efi& quandoque refpe&u nóftre inürmitatis cun-

punc b

&andum , quoó minus DEO feruiamus , fed: &i con-

qui at

fidendum potius , qui omnes- firmare poteft ,. qui-

noftri

que nobis etiam preter fpem largitar, vt fuper-

quid.di

naturalibus fa&is gloriemur.

funs,

S.CTRILLVS ALEXANDR. lib. LXII.

Thatibu

n lomn. XVIIL 24. Tm. I pag. 1030.

DEVM

primam

CONSIDERATIO CXXVI.

ga di

Junte capii deteftari , ? iurare, quia tton wouiffet

fecundo

bominem. Ma'TTH. XXVi, 74

pulerun

gregati

Ip

fe autem fcit DEVS, de quo fcriptum' eft: Et ipfe

fapiens adducet füper eos mala , qualia mala ad-

Chriffi

flantes

ducet fuper denegantes, & non penitentes ,& qualia

füper denegantes , & panitentes , qualia bona fu.

qui. &

per

Confiderationes de Pa[]. Dem.

269

tl füps

per eos, qüi nunquam denegauïeruntk, neque verbo

; It iliüs

coràm hominibus, neque operibus,

Longe autem

tione ad

efüciamur a priore ancilla , & altera, & ab omni-

à$ ego

bus, quiftant in atrio eius, velin ianua eius , vt

YiS COR«

nein proximo exfiftanius facientibus denegare eum,

ac velut

Cognofcemus autem , quae

qui fuerit' juxta eis.

$ , qui

fit ancilla Principis , fi intellexerimus , qua fit an-

nterdüm

cila DEI , de qua fcriptum eft : Ego feruus

Sato-

tuus, & filius ancille tue,

Qua fint autem atria

) nobis

Principis, poteris fcire , fi intellexeris , quz fint

atria domus Domini, de quibus fcriptum eft : Ecce

, non

(is CUf

nunc benedicite Dominum , omnes ferui Domini ,

-& colt

qui ftatis in domo Domini, in atriis domus DEI

L qie

noftri Siautem & de ancilla altera debemus ali-

t füpe

quid'dicere , vt etiam ab illa recedamus , intelli-

gamus, quod fceriptum eft : Sicut oculi ancille in

manibus domine fuz, ita oculi noftri ad Dominum

i. XTI

DEVM noftrum, donec, mifereatur noftri.

Puto

primam- ancillam intelligi Principis facientem dene-

Ü

gare difcipulos Chrifti , fynagogam effe Iudeorum

- tl

fecundum carnem , qui denegare frequenter com-

pulerunt fideles,

Secundam autem ancillam con-

gregationem gentium , qui & ipfi perfequentes

m

Chriftianos denegare cogebant.

'Jertios autem

mala at

ftantes in atriis, miniftros effe hzerefüm diuerfarum,

& quilà

compel-

] Sqi & ipü veritatem Chrifti denegare

bon fi

t5

lunt.

N

270

Caput V.

lunt

In no&e autem non folum ter denegat Pe.

CON

trus, fed. etiam .deuotat fe ipfum , & iurat , quiá

nefcio hominem.. . Et quidem tunc adhuc fecundugr

I

arnem Chriftum fciebat

nec adhuc poterat dice-

re: Etü Chriftum aliquando fecundum carnem co-

ite

gnouimus, fed nunc iam non cognofcimus

Quam-

fol

diu enim fignum .diei non exfiftebat denegans Pe-

gus cola

trus. Verborum IESV .non. fuit. memor

Poft.

tum adm

quam autem Angelus DEI clamauit ei, tunc recor-

(s cano

datus eft verborum IESV dicentis ad . fe

Ante-

te atro

quam.gallus cantet , ter me. negabis.

Et. quando

eXCICOLuS

recordatus eft verborum Chrifti, iam non. erat in

te mf

atrio Principis Sacerdotum , nec iuxta ianuam cius,

Crebro Y

fed fori

alioquin nequaquam ploraffet, Sicut enim

procel

fcriptum eft, egreffüs foras amariflime plorauit. Er-

exflit

£o.& fecundum Lucam. peccatrix mulier iuxta pe-

flaut

des, Domini. peenitens fleuit , & hic Petrus;egreffus

culpam f

atrium. Principis , ad. ianuam eius plorat. ex ama-

Tepando

ritudine pecc atl

examaricans in pænltentla üetum

dif, zpri

fuum.

nengm,

,ORIGEAN ES.. Comment. in czt. loty Mattbæ;.

665 lüpf

Tam, IIL gag. 913

COmglt

ab(ceffi

Ton iort

kdio &

ISys ,

CON-

Colmjz'demtion'es de Paf. Dom.

271

m D

CONSIDERATIO'CXXVTII.

lIat , qula

) fecundum.

Et flatim. gallus iterum. cantauit, &,

terat dioe.

MARCL XIV. 72.

ALDem QQ»

QTLMt etiam gálli cantus fuauis in no&ibus j nee

. Qnm,

i folum fuauis, fed etiam vtilis, qui quafi bo-

1epans Pe.

r

nus cohabitator & dormientem excitat, & follicis

D 0&?

U TeC0fe

tum admonet, & Vi&ht'ä'ü folatur , proceffüm no-

€is canora fignificatione proteftans.

Hoc canen-

r Antec

te latro' fuas relinquit infidias : hoc ipfe lucifer

1 quando.

excitatus oritur , coelumque illuminat : hoc canen-

on. eratin

te motitiam trepidus nauta deponit , omnisque

QU4m ciljy

crebro vefpertinis flatibus excitata tempeftas , &

ycut enum

procella mitefcit : hoc canente deuotus affe&us

ayit, Er-

exfilit ad precandum , legendi quoque munus in-

jiuxta- pe-

ftaurat : hoc poftremo canente ipfa Ecclefie petra

s.eprelli

culpam füam diluit, quam, priusquam gallus cantaret,

ex aro

negando contraxerat. Iítius cantu fpes omnibus re-

tia detum

dit, egris leuatur incommodum , minuitur dolor vul-

nerum , febrium flagrantia mitigatur , reuertitur fi-

- Matidi

des lapfis : IÉSVS titübantes refpicit , errantes

corrigit. Denique refpexit Petrum , & ftatim error

abíceffit : pulfa eft negatio , fecuta confeffio. Quod

non fortuito accidile , fed ex fenténtia Domini,

le&io docet.

Sic enim fcriptum eft , quia dixit

IESVS Ead Simonem : Non "cantabit gallus ; prius-

)N

quain

—

272

Caput V.

quam me ter abneges.

Bene fortis in die Petrus ,

CON

no&e turbatur , & ante galli cantum labitur , & labi-

lia

tur tertio, vt fcias, non inconfulta effufione fermo-

nis effe prolapfüm, fed mentis quoque mutatione tur-

batum. Idem tamen poft galli cantum fit fortior, &

tis,

iam dignus , quem Chriftus afpiciat : oculi enim Do-

Q

j

minifuper iuftos. Agnouit, veniffe remedium, poft

dioinarm

quod iam errare non poffet: & in virtutem ab er-

delinquit

rore mutatus , amariflime fleuit

vt lachrymis fuis

Gicens

deleret errorem.

Refpice nos quoque Domine

lo dU

IESV , vt. & nos propria recognofcamus errata ,

quieuit

foluamus piis fletibus culpam , mereamur indulgen-

pofito d

tiam peccatorutn.

Ideo confülto fermonem pro-

Titnatio

traximus

vt nobis quoque gallus cantaret , &lo-

potus

quentibus fübueniret , quo fi quod deli&um. obre-

cum füa

püffet in verbo , culpam Chrifte donares

Da

tis hebe

quefo lachrymas Petri, nolo letitiam peccatoris

[

Fleuerunt Hebrzi, & per mare funt dehifcentibus

Ut cith

vndis liberati

Letatus eft Pharao, quod. Hebrz

1 facie

os tenebat inclufos , & mari merfus, cum populo

fuo occidit

Exultauit & Iudas in mercede pro-

àm qu

afectus

ditionis fuz : fed ipfius fe mercedis laqueo ftran-

Catione

gulauit.

Fleuit errorem fuum Petrus, & meruit ,

&dorat

vtaliorum aboleret errores.

CQm fe

S. A4MBROSIFS. lib. V. Hexaemeron. caþ

hoc am;

AXIVF. ( XXVF. Tom. L pag. 1z12. 113.

us

CON-

Confider ationtes de qu. Dom.

273

lt Petrus,

CONSIDERATIO CXXVIIL

r, & li

ne fermo.

Et conuerus Dominus re[pexit. Petrum. C«.

itione tur.

LUCE. XXH. Ó1.

fortior, &

uis, oro , mentis confideratione Tudicem in-

enim Do«

tuetur iratum , & non contremifcit ? Quis

lum, poft

diuinam animaduerfionem attendens , voluntarie

term ab et«

delinquit viterius ? Hoc expreffit vates eximius ,

tymis fü

dicens; Tu terribilis es, & quis refiftet tibi ? De

: Domine

coclo auditum fecifti iudicium , terra tremuit, &

5 a,

quieuit.

Quieuit, inquam, quum peccare ex pro-

indulgen

pofito defiit. Salubris ergo huiusmodi iudicii com-

nem pro«

minatio eft, fed non minus proficuus pius Patris

t , &lo

áfpe&us. llla cum tremore cognoícitur , ifte vero

tum. obre

cum fuauitate fufcipitur. Cuius non emolliat men-

r

Da

tis hebetudinem , & compurgat in lachrymas di-

yencatoris

uing iniferationis affidua meditatio ? Montes, pro-

xfcentibus

ut citharedus fapé&tus canit , ficut cera fluxerunt

x Hebra-

a facie Domini, a facie Domini omnis terra, Equi-

m populo

dem quum humano lux diuina illabitur cordi , &

roede pro-

afpectus gratie coeleftis agnofcitür , absque cun-

ueo firat

&atione liquefit cor, exbilaratur animus , mens

k meüliy.

adorat, & intelle&tus prius elatione tumidus, omni

cum feftinatione procliuis folo humilietur.

De

qurn, up.

hoc amabili charitatis intuitu inquit Propheta: Afpe-

xit, & diffolut gentes, & contriti tunt montes

fie-

0K

(

274

Caput F.

folui &

füculi, incuruati funt colles mundi ab-itineribus

eternitatis eius.

j H

Vtrumque in Petri conuerfione

ter cormü

fignatur. In galli cantu fudicis terror , i afpe&u

pis crimi

Chriti grativ celeftis infufio. . Preecedit iudicii pa-

uor , fubfequitur. autem beneuolentia charitatis.

$1

Ambo tamen immutant propofitum , adducunt fle-

IX pg

;üm, dile&ionem ingerunt, amoris enutriunt flam-

COl

mam, & conuertunt ad Chriftum.

'Tua hec funt

dona, o Domine IESV,, que fidelibus , & ele&tis

Cuer

tuis dare confueuifti, Pernuttis interdum , vt afpe-

Utit

&ibus hominum radicitus euellantur , & tanquam

M

)

infru&uofe arbores ignibus debeant deputari zter-

poflmo

nis.

Hoc dicónt, qui fecandum faciem iudicare

Tt quam

nouerunt, tu autem o meridiana lux, & fecretorum

cognitor longe aliter exiftimas..

gabiles Y

Diftant quippe

fti Petru

multum nimis ab humanis iudicia tua, Quos enim

nt; f

pradeftinafti ad vitam , & in tuorum ferte con-

füt il

numeras electorum , ad tempus tantum errare con-

pe Don

cedis.

Nunquam pietatis tuz; oculos ab eorum

pferat,

amoues viis, tametfi ignorent ipfi, Probat autem

boc tril

hoc illorum . exitus. Quamuis enim premantur iugo

mf

captiuitatis , 3ut.per femitas deuient delictorum ,

fl m

congruo nihilominus tempore, ineffabili, alta, &

Chriiïo

repentina rutatione illos trahis ad te. Non enim

QUO )

Vis , Vt, quos tuo mundafti , fan&tificafti , & gra«

Tore t

tificafti fanguine , pereant in zternum. llli auterh

fo-

Wt enn

Confideratianes de. PafJ, Dom.

275

TDeribus

folum sehennz funt filüi, qui tibi non plaenerunt

TIüerfione

1n te.

Hinc eft, quod Tudas proditor irremiffibili-

1 aed

ter corruit, & Petrus Ecclefiz paftor ; pro negatio-

nis crimine largiter fleuit.

tdicii p

COREICAUIS,

S. LAVRENTIVS IVDTIN loc. cit, cap.

Ucunt fle.

IX. pag. 3o0t.

junt flam

CONSIDERATIO CXXIX

bec fünt

& elettis

Conuerfas Dominus. ve[pexit! Petrum. — t.oc. cir.

, VE af

unera diuina de profundo DEI judicio veni-

tnquam

M

unt: mirari ea poflümus., inueftigare non

AL r

poffumus

Quis enim cognouit fenfum Domini ?

dicare

Et quam infcrutabilia funt iudicia eius;, , & inuefti-

CLECOTUTII

gabiles vie eius! Sequens per omnia veftigia Chri-

quippe

fti Petrus conturbatur , & negat : refpicitur ,. & plo-

108 CLUTI

rat ; fletus tergit , quod. timor infecerat.

INon

rte con.

fuit illa Petri defertio , fed eruditio

Amare quip-

dre Cori

pe Dominum interrogatus., in corde füo prafum-

€orurm

pferat, fe pro eo etiam moriturum. . Viribus íuis

t autem

hoc tribuerat: nifi paulifper a regente. defereretur,

r upo

non fibi demonftraretur.

Aufus eft dicére.: Ani-

TOTUIT ,

mam meam pro te. ponam,

Animam fuar pro

ita, &

Chrifto.prafümptor fe pofiturum effe iactabat , pro

yn enim

quo nondum pofüerat liberator.

Denique cum ti-

( gte

more turbatur , ficut Dominus pradixerat :

ter ne-

—

j autem

gat eum , pro quo fe promlferat moriturum, Sicut

fo.

fcri-

276

Cüþtzt F.

fcriptum eft.:-Refpexit illum Dominus

At ille

C0.

amare fleuit.

Amara erat recordatio negationis ,

vt dulcis effet gratia Redemptoris.

Nifi defertus

wj

non negaret ; nifi refpe&us non fleret,

Odit

olent

)

IDEVS prefümptores de Vmbus fuis, & tumorém

fetü

iftum in eis, quos diligit ,

tanquam medicus fecat,

gutia f

Secando quidem infert dolorem , fed firmat poftea

pue F

fanitatem.

Itaque refurgens Dominus commendat

unt, dn

Petro oues ífuas , illi negatori, fed negatori, quia

habitü 0

ptefumptori, poftea paftori, quia amatori,

Nam

tibus qu

quare ter interrogat amantem , nifi vt compungat

vulti iní

ter negantem ? Proinde perfecit poftea Petrus pra-

quenter

tia DEI, quod primo non potuit fiducia fui

Narná

uerfos,

poftea quam illi oues, non Petri, fed fuas cont-

tonfolit

mendauit, vt non pafceret fibi, fed Domino , an-

Cntés ,

nuntiauit ei paffionem futuram, quam primo perdi-

munteb

derat

quoniam prepropere feftinabat,

Cum fe-

lertimi

nior , inquit, fa&us fueris, alter te cinget, & fe-

Quia cor

ret,quo tu non vis

Hoc autem dixit, fignificans,

tidie u

qua morte glorificatutus erat Dominum.

Factum

QUam 41

eft, peruenit Petrus ad paffionem , qui lachrymis

Auerten

diluerat negationem.

Quod ei promiferat Salua«

feendit ,

tor, non potuit auferre tentatof,

Tfpeter

S. AVGVSTINVS. férm. CCLXXXV. z'n

Tationi

notal. S $. Cafti, & 2demili, Tom. V. pog. 146.

Tleuiffr

Doniteni

CON-

CRRA

iE M EU EE

Confiderationes de PafJ. Dom.

277

Àt il

itionis,

CONSIDERATIO CXXX..

1 defertus

Conuerfus. Dominus re[pexit Petrum, |LOc. ciT.

ä

& Oi

olent Domini irati ab his, quibus offenfi funt ,

Canorem

S

i

feruis oculos auertere , & ífi quando illi pro

QUs fecaf,

gtätïa fupplicauerint , in partem aliam faciem decli-

lat boftet

nare.

-

Et quia re&o eos intuitu confpicere neque-

rommendat

unt, anifnorum fuorum motus in ipfo corpotis

Oti, quii

habitu oftendunt. DEVS quoque idem delinguen-

n N

tibus auertitur, quia turpitudinem eorum fereno

Ompunpat

vultu infpicere dedignatur.

Scd qui abücit delin-

etfüs prà

quentem, Conuertitur ad peenitentem, vocàt etiam

j N

auerfos, donat peccata conuerfis, hortatur pigro$»

us COf

confolatur affli£tos, docet ftudiofos, adiuuat dimi-

Ccantes, confirmat laborantes , exaudit corde cla-

fto perd

mantes. lpíe namque per Prophetam dicit: Con-

Cum f

Sed

uertimini ad me, & ego conuertar ad vos.

&t, tf

quia conuerti ad eum fine ipfo non poffümus, quo-

gt

tidie cum Propheta clamemus : Ne auertas faciem

FaQott

tuam a me, & fimilis ero defcendentibus in lacum.,

huchrymis

Auertente Domino faciem , peccator in lacum de-

t Saut

Ícendit , quia , nifi

ilum DEVS mifericorditer

refpexerit , poft multa perpetrata ftelera in defpe-

UL

rationis foueam cadit,

Nam & Petrus amare non

yi)

fleuifet, nifi eum Dominus refpexiffet. Eft enim

ponitentia vnum de perfe&is donis , defcendenti-

Y

bus

)N

078

Caput V..

(

bus a Patre luminum, Nifi ergo benigna DEI mi-

mapdab

fericordia mentem hominis illuminauerit , impoffi-

'celari i

bile eft ei, in nouam naturam mutari, cum fcri-

fcere de

ptum fit : Non poteít a fe facere quidquam , nifi

tur pe«

datum fuerit defüper.

Et Apoftolus : Fiduciam,

rat de 1

lis DET.

inquit , talem habemus per Chriftum ad DEVM ,

non quod füfficientes fimus, cogitare aliquid a no-

anim DI

bis quafi ex nobis, fed fuüfficientia noftra ex DEO

mandatà

eft. Si ergo nec cogitare aliquid a nobis fufficimus,

fündo d

quomodo fine refpe&u mifericordize DEI poenitenti-

diabolus

thalitig 1

am agemus ? Sunt enim tenebre , vbi Chriftus non

refpicit, vbi lux illa vera non ingreditur, que fic

Sl

lucet in tenebris , vt tamen non comprehendatur

ffüm; f

a tenebris.

ldeoque Propheta Dominum exorans

dicebat : Faciem tuam illumina füper feruum tuum.

C0

Quid eft autem facies DEI , nifi quedam claritas

TET

cognitionis eius ? Hanc cognitionis eius claritatem

tüi

non vident, qui mifericordiam ipfius ignorant, qui

tpre

de peccatorum fuorum venia defperant.

Illi de-

nique in laceum defcendunt , vbi lumen non vi-

deant mifericordie , intentionem cordis non diri-

p

gant ad coelos, carnis fatisfaciant defideriis, DEVM

[ T

contemnant, ficut fcriptum eft : Peccator, cum

W conf

in profundum venerit, contemnit. De talibus per

Amos Prophetam Dominus intonat, dicens : Si ce-

lauerint fe ab oculis meis in profundo' maris , ibi

!Qw

fHndameum

imnan-

fribit ao

Confiderationes de Paf Dom.

279

DEI mi.

mandabo ferpenti, & mordebit eos, Quid eft enim

; Inpoff

celari in profundo maris , nifi in altitudine delite-

eum ferl

fcere defperationis ? Celat vero fe, qui non confite-

m , nif

tur peccata fuüa

Non confitetur autem , qui defpe-

'iciam,

rat de mifericordia DEI

Vel certe ille fe ab ocu-

DEVN

lis DEI celat, qui a mandatis eius auertitur,

Oculi

Qd 2 1

&nim Domini , Spiritus DEI, qui legem, id eft

ex DEO

mandata dedit, Qui ergo fe ab oculis DEI in pro-

ffcimis,

fundo defperationis celauerint , poteftatem accipit

pren

diabolus , vt eos mordeat, & in ventrem eos fuæ

riftüs nofl

malitie inducat.

que Iic

$- GREGORIVS MAG. Expofit. in VII

Dendatut

£falmos panitent. ". Tom. IIT. part, I T. pag.. z. $$2.

] eXOTanis

m tuurm

C ONSIDERATIO CXXXI

j darias

Et recordatus eff. Petrus verbi IESV , quod dixe-

claritatem

rat : Priusquam gallus cantet, ter me negabis. Et

orant, qui

[Ii de

egre[Jus foras fleuit amare. MarrH. xxvt. 75.

non Vi

hriftus refpiciens in Petrum , vocem dimifit

mon dirt

per ipfum intuitum. Non enim ore loquutus

DEVM

eft, ne ipfum coram Iudzis redargueret, & propri-

tor, CUm

um confunderet difcipulum, fed per oculum dimit-

v2

tens

alibus pf

$; $iO

g, ii

* Quod opus vir do&iffimus Gaffanuileus vix dum folido nifus

fundamento D. Gregorio M. abiudicat.

Vide. cenfuram exdem a Pa-

frat

tribus Maurianis prefixate.

ERE

280

Caput. V.

tens vocem , quafi diceret : Petre quod dixi,'fa&um

boit 5

eft. Igitur Petrus tunc fentiens copit flere : & non

chorutm

fleuit modo, fed amare, fecundum baptifma-per la-

mare o

chrymas ex oculis efficiens, Cumque fleuiffet ama-

tes, l

ze, deleuit peccatum.

Poft hec enim claues illi

viridat

celorum creduntur.

Quodífi Petri fletus tantum de-

confer

leuit peccatum , qui fieri poterit, vt, fi fleueris ,

205 ip

peccatum nonm deleas ? Non enim paruus fuit rea-

eurand

tus, proprium Dominum negaffe , fed magnus , &

nignta

grauis ; eum tamen lachrymz del»uere.

Defle igi-

tis nof

tur & ipfe füper peccatum , neque. quoquo modo

gnum (

defle, aut fpecie tantum , fed defle amare , quem-

Wec (

admodum & Petrus, Ex ipfo profundo deduc fon-

homini

tes lachrymarum , quo Doniinus mifericordia mo-

qui pl

tus tibi peccatum dimittat : clemens etenim eft ; ipfe

Tam &

enim dixit : INolo mortem peccatcoris, ficut con-

excidat

uerti ipfum, & poenitentiam agere, & viuere, Exi.

sl

guum expetit a te laborem, & magna ipfe largitur:

tiiati

occafionem a te querit , vt tibi falutis thefaurum

tribuat. Profer lachrymas , & ipfe indulgentiam im-

CO

pertit : profer peenitentiam, & ipfe remifionem tri-

buit peccatorum : occafionem tu exiguam confer,

B

vt fpeciofam habeas excufationem. Quaedam enim

on

ab illo funt , quedam a nobis.

Quz a nobis funt,

Í

fj contulerimus , & ipfe rurfus , que funt ab ipío,

Ti no

prebebit, lam igitur , quz ab illo funt , ipfe pra«

fa.

buit:

Confiderationes de Paff. Dots,

281

fatum

buit

folem nimirum ,

lunam , varium ftellarum

HU

chorum fundauit , aerem dlfïudlt terram expandit,

d per ]

mare obuallauit, montes dedit, faltus, colles, fon-

ilfet ama

lacus, fluuios , innumera plantarum genera,

aues jll

viridaria, cetera omnia: tu rurfus aliquid exiguum

ihtom de.

confer, vt ita coleftia tibi largiatur.

Ne igitur

fleueris ,

nos ipfos negligamus , neque a falute reftra pro-

s füit ret

curanda defiftamus , cum tantum nobis pelagus be-

g , &

nignitatis omnium Domini pateat, qui fuper pecca-

D i

is noflris peenitentia ducitur

Propofitum eft re-

o modo

enum ccelorum , & paradifus, eaque bona , que

, Quem

nec oculus vidit , nec auris audiuit, nec in cor

leduc fon

hominis afcenderunt , que preparauit DEVS iis,

yraa fo

qui ipfum diligunt ; & non debemus omnem ope-

1eft;i

ram adhibere , vt aliquid conferamus , ne ab his

(icut .COfle

excidamus ?

ee, D

S. CHRYSOSTOMTVFVS Homil, III. de j)æ—

: Jargitür

nüentig. Tom. Il pag. 3er.

hefurum

ntiun 1f

CONSIDERATIO CXXXII

onem dl

Et egre[fus foras , fleuit. amare. 1oc. cxm.,

) confet,

hm enifm

onus folus per naturam indemutabilem fuam

bis fün

b

femper DEVS,non przdurus huius demutatio-

tb ipo

nis noftre arbiter. fuit, indulgentiam infirmitati no-

pfepe

ftr?,qua non femper boni permanemus , ex me-

buit

M

rito

282

Caput I/'

$f a

rito voluntatis impertiens , qua bonos nos effe de-

le&at: magisque his, que velimus, propitiatus eft,

0, qu

quam his, que non poffümus, iratus eft. Nam-

fiei f

que cum Moyfi, fideli vtique amico fuo, & quem

gationis

in DEVM Pharaoni conítituerat , dixiffet ; quia

dationi

non glorificafti me , in aquis contradi&tionis, afcen-

te, Ni

des fla

de in montem , & morere 5 hunc fibi poftea, fe-

pulture eius loco a nemine cognito , vna cum

fantie

Elia ab Apoftelis in monte confpe&um beati, &

D!

(

eterni regni füi confortem , & martyrem referua-

$ m

üit.

Et ne per Aaron, & Dauid , & Salomo-

CO

nem , pluresque alios iftiusmodi bonitatis DEI ex.

empla percurram, quibus, increpitis demutationum

offenfis, ob fidei tamen meritum adfuit venia

U

procliuis; confeius Dominus infirmitatis human ,

cum Apoftolis dixiffet : Omnes vos fcandalum pa-

vitdic

tiemini in hac no&e, & beato Petro ter, non tam

Peros

ad denuntiationem damnate negationis , fed quia

inüen

per timorem carnis demutabilis homo, id quod ne-

lachry

gaturus effet , admonito, & neganti quidem, claues

quod

tamen regni ccloruin non ademit : quia cum per

lachy

trepidationem obrepfiffet negatio , voluntatis tamen

t

Víque ad martyrium confitendi fides irma non de-

Lir

erat. Et aliud eft nolle, aliud non poffe. Terri-

tus enim Petrus, etfi per carnis fenfum refponfio-

Chit,

nis non potuit tenere c.eonita,nti-am, 3 per fidem ta-

Tnen

i o

285

| Confiderationes de Paff. Dom.

5 effe d. i

fnen animi ftatim fleuit.

Et cum decuffum fe ab

tlatus ei

eo, quod volebat, agnouit , lachrymarum dolore

. Nam

fidei fuz effudit affe&um. — Et ipfum illud fuit ne-

& quem

gationis tempus, & fletus , fcilicet fecundum trepi-

t ) qua

dationis demutationem , voluntatis firmitate potio-

is, afcen.

re. Nammox inconftantiam trepidationis conftans fi-

l, fe.

des fleuit , probatiffmam deinceps apoftolice con-

Dd Cufj

ftantie firmitatem martyrii confeffione confirmans,

beuti, &

S. HILARIVS Trattai, in LIL pfamun,

Tefero.

$. r2. pag. $7.

Salomo.

CONSIDERATIO CXXXIII,

DEI ex,

ationum

Exr copit flere,

MARCI, XIV. 72.

It Venit

uare fleuit ? Quia culpa obrepfit ei : ego foleo

EVA

üman,

Q

flere ,fi culpa mihi defit , hoc eft, fi non me

dlum pte

vindicem , i non obtineam , quod improbe cupio.

f0 (att

Petrus doluit, & fleuit, quia errauit vt homo. Non

fed quia

inuenio, quid dixerit, inuenio , quod fleuerit :

yuod ne«

lachrymas eius lego , fatisfa&ionem non lego : fed

, Ques

quod defendi non poteft, ablui poteft, — Lauent

m pet

lachryms deli&um , quod voce pudor eft confi-

5 famet

teri, * Et venie fletus confülunt, & verecundig,

;on de

Lachryme fine horrore culpam loquuntur : lachry-

Terti-

v4

ma

ponfi-

* Quam hac propqhtio vccäïem confeffionem fecretam non ex-

dem t

Cludat, erudite contra beterodoxos demonírat Ambrofii Scholiaftes ,

n

ín nota ad linüc locum, quem omnino videe

284

Coput. F.

|

8& j qu

m:e crimen fine offenfione verecundie eonfitentur »

lachryme veniam non poftulant, & merentur. In.

te, e&

ueni, cur tacucrit Petrus, ne tam cito venie pe-

fc præf

titio plus offenderet.

nt: E

Aute flendum eft, fic pre-

candum.

Bone lachryme , qua lauant culpam.

üebor 1

Denique , quos IESVS refpicit, plorant, Negauit

profitet

& fati

primo Petrus, & non fleuit, quia non refpexerat

Dominus.

Negauit fecundo, non fleuit, quia ad-

tre , V

huc non refpexerat Dominus,

Negauit & tertio ,

inquam

refpexit IESVS , & ille amariffime fleuit.

Refpice

fertüs «

Domine IESV, vt fciamus noftrum deflere pecca-

0 pi

zefüet

tum, lauare delictum.

Vnde etiam lapfus fan&o-

rum vtilis : nihil mihi nocuit, quod negauit Petrus,

Tig (

profuit, quod emendauit,

Didici cauere alloquia

anteqi

alios 1

perfidorum.

Petrus inter ludzos negauit: Salo.

mon contubernio gentili deceptus errauit.

Fleuit

bebat

€rgo & amariffime Petrus , fleuit, vt lachrymis fuum

attequ

poffet lauare delittum : & tu fi veniam vis mereri,

pu.

dilue lachrymis culpam tuam ; eodem momento ,

facril

eodem tempore refpicit te Chriftus,

$iin aliquo

damn:

fortaffe labaris, quia fecretorum tuorum adfiftit

pietas

tefüs, refpicit, vt recorderis , & fatearis errorem,

fitas

Imitare Petrum , dicentem alibi tertio: Domine tu

pote

fcis, quia diligo te. Etenim quia tertio negauerat ,

(

tertio confitetur: fed negauit in no&e, confitetur

T

in die, Hoc autem ideo fcripta fünt, vt ftiamus,

neminem iaGare fe debere 5 nam fi Petrus lapfus

Gït',

Confiderationes de .. Pa[f. Dom.

285

ln

eft, quia dixit : Etfi alii fcandalizati fuerint in

tur. In.

te, ego non ftandalizabor , quis alius iure de

lib pe

fe prefümat ? Denique & Dauid , quia dixe-

fic pre

rat: Ego dixi.in mea abundantia , non mo

culpam,

uebor in sternum ,

eam fibi ia&antiam obfuifle

Neriui

profitetur , dicens : Auertifti faciem tuam a me ,

Dexenat

& factus fum conturbatus.

Vnde te euocem Pe-

Juia ads

tre , vt doceas me, quid flens cogitaueris ? Vnde;

fertio,

inquam, te euocem? de cclo, vbi iam choro in-

fertus es Angelorum

*

?

an etiam de tumulo , -quia

Refpicg

qee

non putas iniuriam , & ibi effe, vnde Dominus

fantit«

refurrexit ? Doce nos, quid tibi profuerint lachry-

ize tuzx.

Sed docuifti illico : nam , qui lapfüs es;

Petrüs,

Iloquig

antequam fleres, poftquam fleuifti , ele&us. es , vt

: Sulos

alios regeres, qui te ipfe ante non rexeras. Ha-

Fleuit

bebat ergo lachrymas Petrus , pio quas fundebat

s füum

affe&u : non habebat proditor fletus, quibus cul-

TIereri

pam ablueret , fed tormenta conícientie , quibus

nento ,

facrilegium fateretur : vt, dum fuo reus iudicio

damnatur, & fpontaneo füpplicio facinus. expiatur,

aiqu

adfiftit

pietas Domini, qui f& ipfe nollet vicifci , & diui»

Forem,

mitas probaretur, qui confcientiam mentis inuifibili

tine t

poteftate interrogaret,

getdt ,

$, AMBROSIVFS. lib. X, in Lucan n, $$.

fitetür

& fagg, Ton; 1. pag. 1522. G.

itmus

fhiplüs

V

CON.

Gfta

286

Caput. P.

fram s

CONSIDERATIO CXXXIV.

Fiiol,

Fleuit amate, MATTH, XXVI. 75.

pCCCHUG]

eccauit Paulus , fed ignorans fecit in incredu-

P

poreü,

litate fua: Petrus cum cecidit, apertos habe-

cecidit,

bat oculos.

Porro vbi abundauit delictum , ibi

at f&

füuperabundauit & gratia. .Eorum fiquidem, qui pec-

ei negi

cant, antequam DEV M nouerint, antequam mifera«

peccata

tiones eius experti fint, antequam portauerint iugum

poft t

fuaue , & onus leue, priusquam deuotionis gratiam,

tiam f

& confolationes acceperint Spiritus fancti : eorum,

egeti

inquam , copiofa redemptio eft. Et tales omnes

poum :

nos fuimus.

At eorum , qui poft conuerfio-

confef

nem füam peccatis, & vitiis implicantur , ingrati

Cordis

accepte gratie , & poft miffam manum ad aratrum

tecord

retro refpiciunt , tepidi, & carnales facti, aut poft

prima

agnitam viam veritatis retro. eunt apoftate mani-

eus in

fefti: eorum vtique perpaucos inuenias , qui poft

Vetl

hzc redeant in gradum priftinum, fed magis in for-

Va

dibus pofiti fordefcant adhuc. "Super quos Prophe-

*

clitare

ta deplorat

*

Quomodo obfcuratum eft aurum ,

frabgi

mutatus eft color optimus &c.

Qui nutriebantur

Quid |

in croceis, amplexati funt flercora.

Nec tamen,

dignat

fi quis huiusmodi eft, defperamus de eo , tantum

gubi

vt refurgere velit cito. Quanto enim diutius per-

f inl

manebit, tanto euadet. difficilius.

Beatus vero,

dicm

qui tenebit, & allidet paruulos Babylonis ad pe-

tram :

Confiderationes de Pa[J. Dom.

287

XIV,

tram : etenim fi creuerint, vix poterunt fuperari.

Filioli, hec dico, vt non peccetis,

Sed & fi quis

Vg ^

peccauerit, Aduocatum habemus apud Patrem, qui

ineriqy.

05 habe.

poteft, quod nos minime poffumus : tantum , qui

cecidit, non adiciat in malum , vt profundius ca-

um , ibi

dat, fed magis, vt refürgat, confidens , quod nec

qui pec«

ei negabitur venia, fi tamen ex corde confiteatur

n mf

peccata füa. Si enim is, de quo loquimur , Petrus

1tiugun

poft tam grauem lapfum ad tantam redit eminen-

gratin,

tiam fan&itatis, quis de cetero defperet, fi tantum

: TUD,

egredi voluerit a peccatis ? Attende , quod fcri-

$ OInes

ptum eft: Egreffus foras fleuit amare, In egreffü

myerfio-

confefionem oris, in ámaro fletu compunc&ionem

y ingrati

cordis intellige.

Et attende, quod tunc primum

Aratrutm

Yecordatus eft verbi, quod dixerat IESVS : tune

qut pot

primum cordi fuit verbum , quo predicta fuerat

? fllle

eius infirmitas , cum euanuit prefümpta temeritas.

yi poft

Va2 tibi, qui poft lapfum fortiorem te nobis exhibes.

s infor.

Vt quid tam rigidus es in tuam ipfius perniciem ? In-

Prophe

clinare potius , vt melius erigaris , & ne prohibeas

um ,

frangi, quod diftortum eft, vt poffit melius folidari.

obantut

Quid indignaris increpanti gallo ? tibi potius in-

tamen,

dignare. Pluuiam voluntariam, ait Pfalmifta, fecgre-

tanam

gabis DEVS hereditati tuz, & infirmata eft. — Bo-

jus pet

$a infirmitas, qux fegregatur hereditati, qux me-

Vef0 ,

dicum non repellit.

Induratos enim, tanquam vas

al pe

figu-

tB

|

288

Caput F.

]u 8

fïgulwi in virga ferrea conteret ; & hereditas- infir-

mata eft, ait, tu vero perfecifti eam.

Audiftis

diliat &

eoram

certe , quam mifericordiam confecuti fint Apoftoli

pietatis

noftri, vt iam nemo . ex vobis füper peccatis prz-

teritis,, vltra, quam neceffe fit, confundatur , in

ef, cu

cubili confcientie füs compunctus.

Quid enim ?

as gri

quara

forte peccafti in feculo.

Nunquid amplius Paulo ?

Quod fi & ipfa in relgione : nunquid plus Petro?

táris t

enm I

Attamen ilii in toto corde peenitentiam agentes,

non modo falutem, fed & fanctitatem confecuti

quod

funt: etiam & falutis minifterium , & magifterium

quod.

adepti funt fan&itatis.

Et tu ergo fac fimiliter,,

ejusqu

nt?1

quoniam propter te Scriptura loquitur, viros illos

effe mifericordie , vtique propter multam miferi.

tiam f

loti e

cordiam , quam confequi meruerunt,

Catrix

S. BERNARDVS, Serm, II in feftro SS,

Petri, & Pauli. Edit. Parif. dTom. L. pag« 9o0g.

fit lat

mifer

CONSIDERATIO CXXX V..

Depat

ftrico

Fleuit amare, LOC. CIT.

ipfüm

icatur ergo : In die illa erit fons patens domus

tus el

D

-

Dauid habitantibus Ierufalem , in ablutionem

mus :

in ho

peccatoris, & menftruatz : quia apertus iam nobis

eft fons mifericordie Redemptor nofter , qui in

Viu

domo Dauid incarnari Qignattls eft, vt pecatorem

la-

us !

289

.,Confdemtianes de Pa[f. Däm;

45 Infi

lmuet a peruerfo opere, & menfiruatam mentem

Audifti

diluat ab immunda cogitatione.

Patet igitur fons ;

Apoftoli

curramus cum lachrymis, lauemur in hoc fonte

1tis pre.

pietatis.

In hoc fonte ipfe quoque Dauid lotus

LU , d

eft, cum rediit ad lamenta pomnitentie poft macu-

| enip ?

Ipfüm quippe inuenire fontem

las grauis culpz.

: Puilo?

quarebat, cum diceret; Redde mihi letitiam falu-

Detro?

taris tui, & fpiritu principali confirma me, IESVS

igents

enim Hebraice, Latine falutaris dicitur, Et quid eft,

anfecuti

quod fibi letitiam IESV reddi poftulabat , nifi

ifterium

quod hunc ante culpam contemplari confüeuerat ,

miter ,

eiusque contemplationis gaudia im culpa perdide-

1os illos

tat? Vnde re&te poft peenitentiam vifionis eius leti-

: miferi

tiam fibi reddi querebat.

In hoc fonte mifericordiz

lota eft Maria Magdalene , que prius famofa pec-

«fo $8

catrix , poftmodum lauit maculas lachrymis, deter-

fit lachrymas , corrigendo mores,

In hoc fonte

)d

mifericordie coram omnibus lauit Petrus , quod

In hocfonte mi-

(Vo'

negauerat , quia fleuit amare.

fericordie in fine fuo lotus eft latro , qui femet-

ipfum in morte reprehendens , a culpa fua ablu-

dorus

tus eft confeffione veritatis.

Cur igitur pigri fu-

tionetn

mus ? cur torpentes , & frigidi remanemus , qui

in hoc fonte pietatis tantos iam fe lauiffe cogno-

y nobis

uimus ? Ergone de emundatione noftra defperabi-

qii ia

itoremt

Ic té-

mus , qui tot exempla mifericordim in pigno

ne«

lt

st

290

Ceput V.

nemus ? Et ceffimus veniam querere , atque cum

u^

lachrymis fiduciam habere, qui tantorum iam emun

dationem Ífpei noftre pignus accepimus ? Quazrere

enim mifericordie fontem deberemus, etiamfi clau-

fus effet. Patet nunc, & negligimus.

Mittamus

oculos fidei in mundum vniuerfüm, confideremus,

!

quanti peccatores diebus , ac noCtibus per lamen-

tain hoc fonte mifericordie lauantur, quanti poft

| uys

tenebras ad lucem , quanti poft maculas ad mun-

ditiam redeunt.

Curramus ergo cum talibus poft

jll

mortis tenebras ad aquam vite

confideremus ,

tiühif

quantum peccauimus , quantum quotidie peccamus,

Prefi

atque vt appareamus mundi poft culpas , lauemus

holocauftum.

MÀRCI

Ad hec agenda adeft gratia Re-

demtoris noftri, qui viuit, & regnat in fiecula fie-

l

culorum , Amen.

| filium

S. GR EGORIVS M, lib. IT. Homi. VIII.

tum,

in Ezeb. in fie Tom. l. pag. 1402.

adue

()!

Qicen

Et aí

ts m

tefpo

loc

C A-

: [ dext

Confiderationes de Pa[J. Dom.

291

QU cüm

T r

3X , 8 3 89 4 9 90 6 48

Quereie

CAPVT VI

mf l

Mittomug

AE

ieremus,

"

V? Pyima luce ruríum in frequentibus

CT damenn

NT 7

ludicum . comitiis | interrogatur

Iantipoft

IESVS.

àd mun

us poft

IL Herum [e DEI Fiium confeffus condem-

leremis,

natur , €? mox ab wvniuer[o concilio ad Pilatum

eCC2IUS,

Prafidem -vincius trabitur

MATTH, XXVII. I.

Jauemus

MARCL XV. I.

LUCE. XXll, 66. & Xxxirn1. T.

at e

acula f

A 1c) Et vt factus eft dies, ( a) con-

fihum inierunt omnes Principes Sacerdo-

,Vil

tum, & feniores populi, ( c) & fcribe(a)

aduerfus IESVM , vt eum morti traderent

(c) Et duxerunt illum in concilium füum ,

dicentes : Si tu es Chriftus , dic nobis.

Et ait illis : Si vobis dixero, non crede-

tis mihi, fi autem & interrogauero , non

refpondebitis mihi, neque dimittetis. Ex

hoc autem *erit Filius hominis fedens L

dextrls virtutis DEI,

AG

1. Di-

293

Caput. V F.

|

II Dixerunt autem omnes : Tu ergo es

extenui

Filius DEI? Qui ait: Vos dicitis , quia

tentia,

Vintum

ego fum. : At illi dixerunt : Quid adhuc

Jamoti

defideramus teftimonium ? lpfi enim aue

terfe(to

diuimus de ore eius.

Et furgens omnis

Vatorer

multitado eorum, (b) fümmi Sacerdotes

damat

cum fenioribus, &fc1 ibis, & vniuerfo con-

fidis ipt

cilio (a) vin&um adduxerunt eum , & trta-

nibus,

àd quc

diderunt Pontio Pilato Prefidi.

temi m

i. Q

CONSIDERATIO CXXXVI

füetüdi

Mane. autem fatto , confilium inierunt omnes Prin-

tubà £

cipes Sacerdotum, & feniores populi aduerfus IESV M,

$

«t éuim morti iraderent. —€MATTH, XXVil. f.

It j

oc mane , ludei, non ortus vobis lucis conti-

H

git «

fed occafus , hec veftris oculis folitus

C0]

dies prodiit, fed impiis mentibus nox tetre cecita-

tis incabuit.

Hoc mane vobis templum , & alta-

ÁMtit ;

ria diruit, legeni , & Prophetas ademit, regnum ,

duten

& facerdotium fuftulit : in lu&um zternum omnia

fefta conuertit.

In iftis enim infanum , cruentum-

que confilium , tauri pingues , vituli multi, fre«

li

Qt

mentes beftie, canes rabidi, vt morti au&torem

vite, & Dominufm. glorie traderetis : & tanquam

tüngus

€X-:

Y^

Confiderationes de Paf Doth,

293

&O eg

extenuanda effet furoris veftri immanitas; fi eius fen«

5 , quia

tentia, qui prouineie véeftre prefidebat, vteremini,

] adhuc

vin&um IESVM ad Pilati iüdicium deduxiftis ; vt

M at

clamoribus improbis trepido cognitore fuperato, in-

5 Omnis

terfe&orem hominem eligeretis ad veniam, & Sal-

batorem mundi peteretis ad ponam,

Poft hanc

*erdotes

damnationem Chrifti , qua excufata eft Pilati Prae-

rÍo cOne

fidis ignàuia magis, quam poteftas , qüi lotis triá-

RRR EEE

nibus, & ore polluto, iisdem labiis IESVM mifit

àd crucem ,.quibus eum pronunciauerat innocen-

tem : multas illufones Domino , facerdotalibus fet-

AT,

üiens. oculis, lieentia populatis ingeffit

& in màns

q5 Dril

fuetudinem eius , qui hec fponte tolerabat , furens

turbà fzuiuit,

1/M,

L

$. LEO MAGNVS, Smn. Ilk d Paj

Dom, pag.: 122

ds tonti-

js folits

CONSIDERATIO CXXXVIL

? Cecitte

&l

, & at

Mane fatio confilium inierunt ?c,. Ex vinictium ad-

|

Fegum ,

duxerunt eum , & iradiderust Pontio Pilato Prafidi,

m omnit

Loc. GIT. V. 1; 24

'Uenturte

:

jti, fre

"Xui in tenebris ,

& ho&e offendit , venia di

Q

uCoretm

gnus eft, qui' aütem in dic Clara offendit,

tanqqam

hunquam po;eü: culparé errorem; qugü. coq"tinen.'

e

X

tem

m

294.

Copu: V1

tem fe, maxime , quando habens in fe lucernam

Y N

eorporis offendit , íed incontinentiam füam. Hoet

homim

autem diximus

oftendentes

quoniam Chrifti qui-

in

de difr

dem difcipuli in noéte fcandalizantur , fecundum

Qmnes vos ícanda-

quod Dominus eis prcedicit

gaueru

lum patiemini in me in hac no&te, & quia Petrus

se5, 10

ante galli cantum ter denegauit. Qui autem con-

IEV:

|

filium aecipiunt contra IESVM , omnes Principes,

Tüm,

& $n

& feniores plebis mane fa&o , in lumine peccant,

id eft, fcientes , fecundum quod fcriptum eft de

qui f

hoc conüho , quoniam confiliati funt ex confenfü

qui «

in vnum , ficut fcriptum eft in pfalmis , vt morti

in h

traderent Chriftum, putantes , per mortem extin-

€IUS

huc 3

guere eius do&rinam , & fidem eius apud eos, qui

credideruut in eum , quafi in Filium DEI.

'Talia

vim,

autem contra eum confiliantes Principes culture

filim

litere occidentis , & miniftri damnationis feniores,

vincil

& di-

allieauerunt IESVM , foluentem a vinculis

fone,

centem eis, qui funt in vinculis : Exite, & com-

penar

peditos foluentem , atque dicentem : Dirumpamus

& hi

vincula eorum : & qui filiam Abrahze, alligatam a

propt

fatana decem , & oGo annis, a vinculis foluerat,

potuit

vt iam nequaquam fit inclinata , que non poterat

pauer

& alligauerunt eum volen-

furfum afpicere prius

qui p

tem , & in eo, qued alligaretur vinculis, ipfis in-

Volen

fidias dirumpentem , vt iam non habeant Princi-

Tutati

pes

Confiderationes de Pa[J. Dom.

295

Itttmqm

pes Sacerdotum , & Seniores fudeorum adueríus

l Hoe

homines vincula , Domino ea videlicet dirumpente

if qu

in fe.

Si quis autem exigit a me, fcripturam, hec

Cundum

de difrumpendis vinculis oftendentem , quibus-alli-

fcandg

gauerunt IESVM Principes Sacerdotum , & Senio-

Petrus

res, intelligat , quod propter ipfum hoc dicit ipfe

41 COT

IESVS per Prophetam : Dirumpamus vincula eo-

Ihcipes

rum , tanquam fi dicat, Principum , Sacerdotum ,

CCl

& Seniorum , aut multo magis eorum Principum ,

et de

qui fünt operati in eis , & Regum terre illorum ,

onfenfü

qui adftiterunt , & Principum , qui conuenerunt

t morti

in vnum aduerfus Dominum, & aduerfus Chriftum

| extin

eius , quorum, & iugum proiiciamus a nobis.

Ad-

05, qui

huc autem , amplius te placabit, vt füfcipias , quo-

Tslia

niam , etfi alligantes IESVM induxerunt, qui con-

"ultüra

filium fecerunt aduerfuüs eum, tamen dirupit IESVS

SDIOTS,

vincula: fi intellexeris , qua ícripta funt de Sam-

& di

fone, qui frequenter fuitligatus : & dirupit alieni-

Y COf

genarum vincula , quoniam Nazareus fuerat DEI,

pamus

& habebat comam plenam virtutis,

Si ergo ille

atam d

proptcr comg virtutem , quam habebat in capite,

Jüerats

potuit rumpere vincula alienigenarum , quibus alli-

poterat

gauerant eum frequenter ; quanto magis Chriftus,

volet

qui poft tanta prodigia , & virtutes , quas fer'lc,

pfs ii

volens tradidit fe ad vincula , ibporans in fe Diui-

Prind

mitatis virtutem , & adquiefcens , vt alligaretur,

X

fine

pó

296

Caput V1

fine dubio dirupit vincula circumdantia fe, quo»

qodrin

rum vinculorum myfteria vincula Samfonis fuerunt,

eognit

H

ei at

ORIGENES, Conment, in. loc. oit. Matil,

ipiur

Tom. IIl. pag. 914.

tutis L

hi

CONbIDERATIO CXXXVIII

nfani

Et duxerunt illum im — concilium füum , dicetre

nm j

tes * Si tu es Chriflus , dic mobis, Et a& illis z

det:

Si «obis dixero , mon credetis mibi €9c.

fpic

LUüCE. XXll. 66. ET SEQQ

batir,

t vt factus eft dies ( no&te enim ab ebriis mini-

ts m

E

tur m

ftris illufüs, & blafphematus efít ) Seniores ,

& dignitate preftantiores interrogant eum, num

piuxt

ipfe fit& Chriftus.

At ipfe .cogitationes eorum fci-

tis efl

ens , & quod operibus non credidiffent , ad perfua»

dendum efficacioribus, & quomodo ergo verbis fuis

Xl

crederent, irquit: $i dixero vobis, non credetis. Si

C

enim crederetis verbis meis, quid opus erat conci-

lio? Sin interrogauero , non refpondebitis. Scepius

Dit

enim antea interrogati filuerunt, vt de.baptifiate Io-

(

annis , & de hoc dicto Prophete: Dixit Dominus

Domino meo, & de muliere incuruata.

Vbi igi-

tur me audito crcdidiftis ? Quando autem inter-

rogati non filuifüs ? .Propterea hoc dico , quod

ex hoc tempore non eft tempus fermonum , &

do-

tint

Confiderationes da PajJ. Dom.

2907

& quy

do&rine de hoc, quis fim.

Si enim voluiffetis ,

fletunt,

cognitus effem vobis ex fignis, & miraculis. Tudi-

AMati,

cii autem tempus eft ex hoc tempore.

Videbitis

ieitur me Filium hominis , fedentem a dextris vir-

tutis DEI

Cum igitur debuiffent metu trepidare ,

IT

illi his auditis , maiori rabie concitati , perinde ac

l; (f

infani interrogant : Tu igitur es Filius DEI? Ve-

tum ipfe medio quodam modo

& ironice refpon-

lit

det: Vos hoc dicitis , quod ego fim.

Etenim de-

fpiciebat infaniam eorum , & intrepide eis loque-

batur.

Hinc autem manifeftum , quod inobedien-

15 DIf

tes nullam vtilitatem percipiunt , cum eis reuelan-

dres,

tur myfteria ," fed maiorem condemnationem acci-

, um

piunt.

[deo illis occultanda funt : nam hoc maio.

um fci

ris eft. mifericordis,

perfüte

THEOPHTLACTVS

enarrat, im caput

bis fiig

AXIL Lue. pag. 259.

:tis, $l

conct

CONSIDERATIO CXXXIX

Sgpius

Dixerunt. autem omnes : Tu ergo es. Filius DEI?

ate lo

Qui ait: Vos dicitis , quia ego fum. . t illi dixe-

Jmmimus

vunl

Quid adbuc defideramus teffimonium €jc.

biig:

LUüC, XXIL 70. ET SEQQ

Ti

fed

calumniam

on veritatem -defiderabant

quod

N

preparabant

Siquidem Chriftum . hominem

,5

tantummodo de ftirpe Dauid venturum fperantes ,

00

fi-

* 3

298

|

Caput IV.

fieut ei interroganti alias ipfi refponderunt, hoc

wl

n5

pro magno ab eo quaerebant, vt, fi diccret : Ego.

fum Chriftus ( fecundum quod illi folum fapiebant )

eum C&

de femine Dauid , calumniarentur , quod fibi arro-

& Apol

junrit,

garet regiam poteflatem. ^ Et ait illis : Si vobis

dixero, non credetis mihi , fi autem & interrogaue-

altagit.

rOo, non refpondebitis mihi, neque dimittetis. Sz-

omne n

pe illis dixerat , Chriftum fe effe, videlicet , quan-

für, C

do aiebat : Ego, & Pater vnum fumus , & iterum :

ling

Opera, que ego facio in nomine Patris mei, hec

eít DE

teftimonium perhibent de me, fed vos non cre-

Filius ]

ditis, & cetera talia. Interrogauerat quoque, quo-

fponfi

modo dicerent, Chriftum Filium effe Dauid , cum

fermo

ipfe Dauid in Spiritu Dominum fuum illum voca-

Chrit

conde

uerit, vt tali nimirum interrogatione prouocati ,

difcerent, eum non folum verum hominem, quia

Unt, .

Filium Dauid , fed etiam verum DEVM, quia Do-

adhy

minum effe Dauid, Verum illi neque dicenti cre-

us

dere fequendo , neque interroganti refpondere qua-

ipfe(

rendo , neque eum , qui innoxius adprobatus eft,

perur

immunem dimittere volebant.

Qui autem femen

tris v

Dauid calumniari querebant, plus eft, quod audi-

Filty

unt :

Ex hoc autem erit Filius hominis fedens

8 í

a dextris virtutis DEL

Si ergo tibi in Chri-

tradi

fto, o ludée, pagane, & heretice , contemtus »

DEV

infirmitas, & crux contumelia eft, vide, quia per

qi

hec

Confiderationes de Paff. Dom.

$99

It, hoe

hzc Filius homvms ad dexteram DEI Patris feffu-

lg

rus., & . ex partu Virginis homo natus, in füa

eoant )

cum celi nubibus eft maieftate venturus.

Vnde

]bl atro

& Apoítolus, cum crucis abie&ta defcripfiffet , ad-

, vob

iunxit, dicens : Propter quod & DEVS illum. ex-

TIOgQU-

altauit

& donauit illi nomen, quod eft füper

Us, O

omne nomen, vt in nomine IESV omne genu fleca

, quan.

tur, coleftium, terreftrium , & infernorum , & omnis

Yterum:

lingua confiteatur , quia IESVS Chriítus in gloria

NI

eft DEI

Dixerunt autem omnes : Tu ergo es

0n cte.

Filius DEI

Vos dicitis , quia ego fum.

Íta re-

It, QU*

fponfionem temperat fuam , vt & verum dicat, &

d, um

fermo eius calumnie non pateat.

Maluit enim fe

] VOCd

Chriftum Filium DEI probare , quam dicere , vt

10Catl

€endemnandi caufa tolleretur his, qui, quod obiici-

N

unt, hoc ipfi fatentur.

At illi dixerunt : Quid

ja Do.

adhuc defideramus teftimonium ? ipfi enim audiui-

It] Cf

fnus de ore eius

Teftimonium Domini , quod

ipfe Chriftum, & Filium dixerit DET, in eo acce-

'e que.

x ef

perunt, quod ait

Et Filius hominis fedens a dex-

fcmen

tris virtutis DEI, & interrogantibus : Tu ergo es

| autdi«

Filius DEL, refpondit : Vos dicitis, quia ego füm

fedens

Sua fe ergo fententià condemnant , qui eum morti

Chri

tradunt , quem & oris , & operis fui teftimonig:

DEVM efle cognofcunt.

Condemnant & Arianos,

1005 ,

12 par

qu1 verba diuine Maiettatis nunci

clarificato íam

C

X4

poft

308

Coput T1r.

poft mortem Domino , nolint intelligere, quie eo

Lf

vin&o adhue , flagellatoque , & irrifo , ipfi , qui

crucifixuri erant, intellexere carnifices

Et fürgens

äld t,

omnis multitudo eorum, duxerunt illum ad Pilatum

dudus

Vt fermo IESV compleretur, quem de fua mor-

bus $

te predixit : Tradetur enim gentibus, & illudetur,

Peeca

& flagellabitur , & confpuetur

Et poftquam fia?

ili di

gelluerint, occident eum, ^ Gentibus quippe Ro-

manos fignificat ; nam Pilatus Romanus erat, eum-

E pr

& abi

que in Iudeam Romani Prefidem : miferant £,

erucifigendum tradunt Dominum ludei , qui fe 1fïq

l

modo ab eius interfectione velut alienos facere cu-

cepti

piunt, vt non eorum innocentia, fed vt demen-

mitte

' tia monftretur,

guini

VENERABILIS BEDA. li "VL i

Tünt

Locan capy XX I. X XIEL T. V, pag. 432. 433«

peg

nüäuäääääääuää PER

ag

CAPVT VH

guin

H

Md

D um

impl

v

lat

r

Iudas conjeicntia Keelerum villus ,

xww)æ.

L.

fünt

ho o -

(,3 C? fpe falutis 'oma . cum armz—

Jts abiela , lagueo vitatm claudit,

quen

dem

1 A Ager figulà innocui /änguzmx prerio Co£fitis

iihi

qur in peregrisorum fopulturam. MATTH. XXVI. 3.

L Tunc

Confiderationes de Pa[], Dom,

got

QU& en

pl ( Qu

1. (2) Tunc videns Iudas , qui eum tra-

fürgeng

didit, quod damnatus effet , poenitentiá

Pihtom;

du&us , retulit triginta argenteos Principi-

a mor.

bus Sacerdotum , & Senioribus, dicens :

ludetur,

Peccaui, tradens fanguinem iuftum, :

At

m fy

illi dixerunt : Quid ad nos ? Tu videris.

pe Ro:

t, euni.

Et proie&is argenteis in templo, receffit ,

É , cui

& abiens, laqueo fe fufpendit. -

| feiftà

II Principes autem Sacerdotum ac-

'ee Ql

ceptis argenteis, dixerunt : INon licet eos

demen'f

mittere in corbonam , quia pretium fan-

guinis eft, ^ Confilio autem inito , eme-

n

runt ex illis agrum figuli in. fepulturam

^ df

peregrinorum,

Propter hoc vocatus eft

m

ager ille Haceldama, hoc eft, ager fan-

guinis víque in hodiernum diem.

Tunc

impletum eft, quod di&um eft per Hiere-

miam Prophetam dicentem : Et accepe-

i,

runt triginta argenteos , pretium appretiati,

Wgäfle

quem appretiauerunt a filiis Ifrael , & de-

d

mihi Dominus.

derunt eos in agrum figuli, ficut cgnf;ituit;

)

]l

Ji

Inc

€ $

302

Coput V 11

|

ye fülg

CONSIDERATIO CXLI

faciutit ,

Junc "videns ludas , qui. eum tradidit , quod dam-

r J

Qmatus qæt penitentia dutbus retulit irigumta argen-

penue ]

teos é9«.

MATTH. XXVll. 3.

enim d

verfüm

oc huius, & illorum crimen auget, huius , non

H

Joram !

quod penitentia du&tus fit , fed quod tardi-

us, & fe fuo iudicio damnauerit, fe enim tradi-

argente(

pefm lllf

dxiï'e confeffus eft ; illorum vero , quod, cum pof-

videris

fent ponitentiam agere , & mutari, non refipue-

eint.

Perpende autem , quando penitentia duca-

& abic

non u

tur, cum perfe&um , impletumque fuit peccatum.

ipfum

Talis nempe diabolus eft ; eos, qui non vigilant,

enond

non finit peccatum refpicere, ne femcl capti poe-

nitentiam agant, -

'Tot IESV Chrifti verbis nihil

pecat

prodi

flexus eft: cum vero fcelus iam perpetratum, per-

fe&umque fuit, tunc penitentia du&us eft fine vlla

poccit

vtilitate.

Nam quod feipfüm damnauerit , quod

Ícdus

türbat

argenteos proiecerit, nec ludzos reueritus fuerit,

gem T

hec omnia laudanda fuiflent : quod vero fe ftran-

gulauerit, nullam poteft veniam admittere , mali-

TU ffX

Y&0 (

gnique demonis eít opus.

Preripuit enim eum a

tür «j

penitentia , vt nullum ex illa poenitentia fru&um

confequi poffet ,

& turpiffima , omnibusque nota

tefürt

morte füftulit, fuadens illi, vt fe ipfum interimeret,

At Q

elen

Tu vero m:hl veritatem conüderes velim , vndi-

que

Coufiderationes de PajJ. Dom.

305

In

que fulgentem , etiam ex iis rebus , quas aduer(arii

faciunt , aut patiuntur.

Nam ipfa mors prodito-

d danp.

ris, iis, qui Chriftum damnarunt, ora obftruit ,

Ug

neque illis vmbram defenfionis relinquit.

QUId

enim dicere poffunt illi, quando talem proditor ad-

lu$ ton

uerfum fe protulífe fententiam narratur ? Sed il.

l

d t

Jorum verba videamus

Principibus Sacerdotum

& ait

m tradi

argenteos retulit

Peccaui, tradens fangui-

nem iuftum.

At illi dixerunt : Quid ad nos ? tu

m pof

videris. Et proie&is argenteis in templo, receffit,

tefpte.

t dücd«

& abiens fe fufpendit.

Nam confcientie ftimulos

non tulit.

ACCALUL,

Perpende autem mihi ludzos , illud

ipfum facientes.

Nam cum ab iis , que paffi erant,

Vipiant

emendari deberent, non prius gradum fiftunt , quam

pti pa

jis nibil

peccatum perfecerint, Etenim huius peccatum , quod

D

proditio erat, iam perpetratum fuerat; illorum vero

peccatum nondum completum erat, Cum autem illi

Qne VIld

fcelus perfecerunt, & crucifixerunt eum , tunc & ipfi

quod

füerit,

turbantur, nunc dicentes: Noli fcribere, hunc efle re-

» firan

gem Iudeorum, Atqui quid timetis , quid turbami-

ni, mortuo iam corpore in cruce pendente ? Nunc

, Id

vero cuftodiunt illud , & dicunt :

Ne forte furen-

eum à

rudum

tur eum difcipuli eius , & populo dicant , ipfum

refurrexiffe, & erit nouiffimus error peior priore.

e Dotà

At certe, fi id dixerint, nifi res vera fuerit , fa-

Imerety

cile redarguitur. Sed quomodo furabuntur , qui illo

Vi«

coin-

2

que

|

364

Caput V11

lm df

€ómprehenfo ne ftare quidem aufi funt ? Quandé

coryphzus ter illum negauit

puelle comminatio-

erudise

nem non ferens,

Sed vt dixi, demum turbaban-

[iens 1

dacig p

tur. Quod enim fcirent, rem effe peccatum, pa-

tet ex iis, que dicebant :

'Tu videris,

rem (j

| $. CHRYTSOS TO MVS. Hoi, LXXXV.

füfcepi

morote

dias LXX XV1 in Mattb. Ton. VII pag. $05.

pens,

CONSIDERATIO CXLI.

qiaboli

this di

Peccaui , tradens. fanguinem. iufTum.,

TOunion

N

MATTH, XXVIL 4.

Paulus

udiuit liec verba diabolus, nouit eum in me-

füs, n

A

lius viam inire, & ad falutem tendere , ti-

fequen

Solum

fnuitque mutationem.

Clementem

inquit , Domi-

num habet, qui, cum fe traditurus fuerat, plora-

quit

uit, atque ipfum miris prouocauit modis , an non

( Hj

Daire

multo magis penitentem fufcipiet ? Obftinatum, &

incorre&um allexit

& vocauit, nonne multo ma-

gente

gi$ correctum , & peccatum agnofcentem trahet

DEV)

ldcirco enim crucifigendus venit

Quid ergo fe-

qum

cit ? exterruit eum , &:obtenebrauit meroris ma-

modo

gnitudine, perfequutus eft, impulit, donec ad la-

toner

queum duxit, atque e prefenti eduxit vita , poe-

quam

nitentieque propofito priuauit

Quod enim , fi

i n

vixiffet , & ipfe falutem confequuturus effet, pa-

bonis

lam :

Coufiderationes de Paff. Dom.'

305

! Quridó

lam eft ex crucifixoribus.

Si. enim hos , qui eum

Qninatio.

crucifizerant, falute donauit, & ipfe in cruce exfi-

tutbaban,

ftens rogauit Patrem , indulgentiamque. tantas au-

AUUDI, D

dacie poftulauit : conftat, quod & ipfum prodito.

rem digne peenitentem cum omni manfuetudine

T.

fuüfcepiffet : fed ille in remedio manere non tulit ,

ir' !0;.

morore nimio abforptus.

Id igitur & Paulus ti-

1

mens, Corinthios follicitabat, eripere a faucibus

L].

j

diaboli hominem.

Et quid opus eft, de Corin-

thiis dicere ? Petrus enim poft myfteriorum com-

^

munionem ter negatx, & plorans deleuit omnia.

Paulus perfequutor, blafphemus , & conturelio-

ii me

fus, non crucifixum modo, fed illius vniuerfos per-

ere , ti

fequens , ponitentia ductus, Apoftolus eflicitur.

, Donis

Solum a nobis DEVS occafionem vel paruam re-

, plort

quirit , atque vniuerfa dinnttit nobis peccata,

&n non

C Et poft propofitem parabolam Filii prodigi , benigne a

CT

tum, &

Patre excepti , fic profequitur : ) Hzwc igitur intelli.

dto me

gentes ," non modo a redeuntibus non auerti

trahet ?

DEVM , fed hos non minori cum iucunditate

vo fe

quam ipfos, qui recte fe gefferint, recipere: nec

g m

modo poenas non exigere , fed ad errantium inquifi-

adle

tionem proficiíci : ac de his reperti$ amplius gaudet,

, pv

quam de ceteris., tuto in loco perfeuerantibus ;

ipfi neque malis obruti, fpem deponamus, neque

|

jim,f j

t p

bonis abundantes confidax&nus

fed & cum re&e

lu

nos

306

Caput F IIL.

sentii

nos gefferimus, timeamus, vt ne per confidentiam

labamur, & vt lapfi penitentiam agamus,

Quod

fimilqu

enim incipiens dixi, & nunc dico , duo hsc, ftan-

por m

Anen.

tem confidere, & defperare iacentem, proditionem

falutis noftre effe.

Quare ftantes cautiores red-

dens Paulus dicit : Qui fe putat ftare , videat , ne

s

cadat. Et iterum : Timeo, ne forte aliis predicans

u

ipfe reprobus fiam.

Iacentes autem erigens, & ad

vlterius excitans ftudium, teftificabatur Corinthiis

P

fic fcribens : Ne forte multos defleam , qui ante

peccauerunt, & poenitentiam non egerunt, often-

dens , non tam peccantes , quam non poenitentes

k

dignos lachrymis effe.

Et Propheta ad eosdem :

Nunquid qui cadit , non refürgit, aut auerfüs non

yerit ,

animat

reuertitur ? Quare & eosdem exhortans Dauid di-

cit : Hlodiefi vocem eius audieritis , nolite obdu-

TeC 8l

rare corda veftra , ficut in exacerbatione. Quam-

n:f

diu igitur hodie dicitur, ne animum defpondeamus,

&us à

vt di

fed bonam in Domino fpem habentes , & pelagus

Vide

eius clementie recogitantes , omnem confcientiam

excutientes malam , multa cum fpe , propofitoque

nolent

adhareamus virtuti , & poenitentiam maiorem in

füm C

modum oftendamus, vt hic vniuerfa deponentes

titm,

ebriot

peccata, multa fiducia coram Chrifti tribunali ftare

bfift

poflimus, regnumque colorum confequi. — Cuius

omnes nos participes fieri contingat gratia , & cle-

operi

Tüen-

Con(iderationes de Paf[. Dom.

897

fidentim

mentia Domini noftri IESV Chrifti, quicum Patri,

Quod

fimulque fan&o Spiritui gloria, imperium , & ho«

&c, fhan.

nor nunc, & femper, & in fecula fieculorum.

Xliionem

Amen.

Ofes red

I

S. CHRYSOSTOMVS. Homil. L de pa-

ideat , ne.

witenia. in fme Tom. IlI. pag. 2$4. 28$6.

Yedican

n5, & d

CONSIDERATIO CXLIT

OriDthis

J dl dixerunt

&

?

Quid ad mos

iu "videris,

qui ante

LOoc.

C1IT.

, often

eDitentes

udite auari, cogitate, quz ille paffus fit ; quo-

Á

eosdem «

modo pecunias amiferit, & ícelus perpetra-

fs non

uerit, quomodo auaritie fruc&tum non tulerit, &

Jatid di

animam perdiderit.

lalis eft auaritie tyrannis:

? obdi-

nec argento fruitur, ncc praíenti vita, nec futu-

ra : fed omnia confertim amifit, malamque na-

Quam-

g

eamus;

&us apud illos famam , laqueo gulam fregit

Sed

pelams

vt dixi, poft rem pera&am quidam rem afpiciunt.

"letiClnt

Vide igitur & illos, tantum facinus clare fentire

Xitoque

nolentes, fed dicentes : Tu videris.

Quz res eo-

)rem 10

rfüum culpam auget : nam hec verba fünt teftifican-

tium, facinus efle horrendum , fed animi morbo

onentes

Ji fare

ebriorum , qui nollent a füfcepto fatanico facinore

Cuius

abfiftere , fed fi&ie ignorantie velamine fe ítulte

&de.

óperirent

Nam fi poft crucem hsec dixiffent,

pott-

füdt

-

308

Caput F 11

Janca

poftquam Chriftus iam mortuus erat, netuné quideim

qià (

id rationabiliter dici poterat, licet id non adeo dam:

firim

nandum füiffet, Nunc autem s dum adhuc illé apud

Bu

vos eft, & illum poteftis dimittere, quomodo hoé

d vit

dicere audetis ? Hæc-quippe defenfio maxiia eft

mutio

accufatio.

Cur, & qua de caufa? Quia in prodi:

fante,

torem totum fícelus réiicitis , illud dicentes

Tu

tamis

videris, cum poffitis a Chrifti nece defiftere, illum«

füccün

que dimittere. — Verum fufceptum fcelus perfecere;

glorig

proditioni crucem addentes, Quid enim impediuit;

reing

cum ipfi dieerent, tu videris , quo minus defifterent

TO f

a facinore ? Nunc vero contraáriuim faciunt, necem

poíita

adiiciunt, ac tum verbis, tum fa&is fe ineuitabilie

Nam poftea permittente Pi:

Qd

bus malis inuolunt,

Vexati

lato, latronetn maluerunt dimitti , quam IESVM,

de n

& eum , qui fe nihil leferat , immo qui tot fe

beneficiis affecerat , occidérunt,

teptul

& &

S. CHRYSOSTOMVFS. Honl. LXXXWV

demti

in Mattb. Thn, VIL pag. $o6. $o7.

morti

terfef

CONSIDERATIO CXLIIL

d f&

E proie&is argenteis in templo vece[fit , C? abiens

fi,q

,

laqueo fe Jufpendit, Loc. cxr. v. 5.

fed d

uftepit totum hotminem DEVS, & ira fe illi ; at

tonfi)

Y

que ilum fibi mifericordie , & poteftatis ratio-

Chrif

ne ,cgnfemic , Vt vtraque alteri natura ineffet , &

fomi;

neus

Confiderationes de Paff. Dom.

309

Quidej

feutra inalteram a füa proprietate tranfiret, Sed

Q0 dam;

quia difpenfatio Sacramenti ad reparationem no-

l qud

ftram ante fecula &terna difpofiti, nec fine huma.

lo hoé

na infirmitate, nec fine diuina érat confümman-

ia eff

da virtute, agit vtraque forma cum alterius com-

| prodie

munione, quod proprium eft: Verbo fcilicet ope-

s:Tu

fante, quod Verbi eft, & carne exfequente, quod

; Illüm:

tarnis eft, Vnum horum coruftat miraculis , aliud

um

füccumbit Hiniuriis.

fecert

Aliud.ab squalitate paterns

Yeditit,

glorie non recedit, hoc naturam noftri generis noti

[lerent

relinquit. Verumtamen etiam ipfa receptio pafíio-

TeCem

num non ita eít noftre affe&ioni humilitatis ex:

itabilis

pofita, vt a potentia fit Diuinitatis abiun&ta. Quid:

te P

quid.Domino illufionis , & contumeliz , quidquid

SVM,

vexationis ; & penz intulitfuror impiorum ; nor

tot fi

de neceffitate toleratum . fed de voluntate fuf

CT RUR E TRBDUE CUOA

ceptum eft: Venit enim Filius hominis quarere ,

(

& faluare ,' quod perierat , & fi& ad omnium re-

demtionem vtebatur malitia perfequentium , vt in

mortis eius , 1*efuf1*e&ioni3que Sacramento etiam in-

[l

terfe&ores fuüi poffent falui effe;, fi crederent. "Vn-

db

de- íceleflior omnibus, Iuda, & infelicior exiï:iä'-

fti, quem non penitentia reuocauit ad Dominum,

fed defperatio traxit ad laqueum.

Exfpectaffes

j;d

confümmationem criminis tui , & donec fanguis

ratio

Chrifti pro omnibus funderetur peccatoribus, in-

t; &

formis lethi fufpendium diftuliffes,

Cumque con-

y

Ct

310

Caput. V 1I.

(

Ícientiam tuam tot Domini miracula, tot dona tor-

fieere &

querent, illa faltem te a pr&cipitio tuo reuocaf

bolun

fent, que in pafchali cena iam de perfidia tua fi-

dente di

gno diuine fcientiz dete&tus acceperas

Cur de

gin 1 T

eius bonitate difflidis , qui te.a corporis , & fane

dice v

guinis fui cominunione non. repulit ? quitibi ad

retdete

comprehendendum íe cum turbis,; & armatorum

luc imp

cohorte venienti pacis ofculum non negauit ? Sed

Pecenil,

homo inconuertibilis

fpiritus vadens, & non re-

dicimus,

uertens , cordis tui. fecutus es rabiem , & ftante

lum n

diabolo a dextris tuis , iniquitatem , quam in San-

tempti

é&torum omnium armaueras caput, in tuum. verti-

poltqum

cem r etorfifti ,.

vt, quia facinus tnuum omnem. men-

obferuat

füram vitionis exceflerat , te haberet impietas tua

bolis,

iudicem,.te pateretur tua pona carnificem.

deams

S. LEO M. Serm I11. de Paf Dom. pag, 12t.

VxOret

ttslo fin

CONSIDERATIO CXLIV.

qUO t

Et abiens laqueo þ Jafpendir.

LOC. CIT.

triflatus

Qub p

orfitam &, Satanas , qui poft; panem 1ntm6tum

F

fd, poí

fuerat mgreüïls in Iudam , prafto fuit ei, do-

foit iten

nec IESVS traderetur Pilato 5 poftquam fecit, quod

elUs fup1

voluit, receffit ab eo

recedente autem diabolo ,

cündum

intellexit , & vidit, quoniam tradens fanguinem iu-

beret t

ftum , condemnatus a DEO ett

& potuit intel-

iftari

las

ligere

Confiderationes de Pafl. Dom.

dona 0t

311

Teupeif.

ligere fenfüs eius iam vacans

& non habens dia-

bolum operantem in fe.

Potuit ervo a fe rece-

la Qu f

dente diabolo capere poenitentiam , & referre tri-

Cur d

, & f

ginta argenteos his

qui dederant eos : & potuit

lL tbi ad

dicere recedente diabolo, quod, priusquam ab eo

récederet, dicere non potuiffet,

Nec enim ad-

matorum

üit ? Gd

buc implente diabolo cor eius , potuit dicere :

T0f re

Peccaui , tradens fanguineri iuftum. Sed non hoc

dlcnnus » Quoniam diabolus' récedens ab' aliquo tali,

& fante

Lin $a.

jam nequaquam ei ifidiatur, fed obferuat xterum

Irn Vert

tempus, fi potuerit iterum fe zpponere ei, &

)

poftquam cognouerit fecundum peccatum füuam quis,

W. fete

"

obferuat etiam tertie deceptionis locum in' 'eo día-

las Qd

bolus,

'

Si autem opus eft, & exemplis vti, vi-

deamus in epiftola ad Cormthïos prima , eum, qui

If Ls

vXorem habuit patris: nec enim in huiusmodi

IIVo

malo fine magno opere diaboli potuit effe

De

quo malo peenituit, ficut Scriptuta ipía teftatur, &

Qm

triftatus eft triftitiami Tecundum DEVM, trlmuam,

d

que poenitentiam in falutem ftabilem Operatur ,

incum

; d, do-

fed, poftquam füfcepit huiusmodi. triftitiam , appo-

fuit iterum fe ei diabolus , volens ipfam triftitiam

, quol

eius füpra modum exaggerare, vt iam non effet fe-

habolo ,

Inem li«

cundum DEVM, fed vt abundantior fa&a, abfor-

beret triftantem, fupra menfüram , & vltra , quam

t int

triftari deberet , & fic eum abforberet fatanas in

hgere

y2

ab-

312

Caput F 11

|

abundantiori triftitia.

Quod pr&cognofcens Apo-

feur, T

ftolus , confilium -Corinthiis dat

vt confirment

eiiffe (

charitatem in eum,

dicens huiusmodi caufíam :

dioribus

Vt ne, inquit , abundantiori triftitia abforbeatur,

fte fae

qui huiusmodi eft. . Non enim verfütias eius igno-

Satis €f

ramus,

Similiter aliquid fa&um eft & in Iuda,,

ghl[ll fl

qui tradidit IESVM, & fecundum fimilitudinem il-

templum

lius. triftitie , quee pæmtentnm in .falutem ftabilem

0R

operatur, triftatus & ipfe , poflquam poenitentia

qu n

du&tus. eft

retulit trmmta ergenteos Principibus

Sacerdotum , dicens : Peccaui, tradens fanguinem

C0

iuftum ,

,quod ipfum .poeenitentie erat , .& triftitive

falutarls.

Sed. quia nunquam feruauit cor fuum ;

hr

neque fapienter triftatus eft

fed fufcepit abun-

Dj

dantiorem trifti jam, a diabolo fibi fübmitfam, qui

fh

voluit eum abforbere in abundantiori triftitia, ideo

audienat

referens argenteos illos in templum , abiens laqueo

tationes

fe füfpendit, Si enim, poftquam retulit pecuniam ,

peconia

& confeffüs efít., fe peccaíffe, eo:;, quod. tradidit

fc füfpe

fanguinem iuftum , non abiens laqueo fe.füfpen-

dts, qu

diflet, fed locum poenitenti& requififfet ,. & tempus

Ils n

ponitentie. obferuaffet, forfitan & inueniffet eum,

peuit

qui dixit

Viuo ego, quoniam nolo mortem pec

Vattita

Eco autem ex-

CatOris , ficut poenitentiam - etus.

füper q

ifimo , quoniam & maius. aliquid de Saluatore in-

&us, (

telligens.ludas., non alibi proiecit triginta argene

fopat

teos ,

Confideratienes: de PafJ. Dom.

315

$ Apo.

teos, nifi in templum , vbi ftiebat , Dominum

ODfürment

eieciffe de templo oues, & boues, & dixiffe ven-

CRüfam *

ditoribus columbarum : Tollite hec hinc, & no-

ofbesar,

[ite facere domum Patris mei domum nebrotiationis,

Jus jpno.

Satis ergo defperans ex fe , quod intellexit' ma.

in li,

gnitudinem fui peccati, ia&ans argenteos illos in

inem il

templum, abiit, & laqueo fe fufpendit.

1 flabilem

Qenitentia

OR

s

IGENES Comnent, in Mat?b. Tom III.

Lncipibus

?ag. 91f.

inuinem

CONSIDERATIO CXLV.

z triftitie

r füm ,

Et abiens, laqueo fe. fufpendit,

LOC. CIT.

pit abure

upiditate namque corruptus , hic fanguinem iu-

ffam, qui

C

ftum tradere non extimuit,

Nondum mifer

i, ide0

audierat : Qui volunt diuites fieri, incidunt in ten-

1s Iqueo

tationes, & in laqueum diaboli.

Mox etenim , vt

eCUDMm.

pecuniam acquifiuit, fe derifum agnofcens , laqueo

| tradidit

fe'fufpendit. Sic enim legitur: Tunc videns Iu-

e füfpene

das, quod damnatus effet , peenitentia du&us , prc-

Y tempus

ie&is in templum argenteis , abiens laqueo fe fuüf

fot eum,

pendit.

Compleuit vtiqué, quod de illo fuerat

tem pe*

vaticinatum : Conftitue , inquit pfalmographus ,

tem f«

fuper eum peccatorem , & diabolus ftet a dextris

atore it«

eius. Cum iudicatur, exeat condemnatus , & epi-

3 agay

fcopatum eius accipiat alter. Dilexit quippe male-

1803

di&io-

53

T d

|

3u

- Caput. V17.

di&ionem, & veniet ei , noluit benedi&ionem &

iptritu

elongabitur ab eo.

Verum eadem , qua v(üs eft ar-

tiorug

t miDi

te diabolus ad fübuerfionem Iudze, quotidie ad per-

ditionem vtitur animarum. Imprudentibus namque

t i

homicidii , adulterii , odii, rapinz, & his fimilia fua-

$

det crimina, horum culpam dicit effe nullam, vel le-

Crili

uem, aut remiffibilem. — Talibus fuggeftionibus allicit

concupifcentiam, & hortatur ad experientiam femel,

CO

At vbi delictum

pofteaque penitentiam fpondet.

confummatum. eft , blanditur , vt iterum , atque

iterum perpetretur.

Quod fi gratiam agnouerit

rim

l

mentem prauenire peccantis , ac difplicere vide-

n

rit, quod ante placuerat, tunc fraude mutata , de-

ab init

linquentis animum igheis impetit confcientis ia-

3n0,

€ulis , vt illum in defperationis trahat foueam.

pecati

4Equiffimum dicit DEVM iudicem effe, & minutif-

lem il

fima queque peccata damnantem, quem paulo an-

fed bo

te mifericordem fore laudarat. Grauiffimam oftendit

Qus cl

culpam , quam prius fatebatur exiguam ,'atque fuffi-

angelu

cere ad perditionis interitum, quod femel commiffum

lümni:

eft, affeuerare conatur. Hinc iratum DEVM, iudi-

minift

cem implacabilem & irrecuperabilem effe affirmat gra-

deince

tiam, inde difficultatem penitentie, importunitatem

fgi

habitz coneupifcentie , atque diuturnitatem often-

Ezec

dit vite. Fitautem perfipe, vtpeccator huiusmo-

&um

hm f

di tentationum bella non füftinens, aut cerpqx-alis

1In-

Confiderationes de P:gi. Dom.

315

lionem &

interitus fibimet violentiam inferat , aut in flagi-

füs eft a.

tiorum omnium fe pracipitet voluptatem , ac tane

TM

to minus veniz efficiatur idoneus , quanto arden-

? Banique

tius fe fübegerit culpa.

imkilia fit.

S. LAVRENTIVS IVSTIN. de triunple

1, vel ]e«

Chrifli. agone cap. XlI. pag. 307.

bus allici

i femd,

CONSIDERATIO CXLVI,

delium

l, ütue

"dhiens laqueo [e Jujpendit, . Loc, crr.

ipouerit

rimus auétor peccati eft diabolus, & malorum

ere vide.

P

pater : hoc Dominus dixit, non ego : Quod

at , de.

ab initio diabolus peccat; ante illum peccauit ne-

m 5

ino.

Peccauit vero, non ex natura, neceflitate

foueam,

peccati quadam obligatus ( alioqui in eum , qui tà-

minut'

lem illum feciffet , ipfa peccandi caufa recurreret )

nulo an«

fed bonus creatus , diabolus propria voluntate fa-

oftendit

&us eft, füumens ab a&tione appellationem. * Arch-

angelus enim cum effet , diabolus poftea ( feu ca-

que ff

mmiffum

lumniator) a calumniando di&tus eft. Et cum effet

M, d-

minifter DEI bonus , fatane nomine, rei congruo,

deinceps eft vocatus : fatanas

enim aduerfarium

mitgrte

yoitatefn

fignificat,

Non mea funt hec documenta , fed

3 often.

Ezechielis fpiritiferi Prophetz.

Ille' enim plan-

&um affumens. aduerfus iftum , dicit: Tu fignacu-

amusmo:

lum fimilitudinis , & corona pulchritudinis , in pa-

)rp(?ralis

n

34

fa-

(

316

Caput . 11]

radifo DEI genitus es. Et paucis interie&tis : Ge.

guinem |

nitus es irreprehenfibilis in diebus tuis

, €X qua die

petie.

tu creatus. es, donec inuente fünt inquitates in te.

jn db

Prori"ug appofite dixit : inuente fünt in te , neque

n d

enim exterius adícitum eft , fed tu te ipfe genui-

& f

vero far

fti malum. , Et caufam poftea edixit : Eleuatum eft

cor tuum ex decore tuo , propter multitudinem

t9. etia

peecatorum tuorum, & pxopter peccata tua vul-

ifolenti

neratus es, & in terram proieci te.

Id Dominus

peniten

rurfum in Euangeliis concordi fenfü dicit : Videbam

teft dep

fatanam ficut fulgur: de cewlo cadentem.

nems?

Vides

te&amenti veteris cum nouó confonantiam.

Ifte

u

cadens multos fecum abftraxit,

Ifte obfequentibüs

filus it

fibi praua defideria fuggerit,

Ex hoc adulterium,

füluti,

fornicatio , & quidquid vfquam eft mali. Pérhunc

Bonign

primus nofter parens Adam expulfuseft , ac Para-

famque

difum fponte füa admirabiles fru&us ferentem, ter-

viafed

ra fpinas ferente permutauit, Quid igitur , dixerit

tifime,

aliquis, decepti periuimus , nullane deinceps falus ?

oblioif

Cecidimus , num non licet refüurgere ? Excecati

m

fümus, fas non eft, vifüm recuperare ? Claudi fü-

Vincum

mus effecti, fpes non eft, aliquando recte inceden-

tionum

di? In fumma, dicam, métrtui fumus , Don licet ,

iliusM

vt refurgamus ? An vero, qui Lazarum, o homo,

ipfim

quatriduanum , feetentemque excitauit , non potius

tüum;

viuentem te facilius excitabit ? Qui pretiofum ían-

bo ad

gui-

'Con]z'dgra?iones de Paf Dom.

317

Ti : Qu

guinem pro nobis effudit, ipfe nos e peccato exs

Y QUi die

þedie.t.

Ne nos ipfos defperemus fratres, ne nos

lüsin[ü

in defperatum abiiciamus ftatum.

Dira res eft,

'» lQu

non credere in fpem penitentiz, Qui non exfpe-

f genj.

&at falutem , mala absque modo accumulat : qui

Ittüm eff

vero fanationem fperat, facile fibi ipfi parcit. — La-

Itüdinem

tro etiam , qui gratiam non exfpectat, víque ad

Q vul.

infolentiam deuenit : fi vero veniam fperet, ad

Jominus

poenitentiam fiepe decurrit.

Quid vero, ferpens po-

A'idebam

teft deponere fene&tutem ; nos peccatum non depo:

Vides

nemus? Acterra quidem fpinofa , cum pulchre ex-

l. Ifle

culta fuerit, in frugiferam transmutatur: nobis autem

lentibls

falus irreparabilis futura eft ? Natura itaque eft capax

terium,

falutis , verum ad hoc requiritur arbitrii voluntas,

érhune

Benignus eft DEVS, & hon modice benignus. Tu

C Para.

namque ne dixeris: Scortator & adulter fui , gra-

, ter-

uiafcelera patraui, idque non femel,fed frequen-

dixefit

tiffime.

Nunquid condonabit ? nunquid dabit, vt

fülus ?

obliuifcatur ? Audi, quid Pfalmicen dicat : Quam

CC2

magna multitudo benignitatis tue Domine ! Non

udi fü-

vincunt tua cumulata peccata multitudinem mifera-

ceden-

tionum DET.

Non füperant vulnera tua fümmi

licet ,

illius Medici experientiam. —"Trade tantummodo te

ipfum ili cum fide.

Ediflere Medico morbum

10100,

yotits

tuum ; dic & ipfe cum Dauide: Dixi, pronuncia-

1 lat«

bo aduerfum me iniquitatem meam Domino.

Et

)

"Ul

y-5

fiet

318

- Caput 1.

fiet tibi fimiliter id, quod fequitur : Et tu remififti

mato

confilo

impietatem cordis mei.

C Et pofl relata plurima

(cdercí

diuine benipnitatis im peccatores exempla ) Mabentes

füp g

igitur fratres , multa peccantium , qui poenitene

d q

tiam egere, & fülutem confecuti fünt, exempla ,

alacriter & ipfi confitemini Domino , vt & przce-

pus

finem

dentium. peccatorum veniam accipiatis , & calefti

dono digni effe&i , celorum regnum hereditate

gutes|

n co

confequamini cum omnibus San&is, in Chrifto

VerQ.

IESV , cui eft gloria in fecula feculorum, Amen.-

totum

$, CYRILLVS HIEROSOL. Catecbef.

bus vi

Il iluminandorum , de pamit. &. vemif. n. IV. &

minuj

Jeqg. Edit, Parif. pag. 23. &? [oqq.

eleem

fünt h

CONSIDERATIO CXLVII,

toto$

Principes. autem Sacerdotum ,. acceptis. argenteis ,

aUT605

dixerunt : INon licet eos müttere in corbonam , quia

Tiebat

pretium. fanguinis eft.

MATTH. XXVII. 6.

füse

iden', ruríüs eos a propria confcientia damna-

t

V

ri? Quia enim íciebant, fe hominis cedem

fund

coemiffe , non iecerunt in corbonam , fed emerunt

teling

agrum figuli in fopulturam.: peregrinorum.

Hoc

delis.

vero & teftimonium contra illos., & proditionis

tumd

argumentum fuit.

4

^

^T

Yomen quippe loci clarius quam

Qare,

tuba cedem ab illis perpetratam omnibus procla-

quon

mat.

UTSEEEENS

Confider attones de Paf]. Dom.

319

1 temitft

mat,

Neque. fimpliciter hoc faciunt, fed inito

7 Jurin

confilio , & fic vbique agunt, vt nullus ab hoc

Tübents

fcelere fit innocens, fed omnes noxii.- Hec vero

! Jreniten

fupra allata prophetia ( leremie ) prenuntiat. Vi-

den', quomodo non Apoftoli modo, fed etiam Pro-

eémpla ,

& preee.

phete opprobriailla aceurate narrent, & vndique paf-

& eolefti

fionem pradicent, & prenuntient. Hoc non intelli-

Vreditate

gentes Iudzi in ceptis perftitere, . Nam fiin corbo-

| Chrifto

nam conieciffent, res non fic manifefta fuiffet. Ipfi

Àmen,

vero agrum ementes , fequentibus generationibus

ttcf

totum patefecerunt.

Audite, quotquot cx cedi«

yA-

bus videmini beneficia preftare , & animarum ho-

minum pretium accipitis. ^ Iudaice fünt huiusmodi

eleemofyne , immo potius fatanice.

Sunt enim ,

VII

funt hodieque, qui direptis innumerorum bonis, fe

totos excufatos putant,ífi vel decem, vel centum

getitity

aureos erogent , de quibus Propheta dicit : Ope-

m

riebatis lachrymis altare meum. — Non vult Chri-

ó,

ftus ex rapina nutriri, non huiusmodi cibum admit-

damite

tit

Quid Dominum contumelia afficis, dum im-

cedem

munda illi offers ? Melius effet , fame tabefcentem

Tnerunt

relinquere , quam talibus pafcere cibis : illud cru-

Hoc

delis hominis effet, hoe vero & crudelis , & con-

jitionis

tumeliofi.

Melius eft nihil dare, quam aliena aliis

; quim

dare. Dic enim mihi, fi duos homines videres ,

procla-

quorum alius nudus effet, alius veftimento indutus,

ndt

&

4

325

Caput V 11

& illum, qui indutus effet , exueres, vt nudutü

fidlita

refond:

operires ; an non linique ageres ? Maxime certe,

fdo a

Quod fi rem totam, quam rapuifti , dans alteri , ini-

queagis,nec das eleemofynam , quando minimam

ngem 0

partem das rapti peculii, & illud eleemofynam voe

( tredi

citus: 1j

cas, quas penas non dabis ? Nam fi illi, qui mütila

i va

animalia offerebant,in crimen vocabantur, tu, qui

peiora facis , quam. veniam confequeris ? Etenim fi

petuf,

Chrl&o-

ei , cui abftulit fur , reftituat id tantum, quod ab-

itfüb j

ripuit, inique agit , & vfque adeo , vt quadruplici

additione vix peccatum luat, & hzc in veteri lege;

titque

qui non folum furatur, fed etiam violenter abri-

tj u

efacia

pit, neque illi reftituit, a quo abripuit, fed alteri,

'ac non quadruplum , immo ne dimidium quidem ;

|

1U0$

nec iam in veteri, fed in noua lege , cogita, quan-

mteml

tum ignem in caput füum congerat.

Anguin

blatio

S. CHRYSOS TOMVF'S. Homnil. LXXXV

in Mattb. Tom. VII. pag. $o7.

ltUt

&puta

&n

CONSIDERATIO CXLV III

Fogli-

Confilio autem inito , emerunt. ex illis agrum fisuli,

Tunu í

in fepulturam peregrinorum. Loc. crr. v. 7

.

elids

udas agens peenitentiam , pretium fanguinis Chri-

I

pii,i

fü reddidit facerdotibus : vt , licet ipfe ven-

ül Q'g

diti fanguinis iufti au&or effet, tamen ementium

W$ d)

in-

Confiderationes de Pa[J. Dom.

32X

V: tudufg

infidelitatem ipfa profeffio vendentis argueret.

Qui

UC Certo

refponderunt : Quid ad nos ?. Tu videris

Pro-

ahm iti

feflio audax, atque ceca eft, Emiffe fe iufti fan«

füinimam

guinem audiunt ,. & extra iudicii reatum futuros effé

m vos

Íe credunt : cum tamen dicendo , tu videris , fa:

Qut mutjl

cinus ipfüm in vendente oonftitüant : contra au-

1l qui

tem vendentis teftimonio ícelus ementium . confir-

metur

Etenim f

Secedens itaque , füfpendit fe:damnato

quod ab.

Chrifto. Ita mortis Iudz tempus eft comparatum;

Mdrüplici

vt füb-paffione Domini, commotis infernis, fuper:

eri lore;

nisque omnibus, & reuulfis, & in obliuionem offi-

ter abl

cii.fui vniuerforum elementorum -procuratione ftu-

d alteti

pefa&a, nec inter.mortuos vifitaretur , nec'inter

quidem ,

viuos poft refurrectionem haberet. ponitentiz facul-

4, Quan

tatem.

De argenteis vero redditis, quia pretium

fanguinis. effet., neque in corbonam; id eft, in

XX

oblationum pecunia admifceri liceret , confilio: 1n1to

emitur ager figuli, & in fepulturam peregrinorum

deputatur. Magnum in hoc prophetiz facramentum,

VTl

& in facti: iniquitatis miraculi plenà meditatio.

Figuli-opus eft, de lüto vafa formare

.

*

cuius in

!f

inanu fit, ex luto eodem vas aut Adipfüm , aut pul-

r

ehrius r eformare.

Agrum autem f'æculum nuricu-

s Chri

pati, ipfis Domini noftri verbis continetur. Chri-

[e veh

fü ergo pretio fazculum emitur, id eft, vniuerfi-

(eftum

tas elus acquiritur; & in fepulturam peregrinotum ,

l

at-

(

322

Capui VII

gibus

atque inopum députatur.

Nihil hinc pertinet ad

Isráel , & totus hic. fieculi empti. vfus alienis eft

fp tii» (

ye p?ffeï

his videlicet, qui in pretio Chrifti fanguinis fepe-

Ye ad fu

lentur, quo vniuería funt empta

Omnia enim à

Patre accepit, que in cxlis, & que in terra fünt:

paris f

feqx be

&.ideo hic ager figuli eft, quia DEI omnia funt 4

thïOS i

cuius in manu fit, nos, vt velit , tanquam figulus

reformare,

In hoc.igitur agro Chrifti commor-

dicadi :

tentit ,

tui, & confepulti huius peregrinationis noftr& etere

nam requiem. fortiemur.

In.cuius rei fidem Iere-

Tuarentel

mie .prophetia fubditur, vt in- fa&ti iftius 'opete

DW e

affert

tanto ante diuinz vocis au&toritas oftenderetur. :

mibi, n

wS. HILARIVS- Camment. in Maitb. caf«

habitaui

AXXXIL pag..746.

fuit «nin

.CONSIDERATIO CXLIX,

Tduc de

TOi

ln fe pulruram peregrinorum. toc. CYv

feultur.

aximum przterea de venditionis Chrifti preg

fidei vt

M

tio moralitatis nobis Sacramentum innuitur;

triumph

exercita

de quo dicitur, quod confilio inito, emerunt figuli

agrum .in fepulturam peregrinorum.

Qui fünt

n

peregrini hi, pro quorum fepultura pretio fangui-

pu DE

nis figuli emitur ager? Peregrinos. illos vtique di-

dia tor

xerim , qui huius vite renuunt blandlmenta, qui

ena u

in hoc mundo amando- nil poflident , qui totis vi-

vt f

f

Confiderationes de Pa[]. Dom,

325

üpet 4d

ribus carnis illecebras fugiunt , qui carnem fübigunt

lenis eft

fpiritui, qui corporis refolutionem pro Chrifti amo-

re perferre non metuunt, qui flagrantiffimo amo-

lii fope

lt etim 4

re ad futuram celorum hzreditatem currunt, qui

t2 fünt*

Patris fummi fpeciem anhelo fpiritu: concupifcunt ,

Qit ftn

feque beatorum Spirituum zqualitatem effe perce-

1 figulg

pturos minime diffidunt.

Hi nempe peregrini vere

CORMOt«

dicendi fünt, qui, ficut voce , ita corde confi.

L atete

tentur, & dicunt : Non habemus hic -ciuitatem

a Iere.

manentem , fed futuram inquirimus , cuius artifex

5 opdtt

DEVS eft. Peregrinantem corpore ; & fpiritu quid

afferat, quidue gemendo infinuet, attende.

CUT

Heu

mihi, inquit, quia incolatus meus prolongatus eft,

lnb ' MFO

habitaui cum habitantibus Cedar , multum mcola

fult anima mea

Proinde alio in loco orans ait:

JIX.

Educ de cuítodia animam meam ad confitendum

nomini tuo,

dT

Horum vero peregtinorum fpiritualis

fcpultum pax eft, & mentis tranquillitas , quz, in

ifti pte

fidei vnitate, in fratermtaus amore, in vitiorum

nnüitut

triumpho , in poffeffione virtutum ,in deuotionis

EEE

nt figil

exercitatione, in celeftium contemplatione percipi-

u fünt

tur.

De qua videlicet pace Apoftolus inquit : Kt

fateue

pax DEI , que exfüperat omnem fenfum, cufto.

ique à

diat corda veftr n

& intellizentias veüras.

Ma-

(a, (

gna fiquidem txanqmlhtatxs pace potitur anima, qua

"—

(is v*

per fidei vmtatem & charitatis incendium Chrifto

fi

CO-

324

L]

Caput FIL.

gitioni

*€opulata eft, atqüe fic conuerfatur in terra, vt ,

quantum in ipfà eft, fraternitatis in nullo minuat

famind

dile&ionem. ^ Qui talis eft, frequenter fe ab homi-

quit: .

num occultat tumultibus, feque in cordis fui fecre-

& p

q 1

to, tanquam in fepulchro collocat , quatenus li-

berius eidem per contemplationis ftudium DEO va-

projri

care licéat.

De hoc fepulchro legitur fic: Ingre-

beit if

hs int

dieris in abundantia fepulchrum , ficut infertur acer-

Blurm

uus tritici in tempore fuo. Merito autem in agro

figuli conftitutum effe perhibetur, quoniam in hu-

chatit

inano celatum eft corpore.

Àn hoc exprimere

Tarur

n n

eurauit Apoftolus: Habemus thefaurum iftud abs-

conditum in vafis fidilibus ? Erat vtique tunc in

agro figuli peregrinorum materiale fepulchrum. Eft

4no d

vero nuhc in- cordibus iuftorum, DEVM contem-

AV

plantium , proximumque diligentium requies paca-

fiffma, in qua a curarum voraginibus fecedentes

fponfi fruuntur prefentia.

Caueant autem , qui

dona huiusmodi perceperunt , fibi arrogare , quod

habent.

Agnofcant gratiam, ne defluant in cul-

?

pam.

Meminerint iugiter , quoniam pretio fangui-

nis Chrifti peregrinorum fepultura empta eft. Vt

autem non ignorent fanguinis huius impretiabile

dilgn

pretium , Apoftolum audiant dicentem : Non enim

104X

corruptibilibus auro, vel argento redempti eftis

fire tras

e'ce. vana veftra copuerfatione paterng ve

fita

ditio-

Dd

i

Confiderationes: de Paff. Dom.

325

du wt,

ditionis , fed pretiofo -iänguine' quafi agni incon-

0 Ti

taminati, & immaculati Chrifti. — Paulus quoque in-

b bonj.

quit; Empti enim eftis pretio magno , glorificate ,

füi feer.

& portate DEVM in corpore veftro.

Quis-—.

itenus [

que igiur feruorum Chrifti in hoc fpirituali agro

DEO m.

proprium fibi ftudeat vendicare fepulchrum.

Ha-

c: Ingre

beat in fe, vbi interdum requiefcat, atque' deperdi-

Ttür acet-

tas intus reparet, quas horis fmgulä amifit, vires,

in ago

Plurimum namque naturalis decoris , & gratuitatze

min hu-

Charitatis amittitur terrenarum follicitudinibus cu-

Xprimere

rarum , que nonnifi ex reformatione diuinz imagi-

ftud db

nis in fpeculo reftaurantur confcientue,

: funct

$ LAVRENTIVS. IFVSTINIANVS

um E

loro :nemorato cap. X . ad fimen psge 307.

COnCert

je$ puct

cedentes

CAPV'T VIII.

em , qui

€, quod

EO

G

ï*r

]

t in dl

L

Cbriflus in pratorio reiiä?us tum. fa-

M

o fangli-

-

(

* telitibus, apud Prafidem , ad

di V

ludaeos egre[]s

m : acufatur, —Luc.

retiabll

»XXHL 2.

n enm

IOANN, XVIII. 28-

p eftis

ll. ludeis , religionis oltentu ud pratorii

(ire ttte

fores remanentibus , intus a. Pilato Prafide ex-

dio«

2

aumi-

526

Caput../ 111

aminatuy

MATTH, XXVIL

iI. MARCI

XV.

I

2. LUCE. XXIll. 3. 10ANN.- XVllI. 33

torIur

1ESV

111 Regmum [üus nom e[fé de boc munda

fatetur

IOANN. XVillL. 56.

terrog

Rer |

L (à) Ádducunt ergo IESVM a

À ter

Caipha in preetorium. — Erat autem mane:

de m

& ipfi non introierunt in pretorium, vt

ludet

non. contaminarentur , fed vt manducarent

&den

Paícha. . Exiuit ergo Pilatus ad eos foras,

T

& dixit:

Quam accufztionem affertis ad-

um 1

uerfus homirem hunc ? Refponderunt , &

mund

dixerunt ei: Si^non effet hic malefa&m ^

non tibi tradidiffemus eum.

vtiqu

Dixit ergo

I5: m

eis Pilatus: Accipite eum vos , & fecun-

Dixit

dum legem veítram iudicate eum.

Dix

runt ergo ei ludei : Nobis no

licet in-

Refp

terficere quemquam., .. Vt fermo IESV im-

f0

Veni

pleretur , fignificans , qua morte effet mo-

riturus. (c) Coeperunt autem illum accu-

um vi

&auit

fare, dicentes :

Hunc inuenimus fübuere

Qu

tentem gentem nofiram., & prohibentem

tributa dare Cafari- " & alcentem .e Chri-

Verü

ftum regem elfe,

1I.

Confiderationes de. Pafl. Dom.

327

d. Xy

Il. (d) Introiuit ergo iterum in pre-

torium Pilatus, & wocauit IESVM. (a)

Em

IESVS autem ftetlt ante Prefidem, & in-

terrogauit eum Praíes , dicens

*

L

Tu es

YN

Rex Iud:orum ? (d) Refpondit IESV.

TWane:

À temetipfo hoc dicis , an alii &ixerunt

de me? Refpondit Pilatus : Nunquid ego

jM

(Carent

Iudeus fum ? Gens tua, & Pontifices tra-

diderunt te mihi * quid fecifti ?

foras

IH. Refpondit IESVS : Regnum me-

tis ad

nt, &

um non efít de hoc mundo.

Si ex hoc

inundo eflet regnum meum , miniftri mei

idor ,

vtique decertarent, vt non traderév Tudo-

eito

feCUlle

is: nunc autem regnum meum non &ft hinc.

Dixit itaque ei Pilatus : Ergo rex estu?

Dire

"t 1f

Refpondit IESVS : Tu dicis, quia rex fum

ego.

Ego in hoc natus fum, & ad hoc

.Vlm-

veni in mundum, vt teítimonium perhibe-

t mo

aCQU

am veritati, Omnis, qui eft ex yeritste,

audit vocem rmeaim.

Dicit ei Vilatus ;

Tbuere

entetm

Quid eft veritas ? Et cum hoc dlx*rffet,

1terum exiuit ad Iudzos.

Chrie

II

Z fà

CON-

^

28

»

Ca;ut V1II

fdif

CONSIDERATIO CL.

empe

Zdducunt érgo IESV.M a Caipba in pratorium,

gere.

Erat autem inane :

& ipfi mon inroierumt in pre-^

ornib

tórium , vi mon contaminarentur , fed «t man-

dem,

ducarent ' Pafcba.

IOANN. XVliL 28.,

mb

udicivm iuftum iudicare, & innocentem , ac iu-

plám

I

ftumi non interficere, cum lex & diuinum pre-

luftrat

Q 1

ceptum fanxerit, ptidet quidem miferos, nullüm fi-

.

.

bi crimen fuppetere

cum autem nullam fíuüi im

adpel

Chriftum furoris excufationem inuenirent, nec fibi

D

occidere eum liceret, quia luftrandi mox erant ,

mod

( immolare enim Pafcha debebant iuxta legem ) ad

Vero

Pilatum eumi adducunt , incredibili vacordia fibi

nuiffi

perfuadentés , iniufie cedis crimine fe nequaquam

fem |

obftri&tum 'iri, fi a cede ipfi abftinentes, in alte-

Thità

rius mjanus eum traderent, illud paffurum, quamuis

aC di

legibus repugnaret ; quod mente verfabant

Sed

impu

& illud perquam ridiculum deprehendetur., quod

&«

tüüm

quum innocentiffimum, quafi fümmorum criminum

reum , in iudicium adducerent, ac tam horrendam

quide

impietatem in caput fuum effunderent, pratorii

extt

limen: fugtunt , quafi inquinandi hinc forent, & imà

lo

puris hominibus mifceri fümmopere cauent. Lapi:

Tum

admi

des quippe, & eiusdem generis hominum corpora

inquimare pofle hominis animam fibi perfuadent :

fttüm

fe-

*

!

m

Confiderationes de. Pa[f. Dom.

329

"

fediffimum vero malorum omnium, iniuftiffimam

r

nempe cedem nihil prorfus fibi noxe putant affin-

gere,

Et quod mirabilus , immo vero ceteri:

[ f«

omnibus infanius eft,non polluuntur ob agni ce-

U

dem, qui nihil aliud, quam myfterii Chrifti nobis

vmbram exprimit, & quum rei typum honorant ,

T

ipíam veritatem labefactant.

Nam quum ob agnum

f pre.

luftrari fe fingunt, Chrifti cede inquinantur. Re-

illom f

&e igitur , modo quidem fepulchra dealbata eos

| füi if

adpellauit, externo & artificiofo fuco ornata, in-

nec (ibi

$us autem foetido , & graueolente fpurcitia plena :

&tf

modo culicem quidem excolare dixit , camelum

em )ad

vero deglutire.

Nam quum fipe minima , ac te-

ha fibi

nuiffima queque, vt verbo dicam , obferuant , aut

aquam

rem prorfus nihili ( quid enim eft culex ? y cri-

in alte.

mina grauiora pro nihilo ducunt, & calicis quidem,

quamuis

ac difei partem exteriorem abluunt, interne vero

'

$ed

impuritatis nullam rationem habent. Ecce enim,

qiod,

ecce, tametfi Hieremias Propheta dicat; laua cor

iminum

tuum a malitia, Hierufalem, vt falua fias , internam

tendarit

quidem , & in animo fitam impietatem nihil effo

yretori

exiftimant : Chriftum vero ad Pilatum adducentes,

,&im

loca fugiunt, vt impura, & virorum incircumcif--

E

rum corpora, & modo fuis ipfi manibus fcelus noi:

copora

admittant, fed fuz crudelitatis quodammodo mini

dent *

íftrum Pilatum faciant , expertes fe culpe omnis

fig-

r

Tnan-

T R

330

Coput. V1II.

manfüros pre vecordia fufpicantur. — Sed mirabere

forfan illam eorum impietatem non ignotam fuiffe

Prophetis ? Dixit enim alicubi de iis beatus Efàias :

V iniquo ; mala fecundum opera manuum eius ac-

cident ei.

Ezechiel vero : Sicut fecifti , erit tibi :

i

retributio tua retribuetur tibi in caput tuum. Quin

| A

& ipfe diuinus Pfalmiftes : Redde retributionem

a mod

ipfis , fecundum opera inanuum illorum da eis,

nullo:

Quemadmodum enim omnium Seruatorem & Chri-

dutom.

ftum ad Remanorum pratores addüxerunt , ita vi-

D

ciffim ii Komanorum traditi funt imperio, & Impe-

lünoc

ratorum manu fübafti fuerunt. Tar graue quippe

in eos bellum exarfit, tamque inauditis calamitati-

trüt,

tasain

bus afflidi funt , vt, fi licuiffet , in montibus &

dant |

fpeluncis abditos emori multi mallent , quam bel.

lum illud fpe&are.

Quod quidem optaturos quum

tum,

tabant

prenunciaret Dominus , aiebat : Quando videritis

Qur ij

obfeffam ab exercitibus Hierufalem , tunc dicetis

XCTUT

montibus; operite nos, & collibus ; cadite füper

m

perio

eil'eng

S. CTRILLVS ALEXANDR. li. XII

tat,

tund

im hann. XVIIL 2g. Tóm. IZ. page 203a.

,lebm)

totat

Chril

Ttye

CON-

U

Confiderationes de Paf[f. Do/m. - EE:

rtbere

CONSIDERATIO.CL!.

m füjffe

Fns:

]

WEX dpfi mon introberunt im bratoriun W.

&U aC«

LOC. CIT.

tit tii :

. Qu

ntequam gallus cantaret , ad C üpham ducitur,

itionem

A

mane ad Pilatum , queis oüendi.t-Euangefng—,

dh ei,

a media no&e femper a Caipha interrogatum , in

X Chr-

nullo. conuidum fuifie. Ideoque miíüt illum ad Pi-

latum.

; lt Vi

Sed illa aliis mittens, ipíe fequentia nar-

t Impe

rat. Animaduerte autem , quam ridiculi fint Tuázi,

Iünocente capto , armati in pretorium non in-

quppe

amitati-

trant, vt non contaminarentur.

Atqui quze con-

jbus &

taminatio, ingredi in pretorium , in quo ponas

m be-

dant fcelefti ? Qui decimabant mentam , & ane-

; quum

thum, iniufte occidentes , fe contaminari nom pu-

rideritis

tabant; contra vero in prétorium intrantes. Sed

dicetis

cur ipfi eum non occiderunt , íed. ad Pilatum dü-

e füptt

xerunt ? lam multum ipfis de potentia, & de im-

perio decifum erat , cum Romanis omnia fubie&a

eflert. Alioquin vero timebant, ne peenas ipfi da-

»ti^

rent, ab illo accufati.

Quid fibi- vult illud , vt

|

manducarent Pafcha ? Atqui illud .iam- Chriftus cc-

Vel Pafcha vocat

lebrauerat .vna die azymorum.

totam folemnitatem, vel ipti tum Pafcha faciebant ;

Chriftus vero pridie fecerat , cedem . fuam in Para-

fcéuen referuans, quo die olim Pafcha celebrabatur.

N.

Z 4

Ip£

|

332

Coput I 111.

Ypfi vero, dum arma geftant, quod non licebat,

& dum fanguinem effundunt , de loco accurate

mlufï'ln

püm&D

cauent , & Pilatum ad fe euocant , qui egreffus

ait: Quam accufationem affertis. áduerfüs homi-

nihil &

nem hunc ?

dam

Tudgo!

$. CHRYSOSTOMV'S. Honil. LXXXIII.

Sodo

. LXXXII in lam. Tóm, VIII. bab. 494-

Turn J

CONSIDERATIO CLIIT.

ioítfc

Exidit evgo Pilatus ad eos foras , & dixit : Ouam

quider

lupidi

. &CCt fatzomm affertis aduerfus bominem Bunc ? Rejþon-

nanit

demnt ég dixerunt ei :

Si non e[fet bic tale-

quem

faltor , mon tibi tradidiffemus. eum

]

te af

JOANN, XVIIT. 39.

turam

auent quidem , ne lapidum & parietum ta&u

ne t

C

inquinentur: Pilatus vero egreditur, & cauffam

terfic

aduentus eorum fcifcitatur, & eius, quem iudicio fi-

fpon

ftebant, crimina exquirit, Iudzorum principes alio-

faQto

qui condemnans.

Nam alienigena quum eflet , Iu-

dem

deorum tamen legem reueretur , & morem , qui

fem

apud eos obtinuit , religiofe obferuat

Fgrcfï'us

quer

enim eft prater folitum ex pratorio, tantum non

e

lud&is hoc facto fignificans, legem effe feruandam,

lii

lli vero diuinis mandetis contraria fentientes , &

que

Mofaicas leges pro nihilo habentes , cedem xmu&am

quo

patrant, & hic qmdem licet ab eorum lege alie«

obf

nus,

Confiderationes de Paf Dom.

333

liceb.at,

nus,-crimina tamen .inquirit, ac.fodulo rimatur ,

dCCQrata

iniuftam oftendens effe, vt, qui nihil deliquerint ,

egreffüs

puniantur, aut vllo füpplicio afficiantur: illi, quum

5 homi.

nihil ei poffünt obiicere, tamen vt immanem quem-

dam latronem .adducunt.

Non abs re ergo ad

Iudeorum fynagogam di&um eft : Iuftificata eft

m

4hh

Sodoma ex te.

Ext ipfe alicubi Chriftus Ifraelita-

L]

L

rum intemperiem accufans

Sed neque fecundum

Il

Quod verum

iuftificationes gentium fecifti mihi.

quidem eífe patet ; nam Greci quidem lignis &

T

lapidibus, quos deos putant , impuris ,. & illotis

""

lii«

manibus fíacrificia nequaquam obtulerunt , nec

quemquam nifi grauiffimi fceleris conuidtum mor-

te affecerunt.

.Hi vero quamuis fecundum na-

turam DEO Pafcha facrificaturi , innocenti fangui-

m tl

ne tamen animum füum obftringunt, & iniufte in-

eauffam

terficere adgrediuntur omnis culpe exortem.

Re-

Idicio fi«

fponderunt , & dixerunt ei : fi non eflet hic male-

265 ali-

Iuftam qui-

fa&or, non tibi tradidiffemus eum.

jet , T«

dem caufam non habent , fed impietatis turpitudi-

, qui

nem celant, & ne videantur iniufte eius mortem

preltus

querere , fübdole aiunt , fe nequaquam IESVM

Jf n0n

ple&endum addu&turos. fuiffe , nifi aliqua in re de-

andam

liquiffet.

Legem quippe obferuare fe fimulant ,

t &

que fan&ctum in omnibus iudicium facere iubet, &

iuflam

quod mirere , legis obfequium prztexunt , eiusque

t alite

obferuatores haberi volunt , cum legis autori cri-

imen

DUS',

z5

334

Caput. FTTT

|

men affüngere non reformident,

: Malefactorem

fan&ita!

quippe dicunt eum, qui ad delenda maleficia venit

yer q

in mundum , vt videatur rurfiis Chriftus per Ofee

metue)

me Of

Prophetz vocem de iis dixilie : V eis, refilierunt

a me : meticulofi funt , quia impie egcrunt in me.

vo$ 1.

Ego redemi eos :

quia d

Tnendacia.

ipfi vero locuti funt contra a

litus i

S. CYRILLVS ALEXANDR.lib. XI .

dendus

voluit

in loann.cap. X V IIL v. 29. 3o. Tom. IV. paz. t034.

bis t52

CONSIDERATIO CLIII.

prehen

àm t

Dixit ergo eis Pilatus : efccipite eum vos , & fe-

eum a

cundum legem veftram judicate eum. — Dixerumt ergo

jllis o

eí ludei : INobis non. licet. interficere quemquau,

enudf

LOC. CIT.;V.S8Ee

Y0s &

uid eft, quod loquitur infana crudelitas ? An

€arürm

Q

aCUtts

non interficiebant, quem interficiendum offe-

rebant? An forte crux non interficit ? Sic defipi-

madh

unt, qui non fe&antur , fed infe&antur fapienti-

d

am. Quid eft autem : Nobis non licet interficere-

d co

quemquam ? Si malefa&or eft, cur non liccet ? Non-

Ton V

,ne lex eis precepit, ne malefa&oribus , prwfertim

T

at

qualem iftum putabant , a füo DEO fedu&oribus

parcant ? Sed intelligendum eft, eos dixiffe , non

Vere

fibi licere interficere quemquam propter diei fefti

W t

fan-

Confiderationes de Paff. Dom.

835 -

af

ïah&itatem , quem celebrare iam ccperant, pro-

C Vej

pier quem de ingreflu etiam pretorii contaminzri

t Ofee

metuebant.

Itane obduruiftis falü Ifraelite ? lta-

cllierunt

ne omnem fenfum nimia malitia perdidiftis, vt ideo

t tüe,

vos a fanguine innocentis impollutos effe credatis,

t qe

quia eum fundendum alteri tradidiftis ? Nunquid & Pi,

latus illum , qui poteftati eius a vobis ingeritur occi-

2 NT

dendus, fuis eft manibus occifurus ? Si non eum

voluiftis occidi , fi non infidiati eftis , f non vo-

» UM,

bis tradendum pecunia comparaftis , fi non com-

ll

prehendiftis, vinxiftis, adduxiftis , fi non occiden-

dum manibus obtuliftis, vocibus popofciftis , non

14

eum a vobis interfectum eífe ia&ate.

Si autem

tup

Mlis omnibus veftris precedentibus fa&is , etiam

Al

erucifige , crucifige clamafUs, audite, quod contra

vos etiam Propheta clamat : Filii hominum dentes

1 Àn

eorum arma, & fügitte , & lingua eorum machzra

m offe.

acuta,

Ecce quibus armis, quibus fagittis , qua

defjpi-

machera iuftum interfeciftis , quando vobis interfi-

pienti

cere quemquam non licere dixiftis, — Hinc eít, quod

rficere-

ad comprehendendum IESVM , cum Sacerdotum

Non

non veniffent Principes , fed mnififfent ; Lucas ta-

fertim

men Euangelifta in eodem narrationis fuz loco ,

OTiDUS

ait: Dixitautem , inquit , IESVS ad ceos, qui

,D0n

venerant ad fe Principes Sacerdotum , & magiftra-

i feft

tus templi, & feniores ; Quaü ad latronem exiftis,

&

fi

-

(

$335

Caput F 111

& cetera

Sicut ergo Principes Sacerdotum non

fupcr fil

1on tan

per-fe ipfos, fed per eos, quos miferant ad com-

prehendendum IESVM ,- quxd aliud, quam ipfi in

mittite

vos d

Wüue iuffionis , poteftate venerunt ? Sic omnes, qui

jd eui

erocifigendum Chriftum im»iis vocibus clamauerunt,

-non quidem per fe ipfos eum, fed tamen ipfi per

ter dl

wolit

illum, qui eorum clamore ad hoc nefas impulfu:

octiderunt.

quióqu!

S. 4VGVSTINVS. Trat. CXIV. in Ioan,

vetra-

Chrift

Täm. III. þmt. Il pag. 7249. 790.

noluiti

CONSIDERATIO CLIV

CUDI.

fnulati

ANobis mon licet interficere quemquam. Loc. cvt.

pli ar

inc iam dile&iffimi , inter multiplicatas illufio-

taxatio

H

Ya vos

nes no&e transacta, vin&um IESVM Pilate

Prefidi tradiderunt.

et.on

Principes enim Sacerdotum ,

& feniores populi hoc confilio rem gercbant ,

vt

gune

effunt

ab actionefceleris viderentur immunes, fübtrahen-

"

tes opera imanuum, & exerentes tela linguarum ,

nolentes interficere , & clamantes, crucifige, cruci-

Ill ;

fige, Quid hac fpecie religionis iniuftius ? Quid hac

clementie fimulatione crudelius ? Qua lege , Iudaii,

quod vobis non licet facere , licet velle? Qua ratio-

ne, quod corpora polluit, corda non lzdit ? Conta-

minari Occifione eius metuitis, cuius füper vos , &

fu-

Confiderationes: de. Pa[]. .Dom.

337

m non

fuper filios veftros fundi fanguinem poftulafüis, Si

äd Com.

non fantum facinus veftra impietas peragit per-

T ipfi in

mittite Prefidem indicare , quod fentit.

Sed

1nes, qui

vos etiam in ipfüm graues , atque violenti , in

nauerum,

id eum declinare non finitis, a quo ipfi mendaci-

pf per

ter abftinetis.

Peccauerit Pilatus, faciendo , quod,

rpulfüs

noluit : in veftram tamen confcientiam confluit ;

quidquid furor vefter extorfit..

'Jalis etiam illic

j Dmn,

veftra obferuantia fuit, vbi pretium , quod vobis,

Chrifti venditor reportauit , mitti in gazophylaciunt

noluiftis , cauentes fcilicet

ne facros loculos pe-

[V,

cunia cruenta pollueret.

Cuius cordis eft ifta fi-

mulatio ? Sacerdotum confcientia capit , quod tem-

C, CIT,

pli arca non recipit

Refutatur illius- fanguinis

]lnfio

taxatio , cuius non timetur effufio,

Quantislibet

Pilato

ita vos fallacie circumtegatis vmbraculis, initum

dotüm,

eft cum traditore commcercium , quo iuftum fane

guinem , ficut non licuit comparari, ita debuit non

Dt, Vt

Xrafen

effundi.

3

Warüfm ,

S. LEO M. /fiin, VI. de Paf Dem, Caþd

, d

IIl pag. 12$. 126.

d hac

Tudei,

| rato

Conta

, &

fi

CON-

(

338

^Caput VILIL

elibun

CONSIDERATIO CL V.

hgt !

ginus ,

;th farmo 1ESF impleretur , fianificans , qua morte

morteti

eljet moriturus. 1OANN. XVIIL.. 32.

foiffent]

uod vero loannes Euangelifta fubiungit : Vt

pilats R

Q

Prafden

fermo IESV impleretur, quem dixit , figni-

ficans, qua imorte effet moriturus : Si mortem cru-

pleretur

terficete

Cis hic velimus accipere , tanquam ideo dixerint

Iudzi

ieo Pl

Nobis non licet interficere quemquam ,

quia interfici aliud eft, aliud crucifigi ; non video,

eum 1€

dicaren

quomodo id poflit confequenter intelligi , cum hoc

ad Pilati verba refponderint, quibus eis dixerat :

Nobis

Axccipite eum vos, & fecundum legem veftram iu-

inplet

dicate eum.

Nunquid ergo eum non poterant ac-

i,

cipere, & ipfi eum crucifigere, fi per tale genus

m

füpplicii interfe&ionem cuiusquam vitare cupie-

do db

bant? Quis autem non videat , quam fit abfurdum,

]ueron

tis licere quemquam crucifigere, quibus non licet

tia mo

quemquam interficere ? Quid quod ipfe Dominus

eandem mortem íuam , id eft, mortem crucis

dam

etiam interf?&ionem vocat, ficut legimus apud Mar-

cum, vbi ait: Ecce afcendimus lerofolymam , &

Filius hominis tradetur principibus facerdotum, &

fcfibis, & damnabunt eum morte, & tradent eum

gentibus, & illudent ei, & confpuent eum , & fla-

gel-

Confiderationes de . Paff.. Dom.

339

gellabunt eum , & interficient eum, & tertia die re-

7

i

furget ? Nimirum ergo ifta dicendo fignificauit Do-

[d türja

niónus, qua effet morte moriturus: non quod hic

morteri crucis vcllet intelligi , fed quod eum Iudei

"

fuiffent gentibus tradituri, hoc eft, Romanis. INam

Dgit : Vt

Pilatus Romanus erat, eumque in Iudeam Romani

l, ij

Prefüdem miferant. — Vt ergo ifte fermo IESV im-

Tem Crü«

pleretur , id eft, vt eum fibi traditum gentes in-

dixerint

terficerent , quod IESVS futurum effe predixerat ;

mquam ,

ideo Pilatus , qui Iudex Romanus erat, cum vellet

1 video,

eum. reddere ludzis, vt fecundum legem fuam iu-

um hoc

dicarent eum , noluerunt eum accipere , dicentes :

lixerat :

iNobis non licet interficere quemquam. — Ac fic

tram il«

impletus eft fermo IESV , quem de fua morte pra-

Tant qC«

dixit, vt eum a Iudais traditum interficerent gen-

? enu

tes ; minore fcelere, quam lIudai, qui fe ifto mo-

- Cupie-

do ab eius interfeCtione velut alienos facere vo-

ürdam, -

luerunt, non vt eorum innocentia, fed vt demen-

nl

tia monftraretur.

Ominus

S. AVGVSTINVS.: Tiaüat. CXIF..in

Crücis

.?aann. $4g- 794«

d Mat-

n,&

"

L

m, &

C

:

i

t m

& f

R

CON-

|

3409

Caput. F 111

güibu (

CONSIDERATIO CLVI.

educie

dicentes : Hunc

ris; (ur

Cæperunt autem illum acculare ,

n mond

dnuenimus fubuertentem. gentem. noflram , & probiben-

Lemn , tributa dare Cefari , & dicentem, fe Chri-

term 1

tibu exc

Jtum Regem effe. . vucz. xxut. 2

temn Do!

ria oppofuerunt Domino , ficut malitiofe , ita

* d

ab omni veritate aliena.

Non venitin carne

fiffimm

ibi adüe

WVerbum, vta veritatis via fübuerteret homines

enim at

fed vt fübuerfos reuócaret ad vitam , quod przui-

pes n

dens Propheta, in fpiritu exultans ait : DEO no-

ftro fit incunda , decoraque laudatio

AEdificans

fun,

ab alief

Hierufalem Dominus difperfiones Ifraelis congrega-

bit

Vr at

Apo&olus etiam in- Euangelio hoc idem aper-

& nitté

tius- indicauit, Nam cum Caiphas dixiffet: Expe-

dert

dit, vt vnus homo inoriatur pro- populo , ne tota

illus f

gens pereat, intulit : Hoc autem a femetipfoó non

dixit, fed, quum effet Pontifex anni illius » prophe-

tempor

cenfum

tauit, quia IESVS moriturus erat' pro gente , &

que fü

non tantum pro- gente ; fed vt Filios DEI, qui

Minim:

erant difperfi, congregaret in vnum.

Quos eniim

j

diabolus ab vnitate fegregauerat, Dominus ad fui

corporis retulit vnitatem , & quos fübuerterat ille ,

ddiniy

dàt,.

Chriftus ad DEI agnitionem reuocando conuertit ,

hibià

ficut idem per Prophetam fe fa&urum ait: Vifitabo

oues meas , & liberabo eas de omnibus locis, in

poteft

-

L

qui-

--

-

Confideratibnes de Paf]. Dom,

34t

.VI,

qüibus difperfie fuerant in die nubis, calipinis , &

educam eas de populis , & congregabo eas de tere

EM

ris, & inducam eas in terram füsm , & pafcam eas

ftlüg,

in montibus Ifrael, in riuis, & in cunGtis fedibus

fe Ciri

terre , in pafcuis vberrimis pafcam eas, & in mon-

tibus excelfis Ifrael erunt pafcua earum. Quod au-

tem Dominus prohibuerit cenfüm dari Cafari, fal-

itiofe, t

t eyrme

fiffimum eft, vnde mentita eft Iudzorum iniquitas

hormipes

fibi aduerfus veritatem teftificantium inique. Quum

enim interrogaffet Petrum : Quid tibi videtur ? Re:

Qd pf

DEO no

ges terre a quibus accipiunt tributum , vel cen-

Aifeant

fum, a filiis fuis, an ab aliepis ? illeque dixiffet ,

ab alienis ; refpondit Dominus : Ergo liberi funt filii,

CODErege

Vt autem non fcandáalizemus eos , vade ad mare,

dem apers

|

: Bo

& mitte hamum, & eum pifcem, qui primus afcen-

derit, tolle, & aperto ore eiu$ , inuenies ftaterem,

illum füumens, de eis pro me , & te

Alio etiam

tfb not

tempore ,. quum illum tentarent Pharifzi, fi liceret

, propbe

cenfum dari Cefari , an non, audierunt : Reddite,

'te , d

que fünt Cafaris , Cafari , & que funt DEI, DEO.

JEI, qui

Minime igituf probibuiffet quafi illicitum , "quod

05 €DIftt

per fe, & Petrum exfolui mandauit, atque ab alii

us ad fi

definiuit effe foiuencluma

ent ile,

Quis autem dícere au

deat, tributa regm; ac vectigalia ciuilia fore pro

JRuertit g

hibxta ? Non funt illa 'denegandá tributa, que a

Viftabo

poteüatum Onera ferenda honefte , & non tyràn

locis, 1

à à

nice

qu

Ü

342

Copü Fl

nice ordinata fünt,

Que fi- deeffent, prorfus di«

p t

gnitates redigerentur ad nihilum, poteftatibus non

hominum

exfiftentibus.

fecili pO

Vbi iuftitia ? vbi ordo ? vbi regi-

men ? vbi legum deereta? vbi obedientia fuübie-

gopuli d

&orum ? Nempe vniuerfa pre confufione defice-

tarbe ii

T

V

e

nt. .Ad coercendos ergo malos, timoremque in«

$i

cutiencum indifciplinatis , difpofitz fünt leges, pr« «

(nfi g

lati, principes , atque iudices ordinati.

Audi , quid

Paulus dieat : Omnis, inquit, anima poteftatibus

MU

füblimioribus fubdita fit.

Non eft enim poteftas,

du

nifi a DEO, qua autem fünt, a DEO ordinata funt.

vocati

Itaque, qui refiftit poteftati , DEI ordinationi re

füfit: qui autem refiftunt , ipfi fibi- damnationem

acquirunt.

Nam Principes non fünt timori boni

t cun

operis, fed mali.

Vis autem non timcre potefta-

I

conti

tem ? bonum fac, & habebis laudem ex illa. Non

audiffet

fine caufa gladium portat, DEI miniíter eft, Vins

fcitatus

dex in iram €i, qui malum agit, vnde fic conclu«

amittert

fit: Reddite ergo omnibus debita, cui tributum ,

folus h

Rex eff

tributum , cui vectigal, véctigal, cui timorem , timo-

rem , cuihonorem, honorem. "Videsne, quam pru-

ton nif

denter in eandem conueniant fententiam difcipulus,&

poudis,

Magifter? Exorbitabaht vtiquea vero Pontifices, in-

potefts

tentione nocendi opponentes mendacia veritati,, ne-

codonn

dum in foluendo tributo, verum etiam in regia dí-

Dator |

ii (

gnitate a Domino publice p/ræd/ica'ta. Non enim fe

in

Cbn]ïdemtz'ones de Pajï Dom.

343

tOrfüs du

in Corde extulit Mediator , neque inanibus verbis

tibus 10n

hominum captauit fauores : docebat humilitatem :

Vbi fiji

Ua fübie:

Írculi pompam operibus, ac fermone infinuabat

populis effé fugiendam.

Quum enim femel vellent

Pt defice:

turba illum conftituere regem , aufugit, & latuit.

Toque i

, ptra

$ LAVRENTIVS IVSTLN. de triumpb,

Chriflüüi agene. ca. XIL pag. 30f.

Id quij

elatibus

CONSIDERATIO CLVII,

potefar

ata fupt,

Àntroiui ergo iterum im pratorium Pilatus , &

tioni r&

vocaut IESVM, & dixit ei: Tu es. Rex ludao-

tionem

Tüm? IOANN, XVIUI. 33,

r boni

n cun&is igitur claret confpieue , Sacerdotes

I

potefte

contra Dominum effe méntitos, illos tamen quum

. N

audiffet Pilatus, in pretorium ingreffüs , ipfum fci«

' Vin'

Ícitatus eft, dicens : Tu es Rex Iudeorum ? Ne

condu

amitteret Pilatus, aut alteri commune fieret , quod

butüfn ,

folus habere volebat, Mediatorem noftrum , an

, timo

Rex effet , percun&tatus eft, Carnalis quum effet,

mpru-

non nifi carnaliter fapiebat,

iNon autem ficut tom.

lus &

poralis , ita codleftis eft dignitas,

Nempe terrena

ces, t

poteftas, quum prorogatur vni , detrahitur ülteri ,

iti, n

celórum vero regna, & iuftorum poteftas regia do-

r d

natur innumeris.

Quisque illorum pet fe iufficit

rmïn ft

libi, Quod habet, hoc poflidet, — Non Angelorum,

I

&4à2

hon

344

Coput. V 111.

non hominum , non fübie&orum eget fuffragio ;

fs id

DEO tantum indigent vniuerfi.

Dat fingulis glo-

dire dl

rie bona , vt mutuo gaudeant bono.

Bonum

quió a

fuüum in feipfis habent , quum DEVM habent, quo

tis fie

nihil melius ; nihil dulcius , nihil falubrius poffide-

manqie

tur.

Alio fe minime diuertunt , intendentes in

tunt fer

eum, quem ample&untur in fe , & vident füpra fe,

deger

'Tenent quippe amoris brachiis in affe&u intimae

acumen

charitatis, Vident autem intelligentie oculo illum

Debet |

füpra fe , & füpra omnem rationalem , atque cor-

eft Tud

poream creaturam. PHuiusmodi dignitas regia, quam

caed

in refurrectione vniuerfali pradeftinati percepturi

us fe

funt, omnes Reges , omnes Principes Angelorum

bus pr

facit effe confortes. , Hec etenim a temporalibus

que,

poteftatibus aliena funt, quoniam ignorant DEVMy;

oni i

fraternum nefciunt bonum, & communitatis negli-

lendgq

gunt iurà, atque virtutis fcita contemnunt.

Hoc

t, 0

quemadmodum experientia , fic Pilatus edocuit.

barbar

Quum enim audiffet , an a fe ipfo diceret , fi Rex

titoq

effet Chriftus, omni repénte cordis grauitate reie-

ege

&a, prorupit in vocem, & ait : Nunquid ego Iude-

ftos el

us fum ? Gens tua, & Pontifices tui tradiderunt

petiu

te mihi. Quid fecifti ? Infipientiam quippe fuam

magiib

paucis indicauit verbis.

Non propter adftantium

fül t

notam , neque ob przefe&oriam dignitatem animi

Abii

fui immoderatum compefcuit motum. Decet pror-

centi

fus,

345

Confiderationes de Paf]. Dom.

fl ;

fus iudicem , omni poftpofita cordis feritàte, au-

lls g.

Donm

dire diligenter, & ad interrogata refpondere. Nun-

quid enim iuftitie fingulis reddet debitum, fi men-

l, quo

tis füe ignorauerit habere Dominium? Spirituales

pofíde.

namque animi paffiones funt , que iudicum euer-

dtes in

tunt fenfüm , abolent leges , ftatuta confundunt ,

a fe

degenerant naturam , mores deordinant , ingenii

intimg

acumen obnubilant , & iuftitis pacta non feruant.

o ilum

Debet prius dominari fibi, qui caufie conftituendus

JUe COT«

eft Iudex alienz.

Ridiculum eft, afpicere foris in

1 QUam

Cathedra refidentem, & intus in paffionum foctori-

iCepturi

bus fepultum.

Virtus nempe animi iudiciariis fedi-

ilorum

bus preferenda eft honore, defiderio , &eftimatione-

)ralibus

que.

Virtutes enim diuitie jmpradabiles funt,

EV

omni inquirende tempore , vbique extollendz , co-

5 ngli

lendeque. Quo pergit cultor, poffefforque virtu-

Hoc

Inter

tis, odoris miri ex fe fpargit fragrantiam.

docuit,

barbaros , apud extéras nationes fecurus eft. In

f o

tuto quippe thefaurum recondidit fuum, aliena non

£ felt«

eget cuftodia.

Nam füui ipfius virtutis amator cu-

Jude-

ftos eft. Quamdiu vult, diues eft, & inuincibilis

derunt

perfeuerat. Solus effe non valet, qui in virtutum

« füam

magifterio animum collocauit.

Principatum namque

intium

fui tenens , coram DEO regali dignitate préfulget.

animi

Abdicat a fe vifibilium concupifcentias, atque in-

( grot

centiua libidinum , vt fpiritus naturalem fui vendi-

cet

fis,

2a3

346

Copur P111.

cetlibertatem. Hinc claret perfpicue , quod lafct-

fs

quantm

uig& deditus, ac vitiorum feruus nunquam praerit

vtiliter, Precellere poterit ceteros potentia , diui-

ludicen

eft int

tiis , obfequentium numerofitate , deliciis, & faftu.

Suberit tamen in éa parte , qua imperialis dignitas

dubita

decoratur. Abutetur vtique honoris cathedra, que

Tudeo

folis fapientibus debetur, fapientibus, inquam, illa

tuiit e

fapientia , quze de fürfüm eft, quz eft pudica , hu-

Ea

milis, confentiens, beneuola, ima defpiciens , futu-

eetet,

ra profpecans , donans sterna.

Hec habet re«

Ti di

Tudeo

gnum, & reges facit, non auro fulgentes, aut

gemmatos , fed ornatos virtutibus , & charitate-

tione:

corufcos.

ftus f

& LAPRENTIPVS IVSTINIA

sano

M loco

t e

ox citato.

autem

Aermo

CONSIDERATIO CLVIII. -

&erdo

IESFS autem [letit ante Prafidem , & in-

us D

terrogauit eum Prafes , dicens : Tu es Rex . lude-

tionis

enun? Diit üb IESVS:; Tà diis

&R

MATTH, XXVIL II

hoc (

ere IESVS. non rapinam arbitratus eft, effe

etiam

V

*

fe equalem DEO,

.Et non femel , fed fre-

in t

quenter pro omnibus fe ipfüm humiliauit,

Et nunc

Hehn

ergo ludex totius ereature conflitutus a Patre ,

Tam

Re-

347

Conjz'defatione: de Paf. Dom.

Id Laf

Rege, regum , & Domino dominorum , . vide, in

. faerit

quantum Ííe humiliauit, vt acquiefceret ftare ante

:ia) dluii

Iudicem tunc terra Tude , & vocatus interrogatu:

& fifn,

eít interrogationem , quam forfitan deridens , aut

diguito

dubitans Pilatus interrogauit , diceens : Tu es Res

ira, que

Judeorum ? Ad quam interrogationem ,. quod pu-

lam, il

tauit efIe condecens , refpondit dicens : Tu dici:.

ici , ht

Et a Principe quidem Sacerdotum adiuratus, vt di-

P

ceret, li ipfe . eft Chriftus Filius DEI ,. refpondit :

abet f&

Tu dixifti : a Pilato autem interrogatus : Tu es Rex

$5, if

Judeorum ? refpondit: Tu dicis.

Vide interroga-

Tariate-

tiones , nifi illa quidem interrogatio ; Si tu es Chri-

ftus Filius DEI, Iudaicz eonueniebat perfone ; Ro-.-

N, lt

snano. autem Tudici, dicenti interrogatorie : INon,

tu es Chriftus , fed : tu es Rex Iudeorum ? Qui

autem caute confiderat ipfos apices euangelicorum .

I]T,

fermonum , videbit, quoniam Princeps quidem Sa-

€erdotum dubitanter dixit : Si tu es Chriftus Fili-

& ith

us DEL.

Si enim fyllaba dubitationem interroga-

:

tionis oftendit. Pilatus autem pronuntiatiue : Tu

es Rex ludeorum ? Quoniam autem . pronuntiatiue

hoc dixit Pilatus , illud quoque confirmat, quod

d

etiam alibi füprafcribit in titulo, Rex Iudxorum,

d fte

in tribus linguis , Hebraice , Grece, & Latine, vt

( nuc

Hebrgi, & Greci, & Romani cognofcerent , quo

Ditfe

niam & Pilatus fciebat, eum Regem Iudzorum efic.

2234

Pro-

k

348

Caput. 111

Propter quod appáret, cum qua reuerentia requi.

te «

o

rebat de IESV , & prouocabat populum, vt IESVM

megis ad dimittendum peterent, quam Barabbam.

fe p[æ

jelt s

Reuerentiz. aütem Pilati illud. etiam fuit fignum ,

quod lauans manus fias , dixit : Innocens ego. fum

que f

a fanguine huius, vos videritis,

Quod autem di-

liradi

ili, |

Xit ad Principem Sacerdotum: Tu dixifti, dubita-

tionem eius oblique arguens conuincit,

Et quod

gentes-

gentes

ait Pilato : Tu dicis, fententiam eius pronuntiantis

€onfirmat.

ginos

toret

ORIGEN.ES. Commant, in. Mattb. 1. c,. Yons

II gag. g16.

&

fines

tie í

CONSIDERATIO CLIX'

tium

Ju es Rex ludaeorwa ? LOC. ciT,

diers

um nihil haberent prorfus, quod ei obiices

ftum

Qu

gltUS

rent, aut quod füpplicio dignum effet, quum-

que Pilatus urgeret, vt cauffas exponerent , ob quas

Jmnp

eum adduxiffent, IESVM in Cafarem peccaffe di-

ür,

(fatU

cunt, quippe qui Iudzorum regnum in fe transfer-

ret , regiamque- maieftatem fibi arrogaret : nefarie

fpor

dix

id quidem, ac verfuüte dicebant, feiebant enim , Pi-

latum etiam inuitum fuze vtique faluti prouifürum ,

if

& illico penas.de eo- füumpturum , qui horum effet

de

poftulatus,

Nam quum ludai propi ad feditio-

liti

nes;

W

349

Confiderationes de Paff. Don.

] fequl

pes,ac tumultus forent, & facile coniurarent ; id»

IV

dirco a Cefare miffi iudices acriores quodammodo

tübbam,

íc prebebant, & vt eos in afficio tutius contine»

ipm ,

ient, in eius criminis reos inconfideratius quando«

40 füm

que fzuiebant,

Crimini dant itaque Chrifto, quod

tem di.

lraelis regnum fibi arroget : quocirca deie&i funt

dübit.

jlli , affüumpte vero , & Chrifti regno fübiecte funt

t quod

gentes,

Poftula. enim a me, inquit, & dabo tibi

Qtiantis

gentes hereditatem tuam, & poffeffionem tuam ter-

minos terre. — Vna enim Ifraelitarum gente in fu-

, Ti

rorem abrepta, gentes vniuerfe Chrifto traduntur,

& pro vna ludeorum regione omnes totius orbis

fines. Nam, vt Paulus ait, delji&um illorum diui-

X,

tie funt mundi, & diminutio eorum diuitie gen-

tium.

Quod ergo Pilatus murmurantes Iudcos au-

dierat, id nunc palam effert, & refpondere Chri-

):bilces

ftum iubet , an ipfe reuera ficIudeorum rex. An-

Quum-

gitur vero, vt credibile eft, & periclitari Cerfaris

imperium exiftimat , ideoque curiofius id fcruta-

) qui

fe d*

tur, vt rebus confülat, fibique a Romanis deman:

datum imperium fartum ac te&tum conferuet.

Re.

asfete

fpondit ei IESVS : A temetipfo hoc dicis , an alii

eïari'e

D

dixerunt tibi de me ? Cum nemo , inquit, de me

ifud vnquam dixerit, vnde tibi füccurit , vt me

Um,

elfet

de hoc interroges ? Sed non dubium eft, qüin mae

lg

liiia Iudeorum ,. & acerbiffimus dolus id finxerit ;

nec enim ludex eris, & fimul accufator.

Hec

T

aas

DOI-

350

Coput V I

jite f2

porro dicebat: Chrlfï:us9 innuens Pilato, nullum fe

di&tum, fa&umue latere , quantumuis occultum, &

d DÉ

abítrufum , vt natura demum füpernaturali intelle-

ORU

€a, tardius quodammodo Iudeorum crudelitati fer«

li,

uiret, fimulque docens , eum grauiffime peccare

eft en

qui ludeorum clamoribus obfequutus , hominem

bus d

iftius culpee prorfüs exortem füpplicio afficeret

fom (

S. CYRILLVS ALEX ANDR. li. XII

do, |

in lamn. cap. XVIIL « 33 €(? 34. Tom. IF.

fo]0;

«m

peg. 1036

fion (

CONSIDERATIO CLX

do,

do €

Refpondit. IESPS : Regnum meum 8 efl. de boc

faren

mumndo,

IOANN, XVIIl. 36

qutel

hinc

udite ergo Iudei, & gentes, audi circumcifio,

A

audi preputium, audite omnia regna terrena :

faci

non impedio dominationem veftram in hoc mun-

me

do: regnum meum non eft de hoc mundo

No-

fort

lite metuere metu vaniffimo , quo Herodes ille

gno

maior, cum Chriftus natus nuntiaretur , expauit,

fin

értot infantes, vt.ad eum mors perueniret , oeci-

hin

dit, timendo magis , quam irafcendo . crudelior.

p

Regnum, inquit, meum non eftde hoc mundo..

Ti

Ro

Quid vultis amplius ? Venite ad regnum , quod

non eft de hoc mundo : venite credendo , & no-

De

lite

Con(iderationes de Pa[f. Dom.

35!

lm f

lite fieuire metuendo,

Dicit quidem in prophetia

lum, &

de DEO Patre : Ego autem conftitutus fum. Rex

. inte].

ab eo füper Sion montem fan&um eius : Sed Sion

lt fs

illa, & mons ille non eft de hoc mundo. Quod

CQ l

eft enim eius regnum , nifi credentes in eum , qui-

Ominem

bus dicit ; De mundo non eftis, ficut & ego non

T6t,

fum de mundo ? Quamuis eos effe vellet in mun-

i. X1I,

do, propter quod de illis dixit ad Patrem : Non

l, [F,

rogo, vt tollas eos de mundo , fed vt ferues eos

ex malo, .

Vnde & hic non ait : Regnum meum

non eft in hoc mundo; fed, non eft de hoc mun-

X

do. Et cum hoc probaret dicens : $i ex hoc mun-

37

do effet regnum meum, miniftri mei vtique decer-

tarent, vt non traderer ludeis. Non ait: Nunc

autem regnum meum non eft hic, fed, non eft

hinc,

ncifo,

Hic eft enim regnum eius vfque in finem

6a :

feculi, habens inter fo commixta zizania vfque ad

Tüüfle

meffem : mefüis enim finis eft fieculi, quando mef.

Ne

fores venient, id eít, Angeli, & colligent de re«

s ile

gno .eius omnia fcandala , quod vtique non fieret,

A

fi regnum eius non effet hic. Sed tamen non eft

OC

hinc , quia peregrinatur in mundo : regno fuo,äuip«

elior,

pe dicit: De mundo non eftis , fed ego vos elegi de

1ndo.

mundo. Erant ergo de mundo, quando regnum eius

pon erant, fed ad mundi principem pertinebant.

quol.

19

JDe mundo eft ergo , quidquid hominum a vero

Id

quï.—

352

Caput VML

fentis

quidem DEO creatum, fed ex Adam vitiata, atque

damnata fürpe generatum eít: fa&um eft autem

& 1ej

font,

regnum non iam de mundo, quidquid inde in Chri-

fto regeneratum eft

Sic enim nos. DEVS eruit

fatigi

& pe

de poteftate tenebrarum , & transtulit in regnum

Filii charitatis füe ; de quo regno dicit

Regnnm

nitt

dici

meum non eft de hoc mundo , vel : Regnum meum

non eft hinc

di,c

S. AVGVSTINVS, Tratt. CX V. in foann.

a«

die !

Jom. IIIL pag. 7ar,

templ

Tibor

CONSIDERATIO CLXI

temj

Regnum meun uon e[? de boc mundo.

LOC. CIT,

eía

ies füos mercenarius euolui citius exoptat, vt -

torpi

D

ad laboris füi premium fine tarditate perueniat

&d

pf

Dies itaque hominis vera, & szterna fàpientis , re&te

snercenarii diebus comparantur : quia prefentem

quan

Ten

vitam , viam, non patriam , militiam, non palmam

deputat: & eo fe abeffe longius a premio confpi-

fit:

cit, quo tardius ad finem venit

Confiderandum

tranl

quoque eft, quod mercenarius in alienis laboribus.

dit,

exfuüdat : fed tamen fibi premium proprium prepa-

fübf

yat. -

Voce autem Redemtoris noftri dicitur :

Re-

giu

gnum meum non eft de hog mundo

Omnes

fe

érgo, qui fpe celeítium przditi, exercitio vite pre-

QUO

fen-

Confderatibn&s de Paff. Dom.

353

l

»ateui

fentis atterimur , in alieno laboramus;

Nam fepe

aUtem

*

.

mundo , que mundi

& reprobis feruire cogimur

1 Chri.

füunt, reddere coar&tamur : & alieno quidem labore

' erit

fatigamur, fed tamen premia noftra percipimus ,

epuüm

& per hoc peruenimus ad propria , quod pure mi-

niftramus aliena.

um

Quo contra quibusdam Veritas

um

dicit: Si in alieno fideles non fuiftis, quod veftrum

eft, quis dabit vobis ? Sciendum quoque eft, quod

Tam,

mercenarius follicite curat infpicere , ne vnquam

dies vacuus labatur ab opere: & exfpectatus finis

temporis ne inanis veniat ad remunerationem. Id

,

laboris namque ftudio confpicit , quid percipere in

tempore remunerationis poflit,

Nam cum opus

QT.

crefcit , premii fiducia proficit : cum vero opus

it, Vt-

torpuerit, fpes a remuneratione laflefcit.

Vnde

eniaf,

& ele&us quisque vitam fuam quafi mercenarii dies

rede

penfans, tanto fidentius fpe tendit ad praemium ,

Dnten

quanto nunc robuftius perdurat ad laboris incre-

Irmara

mentum : qui fit decurfus prefentis temporis , pen-

p

fat: dies cum operibus munerat , ne a labore vacua

dum.

tranfeant vite momenta, formidat: aduerfis gau-

ribus

det, paffione reficitur , moerore refouetur , quia

'"pi-

fübfequentis vitz:e premiis tanto remunerari fe lar-

e

gius confpicit, quanto pro amore illius quotidianis

n

fe mortibus verius impendit.

Hinc namque eft ,

p*

—quod ciues füperne patriv , Conditori eius, pfalmi-

il*

fte

354

Coput Pl

Räla vocibus dieunt: Propter te rmorte afficinu

horim

tota die.

Hünc Paulus ait: Quotidie morior pro»

gus $i

Hinc iterum dicit 3

minit

pter veftram gloriam fratres,

Ob quam caufam hec patior, fed non confundor t

facinó

fcio enim, cui credidi, & certus fum, quia poten$

petii

eft, depofitum meur feruare in illum diem, Sane

que a

€i igitur viri, quot labores nune veritati come

& g

mendantes exhibent, tot idm remunerationis füe

illio t

pignora intra fpei cubiculum claufà tenent.

fen &

Hierof

S. GREGORIVS M. lib. VIII. Moeral. in

tilhilq:

€ap. VII. B. lob. Tom. I. pag. 246. 24p.

&um.

CONSIDERATIO CLXII,

humar

Qu el

Siex . boc tuundo effét. regnum. meum , winiffri tue

Titis

xwiique decertarent , t mon traderer. ludeis : nuné

igitur

autem regnum wmeum mon efb binéi .

3 cal

IOANN, XVIII. 36.

Ym

roinde ipfa Sapientia ad fpiritualem ïntellfgentïs

bebit

P

am impellens animum , nolensque, vt qualia

Rer :

temporalia funt, ipfius arbitrarentur fegnum , ade

. tetc

didit : Si ex hoc mundo effet regnum meum , mi«

fort

niftri mei decertarent , vt non traderer ludzis,

latl

Decertarent vtique miniftti , fan&i videlicet Angeli,

Vocet

qui vigilanter infiftunt , quatenus in omnibus ime

mula

perium perficiant Sapientis.

Expeditiffimus plane

lo«

Confiderationes de Paff. Dom,

$55

Tcitut

Eorum eft famulatus , atque dominatrice digniffi-

Of prC;u

mus Sapientia. Quis miniftrorum talium dignitates,

dicit t

miniftrantiumque officia, humana poterit enarrare

Indor t

fac&ndia? Fulget in terris ex parte, in celo vero

Dotenf

perfpicue ipforum generofitas , collata poteftas , at-

XSana

qüe cozterne DEO Sapiehtie, regii culmen honoris,

. G0me

& generationis facrofanctum myfterium , quamuis

ls (üg

illius in celo, & in terra (it dilatata poteftas, miro ta-

men zquitatis ordine gloriofiffgum fuperczleftis

Yij

Hierufalem difponit regnum , ita, vt indecorum nihil,

nihilque in ipfo eadem ftatuente, appareat imperfe-

&um. Sié namque cocequat ima fümmis , & celeftia

II,

humanis, atque fpiritualibus fpiritualia, vt in confpee

&u eterni opificis regimen ipfius ineffabilem vni-

rifif

tatis , & charitatis reddat concentutm. - - -

Solus$

hi

igitur. Chriftus, DEI virtus , & DEI Sapientia , qui

in celo, & in terra imperii fui dilatat habenas ,

immortalis eft Rex.

Sic de illo legitur : Et has

Pt

bebat fcriptum in veftimento , & in femore eius :

Hunc

judid

Rex regum , & Dominus dominantium.

,ab

exercitus Angelorum virtute potemtes, natura ime

j t

mortales, beatificati per. gratiam , benedicunt, &

(ri$s

laudant, perficientes verbum illius, in audiendo

vocem fermonum eius. Huic vniuerfi mortales fa»

ïgflfs

Bo

mulantur, indictamque Sapientie ipfius non pre-

ter-

Jané

Qs

356

) -Cüfüt V I ] Ib

il

tergrediuntur Iägem; Cetere etiam creature , qu&&

4n exordio mundi fuere condite , impofitas exfes

linit

ferat.

quuntur leges , dicente Propheta : Statuit ea in

L

$

türal

eternum, & in feculum feculi

preceptum po«

fuit, & non prateribit.

Noluit autem Rex ipfe

Qs,

Vi

Chriftus cum ceteris terre Regibus quidquam ha«

bere commune,

an f

Venit itaque in carne humilis 4

(iba

pauper in rebus, in veftitu contemptibilis, in comi«

al e

tatu folus , aufterus in corporis deliciis , & fuper«

borum afpectibus defpicabilis, atque abieétus,

In«

d à

tus vero in fpiritu qualis erat, nofcebatur.

Non

nequ

Q

poterat effe paruus, cui miniftrabant Angeli, famu-

labantur Archangeli , & quem omnis celorum mi

facu

inuet

*

litia venerabatur laudibus, Apparuit , inquam , ia

mundo, non, vt oftenderet, quis effet , fed vt

Sgpie

ignotam feculo veritatis fcientiam predicaret,

ti D

Tam

S. LAVRENTIVS IVSTINIANVS,

que :

loco citato pdg. 309. 310.

dent]

4CONSIDERATIO CLXIIL

te (ü

Verir

&go in boc matus [ut , €? ad boc vemi in mute

dui, * teflimonium perbibeam *veritati Cv«

Hhs l

Tnane

LOC. ClT. V- 370

ad t

atebat quippe veritatis lumen in religionis cüle

Tütn

!

L

1

tü, ii mórum difciplina; & in éoghitione fi-

eud

veriqüe

nis. Rara prorfus efa'ö.)in inündo vhiü$ ,

DEI

Confiderationes de Paff. Dom.,

357

4 qu

bEI fides, — Víurpauerat etenim diabolus fibi Di-

- &

uinitatis honorem , & in mentibus mortalium fpar-

&

ferat errores multiplices,

Jacebat ratio, quz na-

[l po«

turaliter principatur in homine.

Nefciebatur vir-

x ipfe

tus, & ingenita morum honeftas a fuo nimium de-

m ha

uiauerat fundamento ; ex hoc potiffimum , quoni-

lmilj5,

am futurorum bonorum, malorumque non exfpe-

| COU

&abatur merces. Hinc non valebat mundus , nifi

füper

ad ea, que fenfibus vtuntur, diffundere íui cor-

( d

dis affe&um : propterea nec in religione deuotus ,

Not

neque in virtutum augmento. poterat effe follici-

famu

tus.

Tamdiu ergo elanguit , tamdiu errauerunt

m mi

feculi incole , fupernse ciuitatis habitaculum non

|

!m,in

inuenientes , quamdiu in humanitate DEI apparuit

fed vt

Sapientia, que verbis fuis inuifibilis vnici , & cter-

ni DEI notitiam prebuit.

,

Moribus inftituit for-

NVS,

mam, propalatam effe celorum viam indicauit , at-

que veritatis ignote fcientiam cordibus infudit cre-

dentium , quam illi percipiunt foli , qui ex verita-

J

te funt.

Illos , tantummodo ex veritate nuncupa-

uerim , qui ad sternam predeftinati fünt vitam.

fttife

Iftis plane fuo tempore efficitur nota , ceteris re-

1

manentibus foris.

Alieni quippe a veritate non nifi

ad tempus claritatem ipfius intueri merentur. Ho-

js (ils

rum Pilatus prefigurauit imaginem , qui , cum per-

x f

cunctatus fuiffet , quid.effet veritas, illico e).(iit ;

bb

vim

eriue

J

558

Caput V 11T.

vim claritatis eius ferre non valens.

Veritatis

(

quippe fa&us eft teftis, quum nullam mortis caufam

fe inueniffe perhiberet in Chrifto, — Abhorrebat fal-

OmIm'

fitatis fieri teftis, qui multa fuerat cum ipfa Ve-

a

ritate loquutus.

Participauit vteumque de lumi-

[

ne veritatis, quamuis non ad vitam , donec pre-

fentem habuit veritatem.

Sicut quum quis pertra-

Or

&ando aromata, odorem de veftimentis effundit ,

aidit

& manibus, ita & infidelis hic, atque indignus. Stu-

R, (

duit namque veritatem commendare non pertinen-

üm p

tibus ad illam , & quem traxerat odorem , foras

be f

exhibuit ; fed quoniam eandem minime habebat in

& d

fe, víque ad penetralia Tudeorum nequiuit immit-

libeo

tere, Vnde obftinatiffimo animo, & cordis fenfi-

& v

bus obturatis, contra veritatem füafione peftifera

Qiuit

clamauerunt : Commouit populum , incipiens a Ga-

propc

liea vífque huc.

Hoc itaque audiente Prefide ,

bus I

ad Herodem direxit Dominum , non taántum , vt

fecun

inconfulte iudicaret alienum ,. verum-etiam , ut iu-

füm

dicium declinaret iniuftum.

apert

S. LAVRENTIVS IVSTIN. lo citato,

tündt

VoCat

Tioft

am

fümu

u y

N CON-

l—

Confiderationes de Pal[J. Dom.

359

vitis

df

CONSIDERATIO CLXIV.

at fl

Omnis , qui ef? ex veritate , audit vocem meam.. Di-

fiVe.

lum

cit ei Pilatus : Quid eft veritas ?. Et cum boc dixi[fa ,

iterum exiuit ad Iudeos. 10AN, Xvilt. 37. 38.

: pre

mtiis, qui eft ex veritate, audit vocem meam,

Yerthde

O

Audit vtique interioribus auribus, id eft, ob-

Itdit,

$t

audit mez voci : quod tantundem valeret, fi dice-

ret, credit mihi,

tiben«

Cum itaque Chriftus teftimoni-

um perhibet veritati, profe&o teftimonium perhi-

foras

bt n

bet fibi : eius quippe vox eft : Ego fum veritas :

fminits

& dixit alio quoque loco : Ego teftimonium per-

Quod vero ait : Omnis, qui eft

fenfi.

hibeo de me.

tifera

ex veritate, audit vocem meam, gratiam commen-

16

dàuit, qua fecundum propofitum vocat,

De quo

propofito dicit Apoftolus : Scimus , quia diligenti-

fide ,

bus DEVM omnia cooperantur in bonum, his, qui

1, V

yt i«

fecundum propofitum DEI vocati funt: propofi-

tum ftilicet vocantis, non vocatorüm , quod alibi

apertius ita pofitum eft : Cónlabora Euangelio fe-

Titlt,

cundum virtutem DEIL, faluos nos facientis , &

vocantis vocatione füa fan&a, non fecundum opera

noftra, fed.fecundum fuum propofitum , & grati-

am.

Nam fi naturam cogitemus , in qua creati

fumus , cum ómnes Veritas creauerit , quis non eft

€x veritate ? Sed non omnes funt, quibus, vt au-

,

bb2a

diant

560

C FH ..

diant veritatem , hoc eft , vt obaudiant veritati ,

u

& credant in veritatem , ex ipfa veritate prafta-

tur, nullis: procul dubio . precedentibus meritis ,

ne gratia non fit gratia.

Si enim dixiffet : Omnis,

qui audit meam vocem, ex veritate eft , ideo. di-

&us ex veritate putaretur , quia obtemperat ve-

ritati: non autem hoc ait ; fed ait: Omnis, qui

l

efít ex veritate, audit vocem meam.

ÀÁc per hoc

non ideo eft ex veritate, quia eius audit vocem,

fed ideo audit, quia ex veritate eft , id eft, quia

(0AN!

hoc ili donum ex veritate collatum eft.

Quod

l

quid eft aliud, quam donante Chrifto credit in Chri-

flum ? Dixit ei Pilatus : Quid eft veritas ? Nec

þræfe

exfpe&tauit audire refponfum : fed , cum hoc di-

]

xiflet, iterum exiuit ad ludzos. - -

Credo , cum

triti

dixiffet Pilatus : Quid eft veritas ? in mentem illi

Y

veniffe continuo confuetudinem ludeorum , qua

Íolebat eis dimitti vnus in Pafcha : & ideo non

cipe

exfpectauit , vt refponderet ei IESVS, quid eft ve-

ritas, ne mora fieret, cum recoluiffet morem ,

null

quo poffet eis per Pafcha dimitti , quod eum val-

coní

de voluiffe manifeftum eft. Auelli tamen ex eius

bis i

corde non potuit, IESVM Regem effe Iudeornm,

bis]

tanquam hoc ibi, ficut in titulo , ipfa Veritas fi-

xerit, de qua, quid effet , interrogauit,

S. AVGVSTINVFS. Tra&üat, CX FV.. in loan,

dice

T. 4 $. DUB. 792-

C A-

EM

Confiderationes de Paff. Dom.

561

titti,

JOsr

*l 83 £ 94 J j o as £ 8 88 x

N

)mnis,

9 di

CAPVT IX

db vel

» QU

t»w

1.

t hoc

—R

A Pilato mnocem' prima vice venun-

0CQy

biatur,

LUCE.

Xklll.

S-

quia

loANN. xvm. 38

Quod

Chri

ZIE

Prmczpes nefarium . Barabbam Cbrz/z'o

? Nec

proferunt.

IOANN. XVlH. 59

oc di

Il . Chriflus femel

iterumque ad . fal[as

, Qm

eruminationes £acet,

MATTH, XXVII. 12. MARCI,

m illi

xv. 3 LA

qu

) Dionn

L t5 Alt autem P1latus ad Prin-

(t ve

cipes Sacerdotum , & turbas: (d) Ego

i

rem

nullam inuenio in eo caufam

Eft autem

] Và!

confuetudo vObis, vt vnum dimittam vo-

ADUS

bis in Pafcha : Vultls ergo , dimittam vo-

ornym,

bis Regem [udseorum ?

ts f

Il. Clamauerunt ergo rurfüm omnes

dicentes : Non hunc , fed Barabbam ; erat

lm

bb

au-

xu

$62

Caput 1X.

autem Barabbas latro. (d) Et accufabant

Phitü

feftun

eum fummi Sacerdotes in mu'ltxis*.u

p al

Iil.

(a) Et cum acceufaretur a Prin-

dit,

cipibus Sacerdotum , & fenioribus, nihil

um e

refpondit.

Tunc dicit illi Pilatus: Non

füs d

audis, quanta aduerfüm te dicunt teftimo-

enin.

ditab

nia? (b) Non refpondes quidquam ? vi-

credit

de, in quantis te accufant. (a) Et non

detur

refpondit ei ad vllum verbum , ita vt mie

benfi

raretur Prefes vehementer.

eup:

fira

CONSIDERATIO CL'XV-.

cher

Zlit autem Pilatus ad Prz'nozþes Sacerdotum , &

do v

turbas : ONibil inuenio caufe in boc bomine.

i er

LUCX XXII. 4.

g

pie

n eondemnationem impietatis, fimul & crudelita.

I

tis ludaice recti , & equi cognitionem obtendit

que

Cufar

Pilatus , qui tamen diuinis doctrinis nequaquam glo-

riabatur, fed hominum inftituta fequebatur, & a

TTun

Conu

quibus imperium acceperat, horum placita reuere-

QU

batur.

Quod fi Iudeorum Principes facerent , ac

crm

- fentirent, probabile,eft, eos diaboli vitato laqueo,

lent

fcelus quoque omnium maxime deteftandum , more

àpud

tem nempe Chrifti , dgcünaturos. NNon vult ergo

Pila-

Confiderationes de Paff. Dom,

363

abont

Pilatus. Chriftum nullius criminis conui&um , mani-

feftumue damnare, hominemque longe ab omni cul-

Pris.

pa alienum, fupplicio ple&endum non effe conten-

dit, idque Romanorum legibus omnino contrari-

nihil

um afferit, horribillem Iudeorum infaniam aduer-

Non

fuüs diuinam legem hoc pa&o retundens. Exiftimabat

(imo.

enim, homines, qui fe re&ti & vqui precones ven-

?vb

ditabant , fibi ius , & zequum proponenti continuo

, l0R

credituros.

Sed quum apud.fe reputaret , vt vi-

t n

detur, leuitatem Tudaicam non parum inde repre-

henfum iri, quod , qui iudicio fiftitur, ab omni

culpa fit immunis, ne petulantius , ac ferocius in-

ftarent, viam veluti quamdam, & rei colorem pul-

Y,

cherrimum comminifcitur ,. dicens : Eft confuetue

n

do vobis, vt vnum dimittam vobis in Pafcha : vul-

^

tis ergo, dimittam vobis Regem ludeorum ? Re-

gem vero ludeorum IESVM quum nominat, le-

pide, & facete furioforum rabiem mitigat , fimul-

delite

tendit

que clare oftendit, temere ipfum hoc crimine ac-

cufari.

n g.

Nec vnim Pilatus Iudecw prafes nouarum

rerum , & affe&ate tyrannidis aduerfus Romanos

a

conui&um vnquam dimififfet, Perhoc ergo, quod

euere

, «

eum dimittere füadet, teftatur, omnis eum plane

criminis expertem.

Hanc itaque textus propofiti

aqueO,

fententiam effe arbitror ; fed confideranti mihi, &

T0l«

apud me perpendenti, vndenam apud. ludzos in

T

bba

ino-

lls

ii

364

Caput 1X.

more fuerit , vnius dimiffionem petere, latronis pu-

do I

ta, vel homicidz, füceurrit , eos non vtiquead praz-

tius d

titer

fcriptum diuing legis omnia feciffe , fed confüetu-

dinibus vfos propriis, exilia quedam obferuaffe, nec

loc à

inftitutis Mofaicis admodum confentanea.

Verüm

Totür

fcrutanti mihi Scripturam, & iftius rei cauffam vn-

rün,

Eteni

dique indaganti locus incidit , vnde füfpicari nobis

datur, num ludzi, tametfi duri admodum, & ptz-

bus a

fracti effent, legem adimplentes fontis remiflioném

Piatu

quererent,

lgitur ad finem libri , quem INumero-

licet-

rum dicimus, lex homicidze, fiue voluntarii , feu in-

tem (

voluntarii, & pona prefcripta in homicidam vo-

tame

luntarium tranfit ftatim ad homicide inuoluntarii

Roni

penam, de quo inter cetera hec dicit : Quod fi

ferip

fortuito, & absque odio , & inimicitiis percufferit

eum, aut eiecerit in eum quodlibet vas , non ex

i h

infidiis , vel omnem lapidem , quo occiditur, nón

fciens, & inciderit in ipfüum , & mortuus fuerit ,

ipfe autem non fuerit inimicus eius, neque qusefi-

hi

uerit illi malefacere , iudicabit Synagoga inter per-

(

cufforem , & propinquum fanguinis , & reftituet

eum Synagoga in ciuitatem refügii, ad quam con-

fegerat. Quum igitur hoc mandatum ita confcri-

ptum fit, atque aliqui, vti verifimile eft , eiusmo-

di quandoque cafüs inciderent, ne viderentur omni-

o-bf(.e]

€idii

no diuina precepta negligere , conueniens multitu-

do

Confiderationes de. Pa[J. Dom.

365

ll$ pu.

To.

do Iudeorum eiuscemodi aliquem petebant

] ora

tius enim Synagoge opus id effe lex mandabat. Di-

füetu

mittere ergo eis aliquem ex legis mente licebat

»,HCC

hoc autem petunt a Pilato fieri.

Vbi enim Roma-

'erüm

norum femel iugum admiferunt , plurima in pofte-

n Vn

rum, que füa erant, eorum legibus concefferunt

Dobis

Etenim quum occidere liceret de grauiffimis fceleri-

bus accufatum, quafi vmum aliquem eiuscemodi ad

Onen

Pilatum adducebant IESVM dicentes : Nobis non

t«

licet interficere quemquam. Tametfi enim puritae

QU Im.

tem ob luftrationem pafchalem pre fe férebant ,

| VO

tamen in hoc certe maxime affentantur , vt qui

(atti

Romanorum legibus permittant etiam ea, qua prz-

od f

fcnpta fibi funt diuinitus,

Iferit

S. CIRILLVS ALEXANDR. lib. XII

J &X

in dann, cap, XVIIL . 3$. Tom, IV. pag. 1040.

n

etit ,

CONSIDERATIO CLXVT

yuef

Vultis ergo

dünittam vobis Regem ludeorum?

pe

itUet

Clamauerunt. ergo rurfum omnes dicentes

INon. bune,

Jed. Barabbam. . 3OANN. XVIIL. 39.. 40.

Cott

yferi

icrurfus Iudeorum fe prodit iniquitas, qui füze li-

$mo

H

bidini obfequuntur potius, quam DEI mandata

J

obferuant. Nam quum lex Mofaica inuoluntarii homi-

cidii reum dimitti iubeat, non aliquem eiuscemodi,

r

o

bb;s

fed

566

Caput 1X

fed infignem. latronem depofcunt

Quod autem

j

truculentus , & immanis fuerit Barabbas, Petrus

quodr

cumb

declarat dicens : Vos autem fanCctum, & iuftum ne-

gaftis, & petiftis virum homicidam donari vobis.

todQ

Eum enim , qui ab equalitate, quam cum DEO ac

&ime

yum :

Patre habet, ad noftram paupertatem defcendit ,. vt

nos a vero illo homicida

hoc eft, fatana erueret,

honi

latronis vnius amori poftponunt, qui Sacerdotii

turat

dignitate fecundum legem pollebant, elatoque fu«

füis

vellel

pereilio contemnentes illud : Iuftum iudicium iudi-

cate, homicidam abfoluunt , Chriftumque condem-

paf

nant, communique voce, ac füffragio exclamant :

Non hunc, fed Barabbam.

Iudzi ergo iftius im-

pietatis iuftas peenas dabunt

Mirari porro decet

C

Scripturam diuinitus infpiratam , qua tanquam ex

B

perfona Chrifti tam defperati clamoris meminit. Sic

enim Hieremias Propheta: Reliqui domum meam,

dimifi hereditatem meam ; dilectam animam meam

dedi in manus inimicorum eius.

Fa&a eft here-

ditas mea mihi, quafi leo in fylua : dedit fuper

fte,

qmeé vocem fuam.

Quid enim leo in fyluis faciàt,

bus

opere pretium eít

vt videtur, exponere

Fe-

&

runt immanem, ac terribilem belluam , quum prz-

nü

dam in fyluis venatur, ex editiore quodam loco

d

ftupendum in modum rugire , tantumque terroris,

3

audientibus incutere, vt & horribilem fonum ferre

pati

ne-

Confidemtz'ones de Pa[f. Dom.

367

E

netiueant, fed ftatim corruant, feu homo, feu aliud

Petrug

quoddam animal, ac fola voce leonis humi pro-

lm me.

cumbant.

Quod per Prophetam DEVS quodam«

VObis,

modo confirmat, dicens. Leo rugiet, & quis non

EO qe

timebit ? Fa&a eft igitur Chrifto Seruatori ludzo-

(it, vt

rum Synagoga, ficut leo in fylua, fi petulantian

Xüeret,

horum confideres: metus enim, aut terror in na-

'etdotii

turam diuinam non cadit.

Vociferationibus enim

Jue (i

fuis eum interfecit, quamuis Pilatus eum dimitti

1 iud

vellet , vt etiam qui legem nondum didicerant ,

dett«

preftare videantur iis, qui in ea funt eruditi.

Tüant ;

S. CTRILLVS ALEXANDR. lo. cit,

us m«

dece;

CONSIDERATIO CLXVII,

im x

|

. Oic

Et cum accufaretur a. Principibus Sacerdotum , &

9d ,l

Senioribus , nibil vefpondit.

MATTH, XXVII. I2e

fncarml

go autem tanquam fuürdus non audiebam ,

lere.

CE

& ficut mutus non aperiens os füum. ) Di-

fipe

fce , qui maledica, & irrifiones pateris, in omni-

4cidt,

bus feruare patientiam , & obtre&antium linguas

fe

audire.

Diffimula, ne, fi tu contumeliis conuitia

pre-

retuleris, a doctrina Chrifti extorris inueniaris. Me-

]oco.

diator namque DEI, & hominum bomo Chriftu

TOtiS.

JESVS, qui ad hoc venerat, vt humilitatis , &

forrer

patientie preberet exemplum, non folum iniurias

É

fu-

568

Caput . 1X.

3d «t

fuïï:ulit, fed nec: conuitiantibus refpondit , Inos in

teDo

hoc inftruens, vt , cum perfidorum iniuriis impe-

timur, etiam fi vera dicere poffumus , ad contu-

eafat

entia.

melias reddendas non. érumpamus , ne iinifterium

bus &

correptionis in arma vertamus furoris.

( Et fa-

&us fum, ficut homo hon audiens, & non habens

tame

in ore fuo redargutiones. ) Sicuthomo non audiens

Vet

Tan.

erat, cui nihil ad obiecta refpondenti Pilatus dice-

fecuti

bat: Non audis, quanta aduerfum te.dicunt tefti-

monia ? Qui cogitationes iniquorum nouerat, blaf-

tis pl

—

phemantium voces non audiebat. . Nulla enim

ma ii

a

blafphemia eum mouere poterat , qui penitus omnem

ens ,

mutabilitatem ignorat , & qui poffet eis vera pro

falfis refpondere, vt adimpleretur , quod de eo per

ealef

Prophetam fcriptum eft : Tanquam ouis ad occifio-

accip

eulo

nem du&us eft, & ficut agnus coram tondente fe

fine voce, fic non aperuit os fuum.

Redargutio-

paxi

in te

nes enim in ore fuüo Chriftus non habebat, qui,

vnde eos reprehenderet, nihil in cordibus, nihil in

mine

aGibus eorum laudabile videbat,

In ore redargu-

bont

&t

tiones non habebat, qui, vnde eos reprehenderet,

Slot

in promptu habebat , & in ore fuo habebat, vnde

poífet eos redarguere, ex quo nullus vnquam po-

laboxl

tuit mendacium audire.

( Quoniam in te Domi-

mol

lunt,

ne fperaui : tu exaudies me Domine DEVS meus.)

Quafi dicat: Ideo omnia patienter füftinui , idee

3mal

ad

s

—

Confiderationes. de Pa[J. Dom.

$69

1105 in

ad eorum contumelias non refpondi , quoniam in

v 'impe

te Domine fperaui.

Tibi enim Domine reuelaui

- CODLU

caufam meam : In te Domine fperaui, non in fapi-

flerium

entia feculi, non in diuitiis mundi, non in viri-

Etfg.

bus corporis, non in nobilitate carnis, non in tu»

labens

tamento Principum , non in prafidis amicorum.

dUdiens

Verba fünt hec Chrifti fecundum humanam natue-

15 dice-

ram.. Sic ergo & membrum Chrifti, fi quando per-

t tefli

fecutionibus aflligitur, fi flagellis atteritur , fi conui-

t; bf

tis prouocatur , illum , qui propofitus eft nobis for-

-'enim

ma iuftitie , in omnibus imitetur : non deficiat , fi

fünem

caufa fua non auditur apud terrenum iudicem, fci-

2 pro

ens, quoniam confcium habet in excelfs Regem

H

60 per

coeleftem.

Speret, quia fi in hoc fieculo immerito

ccifio-

accipit. damnationis fententiam , a DEO accipiet in

te fe

celo coronam.

Sciat, quia retributionis eterna

u

futio-

gaudium nequaquam in colo colligitur , nifi prius

qui,

in terra cum fletu , & gemitu, & amaritudine fe-

hil n

minetur, ficut fcriptum eft : Euntes ibant, & fle-

hrgu«

bant, mittentes femina fua: venientes autem veni-

leret

ent cum exíuültatione , portantes manipulos fuos,

vide

Sicut enim carne quiefcente, fpiritus deficit: ita ea

Et quemadmodum carnem

1po-

Jaborante congalefcit.

|orti-

mollia nutriunt, ita animam dura ad alta fuftol-

23

lunt.

Illa namque delectationibus pafcitur , hac

ideg

amaritudinibus vegetatur. Denique illam lenia re-

fo-

T

—

X

370

Caput I1X.

fouent , iftam vero afpera exercent

Et rurfum

vertt

&,om

ficut carnem dura conuulnerant , ita fpiritum mol«

lia necant.

Et ficut carnem laboriofa attenuant ,

quiem

cum d

ita fpiritum delectabilia anguftant

Nos ergo quan-

ts hx

to grauiora in hoc mundo tentamenta perferimus,.

tanto fpei noftre anchoram in DEO immobilius

p

te5 C

figimus, vt dicere veraciter cum capite noftro pof

fimus: Quoniam in te Domine fperaui , tü exau«

£tat

dies me Domine DEVS meus,

& bre

filentk

$. GREGORIVS M. exyoft. in. VIT. pfam,

pempe

penit. in pfahm. IIl. penitent. Tom. ILI. part. EH

Prafe

pag. 489. 490

petu

CONSIDERATIO CLXVIII

& P

trilta

Tünc dict illi Pilatus : INon audis, quanta ad.

tuirab

uerfumn te dicunt teflimonia ? .Et mon réfpondit ei ad

tantar

vllum erbum , ia , «t miraretur Prefes «oebemen-

quii

ter,

MATTH. XXVII. I3.

quid

onfeffus eft, fe Regem effe, fed celeftem Re-

fad li

C

gem : quod alibi clarius Pilato refpondens,

falfos

dixit: Regnum meum non eft de hoc mundo , vt.

hiber

neque hi , neque illi talia accüfantes aliquam excu-

d.

fationem haberent ;. muu?tamque rationem affert :

tem,

Si ex hoc mundo effem , mei vtique decertarent. i

pore

ne traderer,

Idcirco vt hanc fufpicionem remo-

j

Ti

ue-

— Hát—

d

Confiderationes: de Pa[], Dom.

371

: TUrfimg

Ueret , & tributum foluit, & alios foluere iuffit ,

Ü mol

&,cum vellent eum Regem facere, aufugit, Cur

Uant j

autem , inquies, hec non in medium protulit,

30 QUif«

cum de tyrannide accufaretur ? Quia cum fexcen-

l

frim,

tas haberent ex rebus ipfis demonflrationes de

Qobilius

poteftate, de manfuetudine , de modeftia , liben-

i pof

tes cecutiebant, mala machinabantur, & corruptum

À r

erat iudicium, deo ad nihil refpondet ; fed tacet,

& breuiflime aliquando .loquitur , ne ex perpetuo

l jfn,

filentio arrogantie fibi exiftimationem pateret ,

m, 1]

nempe cum adiurauit Pontifex, cum interrogauit

Prefes. Ad obie&ta vero crimina, quia fe minime

perfüafurum elfe fciebat , nihil refpondit, « Quod

IT

& Propheta , idipfum prenuntians dicebat : In hu-

li al

militate eius iudicium eius fublatum eft.

De his

t ul

mirabatur Prafes: admiratione quippe dignum erat,

tantam modeftiam , & taciturnitatem exhibere eum,

4l

qui innumera dicere poterat, Neque enim , quod ali-

quid in eo mali putarent effe, illum accufabant ,

m ae

fed liuore tantum , & inuidia duéli,

Nam cUmj

dets,

falfos teftes induxerunt, cur, cum nihil dicendum

0,Vt

haberent, adhuc accufando perftiterunt ? Cur Iu.

exue

dam exfpirantem videntes, & Pilatum manus lauan-

ffert :

tem, non compun&i füunt ? Nam multa illo tem-

TCD[ [2

pore fecit, quz ad refipifcendum inducerent, fed

telü«

|

seliores non effe&i fünt.

Quid ergo Pilatus ?

o

Non

ïl

372

Caput IX,

iNon aüdis, quanta ifti aduerfüs te teftificantur ?

:

i

Volebat enim illum fe defendentem liberare, ideo-

que fic loquebatur.

Cum autem nihil refponde-

ää

ü

ret, aliud quidpiam machinatur, Quodnam illud ?

Mos erat dimittere illis vnum ex noxiis, & hac

via illum eripere tentauit. Si non vultis, inquit,

vt infontem dimittere, vt fontem faltem in folen-

nitate foluite.

Viden' inuerfüum ordinem ? In mo-

4

re erat, vt pro damnatis populus peteret, prz-

Íes vero concederet.

Nunc porro contrarium

AV

efficitur ; prefes id a populo petit, neque fic illi

ilijus,

mitigantur, immo magis ferociunt , vocemque eimit-

Neque enim ali-

ll,

tunt, inuidie morbo furentes.

quid accufando obiicere poterant, etiamfi ille tace-

hi. ]

ret, fed fic tamen confutabantur, eo quod tam

inulta effent, qua ilum iuftum eíle declararent,

[

Tacens vincebat illos, innumera dicentes , & furen-

tes :

tes.

Viiue

S. CH RTSOS TO MVS. Hoi, LXXXVI,

viqu

l. L.XXXVII. in Matib. Tom, VII, pag. $11.

leam

DO

:XX

TO

b

(

p

fate

A

& ipl

n

fode:

[

CA-

ii

ia

Cantor?

Confiderationes de Pa[J.. Dom,

23

£, idto

Db Mbl 6d d d

Donde

s

i

ü

a

1 illd?

& lic

CAPVTX

itquit

AE

t folen

'PN A ng

In m

^A

[

«

A. Herodem quafi populi pertur-

) r

trariUm

bator miffus , ab. incefTo. Princie

Ti il

pe. 6'55 exercitu eius contemnitur : 6lbaque veffe

Ie m

sllujus, ad Prefidem. vemittitur.

um al

AL Prefes iterum Chriffum innocentem affe.

6 GC

9

Dd

?

LUC, XXlil. 5. ET SEQQ

d tun

Tarent,

I (c) At illi inualefcebant dicen-

füren

: Commtouet populum , docens per

AT,

Vmuerfam ludeam , incipiens a Galilza

víque huc.

Pilatus autem audiens Gali-

Jf

]eam , interrogauit, fi homo Galileus effet,

Et vt cognouit, quod de Herodis pote-

ftate effet, remifit eum ad Herodem, qui

& ipfe Hierofolymis erat illis diebus

He-

rodes autem vifo IESV , gauifus eft. val-

de, Erat enum cupiens ex multo tempo-

l«

cc

re

374

Caput X.

re videre eum , eo quod audierat multa

de eo, & fperabat fignum aliquod videre

CC

ab eo fieri.

Interrogabat autem eum mul-

4 il

tis fermonibus.

At ipfe nihil illi refpon-

debat. Stabant autem Principes Sacerdo-

tum, & fcribe , conftanter accufantes eum.

Id

f

Spreuit autem illum Herodes cum exer-

citu fuo : & illufit indutum vefte alba, &

&lfe pe

lii t

remifit ad Pilatum.

Et faé£ü funt amici

que &

Herodes, & Pilatus in ipía die : nam an-

tea inimici erant ad inuicem.

la, a

pertran

II. Pilatus autem vocatis Principibus

Virtiti

Sacerdotum , & magiftratibus, & plebe,

fi&üt &

dixit ad illos : Obtuliftis mihi hunc ho-

ponere

minem quafi auertentem populum, & ecce

quàd f

lndpie

ego coram vobis interrogans, nullam cau-

predic

fam inueni in homine ifto ex his, in qui-

do Vi

bus eum accufatis.

Sed neque Herodes :

QUi per

nam remifi vos ad illum, & ecce nihil di-

prellos.

g£num morte acum eft ei : emendatum

Deriqu

tus $

ef'go illum dimittam.

Cupit q

quitar :

CON-

: i,(]

; ul

C'on/idemfione; de PafJ. Dom.,

375

Videre

CONSIDERATIO CLXIX.

m mj

«t ii innale[cebant , dicentes :

Tefpon-

Commouet populum,

decns per vniuerfam ludeam G.

dCerdo«

Luc/£ XXnf, $. ET. SEQQ.

55 UT

ic accufantium fermo magis & eum, qui accu.

| EXer«

H

fatur, innoxium, & eos , qui accufant, docet

li &

eéffe peruerfos. Docuiffe enim populum , & a pri-

t amici

Ítini temporis ignauia docendo commouife, tali-

am en.

que actu a Galilea vfque ad Iudeam, hoc eft , to«

tam, a fine víque ad finem , terram repromiflionis

pertranfiffe non criminis, fed indicium conftat efía

dipibus

virtütis,

Potuit namque aliquis amator Domini R

plbe,

ficut etiam fecit, eandem fententiam laudis loco

c ho

ponere, dicendo auditoribus bonis

L]

e

Vos fcitis ,

& ecce

Quod fa&um eft vérbum per vniuerfam ludsam.

f CU

Incipiens enim a Galilea poit baptifinum ; quod

in qui

przdicauit Ioannes, IESVM a Nazareth, quomo-

do vnxit eum. DEVS Spiritu fan&o , & virtute,

'odes :

qui pertranfiit benefaciendo, & (ànando ormnes Op-

lil d

preffos a diabolo , quoniam Dominus erat cum illo,

duum ]

Denique Pilatis neque interrogandum de hoc ra.

tus Saluatorem , fe. magis ipfüm , nàcta occafione 1

cupit ab eo iudicando liberum reddere,

Nam fe-

quitur : Pilatus autem audiens Galileam interroga-

N

T

uit,fi homo Galileus effet, Et vt cognouit, quod

c€c2

de

—

—

376

Caput X.

perfrux

de Herodis poteftate effet, rerhiüf eum ad Hero-

quid |

dem, qui & ipfe Hierofolymis erat illis diebus, . Pi-

Vnde

latus quidem, ne contra eum, quem infontem, &

dens ,

propter inuidiam traditum cognouerat , fententiam

protul

dare cogeretur , Herodi eum mifit audiendum , vt

ipfe potius eum, qui eius patrie tetrarchus exfifte-

Si ex

propi

bat, vel abfolueret, vel puniret ; verum diuina

erell

prouidentia , ne qua ludzis excufatio remaneret ,

batis

quafi non ipfi, fed Romani Chriftum crucifixerint,

fecus ;

Herodes quoque , qui natu, & religione erat lu-

deus , cum exercitu füo, quid de illo fenferit, eft

loco :

oftentare permiffus.

Simul & impietas vtriusque

qupp

fümu.

prouinciz , Tudze fcilicet , in qua natus, & Galilez,

in qua nutritus eft, & conuerfatus, in eius necem

intüs

confpirantis oftenditur.

fur p

defpi

VEN. BE D 4. lib. VI.in Luca cap. XXIII.

Tom. V. pag. 433. 434.

pi.ents

dq

liteg

CONSIDERATIO CLXX.

patier

Herodes autem vifo IESV gauifus ef? valde. - -. In-

prod

terrogabat autem eum mwultis fermonibus : at ipfe mibil

dcbe

ii vefbondebat (2c. LoC, CT. V. 8. 9. 10O.

egrel

ic itaque , fic perfe&i omnes , quamuis adhuc

pitie

S

aliquid turbulentum de infirmitate carnis tole-

ticer

rent, iam tamen intrinfecus tranquillifümo fecreto

per-

Confiderationes de/ Pa[f. Dom.

377

d Eero.

perfrüuntur per contemplationem mentis : vt quid-

JUs, Pi.

quid acciderit exterius, in nullo turbet interius.

ltem, &

Vnde beatus Iob fecuritatem fan&e mentis often-

ütentiam

dens , poftquam de fe tot virtutum predicamenta

üum , vt

protulit, hoc, quod premifimus , fecutus , adiunxit.

? exfifie

$i expaui ad multitudinem nimiam , & defpe&io

1 diüing

propinquorum terruit me: & non magis tacui, nec

aneret,

egreffus fum oftium. -

Ac fi apertius dicat: Tur-

fireint,

batis contra me extrinfecus aliis, ipfe in me intrin-

erat Tu.

fecus imperturbabilis manfi.

Quid namque in hoc

ferit, f

loco oftium , nifi os debemus accipere ? Per hoc

riüsque

quippe quafi egredimur, dum verbis, quibus pof-

Calileo,

fumus , fecreta noftri cordis aperimus : & quales

$ Decem

intus manemus in conftientia , tales foras egredi-

mur perlinguam. Sunt vero nonnulli, qui omnino

XXIIIL

defpici metuunt, ac ne viles fortaffe iudicentur , fa-

pientes videri appetunt. Hi coguntur oftium egre-

di, quia pulfati contumeliis , quam magni apud fe

KXO

lateant, loquentes denunciant. ^ Dumque per im-

patientiam vi&i, quedam de fe, qus nefciebantur,

*s ]n'

produnt, tanquam per oris oftium egrediuntur. Vn-

b ul

de beatus Iob di&urus, quod oris oftium non fuiffet

Q,

egreffüs, bene premifit, tacui : quia videlicet im-

; adhc

patientia turbatus, a domo confcientie exiiffet, fi

jis tle

tacere nefciffet.

San&i etenim viri in commotio-

fecrdto

e 9

T$

n

—

378

Coput X

t

nis tentatione femetipfos oftendere omnino fefugi-

gorum

unt & cum audientibus prodeffe nequeunt, etiam

fra, qi

defp ci tacentes volunt, ne de fàpienti; fuse often.

tatione glorientur

Cumque aliquid dicunt pruden-

beut!

ter, non qparunt gloriam fuam, ícd auditorum

i 7I

vitam. Cum vero confpiciunt , quia auditorum vi.

tam loquendo lucrari non poffunt, tacendo abfcon-

C0

dunt fcientiam fuam. . Ad imitandam quippe vitam

Domini

quafi ad quoddam nobis propofitum fi

&oraut

gnum currimus

Ipfe enim , quia Herodem vidit

f

nou profedum quzrere, fed fipna, vel ftientiam

velle mirari, requifitus ab eo tacuit: & quia con-

ftanter tacuit, ab eo irrifus exiuit.

Scriptum nam«

le

[

que eft; Herodes autem vifo IESV , gauifus eft

lo

Venite

valde; erat enim cupiens ex multo tempore videre

qui prc

eum , eo quod audiret multa de illo, & fperabat fi-

£num aliquod videre ab eo fieri.

Vbi & fübdi-

brofis

Interrogabat autem illum multis fermonibus,

ln

at ipfe nihil illi refpondebat

Tacens verb Domie

cum d

homine

hus quam fit defpe&us , oftenditur, cum illic pro-

tinus fübinfertur : Spreuit illum Herodes cum ex-

iten q

ercitu füo, & illufit.

Quod videlicet fa&um opor:

cum p

tet nos audientes difcere ; vt quoties auditores no«

m ;

ftri noftra volunt quafi laudanda cognofcere , non

Ilf*ïodl

autem fua peruerfa mutare, ompjno taceamus ; ne,

der c

fi oftentationis ftudio verbum DEI loquimur, &

Tuito

illo-

—

—

EEE

Confiderationes de Paff; Dom.

579

fefigi

y &am

illorum culpa, quz erat, effe non definat, & no-

fra, que non erat, fiat.

? often,

$. GREGORIVS MAGNVS

lib.

ruden

AXXIL Moral

[j caj)

AXXXI. B. lb. Tom. l.

ditorum

um vj

Pag. 715.

abícon.

? Vitam

CONSIDERATIO CLXXI

Cunr f

Spreuit autem illum. Herodes cum exercitu. [uo , &

n vidit

Ptttam

Alufit indutum efle alba , & remifü ad Pilatum

Luc, XXIlH. V,

II,

Ià COf]s

1] flaffls

ibet inter hec ad Redemtoris vias mentis ocu-

L

füs eft

los-attollere , fenfimque a membris ad caput

Videre

venire. Ipíe enim nobis lampas veraciter exftitit ,

ibat f

qui pro redemtione noflra in cruce moriens , tene-

fübdi«

brofis nofiris mentibus lucem per lignum fudit.

nibus,

Hac nos lampade Toannes illuminari confpexerat ,

Donti

cum dicebat: Erat lux vera , que illuminat omnem

( pro

hominem venientem in hunc mundum. Quam ta-

m e&

men apud cogitationes diuitum contemtam vidit,

cum paullo po

fubdidit

In propria venit , & füui

opor

&5 0«

eum non receperunt

Huius lampadis flammas

, I00n

Herodes exploráre voluit, cum eius miracula vi-

u H»-,

dere concupiuit, ficut fcriptum eft : Erat enim ex

r

multo tempore cupiens videre eum, eo quod audiffet

lo

C

mul-

(

580

Coput X.

catoribus:

multa de illo , & fperabat fignüm aliquod videre

ab eo fieri. Sed lampas hac ante eius oculos nullo

diu conu

radio lucis emicuit, quia ei , qui fe non pie, fed

vetradati

cet breti

curiofe quefierat, nil de fe mirabile oftendit. In-

quifitus quippe Redemtor tacuit , exfpe&atus mira-

paiens f

cula exhibere contempfit , fefeque apud fe iif oc-

præiixim

.cultis retinens , eos, quos exteriora quxrere com-

in intimi

perit , ingratos foris reliquit, magis eligens, aperte

per u

a füperbientibus defpici , quam a non credentibus

jidez, q

Vacua voce laudari. Vnde & protinus lampas ifta

quandoq

contempta eft, ficut illic fübditur: Spreuit autem

mertis ,

ilum Herodes cum exercitü fuo , & illufit indu-

feruauer

tum veíle alba,

cum lat

Sed contempta lampas , que in

terra irrifiones tolerat, de czlo iudicium corufeat.

de calo

Vnde hic ( Iob. xr. 5. À aperte fübiungitur : Pa«

det ad 1

rata ad tempus ftatutum.

De quo videlicet tem-

i,

i5 tem

pore per pfalmiftam dicit: Cum accepero tempus,

€go iuflitias iudicabo. Hinc in Euangelio per fe-

eft, ei

metipfam Veritas denuntiat, dicens : Tempus me-

Corm

um nondum aduenit,

Hinc Petrus ait: Quem

oportet czlum füfcipere vfque ad tempora reftitu-

tionis.

Mag,

Lampas ergo, que nunc contemnitur 1

ad ftauitum tempus ventura preparatur: quia ipíe

peccata in die vltimo iudicat, qui nunc peccanti-

um derifiones portat.

Et tanto tunc durius di-

fri&ionem exerit, quanto nunc vocandis pece

Ca-

»-.

Confiderationes - de Pafl. Dom

381

d Yidete

catoribus fuam lenius patientiam fternit, Qui enim

]l

0$ mu

llo

diu conuertendos exfpe&at, non conuerfos fine

[ Die, fel

retractatione cruciat

Quod per Prophetam fcili:

Mi h

cet breuiter infinuat , dicens : Tacui femper filui,

5 mj

patiens fui, ficut parturiens loquar.

Vt enim iam

fe Wl ot.

pradiximus , parturiens cum dolore eiicit hoc , quod

Cfe COm.

in intimis tempore longo geftauit.

Qui ergo fem-

pen

per filuit, ficut parturiens loquitur : quia venturus

xentibu

iudex, qui fine vitione diu fa&a hominum pertulit,

as ia

quandoque cum feruore examinis , quafi cum dolore

It autem

mentis, quante animaduerfionis fententiam intus

[it indü

feruauerit, oftendit. Nemo igitur hanc lampadem,

qui

cum latet, defpiciat, ne contemtores fuos

cum

orufeat;

de calo fulferit, exurat

Cui enim nunc non ar-

ut: D

&L tem.

det ad veniam , tunc procul dubio ardebit ad po-

nam,

Quia ergo per fupernam gratiam vocatio-

(empus,

nis tempus accipimus , dum adhuc licentia füper-

per fe

eft, eius iram , qui vbique eft, mores in melius

DUS ffe»

commutando fug1amus

Quem

tellitia

$. GREGORIVS MAGNVS. li. X.

tituf ,

Moral, in czp. XII. B. lbb. pag. 364.

jia ipfe

2

eCCafit

i

dus d

5

p

[

C s

CON-

ä

(

382

Caput X, |

ihodens

CONSIDERATIO CLXXII

niit ad

JMufit indutum voefTe alba ; €» remifit ad Pilatum.

n con

Et fa&i funt amici Herodes , 69 Pilatus in ipfa

pi nok

quidem ;

üie,

LOC, CIT.

gn, &

ftende nunc documentum ipfius, quod in fe

A

um M

X per Herodis irrifionem exhibuit tibi. - Vtrum-

tis perá

ciue etenim in operibus colligitur Chrifti exem-

dicere: .

plum, videlicet morum , & fpirituale myfterium.

dam me

In altero introducendi erudiuntur, in altero vero

$

illuminantur perfe&ti : fingulis tamen ad difciplinam

Qrifi t

prodeft virtutum.

Quis, oro, non excitetur ad

pietitem , atque accendatur ad virtutem, quum Re-

C0

gem glorie , vin&tis a tergo manibus, iniquo He.

rodi cogitauerit effe oblatum ? Hunc quippe, quum

Ti i

vidiffet Herodes , gauifus eft valde, fignum aliquod

fleriab eo defiderans. Fama fiquidem propalante, de

on

ipfo audierat miulta. "V'erüm quod infidelis rex cu-

N

K

riofe querebat, obtinere non meruit.

Oftenta-

quod a

tionis quidem' fuiffet indicium, viro improbo fpiri-

gumdi :

tuales apponere eftas,, atque Diuinitatis magnalia

Jini,

absque alicuius infinuare profectu.

Ne igitur Me-

Chrifty

diator margaritas proiiceretante porcos , füb filen-

tio fapientiam , & fine, exhibitione miraculi potefta-

feratu

fütys «

tem coercuit Aäaie&qtis,

Quamobrem fceleftiffimus

tionum

Rex indignatone commotus , cum exercitu fuo

illu-

Confiderationes de. Pafl, Dem

383

illudens Dominum , eundem cum accufàtoribus re.

U

mifit ad Prefidem

Qua de re ablata inimicitia-

Pilitgs

rum controuerfia, amici inuicem fa&ti fünt,

Ecce

r

pax nof&ra, quz fecit vtraque vnum.

Copulauit

quidem parietes fibi contrarios, & in vnum Re-

od in fs

gem, & Profidem redegit amicitiarum contuberni-

Virüm.

um. -Reddidit illis pro malo bonum ,' vt charita-

Il exem

tis perficeret legem , poffetque propheticum illud

Yíterium

dicere: Si reddidi retribuentibus mihi mala , deci-

dam merito ab inimicis meis inanis.

HO Velo

fciplinem

S. LAVRENTIVS IVSTIN, de agon,

ltetur ad

Criffi cap. XIIL pag. j:r,

üum Re

CONSIDERATIO CLXXIII

quo He.

6, quum

Allufit indutum "ve[le alba , €&? remifit ad Pilatum,

aliquod

LOC. CITO

lnte de

on otiofüm, quod vefte alba induitur ab He-

gioqu

N

Oftenta

rode, immaculate tribuens indicia paffionis

bO Ipir]

quod agnus DEI fine macula cum gloria peccata

mundi füfciperet.

In typo etiam Herodis, atque

yapnali

ür Me

Pilati , qui amici ex inimicis fa&i funt per IESVM

Chriftum , plebis Iírael , populique gentilis figura

b filen

feruatur, quod per Domini paffi onem vtriusque fit

potelt

tifftmus

futura concordia , ita tamen , Vt pius populus na-

1 fiio

üonum capiat verbum DEI , & ad populum Iudao-

rum

ju

384

Caput X.

rum fidei fuz transmittat deuotione, vt illi quoque

f tice

gloria maieítatis fue corpus veftiant Chrifti , quem

qun CG

ante defpexerant.

'Tu vero hec audiens, ac Do-

Corito

minum videns vin&um , & circumactum, prefentia

la, pl

nihil effe exiftimes,

Quomodo enim non abfuür-

ideo il

dum füerit, cum Chriítus tot , tantaque propter te

plicium

fit paffüs , ne verba quidem fepe ferre poffe ? Sed

Peccat

ile confpuitur, tu te ornas veftibus, & annulis.

teftar

tra fra

Et fi non bona fama apud omnes fruaris , non

vitalem vitam putas.

Ille opprtobriis impetitur ,

etiam

di&eria tolerat , turpes in maxilla plagas ; tu fem-

fous w

per in honore vis effe, nec fers vituperium Chri-

lefit ,

fti.

Non audis Paulum dicentem : Imitatores mei

bonis.

eftote, ficut & ego Chrifti.

Cum ergo te quispiam

ltaqe

traduxerit, recordare Dormini tui, quem ridentes

f vig

adorabant , verbis, & rebus dehoneftabant, ma-

DEVA

gnamque exhibebant ironiam ; ille vero non mo-

1s,qu

do vicem non reddebat, fed contraria , manfuetu-

danda

dinem , clementiam exhibebat.

Hunc & nos imite-

fpicit

mur, fic enim poterimus ab omni ignominia liberari.

multi|

Non enim, qui conuitiatur , fed qui deie&o eft

volue

animo , & dolet, iniuriis dat locum, vt ille mor-

&f

deant, & pungant. Si enim non zgre ferres, non

paulat

iniuriam acciperes.

Non enim ab inferentibus ,

t at

fed a patientibus hec mala grauia fiunt - - Ne-

defni

que enim damnum eft ei , qui contumelia afficitur,

lm ]

fi

ia .

r

EEE o E

Confiderationes de Pa[fJ. Dom.

385

li' Quoque

fi taceat; fecus, fi fe vicifcatur.

Nam fi dam-

I:l y Quem

num effet , dicteria filentio excipere, non dixiffet

j aC DO-

Chriftus : Si quis te percufferit in dexteram maxil-

X fentia

lam, prebe illi & alteram.

Si ergo falfa dixerit ,

!t abfür-

ideo illius mifereamur , quia fibi conuitiantium füp-

'Opter te

plicium attrahit, nec Scripturas legere dignus eft.

l? $

Peccatori namque dixit DEVS : Quare tu enarras

annulis,

teftamentum meum per os tuum , & fedens con-

5, non

tra fratrem tuum loquebaris ? Sin vera dixerit , fic

petitur ,

Nam & Phari-

etiam commiferatione dignus eft,

tu fem-

Ífxus vera dicebat.

Sed is audientem certe nihil

m Chri-

lefit, immo iuuit illum , fe vero mille priuauit

I$ mel

bonis, & ex tali accufatione naufragium paflus eft,

quispiam

Itaque ille vtrinque mul&tatur , non tu. Tu certe,

tidenteg

fi vigilaueris, dupliciter lucraris , & quod filentio

—

nt, me-

DEVM tibi propitium reddas, & quod moderatior

)0n fmo«

fis , quodque ex diclis occafionem captes ad emen-

anfüett

danda gefta tua, quod etiam humanam gloriam de-

ys 1ritee

fpicias. Etenim hinc nobis dolor exoritur , quod

Tiberati,

multi hominum fame inhient.

Sic fi philofophari

Xto eft

voluerimus , probe intelligemus , res humanas nihil

] mote

'effe.

Difcamus igitur , & vitia noftra reputantes,

gl

'e5, DO

paulatim ea corrigamus ; hoc menfe iftud, fequen-

ntibus ,

ti aliud , tertio fimiliter aliud nobis corrigendum

Ve

definiamus. ]ta ceu gradibus afcendentes , ad co--

xfcitüls

lum perícalam lacobi perueniamus, — Etenim .fcala

(

p

—

596

Cäþ?/fï Xe

írir 00

in vifione illa mihi illum per virtutem afeenfum

fremud

fuübindicare videtur ,. per quem a terra ad colum

Adftite

afcendere poffumus, non gradibus fub fenfum ca-

n u

dentibus, fed morum emendatione , & augmento,

eiu. !

Hanc ergo peregrinationem , hunc afcenfüm age

aduetfü

grediamur , vt cclos confequuti , omnibus illi- frua»

yitt

gmur bonis, gratia, & benignitate Domini noftri

ficere,

IESV Chrifti , cui gloria in fecula , feculorum.

feri

S. . 4MBROSIVS lib, X. in Lucam. n. 105,

& à i

peg. r526. C? S. CHRYTSOSTOMVFS,. Homil,

tUUr

LXXXIII a. LXXXIL in Iomnn, T. VIIÉ

tiore 1

pagc 496.

permis

fremer

CONSIDERATIO CLXXIV,

Qu i

Er fatüi fünr amici Herodes , €9 Pilatus im illa

Comm

die ; nam antea inimici érant ad inuicem,

Domin

LOC, CIT. V. 12,

quider

Vhicui

reítat autem nunc abfolutifimam intelligentiam

P

Verboi

perfonz, temporis, caufie apoftolica auétoritas,

C Loquitur de inuefligando fenfu. fecundi pfami. ) Narü

Tüeri

torm,

quid in libro A&orum füorum de hoc eodem pfal«

odieht

mo Jidem Apoftoli fenferint, verbis ipforum loquee

inur

Scriptum namque eft; Et ipfis dicentibus,

frinea

Domine , &u es, qui fecifti colum, & terram , &

1.

BO

mare, & qmnia, qua ig illis fünt » qui per os pa«

tri$

-

L

a

—

Confiderationes de-.PafJ. Dom.

587

&fcenfüm

tris noftri Dauid fancti pueri tui dixifti : Quare

ä

t colm

fremuerunt gentes , & populi meditati funt inania ?

Düm cu

Adftiterunt Reges terre, & Principes conuenerunt

in vnum aduerfus Dominum, & aduerfus Chriftum

lgento,

eius.

Conuenerunt enim in veritate in ciuitate ifta

nfim n

lnl fi'U&n

aduerfus fan&tum tuum Filium IESVM , quem vn-

hi nofti

xifti, Herodes, & Pontius Pilatus, & populus Ifrael,

culorum,

facere, quanta manus tua, & confilium prefcripfit

fieri. Et nunc Domine refpice in minas illorum ,

M 10j,

v Dil,

& da feruis tuis cum omni fiducia loqui verbum

|

| VIIÍ,

tuum. Non ergo ambiguum eft , quod tanto ante-

riore tempore prophetie píalmus oftenderit. Nam

permixti tum fibi in Herode , atque Pilato gentes

|

|

XIV,

frementes, & populi vana meditantes , in vnum

di d

cum ipfis fuis Principibus , & Regibus adftiterunt.

Communi enim & pretoris, & tetrarche iudicio in

"

Dominum confirmata damnationis eft paffio. Et

quidem diligenter fecundum propheticam fcientiam,

|

"ehfant

vnicuique generi, & nomini fingulorum quorumque

oritass

verborum eft proprietas coaptata: vt gentes fre-

|

) Nui

Iuerint , imperito fcilicet motu , inconditoque

m pf

commote, DEÍ Filium in corpore cernentes , &

odientes. Qu víque adeo fremuerunt, vt corona

loque

Yibus

Ípinea compunxerint, vefte regia indutum falutatio-

n, &

ne , atque honore Regis illuferint , arundine caput

0 p

contuderint, aceto, ac felle potauerint, lancea la«

tus$

(tij

398

- Caput X.

tus foderint.

Cohors enim militum Pilato fübdi-

fiec J5

torum, ex fremitu ir intemperantis hzc geffit. Po-

obtineb:

puli autem inania meditati funt: id eft,inani in do-

cerdotul

&rinis DEI meditatione verfati, eum per medita-

DEVM

3

tionem legis non intellexerunt , qui predicabatur in

Jege. Tam enim tum non tantum ex illa fecundum

carnem Abrahew generatione fynagoge populus ab-

C0

undabat , fed ex multis populis, in vno lírael po-

Datus

puli nomine multorum populorum diuerfitas con-

tinebatur.

Et hoc in Aétorum libro ita fcribitur :

Erant autem in lerufalem habitantes Iudei, viri ci-

Q

mentes Dominum ab omni gente, que füb cxlo

e05, )

eít, . Populi itaque ifti meditati funt inania, ex mul-

tis populis in vnum populum congregati.

Reges

Pilatus,

quoque adftiterunt, Pilatus fcilicet , & Herodes, in

Princip

Deinde

quibus Reges terre intelliguntur : & vterque pro

legum, quibus preerant, neceffitate , prafentize fuee

todem ,

adhibuit officium.:

Qui autem impio, irreligiofo-

pofit, :

que confilio multis conuentibus aduerfus Dominum

ploret,

tractabant, hi Principes conueniunt in vnum : fre-

inuento

dimitter

quenter fcilicet in domum Caiphe omnibus facer-

dotum Principibus congregatis.

Denique Reges

yt. [

tg

terre cognominati funt. Herodes tetrarcha, & Pila-

las i

tus pretor, quia iure terreni imperii adftiterunt.

dinitter

crinino

Ceteri autem , qui in vnum conuenerunt , neque

teges terrefunt, neque Principes Sacerdotum: quia

defidem

nec

Confiderationes de Paff. Dom.

389

ito ii

nec ius regni fui prztori Romano , & tetrarche

Bf Do.

obtinebant fübditi, neque vltra iam Principes Sa-

nàni p do.

cerdotum cognominari merebantur, quia impii in

T meditz.

DEVM , ac Dominum ipfius facerdotii exftitiffent,

butyr i

$, HIL ARIVS. Trattat, ii LT. pfüm. p. 3,

fecundum

Optlus ab«

CONSIDERATIO CLXXV.

lgl po-

fitas con.

Pilatus autem , vocatis Principibus Sacerdotum &,

fcribitur :

LOC. C)T, V. 15. 34b

i, Viti d

ilatus autem conuocatis Principibus Sacerdo-

füb calo

(P

tum , & magiftratibus, & plebe, dixit ad

Moeu

eos. )

Quantuüm dimittendi IESV ftudium gerat

!

As

Pilatus , attende.

Primo accufantibus Sacerdotum

Todes, in

Principibus ,. nihil fe in eo caufe dicit inueniffe.

Yque pro

Deinde illis in ccpto perfiftentibus , mittit ad He-

ontie füg

rodem , vt fi velille quid in eo [íceleris inuenire

Tcligiofo

poflit, an forte dimittendum decernere velit , ex-

Jominum

ploret.

Poftremo & eius agnita voluntate , n&c

m:fte

inuento in IESV facinore, etiam plebis , cui vnum

us facet-

dimittere per Pafcha confüeüerat, fententiam quz-

Yit

Iterum quoque ,ac tertio dimittere illum vo«

c Repe

, U Bile

lens, ipterrogat,

Sed quó curiofius auxiliatorem

[Literant.

dimittendi IESVM, quem non reperit, quzrit, eo

criminofiores eo$ , quos vnanimiter eius mortem

. ,Dee

defiderantes repesit, arguit, ( Obtuliftis mihi hunc

n: qià

fiira

d d

ho-

Caput X.

390

hominem, quafi auertentem populum , & ecce ego

u

coram vobis interrogans , nullam caufam inuenio

in homine ifto ex his, inquibus eum accufatis. )

Hac dicendo Pilatus, abfolut quidem IESVM ,

quem,pfobauit infontem ; fed vt implerentur fcri-

pture , quem abfoluit iudicio , crucifixit myfterio.

l

( Sea neque Herodes, nam remifi vos ad illum, &

eccc nihil dignum morte a&um eft ei. ) — Audi

pufpoi

cece ludee! audi crudelis pagane ! Pilatus ipfe fa-

tetur , neque fe, neque Herodem dignum quid mor-

LU X

te in Chrifto reperiffe, fed tantum in occidendo,

l

vel illadendo innoxio, alienz crudelitatis obtempe-

rafle clamoribus.

Pereant ergo fcripta, qu: tan-

eili te/f

l

to poft tempore contra Chriftum compofita , non

ilum apud Pilatum magice artis accufatum , fed

afimt

vos apud Dominum perfidie , & falfitatis accufan-

W. L

dos effe demonftrant.

( Emendatum ergo illum

I

dimittam. ) Flagris ilum , & ludibriis , quantum

ipfi iubetis , dummodo innoxium fanguinem non

a.

fitiatis , afficiam.

qu[rm

lteraf

VEN. BEDA li. VI. in cap. XXIIL

Luce, dom. V, pag. 434-

I5 I

2) -s r

!H

$?

LG..—

Confii

N

AN

M

vind

CA-

Confiderationes de. Pa[f. Dom.

391

&t erp

SUCp

f

1 Inüenio

Mi derdo od iiv

NSORD

-

oUf )

IISVM

CAPVT XI

Dtur frr

räæ

Toyfterio,

ii

&

niuer[a

populi turba . Chriflum. Da-

) Audi

Q*sfä

rabbe bomicide , 69 latroni

5 ipfe a

ibofiponit. maTTH. XXVII. 15. MARCI. Xv. 6.

Quid mo

LUC. XXIII.

17.

idendo,

11. Prafüdis interim Pilati vxor mjlztmm

Obterpe

eius teflatur.

MATTH. XXVII. I9.

que tin

( , DOl

IIL Pilatus quoque fertio eum innoxium

um , fed

affirmat

MARCI,

XV.

accufone

14.

LUCE. XXHl

22.

QUBIU

quantum

IP. .JDemum omnis culpe expers , otmnisque

au&or [an&itatis bomo D EV S , ferui inflar . ne-

im nol

qui[Jimi , flagris miferandum in modum toto corpore

laceratur

JIll

MATTH. XXVIL 26. MARCI. XV.

I5.

IOANN. XIX.

I.

L. (a) P er diem autem folemnem

confueuerat Prafes populo dimittere vnum

vin&um, ( b) quemcunque petuffen'c (a)

d da

Ha-

l

|

502

Caput XI.

suite

Babebat auütem tunc vin&um infignem ,

qui dicebatur Barabbas, (b) qui cum fa-

(*

refpon

ditiofis erat vindus , qui in feditione fe-

cerat homicidium

Et cum afcendiffet

ciam 1

Ynauer

turba, coepit rogare , ficut femper facie-

bat illis

(a) Congregatis ergo illis (b)

fire, (

ll

refpondit eis, & (a) dixit Pilatus: (b)

Quid

Wultis , vobis dimittam regem Iudzorum ?

(a) Quem vultis dimittam vobis ,. Ba-

thortis

lum, &

fabbam , an IESVM, qui dicitur Chriftus ?

(b) Sciebat enim , quod per inuidiam tra-

bus m

tür ; (

didiffent eum fummi Sacerdotes.

H

encif

(a). Sedente autem illo pro tri-

bunali , wifit ad eum vxor eius , dicens :

F

jitos ]

Nihil tibi, & iufto illi.. Multa enim paffa

fum hodie per vifum propter eum. Prin-

C0]

cipes autem Sacerdotum, & feniores per-

fuaferunt populis, & (b) concitauerunt

H

[

turbam , (2) vt peterent Barabbam , IESVM

vero perderent.

Refpondens autem Pra-

fes ait illis :

Quem vultis vobis de duo-

Vide

p

bus dimitti ? (c) Exclamauit autem fimul

VC n

vniuería turbà dicens

Tolle hunc, & di-

mit-

il

Confiderationes. de. Pajf. Dotn.

393

inn, |

mitte nobisBarabbam. (b) Pilatus autem

Cüm fi

(c) volens dimittere IESVM, ( b)iterum

One fe.

refpondens, aitillis : Quid ergo vultis fa-

endiffet

ciam regi Iudzorum ? At illi iterum cla-

T facie-

mauerunt : (a) Crucifigatur : (c) crucie

fige, crucifige eum.

lis (b)

5: (0)

IH

Ille antem tertio dixit ad 1llos'

Eorum?

Quid enim mali fecit ifte? nullam caufam

I5, D

mortis inuenio in eo : corripiam ergo il-

riftus ?

lum, & dimittam,

At illi inftabant voci-

Jam tae

bus maguis, poftulantes, vt crucifigere-

tur 3

& inualefcebant voces eorum : (a)

pro tri

cruclügatur

(b) crucifige eum.

dicens 1

IV. (d) Tunc ergo apprehendit Pi-

m pofà

latus IESVM , & flagellauit.

Prin

CONSIDERATIO CLXXVI

fes pd»

auerunt

Habebat. autem . tunc. vinthum. infisnem , qui

dicebatur .-Barablbas

ESVM

Congregatis ergo üllis &jc

MATTH. XXV1j..IÓ. ET SEQQ

mPre

je d0O

iden' , quanta ille prouidentia curet illos a cul-

Y

» findl

pa liberare , &.quanto illi ftudio fatagant ,

vt nec vmbra illis excufationis relinquatur ? Quid

& di

Bs

enim

m

(

394

Caput X I.

enim oportebat , an jam conuictum, an eum, de

CON

quo dubitabatur, dimittere ? Nam fi ex fontibus

Suntt

dimittere vnum oportebat, multo magis, fi cuius-

piam culpa non nota effet. Neque enim ipfis ma-

nifeftis homicidis peior illis IESVS videbatur effe;

yo

Idcirco non folum dixit ; babebant latronem , fed

V

f&

infignem latronem , nequitia celebrem , qui mille

ex reun

czxdes perpetrauerat.

Attamen ilum orbis Serua-

ent fom

tori pretulerunt , neque facrum tempus reucriti

V, qui

fünt, non humanitatis leges, nec quidpiam fimile,

ereditum

Sed illos inuidia excccauit : nec fua contenti ne-

eixifet,

quitia, populum etiam corrumpunt, vt ob hanc

16 f

etiam fallaciam extremas luant poenas,

Cum ergo

multa j

illum petiffent, ait : Quid ergo faciam de IESV,

eedem

qui dicitur.Chriftus ? Hoc pa&o rurfum illos fles

confere

&ere volebat , id corum arbitrio permittens , vt

fon tU

pre pudore IESVM peterent , & ex eorum libera-

ipfam

litate totum penderet. ANam fi dixiffet : Non pec-

& artu

cauit , contentiofiores effeciffet , vt autem ex hu-

GU

manitate feruaretur, probabilis effe petitio videba-

Cünias.

tur,

Ili vero ita dixerunt : Qruciüge, crucifiga

quid fi

eum,

attrohi

$. CHRYSOS TOMVS Honil, LXXXV&

df ft

$n Matib. pag. $12,

üi, 1

ceftt "

& i

CON-

'

Confiderationes de Paf. Dam.

395

leum;döi

[ fontibus

.CONSIDERATIO CLXXVII.

; f Clli.l]s.f

Sedente autem illo pro tribunali , mifit ad eum vxor

M.

elus dicens Cjc. — Loc. CIT. V. 19.

bxtut df

ides rurfüs rem , que potuiffet illos a propo»

nem, fed

V

fito reuocare.

Poft demonftrationem enim

qu qmille

ex rerum experientia partam , non parui momenti

Jis Serün-

erat fomnium illud. Et cur non ipfe Pilatus vidit ?

; reueriti

" Vel, quia illa dignior erat, vel quia, fiipfe vidiffet,

m fimile

Ytenti nes

ereditum ipfi non fuiffet, aut non, vt vifum fuerat,

dixiffet,

Idcireo prouidetur, vt vxor videat, quo

0b hang

res fit omnibus nóta.

Nec modo videt , fed etiam

lum ergo

multa patitur, vt vxori condolens ipfe, tardior ad

i lEV

eedem veniret,

Tempus vero non parum ad id

illos fles

conferebat, nam illa ipfa nocte viderat.

Verum

hs , V

non tuto poterat dimittere , quia dixerant : Se

m libera.

ipfüm Regem facit.

Oportebat ergo probationes,

Von pec«

1 ex D«

& argumenta , atque affeGate tyrannidis figna que-

rerc ; puta, num exercitum confcripfiflet, num pe-

videbis

eunias collegiffet, num arma fabricatus effet, num

cucipa

lle vero fine caufa ab iis fe

quid fimile tentaffet.

áttrahi patitur : ideoque non culpa expertem illum

.

um

effe fignificat Chriftus , dicens

e

Qui me tradidit

tibi, maius peccatum habet.

Pre mollitie igitur

ceffit, & verberibus illum excepit.

Mollis igitur ,

pes autem Sacerdotum mali-

& iners erat : Princi

dda-

gni,

N

(

596

: Caput X F.

gni, & verfuti, Qauia enim ille modum excogita-

$ o

uerat, nempe folennitatis 3.5:gem , que iubebat ,

tursinod

tius temp

damnatum quemdam dimitti, quid hic machinan-

fe fot c

tur ? Turbe fuaferunt, inquit , vt Barabbam pe«

terent,

duftiue 7

e Fa

S", CHRTSOSTOMTVF'S loco wox citato,

3

tiis incit

CONSIDERATIO CLXXVIII.

juat ali

yon vidi

4dt ;Zli Jduflabant «cibus magnis , po[lulantes ,

todinem

vé crucifigeretur ,. & inualefcebant. vooceg. eorutm.

in genet

LUCA.-XXHL. 23.

prims ,

omprehendi fe a perfeþ;uentibus. patitur , qui

oyte :

C

continet mundum, & eorum manibus neGi-

vitificab

tur, quorum corde non capitur.

lufütia non re-

fecit d

fiftit iniuftis , & cedit Veritas teftimoniis falfitatis :

vium pà

vt manens in forma DEI, formam impleret ferui,

fim via.

eomert

& veritatem corporex natiuitatis confirmaret faui-

tia corporeg paflionis,

Carte, v

Sed hanc vnigenito DEL

fübire, & perpeti non conditio neceflitatis , fed

t2pne

mifericordie fuit ratio , vt de peccato damnaret

duica n

peccatum , & diaboli opus de opere diaboli folue«

enm ac

retur,

Inimicus enim humani generis mortificatee

enciyi

latebit.

in ipfa origine vniuerfitati lethale vulnus intulerat,

nec poterat declinare ius ferreum dedititii feminis

Carnis

eaptiua progenies. Vnde cum in tot generationie

Teconci

*

bus

Confiderationes de Pa[f. Don.

397

Uüds $ tus mortalifibi lege fubie&is, vnum)videret inter

ubebat j

hominurh filios , cuius virtutem fuper omnes to-

Dichings.

tius temporis fan&os miraretur excellere, fecurum

Dam p

fe fore credidit de perpetuitate fui iuris, fi nulla

juftitie merita feuce thuiH'ent fuperare vim mor-

dlalo,

tis. Famulis itaque fuis, & ftipendiariis vehemen-

tius incitatis , in preiudicium füum feuit, & dum

XVIIT,

putat aliquid fibi debere, quem potuiffet occidere,

non vidit libertatem fingularis innocentie, fimili-

tlania

tudinem perfequendo nature. Non autem errabat

APU

in genere , fed fallebatur in crimine. Adam enim

primus, & Adam fecundus vnum erant carne, non

tür., qui

opere: & in illo omnes moriuntur, in ifto omnes

i5 neQi«

| vwiuificabuntur.

Ille per fuperbie cupiditatem iter

T0] T«

fecit ad miferiam ; hic per humilitatis fortitudinem

ifitatis :

. viam parauit ad gloriam.

Vnde ipfe dicit : Ego

et ferti,

fum via, veritas, & vita.

Via fcilicet in forma

'et fl«

conuerfationis jufte , veritas in exfpe&atione rei

to DEI

certe, vita in perceptione felicitatis eterne. Hoc

js, fed

magne pietatis facramentum DileGifimi , ficut Iu-

inaret.

daica impietas, ita diabolica fuperbia nefciebat. Si

| folüe«

enim cognouiffent, nunquam Dominum maieftatis

tificate

crucifixiffent,

Sed quia hoftem generis humani

fulerdt,

latebat confilium mifericordie DEI , & oppofito

femitis

carnis velamine, DEVS in Chrifto mundum fibi

o

ïecglgcilians tegebatur ; perftitit in eum furere , in

bt

dds

quo

ul

]1

398

Caput XI

quo nihil fuum poterat inuenire

Nam & maligni-

CO

tati eius hoc magis potuiffet prodeffe , fi parceret,

[

& fe ab effufione eius fanguinis abftineret, per quem

P j

li

TOA

omnium erat foluenda captiuitas , & reparanda liber-

tas,

Sed lucem tenebr» non comprehenderunt ,

il

nec mendax czcitas fapientiam potuit veritatis in-

fpicere.

Tenuit itaque difpofita manfüetudo pati-

entiam , & cohibita famulantium fibi ang gelicarum

(V

virtute legionum, haufit calicem doloris, & mortis,

qu Venti

totumque fupplicium transtulit in triumphum,

Vi-

ceto dip

&i funt errores, füba&e funt poteftates , accepit

pit i ai

iouum mundus exordium , vt damnata generatio

yreft er

non obeffet, quibus faluandis regeneratio fübueni.

patt era

ret

Tranfierunt vetera, & fa&ta fünt omnia noua ;

fit lum

vniuerforum enim in Chrlfco credentium, & in f'an-

tempott

&o Spiritu renatorum per ipfum , & cum ipfo vna

Dicente

eft pafflionis focietas , & re(ürrectionis ærcrmtas á

homine

dicente Apoftolo :

Mortui enim eftis ,

Vlta VC«

dicentiu

ftra abícondita ePc cum Chrifto in DEO

Cum

peflis

autem Chriftus apparuerit vita veftra, tunc -& vo

dinen

apparebitis cum ipfo.in gloria.

mis D

S. LEO M AGNV'S. farm. XVIIL de Pa]fa

aql Q5 t

ow. pog. rag.,

g,

in altt

Labon

Woc v

CON:

Confiderationes de Paff, Dom.

399

i& Tl

f Bitteret

CONSIDERATIO CLXXIX,

4 De qum

éAt illi iterum. clamauerunt s crucifige eum.

Pi-

Tatda [iber,

latus wero dicebat illis: Quid emim mali fecit? i

hcndemnt,

il magis clamabant

erucifige eum,

Veritatis i.

MARCI. XV. I3. Y4.

cCüco pat

eni in altitudinem maris , & tempeftas de.

Dgelicam

(V

merfit me, ) Gratias ipfius mifericordiz,

&morti,

lum, Vi

qui venit in altitudinem maris, & glutiri a marino

ceto dignatus eft: fed euomitus eft tertio die.

Ve.

^ dcpit

pit in altitudinem maris, in qua altitudine nos de-

eneratio

prefi eramus , in qua altitudine nos naufragium

) (übuenis

paffi eramus: venit illüc ipfe, & tempeftas demer-

Dia nOUA ;

fit illum ; quia flu&us ibi paffus eft ipfos homines,

(b in fa.

tempeftates, voces dicentium , crucifige, crucifige.

Apfo v

Dicente Pilato :. Non inuenio caufam vllam in hoc

Ternits

homine, quare occidendus fit: inualefcebant voces

Vib VC

dicentium , crucifige, crucifige.

Augebatur téme

, m

peftas , donec demergeretur , qui venerat in alti-

M & VO

tudinem maris.

Et paffus eft Dominus inter ma-

pus ludeorum , quod non eft paffüs , cum füper

[2

aquas ambularet : quod non folum ipfe paffus nom

erat, fed nec Petrum pati permiferat,

( Veni

in altitudinem maris , & tempeftas demerfit me,

Laboraui clamans, rauce factz fünt fauces mez. )

ch vbi ? Hoc quando ? Interrogemus Euangeli-

v

C

400

Caput X1

um. Pafüonem quippe Domini noftri in hoc pfals

eigcbata

mo cognofcimus.

Et quidem paü"um cum nouimus ;

d D

intraffe aquas vfque ad animam eius, quia populi

qudire * Ü

preualuerunt víque ad mortem eius.

Legimus ,

velb'[ d

credimus , tempeftate illum demerfüm effe, quia

qui MUUS

preualuit feditio ad eum occidendum, agnofcimus:

mas, 52

$4

verum & laboraffe eum clamando , & raucas fa-

&tas effe fauces illias, non folum non legimus, fed

Tim, IJ

etiam contra legimus , quia non refpondebat eis

verbum, vt impleretur, quod in alio pfalmo di.

C0?

&um eft; Factus fum quafji homo non audiens , &

T erg

non habens in ore füo redargutiones.

Et quod in

lfaia prophetatum eít: Sicut ouis ad immolandum

du&us eft, & ficut agnus coram tondente fe, fic

un]

C

non aperuit os fuum

Si fa&us eft ficut homo

din

non audiens

& non habens in ore füo redargu.

gem, 30

torem V

tiones ;. quomodo laborauit clamans , & rauce fa.

Pilatus ]

éte fünt fauces eius ? An ideo iam tunc tacebat

ob aliu

quia raucus erat, qui fine cauífa tantum clamaue-

Tudei f

rat ? Et illam quidem eius vocem de pfalmo quo-

dam.in cruce nouimus

DEVS DEVS meus, vt

àd eius

quid me dereliquifti ? Sed- quanta illa vox fuit

nur, quæ

aut quam diuturna, vt in ea rauce facte eflent fau-

mit &

ces eius ? Diu clamauit : Vze vobis fcribe , & Pha-

quamui

rifei : diu clamauit

Vg mundo ab fcandalis.

Et

qui d

iuffffe

reuera quomodo raucus clamabat , & ideo non in-

tel-

COtOnQ

Confiderationes de. Pafl.. Dom

401

hoc pf

tellipebatur, quando dicebant Iudei: Quid eft, quod

1 Bouimus

dicit ? Durus eft hic fermo , quis poteft illum

IU popi

eudire ? INNon fcimus, quid dicat.

Ile omnia

Lesims

verba dicebat: fed illis raucc fuerunt. fauces eius,

eFe, qu

qui voces eius pnon intelligebant.

Laboraui cla«

mofeimuis

mans, rauce facte funt fauces meg,

Tücas f&

S. AVGVS TIN VS. enarrat, in pþlm. LXVIIT

1mus, fed

Idebat: eig

Jqom. IV. pag..603.

ilmo di

CONSIDERATIO CLXXX

idiens , &

Junc ergo apprebendit Pilatus IESPM , & fla-

& Quod n

1OANN. XIX.,

I.

Rolandum

gellauiz.

t fe, fit

um Iudazi clamaffent, non IESVM fibi a Pilato

C

üt hon

dimitti velle per Pafchz, fed Barabbam latro-

nem, non Saluatorem , fed interfectorem , non da-

Tedargu.

( Ia

torem vite., fed ademtorem : Tunc apprehendit

tacebat

Pilatus IESVM , & flagellaui

Hoc Pilatus non

ob aliud feciffe credendus eft, nifi vt eius iniuriis

CidInaUC«

ludei fatiati, füfficere fibi exiftimarent , & víque

30 u

eus., vt

ad eius mortem fzeuire defifterent

Ad hoc perti-

x füit,

net, quod idem Prafes cohortem füam etiam per-

fent f

mifit facere , que fequuntur, aut fortaffis & iuffit ,

& Die

quamuis hoc Euangelifta tacuerit

Dixit enim ,

Pilatum tamen id

T k

quid deinde fecerint milites.

jufüifle non dixit

Et milites , inquit, ple&tentes

n0n il

t

coromam de fpinis, impofuerunt capitdi eius, &

ve-

U

408

Caput X

didiie E

Srefte purpurea circumdederunt eum.

Et veniebaütt

ad eum , & dicebant: Aue Rex Iudaeorum.

Et

CR; Ro

dabant ei alapas;

Sic implebantur, que de fe

ib d

berctüt,

predixerat. Chriftus

fic Martyres informabantur

&d omnia, quze perfecutores libuiffet facer

Terandüs

pere

ferenda

fic paulifper occultata tremenda potentia;

pE ap

[

ommendabatur prius imitanda patientia

*

fic re-

el

catorum

gnum , quod dé hoc mundo non erat, füperbum

inundum non aátrocitate pugnandi, fed patiendi hu-

qur , d

iilitate

vincébat :

fic illud granum multiplican-

lum non

dum feminabatur horribili contumelia , vt m1rab1h

$

pullularet in gloria.

AL

Y

S. AVGFSTINVS.

Païtat

CXFIL i

CQ

doann. Tóm. III. part. Il pag. 793.

[

CONSIDERATIO CLXXXI

m

-

Er flagellauit.

LOC.

CIT.

Cnaf

81

arabbas latro , qui feditiones faciebat in turbis;

xl

B

leut «

qui homicidiorum auctor erat, dimiffus eft po-

fine Vi

pulo Iudgorum, id eft, diabolus, qui vfque hodie

regnatin eis, & idcirco pacem habere non poffünt.

mordio

IESVS autem a Iludais traditus abfoluitur ab vxote

TOnane

EE

Pilati, & ab ipfo Prefide iuftus adpellatur.

ent,

centurio confitetur , quod vere DEI Filius fit.

Tdia z

Querat eruditus le&or, quomodo fibi conueniat

leret v

Pilatum lauiffe manus füas, & dixiffe

Innocens e20

quanti

At

fum a fanguine iufti huius ; & poftea flagellatum tra-

di-

Confiderationes de. Pa[J. Dom.

403

Yetiebagt

didiffe IESVM, vt crucifigeretur ? Sed fciendum

Qu R

eft, Romanis eum legibus miniftraffe , quibus fan-

l de fs

citum' eft, vt, qui crucifigitur, prius flagellis ver-

frmabantur

beretur.

'Traditus eft itaque IESVS militibus ver-

Cfe, pet.

berandus , & illud facratifimum corpus, pectusque

à potentia

DEI capax flagella fecuerunt.

Hoc autem factum

it f

eft, vt, quia fcriptum erat : Multa flagella pec-

füperbum

catorum , illo flagellató , nos a verberibus liberare-

itiendi h-

mur, dicente Scriptura ad virum iuftüm

.

.

Flagel-

uültipliane

lum non appropinquabit tabernaculo tuo.

't mirabil

S. HIERONTMYVFS. li IV. in capw

XXVIL Mattb. Tun. IV. pag. 136.

ATT it

CONSIDERATIO CLXXXIIE,

T

- » É fagelauit.

LOC. CIT,

J

[]

ignanter de Domino IESV dicitur : Quüm dileQ

*

in turbis;

xiffet füos, qui erant in mundo , in finem di-

i t po»

lexit eos, Excellentiorem quippe erga homines in

fine vite fuc dilecionem exhibuit, quam in pri-

ye hodie

poffunt

inordio egerit, vt in eorum cordibus arctius infixa

remaneret.

ab Vyote

Quod enim ex corporali actione de-

D

m

erat, ex imrmenfitate in fine füo füppleuit operis.

lus fi

"Talia nempe géffit, vt mortalium omnium fibi va-

nenidt ,

leret vendicare affe&tum. —Vt igitur o homo Ícias,

cens efo

quanti te aftimauerit Chriftus, vt compaffione pa-

1EUTD Frä-

]

tiaris cum illo , Vthle amori iphus vices repende-

[

Te

Ü

404

Caput Xl

re poffis, hortor, atque commoneo , quatenus ia

gt &fPe&t

ipiritu in prattorium Pilati introeas , diligentiffimeque

gouilimum

confideres, quid tuus ptopter te in eo fuftineat

iptcmitate

DEVS. Laehrymas habeto paratas , cordis gemitum

percufïum

tene, vt, quum lamentationes , carmen, & v« in li«

venera 0O

bro vitz repereris fcripta, non folum te, verum eti-

ts nodt

am, qui te audierint, prouoces ad lamentum. Nullus,

Ya notti

vt arbitror, a fletu continere fe debet, quum DEÉ

Torrendum

Fiium, vt ibi duriffime flagelletur , in pretorium

elonm -

1nente confpexerit introduci.,

Nunc itaque horren-

ris, Opp

dum corám te pofitum attende Ípe&taculum.

Ac-

dilsniari ]

cedunt miniftri crudelitatis ad Dominum, quatenus

tur Ànge

detraéctis veftibus illum nudum exhibeant.

Porro

nés, vid

tanquam agnus coram tondente fe non aperuit os,

contenni

conuitia patienter audit, tranquillo animo f& ex-

fima fiüpe

fpoliari permittit.

Tanta fiquidem manfüetudinis

attritum,

eít vfus modeftia , vt fórte de adítantibus quos-

nunc & t

dam incitaret ad lachrymas.

Cuius, oro, tam fer-

ge dolott

reum pe&us tanti non emolliret duritiam benigni-

ornamemn

tas Redemtoris ? Ligatur, czditur, totoque flagris

afpetge (

corpore difüpatur. NNunc ícapulas, nunc ventrem,

cordis ü

nunc brachia, nunc crura cingunt. Vulnera vulneri-

conform

bus, plagas plagis recentibus addunt;

Hinc liuor tu-

Tente,

mens, inde fanguis erumpens.

Variatum cute de-

$

coriata reddit corpus , adeo , vt membrorum com-

«QUe Qdj

pages vifibiles fierent.

Prophete vaticinium tunc

completum fuit dicentis : Vidimus eum , & non

crat 1

405

Con(iderationes de ngf Dom.

Qüttenys il

erat afpe&üs; & defiderauimus eum, defpectum, &

F inen

nouiflimum virorum , virum dolorum, & fcientem

Q füftitese

infirmitatem : reputauimus eum quafi leprofum , &

( Fnitm

percuffum a DEO , & bumiliatum.

"

Ipfius autem

x & Væ in li,.

reuera liuore fanati fumus.

Nam propter iniqui-

» Verüm etj

tates noftras vulneratus eft, & attritus propter fce-

. Nilus,

lera noftra, - - O inaudita a feculis crudelitas ! o

quim DyT

fretorum

horrendum fpectaculum ! regem aï'picere gloriz, cui

celorum famulantur obfequia, tantis laceffiri iniu-

Ue Dorren.

riis, opprobriis grauari , atque incomparabilibus

U Á

dilaniari poenis.

Mirabantur plane coli, miraban-

» Quatenus

tur Angeli, omniumque ccleftium fpirituum legio-

t Pomo

nes, videntes Verbum, per quod facta füunt omnia,

Deruit os,

contemni a perfidis : Sapientiam hominum fordidif-

10 fe ey«

fima füper fe fputa füfcipere : vndique DEI Filium

füetudinis

attritum, defpe&tum , agitatum, illufum. Sume igitur

X5 qu« 9

nunc & tu, o anima mea, lamentum grande : plan-

, lm fere

ge dolores Domini tui, depone nuptialem veftem ,

| benignie

ornamenta regalia tibi conceffa ; induere cilicio ,

üe fugns |

afperge caput tuum cinere, faciem immuta : atque

Ventrem,

vulnetie

cordis tui gemitu illius leni moerorem , totam te illi

conforma, & fi non vales corpore; hoc faltem age

]iuor Qu«

mente.

cute de«

S. LAVRENTIVS. IVSTIN. de. Cirifti

m Com«

um tunc

agone cap. XIF. pqg. 31g.

-

& non

enit

C e

CA-

(

406

Caput XII.

ET LE LVL LE LT LERECLSLSLTLELE LE

eropen

CAPVT XII.

hex Iu

/y,

Z

*

MX

W.

44 Coborte. militum. fidli , þerþnatzque Regis

arandint

inflar contemnitur ;

& ponel

À Et primum quidem «vefle coccinea ,

dabaot :

11. Tum corotia [Dinea , atque. arundineo fceptro,

CON

111. Denique verberibus , &?. JDutis,

T n

lV. liisque indignis modis ludificatur , atque

Vr

affigitur. MATTH. XXVIL 27. MARCL XV.

16

IOANN. XIX. 2.

Hl

Q

d

(a) "T'unc. milites Prafidis fuüfcipiene

tes IESVM, (b) duxerunt eum in atri-

& ]iuort

tos fait

um pretorii : & (a) congregauerunt ad

eum vniuerfam cohortem :

non Xk

omna .

I. Et exuentes eum , chlamydem cOCe

volupt

cineam circumdederunt ei:

effent.

& lachr

II. Etple&entes coronam de fpinis, po-

fuerunt füper caput eius, & arundinem in

)on f«

tabant

dextera eius.

Ws juls

IIl. (d) Et veniebant ad eum, (a) &

feneris

genu flexo ante eum , illudebant ei, ( b ) &

colaphi

coce

Confiderationes de Pa[J. Dom,

407

Poy

coeperunt fa!ntare eum , (a) dicentes: Aue

Rex Iudaorum.

IV. Et exfpuentes in eum , acceperunt

Pt Rn

arundinem, & percutiebant caput eius : (b)

)

& ponentes genua , adorabant eum, (d)&

dabaut ei alapas.

W a,

CONSIDERATIO CLXXXIII.

Af , (l

Junc milites Prafidis fulcipientes IESPM in pra-

IRCL. XV.

Lorium , congregauerunt ad eum «miuerfam cobortem,

MATTH. XXVIl. 27

H

uafi pa&o eum omnibus inito , diabolus tune

ufcipiene

Q

choreas agebat

Efto enim, ludzos inuidia,

In atrje

& liuore tabefcentes

tunc aduerfus eum debaccha-

tos fuiffe, cur, & qua de caufa etiam milites ? An

rünt ad

non ideo , vt patet, quod diabolus tunc apud

&m C0í

omnes debaccharetur ? Nam contumelie ipfi illate

voluptati fibi erant , crudeles , & inhumani cum

effent.

Cum ením oportuiffet illos reprimere fe ,

& lachrymari, quod etiam de plebe dixeris, hoc

ni$, pO»

Inem 1f

non fecerunt ; immo contumeliis afficiebant, infül-

abant, vt fortaffe grati Iudais efient, vel etiam pra-

uis fuis vtentes moribus: contumelie vero diueríi

(U&

gencris erant.

Nam diuinum illud caput. modo

(b)&

eolaphis cedebant, modo fpinea corona dedecora-

LOA

e

bant,

4c8

Coput X1.

bant, modo calamo percutiebant viri fcelefti, & ex«

encultit

fecrandi.. Qu nobis poítea erit excufatio, cum ex

Jemnitàt

contumeliis ad iram concitamur, poft quam hoc Chri«

gumero

fchatis

ftus paffus eft ? Extremus certe contumeliarum ter-

minus erat id, quod tunc fiebat,

Neque enim pars

bus vbi

tantum, fed totum corpus contumeliis afficiebatur ; ca«

prædicel

put per coronam, & calamum, facies colaphis , & fpu-

ditr d

tis, genc alapis, corpus totum flagellis, nuditate, ami-

pter ha

&u chlamydis, & fimulata adoratione, manus ca-

que def

lamo, qui pro fceptro datus eft, os rurfüm per ob-

jn omp

latum acetum.

Quid his grauius, quid contume-

fenper

liotus ? Hec omnem excedunt orationem.

Ac fi

ma val

enim timerent, ne quid in tanto facinore deeffet,

Verbis

Prophetas quidem manibus fuis interficiebant, hunc

tremi|

ex iudicis fententia.

Sic omnia faciunt, fuis occi-

euxdes.

dunt manibus , damnant, & fententiam ferunt, etiam

$

apud Pilatum dicentes : Sanguis ejus fuper nos, &

9. L

füper filios noftros.

Infültant, contumelias infe-

rfunt, vinciunt, abducunt, militibus contumeliarum

u

audores funt, cruci affigunt , conuitiantur , con-

D

fpuunt , derident.

Nihil hic Pilatus intulit, fed

omnia illi fecerunt , accufatores , iudices, carnifi-

ces, nulám non agentes perfonam.

Hec apud

]

nos leguntur, cum omnes vna conueniunt. Nam,

ne gentiles dicant, clara , & fplendida populis ex«

o

Váryi

hibetis, vt fipna, & miracula; hec vero probrofa

QC.

| Cokþderdtiones de Paff. Dom.

409

e&i,& D

occultatis ; id difpenfauit gratia Spiritus ,. vt in fo-

0, Cürn q

lemnitate maxima , cum viri, mulieresque magno

hocChri.

TU fe

numero adfunt, omnesque omnino in magna Pa-

fchatis vefpera , tunc hec omnia legantur : omni-

€nim p

bus vbique terrarum prafentibus , hec magna voce

Datursci.

predicentur: quibus le&is , & cognitis,, Chriftus cre«

is, & .

ditur effe DEVS , & tum propter alia, tum pro-

tate, at

pter hec etiam adoratur, quod pro nobis eo vf-

DRDUS. CQ

ue defcendere dignatus fit, illaque pati, vt nos

1 per ob

in omni virtutis genere inftitueret.

Hec itaque

COntürmo

femper legamus, nam multum hinc luerum, maxi-

n Ài

qna vtilitas,

Cum enim videris illum & rebus , &

dedft,

verbis adoratum, irrifum, & illufüm, tortum, & ex-

nt, hune

trema patientem , etiamfi lapis fueris, cera mollior

füis oct

euades , omnemque animi tumorem ciicies.

it, etim

S. CHRYSOS TOMVS. Hoil LXXXVIL.

nos, &

ls infe«

gz. LXXXVLIL in Maüb, Tw. VIL pag. $1:7.

neliaruny

CONSIDERATIO CLXXXIV.

ir, COf

t exuentes eumy chlamydem. coccineam circumdede-

ylit, fed

" Cartifie

rült ei C?c. ^ MATTH. XXVIL 28.

«c qui

ilites quidem, quod Rex Iudeorum fuerat ap-

M

, N

pellatus, & hoc ei fcribe, & Sacerdotes cri-

yulis eX«

men obiecerant, quod fibi in populo lfraelitico

robro

väzrpaz'et imperium, iludentes hoc faciunt, vt nu-

Q

o

da-

)

410

Caput XIl.

datum priftinis veftibus, induant purpura , qua Re-

& qux

ges veteres vtebantur, vt pro diademate imponant

ic : D

Nante

ei coronam fpineam, pro fceptro regali dent cala-

fOlEIC , h

mum, vt Matthaus fcribit, & adorent quafi Regem.

Nos autem omnia hzc intelligamus myftice.

Quo-

pecca'.um

modo enim Caiphas dixit : Oportet vnum hominem

genninab

entia tuà

mori pro omnibus, nefciens , quid diceret: & ifti,

qeue n

quodcunque fecerunt, licet alia mente fecerint , ta«

men nobis, qui credimus , facramenta tribuebant.

im Luc

Notandum autem pro eo,quod Marcus ait : Etin-

daitur ,

Yi (üb

duunt eum purpura , Mattheus ita pofuit: Et exuen-

perhiben

tes eum, chlamydem cocceineam circumdederunt ei.

«ntia, :

Vbi intelligitur, quod Mattheus ait, chlamydem

coccineam circumdederunt ei , hoc Marcus dixiffe,

&utem v

inmort

indutum purpura. Pro regia enim purpura chlamys

illa coceinea illudentibus adhibita erat, & eft rubra

enim pi

quzdam purpura cocco fimillima. Poteft etiam fieri,

filüs, f

vt purpuram etiam Marcus commemorauerit , quam

piftone

dunyat

chlamys habebat, quamuis effet coccinea, Myftice

enn in

ergo in purpura, qua indutus eft Dominus , ipfa

cius caro , quam paflionihus obiecit, infinuatur. De

& D

qua pramiffa dixerat prophetia; Quare ergo ru«

velutor

brum eft indumentum tuum, & veftimenta tua qua«

minija

&i calcantium in torculari ? Ín corona vero, quam

fed if

portabat , fpinea noftrorum füfceptio peccatorum ,

&orm

pro qua mortalis fieri dignatus eft, oftenditur, lux«

005, d

ta

'

Confiderationes de Pa, Dom,

411

»QUa fs.

ta quod präecurf'or ipfius teftimonium ei perhibens;

irponant

ait : Ecce agnus DEI, qui tollit peccata mundi.

dent ejh.

Namque fpinas in fignificatione peccatorum poni

j Regem,

folere , teftatur ipfe Dominus, qui protoplafto in

« Quo.

peccatum prolapfo: Terra tua fpinas , & tribulos

hominem

germinabi; tibi.

Quod eft aperte dicere: Confci-

:t:&i&i,

entia tua punctiones tibi , & aculeos vitiorum pro-

Crnt , t«

creare non defiítet.

Quod vero iuxta Euangeli-

ibuebant,

um Luce Dominus apud Herodem alba vefte in-

L: E.

duitur, in ceteris vero Euangeliftis a militibus Pi-

"E XUeT

lati fib coccineo , fiue pürpureo habitu illufus effe

lenunt ei

perhibetur, collata vtraque narratione, in vno, inno-

hydem

centia, & caftitas affümpte humanitatis ; in altero

$ dixify

autem veritas paffionis, per quam ad gloriam regni

Sicut

diüamys

immortalis effet peruenturus , exprimitur.

oft rubra

enim purpura colorem fanguinis, qui pro nobis ef-

jur feri

fufüs eft, imitatur, ita & habitus regni, quod poft

it, quum

paflionem intrauit, nobisque intrandum patefcit ,

Myfüice

infinuat. Verum quia dicit Apoftolus : Quotquot

us, ipà

enim in Chrifto baptizati eftis, Chriftum induiftis,

itot, De

& Efaias Domino de ele&tis omnibus : His, inquit,

180 Is

velut ornamento veftieris, poteftin hoc vtroque Do-

Q que

mini habitu, inimicorum quidem fententia probrofo,

fed ipfius.Domini eleGione gloriofiflimo , omnis ele-

), quam

IOfUfD

&orum . eius multitudo , quze in martyres veneran-

y, It«

dos, & ceteram fidelium plebem diftinguitur , aptif

fime

a

pec4

412

'G:zfut XIL

fime defignari,

Alba etenim vefte induitur, cum

fatione

munda iuftorum eonfeffione circumdatur.

Purpu-

gunqu

cohots

ra, fiue cocco veftitur , cum in triumpho victorio«

forüm Martyrum gloriatur.

ge. Í

defurln

FENERABILIS BEDA. lb IV. i

ln b

eap, XV. Marci. Tïm?. V. pag. 201.

2nno :

CONSIDERATIO CLXXXV.

qun elt

fipentes

Colamydem coccineam circumdederunt ei,. Et pleö?em

my m

tes coronam de fpinis , pofuerumt fuper caput. eius , C2

etin

arundinem in dextera eius &6« L. C V« 28. 29

il Ra

erifimile eft, vt im primordiis tunc nouite&

füiorum

V

erecti Imperatoris, milites nondum difciplinee

alipare

ordinem conferuantes, decenteri extra confüetudi-

& nunt

nem diftipline , que nunc eft, facerent in Salua-

h ff

torem , quando accipientes eum in praetorium ,

Cotona

ts

congregauerunt totam cohortem, & fecerunt, qua&

feciffe dicuntur , lufüm fibi IESVM facientes, pro-

quonia

pter quod nominatus fuerat Rex Iudeorum, Ego

Cineam

Wfte f

autem puto, milites feciffe , operantibus in fe in-

uifibilibus regibus, & principibus feculi huius, qui

voluer

adftiterunt, & conuenerunt in vnum aduerfus Do-

fit,0

minum , & aduerfus Chriftum eius , vt videatur illa

quoni

delufio eorum potius fuiffe, quam hominum: eo-

]ESV

rum autem , qüi non cognouerunt in illa difpen-

qum

fa-

Confiderationes: de. Paff, Dom.

419

U* em

J fuione Sapientiam DEI: Si enim cognouiflent ,

! Ufpüs

| nunquam Dominum Maieftatis crucifixiffent, Ergo

Vidorios

cohors illa myfterium erat militie alicuius mali-

gna. Etexpoliauerunt eum veftimenta eius , quae

d

defurfüm habebat, tunicam inconfutilem , & fto-

iam : hec enim veftimenta eius talia defcribit Io-

annes : Et indüerunt eum, deludentes propter no-

$Uf

men eius regale, coccineam chlamydem , non intel-

ligentes, quod agunt.

Illaa autem coccinea chla-

D.

mys myfterium erat coccinei figni, quod fcriptum

NUA

eft in IESV. Naue ,/quod ad falutem fuam habuit

9j

ila Raab, & in Genefi, quod fa&um eft in vno

nouiteg

f)iorum Thamar ad manum nafícentis, vt. coccum

fcipline

alligaretur in figno futurz páflionis Chrifti. Ergo

Yüetudi«

& nunc füfcipiens Dominus coccineam chlamydem,

NU

in fe fanguinem mundi füfcepit, & in fpinea illa

Ofium ,

corona füfcepit fpinas peccatorum noftrorum intex-

i, qua

tas in cagite fuo.

Et de chlamyde fcriptum eft,,

$, pro-

quoniam denuo fpoliauerunt eum chlamydem coc-

cineam ; de corona autem fpinea nihil tale Euange-

, E

1 fe i

lifte fcripferunt , propterea , quod & nos quzrere

is, qui

voluerünt exitum rei de corona fpinea femel impo-

üs Do-

fita, & nunquam detracta,

Ego igitur arbitror,

quoniam fpinea illa corona confumpta eft a capite

xtür ia

1: Q

JESV , vt iam non fint fpine noftre antique, poft-

difpe«

quam femel eas a nobis abítulit IESVS fuper vee

Qe-

fe

ees

414.

Copue X11.

nerabile caput füum. — Si autem & de calamo, quem

ii

pofüerunt in dextera eius , aliquid dicere conuenit,

jier (

huiusmodi dicimus rationem.

contü

Calamus ergoó my-

fterium fuit fceptri vani, & fragilis ; fuper quem

dj&ior

incumbebamus omnes, priusquam crederemus fce«

puum maligni Confidebamus enim in virga cala-

pn

mina /Egypti, vel Babylonis, vel cuiuscunque re«

u

gni contrarii contra regnum DEI,

Et accepit

calamum illum, & virgam fragilis regni de mani-

T

bus noftris, vt triumphet eum , & conterat in li»

u

gno crucis: & pro calamo illo priori, fuper quem

prius recumbebamus , dedit nobis fceptrum regni

Ccleftis , & virgam , de qua fcriptum eft : Virga

gquitatis, virga regni tui : vel virgam , qua cor-

ripiat eos , qui opus habent correptione , de qua

Vt

dicit Apoftolus : Quid vultis, in virga veniam ad

Profí

vos ? Dedit nobis & baculum, vt celebremus Pa-

f

Ícha, fecundum quod fcriptum eft : Baculi veftri

tiofi

in manibus veftris fint : vt celebremus Pafcha , de«

qulti

ponentes virgam calami eam , quam habebamus pri«

Titro

us, quam celebraremus Domini Pafcha,

Percutiunt

Tecop

autem cum hoc fragili, & vano calamo caput

tür,

IESV venerabile , quoniam & femper regnum iliud

bus,

contrarium conuitiat, & verberat DEVM Patrem

lhitior

caput Domini Saluatoris,

Et in his omnibus vni-

talib

genita virtus nocita non eft, ficut nec paffa .e&

quen

ali-

Confiderationes de Pa[J. Dom.

415

quem

aliquid , fa&a pro nobis maledictum , cum natura-

Jnuemt,

:

liter benedictio effet :

fed cum benedi&io effet ,

9 my 2

confumpfit, & abfoluit, & dlfïïpauxt omnem male-

" qen 3

dlähonem humanam,

lus (t«

ORIGENES in cit, locum . Matibei ïbm. IIl

t t

pae. 919.

I(ue f&

accopit

CONSIDERATIO CLXXXVI,.

« [nan.

E genu fexo anbe eum , illudebant &i , "dicett-

t in li

? quen

te$ : 2due Rex ludeovum. Et exfbuentes in eum,

acceperunt arundinem , 69 percutiebant caput

| TC

Vi

ens.

Loc. CIT. V. 29. 30.

i& CQf

bi, oro, mutato habitu illufus eft Chriftus ?

Nonne in domo Herodis Regis , & Pilati

de qui

um ad

Prefidis ? Iam attende palatia prafulum,

Ponunt

us Pa«

figna fua figna, fericis apparatibus ornantur, pree

| veftn

tiofis veftimentis induuntur, famulorum vallantur

ha, d&

qultitudine , adulatoribus replentur , & quod fine

Is pri

morore dici non poteft, domus, quz egenorum efle

eutunt

receptacula debent , Imperatorum palatia indican-

caput

tur,

'Taceo de cibis, poculis , ele&tuariis , fapori-

n iliud

bus, vafis argenteis & deauratis, iocis , confabu-

Dtrem

lationibus , obtre&ationibus , & aliis quamplurimis

s VDl

talibus , quz in fecularium Principum edibus fre-

(b d

quentantur, Inlocis, vbi huiusmodi fuint, habi-

ii

t2.

(

416

/

Caput XIT.

g

tationem non inuenit Sapientia ; neque qui íllam

agnofcat, reperitur, -Propterea quafi ignota, & aliee

pa irridetur , & fübfannatur.

In plateis itaque Pra-

$900. f

fulum male viuentium, & in Ecclefia temporalia lu-

ginandi

fimul bo

cra quzrentium, ac füperbie faftu tumentium , myfti-

ceChriftus in purpura illuditur, fed a diuitibus diade«

padi d

sate fpineo coronatur.. Sunt etenim diuitie fpins

voluit fi

acuüflime , quz rationale caput hominis pungunt,

feeptro.

ratür, q.

& perferant, indeque fàanguinem ebullire faciunt

copiofe.

intusque

Incredibiliter diuitiarum amor, & terre-

narum immoderata cogitatio facultatum — mentem

d pou

fpargunt, diflipant vnitatem, pacis bonum perdunt,

quià in

tr, À

& amatores fuüos innumerabilibus delictis immer-

gunt.

luxta criminum quantitatem fpiritualiter fan« :

quattis

guis emanat.

In fanguine quippe peccatum ex-

fert pe

primitur, dicente Propheta : Libera me de fangui-

Ex preh

nibus DEVS.

Poffidende igitur fünt diuitie or.

di, inq

eleuatu

dinato cum affe&u. In ipfis nequaquam finis con-

fütuendus eft. Erogande fünt, vt multiplicentur,

enit ;

atque proficiant in futurum, quemadmodum Apo-

Infecu

ftolus exhortans dicit : Diuitibus huius feculi preci-

Tanquar

pe, non füblime fapere, neque fperare in incerto di-

tem v

uitiarum , fed in DEO viuo, qui preffat nobis omnia

&terma

abunde ad fruendum , bene agere , diuites fieri in

& nit

nem f

bperibus bonis, facile tribuere , communicare ,

ihqfaurizare fibi fundamentum bonum in futurum,

profea

vt

Conjz'demtiohes de Paff. Dom.

417

QU f

vt apprehendant veram vitam.

Contemtus ergo

U. & li,

opum futura non carct mercede , & prafenti com»

AQque Pro,

modo.. Mentis etenim extollentiam deiicit, & do.

2ORalia ln«

Cohzrent frequenter

sninandi extinguit affectum.

Iv my(ti

fimul bonorum temporalium affluentia , & princi-

bus diadé«

pandi amor.

Hoc indicauit Mediator , qui illudi

Liz fb

voluit ficut in corona fpinea, ita & in arundineo

DUngunt,

Íceptro.

Merito terrena dignitas arundini compa-

: faciunt

ratur, quz exterius viret , & tamen infructuofa ,

& tere.

intusque inanis cít, & vacua, Quis in afpe&u pri-

Rentem

mo potentum feculi non appeteret faftum ? Quid.

perdupt,

quid in ipfo eft, arridere , atque virefcere credi-

» immet-

tur. Accede autem propius, diligenter confidera ,

liter fan«

quantis intus agitetur curis, quale etiam foris pro»

AUL x«

ferat germen , vtique inutile, & cito periturum,

e fanmui.

Ex preteritorum fcientia prefentia iudicabis, Vi-

t ots

di, inquit Propheta , impium fuperexaltatum , &

D COII

eleuatum ficut cedros Libani, tranfiui , & non

[icentuy

erat : quaefiui , & non eft, inuentus locus eius.

m Apo.

Infecundi prorfus fünt , qui dominantur, & vacui

l[ prati

tanquam arundines, infecundi aliis, fibi ipfis au-

tem vacul.

erto d

O quantum in ipfis, & per ipfos

du

eterna illuditur Sapientia , quae ex füi munditia ,

feri i

& naturali excellentia attingit a fine víque ad fi-

nicate

nem fortiter , & difponit omnia fuauiter.

Illam

ICUFUIT

profe&o irrident, quum illius honorem fibi arro»

v

l

gant,

(

418

Caput XII.

ent tU

$ant, & volunt tyrannice preeff? hominibus - -

Nunc itaque Reges intelligite ,' erudimini, qui iu-

ordinatio!

dicatis terram, nolite extollere in altum cornu ve-

virtucibus

ftrum , neque loqui aduerfus DEVM iniquitatem.

goorum |

Quoties ex poteftate veftra infolefcitis , atque de-

JEquilis

uendó p

linquitis , veftro arundineo baculo Chrifti caput

percutitis. - - Pro eruditione igitur veftri in il-

ter Viuer

lufione fui arundinem tenere in dextera voluit ,

ytumqu

fed pro do&orum ecclefiafticorum carnali confutan-

mors d

da intelligentia in faciem confpui dedignatus non

mum, qu

verborui

eft, Spiritualiter quippe confpuitur Chriftus , quan-

do carnaliter intelle&a diuina in ecclefiis pradi-

Jamine «

cantur eloquia. Nempe fapientie coleftis pulchrie

pus com

tudinem fedant, qui verbum DELI annuntiantes ,

dos ferm

carnaliter

viuunt.

Preconem veritatis audi

d (übu

fimolatis

Caftigo , inquit , corpus meum, & in feruitutem

redigo, ne forte, cum aliis predicauero , ipfe re-

vera. il

probus efficiar.

Nouerat, vitam laudabilem plu-

Sacerdo

rimum predicationi conferre: ne igitur contemne-

bat ; .

retur fapientia Verbi, ne Chrifti facies fputis illu-

bant, f

fionum fpiritualiter turparetur, tanta fe Paulus ce-

Prophet

de macabat.

Cauebat, ne mundi huius fapientl:

hic lab

am loqueretur , ne doGrina difcreparet a moribus,

dtam

fieretque ludibrium auditoribus Chriftus, qui loque-

dicium,

batur in Paulo, dicente ipfo: An experimentum

; Cdit

queritis eius, qui in me loquitur Chri&us ? Time-

Qu |

ant

Confiderationes de Piqlä.l D. — 419

ibbus ..

«nt itaque verbi DET tractatores in vite füs de.

Di, QU il

ordipatione illudere Chrifto,

Studeant , fuüum

[ COT v

virtutibus decorare fermonem , atque diuino in

Bipifztem.

morum probitate auctoritátem praeftare eloquig.

. atque de«

ZEqualis periculi res eft, DEI verbum male vi-

iil eput

uendo proferre, & fane Chrifti do&rine nequi.

'éiri jn jl

ter viuendo contradicere.

Vtrumque damnabile ,

1 TOi ,

vtrumque odiofum eft Chrifto,

Porro Sapientia

CODfütan

znores deteftatur male viuentium , eorum potiffi-

Dabus non

mum, qui cauterizatam habentes confcientiam , fub

lus, qua

verborum fonora altitudine, aut füb fan&titatis ve-

fis predi.

Hi totum Ecclefiz cor-

Jamine derogant veritati.

is pulciri

pus commaculant, atque corrumpunt.

Per blan-

Untintes

-

dos fermones , & fucata verba imprudentium cor-

üs aud:

da fübuertunt.

Oftentant quippe ex verbis, ex

erituterm

fimulatis actibus, fe honorare Chriftum, quum re-

yipfere

uera illi turpiter illudant. Horum geffit imaginem

ile plüe

Sacerdotum irrifio, quando genua ponentes dice-

Ontemnee

bant: Aue Rex Iudseorum,

Ore fuo benedice-

ouLis lll

bant, fed corde füo maledicebant. De talibus per

qulus cg-

Prophetam Dominus conqueritur dicens: Populus

fipient*

hic labiis me honorat, cor autem eorum longe

moribus,

eft a me, quafi gens , que fecerit juftitiam , & iu-

u loqute

dicium.

Hypocrifi quum fint pleni, quamdiu péc-

imentuttl

candi captauerunt facultatem, fanctitatem fimulant,

? Time

Quum opportunitas ilis aderit, pre ceteris Chri-

ant

ftum

(i

420

Caput. X11

ftum fpiritualibus: illufionibus derident

Horum ,

COR

N

ficut & aliorum propera erit perditio

Sua

quippe damnatione , fuisque illufionibus fideles eru-

dient , nec auertent ,

fed . potius

conuertent

j

L'f

ad Chriftum.

Pro eisdem Patrem deprecans ait z

a

NNon erubefcant in me, qui exfpe&ant te . Domi-

ne virtutum , non confundantur füper me , qui

querunt te DEVS Ifrael

Hzc fünt fpiritualia mo-

nita tua. Domine IESV , quibus in. myfterio cor-

lii

poree illufionis tuz proficientes erudis viros, &

per ipfos Ecclefiam , quatenus virtutum perfectio-

ne imbuti, v& perpetue mortis euitent,

'Tu nem-

].

pe folus es

qui lamentationis promoues gemitum,

& carmen amoris immittis

, atque interminati fup-

plicii lachrymofum ve euadele doces.

Fal

QVA

»

LAVRENTIVS IVS TINIANV.S.

HISTO!

de Triumph. Chrifli agone. cap. XIV. pag. 315. 316

UN

C

—

u

z

Y

w

"YT

L

N

x

A

G-

)

gy

A

&x

((

d

MX

z

VN

l

[

E

m

)

VN

wazlemtiaües ' Paf...Dom.,

t. H()mm j

£.

lo — Gu

CUA 3

PA

93

d-

h-!

s

DN

$s

YR

CEDVaSC

t YS

v

L

Wu/

Is

5 fideles em.

E A

Y

Vs

95

Cohtertent

z

Vees

e ww

Drecans aite

f o

[2

M.

p 4

E

3

ii k

x

W

W.

L te. Dogi.

Z UC

t3es -

W XDA

NNS

T , qm

ititudlia mo-

P

*

SIO

yflerio. cor.

d

? viro, &

DOMINI NOSTRI

n perfettio-

B

IESV CHRISTI.

5 Qemitum,

PARS POSTERIOR,

Tinit fup-

QV/E . DOMINICJE ' PASSIONIS

,'IANVSL

HISTORIAM À LATA IN CHRISTVM

jj if

MORTIS SENTENTIA PROSEQVITVR

VSQVE AD EIVS SEPVLTVRAM,

CAPVT XIII,

77

D

Piletus: Dominum flagris lacerum, f-

.

^ . i, Cruentisque itfignibus illufai

populo exbibet : & quarta *ice

: innqcentiam eius. populo declaràt. 10AN. XYX. 4.

du i

11.

Caput X11I.

(

422

TE

Mox de mouo bla[pbemie crimine actu-

Jl

fütum — denuo. in pratorio examinat

ABIDEM,

fermon

V. 9.

pretort

Vnde €

lil Manus coram populo abluzt MATTH.

XXVII. 24.

non de

lF. Dimifoó Bardba;lESF M tradit

hi n0n

MATTH, XXVll

26

MARCIÍ.

fiabe0

erucifigendum.

. 15

LUCE. XXIHL, 24. IOAN. XIX. 16.

dimittal

beres p

I. (d) Exiiiter go iterum Pilatus foras,

tibi da

& dicit eis : Ecce adduco vobis eum fo-

me tra

fas, vt cognofcatis, quia nullam inue-

Ftex

nio in eo caufam.

( Exiuit ergo IESVS

IUdæl 1

portaens coronam fpineam , & purpureum

dimitt

veftimentum. ) Et dicit eis

Ecce ho-

€nim , !

mo. Cum ergo vidiffent eum Pontifices,

far

& miniftri , clamabant dicentes : Crucifi-

fermon

ge,crucifige eum. — Dicit eis Pilatus : Ac-

dit prc

cipite eum vos, & crucifigite : ego enim

thoftro

non inuenio in eo caufam. Refponderunt

Ent a

ei Iudei : Nos legem habemus , & fecun-

fexti,

dum legem debet mori, quia Filium DEI

Tl adt

fe fecit.

lT.

fie

Conliderationes de Pa[]. Dom.

423

iif qtgy.

Il. Cum ergo audiffet Pilatus hunc

Tipsy,

fermonem , magis timuit. Et ingreffus eft

pretorium iterum : & dixit ad IESVM :

- MATTH,

Vnde es tu ? IESVS autem refponfum

non dedit ei. Dicit ergo ei Pilatus : Mi-

M inadi

hi non loqueris ? nefcis, quia poteftstem

MARCI,

habeo crucifigere te, & poteftatem habeo

XIX, 16,

dimittere te ? Refpondit IESVS : Non ha-

beres poteftatem aduerfum me vllam , nifi

A5 foras,

tibi datum effet defüper.

Propterea qui

eum fo«

me tradidit tibi , maius peccatum habet,

m inye.

Et exinde qusrebat Pilatus dimittere eum.

[ESVS

ludei autem clamabant dicentes: Si hunc

purenm

ce ho

dimittis, non es amicus Cefaris.

Omnis

enim , qui fe regem facit, contradicit Ca-

Ttifices,

fari.

Pilatus autem , cum audiffet hos

Crücifi-

fermones , adduxit foras IESVM , & fe-

Us : Àc

dit pro tribunali in loco , qui dicitur Li-

O. enim

nderunt

thoftrotos , Hebraice autem Gabbatha.

Erat autem parafceue pafche , hora quafi

: fecüfe

fexta, & dicit Iudeis: Ecce Rex vefter.

m DI

llli autem clamabant : Tolle, tolle, cruci-

fige eum. Dicit eis Pilatus : Regem ve-

[

m ^

ftrum

Q

Caput X1II.

424

ftrum crucifigam ? Refponderunt Pontlü-

oNS

ces : Non habemus regem , nifi Cefarem.

Ti 'r8

H

(a) Videns autem Pilatus, quia

J d

nihil proficeret , fed magis tumultus fieret,

1

accepta aqua ,lauit manus coram populo,

dicens

Innocens ego fum a fanguine iu-

eccatu

fti huius : vos videritis.

Et reípondens

l

quipr

vniuerfus populus dixit : Sanguis eius fu-

fc illis ex

per nos, & fuper filios noftros.

pili pett

IV. (b) Pilatus autem volens poe

fufpicato:

pulo fatisfacere, (c) adiudicauit fieri pe-

qetur €0$

ardentes,

titionem eorum.

Dimifit autem illis eum,

cogitur,:

qui propter homicidium , & feditionem

tur itaqu

miífus fuerat in carcerem, quem petebant:

didum e

IESVM vero tradidit voluntati eorum ,

Tne non

(d) vt crucifigeretur.

poo fà

lutis, ni

quod im

zM

,

Cli

|

Z

-

A

hominis

Ed

é

(à

U

peeit

E

qe

)

Y

quppe

[

A

s

hiboit ,

CON-

Confiderationes de Paj]. Dom,

425

t Pouif.

CONSIDERA TIO CLXXXVII,

Cefirem,

3tUS, quia

Jxiuit ergo iterum Pilatus fbras , €9 dicit eis:

Kcce adduco wobis eum foras , «t cognofcatis ,

(s fieret,

quia mullam imuenio im eo caufam.

) populo,

IOANN. XIX. 4.

Iguine jv

fpondens

eccatum quidem non pudet fateri ; immeritó

P

' elts fi-

quippe flagris czeefüm IESVM dixit , eumque

fe illis exhibiturum pollicetur ; hoc tamen mifera-

bili fpe&aculo immaneém eorum rabiem expletum iri

Jlens poe

fufpicatus.

Quin etiath accufare propemodum vi-

fieri pe.

detur eos, vt interficiendi Chrifti iniufta cupiditate

Ilis eum,

ardentes, & a quibus palam, & aperte leges violare

ditionem

cogatur, magno fuo damno, atque periculo. Imple-

tur itaque in Chrifto, & verum effe comperitur, quod

etebant:

di&um eít: Venit Princeps huius mundi, & in

eom,

1ne non inueniet quicquam.

Obferua enim , quo

pa&o fatanas omnibus furfüm ac deoríum peruo-

lutis, nihil plane criminis in Chrifto reperiat ,

quod impa&um Chriíto Seruatori, reum illum effi-

ciat.

Quo modo.igitur in Adam totam in vno

hominis vicit naturam , eam obnoxiam faciendo

peccatis, ita & hic ab ea.füperatus eft: homo

quippe erat, licet natura DEVS, qui.peccatum non

habuit , & quemadmodum ex prauáricatione con-

if

fn-

)N

(

426

Caput X111.

demnatio per vnum ad omnes extenditur , ejus-

L coxS

que rei tefis eft Paulus, quum ait : Quemadmo-

dum enim per vnum deli&um in omnes homines

Tyuit g

in eondemnationem , fic & per vnius iuftitiam in

purpuïeum ]

omnes in iuftibcationem vitz. Iegitur laborauimus

C g

quidem per primum illum Adamum inobedientize

qdbati »

e

d d

morbo , & illius: maledictione

*

locupletati vero

jl

fumus per fecundum , obedientia, & illius benedi-

€&ione, Legis enim Dominus vt DEVS , fuit no-

Vnde fic ab

biscum legis obferuator, vt homo.

nft

€o nos compellari inueniemus : Qui me diligit,

Mo

bri

mandata mea feruabit, ficut & ego Patris mei pra-

lus fpe

cepta feruaui, & maneo in eius dile&tione,

Ad-

]o fatiatü

uerte enim, quo pa&o nobis quidem preceperit vt

omni r

legis au&or, ac DEVS, fua obferuare mandata , &

etiam be

vt nobiscum legis obferuator feruare íe afferat le-

in peiis

gem füi Patris,

Wif a

$. CRILLVS ALEXAND. lib, XII.

cium p

in Joamn. cap. XIX. v. g. Tom. IV. page 1044.

tam ef

rari pof

(e

principi

^f

[

|

]

nE

1

1]

h

Tnngd

AT

|

3099

122v

veluti |

Vs

A

27j

LE

'S

hus

wüïp

eo vi

.

,

"

S

sdiudi 7

bant di

'I((Jfö'

v&xu lu,"1

AE

fima pl

CON-

—

Confiderationes de . Pa[J. Dom.

427

llditur, ó

us

Qütmaino

|CONSIDERATIO CLXXXVIIT.

Ifles hOmines

- Exiuit ergo 1ESF'S, portans coronam [pineam , &

, iufitiam i

purpureum. veftimentum.

Et

dicit eis :

Ecce bomo.

liboratims

Cumn ergo vidiffent ewm Pontifies , C? muimifiri , cla-

Itobedientio

mabant , dicentes : Crucifige , erucifige en, — Di-

Dletati vero

cit eis Pilaius : 4dccipite eum «os , & cruci-

lus benedi,

jigiter, ego enim non inuenio in eo caufam,

$, füt m.

IOANN. XIX. 5. Ó.

Vnde fic aj

onftrauit impie flagellatum , & militum ludi-

Dre diii,

M

briis indigne violatum vniuerfi Dominum Pi-

ls Ti pra

latus, fperans, vel hoc folo indigniffimo fpectacu-

O& .Ad.

lo fatiatum iri Iudeorum intemperiem : fed hi ab

?Coperit vt

omni erga eum humanitate adeo funt alieni , vt

andita, &

etiam belluina crudelitate fuperata, vfque tollantur

allerat

in peius, ac vehementius inclament, morti crude-

liffime addicendum , & omnium feediffimum fuppli-

l, 1l

cium pati cogant.

Quod enim fupplicii genus

M(/7A

tam eft acerbum , vt cum crucis fupplicio compa-

rari poffit ? Solis autem , vt videtur , ludeorum

principibus tantz impietatis originem fapientiffimus

Euangelifta tribuit.

Vide enim, quo paéto acri

veluti quadam cum animaduerfione dicat : Quum

ergo vidiffent eum pontifices , & miniftri , clama-

bant dicentes : Crucifige, crucifige. INam quum in-

fima plebecula Chrifti erumnis mediocriter moue-

retur

N

If4

(

428

Caput X I11,

retur ( miraculorum enim ab eo fa&orum memi-

fii, quim (

nerant ); primi clamorem tollunt ipfi, & fübditee

jois: AC

multitudinis animum efferata rabie füccendunt. Ve-

i eonon i

rum igitur eft, quod de iis apud Prophetas fcri-

Todeorum. -

ptum eit: Paftores ftulte egzerunt , & Dominum

tifcum ii

sendam m

non quzefierunt.

Propterea non intellexit. omnis

grex , & difperfi fünt.

Quod quidem verum eft :

gum mll

Joc cum i

nam, quia ducibus caruerunt, quibus Chriftum agno-

eedis hulu

fcerent pecudes , hoc eft, populi multitudo , idcir-

€o pcrierunt, & in exitiofum aduerfus Chriftum fu-

Romanoru

rorem delapfi funt. | Impietatis enim originem apud

dollicitatus

te perpendito , & eam ludzorum Principibus vti-

am, «6 T

que tribues.

Hi nefarii confilii au&tores prodito-

sate fübfe

rem facris pecuniis conduxerunt: hi cohorte mini-

neom ?

firis adiuncta, Chriftum non fecus ac impuriffimum

nf facim

latronem vincire iufferunt : hi ad Pilatum adduxe-

eite , qui

fcientiam

yunt, & nunc eum verberibus affe&tum , omnibus-

s , m

que contumelis propemodum obrutum cernentes,

ira magis eftuant, & pre immani inuidia vocife-

& n vel

rantur 5 propofitum quippe üis erat, vinez inter-

tite, V

ficere Dominum, cuius hereditatem impune fé ha-

jfüus m

bituros fperabant, &, fi de medio Chriftus forfan

apud vo.

tolleretur , fe tum regnaturos, & füpremis honori-

puniat ,

bus potituros.

Sed vt ait Pfalmifta : Qui habitat

VObis 2

in cclis, irridebit eos, & Dominus fübfannabit eos,

forte ye

Nihi] enim ex animi fententia iis.contigit, fed con-

profefe

Confiderationes de. Paff.. Dom.

429

um Temi

trà, quam optabant, res euenerunt,

Dicit eis Pi-

: ( fübdita

latus: Accipite eum vos, & crucifigite ; ego enim

Münt, Ve

in eo non inuenio cauffam.

Miratur Pilatus, vtrum

Dietas fn

ludeorum populus , & crudeliffima inprimis pon-

Doninm

tificum.turba eo ventura fit audacie , vt tam hor«

ICX Omr Ms

1'endam mortem inferre Chrifto non vereantur

Verum eft «

Idcirco enim

quum nulla ad id cáuffà moueantur.

hln ugn

hoc cum indignatione quadam ait : Mene iniuftee

do , idcir

czdis 'huius 1rb1t1um feciftis ?. Ego contra leges

üitum f

Romanorum etiam innocentes occidam, veftrisque

m apid

follicitatus clamoribus , quod. mihi vfui eft, abiici-

ipibus v

am; ac petitionibus veftris temere , & inconfide-

5 prodito,

rate fübferuiens

nihil graue , aut áeerbum perti-

JOrte mini.

mefcam ? Nam fi nibil impie vos agere putatis ,

Durifimum

nifi facinus iftud graue putatis, vos crucem ipfi fi-

addüse

gité , qui diuinis do&trinis gloriamini, qui ob legum

Ofnibus

Ícientiam füpercilium tollitis , ad cxdem adgredi-

CITentes

mini, impium illud per vos ipfos patrate facinus,

Id VOC

& in veftrum caput 1mpïetatls huius crimina ver-

eg Intef:

tite.

Vfürpate férocitatem Iudaicam, & homicidii

»e fe ha

iftius malum in vos ipfos conuertite

$i lex eft

is forfün

apud vos, que tam grauibus fuppliciis infontem

s honori

puniat, id per vos porro fiat

Ego nusquam

j hab

vobis affentiar

Hzc a Pilato dici quispiam fibi

abit e0$,

forte perfüaferit: quippe eius verba iftiusmodi vim

fed con

præfeferunt

Sed hic rurfüs Iudeorum impudene

tiam

t

RPf

(

439

Caþut XTT.

tiam mirabere, quos ne pudet quidem, a viro alie«

prolem-

nigena iuftitia füperari ; quamuis diuina lex de iis

E

minibus p

dicat: Labia Sacerdotis cuftodient iudicium ,& le-

£em requirent ex ore eius.

um fb

$. CTRILLVS ALEXAND R. loco cit.

fempet »

anto of

Tudeorüt

CONSIDERATIO. CLXXXIX.

guinum ,

Et dicit eis : Exce bomo,

LOC. CIT.

poreum

f

ullum ad excitati animi placandam iram vali-

Fece hof

N

dius arbitror fore medicamentum, nil ad eui-

ferationi

gilandam compaflionem , & iniuriam patientis fic

Angelor

congruit, quemadmodum miferorum miferias ante-

tingaibil

ponere illis.

Facile innatam , & naturalem. com-

entatum.

paflionem trahit ad fe calamitas pauperum , & tri-

breorüm

bulati eordis deprimens moror.

Hac Rex , & Pro-

quim re

pheta Dauid vfüs eft arte,

Cum enim poft adul-

Debuera

£erium , & homicidium prolem ex delicto genitam

3ndignat

Dominus vellet perimere , ile tamdiu in.cilicio

Tunc ?

ftans, atque orando . lachrymas fundens, de corde

tim, q

füo exhibuit gemitum , quamdiu vixit infantulus,

Ero au

Quo defun&o , abiüiciens humiliationis habitum ,

um hor

compefcuit fletum,

Fleuit etiam Anna Samuelis

que ca

mater coram Domino exercituum humiliter in Silo,

ex: E

ab emula irrogata conuitio.

Quamobrem fterili-

miorrin

tate depulía , DEO gratifümam meruit füfcipere

hibet,

pro-

Confiderationes de Pa[f. Dom.

451

1 Vito d

prolem.

Sic & ipfe Mediator Chriftus , vt diui-

1 lex de i

nam aduerfus humanum genus concitatam pro cri-

cm, & s

minibus poffet mulcere iuftitiam , cicatrices vulne«

rum fibi referuauit in corpore, quatenus haberet

À. lg i,

femper, quod pro reconcilianda hominum fpecie

irato oftenderet Patri.

Hoc idem egit Pilatus: in

XXXIX,

ludeorum turba furenti, Flagellatum etenim Do-

: QT.

sinum, coronam geftantem ípineam , atque pur-

pureum veftimentum populo expofuit, dicens :

iram vl

Ecce homo.

O grande myfterium ! o. diuinz mi-

lil ad eyj

ferationis ineffabile fignum ! videre DEI Filium,

Xtientis fie

Angelorum gaudium', & ccleftis Hierufalem inex-

ferias antee

tinguibile lumen, folem fcilicet iuftitie totum cru-

alem com

entatum, & fquallidum coram vniuerfa adítare He-

breorum plebe.

Quis contemptibilius , quis vn-

x, &Dro.

quam reum quempiam crudelius tra&ari confpexit ?

poft adu-

Debuerant plane faxea emolliri corda , omnemque

0 fetitza

indignationem euomere ad afpe&um talis ludibrii,

in cilicio

'Tunc Prophete vaticinium nouerant effe comple-

de corde

tum, quod in perfona Domini prenuntiauerat fic :

tfantulus,

Ego autem füm vermis, & non homo , opprobri-

habitum ,

um hominum, & abiectio plebis.

Mediatoris ita-

| Samnelis

que calamitatem Prafes populo infinuauit, inqui-

er in Sily

ens: Ecce.homo. Illi duippe tribuit, quod nulli

m flerii«

miferrimo denegatur.

Quod quisque naturaliter

fufcipere

habet, commemorauit in Chrifto,

Ecce , inquit ,

quem

p

435

Coput X 111.

quem perfequimini, quem occidere nitimini, flagel-

cupilits

jatus , coronatus, confputus , illufüs , contempti-

aruits

&1

'bilis adeft.

Obiiciens namque illis. vifibilem for-

füf,

imam defpicabilem , plurimumque deformem , nihil

opae Q

de Diuinitatis excellentia, nil de innocentia vits,

tem af

nilque de collatis virtutibus recolens , adit- ecde

eradamu:

homo.

Verum profe&o-dixit , quod homo erat

getür 00

füdatis.

Chriftus, reticuit autem, quod DEVS erat.

Erat

vtique Verbum apud DEVM DEVS , per quod

quidem,

facta funt omnia, & fine quo nihil.

Erat fplendor

illom det

glorie, & figura fübftantie Patris , portabatque

mon adi

omnia verbo virtutis fu.

Nam idem Verbum,

continel

quamuis caro vellet fieri , & cum hominibus habi-

foreri,

tare, manebat tamen cum DEO DEVS indiuiduus

& a

in effentia , eoncors in Diuinitate , in poteftate

tari nor

zequalis, & fine initio coeternus.

Quod homo erat,

nmn,q

dignationis, non diminutionis caufa fuit,

Verum

Quod t

diuine lucis radiis obczcati Iudzi, atque tanti fà-

gendus

cramenti altitudinem- penetrare non valentes, mox

et:q

wt Dominum profpexerunt, vefania commoti fo-

yerunt,

lita, clamauere, dicentes, crucifige, crucifige eum.

odicati

O infenfati, & infideles diaboli miniftri, mortis filii,

$

& gehenne flammis seternaliter deputandi , quze eft

pii,

vox hec, quam profertis ? quid eft, quod a Pre-

fde perfici poftulatis ? — Occiderene vultis , per

quem feculo vita donatur ? perimere ipfam con-

à-

cupi-

Confiderationes ;le Paf. Dom. — .433

iti, figs.

eupifcitis vitam ? vt quid miferi fic clamatis ? cur

CODtempti,

irruitis in hominem , tanquam in parictem inclinae

bilem for.

tum, & in maceriam depulfam ? Nam , vt cerno ,

, nih] J

opere complere nitimini, quod per virum fapien-

A vitg,

tem aiftis: Mittamus lignum in panem eius , &

: &te

eradamus eum de terra viuentiun , & non memo-

O00 enaf

retur nomen eius amplius: caíffo tamen labore de-

d Emt

fudatis.

Nihil proficiet malitia veftra , preualebit

r quod

quidem, fed ad tempus tantum,

Impoffibile crit ,

fplendor ;

illum detineri apud vos.

Nunquid , cum dormierit,

rtabitque

non adiiciet , vt refurgat ?. An forte in ira veftra

Verbum,

continebit mifericordias füuas , aut obliuifcetur mi-

bus habi.

fereri, & prefentiam füam abfcindet a generatione,

ndiuiduus

& gcneratione ? Fixum eft DEI confilium , & mus

poteftate

tari non poteft.

Sicut locutus eft per os San&to-

momt, 3

rum, qui a feculo fünt , Prophetarum cius , fic fiet,

Verum

Quod tradendus , quod flagellandus , quod crucifi-

tanti f-

gendus, quod perimendus fit Chriftus, vaticinatum

p5, It

eft: qui vero prenuntiauerunt ifta futura , predi.

mf j

xerunt, etiam euündem refürre&turum , afcenfurum,

gre eum,

iudicaturum , & in perpetuum regnaturum.

ytis fl

S. LAVRENTIVS IVSTIN. de triune

que df

phali, Chriflü agone cap. XV. pag. 3216,

a r

8,p

m con.

a

CON-

424

Cout X11IL

g, &il

CONSIDERATIO CXC.

pina jl

Refponderunt &i ludei: Nos legem babemus , €&

vox ila 1

Jecundum . legem debet smori , quia Filum DEI Jfe

estu, «

etpicic

fec;"z. LOC. CIT. V. 7.

f ? Inf

aufam nullam iudex in illo fe inuenire dicit, vt

C

efes ii

ipfum crucifipere debeat, quippe qui pecca-

tamen de

tum non fecit, nec dolus inuentus eft in ore eius.

contra v

Malebat potius fue in aliquo derogare poteftati ,

& non 8

quam viro fan&o necem irrogare iniuftam , pro-

ornem Y

pterea aiebat : Accipite eum vos , & crucifigi-

te.

fio, & ]

Cui refpondere pontifices : Nos habemus le-

gem, & fecundum legem debet mori , quia Filium

fis eft,

pe fatia

DEI fe fecit.

Ad vos nunc, o legis periti, meus

tionem ,

fermo «irigitur.

Legem habere vos dicitis , qus

cntia C

Chriftum damnat, quoniam DEI Filium fe facit :

legem vtinam haberetis, non in membranis , fed in

pectator

fixt ff

cordibus fcriptam.

Legem tenctis lucri caufa , &

tun jpfo

honoris appetitu : füb praetextu fcientie legis pri-

mos in cenis defideratis accubitus, & falutationes

( de a

in foro, atque ab hominibus vocari Rabbi.

Legis

it confi

eunt, ]

periti vocari, non autem effe concupifcitiss Nunc

net,

vero przuaricatores legis attendite legem , & ,

telimon

vtrum lex Chriftum damnet, qui fe DEI Filium

afferit, animaduertite.

Nonne in lege- vox Patris

expeta

&us lx

ila , que ait: Ipfe inuocabit me : Pater meus es

tu,

Confiderationes de Pa[J...Dom,

435

LC

tu, & fufceptor falutis mee , & ego primogenitum

ponam illum excelfüm prz Regibus terre ? An non

n , &

vox illa Filii eft: Dominus dixit ad me, Filius meus

D

es tu , ego hodie genui te ? Quid euidentius, quid

perfpicacius dici potuit ? Attritane eft frons ve-

ftra ? Infürrexerunt , inquit de vobis Filius, in me

dicit, vt

teftes iniqui, & mentita eft iniquitas fibi

Aliud

ll pec

OTC elus,

tamen de lege veftra prolatum audite teftimonium

Ote. pf'l

contra vos. Hic eft, ait Propheta, DEVS nofter,

& non zítimabitur alius ad eum.

Hic adinuenit

; pro

omnem viam difcipline , & dedit eam Iacob puero

crücifii

efus ]

fuo, & Ifrael dile&o fuo.

Poft hoc in terris vi-

à Filiu

fus eft, & cum hominibus conueríatus eft. Nem-

pe fa&a eft vobis lex in laqueum , & in retribu-

], Teus

tionem , & in fcandalum.

Aduerfüm vos , non

$ qui

b facit

contra Chriftum clamat lex, dicens: Alienati funt

fed iil

peccatores a vulua , errauerunt ab vtero , locuti

funt. falfa.

Delictum oris eorum, fermonem labio-

dUid

rum ipforum, & comprehendantur in füperbia fua,

eTIs pti

ARUNS

& de exfecratione , & 1endacio annunciabuntur

Lenis

in confümmatione ,inira confummationis , & non

erunt,

Lex quippe fan&a mendacio veftro fauere

Nünc

nefcit.

Illud infequitur , illud veritati perhibens

1,6

teftimonium, füis conuincit eloquiis. Salutare tuum

Fili

u

exfpecabo Domine , inquit grandeuus ille, & fan-

&us lacob,

neus &

Moyftes quoque ait ; Prophetam fü«

Ícita«

t

436

Caput X111.

fcitabit Dominus DEVS vobis de fratribus veftris,

gerdott

tanquam me ipfum audietis,

Erit autem :: Omnis

indicat,

lotun:

anima ,.que non audierit Prophetam illum , - éxter«

ifninabitur de populo füo,

In pfalmo : Viderunt

Sint a

omnes fines terre falutare DEI noftri.

Deficiet

aperuic

potius dies, quam in Chrifli laude prolata iü le-

porel

£e contra vos teftimonia.

Non valet lex quafi

tionibu:

blafphemum DEI Filium damnare , quze femper ap-

qubus

fipilitu

probat veritatem. Quomodo damnabit eum, cuius

prefentiam tam ardenter pofcebat, inquiens: Ofcu-

cns ha

letur me ofculo orisfui ? Illius igitur Diuinitatem

Q0n 4p

annuntiat lex , illum in carne futurum fatetur, il-

eft, no

At fcelefti

COf

"

lum, cum venit, veneratur, & colit.

Sacerdotes Hebrzaorum illum fecundum legem mors

peratis

ti effe obnoxium, Pilato fuadere conantur.

&

tu: M

IDEM, loco ciüto pag. 217.

habeo

t te?

CONSIDERATIO CXCI.

m pot

propten

Cum ergó audiffet. Pilatus bunc férmonem , magis tis

muit, Et ingre[Jus efd pretorium iterum, 65 dixit ad

be. )

tefpond

IESVM : Vndees iu? IE SY S autein Pefpon-

agnus, ]

fum mon dedit ei &c. . Loc. cim. V. 8. 9.

peruit.

.foc filentium Domini noftri IESV Chrifti non

ficüt u

H

?

femel fa&um , collatis. omnium:' Euangelifta-

docebat

xum narrationibus , reperitur , & apud Principes Sa«

p A

CCr-

Conf deraliones. de Paf. Dom.

437

Veltis

cerdotum & apud Herodem , quo eum , ficut Lucas

Ümnis

indicat, miferat Pilatus audiendum, & apud ipfum Pz-

» Cxtere

latum : vt non fruftra deillo prophetia precefferit

Videtunt

Sicut agnus coram tondente fuit fine voce , fic non

Deficiet

aperuit os fuum, tunc vtique, quando interrogantibus

t ]

non refpondit, Quamuis enim quibusdam interroga-

x qua

tionibus f?pe refponderit, tamen propter illa, in

IDper ap-

quibus noluit refpondere, ad hoc data eft de agno

Th, CUiU$

funilittudo , vt in fuo filentio non reus, fed inno-

3- Ofou

cens haberetur.

Cum ergo iudicaretur, vbicunque

linitaten

non aperuit os füum, ficut agnus non aperuit ; id

tetür, 1

eft, non ficut male fibi confcius , qui de peccatis

fceleft

conuincebatur fuis, fed ficut manfíüetus, qui pro

I f0f«

peccatis immolabaturalienis. ( Dicit ergo ei Pila-

tus: Mihi non loqucris ? Nefcis, quia poteftatem

habeo crucifigere te, & poteftatem habeo dimitte-

re te? Refpondit IESVS : Non haberes aduerfum

CT.

me poteftatem vllam, niíi tibi datum effet defüper :

propterea qui me tradidit tibi, maius peccatum ha-

t

bet. ) Ecce refpondit, & tamen, vbicunque non

hii ad

refpondit, non ficut reus , fiue dolofus , fed ficut

j

agnus, hoc eft, ficut fimplex, atque innocens non

aperuit os fuüum.

Proinde vbi non refpondebat,

[ o

ficut ouis filebat , vbi refpondebat , ficut paftor

eelifa

docebat,

Diícamus ergo,. quod dixit , quod &

dpes a

per Apoftolum docuit ; quia non eft poteftas , nifi

Y

*

[5

$8

a

438

Coaput X111.

& DEO: & quia plus peccat, qui poteftati innó-

C0

cettem occidendum liüore tradit , quam poteftas

Dui d

ipfa,fi eum timore alterius maioris poteftatis occi-

dit.

'Talem quippe Pilato DEVS- dederat potefta»

gj

fcmi5^vt etiam effet fub. Cefaris poteftate. 'Qua-

propter, non haberes, inquit , aduerfum me potee

fü

ftatem. vllam, id eft, quantulamcunque habes, nifi

"fe:

lioc ipfum , quidquid eft, tibi effet datum defuper.

ton loq

Sed quoniam fcio , quantum fit, non enim tantum

feriem

eft, vt tibi omni modo liberum fit: propterea qui

tn? C

tradidit me tibi, maius peccatum habet. Ille quippe

citti? D

me tuz oolieftaüi tradidit inuidendo, tu vero eane

manfüet

dem poteftatem in me exferturus es metuendo,

tuo fale

Nec timendo quidem , przfertim innocentem homo

f quid

hominem . debet occidere : fed tamen id. zelando

prefimp

fa

L

cere multo magis malum eft , quam timendo.

du celc

Et ideo non ait verax Magifter : , Qui me tradidit

pita,

tibi, ipfe habet peccatum , tanquam ille non habe-

rem $lu

fet , fed ait: Maius habet peccatum, vt etiam fe

poteris ,

habere intelligeret.

Neque enim propterea illud

piatig v

mullum eít, quia hoc maius eft.

tüum, &

S. AVGVSTINVS. Traàtt,. CXFI. in lean.

GxtDom

Ton. ILI. part. LI- pag. 794-

fitente ye

fes fequi

Deo n

ie? Tu[n.

CON-

Confiderationes de Paff. Dom.

4

23

^

9

1 Inn

poteftas

CONSIDERATIO CXCII,

iU5 OtC

Dicit ergo ei Pilatus : Mibi non loqueris ?. nefcis,

: poteftae

quia poteflatem babeo crucifigere te, & poteflatem ba-

. Qu

beo'dimitt*erc te 2 10ANN. XIX. IO,

T potee

l

. füperba locutio

H

quid te ia&as , quid de te

ibes, nif

fentis , vt Verbo DEI audeas dicere : mihi

defipers

9

c

t tanturm

non loqueris

Oblitusne es, te arundinem 'efíe

terea qui

fterilem , vacuam, & a vento inanis glorie apita-

le quippe

tam ? Cur te extollis ? Nunquid ab eo talia didi-

&I0. Caf

cifti ? Debueras plane ex verbis, ex geftis, ex ipfius

manfüetudine humilitatem difcere , atque de ore

etendo,

tuo fale conditum proferre . fermonem.

Attamen

m homo

fi quid vlcerofum in te eít,fi quid in corde tuo

zelando

prafumptuofüm latet, & fotidum , dicito.

Quam-

timendo,

diu ccleftis adeft medicus , donec praefens eft Sa.

] trhiäiä

pientia, maculas detege proprias , quatenus faluta-

on habe-

rem Saluatoris medicinam accipias.

Porro curari

.etiam fe

poteris , dummodo confilium non contemnas , & fa-

erea illud

pientig& verba prolata non negligas. | Aperi cito os

tuum, & quod in mente verfatur, profer. En exfpe-

1177

&at Dominus, vt te aperiente, te agnofcente, te con-

fitente remcdium tibi fapientie tribuat, Inde Prz-

fes fequutus adiunxit: Nefcis, quia poteftatem ha-

beo crucifigere te , & poteftatem habeo dimittere

te ? Tt!mlebat,profe&o terra., eleuzbatur , grandia-

o

)N

*

r

X

que

4423

p X1IE

t

h 41

«ne paritura videbatur. "Tandem aperuit fe, emifit

dumno

ventum, mendacium protulit, & de íc veritatem

al

fapientibus ridiculum fecit.

Quis de fe fupra fe

"n

[

prefumentem non rideat ? Dominus autem , qui

dicio "

peccatores faluos facere venerat , cor ilius fanare

mirabi

curauit, minime illum paffus eft in füperbic tumo-

al f

fe deficere, propterea inquit: Non haberes potee

Wini Q

ftatem aduerfüum me vllam , nifi datum tibi effet de»

aliomp

fuper.

Maximum Dominus fermonibus füis humi-

inaccel

litatis, & fapientie przftitit documentum. Repre&

N

fit refponfione prudenti Prafidis ignorantiam. Ne-

hoc gc

mo , nifi difpenfante DEO, poteftatem fortitur in

nubilen

terris.

Non tamen omnes laudabiliter diuina. di-

impon

Ípenfatione vtuntur.

Prefünt quidam, & profunt

olidat

alis, & magnum de poteftate accepta. animarum

gimine

reportant lucrum.

'ales duplicibus veftiuntur ,

eundil

dum propriis, fübiectorumque profectibus A"gaudencf

fideral

Nonnulli vero fünt, qui cum fuüi difpendio ad alios

tnenfa

regendum deputati funt : dominari huiusmodi appe-

i*berta

tunt, preeffe dele&antur, nilque de regimine fuo,

diator

nifi vt reuereantur, eliciunt, futurum iudicium fper-

i an

nentes, incumbunt prefentibus , femperque , fi lie

ceat, llis viuere libet. Sine timore DEI funt hi ?

Yt fig

ür,

fuperno abutuntur munere, permittenteque Opifi-

paícag

ce füummo , alienam excolunt terram , & inde iu-

l«ue

ftitize fru&um percipiunt nullum. — Satius ifcis fuiffet,

fub

Confiderationes de Pa Dom.

441

, if

fub aliorum ducatu Chrifto militaffe, quam cum

ritatcm

damno proprio infirmis praeffe.

Non tamen ex

p f

hoc arguenda, fed potius DEI eft Sapientia vene-

m,qi

randa, qui irreprehenfibiliter, ordinatiffimo fuo iu-

s fünqre

dicio vniuerfa difponit. Prefidet quippe in fe, &

& Cümo»

mirabili lance squitatis in fe cuncta componens ,

$$ poty

ad fui facit gloriam triumphare, Hanc fiquidem di-

offet de,

uini confilii altitudinem nemo attingit, nifi gratis

$ huni-

affümptus.

Profecto in ipfa iudiciorum DEI luce

Npret

inacceffibili omnis rationalis fpiritus caligat fcientia,

n N

Se retinet fibi in fe, tanquam nullius indigens. .Ex

yütur m

hoc potiffimum cun&is fe. intuentibus fe ipfum mi-

tina, d

rabilem exhibet : profundum íe contemplantibus

profünt

imponit filentium : accendit ad amorem , in luce

yimarm

Íolidat, & beatificat in fe: in vniuerfi vtique re-

DIontüt ,

gimine fuauiffimum fapientiz facit concentum , iu-

paudent

eundiflimum quidem regnantibus cum illo , fed de-

Primi in

d dlioj

füderatifumum füfpirantibus ad ipfum.

Vi appe

menfa nuptiali recumbunt , alimentorum coeleftium

'Iranfiens enim Me-

jne 0

Vbertate referta, nec mirum.

diator , atque przecin&us illis miniftrat,' noua appo-

um fpet

nit anímz alimenta, dele&abilia immittit gaudia , ita,

e, i

vt faginati , atque refeGi nil extra id, quo fruun-

fünt hi,

tur, concupifcere queant.

Secundi autem micis

e Opif

inde 1

w Sacr ts

pafcuntur recumbentium , non tamen ad votum ,

; foif,

ntis ,

nequ? ad ífatietatem , fed pro libito doumina

fjb

at-

8/g3

—

(

442

Cabul- X1I.

atque gubernantis | Altiffimi.

Ipfe nulli detrahit ,

enrt, 0

quod meretur, nulli denegat, quod eidem congruere

ao

nouit.

Humiliat, & exaltat, mortificat, & viuifi-

$nódl i

cat, it

2!

i p

poteftate

attollit,.& deprimit , cuncta hzc

quodamm

in fapi

ent

vilu

dapet

ie fuzm arte componens.

$ LAVRENTIVS IVSTINIANVS.

tim ait,

qem nX

loco citato pag 3t7.

gitis fe i

CONSIDERATIO CXCIIIL

r myft

foc loco

Refpondit IESFS ; INon baberes. poteflatem aduer»

ha

eonfenfif

eLUL

dezum e[fet. defuper.. Propterea

Turbam.

! Jum me ollam , nift:

T2/

qui me iradidit tibi , maius pecca.

t UVA

w babet,

fisferit:

roc. cxlr.*v. U

qum &

uis,.aut vhde, aut quonam editus fit Patre ,

tixat, &

Q

á

f

te volue

áperte non dicit ;

ermonem quippe adeo my-

M ci

üaora

v

flicum inalienigene aures profun

ne nos qui-

fe tran

terit.

dem finit, dicens : Nolite dare fanctum canibus, ne-

que mittatis margaritas veftras ante porcos. Sed

pte, Do

Pilato imperii fui poteftatem iactaüti , & ad fuum

reniffe,

nutum iudicium fore, ftulte promittenti percommo-

p n

de fuam vim. opponit , atque potentiam : & vel

emm, :

aduerfüs DEI gloriam vano , & infano füpercilio

oqlos ;

elatum deprimit.

Re vera enim non mediocre fi-

quengbo

dei damnum exítitiffet , fi qui putarent, Chriftum

lt N

& ludeorum vi

pacito (

vel inuitum ad 'mpPlic;ium trahi?

Ce-

Confideratiotes de. Paf, Dom.,

445

detrohi ,

eedere, quamuis natura fua DEVS fit, & vniuer-

"ODgrüere

fi Rex a fancta, diuinaque Scriptura pradicatus fit.

[4

:

"

idicitus

& viii

Scandali ergo nobis, & etroris cauíTam r

ilb hac

quodammodo euertit, dicens : Nifi tibi datum effet

defüper,

Defüper veró datam effe Pilato potefta:

ANVS.

tem ait, non quafi DEVS, ac Pater crucis paffio-

nem inuito Filio impofüerit , fed quod ipfe Vnigee

mitus fe ipfum füppliciis "offerat pro nobis, & Pa

li

ter myfterium illud impléri finat,

Datum igitur

hoc loco effe a Patre, idem| eft, ac fi diceretur

1 Qdf

eonfenfife , & concefüiffe ; ^atque voluiffe Filius.

(et

"

'urbam quippe preeualuiffe Chrifto nemo fibi pe^

U VN

fuaferit: patet tamen ex' eo, quod , fiepe intidiati

quum effent, nihil profecerunt, fed reprehenfi dun-

titre,

taxat, & tanquam iniurii condemnati funt, Etcer-

ideo my-

te voluerunt eum capere , vt ait. Euangelifta , fed

Do$ QUi«

ipfe tranfiens per medium eorum ibat , & ita pre-

Ibus, ne-

teriit.

Ita vero ait, pro eo quod eft, non. pro-

0s Sed

pere, non meticulofe, non füpientium more , fed

d füum

remiffe, graduque vfitato, & libero.

Diuina quip-

COttffiQ«

pe, & ineffabili quadàm virtute feipfum occultans,

! &vd

eorum, a quibus tunc ad cedem querebatur, fugit

percilü

oculos ; nec enim adhuc pati volebat, nec perfe-

jocre f

quentibus permififfet, vt fe capere poffent,, (i nol-

let.

hrifta

Nutu itaque füo , DElIque, ac Patris bene-

rum Vi

placito datarm effe ait Pilato poteftatem ;faciendi'- ali

(

-

$54

quid

444

Coput X11,

ul

: DEVM( t

quid eorum, que iam aufüs fit.

Nec enim cuius-

EE bolrste ml

quam poteftati fübeft diuima , ac füprema matura ,

cui imperium in omnes a natura ineft, Maius au-

tui füb ll

tem peccatum , erga fe nimirum , adfcribit ei, &

clnt, D

quo ad Pilatum. adductus eft, idque merito valde,

gt : Ab

llle enim origo , & ianua quodammodo impictatis

fitant. orbe

in eum exftitit; Iudex autem, alienorum ftelerum

timendum

minifter, & particeps impietatis Iudaice intempe-

ftiuo metu factus eft.

Quisnam eft igitur is, qui

timeret, prt

tradidit, aut quis primo peccato premitur ? Vena-

quod factu

205 i m

lis , credo, difcipulus, immo vero proditor, & ani-.

quens 105

me füs perditor, deinde populi Principes, & ipfe

ludeorum populus, cui maius peccatum quum.at-

sigoid de t

tribuat, non omnino eius immunem Pilatum facit,

fint ; man

S. CYRILL, ALEXANDR.

üb XIR

( font, T

Ventür t l

in lann. cap, XIX. v. XI. *Z'om. IV. pag. 10 5r,

fum cupid

CONSIDERATIO CXCIV;

potefratem

ln eft e

4ANon baberes pote[latem. aduerfum me, .

ttta Àpc

LOC. CIT.

st a DE

& a DEC

imeat Dominum omnis terra : ab ipfo autem

4

I

commoueantur omnes, qui inhabitant orbem

et, t Tl

L

terre.

Non timeant alterum pro illo

*

ab ipfo

fs sf a

commoueantur omnes, qui inhabitant orbem terrae;

hominem,

nifi dita t

Fcra feuit ? DEVM time, — Serpens infidiatur ?

DEVM

socebat:

Confiderationes de Paf Dom.

445

Wa [ DEVM time. Homote odit? DEVM time. . Dia-

d Datun

bolus te impugnat ? DEVM time. Tota enim crea-

Maits qn.

tura füb illo eft, quem iuberis timere,

Quoniam

Flblt ei ,1

ipfe dixit, & fa&a funt ; ipfe mandauit, & crea-

o vlde

ta funt.

Hoc.in pfalmo fequitur.

Cum enim di-

ipiett

xiffet : Ab ipfo commoueantur omnes, qui inha-

bitant orbem terre : ne conuerteret fe homo ad

1 eelem

: Intenpe

timendum aliquid aliud , & auerfüs a timore DET,

"r i, qu

timeret pro illo aliauam creaturam , & adoraret ,

? Veng,

quod fa&um eft, dimiffo , qui fecit 5 confirmauit

nos in timore DEI, tanquam dicens nobis, & allo-

Or, &ani

$, & ipft

guens nos : Quid formidaturus es aliquid de colo,

quüm at-

aliquid de terra, aliquid de mari ? Ipfe dixit, & facia

um facit,

funt; mandauit, & creata funt, Qui dixit, & fa-

&a funt, mandauit, & creata funt, cum iubet , mo-

li, XII,

ventur ; cum iubet, quiefcunt.

Et malitia homi-

P. I0jf,

num cupiditatem nocendi poteft habere propriam :

IV

Poteftatem autem , fi ille non dat, non habet,

iNon eft enim poteftas ,nifi a DEO , definitiua fen-

G.

tentia Apoftoli eft. . Nou dixit: non eft cupiditas,

«ifi a DEO,

E(t enim mala cupiditas, que non

o aütef

eft a DEO ; fed quia ipfa mala cupiditas nulli no«

cet, fi ile non permittat, non eft, inquit, pote-

nt orbert

fias niffi a DEO. . Vnde DEVS homo, ftans ante

db ipo

em terme,

hominem, non haberes , inquit, in me poteftatem,

nifi data tibi fuiffet defüper.

Ille iudicabat, ille

fidiatur ?

batur, docebat, vt iudicaret ,

M. d docgbat: cum iudica

883

quos.

Ü

446

Caþz;t X1II,

docuerat, Non haberes , inquit, in me poteftatem,

001

nifi effet, data tibi detüper.

Quid hoc ? Homo

4

E

j

^l

4

"

ii

[j

j

[

tantum non habet poteftatem , nifi cum acceperit

defüper ? Quid ipfe diabolus aufüs eft vel vnam

i lm

ais C

euiculam tollere viro fan&o Iob, nifi prius diceret,

mitte manum tuam, hoc eft, da poteftatem ? Ille

volebat , fed ille non finebat : quando ille permifit,

um d

ille. potuit : non ergo ille potuit, fed qui permifit;

Jabo

ldeo bene eruditus ipfe Iob , non ait, ficut, ism

Jominum

eommemorare vobis folemus , Dominus dedit, &

qe ff

diabolus abítulit: fed Dominus dedit, & Domi-

protuieran

nus abftulit : ficut Domino placuit , ita fa&um eft,

tnt ; hoc

non ficut diabolo placuit.

Videte ergo fratres

3 munt

mei, cum tanto labore manducantes fülubrem ,

qe Pt

& vtilem panem , videte, ne quemquam timeatis,

velet abf

niü Dominum,

Preter eum ne timeas alium,

m 8

Scriptura tibi dicit.

Proinde timeat Dominurnma

omnis eti

omnis terra , qui pofuit in thefauris füis abyfíos,

fa. Stu

Ab ipfo autem commoueantur omnes , qui habi-

nuft, $

£ant orbem terre : quoniam ipfe dixit , & fatta

po impe

funt: ipfe mandauit , & creata funt.

t potef

S. AVGVSTINVS. Enarrat, IIT. in pfaim.

tibiprodi

o «

?XXXII. n. r2. loun. IV. pag. 20c.

Wif

U.

.5

n Qu

$

»

Atf

tit, ais

E

m

s

u

U

N

j

Ia leg

CON-

ifiderationes de Paf Dom.

447

Jtefta

CONSIDERATIO CXCV.

? Homg

&CCoperit

Exinde querebat. Pilatus azmttere eum Iudæz au-

Vel Vüar Vr

tem clamabant , dicentes : : fí. bunc (antm jóp. es d-

$ dlcelet,

eus Cefaris ; omnis enim, qui [ Regem facit , con-

LOC,

CIT. . V.

12,

(m « fl

tradicit Cefari.

Betmifi

um multis modis, Dilecuffimi ; Iudaica impietas

permiil

C

laboraret , vt caufam aliquam perpetrandi irí

icut, m

Dominum IESVM . fceleris inuenire

& mendacia,

(( GQ h,&

quie falfi teftes ,. iniuftis Sacerdotibus famulando

X Domi-

protulerant, nihil, quod morte dignum effet, affer-

LLUHI (2 n

rent; hoc quafi infüperabile repererunt , vt Domi-

) ilatreg

num mundi affe&ati regni inuidia perurgerent, Cunme

dub em

que Plh.tus IESVM , quem fruftra videbat argui ,

BN

& ninaciter conclama-

vellet' abfolui , calamniofe,

$ dlium,

runt ; Si hunc dimittis , non es amicus Cefaris £

lominu

omnis enim , qui fe Regem facit , contradicit Cz-

abyfios,

fari. Stultam infimulationem imprudenter Pilate ti-

U. habi-

iuifti.

Sed formidabile fuerit nomen regium , vt

& f

pro imperio Cefaris opprimi debuerit nouge moli-

tio poteftatis , fi dominaudi confilium tyrannicus

$t ffri,

tibi prodidit apparatus, fi prouifio armorum , fi con-

eregatio diuitiarum. , fi prefidia dete&ta funt milis

tum. Quid enim grauari finis. de .affe&atà potene

tia, cuius fpecialis fuit de humhtate da&rma ?- Ro«

snanis legibus non contradixit ; cenfum fübiit ,-dis

drachma

?Nc

445

Caput X 111.

C!)l

Atl

dotes

&rachma foluit, veGigalia non inhibuit, que DEI

funt, DEO , & que fünt Cefaüris , Cefari reddend&

|

tinio cte

tonftituit ; paupertatem elegit, obedientiam füafit ,

ciire, t

snanfuetudinem przdicauit : hoc eft vere, non Ce«

Tarabba 1

Verumtamen ne in

autorern i

farem impugnare, fed iuuare.

totum inanis videatur Iudeorum obieGio , difcute

metr hm

diligentius , Przfes, quid de Domini IESV operjs

$L

bus notum fit, quid de poteftate coipertum. . Ce»

UA

cis vifum , furdis auditum , claudis greffüm , mutis

donauit eloquium : febres abegit, dolores refoluit ,

Biutu a

&8xmonia eiecit, mortuos viuificauit , mari, & vere

tüs lE

tis, vt quiefcerent , imperauit.

Magnum prorfus

Pun l

Regem ifta demonítrant, qui non humana excellit

L

potentia, fed virtute diuina,

Hanc ergo ludei

obiiciant poteftatem , commutent. aCtionem fuam ,

& hoc proferant ore, quod tenent corde, Quare

itp

(

Pia

de terrenis calumniantur , qui cocleftia perfequün—

tur ? Quamuis ergo Pilatus onerofum fibi, inuidio-

loc g

fumque fentiret , quod eum Tudzi de negle&u amici-

tünis, id

ti9 Cefaris impetebant, aliquamdiu tamen furorera

tullo faf

idexuru

ipforum mitigare conatus eft, & ideo Dominum

IESVM diuerfis contumeliis affici aut- permifit , aut

ditis aud

luffit, vt fatiata iniquitas de innocentis iniuriis vl-

encifge .

£erius non feuiret,

Sed pertinax malitia propriis.

gam ? ]i

crefcebat augmentis, & in quem obtinuerat ius il-

Vufi Cf

Aufionis, exigebat & moriis. Vnde cum & füummi

QRv d

Sa-

Confiderationes de. Paf D»om.x

449

T.:5:3)))|

Sacerdotes, & Principes Tudeorum , omnisque mub

. reddends

titudo crebris vocibus acclamarent , crucifige, crue

an fiifr,

cige, tradidit IESVM perfequentium voluntati ,

$ Don Coe

Barabba illis latrone dimiffo , vt qui in die fefto

100 ff i

autorem interficiebant vitz , impunitas eis preítas

0, difcüte

zetur homicidg.

SV qpei

S. LEO M. Jerm. X. de Paff. Dom, pag. 122.

nim. , Cæ*

Im, mu

CONSIDERATIO CXCVI

; refoluit,

Pilatus autem cum audifJet bos fermones, adduxit fo-

ri, & vers

ras IESVM , & fedit pro iribundli, - « &

m prorft

X excelit

4dicit ludeis: Ecce Rex vefler, Il autem elee

rgo Tutej

mabant : dolle, tolle, crucifige eum &gc.

LoC. C)T. V. f9. kT SEQQ,

m fum,

& Quie

| impudentiam, & intempeftiuam formidinem $

verfequune

O

Pilatus enim cum periculum formidaret , fi

j, inutio»

hec negligeret , exit quidem , quafi rem examina-

( anicis

turus, id enim fibi vult, cum fediffe dicit.

Sed

1 füroreta

nullo fa&o examine, tradidit eum , putans , fe illos

Dominuft

inflexurum efíe.

Quod enimillo effet animo , ex

ml aut

dictis audi; Ecce Rex vefter.

Cum dixiffent illi z

niuriis vl« .

erucifige , rurfum addidit: Regem veftrum crucifi-

| proprüs

gam ? Illi vero. clamabant : Non habemus Regem,

at d d«

nifi Caefarem. Sponte fe vltioni fubiecerunt. Ideo

& fimmi |

N

-DEVS illos tradidit, guande fc ipfi priores ex eiug

pre-

450

Caput X111,

No e

protïiäelïtia, & protectione fübtraxerant * & cum .

Tüdos.

vno confenfü regnum, eius abnegaflent , permifit

ant

tidi di

eos fuis calculis fübruere.

Atqui quz dicta fuer

IZ

Sed timue-

Dus 65

totam illorum iram fedare debuiffent.

Tdeo et

runt, ne dimiffus denuo populum congregaret ,

fequam

quod ne eueniret, omnia mouebant. Graue enim

tare fo

quidpiam eft amibitio , graue, & quod animam per-

la-

&CU

Íed etia

dere poffit. Ideo nunquam illum audierunt. At Pi

tus verbis tantum vult illum dimitti.

Illi inftant di-

vant, d

centes: Crucifige.

Et cur tantopere illum interfi*

los ad1

ilos ; |

cere fatagebant ? Ignominiofa mors illa erat; ti-

mentes ergo , he qua in pofterum eius memoria

àd ptn

feruaretur , hoc probrofum füpplicium ipfi inferre

Nihil e

ftudent, nefcii , impedimentis ;veritatem . extolli.

& bene

Nam, quod hoc fufpicarentur , audi, quid dicant :

&I] CIGQ

Nos audiuimus, quia feductor ille dixit , poft tres

qui mol

dies. refürgam.

Ideo omnia fusque deque verten-

eftünde

tes mifcebant, vt hanc in pofterum ftatuerent per-

f mend

niciofam opinionem.

Et frequenter clamabant :

T30is à

Crucifige , incondita nempe turba a Principibus core

bis, co

tupta, NNos autem hec non folum legamus, fed in

Chrifta

mente feramus , coronam fpineam, veftimentum ,

vt luge

calarnum , alapas, plagas oculis inflidias, fputa ,

um ex

irrifiones.

Hàc quippe in mente frequenter vería-

fed ladi

ta omnem iram fedare poffunt: etiamfi irridcamur,

[ e&,

etiamfi quid iniufle patiamur, frequenter dicamus 1

eeriby

iNon

| Con[iderationes de. Pa[J. Dom.

45X

& a

Non eft feruus maior Domino fuo.

Et que a

permifi

Tudzis dicuntur , adducamus in medium , cum ra-

fucï:mt,

bidi dicerent : Demonium habes.

Et: Samarite

| timue.

nus es tu.

Et : In Beelzebüb eiicit demonia,

ret

g

iv a

ldeo enim hec omnia paífus eft, vt eius veftigia

lt enim

fequamur, & dicteria feramus, quz: maxime concie

lm pet.

tare.folent. Attamen ille non folum hec pertulit,

Íed etiam omnia fecit, vt eos , qui hec moliti fue-

tant di-

rant, a deftinato füpplicio liberaret : nam' Apofto-

dntert*

los ad illorum falutem mifit,

Audis enim cþ'centee

at ; (ie

illos: Scimus, quia ignoranter feciftis, & fic illog

Yemora

ad penitentiam attrahunt.

Hec & nos imitemur,

inferre

Nihil enim ita DEVM placat , vt inimicos Giligere,

extolli

& benefacere ledentibus,

Cum quis tibi molefti

dicant

am creauerit, ne illum refpicias , fed dæmonemv *

oft tre$

qui mouet illum , & contra demonem totam iramr

Vettere

effunde: illum vero a diabolo motum iziferere, Nam

nt pe

fi mendacium a diabolo eft, fine caufa irafci multo

abant :

1magis ab illo procedit.

Cum te irridentem vide-

J COT*

bis, cogita , illum a diabolo concitari ; non enim

Chriftianorum dicteria huiusmodi

fed n

Nam qui iuffus

ntum ,

eít lugere , & audire illud : Vz qui ridetis, certe

fputà ;

cum exprobraát , irridet, exardefcit, non opprobriis,

: Vert

fed lachrimis dignus eft. Nam & Chriftus turba-

Lcalmkïl',

tus eft, ludam recogitans.

Hec itaque omnia

Q

'mus 1

eperibus exíequi meditenf;ælr. Ni& enim hec fece-

Non

rimus,

D

452

Caput XIIL,

rimus, früftra , & incaffum in hunc mundum veni-

qu p

tur ,

mus ; immo. potius in malum

Non-enim poteft

àm ab

fides fola in. celum introducere , fed etiam magis

w V0

eos, qui malam vitam exhibent, condemnare po-

Venite

teft." Qui enim nouit voluntatem .Domini füi , &

videte

non fecit, vapulabit multis

Et ruürfum : Si non

20 f

veniflem , & loquutus fuiffem eis, peccatum non

m füa

haberent.

Quam ergo excufationem habebimus ,

& inl

qui intra regiam conftituti , in adyta penetrare di-

tnaà f

£nati , & confortvs fa&i myfteriorum , . gentilibus ,

qui horum nullo fruuntur, deteriores fumus ? Si

tem 4

enimilli ob vanam gloriam tantam exhibuere phi-

[ j

quum c

lofophiam , multo magis nos , quia ita DEO pla.

fpatfe

cet, par eft, omnem adire virtutem

tel cOid

S. CHRTSOS TOMV'S. Homl. LXX XV,

a LXXXIV. in Ionn, Ton. VIII pag. 6orx.

1b jis f

Tent

CONSIDERATIO CXCVII

fancip

admodi

Res

Dicit eis Pilatus: Regemn veflrum crucifizam ?

pote(ta

fponderunt Pontfices : INom babemus Regem , mifi

&uerf r

Cafarem.

L0C. CIT. Vs I5

tates f

& ab amiciti&

ecaleitrauit hic dile&us .Ifrael

fi dhg«

R

4D? YOQ

DEI aperte reliliit, atque iuxta Mofis vocem

Ptinciy

rteliquit DEVM fa&orem fuum , & Domini auxilia-

soris fuüi non eft recordatus,

Animaduertc.enim,

Ti

que

—

Confäemtio/æs de Paff. Dom.

453

Tl Vels

quo pa&o facies meretrïcïä fa&a fit ipfi , vt fcribi-

*

| poteft .

1tur

z)

impudentem fe gefüit in omnes, fuam glori-

Preterca

,;

1 iapi

am abiecit, & Dominum füum negauit,

ate po:

per vocem Hieremie DEVS increpabat eos , dicens:

fs &

Venite in infulas Chettim, & mittite in Cedar, &

Si o

videte, fi gentes mutauerint deos füos, & ifti

m nod

non funt dii, Populus autem meus mutauit glori-

bimus,

am füam, Et rurfus: Obftupuit codlum füper hoc,

Tare di.

& inhorruit vehementer, dicit Dominus ; duo enim

*

tbus,

fala fecit. populus meus

*

me dereliquerunt fon

us ? $i

tem aquié vite, & foderunt fibi cifternas contri-

T plii

tas, qui non poterunt continere aquam,

Nam

quum cetere gentes per vniuerfum terrarum orbem

20 lt«

fparfi, errori fuo mordicus inhereant, & conftan-

$90

ter colant, quos fibi perfuaferint effe deos . nec

TE

ab iis facile deficiant, nec ad alios eultus fe trans-

ferant : refiliit tamen Ifrael, Cefaris imperio feipfuny

VL

mancipa/m , & DEI regnum exuit ; ideoque iufte

admodum Cefaris traditus eft manibus , & quum

:?Re-.-

poteítatem initio füfcepiffet , male ipfe periit , &

L

euerfa regione , belli mala, grauiffimasque calami-

tates fuftinuit.

Obferua- autem hic rurfus fcripto-

amiciti

ris diligentiam : nec enim populum dixit tam impi-

Vocet

àm vocem aufpicatum , fed ipfos rurfum populi

*

auxlite

Principes

5

clamabant enim , inquit, Sacerdotum

fv Cmmg

Principes ; vbique oftendens, populum praeuntibus

que

hxh

illis

TU

454

Coput X11T.

illis ducibus, in faxa impegiffe, & in perditionis ba-

gum 4

rathrum corruiie,

Arguuntur itaque pontifices ,

uit, qi

non modo fuas, fed & fübiectorum populorum ani-

fürem,

mas perdendo, exitiofe cadis duces, ac Principes,

tupc fa

& au&ores, exftitiffe, ficuti nimirum Propheta eos

fequto

increpabat dicens : Laqueus fa&i eftis fpeculationi,

VoCifert

& ficut rete expaníum fuper itabyrium , quod, qui

Ui

$

capiunt venationem , confixerunt, Speculationem

1 lu

enim heic vocat fübditorum. multitudinem , quibus

Itf

iuffum eft, Priacipum vitam contemplari

& fuam

ad illam conformare.

Speculatores enim idcirco

U.

in Ííanétis Litteris vocati funt , qui populis prze-

Vi

funt, Laqueus ergo, & rete fpeculationis fa&ti funt

N T

pontifices ipfi, quippe qui primi Chriftum negar

vt

co»perunt, & aliis omnibus authores fuerunt

jih, di

eidari

dicerent : Non habemus regem , nifi Cafarem,

Iüud vero dicere audent miferi, quum DEVS, ac

g

Pater Prophetze voce aduentum Seruatoris przdi-

cat, atque ita clamet : Gaude vehementer filia Sion,

&d

M

predica filia Hierufalem ? Ecce Rex tuus venit tibi

[

juftus, & faluans, ipfe manfuetus , & afcendens fu-

dizum

per fubiugalem , & pullum. nouum.

Hi vero ta-

de eoru

metü aünge pullo infidentem Hierofolyma deducen-

fet, fe (

tes IESVM ,publice vna cum pueris fauftis vocibus

paf Ui

profequerentur , dicentes : Benedictus , qui venit in

1

populo

nomine Domini ; nunc tamen reclamant, Romano-

Docens

[

rum 1mpeno duntaxat addiCi , ac diuini regni iu-

gum

RRE

Con/z'demtiones de Paf Dom,

4455

lonis ba-

gum a ceruicibus fuis excutientes.

Id enim faci-

lifices

unt, quum dicunt: non habemus regem, nifi Ca-

T anj-

farem.

Sed rurfüs comperiemus , populós etiam

'ncipes

1et2 e0g

tunc fauftis omnibus Chriftum Seruatorem effe pro-

fequutos ; confilio vero pontificum creuiffe hanc

tlationi,

voCiferandi audaciam.

10d, qui

S. CTRILLVS ALEXANDR. lil. XI£

ationem

in lann. cap. XIX. v. rs. Operum Tom. IV. pag.

; uibus

& fum

I0jf.

- Meitto

CONSIDERATIO CXCVIIL

lis pre.

K (ünt

Fidens autem. Pilatus , quia. tibil. proficeret , : Jed

| Dgare

smagis tumultus fieret , accepta aqua. lauit manus coram po«

t , vt

pulo, dicens : Innocens ego fum a fanguine iufti buius : oos

efrem,

videritis. .E vefpondens oniuerfus populus dixit : San-

PVS, a

guis eius. fuper mos , & füper filios, noftros,

s pred-

MATTH. XXVII. 24. 2$5.

jia Sio

'enit tübi

cditatyam obie&ionem Pilatus expauens , pro

M

tribunali fedens, morti adiudicauit morte in:

dens fü-

dignum,

Multifarie quippe attentauerat Chriftumi

Vero ti«

de eorum rmnanibus liberare, Quod quum percipe-

deducen

ret, fe caffo defudare labore, ipforum obftinatiffimz

vocibus

pafuit voluntati; Pueriliter denique agens , coram

venit in

populo aqua accepta, lauit manus fuas, dicens: In.

tomanos

2

nocens ego fum a fanguine hominis iftius,

Lauit

egi

hh23

Ina:

gum

j;

DCRNIRUUN

— Ü

POT INEPQENNISS

—

—

456

Coput. X111I.

Il

veltris,

|

manus fuas, tanquam fi per ablutiones corporis for

eter gl

des tereerentur animarum. Fefellit autem illum ftul-

do deté

ta opinio. INon eft corporalium macularum punitor

ebh &'

DEVS, fed fpiritaalium, neque de exteriori, fed de

ais im

interiori ftatu hominum iudicat

Lavamini , inquit

geniti,

per Prophetam, mundi eftote, auferte malum cogi

credidi

tationum veftrarum ab oculis meis

Quiefcite agere

f)on fl

peruerfe, difcite benefacere , querite iudicium, fuüb-

ofe d

uenite oppreffo , iudicate pupillo , defendite vidu-

dris u

am.

Nitorem igitur confcientie , animae pulchri-

QICICUE

tudinem, mentis mundltlam, atque finceritatem vi-

þnccq i

te ab vnoquoque noftrum exigit.

Nec difcutit ,

xotilm

vtrum quis non lotis manibus manducet, aut im-

modün

mundis incedat pedibus,

feu maculofis, fciffisque-

mo, qi

veftimentis gradiatur.

Ego fum , inquit ipfe, qui

fcrutor renes, & corda, & do vnicuique fecundum

Tntmum.

ta falla

opera fua.

Nihil horum fciens Pilatus , Iudeorum

leba

fequebatur ritus , qui diuing legis ignorantes fen

TIORIUR

fum ,

litere cultüm perficere conabantur.

Non

dium f

autem corporalis a&us per fe obeffe , aut prodefiíe

Verit ]

multum poteft fine voluntatis, ac rationis confenfu.

Quis ei

Quod male confüummatur per corpus, fi ex volun-

petieru

tatis deliberatione prodierit , dupliciter punietur.

lt al»m, )

Vbi vero absque corporis minifterio peccatum agi-

effüfior

tatur in corde, fimplici cordis compunétione mur-

tü$ eor

datur, dicente Propheta: Qus dicits in cordibus

ve-

—

T

Can&iemtz'qnes de Pa[f. Dom.

457

Yris [or«

ireftfis, in cubilibus, veftris compungimini. Dupli-

um (tul-

citer igitur deliquit Prefes, & neutrum fatisfacien-

punitor

, do deterfit.

Pro humano timore contra mentem

, Íed de

egit, & iniuftiffime damnauit innoxium.

Proprium

; lii

alis impofuit facinus, atque fine compun&ionis

1 Qugi-

gemitu, fola manuum ablutione fe DEO fatisfacere

credidit.

b qfete

Verum diuinam , ficut ceteri, euadere

non meruit vltionem.

m, füb-

Quoniam vero minus mali-

& dl

tiofe deliquit, remifius cum illo, quam cum Iu-

dwis iudicium acum eft, ficut Domini vocc eidem

pulchri-

fem vi-

dicitur : Propterea qui me tradidit tibi , maius

licutity

peccatum habet.

Iudeorum namque populus , &

aut if«

potiffimum Pharifeorum , ac turba Pontificum (üpra

:ï

cifisque

modum grauiter deliquerunt.

Sciebant, quo ani-

fe, qui

mo , quaue nocendi intentione agerent contra Do-

minum.

CUndün

Nouerant meditatas fraudes, & argumen-

deorum

ta fallacie. — Nequaquam fe ipfos apud fe excufare

ts fen-

valebant , aduerífüs eos confcientia ipforum tefti-

monium perhibente, ac etiam cogitationibus cor-

Non

dium fe inuicem accufàntibus.

Attamen non funt

prodelïe

veriii impudentifime vociferari, dicentes : San-

;:

jnfentü,

guis eius füper nos, & fuper liberos noftros. Quod

C

, VOlut-

|

unietur,

petierunt , dupliciter confecuti funt.

Nam tempo-

|

ralem, eternamque fententiam pro innoxii cruoris

m 4f

ne m

effufione perceperunt.

Non tamen diuina fundi-

tus eos confumpfit iuftitia , fed fuper terram pro

cordibui !

t

fu-

Ye

h 113

s

— :

INSTUCABERNE

—R

C EE

TT

-

Caput X11I.

458

Tivioni

fugos fecit, ficut ore þrophetico dicitur : Pecca.

Sibbat

tum peccauit Hierufalem , bropterea inftabilis facta

eft.

füroris

Ob promifüones igitur patribus faas inter

gentes habitare finuntur, quod Propheta adfcribens

us alt

Chrifto , in perfona eorum fic ait : Spiritus oris

de i

muncia

noftri Chriftus Dominus captus eft in peccatis no-

flris, cui diximus : In vmbra tua viuemus in gen-

p ji

tibus,

Ad erudiuonem quoque fidelium ipforum

IH

(

reliquie remanferunt, quemadmodum pfaltes pre-

WP- X

cipuus ex Saluatoris voce inquit : DEVS oftendet

fuper inimicos meos, ne occidas eos, ne quando

CO

obliuifcantur populi mei, Difperge illos in virtu-

At

te tua, & depone cos prote&or meus Domine,

Cur autem hoc illis acciderit , intulit : Delictum

oris eorum , fermones labiorum ipforum com-

ür

prehendantur in füperbià fua, Nempe quod vatici-

tum fo

natum fuit, fine iudice aliquo noftris claret tempo»

ribus.

Quz, oro, gens eft, qu& ad habitandum non

pier y

habeat regionem ? Quis vero populus cun&is terra-

ter

rum nationibus fie odiofüs agnofcitur , quemadmo-

tdfit ;

dum Hebreorum? Illis namque regnum , ciuitates,

enim ]

& ceremonie facrz ablate fünt,

Hoc in fpiritu pre-

mulaq

uidens Propheta deplorat, dicen$: Fa&us eft Domi-

chmal

nus quafi inimicus , pracipitauit Ifrael , precipitauit

Crif

omnia momnia eius, diffipauit quafi hortum tento-

bant,

rium füum, demolitus eft tabernaculum fuum, ob-

&dem

liui-

as

Coifiderationes de Paf Dom.

459

Peces,

luioni tradidit Dominus in Sion fefhultatem &

Is fafln

Sabbatum, & in opprobrlum & in indignationem

48 Inter

furoris füi regem, & Sacerdotem.

Repu'it Domi-

lfribeng

nus altare füum , maledixit fanctificationi fua.

Vn.

ILUS. orig

de iftis acciderint hec, prefens eorum fermo de-

CaS o

nunvciat : Sa'lgtus eius , mqmunt fuper nos , & fü-

ingen

per liberos noftros.

ipforum

S. LAVRENTIVS IVSTIN loco cift.

lts pre

eap. XF.in fme pag. 314.

oftendet

quando

CONSIDERATIO . CXCIX.

ID Virti

J"Accepta. aqua, lauit manus coram populo , dicens

Domine,

innocens ego [um C7c, LOC. CIT.

Jelict

f Com

ur ergo illum tradis ?

Cur non eripuifti , ficut

d vatic

E.

Paulum tribunus , qui etiam fciebat

fe gra-

empo

tum fore Iudzis ? feditio quippe, tumultusque pro-

lum non

pter ipfum factus eft

Attamen reftitit ille forti-

ter

I$ If

Atnon fic ifte , fed ignaue, molliterque fe

madimoe

Neque

geffit ; ac fimul omnes corrupti fuerunt.

Iuitafes,

enim hic plebi , neque multitudo ludzis reftitit 5

100 pI*

nullaque illis excufatio füpererat

Nam fuperuacue

t Doni-

clamabant ; hoc eft, magis

ac magis clamabant :

Crucifigatur.

Neque enim folum occidere vole-

xapltault

Q tn

[0

bant, fed quafi pro fcelere, & iudice repugnante,

lífly Ob.

eadem clamando perfeuerabant.

Viden' , quaata

fe-

ii

hha4

TET

-

—

(

46b5

Caput XI ll E

-

eea o

fecit Chriftus , vt illos ad refipifcendum induceret ?

Sicut enim lIudam fepe repreflit, fic & iftos, & in

etm

toto Euangelio , & ipfo iudieii tempore.

iNam

quiü etit

quando prefidem , & iudicem videbant lauantem

repit, d

&

us ex il

manus , & dicentem

*

innocens fum a fanguine

nilia:-in

huius, compungi oportebat, & verbis, & rebus,

ter , quot

vt & quando ludam viderunt laqueo füfpenfum;,

& ipfum Pilatum rogantem, vt alium. pro illo acci«

tem. quió

perent. Nam cum accufator, & proditor fe ipfum

putnt

autem 1

condemnet, & qui fert fententiam , crimina reiiciat,

Cur flgt

ae vifüm tale eadem noce appareat , & quafi con-

mam qu.

demnatum ipfüm Pilatus petat, quam poterunt excu-

fationem habere? Nam fi nolebant eum innocentem

gtam f

"

effe, certe non latronem ipfi preponi oportebat, la-

antea. di

,

tronem , inquam, infignem , quem talem effe in cone

lgem v

feffo erat,

Quid igitur illi ? Cum viderent iudicem

qu potc

manus lauantem , ac dicentem : Innocens fum, cla-

auettere

mabant : Sanguis eius füper nos , & füper filios

biyr, 1

noftros, Tunc demum, quia fententiam contra fe

enm &

tulerunt, omnia conceffit illis.

'Tu autem hoc loco

precatio

'alis enim

füblimita

confidera magnam ipforum vecordiam.

eft temerarius impetus, talis praua cupiditas , non

lentium,

finit boni quidpiam vidcre.

Efto enim. vobis ipfis

fe dicuh

maledixeritis , cur maledicionem in fillios veftros

füi dj

attrahitis ? Attamen benignus Dominus , cum. illi

Volyergt

tanto furore infanirent , & contra feipfos, & con»

Ügore 1

tra

Confiderationes de Paj]. Dom.

461

Vüteret?

tra filios fuos; latam non modo in filios füos , fed

, &in

etiam in fe ipfos , fententiam non. confirmauit ;

du

quin etiam ex ipfis eos, qui peenitentiam egerunt,

hüanten

recepit, & mille.bonis dignatus eft.. Nam & Pau-

fitouine

lus ex illorum..numero erat , & .multa credentium

& Tebis,

milla in lerufalem : lacobus.enim ait: Vides fra-

peufüm j

ter,quot millia Iudzeorum credentium funt ; fi au-

illo cci

:

tem quidam remanferunt, fibi ipfis fupplicium im-

feipfüm

putent.

Tunc dimifit ilis Barabbam , IESVM

Leiiciat,

autem flagellatum tradidit eis , vt crucifigeretur.

a( Con-

Cur flagellauit ? Aut quafi damnatum , aut vt for-

Int exque

mam quandam iudicio afferret, vel vt Iudeis rem

ocentem

gratam faceret, Et certe refiftere oportebat. . Nam

tebit,

antea dixerat :: Accipite eum 'vos , & fecundum

? in COf

legem. veftram iudicate illum.

Muitaque erant ,

judicem

quz poterant & Pilatum, & Iudeos a facinore tanto

um, d«

auertere, figna, miracula, ingens illius, qui patie-

er fios

batur, manfuetudo , ingens illud üilentium.

Vt

'ontra fe

enim & per ea, que ad defenfionem . dixit, & per

10€ ]oco

precationes fuas, fe hominem . effe oftendit ; ita

Jis enim

füblimitatem ,. magnanimitatemque. fuam. & per fi-

5 , Don

lentium , & per contemtum eorum, quse.contra

yuis ipfs

íe dicebantur , demonftrauit , per omnia ipfos ad

vefttos

fui admirationem inducens ; fed.nulli horum cedere

voluerunt.

cum. il

Cum enim femel quafi ebrietate , &

& cot

furore ratio intercepta: eft, difficile eft, lapfum re-

hhs

fipi-

t h

4.62

Caput XIII.P

fpifcere, nifi forte quis & generofo animo fit pre-

quol fax

ditus.

fit q:

xcef

^

Grauis certe, grauis res eft prauis huiusmo-

di paflionibus dare locum : quapropter aditum illis

ilm n0!

intercludere omnino par eft. Cum enim femel ani-

bus inot

mnt, Se

mam inuaferint, & occuparint , quafi ignis in ligna

delapfus, fic folent maximam accendere flammam.

ditiofis ,

S. CHRYSOSTOMVS. Hoil. LXXXVI.

transiuit

implaca

ql. LXXXVFII /in Alattb. Tom. V I T. pag. 21 3. $14

dehoneft

CONSIDERATIO CC.

jniuriis ,

Tonatum

Pilatus autem -volens. populo. fatisfacere ,. adiudi-

barum ,

cauit fieri pelitionem eorum.. MARCI. XV. 15.

gandos |

LUCE,. XXIIL 24.

Vit: vt

crederen

h fferebant IESVM, duris nexibus vin&um, co-

bontur à

' Japhis , & alapis frequentibus cefüm, fputis

oblitum , clamoribus predamnatum , vt inter tot

mantium

praiudicia, quem omnes vellent perire , non aude-

ISVM

mitü di

pet Pilatus abfoluere.

Denique nec in accufato

eum reperiffe culpam, nec in fententia füa tenuiffe

& füper

conftantiam , docet ipfa cognitio , in qua iudex,

fatione

quem ipnocentem pronuntiat, damnat , addicens

tum-de

iniquo populo fanguinem iufti, a quo abftinendum

&rant,

fibi, & intelle&u proprio fenferat, & fomnio vxo-

Pt

ris nouerat. NNon purgant contaminatum animum

Ts pro

manus lote, nec in afperfis aqua digitis expiatur,

fhicüh,

qgod

z

Confiderationes de Pa[J. Dom.

4

0 t pre.

quod famulante impia mente committitur. Excef-

hlliusmo.

fit quidem Pilati-culpam facinus Iudeorum , qui

litum illi

illum nomine Cefaris territum , & inuidiofis voci-

femd ani.

bus increpatum , ad effectum füui fceleris impule-

: in lia

runt. Sed nec ipfe euafit reatum, qui cooperatus fe-

ammam,

ditiofis , reliquit iudicium proprium , & in crimen

ATT

transiuit alienum.

Quod ergo Pilatus DileGiffimi ,

XU- 314-

implacabilis. populi vi&us infania, multis IESSVM

dehoneftari ludibriis , & immodicis vexari permifit

C

iniuriis , quodque eum flagellis cefüm , fpinis co-

, Adtd-

ronatum, & ami&u irriforie veftis indutum , fcri-

barum , & Sacerdotum oftentauit afpectui , imiti-

Bo

gandos procul dubio inimicorum animos exiftima-

uit: vt exfaturatis inuidi& odiis, non vltra iam

dum, ee-

crederent perfequendum , quem tot modis intue-

bantur affli&um.,

Sed cum inardefceret ira cla-

n, fputis

inter tot

mantium, vt Barabbam indulgentia relaxaret , &

)on aude.

IESVM crucis pona füfciperet ; cum confono fre-

accufito

mitu diceretur a turbis: Sanguis. eius füper nos,

; tenuiff

& fuper filios noftros , obtinuerünt iniqui in dam-

? judet,

pnationem fuam, quod pertinaciter exigebant : quo-

addicens

rum dentes , ficut. Propheta teftatus eft , arma

nendum

erant, & fagitte, & lingua eorum gladius acutus,

nio vXo-

Fruftra enim a crucifigendo Maieftatis Domino ma-

animum

nus proprias continebant, in quem lethalia vocum

epiatot ,

fpicula, & venenata verborum tela iaciebant. Vo-

bis,

quod

464

Caput X I1I.

u

bis, vobis o falfi Iudai , & fücrilegi Principes po-

fentientes

puli, totum facinoris iftius pondus incumbit ; &

tein d

licet immanitas fceleris , & Prafidem obligarit, &

paudi ha

Et

milites, omnis tamen fazti fumma vos arguit.

ziy., r

quidquid in fupplicio Chrifti , vel Pilati peccauit iu-

egile a

dicium , vel cohortis obfequium, hoc vos facit hu-

fti proti

mani generis odio digniores : quia veftri furoris im-

net, que

pulfuü, nec illis innocentes effe licuit , quibus ini-

"Verum f

quitas veftra non placuit.

spanifeft

mente f

$. LEO M. fem. VIIL de Paf.

| Dom.,

pag. 129. d.

Corpore

tionibus,

"XCONSIDERATIO CCI.

fünc i

nunc H

Dimifit autem illis eum , qui propter. bomicidium,

pro. Br

&2 feditionem mifJus fuerat in. carcerem ,. quem pete-

bant; 1E S V.M «ero tradidit oluntati eorum, —

pene du

fumendo.

LUuCE? XXII. 25.

- morte f

i inuifibili conflidu dimicant, fi contigerit ,

Tl aute

Qu

eos cam robuftiffimis bellatoribus, poft fati-

t, tüm

gationem nimiam, poft hinc inde dire&os i&tus ob-

Tüentius,

tinere triumphum, gaudent quidem, fed labore at-

fü(ciien

triti, fui ncqueunt cordis infinuare lztitiam, quoad-

wfque aliquantifper recreati , confümptas reparent

N

ifum in

yires.

'Tunc exultant, tunc adepte vi&oriz ftu-

!

qim,

Nil etenim rebellionis

denF pat?facere g.audium.,

fen-

AUE t

Con(iderationes de. Paff. Dom.

465

]Cipes po.

fentientes in fe, nulloque illis renitente', fe totali-

ümbit: &T

ter in afpe&us adftantium transferunt.

Illis quid

biigarit, &

gaudii habeant in fe ipfis, quid triumphi percepe-

quit. E

rint, referare conantur,

Hoc idem fceleratiffimos

CCauit i.

egiffe arbitror Hebreorum Pontifices in necis Chri-

$ fücthn.-

troriy im-

fti prolatione fententiz, :

Exultauere vtique in fe-

Uibü. jpj.

met, quemadmodum victores capta exultant przda.

Verum feffi corpore , quod geftabant intus, foris

manifeftare non poterant.

Laborauerant quidem ,

)flJ. Dom,

mente falfa meditando , & componendo inania,

Corpore autem non defüdauerant minus, vocifera-

tionibus , ratiocinationibus , exhortationibus, nugis,

Wi

hinc inde difcurrendo , nunc fuadendo Prefidi ,

nunc Herodi Dominum accufando , nunc turbam

micidi,

pro Barabba inftigando.

Sicque noctem totam

ITf

Acm p

pene ducentes infomnem, diemque clamoribus con-

fümendo, quid iniquitatis, quidue pro Redemptoris

morte fentirent letitie , notificare non valebant.

yntigerit

Illo autem pendente inligno, tum ex potita quie-

poft fti-

te , tum ex auiditate nocendi , infültauere vehe.

i&tus ob«

mentius.

Promulgata igitur Mediatoris fententia ,

aboreat-

füfcipientes, vt perderent , chlamyde abie&a pur-

, quoxd- 1

purea , propris veftibus induerunt.

Nempe fe

repareut !

ipfum in eorum manus tradebat Dominus crucian-

orig ftü 1

dum.

Corpus quidem exponebat flagellis, affectw

Aellionis d

autem totus ferebatur in DEVM , femetipfum Pag

fe

[*v1

Ms

aM N

adi

(

466

Coput X117T.

tri exhibebat hoftiam viuentem , finCtam , atque

proe

rationabilem.

Magni pendebat prorfus, pro hono-

«glo Cl

re Diuinitatis tanta fuftinere ac talia, impenfo fibi

Qu, m«

amori vices rependere cupiens, tametfi quz patie-

al 1e f

batur, parua effent comparatione donorum.

Por-

(lius irbpl

ceffaoit ,

ro vt DEI, & hominum fieret mediator , electo-

4q, CaTQUS

rum caput Fccle[la fponfus, mortuorum. primoge-

&o in ho

nitus , Princeps pacis, Pater futuri fzeculi, Rex re-

tium Vi

eum , dominantium Dominus , hominum redemtor,

ma, [n

reparator angelorum, atque DEVS, & homo, vnus

Pro huiusmodi , & aliis

prcm&bat

Chriftus , acceperat gratis.

incomprehenfibilibus charifmatibus , que idem af-

fionis t

fumptus perceperat homo , nunquam arbitrabatur,

Ver

fe DEO fíatisfacere pofíe, quemadmodum nec va-

Xibus,

lebat ad humanam naturam tantum confideratione

Chriftus |

habita.

Nam. fecundum naturam diuinam , que in

inus p

ipfo erat, Verbum nil gratis habet, . INaturaliter eft,

Candus

quod eft ; atque in Diuinitate » poteftate , ceternitate,

plerat to

maieftate zqualis eft.Patri, vtpote naturge vVnius,

tüteburqt

bile eft

eiusdemque fubftantie. Dona igitur, que in Chri-

t$, :

fto fuiffe predicantur, ad hümanam folum ipfius

Qlo; D]

fpe&ant naturam , que ex mera gratia in predefti-

nationé fortita eft

Quamobrem femper fe DEO

Tiesque |

fubiiciens , infatigabiliter , actualitergue DEO . gra-

et m

Was agens , in cunctis ipfius fe fübdidit voluntati ,

$.

adeo vt velle eius merito diceretur efíe diuinum,

tifi a

.

pro-

M RL NT

Co)zjz'demz*iams de PajJ. Dom.

467

Tl Qtque

propter quod ei Pater teftimonium .perhibens de

pto hong.

colo clamauit, dicens : Hic eft Filius meus dile-

penfo (bl

&us, in quo mihi complacui, ipfum audite. Nec

U? patie.

abs re fibi Pater in illo complacuit , qui nunquam

N Por.

ilius imperium pratermifit, nunquam ab eius laude

! , dedio.

ceffauit, nunquam ipfius gloriam (( etiam víque

Jrimoge.

ad. carnis interitum ) qusrere defiit,

Erat profe-

, Rex re.

&o in hoc Paffionis fuz agone vltra omnium mor-

Cdentot,

talium vires afflidtus, in corpore videlicet, & ani-

10, Ynus

ma. In corpore quippe füpra modum cruciatibus

1, (dlig

premebatur, in anima vero doloris, atque compaf-

: jdem af

fionis transfigebatur iaculo , tametíi deificata in

itrabatur,

Verbo , diumis absque interuallo inhereret ample-

1] Q6C d«

xibus.

Quanquam totus deificatus effet homo

detatione

Chriftus IESVS per affumens Verbum , erat- nihilo-

, que m

minus pafübilis, nondum glorificatus , fed glorifi-

candus,

'aliter eft

Diftulit autem glorificare, quem affum-

ternitito,

pferat totum , vt poffet pati, fciret compati, hor-

! Vilb

tareturque patientes,

Sacramientum hoc inzítima-

» in Chri

bile eft , nec poteft capi, vt idem homo fit bea-

um ipfius

tus, & mifer; in cruce pendeat, & triumphet in

predeft

codlo; DEVM fruitione felici videat, fputa, illufio-

fe DEO

nesque füftineat,

A Domino factum eft iítud $

EO m

& eft mirabile in oculis noftris.

Olugtat ,

S. LAVRENTIVS IVSTIN, de triumpb,

dininm, j

Chrifli agone, cap. X F L. pag. . 319»

pro

k

C A-

—

VRPTEISPHRKIHSN

(

468

Caput XIF.

Ruä, M

B E RE äääääïääää

fuerunt !

CAPVT XIV

lll

qrba p

'ïæ*

bant, &

k:

I.

M

Saluator innocens , latrouum . focius. ,

&utem «

«

ä&z

B*

vf

g;j crucem fibi baiulat , peccatis no-

fdem, .

vos. ip

firis debitam, XOAN. X1X. 16.

1I. Simon Cyreneus crucem pof? Dominum

Quonia

ent * |

poriare compellitur. MATTH. XXVII. 32.. MARCI.

Eenuent

XV. 21

LUCE. XXIl1. 26

l1l Mulierum lamentantium turba a Chri-

Tonc 1

flo commonetur.

LUCE. XXl. 27

füper n

f in v

I (d) Sufceperunt autemn IESVM:

quid fie

Cb) exuerunt illum purpura, & induerunt

((

eum vefítimentis fuis, & educunt illum ,

Exuertn

vt crucifigerent eum.

(d) Et baiulans

fibi crucem exiuit.

mati; j

I].

(a) Exeuntes autem ( b) anga-

&m t

riauerunt pretereuntem quempiam (a) ho«

|

hume

Simon, |

minem Cyrenzeum , nomine Simonem, (b)

venientem de villa, Patrem Alexandri

&

l homo

Ru-

—

Confideratibnes de Pajj. Dom.

469

—

i

ff?ä

Rufi, vt tolleret crucem eius : (c) & impo-

fuerunt illi portsre crucem poft IESVM.

Hl.

Sequebatur autem illum multa

turba populi , & mulierum , que plange-

bant, & lamentabantur eum.

Conuerfus

n i

autem ad illas IESVS dixit : Filie Ieru-

01j tlf«

falem , nolite flere füuper me , fed fuper

XIX. 16,

vos ipfas flete , & fuper filios veftros.

Dominun

Quoniam ecce venient dies, in quibus di-

* MARCII

cent : Beate fteriles, & ventres, qui non

genuerunt, & vbera, que non la&auerunt.

-

Tunc incipient dicere montibus

*

Cadite

t a Cri-

füper nos, & collibus : Operite nos. Quia

fi in viridi ligno hec faciunt , in arido

CUT REU

FSVN:

quid fiet ?

Vduerunt

CONSIDERATIO CCII.

tillun,

Exuerunt. illum purpura ,. & induerunt eum vefli-

baiulans

.mentz's fs ,& educunt illum, vt erucifigerent eum &c.

MARCI. XV, 20, ET. SEQQ.

D) angte

am tropheum fuum victor attollat, Crux füper

I

humeros imponitur, vt tropheum , quod fiue

o

]em,KD)

ff

Simon , fiue ipfe portauerit , & Chriftus in homine,

& homo portauit in Chrifto. Nec difcordant Euan-

ndri, &

ii

be-

h-

470

Capit. XIF.

geliftarunt fententiz , quando concordat myf'cenum :

yanit

& bonus .ordo noftri proféctus eft :; vt priuscrucis

jpphorbi

findos ;

fue trophxum ipfe erigeret , deinde Marty nbus tra«

deret erigendum:

Non. Iudeüs eft., qüi Crucem

z 0184 f

portat, fed ahenlgena atque peregrinus, nec pre«y

afferibus

cedit.; fed féquitür, iuxta quod fcriptum eft: Tolle

jius &

crucem tüam, & fequere me.

Non. enim fuam ^

quar tb

fed noftram crucem Chriftus afcendit

Nec mors

yit fidéi :

illa Diuinitatis fuit, fed quafi hominis , vnde &

curtenda

ipfe dit :

DEVS DEVS 1neus, refpice i in me, quare

[ nequi

vocis ]

me dereliquifti ? Pulchre afcenfurus crucem , rega-

lia veftimenta depofüuit ,

vt fcias, quafi hominem

tiarutmqu

paffum effe, non quafi DEVM chem etfi vtrume

bus enic

que Chriftus, quafi hominem tamem , non quafi

induti m

DEVM -cruci effe füffixum.

Sed milites , non

fürgit

Iudzifeiunt, quo tempore qualia veftimenta: Chri-

jam hony

íto conueniant

Tudicio quafi vi&or. adfifüt

P

ad pàáffionem tanquam reus humilis venit.

N unc

h. 167, 6

quoniam troplieum iàm vidimüs

currum fuum

?

triumphator afcendat : nec arborum truncis, aut

C0

quadriiugis plauftris manubias de mortali. hofte

D ii

quafitas , fed patibulo triumphali fufpendat Ca»

ptiua de fzculo fpolia.

Non hic reuinctis poit

I

tergum brachiis,

entcs , nec exc1f'arum Yrbium

Q

[

imagines cernimus , opp1do1umque captmum fi-

lorpota

mulacra aut fubmlü'd cwgt)grum Regum colla mi-

SUEEY

-

18.-

*

Confideratioges - de Paff; IDom.

471

Werium «

ramur , quales humanortm | folent fpeciés effe. tri-

TIOSCrücis

umphorum : nec victorie terminos regionis fine di-

Ytlbus tra

ftinétos , fed. ouantes populos nationum , quæütos

1 Cfütem

non ad fupphcmm, féd ad pr*emlum reaes liberis

] nec præaþ

i

affe&ibus adorantes . voluntariis Vrbee ftudiis de-

( Tole

ditas, & in melius reformatas 1rnag1nes oppidorüm,

m fuam

-

quas'non fücus exprefferit , fed' deuotio oloraue«

Net mors

rit fidei :

"arma , victoriarumque iura , toto orbe

, Vide &

currentia, captiuum principem mundi, & fpiritua-

T,. quate

lia nequitie , que funt in- coleftibus , obedientia

&D, rf

vocis humanz imperio fübditàs dominationes, va

hominem

riarumque- virtutum fpecies non fericis , fed mori-

fi vtrüm.

bus emicantes.

Fulget 'caftitas j üd"es [plendet , &

Don quaf

induta mortis exuüuiis deuotio: forïïxmdmls iam 1eæ

t5 , non

furgit.

Vnus DEI triumphus' fecxt onmnes prope

nta Chn-

iam homines triumphare, crux Domun.

adf (ht

S, 4MBROSIVS, Expofit, in Lucam.,. Zzb,X

f, Mnc

". £07. €9 feqq. Tom, , pag 1$27,

2'

um fa.

&

VA

'f

nics, at

- CONSIDERATIO CCIII

e

a. hofle

£t educunt. illum, «t crucifigerent eufli. LOC. CIT.

ondat, Gd«

s poft

uorum enim animaliüm infertur fanguis pro

? vibiuDt

Q

peccato in fan&a pergsP!ontlficem, horum

orim. 4f

corpora cremantur extra caftra. :

Quotirca IESVS

cola ml

extra portam paífüs eft, vt fan&tificaret populuni

f

112

pro-

(

472

vCaput XIP.

l

proprio fanguirie,

Illa ergo horum erant figura ,

i feramus,

& fic omnia impleuit Chriftus, patfüs . extra.

Hiec

quotd fic

*

etiam fignificat , eum füa fponte effe perpeffum ,

feramüs g

oftendens , quod illa non folum erant, fed figura

lus, ftue

quedam erat etiam ipfa difpenfàtio foris füfcepte

qux., if

paffionis.

Foris quidem paffus eft, fed fanguis in

opoftet )

colum eft füblatus.

Vides, quod fumus participes

tere, qui

fanguinis, qui inferebatur in fan&a , fan&a vera,

quomodo

facrificii , quo folo fruebatur Sacerdos , nos ergó

deamus

veritaUs participes fumus. Si ergo non improperii,

nem, o

fed fanétificationis fumus participes , improperium

pauperta

erat cauía fanctificationis,

ealommis

Nam vt ipfe fuit pro-

bro affectus , ita nos quoque.

Si ergo exierimus

m g

eum eo, erimus participes.

Quid eft autem, exea-

pinqii :

mus ad ipfum ? Simus participes eius perpeffiohum :

Quando

feramus eius improperium.

lNon enim fine caufa

cis af

paffus eft extra portam ; fed vt nos crucem eius

hac (op

feramus, & maneamus extra mundum , & ibi per-

dis pon

manere ftudeamus : ficut ille probris appetebatur

*m, illa

taiquam condemnatus, ita nos quoque. Et per ipfum

extollun

[

offeramus DEO facrificium.

Quodnam dicit facrifi-

Cordiam

cium ? Ipfe interpretatus eft, dicens : fru&um labio-

Tpnà :

rum confitentium .nomini eius, hoc eft, preces ,

pteten (

hymnos , gratiarumt actionem 5 illa enim funt fruétus

homila

labiorum. - llli offerebant oues, boues , & vitulos,

q0 ben

& dabant Sacerdoti.

Nos-autem nihi| horum of.

Qs

fera-

Confiderationes de Pa[f. Dom..

473

D fa.

feramus , fed gratiarum a&tionem , & in omnibus ,

Ka. ch

quoad fieri poteft, Chrifti imitationem. - - Omnia

odf

feramus grato animo, fiue fit paupertas; fiue mor-

f fgm,

bus, fiue quiduis aliud.

Nam que nobis confe-

5 fifepta

xyunt, ipfe fcit. folus.

Quid enim oreémus, ficut

fingui in

oportet, nefcimus. Qui' ergo nefcimus quidem pe-

Jatticipes

tere, quod oportet , nifi fpiritum apprehenderimus,

( Veri ,

guomodo ea, que nobis conferunt, fciamus ? Stu-

10$ età

deamus crgo pro omnibus offerre gratiarum actio-

Dproperi

nem, omniaque forti animo feramus;

Sumus in

DrOperium

paupertate, fumus in morbo, gratias agamus. Cum

' füit pro

calumniis appetimur, quando male patimur , aga-

exierimus

mus gratias. Hoc enim facit, vt fimus DEO pro-

Cm, CXeo

pinqui : tunc etiam DEVM habemus debitorem.

effopum:

Quando autem fünt nobis tes fecunde , & benefi-

fitie caufa

ciis afficimur , DEO fümus debitores.

Alioquin

ICem es

hzc fepe funt nobis in iudicium, illa vero ad eluen-

X jbi ptt

Illa attrahunt. mifericordi-

das ponas peccatorum.

petebatat

am , illa benignitatem, & clementiam. Hec autem

peripfum

extollunt etiam ad arrogantiam , deducunt ad fo-

cit facrf-

cordiam , & efficiunt , vt'ex phantafia de nobis

um Ibioe

magna apprehendamus :: hec nos eneruant.,

Pro-

, r ,

pterea dicebat etiam Propheta : Bonum mihi, quia

nt frudus

humiliafti me, vt difcam iuftificationes tuas. — Quan-

y vitulos,

do beneficio affe&us, & a malis liberatus fuit Eze-

yonim of

chias, in altum elatum eft cor eius : quando au-

fetie

ii

h]

2

tem

—

P

U

474

Caput X1F.

tem cgrotauit, tunc eft . humiliatus , tunc fuit DEO

yíc dici.

propinquus. « Magnum bonum eft affli&tio, ar&a

guditit, £

enim éft via.

^'tea gIorio

Quamobrem . affliéctio nos tradit in

arctam.

Qui non affligitur , non poteft intrare.

placeo ,

Qui enim in ar&a feipfum affligit , & premit, is eft

bus &1go

etiam , qui fruitür requie.

Qui:autem ífe ipfüm

gfo atl

dilatat, neque ingreditur ; «& premitur, tanquam

£a

cuneo , vt ita dicam j pulfüs.

Audi , quomodo

&f

hanc aré&am. viam ingreffüs eft^ Paulus.

Caftico

it dif. (

T. X1

corpus meum, inquit ,'&in feruitütem redigo. ^Ca-

ftiga corpus, vt poflis-intrare. Propterea in omni«

bus affiictionibus DEO' perpetuo gratias agebat, Pe-

MU

cunüis es multatus ?-Hoc datitudinis multum tibi

D

attulit. A gloria e&cidifti

alia latitudo.

Calum-

niis es. appetitus : credita fuere , quse aduerfus te

D

fünt.dicta, quorum non eras tibi confcius ? Lsta-

re, & exulta.

Beati enim ; inquit, eftis, quando

Q

Is

vos probris 'affecerint homines ,'& dixerint omne

Corpora

I5Vs

malum.contra vos, mentientes propter me. Gau-

li, ext

dete , & exultate, quoniam merces veftra copiofa

eft in colis.

Quid. miraris, fi triftitia afficeris, &

precan

vis liberaria tentationibus ? Paulus voluit hbexarl,

gucas esí

Tilüd

TOE

& fepe DEVM rogauit ;^nec impetrauit,

qüorum

;enim , ter Domuwm rogaui , fepe fignificat.

Et

toftr f

dixit. mihi, inquit ; füfficit: tibi gratià mea, virtüs

(65 ff

Inärmxtacem

enim mea.in mürmxtam perüamf

T$ a

é

ipmp -

hfc

*

33

3riygrS

E

Lon/idemtzones de Paj Dcm.

475

füit Dpo

hic dlclt affli&tiones.

Quid- vero ?

? quoniam hec

li u

audnult, grato animo hec. tulit , & dicit : Propte.

»Üradit n

-rea glorior in infirmitatibus meis.: hoc .eft ,. mihi

L intrare

placeo y E quiefco in affh&hombus

Pro omni-

tit, iseft

bus ergo agamus gratias, pro rebus fecundis , &

fe ipfüm

pro affli&tionibus.

Ne murmuremus, ne.fimus in-

tanquam

grati.

quomodo

$. CHRTSOSTOMVS Howil. XXXIII

Cafliro

in epifl. ad. Hebraos. ex colle&zrme szjiantzz "Aniiocbeni.

io,

Tom. X IL pag. 307. 308.:

Bukouiid

bt P

CONSIDERATIO .CCIV.-

itum tibi

F educunt illum , *ot crutifigerent eum.

Cilum

uer(üs "t

LOC.,

C1T,

? [2

Borum enim animalium fanguis . infertur .pro

Q

, Quanda

peccato in fan&a per Pontificem ,. horum

It Ofmne

corpora Cremantur extra caftra.

Propter quod &

, Gu

IESVS, vt fan&ificaret per fuüum fanguinem.popu-

? CopioR

Ium, extra p01 tam paffus eft.. . Demonftrat,ea, que

heris, &

preclara apud Iudzos fyerunt , rerum nof'cr;uum fi-

Tibetat

guras exfhtifiï, nulhus afferens prctu fuifle ea; facra.

—

E

Dlud

quorum non potuerit effe confors.. populus.g

K

noftri facrificii ne legis quidem.. I'ontm,ceæ, gpn&m*

H x'ïrms

tes efle pofï'unt : fiquidem. noftri f acri illgs oläla»gw)

Vt enim eorum ammmmn* *

rmltä e'n

z|

Ties typus e: anto

ii4

qu&

PC

(

476

Caput XIP. -

quae pI:O populi peccatis offerebantur, fanguinem

quidem fY

quidem intulit in fan&ta Pontifex ; corpora vero

t Dunes

yd cipurm.

extra caftra cremabantur : hunc ad modum Chri-

Ti

ftus pro mundi peccatis paffüs, fanguinem quidem

fuum in fancta intulit Patri tanquam Pontifex, cor-

AL fPl

pus vero palo affixum eft extra caftra.

Memoriam

CC

itaque illius facrificii perficientes noftri Pontifices ,

fanguinem Domini in noftra fan&a , & ad altare,

0377

tenquam in codlum ferunt.

Hanc ob rem legis

(

Pontificibus non licet ex hoc altari edere , tan-

vius

quam alienigenis , & qui füpra mundum hunc non

!

ff

fipiant: nos autem fecus, Exeamus igitur ad eum

extra caftra, improperium eius portantes. Quia ex-

fuper lu

tra portam Chriftus paffus eft, egrediamur & nos

extilit f

ad ipfum extra portam , hoc eft, extra mundum,

lifeo Pro

improperium eius ferentes, hoc eft, eadem cum

phetarun

ipfo patientes. Ipfe inftar condemnati , & latronis

erüetet,

cruci eft affixus foris : nos itaque e mundo , eius-

foine

que rebus fplendidis exire non pudeat, etiamfi igno-

fiatim |

miniahoc videatur. Rurfüs autem eos adhortatur,

ecepen

ea ferre, qua a ludeis inferuntur ipfis, fiue iniuria,

Tütt, Q

fiue rapine fuerint.

Non enim habemus hic ma-

tus, Qv

Con-

nentem ciuitatem , fed futuram inquirimus.

duritig:

firmat hic , neceffarium effe , vt egrediamur extra

1 ligno

portam , hoc eft, mundum. Non habemus enim

liberdt

participationem aliquam -iyn hoc mundo, quando-

Adan,

qui-

Conüdemtiane; de Pa[f. Dom,

477

quidem neque maneat, Debemus igitur fugere ex-

ft Verg

tra hunc, & ad futuram vrbem accurrere, hoc eft,

u Chr,

ad coelum.

1 quidem

THEOPHTLACTVFS, Comment. in cap.

lfv o

XIII epif. ad. Hebreos. Edit. Lodin. pag. 1026.

lemoriam

Ontiies,

CONSIDERATIO CCV.

d altare,

Et baiulans fibi crucem , exiuit in eum , qui dicitur,

m lerig

Caluarie locum,

1OANN. XIX. 17.

I , QD

Unc not

uius ligni facramentum in Regnorum libro legi-

Iradeum

H

mus celebratum. . Nam cum filii Prophetarum

Quia 0s

fuper flumen Iordanem lignum fecuribus cederent;

t & n

exífiliit ferrum, & merfüm cft in flumine,atque ita He-

undu,

lifeo Propheta füperueniente, petunt ab eo filii Pro-

lem cum

phetarum , vt ferrum. flumini, quod merfüm fuerat;

. |atronis

erueret.

Atque ita Helifeus accepto ligno,.& mif-

o, eits-

fo in eum locum , vbi fübmerfum fuerat ferrum ,

mf igmo-

ftatim fupernatauit , & lignum merfum eft, quod

Vortatut,

receperunt filii Prophetarum.

Ex quo intellexe-

jniuriay

runt, quod Helie fpiritus in eum fit reprafenta-

hicme T

l

tus. Quid manifeftius huius ligni facramento ? quod

, Con

duritia huius fculi merfa in profundo erroris , &

t ext

a ligno Chrifti, id eft, paffionis eius, in baptifmo

us enim

liberatur, vt, quod perierat olim per lignum in

Adam, id reftitueretur per lignum Chrifti. Nobis

quanldo-

qui

115

igi-

(

478

Caput- X1F.

igitur.,..qui fücceflimus. in. loco Prophetarum , ea

|

(0)

fuftinentibus hodie.in fieculo, que femper pafüi funt

T hi

Prophete propter diuinam.religionem. -

Alios enim

lap1daucrunt, alios fugauerunt j plures vero ad mor-

bàt emo

tis necem tradiderunt , quod. negare.non poffünt,

tan$ Cl

Hoc lignum fibi & Ifaac filius Abrahe ad facrifi-

d ! fed

ciumi ipfe portabat, cum fibi eum DEVS- hofli-

f pietas

am fieri precepiffet. Sed quoniam, hzc fuerant fa-

paxe

"Cramenta, qus temporibus Chrifti perfcienda fer.

fider ul

uabantur ;

&lfac cum ligno referuatus eft, ariete

fem, pmo

oblato in vepre-cornibus haerente , -& Chriftus fuis

[ pietas,

temporibus lignum-humeris fuis- portauit, inhserens

cornibus crucis;-corona fpinea in capite ejus cir.

ipftm fpe

tbus r

«umdata... Hunc.énim. oportebat pro- omnihus gen-

tibus fieri-facrificium

Quo eràn

qui tanquam ouis ad vi&i-

mam-.duétus :eft; & 'velut agnus coram tondénte fe

em Pa

&& Domir

fine.voce, fic-non 'áperuit os fuum.

Hic-enim

fio g«f

Pilato- interrogante;nihil locutus eft: in humilitate

enim iudicium eius 4ublatum . eft,

fir, q

Abrum f

TERTVLLIANVS. li. contra Iudæos caþ.

Vult Vet

XIII p Iyp.

Wt me

A

Ay &

:

Qtur m

»fr

SO

zm.

V, quid

u

&m ce

iultos ]

dilce A dil

hihitores

CON-

*

Conf deratimes de Pajï Dom.

479

t lin] a

CONSIDERATIO CCVI

t pf fimt

Alios enim

L OC * cch

Et baiulans fibi.. crucem - exidit- 6590.

7040 mor

M bat ergo ad locum, vbi fuerat clumügendus, por—

Ob poftün

4 fierif

tané crucem fuam IESVS

Grande fpeutacuw

NS At

lum ! fed fi fpe&tet 1mpletas m gnnde ludibrium ;

fi pietas, grande mylterium : fi fpe&et 1mp1etas,

füennt f

Clenda fer

grande ignominie documentum fi pletas, grande

fidei munimentum : fi fpe&et 1mp1etas F ridet Re-

e[t , arie

gem, pro Virga regüi lignum fui portare. fupphcu ;

Liifus (üis

; Inhefeng

fi pietas, Vzdet Regem bzuulantem lwnum ad femet

€ &U Q]«

ipfüm fwendum, quod fïsauus fuerat etiam in fron-

tibus Regum :

in eo fpernendus oculis impiorum , in

Tibl den

Di&uro

st vidi

quo erant gloriatura corda Sanétorum.

oyridénte fe

enim Paulo: Mihi autem abfit. glormrl , nifi iri crü«

ce Domini noftri IESV. Chrifti ,. ipfam crucem fuam,

Hic-égim

lurnit&te

füo geftans humero

commendabat, & lucernz ar-

für& , que füb modio ponenda non. erat , cande-

labrum ferebat, * Ideo non vtcunque ait

( Qui

filent d

vult venire poft me , ) abneget feipfum , & fequa-

tur me ; Sed addidit : Tollat. crucem fuam , & .fe-

quatur me. Quid eft, Tollat crucem füam ? Fe-

rat, quidquid moleftum eft: fic.me fequatur.., Cum

enim coperit me moribus , & præceptls meis, fequis,

multos habebit conwadx&ores, multos habebit pro«

hlbn;ores » multos habebit dnfï'uafores 5;:& hoc;de

)N

inï

[

(

480

Caput X IT

ï

eet od

ipfis quafi comitibus Chrifti.

Cum Chrifto ambu-

s in ho

labant, qui cecos clamare prohibebant.

Siue ergo

4iato , 1

münas, fiue blandimenta, fiue quaslibet prohibitio-

nes, fi fequi vis, in crucem verte, tolera, porta ,

fje enm |

loc t

noli füccumbere;

Videntur his verbis Domini ex-

vniuerfalt

hortata martyria.

Si perfecutio eft, nonne pro

fmetipfü

Chrifto dehent cun&a contemni ? Amatur mundus :

fed preponatur, a quo fa&us eft mundus.

Ma-

dre, & m

gnus eft mundus, fed maior eft, a quo fa&us eft

(, nupte

CoDiugat

mundus,

Pulcher eft mundus :

['ed pulchrior eft

non debe

a quo factus eft mundus

Blandus eft mundus :

pus, cun

fed fuauior eft , a quo fa&us eft mundus.

Malus

k diftibt

eft mundus ; & bonus eft, a quo fa&tus eft mun-

dus.

if vnic

. - Quomodo - malus eft mundus, & bo-

nus eft , a quo faétus eft mundus ? quomodo ? Quo-

quatur tec

i locum

niam mundus per eum fa&us eft, & mundus eum

(üum cor

non cognouit,

Mundus per eum fa&us eft, coe-

mun-

pudicitia.

lum , & terra, & omnia, que in eis funt

dus eum non cognoult , amatorcs mundi ; amato-

Vlteriüm;

nienda ]z

xes mundi, & contemtores DEI

ifte mundus eum

ibi locut

non cognouit

Sic ergo malus eft mundus , quia

À in (à

mali funt, qui DEO preferunt mundum. - - Per-

fequitur mundus damüatus

f i e

perfecutionem patitur

mundus reconciliatus.

Mundus damnatus ,' quid-

fiam, i

quid preeter Ecclefiam : mundus reconciliatus Eecle-

qudquid

lt non.

fiaa Nopg enim vemit Filius hominis , alt, vt iudi-

f

cet

Confiderationes de Pa[J. Dom.

481

m&o ambu

cet mundurm , fed vt faluetur mundus per ipfumr,

Sed in hoc mundo fan&o , bono ,, reconciliato i

3lUe crgo

Drobibitio

faluato , immo faluando, nunc autem fpe faluato ,

T por

fpe enim falui facti fumus , in hoc ergo mundo ,

hoc eft, Ecclefia , que tota fequitur Chriftum ,

Ofiini ej-

Dionne pro.

vniuerfaliter dixit

Qui vult me fequi, abneget

it mondus

femetipfum.

Non enim hoc virgines debent au-

dUs

dire, & maritate non debent; aut vidus debent

Ms

& nupte non debent

aut monachi debent

&

0 fa&tus ef

chrior ef

coniugati non debent ; aut clerici debent , & laici

L mundas :

non debent : fed vniuería Ecclefia, vniuerfum cor-

i

pus, cuné&ta membra per officia propria diftin&ta,

Mil

5 f mun

& diftributa fequantur Chriftum.

Tota fequatur

jus, & bo

ipfa vnica , fequatur' columba , fequatur fponfa,, fc-

quatur redcmpta, & dotata fangmne fponfi, . Habet

lo ? Quo

ibi locum fuum integritas virginalis: habet ibi locum

indus eum

s efl, (m

fuum continentia vidualis : habet ibi locum fuum

pudicitia coniugalis : non ibi habet locum fuum ad-

I :- mun.

ulterium;.non ibi habet locum füum illicita , & pu-

]i; amato

Jndus eüm.

nienda lafciuia

Ifta autem membra, que habent

dus, qua

ibi locum fuum in genere füo , & in loco fuo,

& in füo modo, fequantur Chriftum , abnegent

Pet-

fe, id eft , non praefumant de fe

tollant crucem

m puttur

fuam , id eft, tolerent in mundo pro Chrifto ,

15 ,'qui

quidquid intulerit mundus,

Ament eum, qui fo-

us Eede

lus non. decipit , qui folus non fallitur, folus non

vt iud

c&

fallit : ament eum, quia verum eft, quod promit-

tlt.

492

Cdput XIF,

tit, " Sed quia non modo dat, txtubat üdes.

: Dü-

|grdli

do poff |

f2, perfeuera s toïera porta d,llatlonem, & tuh(h

**-*

red

crucem;

pell aban

fis blafg

$. AVGVSTINVS

Jaä't CXVII. 'dn

doam. Ton. IIl paæt. TR a. 297 * * Serms«

L r p

| » (

XCVL us XEVIL de^diwerfs. Tom. F. pags «

um M

$12. C? feqq

J geni

CONSIDERATIO CCVII

enientat

.Et Imzulans fibi crugem 6'596. .L0C,. CIT..

Cracem

hoc mu

ducmur 1g1tur de pretorio , v£ c1umf3gatur. Crux

bis janü

parata füper illius'imponitur hümerós, vtiper

valiatus

.ciuitatis medium 4^ & :per: plateas; errufalem vfque

j mani

d fupplicii baiulet. locum, , Tutc tumultis in to* j

benedid

|

ta ferme ciüitate fa&us eft maximus : : pror.foribus

perrexit

mantibu

palati - adelat Anfiumerabilium | coneurfüs:: populó-

zum , quoniam, Vt moris eft, omnes.ad hoc con-

Cis füpp

fitis die

fluxerant fpectaculum. .. Sufürrantibus itaque-fparfim

inuicem turbis ,:ecece DEL Filius. egreditur de ide

fe dig

nua, crücem füper.proprios.ferens -hümeros. .Ins .

'Ormty

cedebat ; demiffo. vultu., inceflu humili4: totus- fatl-

Dutid,

gatus , & anxius., quipperui tota.no&e: fuerat-fla-

lodie j

gellatus , colaphlzatus

confputus;; . illufus , : atque

Crumfxg«

opprefíus,

Defecerat.: .prorfus. in. illo.naturalis -"vir-

QUi àc

tus, pr opterea cruciabatur. immenfe. . "uhc:quidem

VOCm

pref-

Confiderationes de; Paff, Dom.

485

D .jl

preffus pondere , 1mpellebatur ad-patibulum. quar :.

» A tUl

. do poft fatigationes nimias pam'are debuerat.: Com.- 1

t

pellabantur illius, aures. vociferationibus, & fufuse-

)

XV-U 1

tis blafghemlarum, contumeharumque voc1bus, ats -

$m,4 que plangentium mulierum gemitibus inenafrabili«::

bus.

Quis non eiulaffet ex corde fuper Angelo. -

A V þagï

rum Regem, & Dominum

lento gradu-, tremu-c

l

lis genibus , oculis ligentibusg.crine fparfo , facie

I

VII,

cruentata, fciffis veftibus , fpinis capite coronato ,

QT.

crucem propriam baiulantem ? Plane maxima .erat

haec mutatio dextera Excelfi.

Porro per quam vr-

tur, Crüy

bis ianuam paulo ante afello-iüfidens , populorum

J5 Vtipat

vallatus agminibus, palmarum, Qhuarumque 1amos

lt vfque

in manibus$ geftantium, atque clamantlum Ofmna,

3$:10 0

benedi&us , qui venit in nomine'Domini Re*( Hï:qel

dbforibos

perrexit ad templum, per eandem hodie blafphe-

: populo-

mantibus turbis, tam ignominiofe reie&tus;' ad" cfu-

hioc cof

cis fupplicium trahebatur.

Si attendas his interpo-

jefparfim

fitis diebus , quid erit Dominus , nihil redargutio-

u de h

ne dignum inuenies;

Attamen- quemadmodum

fos, ]ne

*tommtunis. die illo: vo£ :populi: erat:, Ofanna .filio

ytus- fat

auid. benediétus , qui venit'in nomine Domini; ita

uerat d

hodie in- plebe ómnium fententia fuit : tolle, tolle,

sj attué

crucifige eum;

Quid egit. hic,'quid- interuenit: ?

quid accidit.noui:? vt vox fanc&titatis - & laudis iti

ts vl

vocem huoms ; i& blafphemia? fic repente mutata

ciuidi

p

fit ?

484

Caþz;t XI1V,.

fít ?

Hec profc&o eft popdh hmus antiquata ma-

litid j Moyfi.quoties reftitic ? Quoties. illum prouo-

C0

cauit ad mortem ?..Non illos /Egyptiaco: feruitutis

DT

ereptio, non diuinz legis exbibitio, non facrarum

fanctionum inftitutio , non. demum quue ad fui; de-

bdic

letionem. de libro. vite perfe&a dile&io.ad bene-

tet

uolentie eius firmitatem. adduxit, quin potius mur-

m qu

murationibus, calumniis , obieGionibus, atque.la-

iatione,

pidibus vitam illius.de terra auferre conati funt.

tient? : ]

De Samuele quid dicam , qui Propheta. DEI fide-

li fud

lis eft agnitus ? Hic iudex quum, effet in populo, ab

incormuy

eis turpiter eiectus eft.. Quid plura? Quem enim Pro-

put éra

phetarum non funt perfequuti eorum patres ? Occi-

Crücitfe

deruntque eos; qui illis pronunciabant de aduentu

ditut ,

Chrifti.

Acceperunt infuper legem in dipofitione

plare i

Angelorum ;illam vero minime cuftodierunt. Adfue

jure ped

nunc dammnationis cuimulum , vt fanguis iuftorum

faius ef

omnium , qui effufus eft , aduerfum eos vltionem

w M

clamet, in ipfüm Prophetarum Dominum deteftabi-

in ligno

lius defeuierunt. Nam ad maiorem illius ignomini-

lgen ir

am, quum ad patibulum deferrent illum, duos latro-

lioqvimy

nes cum eo direxerunt, vt.cum eodem patiter cru:

türa hon

cifigerentur , populis fuadere conantes,vt ficut in

ledidus

pona pares, ita.& in crimine effent zquales

lint n

S. LAVRENTIVS IVSTLIN, loco fefe mt-

il mile

snorato, cap. X V. pag. 319.

Q5 n

CON

Confiderationes de. Paff. Dom,

495

LiQUttt mo.

lum proug.

CONSIDERATIO CCVIII

? [eruitutis

KEt baiulans fibi crueem &

LOC. CIT.

D fitarm

d füibde.

bducupt quidem moriturum iam vite aucto-

0.d Berp-

rem , quod pro nobis fiebat, paffione longe ali-

QUs g.

üm , quam fibi Iudei finxerant , virtute diuina &

; aque j

katione, quz noíftram mentem exc«:dxt exitum fore«

Onad füpt

tiente :

laqueus enim quodammodo pafüjone Chri-

-DEL fide.

fti ftruebátur mortis potentie , & inftaurationis in

Dopulo, q)

incorruptionem, ac nouitatem vite initium , & ca«

1enimPro

put érat mors Domini

Lignum autem , in quo

16 ? Oti-

crucifigendus erat ,,humeris geftans tandem progre-

je aduentü

ditur , damnatus iam capitali fententia, quamuis

dipofitione

plane infons, idque propter nos ; poenas quippe

n Ad(ug

fure peccatoribus a lege irrogatas in fe fuícepit,

: juftorum

fa&us eft enitm. pfo nobis maledi&um, vt fcriptum

s Vitionem

eft. Maledi&us enim, inquit, omnis , qui péndet

deteftabi

in ligno

Maledicti vero nos omnes , qui diuinam

*

ignomini-

legem implere noluinus

3

multum quippe omnes de«

luos Jatro«

linguimus, & in peccatum perquam pron2 eft na-

afiter. C

tura hominis

Porro quuih diuina lex dicat: Ma.

ficut. i

ledi&tus

quicunque non manet in iis, qui& (cripta

les

ífunt in libro legis huius, vt fáciat ea, noftra eft

y fejute

illa maledictio, non aliorum, Nam qüi violate le-

gis funt réi, & pr&cipites feruntur in peecatum ,

k k

1ufe

QN

486

" Caput XIVE

iure puniri decet,

Quocn*ca maledx&üs eft propter

TonUS ,

nos, qui peccatum non nouit; vt nos a Veteri ma-

here

ledicto. liberaret.

Sufficiebat enifh pró: omnibus

has deb

vnus patiens, qui füper ommes eitDEVS, & mor-

dileCbon

te I"uæ carnis oinnium falutem rédimens, Chriftus

*em if

1taque geftat crucem , haudqanuam fe.dignam , fed

* ttondtt

fudores

nobis ; i legis condemnatlonem fpectemus , debitam, -

Nam quemadmodum in mortuis füit, non propter

T 1 fo

fe ipfum , fed propter nos, vt nobis düux seterne

"igpemy t

verfariol

vite exifteret per fe ipfum deftru&o mortis impe»

rio, fic etiam crucem nobis conuenientem in íe

tum qui

1

ipfum affumit, condemnationem- ex lege. in fe ipfe

hüe &i

condemnans, vt ommnis déinceps iniquitas ^oppilet

ORomum

os fuüum, ficut in pfalmis canitur;eo -qui non ha-

Tiboram

bet peccatum pro peccatis omniütn condemnato,

etm f

Porro ex hoc Chrifti fadio non parum vtilitatis ca«

] fipim

piemus ad pietatis. ftudium fortiter ampleétetidum.

ttem ;

Nec enim alio quoquam modo bonorum: perfe&io-

QU6 prà

nem & integram cum DEO 'vniohem affequemur ;

tnhum f

quam fi dile&ionem eius terrene vite preetulerimus,

415 Sen

& prouentate ftrenue Certare, tempore nos ad iftud.

T dl

vocante Vehmus.

Ft fane Dominus nofter IESVS

Ti

Chriftus , qui non "accipit; inquit, crucem fuam, &

tonm j

-Crucem vero

fequltur me, non eft me dignus.

Titart

fümere , nihil aliud , opinor , fignifieat, quam mun-

Tiotum

do propter DEVM remunciare, & bonis, quzx fpe-

EL

ra-

Conjideratiores de Paff, Dom.

497

A pte

ramus

"fi tes ita poftulat', Vitam corporis poftpo-

Véteri tha

"nere.

J Otmibus

Sed Domitus'quidem noftert IESVS Chri-

, lmor.

"ftus debitum nobis efücem 'geftare, idque propter

"dile&tionem erga nos pàti no erübeftit.

NOS au«

Chriftys

ïem mlferl, quamuxs ex hacterrá , fenfus experte,

Qu fed

debiiam,

!éonditi ; & ex nilillo ad effe produ&i , pro pietate

-füdores ie' attifigete quldem interdum audemus'

- propter

Ted'fi forfin própter pietatem-in Chriftunt pati quice

X terne

'quam éontigerit, Prauiftatim pudote vi&i, & ad.

Orts p |

"werfariofum ; aut cóhüiciatorüm rifüm ceu peftife-

temjn fe

"fum quid auérfari, DEIque. voluntat

em temporaris

n feipfé

"huie & inani ambitioni poftponentes , fuperbi , qu&

$ oppilet

"omnium,; vt vho verbo dieam , mate? eft malorüms;

ii mon be-

Iaboramus, & in iftud érimem ineidimus;

Setui

tidettnato,

tliéats cas d

'tnim fuprà Domintm, & fupra magiftrum dlfc1pu—

li fapimus , & agimus;

Vérüm, o gragem infitmis

kdetdum. d tatem ; que mentem Boftrem obuia ie&i; honefti-

qariettio: -

"qdue preda froftratur.

"Obferuandum veró eft; di-

Joquemur ; d-

"uinum Petrumi, quuin ferré nón poffét; que à' Chri-

-tulerimus, 4*

'Pco Sefuatore noftro de fua paffione pradicebantur,

s ad iftud

( dixefat éhim Chriftus j Ecce &fcendimus Hiefofo-

ler ISVS

lymam & Fillus hominis tradetur in imanus pecéa-

mfuam,& ! ^torim, & crücifigent éiim, & interfcient) quum

jcen VE!O

Incarnatxonzs myfterim nondumi Capéret; pietate

jat t *

"fnotutfi; mz*xm*xe quum DEI , & Chrifti amiantiffimus

Ceffet; dixille

, ae o d

Ábfit a te Domme, non erit tibi

I

kkó

hoé,

468

Coput XIFV.

hoc.

Ad que Chriftus

&

.

vade. poft me, fatana ,

C0

fcandalim es mihi: quia non fapis ea, que DEI

D

futt, fed ea, qua hominum.

Verum non parum

hinc vtilitatis nobis colligere eft: difcemus enim,

erti,

fi quando tempus ad ftrenue pro,DEO certandum

tidi

nos, vocet , neceffarium effe pro virtute adire cer-

JI$,

N

tamina,fed & licet, qui chariffimi nobis funt , ali-

tionem (

quid fortiter agere prohibeant, infamia apud homi-

tanquarm

nes,aut mundana quadam re propofita, cauendum,

tuis, 4

Nec enim a fatana vllo. modo dif-

ne affentiare,

qui pie -

ferunt, qui ereare fcandala, & ab vtilis indcgatio-

patjentu

ne velfutls , ac blandis quandoque fermonibus ab-

feqttiot

ftrahere pium folet.

Et quidem Chriftus tale quid

Dominus

fignificare mihi videtur, quum ait: Si ergo oculus

Ton acc

tuus dexter. fcandalizat te, erue eum , & proiice

Te dien

abs te.

Quod enim offendiculum praftat , non

non folu

iam noftrum effe debet , licet dile&ionis lege in

deles, t

vnitatem confítringatur , & naturali coniunctionis

fum

iure nobiscum copuletur,

Sicut err

CYRILLVS ALEXANDR. li. XIR

ts eftt

in Joann, cap. XIX. v. 18. Tum, IV. pag. 1057.

|

Que (ta

Tis db v

7À

petfequu

,&

N

N

-

2

a

G

J9N

P

& plus ;

5

)

tésri

"a

T. qua

Tantibus

CON-

Confiderationes de Paf Dom

489

R fatæna,

que DEJ

CONSIDERATIO CCIX

H

D paruni

&t Laiulans fibi crucem €?c. Loc. CT.

1U$ enim

eertanaum

erta , atque fecura eft exfpedtatio promiffe beatr-

C

tudinis, vbi eft participatio Dominice paüïo-

adire cot.

DIS,

Nemo enim eft, Diletiflimi, cui, per condi-

funt , al

Jud hom

tionem temporis focietas huius glor;æ denegetur 1

Alendum,

tanquam tranqullhtas ,pacis vacua fit occafione vn'«

tutis, Apofï:olus enim pradicat , dicens : Omnes ,

modo dif

qui pie volunt viuere in Chrifto , perikquutxonem

itdepatite

bus ab

patientur :

& 'ideo nunquam deeft tribulatio pet

tale quid

fequutionis , fi nunquam defit obfuuantn pietatis.

Dominus ipfe in exhortationibus fms dicit ;

Qui

£0 oculü

non accipit crucem fuam, & fequitur me , non eü:

& proiice

fat , non

e dignus; nec dubitare débemus . hanc vocem

non folum ad difcipulos Chrifti, fed ad cun&os fl—

s lepe in

deles , totamque Ecclefiam pertinere, qua falutare

undioris

füum in hlS, qui. aderant , Vmumfahtel audlebat.

Sicut ergo totius eft temporis pie viuere , ita to-

j. XIA

tius eft temporis crüucem ferre :

qU,'E merito VIEICUI-

I0fA

que fua dicitur, quia propriis modis, atque menfu-

ris ab vnoquoque toleratur.

Vnum nomen efít

perfequutionis , fed non vna eft caufa certaminis :

& plus plerumque periculi eft in infidiatore occul.

to, quam in hofte manif:fto.

Beatus Iob, alter-

nantibus bonis , ac malis mundi huius eruditus ,

kks3

pie,

490

Cuput. XIV.

pie; veraciterque dicebat : Nonne tentatio eft.vita

C0:

hominis fuper terram ? Quoniam non folis dolorl-

Emnles /

bus corporis ,-atque füppliciis anima fidelis impeti»

PTO

tur, verum etiam falua incolumitate'membrorüm ,

£raui morbo vrgetur, fi carnis voluptate mollitur.

Sed:cum caro concuplfat aduerfus fpiritum , & fp;-

(

Sl

a db

ritus aduerf'us carnem, prafidio. crucis, mens rat;lo-

falis inftruitur , nec cupiditatibus noxiis ille&ta con«

qui fint

fenüit , quomam continentie..clauis, & DEI tlmore

&tr: n

transfigitur, "

In bono ergo propoüto confhtutls x

seftio ,

inimicitiz diffimilium, diabolo infligante , non de-

jominem

funt,, vt facile in odia prorumpant , quorum im-

fic fecun

probx inores detefcabrhoges fiunt comparatione iu-

tihis e

:[torum.

Iniquitas cum iuftitia non habet pacem :

tals &pr

falfitati nulla eft cum

temperannam odit ebrietas :

l, fe

Ventate coneordia : non amat fuperbia manfuetu,

hh. Eu

dinem , petulantia verecundiam , auaritia largitaæ

gedum,

tem: & tam pertinaces habet diuerfitas ifta con-

ne Slmo

fli&us, vt , etiam fi exterius conqulefcat

ipfa ta-

Cmcem

men piorum cordium penetralia inquietare non de-

CODUEDI(

fnat; vt verum fit, quod, qui voluerint in Chri-

uanlebat

fto pie viuere , pelfequutlonem patientur; & ve-

|

Adimpler

fum fit , quod omnis hee vita tentatio eft.

Ipfïs

t

experimentis . fuis .

vmugoursque üdehs edo&us "

prodxücc

Chrifti cruce armetur, vt Chufto dwnus habedtur

eam&

S. LEO M.fam. X L.V 1. de Quedeagof. IX,p 112.

t

CON-

Confiderationes de Paff. Dotm

491

10 eft

CONSIDERATIO CCX.

li dolor

Ehs Impm,,

Exeuntes autem Anuegerunt hommem Cyrenæum » fiü«

norogm.

anine Simongm : -bunc angariaueruut , vt tolleret. erucem

* molltur,

€1u$s

MATTH,.XXVIl.. 32.

Um, & fþ]

[etj rano.

ieut enim fecundum tres Euangeliftas tentatur

S

a diabolo IESVS : feceundum loannem autem ,

illeda con.

qui fpiritalis naturz eius fecit fermonem ; nón ten-

JET timors

tatur: nec enim tentatur veritas, & vitaj & re(ür-

onftiutis

re&io , & lumen verum : fed tentabatur" fecunduüm

DOf de.

bominem , quem füfceperat , vnigenitas DEVS :

VOU i

fic fecundum lIoannem quidem Salaator. imponen-

Tat0ne 1U

tibus eis, qui fuf'ceperunt eum , crücem füám por-

t pacm :

tans egreffus eft in locum , qui dicitur Caluarie

a ef m

Jocus, fecundum rehquos autem fibi edim non. por-

manfüetu

tat.

Exeuntes enim, qui ducebant eum ad erucifi-

i furgia

if con

gendum, inuenerunt quemdam Cyrenaum , nomi-

ne S:monem , quem angariauerunt/ , vt acciperét

, i u

crucem Chrifti,

Non autem folum Salüatófem

& D0n.dé-

conuemebat acmpere crucem füam , fed & nos-éon-

I in C

ueniebat portare eam, falutarem nobis aügariam

ll'&&ve

adxmplentes

Nec iterum autem fi& prodificandi

4 li

fueramus , cmcem eius acc:plentes quantüm modo

edpdis ,

prodlücamar a cruce, eius cum '& ipfe fibi:aecipiat

Tiabeatin,

eam, & portet.

TMatti:

- Queres , di fecütidurm, 'textum

J htj

vtrumque eft fa&um & non diffonint fibi Eudn-

kk4

gehitæ

)N.

498.

Canmi XF.

(

fomonis,

! gelifte àb iauicem, & quid eorum prius eft. fa&um ;

vtrum.enim, qui fufceperunt IESVM ad crucifigegs

Simon. aC

dums f& imponentes ei crücem , vt portáns eam

faibuit

exeat in locum Caluarim , hoc primum -fecerunt ,

0i

antequam angariarent Simonem Cyrenaeum : aut

I je

egreffi quidem angariauerunt, Simonem, fa&i autem

!

ad lotum, in quó eum fuerünt füfpenfüri , pofue-

CO

l

runt crucem ei ipfi, vt ipfe eam portaret.

.Et qui

Dogr

potefc diftutere » Querat difcutiens in vtroque, vt

inueniat, Vtrum finem portande crücis accepit ,

Ü

radit

auc.magis Cyreneus Simon non fortuito angaria-

tus; fed fecundum aliquam de eo prafcientiam DEI,

]

adi

fecundum. difpofitionem , DEI du&us ad hoc, vt

fs eft ef

euangelica; Scriptura, dignus inueniretur , & mini-

Prophet:

fterio . crücis Chrfti; in qua mundus crucifigitur

d datus «

Santis , & fancti mundo,

Quidam autem & mora-

TITOS C

liter exponere voluerunt hunc ipfum Simonem Cy-

etüds, q

rencum;,.€x eo, quod de Pentapoli effet Cyrenes

(5, erat

fecundum. Lybiam, aceipientes occafionem de fenfi-

de Jndibn

bus quinque , vt dicant, quafi quinque feufus por-

piftenium

tauerunt difpenfationis illius crucem, Simon autem

ThtCaunt

interpretatur obedientia, Cui autem magis conues

fiede, &

niebat, vt czvcem: Chzifti portaret, nifi obedientis ? ?

B- u

aut, füicut fecundus Lie filius vocatur, Simeoni 2

terti r

Dupliciter enim apud-Grecos nom ijnatur & jpatr

Optis (ü

arcia, & Petrus fecundum pïopmtatm Iebraici

&

fer--

!

Confideratienes de Paff. Dom

493.

1 fl

fermonis , vt 'conueniat ei, qui ita vocatur, vt &

Cl'UCngen

Simon : dicatur, & Simeon, quoniam iisdent litetis

tane ean

fcribunt - Hebrai

& Simeonis nomen , & Simonis,

feterint :

CORIGENES in lo cztatum Mtttb Iöm./

Dum

at

III jag. ,oza n zzä'

i autm

[ , poffe

CONSIDERATIO CCXï

L Dtgu

CFOQUe, Y

Ei angar atierunt pratereuntem quempiam Szmonem

MARCI. XV. 2 L

. Qccepit

Oyreaeum G.

0. ülpiti

raditus itacue Dominus fevientium voluntati ,

itam H

T

ad irrifionem regie diguitatis fupplicii fui iuf-

| hoc; vt

fu& eft effe geflator , vt impleretur , quod 1faias

& pin

Propheta prauiderat, dicens : Ecce natus eft puer,

vucifgitur

& datus eft nobis filius , cuius imperium füper hu-

n & mona

ineros eius$

Cum ergo Dominus- lignum portaret

ionem Cj

crucis, quod in fceptrum fibi conuerteret potefta-

! Cyreney

ti$, erat quidem hoc apud impiorum oculos gran-

n de fenfi

de ludibrium ,. fed manifeftabatur fidelibus grande

en(us por

mifterium : quia gloriofiffimus diaboli vi&or, & ini-

1or quiem

micarum virtutum potentiflimus debellator, pulchra

"$ COnue

fpecie, triumphi fui portabat trophaum sX inui«

edientip?

& patientie humeris, fignum- falütis adorandum

Simeoni

yeghnis omnibus inferebat

tangüam & tunc ipía

( atb

operis füi imagine omnes imitatores fuos cohfirma-

Hebraidi

1et, & diceret ; Qui non accipit &ucem fuam , &

f

kk;5

fe-

494

Citut X1F.

fequitur me, non eft. me dignus

Euntibus autem

C0

eum IESV turbis àd locum pomnz, Simon quidam

Cyrenzeus inuentus eít , in quem lignum füpplicii

pDug

transferretur a Domino , vt etiam tali fa&o przfi-

gnaretur gentium fides, quibus crux. Chrifti nom

ul

confufio .erat futura, fed gloria.

Non ergo for-

tu&um , fed figuratum, & myíticum fuït, vt Iud"els

d

jn Chriftum fzuientibus , ad compatiendum ei pet«

ipftm,

egrinus occurreret , dicente Apoftolo : Si compa-

quotuh

timur, & conregnabimus : vt facratifümo Saluato-

cui t(

szis opprobrio, non Hebreus quisquam , nec Ifraelita,

fed. alienigena. fübderetur. .

Per hanc enim translae

p

f05

tionem a circumcifione ad preputium , a filiis car-

crücen

nalibus ad. filios fpiritales , immaculati agni pro»

p r

pitiatio, &:omnium Sacramentorum plenitudo trans-

pradi

$bat

Siquidem Pafcha noftrum, vt ait Apoftolus,

qe (l

immolátus eft Chriftus , qui fe nouum , & verum

in cor

reconciliationis facrificium offerens Patri , non in

templo , cuius iam erat finita reuerentia, nec intra

Qs

daliza

fepca ciuitatis, ob meritum fui fceleris diruendz ,

dictt

fed foris, & extra caftra crucifixus eft , vt veterum

viétimarum ceffante myfterio , noua hoftia nouo

?ortal

mfmï

imponeretur altari, & crux Chrifti non templi eífet

ara ,4'ed mundi,

[

um

(s5 LEO MAGNVS j'erm. VIII de Pa[

[4.

M pag "9.

CON-

Wïl(]

Confiderationes de .. Pafl. Dom.

. 498.

s autem

CONSIDERATEO CCXIL

qudm

füpylici

.Et angarzauemnt præterezm'em quamþmm Simonens

0 prefi

* Oyrenaum &c.

LOG. CI'P.

Illi 0j

N

T0 fot.

ui iam fe a vitiis abnegat, exquirende ei virtu.

Q

tes fünt, in quibus creftat; Nam cum dictum

t ludeig

eft: Qui vult poPc me' venire , abneget fendet,

& pete

Compi

lpfum protinüs additur ; Et tollat crucem füam

Duobus etenim modls

Salito:

quotldle & fequatur Tme.

crux tolhtur, cum.aut per abftinentiam. 'afficitnr COE-

lagl

dienon

pus , dut per compaffionem p10x1m1 ametur ani-

fnUs,

Penfemus , quahter vtroque modo Paulus

]Ils Cafe

crucem füam tulerat, qui dlcebat

Caftigo eor-

mmi pro

o trans

pus meum, & in ferumutcm redigo , ne forte dliis

vftolus,

prædxcans, ipfe reprobus efficiar. Ecce in aflli&io-

ne corporis audiuimus crücem carnis 5 audmmus nunc

VU

Ait enim z

in compafïione proximi crucem mentís.

D0n 1]

eC 108

Q.us mürmazur, & ego non infirmor ?

Qms fcans

Jendg ,

dalizatur, & ego non vror? Perfe&tus qulppe 'pre.

dlcator vt exemplum duret aþfclnenuæ , crucem

fecerum

jortabat in corpore, &t qu1a in fe trahebat damia

fiQuO

J,nürmltatxs alieng , crucem por! tabat in corde.. Sed

Ji elt

quia ipfis virtutibus quaedam vitia iuxta funt, dicen-

dum nobis eB: ; quod vitium abümcntxam carnis. ,

r hj

E- 'vicino

& Qquod obfideat compaflionem?mentis.-

namque abftinentiam carnis nopnugquam . vana glo-

K.

fria

(

496

Coput XIV.

, & 1

ria obfidet: quia dum tenuitas ig corpore, dum

pallor in vultu refpicitur ;

wirtus patefacta lauda-

cmpas i

fur: & tanto fe celerius foras fündit, quanto ad

tem CO

Et

degmyl,

hurmanos ocülos per oftenfüm pallorem exit,

j

plerumque fit, vt hoc, quod caufa DEI 'agi credi-

tur, pro folis humianis fauoribus agatur.

Quod

Iwi. )

bene Simon ille fignificat, qui inuentus in itinere,

1

crucem Dominicam in angarla portat. .Aliena quip-

C0]

pe onera in angaria portantur, quando per vanita-

tis ftüdium aliquid geritur.

Qui ergo per Simo-

Sda

nem deügnantur , nifi abftinentes , & arogantes

t

Qui per abítinentiam quidem carnem afficiunt , fed

Comi

fruftum abítinentis interius non requirunt.

Cru-

cem ergo Domini in angaria Simon portat :

quia

cum ad opus bonum ex bona voluntate non duci-

Vn-

t

tur, rem iufti fine fruc&tu peccator operatur.

N

d

de idem Simon crucem portat, fed non. moritur,

quia abftinentes , & arrogantes per abílinentiam

; de

€nifm iT

quidem corpus afficiunt, fed per defiderium glorie

Queti 1

iundo viuunt,

Lompaüïonem vero animi ple-

rumque latenter obfidet pietas falfa, vt hanc non-

D04; Q

nunquam víque ad condefcendendum. vitiis pertra-

€onuen

lutrpis

hat, cum ad culpas quisque non debeat compaffio-

hchryr

nem exercere , fed zelum. Compaflio quippe ha-

imini, & re&itudó vitiis debetur , vt in vno ea-

Cdesq

demque bomine & diligamus bonum, quod faétus

Q q

,

eft,

Confiderationes de.Pafl. Dom.

497

01'8-, dum

eit, & perfeQuämur mala, que fecit : ne, dum

d ld.

culpas incaute remittimus , non iam per charita-

QUanto ad

tem compati, fed per negligentiam concidiffe vi-

X

1

Ü

k

deamur,

gl credi

S. GREGORIVS MAGNVS. Lil. IL.

Ouod

Honi. XXXIK dn Euangelia, m« 3. Tom. l. pag.

j itiri,ere,

42 3448.

I qui-

T Vanit«

CONSIDERATIO CCXIII.

Ut Simo-

Sequebatur. autem. illum. multa turba populi , &

Opantes ?

mulierum , que plangebant , & lamentabantur eum,

diunt, fed

Conuerfus . autem- ad. illas LE S V S dixit : Filie

o C.

Hierufalem . nolite flere . fuper me . &c.

At : qua

LuCE..XXIL 27: ET SEQQ.

10n düc

u Vs

eque lu&atorem generofüm, qui in certamien

N

moritür ,

defcendit, & pulüere afpergitur, & percüti-

tur; deflere,lachrymisque profequi decet : labores

tinentiam

enim ipfi in Córonas definunt : neque ftrenuum áli-

Im glorie

nimi ple-

quem militem ad bellum proficiftentem, vbi & vul-

nerd; & macationes perpetietur , lamentis afficete

anc note

conuenit.

Redibit enim vi&or gloriofus, & co-

$ parue

ompalio-

lumnis, & preconiis potietuf..

Sed illos potius

lachrymis profequi dignum eft, qui ad latrocinià,

ppe l-

vno «

c&desque patrandas currunt , maxime quidem tunc,

cum. maleficlum exercucrint ; - deinde vero etiam

d fadus

tunc, quando füpplicio afficiuntur, Quomodo igi-

&t

tur

|

498

Cabut X1F.

tur diftere quefuifti, quami ob caufam Chriftus,

CO:

quo tempore ad crucem, V1&ons & mumphatorls

Tilia F

inftar proficifcebatur , lamentantes mulieres non mo«

do non amplexus fuetit, verum etiam reprehen:

if

Berit

Conftat.enim ; fi quis. vicem doleat patien:

üftt

tis.id.ei quidem, qui inuitus paátitur , folatio effe ;

ei -vero , qui fua fponte ; iniuriam afferre, Iüiuria

[

fiis

enim eft illi condolehtia, ac . comruifleratio., «cui

taberná

*s

non prater, aut Contra voluntatem éuenit ; quod

ptum d

patitur. .

/Quoniam igitur & ipfe volens ad paflioe

&um m

nem. veniebat ,. & mortem exftin&urus, & dJabo-

f ]ament

lum eneruaturus j ilhe vero deflebant zpfuquui

pro us ;

jaudati potius, & plaufu éxcipi. merebatur eam ob

fnouen

rem.etiamn, vt quorumdam. fert opinio, diris ipfas

fOtmus t

defigebat: vt autem. veritas habet, prefignificabat

Q T

a, qux ipfis Ventura effent mala.

Naih lachrymis

t0n d

eum.profequi fas non eft , qui. de peccato trophes

Tiami

um ftatuebat, & preterquam quod.ad mortem inor;

leníi

te mul&andum feftinabat, & àd v1nc1endum dlabo-

ipfas,

lum, ad eos quoque, qui ab his omnibus captiui tenes

(is,

bantur , liberandos fé conferebat

qui nQ

S.iSIDORES PELESIO TA, üb. m

Vbi

epift. 192.: ad -V beodofann |Preshyt..pags- 2 ;

n2

dlocen

U Y(UDES

SS

ZH

N h

N

Y (

ROR

[5

(

peni

i mqu

CON-

Confiderationes de " Paff, Dom,

499

Chrlftm

CONSIDERATIO CCXIV,.

mPh«'itons

3 UOH To:

Filie Hierujalem nolite ffere fuper me s. fed uper oos

Teprehen

apj?zs Jfete , & jJuper filios vefiras &9:.

"ll patien

LOC. CIT;

ato eff

unte itaqtie Dile&iffimt;

-ád: locum. cl&ulficatw-

.. liurii

E

nis fue Domino, & mlferlcordla ab impiorfum

ii , eul

tabernáculis exeunte.,^ vt.adimpleretur , quod fcri-

1l qud

ptum eft: longe a peccatoribus falus ; . fequebatur

àd rafíis

eum multitüdo populi , & mulierum plangentium , &

& diübo.

lamentantium;

Solet enim fexus infirmior, etiam

Yi qui

pro iis, qui morte funt digni; in lachrymas com»

ean ob

moueri, & damnatorum exitus pro hature com-

iris iplas

intnis confideratione miferbzii ( Sed-iftüm fibi plan«

Qniücabt

&um Dominus IESVS dedlgnatur impendi , quia

actrymis

non decebat lu&us triumphium; nec lanfenta viéto-

) tiopha

riam,

Denique conuerfus ad eas , Filie, inquit ,

Eem mnof

Ie1 ufalem, holite flere- fuper me,fed füper vosmet-

m diabo

ápfas, & füper filios vefttos flete.

Quia venient

iL C

dies, in quibus dicent :

Beatg fteriles ; & ventres;

:

qui non genuerunt, & vbera, que non nutrierunt;

l1 g

Vbi eft triftitia erucifigehdi ? vbi formido moritus

ri? Non terret paffuri anium hora füpplicii ; &

docens, nullam. pro fe f'etdi effe rationen j indicit

Noh eft

penitentiam ,. denunciando vindictam.,

inquit, quod dolere in me , lerufalem fJie , debea-

)

ts :

509

Cüþüt X.Z.lfs

fEV

tis: pro vobis plangite, & pro veftris filiis eiulate,

Super illos fundatur ille plor atüs, quos tales vifcera .

-*emS hitor

L odacriman

veftra pepererunt

Lugendum plane vobis eft non

de Saluatore. credentium , fed de impietate pereun-

porecoint

tlum .

Eso crucem volens patior, & mortem in

:rq*uaä fl

Nollite flere

me, quam íuüm peremturus, admitto

letide

D«contritn

pro mundi redemptione morientem , quem in maie-

fcäte, Patris videbitis iudicantem.

ferie^con

F & bland

S. LEO MA'GNVS Jam, AX. de Paj^ Dom

dies, i

pas.

1342,

qui: no

tint;:d

CONSIDERATIO CCXV

r 7108

Nolite flere ji;perme , Jed fuper *vos ipjas ffete , &

1-Rom

Juper ]5110&4 wefiros. Quoniam ecfge venient dies , in

LOC CIT.

De:quib

quibus dï'ænt Beä&e fteriles. &c.

quiinl

e me,

mqtut mq,ntuxum lamentemlmä cuius

pitzY

N

cita refürreälo moxtem s;pote[t foluere, cuius

ls did

mors & omnen -»*mo:tem, &i

mortis deftru&tü-

ptita

fa eít au&orem.

Vos potxus lpfïS $ vei'cra,mque

erté,

?vel-abd

progeniem, n€ iti mgæ crucis - vltionem cum perfi-

dis &terna morte damnemini , dignis lachrymarum

fere;- ]

fontibus abhiite, Notandumque, cum filias Hiert-

[ bi-o

falem appéllat, quod hon fole , quz cum eo ve

. ol

nerant, a Cililea , fed & eiusdem vrbis ciues ei

*tefletur

mulieres. adha'ferin

Et tübc quoque immolandum

ttein.$

IESVM

3

Confrderationes de. Paff. Dom,

$Ol

lls ehlota.

IJESVM duplex fürba profequitur, cum eius paffio-

les Viftery .nis hiftori iam,:alii tanquam xifu dignas fabulas, alii

J et non

zdacrimantibus;:

vt

decet

oculis lcgunt audlunt,

e pereun

fecolunt.:

eius. carnis, fanguinisque myfteria hi

mOrtem in

'0qua& viles; communesque efcas, ili pe&ore tan-

lite dete

sta-e digno percipiunt. Sed Dominus, vbi cor

T 1f (dies

*i:contritum, & bumiliatum refpicit, mox addlta falutl-

"ferie- compun&ionis gratia, vuue OlatlL.S dulcxua,

J(IJ DWI;

" & blandus confolator irrogat : ( Ql;ua ecce Veägent

dies, in-quibus dicent: Beatz Rerllcs & ventres

qui- non genuerunt, & vbera, quse non la&aue-

XY,

runt.

Punc-incipient dicere montibus : Cadite fu-

H.efa

18

rzpér -n0os, G&.collibus : opcrite nos ) Dies ventura

(55 , 1

'a--Romanis- obüdxoms, & captiuitatis: ügmficat

! De quibus-(uperius inter alia difcipulis ait ;

Tunc

a.

qui-in ludea funt, fugiant ad montes,

Et pau

l, ClIIUS

ft:;Va.autem pregnantibus, & nutrientibus in

Ye, CUUS

imminente ca-

ilis diebus. ..Quia & .naturale eft

leftrud

ptiuitate, hoftilique

|agros, Vrbesque clade fer-

(ramqie

uenté, cunctos, qui. euadere queant, alta queque,

i porf

7vel abdita; quibüs abfcondantur ,* refugia conqui-

yrmarum

Vrere;-:

Et. fpecialiter rcfert. Iofephas infiftentibus

s Hiett

- fibi--Romanis ,-Judzos- cauernas certatim morntium,

| o Ve

ctolliamque petufc fpeluncis,.

dta, vt femetipfum

ciues ei

I teftetur? munitione. quadam de&ru&æ vrbis LQCapa—

olanduti

vtein QDelec cum quadraamm comitibus proditum in-

E

$

$M

3.

«l h,

uen-

$02

Coput X1F.

uentum, atque ab hoftibus captum.

Potc?c qutem

CO

& ex füperfluo, quod beatificandas .dicit. fieriles

Al

& non parientes, de, his intelligi, qui fe pros in

vtrolibet fexu. caftrauerunt propter régnum clo-

n

at Lny

rum, montibus, & collibus dici : Cadite fuper nos,

'd

I€UOC€I

& operite nos : cum quilibet fuz f1agxlxtatxs mne-

deüden

mores, ingruente tentationum ar txculo, fubhm]um

"d 00j

quorumcue vel. ipfa virg.ritate y vel martyno ; vel

toliere

quacunquc aha VlLtUtC virorum quæueunt exem-

deuot

plis, monitis, & précibus. defendi. (Quia fi in

viridi ligno hzec faciunt , in arido quid fiet ? ) Viride

pelluut

lmnum fe ipfum, fuosque ele&os ; aridum vero im-

tatoni

pios, & peccatores fipnificat.

Si ergojpíe, inquit,

fentent

qui peccatum mon feCI, qul hgnum vitz.inerito

tanqunr

appellatus, fru&tus gratie duodenos per fingulos

cedint,

leribus

menfes adfero, fine igne. paffionis a mundo non

Tite n

exeo ; quid putas, eos mancre tormenti, qui. fru-

derio,

&ibus vacui, ipfum infuper vite lignum flammis

eque (

dare .non timent ? Si nune eft tenipus , vt inci-

tune |

piat iudicium de domo DEI, & omnes, qui volunt pie

Quds,

viuere in Chrifto, perfequuuonem patluntm, quxs

prefi

finis eorüm, qui non c1edun; Euangeho DEI

um 1

TVEN-BEDZGU VL ch r Lu-

4 teil

€ams Tom. V pag 436 437

& d VAV

ii4

QuE g

E

ÀA.

"m

fecu

[

CON-

Confiderationes, de Pqü Dem,

303.

V üJte'n

:'CONSIDERATÍO. CCXVI.

iteriles

F

Nalzte feere füper me Gu

Loc CIT

ipfos. n

m cal

1s etemm paucis exudïtur qu;sque deuötus im;

Dernos,

.

prudens, yt deuotxone interdum. fepoüta, fe

La Te.

reuocet in fe, fe plangat,. fuaque iinus compoüta

iblimum

deüdena amofcere fcudeat

Perzcuiofa .profus res

rio, vd

eft .negle&ta fpiritualium pafïionum fc:eptla, 4e- at

( eXem

tollere fupra fe, . Hoc etenim, guamuis mens ,. cum

i f

deuotione pafcitur ,. non agnofcat Ícire tamen com.

) Vinde

pelhcm, dum rehnqultur fibi; dumque Variis-ten-

VeTO L

tationibus agxtatuf

cogiturque mxta imediatoris

Tmi

fentenmam, in pertuxbatlonum confhtuta procellis,

?. erito

tanquam. virtutis ignara, &.fola 14&13 affueta. dul-

fineulos

cedine, repetere intra fe, quod pxæfatxs dlCltUF inü-

00 non

hembu

Montes cadxce fuper.-nos, .&.colles ope-

qui,Iru

ute n08,

Mortem qmppe carpis.non. amotis. defi-

Tlmyns

deuo, fed tentationis faftidio. .clamat;;..vt Veniat,

yt Ine

1eque. Qperlat:

Hlnc folercer intuendum eft ,; quam

Junt pie

ruinz fit prommus

quisquis üne preparatione .vir-

A

, QUi

&utis, atque. cautela. prudentis g;ruentem fuper.fe

iE

præfumlt tentationis fu!hncre impulfum,

Maxx-

inum tamen, atque fpmtuale deuov;onem 1mentjs

L L[ "

.ad tentauonem tolerantiam. dicimus. effe praüdlum,

quie a*mmum ad virtutis habltum, ad contemptum

fecuh, ad perferenda adterfa, ad füi odium . hahi.

itat, &tque difponit.

Qamobrem virtütis ftudia

)N

1laà

menüs

(

5594

Cnput X lF.

ia funt

mentis.eft copulanda .deuotio, quatenus coalefcant

iNam

qutoria

pariter ,. & reciproca. dilectione proficiant.

fiin imente erudita,. atque deuota, quæ hgno

porit, d

viridi comparatur, tanta tentationum. infurgit tem-

4 domo

finis eor

peftas, vt pene in./defperationis baratrum obrua-

giftus Yv

tur, quid in arido-fiet, quisquis anentis efc com-

pos, difcernat, & iudicet.

Hec, quae in corde

reuat ?

fibi famulantium quotidie loquitur fapientia, fvo-

EUR

tis oraculo ad turbas fuper fe plangentium protu-

perremt

$

lit. Has fuper fe,-tanquam fuper miferum flere

prohibuit.

Non enim Dominus plangendus erat

u" p lal

vt:ceteri ;; cum fponte ad. crucis. patibulum prope-

rarct: ceteri vero tanquam miferi, peccatis. ob-

38

noxii j flagellati inuite, atque. a-.Sanctorum cæu-

tibus:peregrini .omnino plangendi fuünt, potlfhme

tamen^Hebreorum- populus, . qui a Romanorum

principibus exeidio, famisque inedia fuerat deua-

ftandus.

lilis: merito pronuncians ait: Ecce diee

i

veniént;:in -quibus dicent: Beatz fleriles, quce

nóh-genüerunt;-& vbera, que non. lactauerunt.

tyria

Nam fiin viridi ligno hoc faciunt, in arido quid

XXVII

fiet ?- Se- quippe,.in quo nihil erat puxgcmdum,

propter :diuinitatem inhabitantis.. Verbi , hgnum

k

eífe dixit viride; peccatores vero aridum. Nempe

U

fi-in-illo , in quo nulla erat iniquitaus macula, tot

k

exuberabant flagella, guid. in hominibus reliquis,

qui

$

&

Con/' derationes de my Dom.

303

COdle[oam

ligna funt arida, futurum fit, clare colligitur. Hót

if Mm

autoritate füa per Spmtum edo&us Apoftolus ro-

Qu [ipno

borat, dicens: Tempus eft,

vt'iudicium incipiat -

furg L tefm.

a domo. DEI

Si autem primum 4 mnobis, jquis

f obrus.

finis eorum, qui non credunt Euahgelio ? Et. £«

eft com

11 corde

iuftus vix faluabxtm » impius ,- & peecator vbi pa-:

rebunt ? Prolata 1g1tur ad flentes mulieres fenten-

DU&, 1V0

tia, ad. Caluauæ ïocum Vbl c1uc1ügendus erat,

It protg

p errexxt

Tüm flere

s. LAVRFNTIVS IVSTINTAN. dé

hus ernt

320. 61

-

mumpbalz Cirifti agone. cap X VI pag

um prope

Catis: 0b

*k&*&k ää&ä&&&)*ääää& g

um Cat

potiftme

CAPVT XV

TO oTUf

vat done-

E

VN P UI

«ce die

T.

(2

, r

In Caluarie monte 'vzrzbus deficæm,

Jes, que

Tauerunit

«

oblatum — fübi vinum. , fellis , ;

MATTH.

o quid

mywbæque mz/ium borridum . delibat.

XXVIL. 53.

^MARCI. XV. 22.

pundumy

]ignum

AL Dues inter latromes médius : cruc:tjïgz-

Nenpe

z'ur »; ,Hitulo cruci zm])o/' ( MATTH. Xmm. 35.

h, tot

&.37. MARCI. XV. 244 & 26. LUCE. XXIII.

1eliqus

-

93 &38

,AQANN. XIX, 18.

"j

ql

LA

9

113

Ul

$06

CaPut X F,

Pisto Pc

(c) Dugebantur autem & alu

Rex fud

duo nequam ;cum- €o . vt-interficerentur,

fom fad

(b) Et perducurt 1hum ia Golgotha. lo-

fcnpfla

cum, quod eft interpretatum Caluarie lo:

(0)

Cus

Et dabant ei bibere myrrhatum vi-

f quri

num (a) cum felle miftum, & cum gufta('-

fet ; noluit bibere.

f

dl

DAL (b) .Erst autem hora tertxa ,..&

,Au

j

crucxfxxewnt eum 4X( e): & latronés vnüm

d

a dextris, & alterum a finiftris. (d) me

»

p"]hfdm

i p

dium autem TE SVM. (b).Et lmpleta eft

j qué

Scriptura ,. quaé dicit :Et egm iniquis re«

te'Chnit

putatus eft.

Ce2 JIESVS:autem. dicebat :

aufen j

Pater dimitte illis, non enim feciunt , quid

m

fa umt

« d) SCIïpüt autem titulum-Pi-

C

decolt

lstus : ( LE 1mp0fmrunt füper caput

ibicrüc

eius caufam 1pf1us fcuptam Hic efc( d)

dafntiat

IE SVS ^ Vazarenus Rex. Iudæcmm. Hunc

quomot

e;go titulum multi, Iudæorum legelunt $

ts

quia: prope ciuitatem. erat locus,vbi-cru-

Tute'qi

cfixus eft IESVS;-

* Et«eret fcriptum He-

autem

braice, Gíece, & Latine ^

Dicebant ergo

jl

P1-

odl

&

À

Confiderationes -de... Pa[]...Dom.

597.

Pilato Ponuflces Iudæoxum Noli fcribere :

M & al

Rex fudzorum. Sed quia ipfe dixit.: Rex

icereni

fum Judeorum. Refpondlt Pilatus: Quod

$otha ].

lüsrte o

feripfiy fcripfi, --

COf v

CONSIDERATIO CCXVIL.

m gufpaf

Experducunt. illum — in Golgoz'ha locum , quod eff

d

MARCI XV, 29.

interpretatum -Caluarie lotus?

ii lod

uuuu, quemdam 'exbofüiffe "Caluarie locam ,

s. viüm

A

in 'quo fcpultus eft Adam: & ideo fic ape

(0) med

pdhtum effe? ^quia ibi antiqui hominis fit 'Cóndi-

tufi capüt. ;

"& hóc effe, quod Apoftolus dicat : Sur-

pleta eft

gej qui dormis, & exfürge a mortuis , & 1Ilum1nab1t

lQuis re

te*Chriftis.

dicebat

F'luorablls interpretatio, & mulcens

aufem populi," néc tamen vera.

Extra vrbem

nt, quid

entm ; '& foras portam loca funt, in quxbus tmn—

dom B !

eaftur c*lgüa* damnatorum; & Caïuauæ, id^ eft

P ciput

deCólfstórüma "fümpfeére nomen.

Propterea autem

d

ibicrucifixus 'eft Dommus, Vt, vbr prlus ér at area

damnatomm, Tbi' erigerentur vexilla martyru. Bo

Hunc

quomodo pro "nóbis maledläum cruc15 fa&us eff,

penunt ;

& Häoeüatus, T&" crucifixus :

"fé pró ommum d-

?bi ««

Tute' quáfr nomus intér: nomos cmmüge

" Sifti

w He:

autem qmspxam contendere voluent, 1deo fbn Dö-

mintim crumf'r*mm, vt fangu*is ipfius

är ?Adé

) ergü

P1

"

uldm ditii&rec? füterogemus "eUih, qudre &

mm

[2

l114

alii

C

508

Capur .X V.

alii latrones in eodem loco crucifixi fint. -

Ez quo

Juri: £0

apparet , Caluarlam non fepulchrum primi homiisji

fed locum fignificare decollatorum , vt' vbi-abunda-

mentu,

fa.l

uit peccatum," fuperabundaret gratia,

Adam ve-

ro fepultum 1uxta Hebron: & Arbee, in IESV. Fr-

f

Not

Vi Naue volumine legimus.

tU5 enim

Tyominus

7 S. HIERONYM FS. Comuent,in cap. XXVIL

Mattbæz. Ilbm. IV pag I 37.

ft

À«

paf cha T

CONSIDERATIO CCXVIII

mentum

tam fuau

Ef dederunt . ei. cinm. Libere cum felle mi Fum ;

commen

COP cum. guffaffet , noluit bibere. MATTB, XXVII, 34

ynom

qis d

dedcranc in efcam meam.fel, & in fiti mä*a

(

tanquam

potauerunt me aceto. ). F| a&um eft qutdem

paite

ad htexam , & Euangelium hoc. nobis indicat.

Se&

tem, q

intelligendum . eft, fratres, hoc 1pfum, quod 'noh

Quod t

inueni..confolantes, .hoc ipfum, quod non lnueïï'ï

acCeper.

;qui--fimul .contriftaretur , hoc fuit fel meum, hgc

ht fac

mihi;amarum, boc acetum fu1t ; amaruni propter

Eccleüa

mæm;em, acetum pr opter eorum vetuftatem. Nam-

non a

que.degimus; . 1111 ;quidem. oblatum fel ücut Euan-

ducud

gelium dequitur; fed in potum, non in efcam.

adlmtt

Mermmtemen. fic. acmplgndum & 1mplötum quod

Dommw

hic fu

at ante prædl&ym Dederunt in efcam imedim

& doli

fel :

& in ifto ipfo fa&o, non folum in hoc di&o

my-

Confiderationes de Paf .Dom.

$095

EX Qug

myfteriüm requlrere debemus ; .fecreta' pulfüre, - ve-

1 lo

lum templi confcdï'um intrdte, ^videre ibi facra-

bi &b

mentum; .vel'quod ita di&tum c& "vel: quod -ita

Ádm v

fa&um eft. Dederunt

inquit,'in eféattr -meam

IY F

fe. NNon 1pfum, quod dederunt, efca'eratj^po-

tus emm erat.; fed in efcam dederunt :^q8ia- iam

i. XXVIE,

Domlnus efcam '1cceperat &inpfam inie&um eft!

fel.

Acceperal: autem ipfe: éfcam fuaüen quandoi

pafcha manducauxt cum dlfcxpuhs fuis :

?3biefacras

.VIII,

CH hanc-efcam:

megtum füi .Corporis demonftráuit;

tam fuauem, tam dulcem vnttatls CHirifii "ag

^ij /hnn

commendat Apoftolus, dicens * Quia vnus- ^panis;

NIl 34

in bane efcán füauenf

vnum corpus mülti fümus :

quis eft, qui dat fel, nifi contradi&ofes' Eudtigelii,

t ( mea

tanquam ili perfecutores Chriftt : Mmuä»ïenw

[ quufem

at ïe!

peccauerunt Iudzi, cruCJSGentes in térra ainbulafic

tem, quam qui contemnunt in -colo "fedentem.,

Wi non

Quod ergo fecerunt Tüdzgi, vt efcam j quatmram

n IDUEIII,

. acceperat, darent bibendum amarum illum $otüm,

ji, li

-hoc faciunt, qul male viuendo feandalum' inferünt

| propter

Ecclcüæ

hoc facxunt hiretici" amaucantes'

fed

m. at

non e*caltentur in femetlpüs.

Dant felfüper'tüm

t Eon-

-ucundum cibum. Séd quid facit Domiiis ?^INón

j "eeath.

.admittit ad .Corpus fuum.

Hoc facrámetito- tpfe

1. Qdl

Dommus, ^quand$ . illi obtulerüht (Tél ,* gü&'xmt

p

& noluit bibere,

Si non eos páterémürycdie

H

115

emnino

ny

$10

Caput X. V

^

omnu*o gu&aremus

quxa vero necefï'e eft, eos pa-

gii C

v

ti , neceffe efï: guftari : fed quii in membris Chrifti

xerfad

tales. cïï'e non pof*'unt, guftari poflunt,

recipi in

Et dedexunt m efcam meam

euafg

corpus non poffunt.

feli & in fiti 1ea potauerunt fue dceto

Smebam,

p

& acctum aecepi: id eiï:, fidcm 1llorum dcüderaul,

titret

ia

& vetufca*:em Anu em

*

P.

2

AVG/STINVS

Enarmt

in .. pfalm.

p

Cint

LXVIIL fam. Iï pyzg 704 flbm I

en;

CONSïDER ATIO CCXIX

3

ftibi

tinqu

statid

E þquuam vetierunt 1 loetm ; "qui- vocatur Cal-

um (Z

vite;

um ie, ibi cruczfixerwzt eum, & latrories ,

P

UOPextris, & alterum a finiftris, Lüc xkit, 33.

ddo1

od

quod

uó Yero latrones eum. Chrifto crücifixi. fünt$

popu

iftüd quoque maclhünante Tudeorum .malitia;

turos

Ipfi quippe mortem 'Seruatoris longe ignominio-

phus

fffinaim reddentes, vna cum 3niuítis iuftam. cort-

füo ?

derünant. Appenfi vero Chrifto Seruatori illi fures,

Euf

dués populos indicant, lfraelitas nimirum, & genti-

qod

lesj^qui mox'ei coniungendi veniebatit

Ciir'autem

AQUS

dainnati^horum. pópilorum: figura éxftiterunt ? Iu-

km

deós-fiqiidem lex- condemmnabat ," violate. quippe

€creaturam

lesis^féi érant

Groecos autem "errof

1 Iq

[

l

Sed*&'alio modo;

enim pre& €reatore cólyerupt

qui

Confiderationes de Pajf Dam

$1

» 08 pà

qu: "Chrifto adhsrent; ploxï'us etmm crfmfïguntur

ris Clifti

vna cum ipfo; mortem qUmppe' A'eterfs" *Fvæ con-

Tecipi in

xiatfationis * füftinentes ,

5 nö*äam quaä*xdam &

4 megn

-euangelicam vitam refo: mantun- Vüde Paulus aie-

Smebam,

bat: Qui aütem fünt IESV Chn&:, cátnem" erü-

lefiderqur

cifixerunt cum ;vitiis, &' concupü&entns

Et jrur-

- füs'tanquain in füa perfona de ommbm ? Fgo' Énim

i . p

. pef legem legi mortüus fun*, "68 DEOT vitam,

4

/Cliiftó confixus füm cruet 3

viuo autem' mm* Tioh

-

! 'ep6 ; viuit^veroin me Chrrüu

Oüin & ad:quosdam *

KTX

fcribit : Si" ergó mortht" 'eftis'

4 mundo; qu«lrï**ïhud

tamfbamm mufido viuentes déCernitis ? Mors! emmL "*

tur Cal

mundänæ eólueffationtsad mmum 'conuerfationts &^ 3

Jl d

vite; 'quie ii ^ Chrifto eft? nos addücitj:

Quod $&igo £

ddo Jatrónes vna eüm Chriftó —äï'ucxüfruntm- BHobist

3

quodanimodo fighifieat; vte* éuents didicims;düos

xi fl

populos vna cum Chrifto quódàmmodo cominort.

fnaildi

türos, renunciando voluptatibus mundanis, nec'am-

1 otoio«

plius carnaliter vitiendo, fed-eonuitturos potius cum

üm. C0l

füo Domino, cutm eo conuerfando, fuamqüe vitam ad

jli füresy

eum referendo. Rationi autem figure nihil obftat,

& gipn

quod mali fünt, qui vna cum eo'appenduntur. Era-

fi&autem

dmus enim natura irte filii, ante üdcm in Chriftuny

*s

u2 1

& mom omhes obno*(h.

i.

'quope

|

: CTRILLVS ALEX. 4ND, le[,

vitram

in Iocmn. cap XIX Tbm. IV pag PC

j 1006j

&^

CONa,

qui

$Is

" Caput .X .

pecca 0.

CONSIDERATIO CCXX

905 fat

Tli-erucifixorunt..eun ,& latrones €fc. Loc.-cyr

pc i

nograpb

Et impleta eff Scriptura, que dicit

£b Cum. niquis TE«

putatus eft

MARCI XV. 28

us, f

ts 1

deo difpertiam eb'plurimos; & fortium. diuidet

y0s, d

C

fpolia,pro eo; quod tradiditin mortem animam

deris

tóbis

fliam, & cum fceleratis reputatus eft. &c. .Ifai. LIIE)

Cauffas reddit (1fàja$ ), cur: poft: paffionem. multa

3

Ti0S CT

Chriftlus premia confequatur

Quia, inquit, paf-

& iplu

füs eft, & fecit omnia; qu& prateritus.fermo de-

Tans p

fcripfit, & iniquitates :mültorum. ipfe, portauit ;

fidente

propterea "diuidati - ei ;:plurimos;. vt:pro parte. Do-

dim q

imini lacob, & funiculo hereditatis illius Ifrael cre.

troncs

dantin eum de Oriente, & Occidente venientes,

0 du

& recumbant in regno DEI cum Abraham, líaac

finif

& Iacob. - - - Propterea accipiet. gentes plurimas,

um i

qui venit pradicare:captiuis remiffionem, &. capti-

$i pot

uam prius a diabolo, atque demonibus duxit cap-

ts f

tiuitatem, & dedit eam . dono hominibus , atque

ficit

credentibus

quia tradidit in mortem animam fuam

T€ emi

& cum f(celeratis, fiue iniquis reputatus eft

$i

vt dà

enim Apoftolus eius his, qui erant fine lege, fa-

Tarum

&us eft quafi fine lege, quum.non effet fine lege,

libera

fed eiï'nt in--lege Chrifti :

quare non & .Chriftus

f

T

Tcum iniquis$ -£eputatus fit « vt unquos redimeret a

pecca-

Confideratiotes 'de-Paf). Dom.

513

LY

peccato, & omnibus ómnia fiéret;- vt omnes -fal

uos faceret ? Peccata enimr noftra portauit in cor.

OC CT

pore fuo

ligno crucis affigen$ ea, vt deleretrhi.

UAR f

rographum, quod diabolo, & angelis illius fecera-

mus, fcriptum manibus-ánime, id eft, operibus

eius, De quibus Paulus Apoftolus loquiturz^ Et

dindet

vos, quum efletis mortui in peccatis, & in "defi-

dümam

deris carnis, viuere fecit cum Chrifto, "donans

i LL

Et delens, quod aduerfum

nobis omnia peccata

n multa .

nos erat chirographum , quod erat contrarium nobis,

Il paf

& 1pfum tulit de medio; affigens illud- cruci :: fpo-

imo de

lians principatus, & poteftates- dehoneftamt .con-

Ortauit

fidenter triumphans de eis.

Iniquos

autem ,

Ite. Do,

cüm quibüs Teputatus eft, Marcus Euangelifta la-

de] cte«

trones intelligit

Ícribens :

Et crucifixerunt cum

niente,

eo duos latrones, vnum a dextris, & alterum a

finiftris.

t, Tünc

Et impleta eft Scriptura, quz dicit

Et

lurimas,

cum iniquis Teputatus eft. Quod & altius intelli-

X capti

$i poteft, dicente de femetipfo Domino: Repu

t -

tatus fum cum defcendentibus in lacum , faétus fum

que

ficut homo fine adiutorio inter mortuos liber-

Ve.

m füm

re enim reputatus eft inter peccátores, & iniquos,

f5

vt defcenderet .ad mfernum, qui.in multis fcriptu-

rarum locis vocatur lacus; & vinctos in carcere

ge, f

e lege,

liberaret. -

Qui: tradrtus eft .proprer peccata no-

hriftus

ftra, & fefürrexit propter fuftficationem noftram,

Tan-

t a

oCCa

|

514

Caþut X V

Tanta.qac cïemcnuæ fuzt, vt jpro. trausgu,üoubns,

Yun: hoc

Ti releraü

immo pro. pelfx.cqunbu., fuis -rogaret in.cruce ,. &

dis dios DOl

diceret.; .Pat er ignofce illis , quod..enim facmmt,

ITL udþ

ncfcxuat.

"

ïtmt

.fHIERONTMV.S lib. . XIV. mmj)utLHI-

T qoye tern

.;ï/czzæs d. ET. pag. $88.-Coc.

E. potus YO

lih(,,ï'n C

CONSIDERATIO CCXXI

facrament

Jbi cracifiXerütit enus Czc,

Y

LOCO CITATO.

tique &p

Qotimi, ?

editiofs igitur clamoribus Tudorum cedente Pi-

qinbOlus

$:

Tit6;^n loco, Cui nomen eft Golgotha, cru-

dnuum Li

cifi gitur' Chriftus;

Per lignum erigitur lapfus in

foadetur

lighnó; & guftu fellis, & aceti diluitur eíca peccati,

iefdo

"Vleuto, priufquam- tradcxetur, dixerat Dominus :

Quasdam.

Cum exaltatus fuero, omnia ad me maham, id

Cs 1

"eft, "cotim caufim humani generis apam, & olim

- Q0Tuo m

pmdltam in ihtegrüm retocabo natulam.

In me

ill,r m

'omnis Tnfirmitas abolebltur, in me orhnis plaga

profeff 0

fandbxtm Exaltatum autem IESVM ad fe traxifle

Cüilerint

'omnia, Bon folum noftre fübftantiee paüïone, fed

ls a

etiam' EOUUS mundi commutatlone mon&ratum ef'c

&i me

Pendente enim'in pathulo c1e1tore, vmuena crea-

lendi, Y

tura' congeimuit, & crucis c àdos omnia fimul elemen-

t? fenferunt. dNihildb illo füppheio Hberüm fuit.

QOOT

Hoc in communionem füi & terram tráxit, & coe«

lum :

Ccnjzdemtzanes de Pzzy Jünz.

515

HGOF DlIS

ium ; hoc.petrás rüpit , monumenm aperuit,. mfcr«

Tuce , &

na ufcr:uut &. denfarum hor (,re tenebralum EC

facmm ,

leS folis abfcondit,

Debebat hoc teftimonium fuo

mundus

auctori,

vt in .occafü. conditoris ful vel.

hi EH

lcnt vniuerfa finiri, Sed patientia DEI feruat I(-QLI&,

atquc temporibus ordinem iuum, nosque in. illum

potms vocat affectum, .vt eorum fdlutcm petamus ,

$t

guorum crimen horremus, Tanto igitur pretio,tanto

facramento eruti de poteüate tenebl arum , & ab.an-

ATO,

tiquz captluxtdtls vinculis abfolut:, gdate operam dile-

äxü'ml, vt integritatem mentlum veftrarum nulïa

jente Ti

diabolus arte corr umpat. qum,d nobis.contra chri-

, Crü

iïmnam fidem ingeritur, quidquid cortra mandataDM

lus n

fuadetur , de illius dcceptxombus venit, qui nosinnu-

p»LCII ],

1cris dolis ab s:terna vita.conatur. auertcre? captando

)mnm

quasdam occafiones infirmitatis hun'mæ, per quasin-

lam 1d

cautas. neghgcntesquc animas in hqueos iterum fuce

& 0]1m

mortis inducat. Omnes ergo per aquam , & Spiritum

I me

E

fin&um fenati recolant, cui renünciaueript , & qua

i piaga

profeffione iupum a fe tyrannice dominationis ex-

traxille

cufferint : nec in fecundis quisqu m, nec in aduer.

ne, fed

ils ad moxtlfelum diaboli curra

t auxilium.

.llle

tum eft

epim mcnda*( Lft ab initio, & in fola..viget alte fal-

13 (s

lendi, : Vtht

imam xgnmantxam falfze fcientis: often-

d

ta

ne dkc:pz t C.tque eorum nunc malignusimpulfor,

i f

oüomm poft füturus eft rnpmbïs accufator

An«

,

&

Al

lm

|

(

516

" ï!Cäpu: k .V

nivite nofire, Gactionum temporalium qualitátes

qu

nec itr natüra elementorum;:/nec in ftellarum-effe-

10,

€tibus ,:fed. in.fummi, & veri DEI poteftate confi-

Mcipat,

Dominus

flubb, ,cuius.auxilium, - & mifericordiam in Offhi-

$a, dixit

bus,que obtnere cupimus, implordre debemus.

Sicut ehim illo , quod abfit; offenfo nihil eft, :quod

nins, !

üobi$ valeat-füffragàri; ita eodem propitio , mul.

nei, &

&ed gtop

la nobis nocebit: aduerfitas.

Quoniam, fi DEVS

fica Fl

pro nobis, quis'contra'nos? qui.Filio fuo proprió

non pepercit, fed'pro:nobis omnibus tradidit eum,

«)o dic

quomodo noi etiam eum illo omnia nobis doniauit?

refbonde

. LO MAGNVS Serms ' VE de Paf

jropt 1

^

Nune du

Dom. pag 126.

mundi e

CONSIDERATIO CCXXII

tet4, 0i

14 Crüci

Abi crucz]?xemnt eutm.

LOCO CITATO.

trbunol

« euii

xaltato IUItUI', Dlleähfïlmx, per crucem Cnu&o,

& um i

E

nonilla tantum Ípecies afpe&ui mentis Occur«

li non

rat,'quz fuit in oculis impiorum, quibus per Moy.

ftende |

ífen.dictum eft: Ét erit pendens vita tua ante oculos

bt T

tuos, & timebis die, ac. no&te, & non credes .vi-

Chitioner

tetuas

líüi enim nihilin crucifixo Domino prater

elenenta

facinus.fuum. cogitare potuerünt

habentes timo-

Q &

rem, non,quo fides vera lufcmcatur, fed Qub con-

Ubu& Qu

fcientia .iniqua torquetur.

N ïex vero iütellectus,

E

"'ïïeln

Confiderationes . de Paff. Dom.

517

QUs

quem fpiritus Veritatis illuminat, gloriam crucis

dUISq

€clo, terraque radiattem puro, ac libero corde

ate conft

fufcipiat, &. intétiori acie videat, quale fit , quod

1 ff

Dominus,

cum de paffionis fuz loqueretur inftan-

debemii,

tia, dxxn:' Venit hora, vt clarificetur Filius ho-

elt, quod

minis.

Et ínfra : Nunc, inquit, turbata eft anima

19 ,-&nül

mea, & quid dicam ? Pater, falua me ex hac hora

( DEVS

Sed' propterea veni in hanc horam. Pater, clari.

io ptoptib

fica Filium tuum.

Et cum vox Patris veniffet e

diit cüm,

colo dicens, & clarificaui, & iterum clarificabo :

v dotiuit?

refpondens IESVS circumftantibus, dixit :

Non

& if

Propter me.hec vox fa&a eíft, fed propter vos,

Nunc iudicium mundi eft, nunc princeps. linius

mundi eiicietur foras,

Et ego fi exaltatus fuero a

$

terra, Ormmia traham ad me

O admirabilis poten-

ti3 crucis! o ineffabilis gloria paffionis ! in qua. &

xTO-

tribuna! Domini, & iudicium mundi, & poteftas

eft crucifixi

Traxifti enim Domine ! omnia ad te,

1 Ciriftoy

& cum expandiffes tota die manus tuas ad popu-

tl$ OCCUIs

lim non Credentem, & contradicentem tibi, con-

per Moy,

fitende Maieftatis tue fenfüm totus mundus acce

(e 0CU0j.

pi. Traxifi Domine, omnia ad te, cum in exe-

védes .Vl

crationem Iudaici fceleris, vnam protulerunt omnia

10 proar

elementa fentebtiam, cum obícurátis lürinaribts

tes-timo

coli, & conucrfo in no&tem die, terra quoque mo-

QO COD.

tibus quateretur infoltis, vniuerfaque creatura im-

ii Is,

1n

pio-

quem

C

$18

Ca XF.

piorum fe víui negaret.

'Traxifti Domine ;- omnia

WW

ad te, quoniam fceiffo templi velo San&a Santtoe ,.

Ib; [

rum ab indignis Pontificibus 1eceiï'erunt vt fiüura

in veritatem, plOphetla in mamflüamoncm, & k.x u".L

J

lat

Euangelium verteretur.

lraxifi Domine, anm

E

iL m

ad té, vt, quod. in. vno Iudzce templo obumbra.,-

Qp2

tis ügmücatxombus tegebatur, pleno, apertoque fa- ;

ol Ca

cramento vniuerfarum vbique.nationum. deuotio

celebratet.

Nunc. etenim & ordo. clarior. Leuxta-

iudaciam

rum, & dignitas ampliox fe*norum & facxauor eft .

[3oU MU

vn&tio Sacerdotum: quxa crui;tua ommum fons be—

potuit. v

nedi&ionum, omnium eft cauffa gratiarum : per.

lg (ur g

Chitoprap

quam credentibus datur virtus de infirmitate, glo- -

fi; Redt

ria de opprobrio, vita de. morte

Nunc, etiam

pete

carnalium facrificiorum varietate cefíante ,. omnes

vulnenbu

differentias hofliarum vna corporis,. & [anguinis

curüm fi

tui implet oblatio, quoniam tu.es verus agnus DEI

f of

qui tollis peccata mundi : & ita in te vniuerfa pérf-

1p*o Oi

cis myfteria, vt, ficut vnum eft pro omni viétima

Con erg

facrificium , ita vnum de omni gente fit regnum.

fb SUHS

S. LEO M Sam, VIIL de Pq[f Dettis ...

"A

Quicam

pag. 129

pardif

EY

FOV

o

N

Tüm 1eg

-

N

Compund

$

s/,u"'*

Clatorm

mu()g Ü

[

CON-

Con(iderationes .de- PafK. Dom.

519

d-Ofnig -

CQNSIDERATI. CCXXIH

] Sancto- ?

Vt fig Fgm ä

Ibz mmäxmmt ezmz.

LOGO CITATO-

& li "M

à mrma

rültatus ero'o Chrlftus IESVS ; in hmo, retora

)bumbra-

E

üt mortem in mortis autorcm, & Omhes prin-

toq f

cæpatus, aduerf&squc virtutes per. omröxone m paf-

|

deuotio

fbili

;carnis elifit, admïtteas àn fe anti ciu: hoftis

t Leulta-

audacnm», qui. m obnox wm ühz fæulcndo naturaïn,

3tior elk

etiam. ibi cxa&or aufu« ef ef" íé dcbm, vbi nullum

fons be-

pGïLllï Veftw.am l*'lht.nlïe 'JCCCB.U

ïuacuatum eft

m: per

lgitgr generale 11ud venmtzorm no?cx

& mthaln

ite, glo-

(.huocrzmhumz, & maum capt;mt*zt;s m jas tran-

füt Redemtori s;

DC ecam

Claui illi, qui mianus Domlm,

omnes

pec ïesqn i tlansfodcmnr

peïpeäms diat olum fiwre

fanpuitis

Vulnembus, & fq.fto um pona membro "um ipim!

us DE

carüm fuit 1nte1£'e&ro poteftatui : dic fam -Chn-

fto COmu'nmante vi&oriam,' vt.in ipfó

& cum

Ti p

| VICUTUA

1pfo omnes , quiin eum creflaz ent, tnumgharmï

Cum ergo "Dominus crucifixi córporis 'eleua tïena.

gnom,

fubl*mqs

1€CODC*1*&C1011LTH inun dl GXLGU f€tm* Hl

1/ Dui

quadam. afcé fapgl.cu, latronemque conuerfum ad

paradifi vocaret habztaculum, vos-5 'mmpüs Iudæo-»

rum, legisque do&tores j nee confcmnüæ impi zamtd

compunódi, mnec affe&u fc.elerrs mitigati, fixuris

clauorum addebaclsæeia ;mguarum; cï:umes* .Alios

faluas fecit, fe ipfam.non. poteft.

6u

C

uum facere,

N

mms

Si

|

|

$20

. Oput .X F.

Si Rex lfrael eft, defcendat nunc. de cruce, &

A j frad

credimus ei. .Sed his vocibus veftris ftultis , atque

gofttum

blafphemis-reddunt omnia elementa refponfüm,: &

bilem gt

vnam in vos fententiam ferunt codlum, terra, fol,

tmy ,

fnyr, v

fideraque indignos vos fuo miniíterio protef*bahges,

terribili motu, infolidoque defe&u tenebras mundó

10 fed

veftra cecitatis oftentant, Quod fi ad arguendum

n

vos nec ccleftia, nec inferna füfficiunt, & crucem

fure, 0

Chrifti magis potuerunt petre, atque mronumenta,

lorüm.

quam. corda veftra fentire, .faltem quod in temiplo

s'

a&um eít, fcienter aduertite, Velüm, cuius ob-

1j

ic&u intercludebantur San&ta Sanctorum , a fummo

víque ad 'imma diruptum eft, & facrum illud ,

CO

myfíticumque fecretam, quod folus fummus Pon-

tifex iuffus fuerat intrare, referatum eft, vt nilil

Ü

iam effet difcretionis, vbi nihil refederat fan&ita-

tis.

Repudiatos itaqde vos debuiftis agnofcere, &

omne ius. facerdotii perdidiffse, quia verum erat ,

: "

quod vetitas vobis dixerat: 'fi crederetis Moyfi ,

Tagit

crederetis & mihi.

eum p

Merito ergo vos teftamentum

o

vtrumque condemnat, & gratia vacuatos, & lege

priuatos, qui ideo refiftitis nouis," quia non credi-

teltatio

diftis antiquis.

Nos autem Dile&iffimi, qui ab

lt pex

ChUitis

ignorantic tenebris libérati, fidei lumen accepimus,

& in houi teftamenti hereditatem per elé&ionem

' ebluc

adoptionis intrauimus, in feftiuitate, quam carna-

d

lis

feri (

Confiderationes -dasPaff. Dom.

421

Cruce, &

lis HMrael perdidit, ;gaudeamus, quoniam' Pafchia

iS ) atqug

hoflrum immolatus eft Chriftus : per cuius ineffa-

Müm, &

bilem gratiam omnium charifiatum benediéstione di-

TT &, 1;0],

tamur, & .ita in- nouitatem a. vetuftate transferi-

tetlos

fnur, Vt non folum paradifi reftituamur habitacu-

* m

lo, fed etiam regni coleftis glorie przepaáremur ,

vüendum

adiuuante Domüno noftro IESV. Chrifto; qui cum

E crüfem

[

Patre, & S. Spiritu Viujc, & regnat in fzcula fæcg-

TUf enta,

lorum. . Ainen.

! téttiplo

S. LEO. M. Sem. X. de Pa(. Dom. pag.

*s ob.

àfümmo

132.

m i,

nus Por-

CONSIDERATIO *ccxxziä

vt nitl

Jbi crucifixerunt. eum.

LOCO CiTATO.

finctte-

(tae, &

bdurauit.ergo .carnalem líracl malignitas fua

m ent,

& nihil.eilegis teftificatio , nihil myfteriorum

imagines, nihil .Prophetarum oracula profuerunt ,

s Mojft,

amentm

cum Paífcha Domini tot feculis celebratum in eo

, & Ige

loannes - doceret, impletum, | de- quo-publica. pro-

on Cted.

teftatione dicebat : Ecce agnus DEI , ecce qui tol

lit peccata mundi.

Repugnat iniquitas iuftitie ,

; qui db

'tepiftüs,

czecitas luci, mendacium .veritati: . fed de feuitia

Ve(tionem

obluctantium, de fcelere crudelium obtinuit IESVS

v Caflide

sterng .difpoütiohis effe&um ; & ita bumano ge-

j

neri fua morte confuluit, vt facramentum falutis,

m m g

etiam

"

ia

Caput X F

hmd], jl

enam 1pf's perf'et:u*m ibus bon megaret. Qui 'enim

VCnel at,

fecoa 1

vniüerfis cr edentibus omnia peccata di-

UET EU)

mitteré, a gencrali indulgentia nec Tudaicüm voluit

crimen excludcre

P^ cdffttudo

Quorum itaque perüdlam dcte-

^( tey ii

ftamur, eorumdem fidem, $i conuertantur,. ample—

v f

&imur: & uutantes mlfemcordmm Dommx, qui

1 30ldbi

pro exs, a quibus crat crücifikus, Orábát, n0$ quo-

Lt confertt

que eum beato Paülo Apoftolo noftras" füfigimus.

b uptio

preees, &, vtïlle | popülus mlferlcordxam confäqua-

Verbut

tur,

Optaraus , .eb. euius ofrcqhonem graffäm re-

E2/85 10

conciliationis : acceplvnus : quomam, ficut ait 3nagi-

b ec pf

fter gentlum : Conc]uf' t DEVS omnia in incredu-

jt.quam

Mate, vt ommum m;f'ereatur.

Quid aniem illud

Sed adf

fuit, quod & Llcïæls mtelïe&u"n abftulit,

& fà apien-

B5 ET D

tium mündi córda turbauit, mifl crux Titii DEI ,

que & ph]lofophxc;'zm euamfccrp prudenuam &

bUr gtl

Izrauhtxca"n fecit calipare do& inam? Omnenm'im-

5 quod N

ue fenfüm hum*mæ merntis eïgofh* Chl,hm '»«mu*io

) diitig

ft

0116113, cum placuit DEÓ per» fhüt]tmm pr"e'i* Catio-

$

nis faluos fa cmc €cre bntos, "r mlrabn.or fieret

fu n

can:&antla fidei ex difficultaté. cmdendx.

Inconfc-:

XX

ggn*js enim,

& irrationabile vldcb itut rcupure

animo , quód Clcamrem omnium n'lturamm in füb-

ffant"a veri homiis Vïrm mtemnma PCPCTIiTeL ,

u&'.lx

quoä aquans*f—"'u,u"F' ius DEÉ; qur J*r,pïerct*rfmm'i,

ö. contineret vmueff*ï fux entium manibus compre«

Chil

hen-

D

"Confider atiotes de Daf]. Dom

325

Qui enim

Tiendi, iiquofum' iudicio: condemnari, & poft de-

decora illufionum" crüci fe permififfet affigi.

Sf*d

u Volu t

Vn ds ommbus iïnul funt'& humilitas hominis,.

&

ln defe

* eélfitudo Deitatis ; ;nec mlfeucordlæ ratio znaiefta-

pq tem "üferentis obfcurat,

I^ afipl

quia de ineffübih poten-

Ts Quj

«xia fü&um'eít, vt, cüm Bbomo verus in DEO in-

" miolabili ;

& DEVS verüs eft"in carüe pafnbh

Bo

TUfiótmüs

^-conferreturshomini gloriá per contümeliam., incor-

COfoqua

ruptio per-füpplicium; vita per mortem. « Nifi emm

Ht re

Verbum :caro fieret ; -& tam folidà confifteret vni-

at magl

xas in vtraque natura,' vt a fufcipiente fufceptam,

nun-

| ICR

"4nec ipfum.;breue mortis tempus abiungcxet

x

B

quam -valeret/'ad "wternitàtem' rediro- mortalitas.

jfern n,ud

*3Sed adfüit:nobis in Chrifto fingulare prefidium ,

& Tipie

i bH

wj

vtjn nátura paflübili mortis conditio non -ianeret

t &

quam: -impaffibilis: effentia. recepiffet ,

& per id,

TOE DA«

"* quod mon goterat mori , poffet id , quod em* miot-

üumiq? fufeitari.-

À

T'otibdo

Fw'v tj

H LEO M. Seïm

XPHI d/) P:güf Dm?

a

for Reret

fag "Fa46l

Trtonf-

Q.WIDERATïO CCXXV

l'C' IPL j

v infi-

I OC..

Cl'l'

]bz c;*uczþ'xemm ezmz.

ao

vf ,

Qu

Uü'.ls aïhgatm tanquam ; moleüus.

Gonühum

(5 f*'"n'l

-

enim. contra femctipfos inierunt j. gui - populum

com

pv

DI demetunt, fpoliantque , ac pedum eorum fe

M

m

m 4

mi-

N

&.244"

C'æpwt XPA..

(

mltag perturbant. ,VMm.anime eorum : Miala ipfi&

Ilüte , V

fecundum opeta 1pibrum euenient.,

inquit Efajas?

(j

Cegerum, quod. ita .fa&tum eft, hoc. plane nobis

onni fen

&rumnas. abftulit ,. noftroque dolom medicatum. eftc

ls d

D. E

Dorfum meum ad flagella trado, &.ad colaphos

]s -hom

maxülas » & fputorum opprobrium füftinui, -ait ille,

qui in .Efaia lequutus .eft.. Ideo manuum mearum

paeme

Hgmentnm pudore non afficietur, . mon .confunde«

dore i

.JNon. enim rapinam. arbitratus fum; effe me

pe lg

æqualem DEO ;

fed cum. DEVS effém , eiusdem

iobis - d

ac Pater, efï'entlæ, me ipfum, vt exinanirer, di«

foftioit

mifi, ac, Patre. ita. fieri . volente, ad.mortem pro

enim tar

impiis. deucxor. Nam quz ille vult, volo & ego,

Doniti

eiusdem eum 1pfa voluntatis .exfiftens ;

fociusque

guferico

Deitatis, . Exaltor vero , qui altiffimus fum; humas

€ontend

na in me natura ad glorie culmen perdu&a (fic

emphim.

enim. paternam. dilectionem .commendo ). vt . oues,

tüortem

mece, que mihi conferuate funt, fanguine.meo

fam pe

iuftificate, meague morte, vt Patri reconcilientur,

ts Vi

cenfequutm, vita viuant, meisque füb pennis con«

per-Da

quiefcant..

intelligamus nos, qui harum rerum fpe«

pliciun,

&acqæes non fuimus, pacemque annunciantiüm u«

ered

ditui. credamus. JNobis enim DEI brachium, fen

&fiper

rerum ommum e&'e&rlx potentia reuclatur,... Dum:

tünicis j

tiamque mtellexemmus, clarificabimur ,. ac qmdem

(Ucem

amplifme cumulo Domini claritetem in. ipfius, vis

fate nof

li

Confi deramnes de Päj Dem.

$25

mäla ]pü:

litate, velut^in fpeculo contempfautfes : & in ea

C Phgs

fpecie, que& nune in gloria eft, puIchntudmem

1 fohis

omni fenfü füperiorem contemplantes.

N am etfi

ämkæi

paffus .eft.ex mürrmtate, viuit tamen ex vm:ute

COaphifg

DEI

Etfiin ligno deformis; & abie&lus prg fi-

3 at IHB,

lis hominum füfpenfus cerniturj; at fplendor eft

| Téapung

paternz claritatis, quem terrà videns, affe&a pu-

onfundes

dore füit, ac lu&um egit:

Hic peccata nóftra (ü-

li m

per hgnum tülit, noftróque vulnere doluit, ac pro

USdefR

nobis . cruciatus-- fuit.

Plagas, labores, erumnas

ürer, di«

füftiuuit, quibu$ pax nobis conciliaretur.

Quia

m pro

enim tanquam oues erraueramus, declinantes a via

0 & egn,

Domini, femitam noftram infiffentes, per vifcera

fociusque

müfericordie pro peccatis noftris eft traditus: non

ij hümgs

eontendens, non clamans, nobis relinquens ex-

uda (ie

emplum, ac'fieut ouis fine voce, pro nobis . ad

Y£ -QU6g;

mortem ducitur, Videbitis, inquit Mofes, vitam ve

ID meo

ftram pendentem ante oculos veftros, & non credes

clientuty

tis vite vefire. Ille Deiparens Dauid, immo potius

Dus Coft

per Dauidem Dauidis Dominus proprium 'eius fup-

tüm fD

plicium, & vite genitricem fepulturam, plenaolim vo-

[üm q

ee;przdicans, diuiferunt, inquit, fibi veftimenta rhea,

un, fet

& fuper veftem meam miferunt fortem. - Qui pelliceis

...Dutn

tunicis primos generis humani parentes veftiuerat, in

quidem

crucem agendus lubens nudatur, quo nos mortali-

L.ü $. Vl

tate noftra exutos ; incorruptionis decore induat.

D

li

mms

$.

$26

Caþut X

(

; IOANMäS DAM!JSCL'NVS Honil,

fthcun

fabba.tum fcmäum

.E dzï?.

mzf Tom, Il pag.

[j toft

L:

$24.

PT dfaïls

fupEF bdl

CONSIDERATIO CCXXVI

mod 1ü

"i cmcayïxemnz eum.

OC. CIT.

Propett

Z

Abacuc

»

:aremxas Pmpbeta x pe1f01

m Chuih prædxxe—

tiatit, di

H

rat, dicens.::Ego quafi ; agnüs-tyanfüctus,. qui

vuid ef

portatur ad.vidimam, &.non.cognoui;. quia:füper

de a

qnecogitauerunt.-confilia, . dicentes :: Mittamus -

ya

gnüm.in panem.eius ,. & cradamus:eum de terra vi-

Conftitat

ventium. .Hec.enim, que p'uTLnus erat-Dominus a

&f m

Iud&is,.quafi fi iam fa&a fuiffent, .Propheta: come

Ddl ïd n

mendat;

Naim-eui eft lignum in-pane miffum; nifi

& petos

€hrifto affixo-carnis in ligno ? Panem enim;corpus

i ven

eius agnofcimus

Lignumin pane effe. fides-noftra,

Quibus

erücem agnofcit;.in corpore-: ;quia.vita- corporis fui

fum "1

paniseft.. Scriptum eft.enim ;..Et erit vita tua-pen-

ïum tfaf

dens.ante oculos.tuos, &,timebis.die,.ac. noéte ,

lod d

&;jnoen. credes vite. tuz..

Sed, in;pfalmis iterum ,

Dä" [ qd'

quia;extendit manus fuas in.cruce, fic dxczt ; Lh.-

Tone)

uatio manuum.mearum.facrificium chputmum fi-

lyuwg e&

ue.quod.veniente.quafi mundi. vefpera, fiue.quod

m EILQ

declinaate.jam fole.ad vefperam , Dominus in . cruce

; tc*s iv

aoimam pofuit, eleuans manus fuas in idem. erucis

ä d)"l

a0bis

lignum , atc?ue offerens fe . ipfuüm DEO pro :

N

1a-

&

Conf. demm*m dei Faj? Dom.

0527

ji: 3-

$ H

Pacufïcmm, vt pér itfüd f*fcï'ïr Tefüm deféfentur pec-

:g

eita noftra.

Apud "Ef

t**n QLloque de Crücis eius

predicatione ita fcnbztur " Tt érit prinicipatus eius

XXYI

fuper hümeros' eiüs, id eiï "vesiflüm fuse" crucis,

quod fuis protulit humex*zs ^doxtd vaticinium" Dauid

i

Prophetie,

qu1 dicit i Domnms regfiauit 4 ligno.

"Abacue quoque paü*onem erücis Chrifti ità. pranun-

l. preedire

Clauit, dicetis ? Cornua 1n manibus eius füft; * Quod

fictibyqui

q

lper

quid eft ahud, nifi! æoph*æ*ïm crucis ? "Idém ipfe

de afcenfione " crums

m qua 'exaltatus ommia tra-

Ittamus: ]

xit dd fo ipfid; ia dmxt *Dominus fórtitudo mea,

e tema yi

conftitüet pedes: meos?in confümmatiotié:"füper ex-

Dominnsa

éclfa^imponet me, vt vinesmr claritáte éjus. Per

hl COffe

Daàuid ipfe quuxtur, dicen$: Foderunt manus mea$,

flum; ni(

iürcorpus

& pedes' meos : dinumerduerunt ommià offà mea:

ipfi vero "cofidera&erunt ,

bs:Doflray

& confpéxerunt Te.

Quibus- verbis in' cruce cotpüs fignificat 'exten-

Xrporis fui

tum ;

fmanibus ,

^ pedibsque " confixis;' -& " clauo-

tj p

ryum transrerberatione confoffis. Quod Datid paffus

tc;aotde,

non eft, qui fine vlla cmpor*s paffione legltur' in

$ ETU

pacé qummü'a* fed hoe de Chrrifti pxædz&dm eft paf-

cits L

fione; qui a populo Tudeorum clauis'in' hm*ro con-

jnum, ft

f' JXUs eft

"Manus eritm; & pedés non confüdmntur,

jüc;quod

rïfz éius ,"qui^m fignó füfpenditür, -

Ttent^in ^ Can-

1 Cuce

txcxs Caüticorum ? Manus mei fillauerantatiyrrham,

m quos ]

u digiti mei pleni myrrha.

Quod. fpecialiter dixit

f0 0.

bis

, u

pro-

f

|

528

COut XF.

!

propter fixuras 'Claquilm, &. per malitiam,. qua

ii t

ficament

crucifigendus erat. . Ita enim idem Dominus de fe-

to actiti

metipfo dixit ;.fi adfiget,. inquit, homo DEVM,

quia vos configitis me,? -Et dixiftis: In quo con-

pta cac

& verita

figimus te? Et fübiecit DEVS poft hzc illis : Me

vos configitis gens. tota.

Quod. pertinet ad myfte-

tibi vide

vontinuat

rium Dominice paffionis; in qua ludei Chriftum

erucifixernnt, quando .fceleratas manus iniecerunt

àc idifl

in eum, ,. Quod etiam per /Zachariam iterum DEV$

tales cret

qnemorat ,. dicens : Et adípicient ad me,. quem con-

puticipa

fixerunt, & plangent.eum plan&u, quafi füper vni-

quadriar

Dendat,

genitum, & dolebunt fuper eum,, vt doleri folet

in morte primogeniti.

Hoc enim fa&um depre-

fat IESY

hendimus in IESV., . quem confixerunt Iudai in crus

ditentus

ce: quem & dolebunt a fe crucifixum in die iudicii,

omni par

cum viderint eum in Pairis, ac ma imaieítate re-

finim of

gnantem.

& copioí

S. ISIDORFS HISPAL.

De. Paffioue

fi; 1011

JDouini. cap.. XXXF. XXXVI. Edit. Colon, pag. 375.

pore Q

etet. od

CONSIDERATIO CCXXVII

finguipis

fentis in

— dbi erucifixerunz. eum,

LOC. .CIT.

fotte oge

dentoro

ex Hai, vt narrat hiüom'a, fufpenfüs eft in

ftündi

R

&Y pcemino patibulo, ita Rex mortis in duplici

éctident

patibulo- füfpenditur, quia dum Chriftum interficit*

.

1in

Confiderationes de Pa[. Dom.,

$29

tiam, Qu

in ipfa cruce crucifigitilr, quem inuenit magnum

hus do fs

facramentum crucis, nec éft'aliquid hoc fücramen-

DOv

to facratius, Refpice crucém ftantem, & vide, quam

qUO con.

re&a cacuminatione de terris erigatur ad codlum,

ilis; Me

& veritatem rei ipfa imagine proteftetur, " Nóonne

d nyfte

tibi videtur fifura eius coduti, & terram füblimi

Curifttm

continuatione coniungere? Hec eft firmiffimum ;

iülecerut

&c indiffolubile gluten, quo conglutinantut ratios

im DEVS

hales creature, vt ex vtrisque fiat illa cluitas,- cuius

J CQ

participatio eius in idipfum. Vide etiam, quomodo

[iper vui.

quadrifaria ratione quatuor mundi climata compres

leri folet

hendat, & omnem ad fe pertrahat creaturam. ^ Ad-

In dopi

ftat IESVS in medio, quadrifaria fui corporis parte

leiin cn

diítentus, & expanfis manibus, omnibus ad fe ex

ic il

omni parte venientibus ampliffimum . mifericordize

elte Te-

finum oftendit. Nam apud Dominum mifericordia,

& copiofa apud DEVM redemptio. Prorfüs copio:

fa, non ftrida ; quia largiter vnda fanguinis de cor-

. Bof

M i

pore Chrifi per quinque partes emanauit, Suffi.

€cret ad redemptionem orbis vel vna pretiofiffimi

XVIL

fanguinis gutta, fed data eft copia, vt virtus dili-

gentis in beneficii redundatione clarefcat, . Sed ne

.

forte occureret tibi, vt vbique terrarum currens, Re-

demtorem tuum inuenire non poffes, a quaqua

(s eft it

muündi parte procedas, fÍiue ab oriente, fiue ab

ü dllpüCl'

parae

óccidente, feu a meridie, velafeptentr?one,

tus

interficit'

Vl

$39

Caput. XJ

|

tus eft. ipfe fufcipere-Xenientem j.& blandx:eonfos

vero ia

ueré dulcedme.

vaneniter

,Sed. attende,s. quid- tibi-exprimitu£

de cordé Aïtlfï' imi.

Veriiis ad hommcm uuclüxum'*ä

vnde:ven

crücifixus . venias ,.«aut. crueifigendus;.

tuum ]hlt

,Qui. enim

Chn[h funt, erucifixerunt carnem fuam cum. vitiisg

disntbus.

& coucapr céntiiss-

' Sie«dignum Chrifto ; neceffas

fto-coniu

x

riuim..tibi,

Sed.. iam.afcende- ad--verbi-huius celfio«

nm vide

ra fafüigia, & vide;.quidnam- fitj. quod -egrediturg.

b pro. v

füi. validu

Scriptum;eft in.-Regum.hiftoria, : quia--beata. illá

Mater: ait.ad Eliam : ;En. eolligo .duo ligna;

Duo

potit, a

ligna .duo '€rucis ;brachia: funt

Ín. his .duobus hu«

lm, &

manam ,& .angelicam: naturam -intellige; - Et -illud

Loo 1051

quidem. lignüm;

, quod . fe&ta. fublimitate tendit , adi

homo, t

celos;.fuperiorem accipe naturam , ; du -ftetit -im

manus. À

rectitudine ,-

& -officiofifima deuotione. voluntati

büs E

Py

domin antis adhafit.

llud.vero;. quod transuere

$t a

fum eft; -humanam detignat, qug:tronsuer(a - inta

mo vt verius dicatus , euería, flatus.füui: perdidit

C0

iequitatem; . Intuere, cum. quanto - facramento iuns

gantur.

la ; vtroque. ligno- fit. fciffio -- &-ex oc«

!

cafione vulnerum 'iun&ior .-iun&ura - componitur

Xeed

Supemæleücæ fpiritus-non mediocre vulnus ;acces

l

perunt ;.eum .DEVS-in. angelis - fuis. reperit: praui-

tf

tucre-di

tatems nec eontemnenda.plaga ,. cum eam zefareir-

oporteat, quia non reílituto fociali numero , nume»-

tiotfem,

reíita$ cadeus:faóta :videtur -in vanum.

Inferiog

»ïï

Vi2

«

Nero

t il

Confiderationes de Pa[J. Dotn,

531

A eObfo,

vero natura a planta.pedis vfQüe-ad verticem^íita

CXDUImi t

venenifera fermentatione infefta. eft, vt nefciat j

lutilsum W

vndc veniat, aut quo .vadat.

, Vtrorumque: fpiri-

Qui;enim

tuum igitur vtriusque vulnembus non: mediocriter

m viti

hiantibus,. impreflio fa&a eft Jun&urahs, qua.Chri«

$zBecells 30

fto coniungente . ita eft refarcita ,. vt nihil vulnife-

e

Ils celfioa v

rum. v:deatur ineífe.

Chriftus emm in Vtusqu.e,

epreditity

&.pro vtrisque confixus Vtrosque cauilla corporis

besta. il

fui validus ne&it, & corpus proprium iun&uris. ope

n Dug. |

üobus- hus

ponit, ne valeant refilire,. Crux igitur iungit ce-

lum, & terram ; .Chriftus in. eruce. trahït omnia 3

bt ld

Leo rugiens ibi hgatm : angelus confæderutur &

éndit df à

homo, totumque per eam reflcxr;ur, quxdqmd feczt:

fieüit-i

manus AIUH' imi,

NOIUntat

: B P,ETRVS DAMIAN Serm. XLVIL

UrAnsuelsc m

de. exaltat....S, . crucis.. .Edit, Parif, . o IL. 908« 4106

gr(o;s i

j pordidi

CONSIDERATIO CCXXVIII

ento 1f

ï)

& es Qts 3

LOC. CIT.

* dbi cmcg]?xerzmt ettit,

'1

nponiat

P

us &CCfl

4j

xcede efgo anhfþCï fenfiis carnis, & irruentia

E:

til prajie.gd

corporearum phantafmata Voluptatum, & dn-

tuere- älumæ natürz bonitatem, fuamtacem, dïgna-

nefarcm j

tlonem

"Meditàre poüuonem crucifixi corporïs

N E

Tiferiot 4

Vlde, f ahquxd ef'e jn '€o, quod non peroret pro

!

verà

te apud Patrcm *D*mmum Jllud caput mult*iplzcx

C

Q

02 &fþl-

|

(

53,2

1

x Capat .X F. ..

Ípinarüm denfitate. denfatum víqne ad €erebri -tee

o &ib

peritudincm conüxum eft, dum configitur iþma.

iüd [

Spinis: peccatorum fuormn, ait. Dominus. per. Pro-

« um

phetam ,. cn*cumdedlt me populus. ifte.. .Ad .quid

Aj dodicio

at

hoc?.Ne doleret caput.tuum, ne tua. vulneraree

u

ii T

tur intentio.

Cal;gauerünt in mortem. oculi . füi,

ii ee

& illa luminaria, que illuminant orbem ,.ad horam

etberita

exmn&a füunt,

Nonne illis . obtehebrantlbus .tene«

w -inope

bre fa&e funt per vniuerfam terram, & illa.duo

ub m

magna:luminaria cum illis luminaribus |fuübmota

ïneu ficil

funt? Hoc autem totum fa&um eft, vt auerteren-

[ open

tur oculi tui, ne viderent vanitatem , & fi vide-

Petha il

rent, non adliererent

Aures ille,.que in óclis

V fient

audiunt €& San&us, Sanóéus, San&us, Dominus

fin t

DEVS Sabaoth ; aüdierunt in terris : Demonium ha-

x

bes, & : crucifige, crücifige eum. Vt quid iftud ? Ne

tur find

aures tue obfürdefterent ad. clamorem paupetumi,

atortre

ne reciperent- àuditum vanum, ne detra&ionis vi-

XIone 0

rus apertis, propitiisque aufibus füfciperent

Spe-

lm,- f

ciofa illa facies fpeciofi forma pre filiis. hominum

Qd lo

fputis illita eft, afili&a colaphis, addicta delufiani-

dmmer

bus.; fic namque fcriptnm eft : Ceperunt confpue:

at

rein eum, & percutere faciem eius, & illudere ei ,

tüm ff

dicentes : Prophetizi, quis eft, qui te percuffit ?

n ltl

Quare hoc? vt facies tua illuminaretur, illuminas

Aohnit

ta confirmaretur, & diceretur de te : vultus eius

Tolt o

-

non

s

Confiderationes de - .Paff. Dom.

$23

rbl t

won funt amplius n diderfa mutati.-

- Os'illud ;

ltw' fpma'

Auod dócet angelos, homines inftruit;" quod dif(lt,

3 per. Dro.

"& fa&üm 'eft, palumper obmutuit, vt veritatem ,

A quid

*9& güdicium léqueretur os tuum, & confiterétur Do-

Vülterate.

—uisum DEVM fuum.

Manus ille, que funddue-

ocgl: i,

. Füit 6605 ; extenifze fünt in Crucej clauisqué trans.

4 horám

; Wetberáte duriffimis, Vt manus tue ettenderentur

Dus - tepe.

.ud^ inopem, & dicere poffes: Anima' meà in- má-

L ila.dug

mbus meis femper. -

Quod tenemus in mihibus ,

fübmota

neü fácilé obluifeimur :fic & qui animam fuat bo-

SUCCEeTEQ,

E E operatiom imprimit, non tradit eam obliüiont,

& [| vide.

-Pectus illud,'in quo funt omnes thefüuri fapientiag

?.in.&]is

& feienti DEI abfconditi, lancea militati perfof-

Domint

|füm'^eft, vt pe&us tunmi a prauis cogitatiónibüs

'onium D

mundnetm*, mundatum fan&ificaretur, conferuzires

itul ?Ne

tür fan&ificatum.

Pedes ili, quorum feabelium

pupefity

&dorare debémus, quia fan&dum eft, dufa tránsfi-

(lionis Yi«

xione cohüXi funt, ne pedes tui feftinarent a.1 ma-

n

lum ,

fed. currerent. viam mandatorüm Domiüi,

hominünt

Quid plura? Foderüunt manus eius, & pedesj' &

delufioni

dinumerauerunt omnià offa fua,

Pro te cam&wä

npue

& animam füam polüit,

Vt corpus$, & fþmtum

udere l ,

«Xuüum fibi vindicaret. 'Toto fe totum t&e' | Compa-

percufüt

ralntn

Quid vltra debuit facere, & non fecxt9

iltiminse d

Abfoluit vin&um, illuminauit ezcum, qui Dommus

uitus 61"54 folüit compedltos Dominus illuminat excos, "RG

b

E

D-n

du-

3

&

334

Caput .XF.

Ü

duxit erroneum, reconciliauit reum,. qux te portauit

dhortem p

in humeris fuis, qui pro te Patri proprio fanguine

ng() 21"1 [ü

f tisfecit. Attende ergo confilium DEI tui; non

optatem

folum cum Patre regnantis , fed & dulciffimi a;;uc;

füpt, du

tui in cruce pendentis : nec enim falli potg&

'[Cü " ]AU

quia fapientia efb,.mec fallere te. vult, quia pre

ge regqu

te ignominiofam fuftinet peenam, Si quis, inquit, vult

perbiz. p

poft me venire, abneget femetipfum , & tollat eru-

?5 Qui

cem fuam,

& Íequatur; me

Audi. conpfilium ,

hupilis o

non preceptum. . Si.enim. preceptum effet3 qui-

( volupt

cunque.effe&ui non manciparent, cruciatus poffent

us Qmo

exfpe&are ..perpetuos,. fed. cum dicit, : ( Si quis

voluntatis

vult, ) in noftra pofuit.voluntate, vtrum ex zquo

n

cum.eo cuirere feftinemus.

Grandis-profecto 1a-

bor, (ed premium incomparabile,

Poft me , inquit.

CO

Poft eum eundum eft, quia'ipfe.eft veritas, ne

decipiamur; per eum; quia ipfe eft.via, ne aber-

I

rermus : ad eum, quiaipfe eft vitaj ne morigmur.

[

Ego fum

ait, Via,- veritas, & vita

Sequitur

ercm

Abneget. femetipfüm.

Primus ile parens prevfixis

l

tem,

obedienti&.legibus coar&atus, in campum. male

ag 1

libertatis exiuit.

Acceperat in pre&cepbto, vt.Vo«

Tietidl 63

luntatem creatoris preponeret füe, fed vfus, ime

ls et, v

abufus. propria. voluntate,. cum beare fe-vo-

tetras q0)

lmt, pcrdldm feyietipfüm.

Depultus.ergo ab illa

& vet

fclici hercditate, exilium '.fortitus.eft pro patriag

ToCUS

TInor-

Cs :

E

.. Confiderationes de Paf Dom.

595

t6 DOr AUf

Q f&nnurne

mortem pro vita, pro gïoma 16nomlmam Si« vxs

" ergo ad tuam hexcdltaæm réuerti, tuam abnega vo-

[ ïdl, ]]()n

juntatem

In hac abnegatione duo folummodo

fimy amlq

fupt, adderfus que pugnare, &.expugnare opor-

li Do (;& :

teat, elatio ln tfente, VOïUpt'lS in corpore

Fu-

qua o^

nqmt, vült^

Be.regem, & regis exercitum, füperbiam, & fu-

perbie prolem, & illum fecutus, illum confecutus

tollat m

es, qui dixit : Difcite a me, quia mitis fum, &

otfll wm j

humilis corde.

Pretiofa veftis, epule lautiores

Bffet* qm..

& voluptas fecretior longe fint a te, - & carnes

ü

i poffent

tuas timore Domini confixifti.

(Si qui

Abnegatio igitur

$

volunt(ttls hereditatis eft recuperatio.

| cx ao

B. PE'IRPS DAMIAN.

Loco CE'TATO.

0feQo li«

€, inquit;

T$ , T

CON

IDERATIO CC'&XIX

. Te abit.

lbi crucifixerunt. eum.,

LOCa bch

AL s

Sequitir i

erícrutandum eft

cur talem fibi elegerit mor-

s præfim

P

tem, qui dixit : Poteftatem habeoó poenendi

i -mag

animam meam, & poteftatem habeo, iterüm [fu-

X

mendi eam ? Primum,, quod crucis ipfà pofitio ta-

vfus; m

lis eft, vt pars eius füperiot ccdlos petat, lüferior

& fv

terras non deferat, fixa infernoruim irha contmaat,

o ab a

& velut qmbusdam brachiis extenfis, Iatitudo eius

) petity

totius partes sppetat mundi, iaCehs$ vero qüatuor

r

cardines orbis defignat.

$ijc in paruo pofita cun-

nn»e

&a

$36

Caput XP.

(

&a' videtur effe complexa.

De : crüce- Domrm dxcc,

quobi t

que de ponali malo peccatorum fa&a eft bestaredem-

mibiee a

ptio : poftea tribuens falutis bonum, que pridem da.

tio, m

bat interitum : patibulum falutare, mors indicans | Vie-

a&us ifte

tam, humiliras diuinam proclamans fummxmem, xt

runr qu(

Chriftum in calo Chriftum iü terta,. Chrlftum pe

Iuerunt

ceun&um orbem, Chu&um quoque ad inferna per

i diuer

figuram crucis, effe cognofcas,

Quod fi aut ferro

Cüit, W

truncatus, aut ignibus. fuiffet abfumptus, aut laph

us moll

dibus. oppreflus, aut fluctibus demerfus ,. aut . algæ

Apoftola

qualibet. niorte prauentu; . Quo figno , rogo, dm.

FR

bolus pe]lcrctm ?. Quo vexillo : f1ons Chufaanm

eue n

rum tuta manfiffet ? qua. figura. corporis & anime

fodeun

fixmaretul infirmitas ?. Nulla mors-tante Maieftati

367 QU

melius..conuenire potuit, nifi que. nobls pelïe&æ

d9 .homi

falutis indicia dereliquit.

Prouifutm . eft etiam ad

CoREpt.

credulitatem. noftram,. vt .altius configeretur, vi-

QUs ii

deretur..a multis, crederetur a. plurimis,. Et ne

italit f

DEVM quispiam dubitarct, in cuius paflione tot, &

tanta mn'acula conuenxücnt

pertimei

per vniuerfum mun«

TIOTtut

dum tenebre fadtz funt, terra tremuit, petre fcif-

gufhms |

fae funt, vt orbis pafï'um euidenter fuum teftare-

cens li

tur au CtOl' em.

Sic iftam crumfixmnem totura mira-

e fempc

bile habere decuit, qua templum pii. Redemptoris

excepit;

YEDEY

"Quapropter merito a Chrifto electa ett

Ccrüx, in quaj&. fmgulanter occumbercet, & :com-

RD r

"*

C0 f

i 4

mu-

A

Cofg/' derationes de Pay Domn.

/ $37

Tl dien

mum forte mm er etur.

Et quamuis Paffionis Do-

tedem.

Xidem d.

mmlcæ ad literam fimplex hic videatur éfle natra-

(icong vj Yie

tio; tamen aliquid nobis & fpiritualiter fcntiendam

a&us 1fte fignificat.

Hem xt

Manus Chrifti Iudzi^ violaue-

runt quahdo eius miraculis nullatenus credere ma-

ritum hi

Iuerunt

r n

"Manus enim f gnificant operationes, quas

in diuerfomm lanquoubus Medicus codeftis exer-

lt fem

cuit, vt eoxum obftinata durma fignorum Yirtuti-

y Ut Japi

us molliretur. 'Pedes quoque foderunt, dum eius

y QUC. ?Jü

Apoftolos, pcr quos fides Chriftiana in gentxbus

(9, du.

Sic füturz

uhuihæmo-

"anbulauit, lacerandos effe putauerunt,

& anime

du* Domini crucifixione predi&z funt.

hleüau

Foderunt autem, non ttanfitorie deberus accipe-

1e- quia terra tunc Varios foectus germinat, quan-

poftée

do hommum ftudio cogü jofcitur exarata.

Quod

etiam d

contlglt in corpore Domini Saluatoris ; ; ilud enim

Tetür, Vi

Clauis aüïxum, lancca pmrforatum, fru&um nobis

s l ne

intuht fine fine manfürum.

Quapropter non iam

jetot, &

um mufe

pertimefcimus dicere, DEVM carne paffum, DEVM

iortuum pro fülute cun&orum. — Vnde Pater Au-

petl'æ f»l

gu&mus mirabiliter, & folito more declarauit,

di-

m tellaree

cens Res vetufta-erat, vt homo morerctur, quod

o mirte

ne Iïempcr valeret in homme, res.noua faca cít,

demptor's

ia

vt DEVS moreretur, ficut. & Apoftolus

ait

iU

A.ï

Jedia ell

autem predicamus Chriftum, & hunc crucifixum

& icott

Et ne filium Virginis (vt quidam dementium pu

t

nns35

tant )

|

538

Caput. XF.

tant) aliume fortafle . fentires

àdiecit :

Chrifttm

9 infeni

vtique DEI virtutem, & DEI fapientiam

quia,

eft, adii

quod ftultum eft. DEI

fapientius 'eft- hominibus,

, Gone pI

& quod- mfn*mum eft DEL, fortus eft hominibüs

u cafh'

Quid emm tam 1

ftaltum, tam infirmüm videtur in-

mtuti :

credtrhs, quam cum audiunt DEVM, DEL Filium

. i a

crucifixum pariter , & fepultum ? ? Sed. plácuit DEO

gnta,

Kl5 €X

per ftultitiam predicationis faluos facere credentes,

Incarnatió fiquidem Domini mifericordie ipfius eft

nlentis «

mirabilis altitudo, iizftmabile donum , 1ncompre

&ionis ;

henfibile myfterium :

vide aut rectis mentibus pro-

itiquum

uenit falus, aüt- pewerüs fenfibus generátur inte-

4 deytrs

ritüs,

prodi, (

MJGN AVREL CAS *'IODORVS

has t

Expofit, ia pfümum XXI. Edi. Rotomag. Tom. 1l

cemónu

P d.

qui nimi

infüreere

CONSIDERATIO QCXXX

]u vob

peccati,

Jbi erucifixerunt eum

LOC. . CIT.

Tto»

ia

Htu ;

DETR

cce enim: in.cruce eft falus nofira, tantum vt

(ades, ;

s. habet

E

ei:;viriliter inl

fcamus

Verbum crucis, ait

Bon i

Apottolus,.pereuntibus quidem ftultitia, /his autem

Ipía

neql en

qui falui fiunt , àd. eft, nobis; virtus DEI eft.

eft fcutum, quo c1rcumda*nur, vt eius quatuor cor-

&6 fübl

nug aua,dmfma Tioftium; tela rgpellant.

Sit er-

as e

go

D

Confi demtzones de Pa[ Dom.

539

N

go inferius cormu contra tlmorem no&urnum, id

YT Qu

Jmtütits,

eft, adüerfüs pufillanimitatem, qus de carnis.affli-

, €üione procedit,

COf-

m"ll'.)'.h

vtid, quod füb nobis eft,

Wtf in-

pus caftigare viriliter &udeamus, ac fubuccre fer-

Ultlltl

Si quis veroó nobis in facæm maledicit ,

fi

Vi /|

-qms aperte mala füadere conatur, in die volat. fa-

uit DEO

«'ntta, &d üm&ns eft, finiftro nihilo minus cornu

tedentes,

. €rücis excipienda.

Quod fi adulatur, fi quafi con-

ipfnis eft

ftrlentis animo venenum propirat fraterne detra-

lcompre

&1oms

i»

& odium feminare comatur, íi denique

N

DUs hto.

zmïquum aliquid,' tànquam iuftum perfüadere tentat,

AE 106«

a dextris eft mihi 1Fce : fed Tudas eft, oículo me

[

prodit, & dextro cornu erucis negotium perambu-

027

Sed.ecce

Jans idtenebris neceffe eft propulfari,

Tiit ll

demórnium Ameridianum, fuperbiz - fcilicet fpiritus,

qui nimirum. in fplendore maiori virtütum . acrius

mfuraea e folet.

"Hác autem quam permcxofa fit, fic-

1i

XX

pius vobis intimare curamtus. "Initium quippe. omnis

peccati, & «aufa totius perditionis fuperbia efi'

y

;

Propterea quisquis'es,

qui falütém tüam- operari

antum t

-tudes, .aduerfas .hanc fupcr caput tüum cornu cru-

go5, *

*eis.habere memehto , vt non- eleueris in-füperbiam,

nhon :exaitetur.cor: tuum

his au(em

non ambules.in-magnis

d Pfa

neque in. mirabilibus fuper te.::fed . tela ea; .que

tüor of«

; de füblimi, veniunt,. füpezeminens . eapici-tuo «cornu

crücis excipiat.

N

r

y^

Sane hoc folum eít, cui falutis

nna

p

pa

«

Ü

540

"€aput: XF.

L

pariter, & regni titulus infcribitur

e

quia folus,

CoN

qui fe humiliat,

filuari, & exaltari meretur. lam

li

vt breuiter repetam,

quatüor hec cornua fimt

contment:a, patlentla, prudentxa, & hunnhta&

tux f

Felix anima, que in haccruce gloriatur, in liac cru-

'

at

ce triumphat, tantum vt perfeueret in ea, & nul.

puture

E

lis valeat tentationibns deiici.

Oret igitur, quis-

iobacu

quis in hac cruce eft, oret cum beato Andrea

lebit ; if

Dominum, & Magiftrum füum, ne patiatur eum de

tür adue

cruce deponi

Quid enim malignus ille non . au-

muilitàs-tt

deat, quid non prefumat impius attentare ?. Quod

fedu,

Aegez manibus de difcipulo hoc Iudzorum linguis

facere cogitauerat, &. de Maglftro.

In. vtroque

in Chrif

fieams

tamen fera poemtentla dü&Qus, viQus, & confufus

o.bfcefï' t.

Craent

AE La iieqq. LU.

Vtinam abeat ümlhter &.a nobis, eo

tions. r

vmcente, qui & in fe, & in äl;i'cxpulo triumpha-

fcelenum

uit! Faciat ipíe, vt mereamur & nos in hac no-

dun tor

ftra quahcunque cruce peenitentiz , quam pro ipfius

ET

& ai p

nomine tulimus, feliciter confi ummart, qui eft fuper

ompia DEVS. benedi&us in fiecul a.

Amen.

t d

o ii

f( t

$. BERNARJDVUS, Serm. L de S. « dndrea.

multos.

Edit. ij Jom. 4I, pag. 1066s5.,

fb at

u

4j

pereut

.;ä - 'Jbä)-

('v

ye

[

m

U

o A^

toltre:

fai m

CON

"Confiderationés de Paj/ï JDom.

54 t-

1 fo]us

CONSIDERATIO: CCXXXI

:Oul.. "m

lU fune

li cruczfxerunt eun,

LOG- CIT.

l"Unhh $

l] L&C [vil^

TUX efgo Chrifti facramentum veti, &prænun«

C

$ & n

ciati habet altaris,. vbi per hoftiam- falutarem

pature humane celebraretur oblatio.

tür Quig

Ibi .fanguis

immaculati agni antique. praegaricationis pa&a .de-

0 Agdre

It eum de

lebat :. ibi tota diaboliee dominationis conterebau

QD ai.

tur aduerfitas, & de elatione füperbie vi&rix- hu-

militas triumphabat, cum tam velox fidei effet ef-

t ngd

-fe&us, vt de crucifixis cum Chrifto latronibus , qui

t linguis

1 Vtroque

in Chriftum Filium DEI eredidit, paradifuüm iufti-

x Confüfüs

ficatus intrauerk — Quis tanti muneris- explicet fa.

cramentum ? Quis potentiam tam mire conmimuta.

Obis, &

tionis enarret ?. Exiguo temporis pun&to longorum

trinmphee

inter lu&antis anime

? [ac o

fcelerum reatus .aboletur ,

dura tormenta hzrens patibulo tranfit ad Chriftum,

pro ipfs

a eft füpee

& cui propria impletas intulit peenam , Chrifti gra-

HU.];

tia dat coronam. - - Cum igitur Dilectiffirmi ! tan«

ta fit mifericordia DEI

vt etiam de tali popu

G dtittis

multos per/fidem iuftificare dignatus fit, nosque

fub veteris quondam ignorantie profunda nocte

pereuntes, in Patriarcharum . focietatem , & in for«

teni ele&i generis:adoptarit, ad altitudinem fpei

.nofhæ non fegniter, neque cum torpore curramus;

fed pxudentur, ac fideliter cogitantes , de quali

ON

nnf

capti«

$42

Capht XFs

captxultate, & quam mifera; fermtu:te, quo pretlo

CON

redempti, & qüo brachio fumus eduöh, glorifice-

1

j

mus DEVM iü corpore noftro, vt habitare eum

in nobis ex ipíà conuerfationis noflre pwbïtate

t fui

friofiftrentus.

Et quia mihil eftin omnium 'virtü-

[

VC

tum dxgmtate præf'cannus, quam pietas mlferxcordlæ,

fpero,

& "puritas caftitatis : ^ his nos préfidiis -fpecialius

Adíma

inftrudmus, vt charitátis opere, ac nitóre pudicitias

tünquám duabus eleuati alis, de terrenis mereamut

gt of

tus.es, 1

effe coleftes,

Quo de(íiderio quisquis gratia DEI

remle v

adiütus impletur, & .de'profe&u füo non i fe, fed

tnum fpi

in Domitro gloriatur, hic legitime" honorat pafchale

V0s j [i

facramentum. .Huius limina vaftator angelus fanguine

vulneta,

Aghi, & figrio crucis preriotata nonintiat. I5 plágas

Aegyptias non.pauefcit, & iisdem aquis.hoftes relin-

fopultura

quit exftin&os, quibus eft ipfe faluatus.- AmpleGamur

slorificat

Odor en

itaque.DileCtiffimi, purificatis mentibus, atque córpo-

Tm Vil

ribus falutis noftrz mirabile facramentum; & ab omni

CU mori

fermento maliti2e veteris emundati, Pafcha D'omini

Va me

cum digna obícruantia eelebremus, vt regente nos

Spiritu fan&o, a charitate Chrifti nullis tentationibus

Trandatoy

feparemur , qui in fanguine fuo pacificans ommia, &

Ci, QO.

in altitudinem paterme glorie fe recepit, & humilíta:

Y T

tem fibi feruientium non reliquit, cui eft honor.,

X

fortimd)

glom in fiecula fieculoram. . Amen.

pretris

Nonuid

S; LEO MAGN. Sem. LIII. de Paff. Dom,

ia r2j.

li $

QN

Confiderationes de Paff.. Dom.

343

) [itetio

CONSIDERATIO CCXXXIL

Torifee.

Ire €un

Jbi crucifixerunt -etm.

LOC. CIT.

tobitate

1 Vi

E

nc Domine IESV , Redemptor - meus; :te

Et

ICordlg,

t verun' DEVM adoro

in te credo

In.te

DCl

fpero, & quibus poffüm defideris ad te füfpiro,

TaiCtg.

Adiuua imperfectionem meam, : ad tue paffionis

"TCamur

gloriofa infignia, in quibus falutem. meam opera-

tus es, totum me incino.

'Tue vi&oriofe crucis

od DI

egale vexillum in nomine tuo Chriffe j

adoro ,

fe, fed

tuum fpineum diadema, tuo rubentes fanguine cla-

-

pafctle

dos, tüo fan&o lateri immeríim lanceam , tua

gtine

vulnera, tuum fanguinem; tdam mortem, tuam

Is plagas

es rem

fepulturam, tuam victoriofam refurrectionem ,' &

CR

glorificationem, Chrifte fuplex adoro, & glorifico.

Ho-

t oorpo-

Odor enim vite mihi fpirat in omnibus his.

4b omni

rum viuifico odore fpiritum meum Domine a pee-

cati morte refufcita,

Horum virtute ab aftutiis Sa-

: Donynt

tine me cuftodi, meque conforta, vt & iugum

-t T5

rmandatorum tuorum fuaue' mihi fiat

, & Onus-eru-

F'ODibus

is,' quod poft te baiulare me mbes humeris afi-

nidi, &

ro met leue fit, atque portabile

Quæ eft emim

um

fortitudo ^mea, vt iuxta preceptum tuum mundi

Xor, k

preffüras tam multiplices animo inui&to fuftineam ?

Nunuquid pedes mei tanquam cerüorum , vt te ve«

aj Dutt

lociter currentem , . per fpimas, & confraga paffio.

num

QN

344

x Caput. X V.

R.

coinpafi

num *eonfequi "valéam ? Sed audi, quefo; vocem

meanr & inclina üïper feruum füuüm füauem illam

&L corat

crüceni, que hgnum vits eft his;

um t

qui '1pprehen-

derint-eam; &, vt & fpero, curram alacnter : Porta-

fpongin

ti ag

bo mfamgablhter eam, que ab inimicis eft; crü-

cem poft te.

y J

lilam; inquam, diuiniffiimam crucem

bumeris meis impone;' cuius latitudo eft' charitas ;

( videre

fuper omnem creatüram fe extendens, cuius lone

fpongia

ateto -af

gitudo eternitas ,. cuius fublimitas omnipotentia ,

Yi Bub

cuiu$ -profunditas infcrutabilis fapientia eft, Con-

fge'ili manus meas, & pedes meos, & totam for-

TC tarn

e inebr

inam paffionis tuz f'öruo tuo indue. :

Da mihi, ob.

cm, &

fecro , continere ab opcaribus carnis, qus odifti,

2Mnatumi

& facere- iuftitarh , /quam dilexifti, & in vtroque

tuam quarere gloüam & finiftram quidem meam

&Lmihi

clauo temperantie

dexteram vero clàuo lufþtlæ

téqua g

(icabats

in illa füblimi-cruce^confixam arbitrabor. Da menti

^

mev iugiter meditariin lege tua, & omnem cogita-

vonfigur

tui 3dgiter iàctare in te ; & dextrum pedem meum

Gito feet

sidem ligno.vite prudentiz clauo affige. Da, vt

cuxom

mlmüram Ípiritus mei fenfualitatem nec cueruet

Diginen

labentis vite infelix felicitas, & finifter quoque

b qübd

pes. meas fortitudinis clauo in cruce tenebmu.

x*

piun ;j

autem & fpmarum capitis tui .æhqua in me fmili-

ptime

tudo. appareat ,. detur, Obfecro, genti mes & fa-

fetyo

lübris pmmtcnmæ compuncio, & alienz miferims

Ü Pemng

D

coin-

Confidemtimä: de.Paff. Dom..

$45

od v(:.o'mpafïïo,».&.,&im«ulu's zeli emulantis, quod-re&tum

t lag

eft coram.te ; & ad te' coripertar in grumna: meà;

prehen. "

dum triplex mihi configitur. fpina. .. Libet; vt.&

( Por;au

fpongiam per arundinem ori meo porrigas; -& ace.

f .

ti amaritudinem guftui meo adhibeas.

Libet, vt

l Ctücomt

per fcripturas tuas rationi-mez conferas , g

uftaré,

Tátiti ,

& videre, . quomodo florens.'hic mundus ta

nquam

iis ln

fpongia inanis eft, & omnis concupifcentia -ejus

otenta,

aceto amarior; - Tta Pater, im me fiat, Vt 'calix

(

ifte .Babylonis.aureus, inebrians omnem- terram ,

tàm for.

nec inani me fplendore feducat, nec falfa dulcedi.

i o ^

ne inebriet , quemadmodum-'eós , qui tenebras lu«

t od "

cem,. & lucem tenebras,. amarum dulce, & dulce

virotue

2marum arbitrantur. Vinum myrrhatum fufpe&um

m mem *

eft mihi pro eó , quod tu ex eo bibere noluifti : 'For-

te quia nimiam acerbitatem cruücifixorum tuorum ins

) iu&iüæ

Y fmenti

dicabat. .Tuz quoque viuifice morti feruum tuum

T COf

configura, faciens in me, vt moriar quidem-pece

càto fecundum ^carnem, viuam autem iuftitis- f&

m OU

cundum fpiritum. . Vt autém integram crucifixi

Da,vrï :

"tnemet ]

imaginem portare me glorier; illud quoqüe, 'qua-

ï

qUoQue .«

fo, quod poft mortetn tuam infátiabilis malitia im»

m Vb

piorum .in te-exercuit, banc in me-fiiltudinem

exprime,

y frtie ;

Vulneret cór meüm : viüts; '& efficax

e

fermo tuüs,-penetrabilior omrii länc'eä*"äöuäü"nnaä

,1;'-, prgg

; nf & pertingegs : qu?;"ad interiora a?ifnæ nææ

coit

Que. -

;l

$46

Coput X .

di r

Qucat ex ea, tanquam a. dextero latere meo,

visdum.

wice fanguinis, & aque ,. amorem tuum, & fra-

(5 60

trüm meorum. Poftremo & munda findone prime

ftole fpiritum meum inuolue, in quà requiefcam,

(etes ; I

Q fac.

ihgrediens ad te;"in locum tabernaculi admirabilis,

yt lls

& abfcondas me; donec pertranféat furor tuus, .

ceret y di

S. ANSELMVS CANTVARIENS

ii q

Medztat. IX de Humarzt Ciriffi.: pag. 22v.

at dir

Ditentam

CONSIDERATIO CCXXXIII

tuth , mun

IESFS autem dicebat : Pater, dimitte ilis

$012

dinififeti

enim .fciunt, quid. faciunt.

LUCIX XXIII. 34

qe nl

enim ul

eque ex cruce tantum, fed etiam ex vexbxs

quomodo:

N

in cruce prolatis immenfam cius benign itatem

qui;fi

videre eft

crucifixus enim, dicteriis, cachinnis;

]Initetor

& fputis dehoneftatus dicebat : Pater, dimitte illis

r r

peccatum, .non enim fciunt, quid faciunt.

Et

qunto di

crucifixus pro. crucifigentibus precatur, quanquam

Quift inobl

ili.contra dicebant: Si Filius DEI es, defcende de

YO* Qbtejr

cruce, & credemus tibi.

Atqui ideó ille non de«

Vij

Ícendit de.cruce, quia Filius DEI eft ; & ideo venit,

ts g

vt.crucifigeretur pro. nobis,

Defcende de cruce,

rllm pudtxff

Hegc verba funt,:&

inquiunt, & credemus tibi.

lii

1nc1eduhtat1,s obtentus,

Nam multo maius erat;,

eitibüs P.

lapide, fuperpofito ex fepulchro refürgere, quam

de

Confider ationes. . de. qu Dom,

547

[ iheo,

de cruce.defcendere: multo maius erat, mortuum

) &fï&- i

vincdum , & quatriduahum I;äzaljïnn cum ipfis fafz

€ prime

ciis e-monuménto educere, quam de cruce deícen:

ulefrrm

dere. « llli igitur dicebant: Si Filius DEI i

es

-

.

j, fal-

nirabili

uum fac temetipfum *

*

ille vero tihil non agebat;

Tuuj,

vt illos ipfos , qui fe conuitiis oherabant , faluos fa-

LJENS,

ceret 3. dicens:. Dimitte illis peccatum, non. enim

J

fciurit. quid faciunt. Qauid igitur ? Nüm illis pecs

catum dimifit ? Dimififfet vtique, f Voldiffent pe-

TT

nitentiam agere. Si.enim non dinififfet illis 'pecca-

tum,-nunquam Paulus fuiffet Apoftolus.

. Si non

]s* qut

dimififfetillis peccatum, non trià illa millia,

^

non ä*uir;;

D

4

que milf;ä-, non multz myriádes credidiffen

t Quod

enim mtlte ludeorum myriades crediderint, audi,

[ verbis,

quomodo.Apoftoli Paulo dicant : Vides , frater,

pnitatem

quot-fint myriades ludeorum, qui crediderunt.

chinnis ;

lmitemur itaque Dominum;, & pro inimiqfä prece-

nitte-1llis

mur : :eandem enim cohortationém refumo , iam

Tit.

li

quinto die vobis dé éodem argumentó differo, non

anquam

quafi inobfequentes vos argüens ; abfit,

fed fperáns,

cende de

vos óbteiperatüros elffe,

uod fi qui fint diri T

don de

iacundi; & morofi, qui noftris cirea oratióhetà

e0 Venlf,

onmitisnon morem gerant, ex numieró f:ilïexü'"-äi'ef-

je CU

rum'pudefac, inimicitias; & fimiultateg dke'pöiïeijf.ï

fJLtæ &

Imitare : .-Dominüm: crucifixus eft, & pro crucife -

3

jus t

7 QUEm

ss Putrenvoimpellunt, E quoimodo boifüm,

£

In-

d

$48

Capui . X V,«

Anquies ,. Dominum imitari ?. (i velis, poteris. «

Nifi

Aj

enim.;pofTes imitari,» curdixiffet,: |Difcite a me,

dnent

quia mitis fum, & hu;ml;s corde ?.: N]Ii ;poffes imi-

qui

tari,.non dixiffet. Paulus.;. Imitatores.mei eftote 1*

qua;P

. Ceterum. fi. ;non. vis imitari

dentem

ficut. & ggo Chnfü,.

Dominut, imitare conferuum; .Stephanum -vide-

fne;

licet. Apoftolum...

Etenim.ile Dominum. imitatus

Áudi,

4htis,

gít. . Et quemadmodum: Chriftus. inter arucifigen-

te5, . mlfïä cruce, miffis iis, qux ad fe fpectabant,

peccitu

de.ibr

pie. cmczhgentlbus fe,. Patrem . precabatut 5. ita. &

Íeruus inter Japidantes, ob omnibus impeditus, exe

jultis.ia

ceptuis lapidum .iGibus, miffo.:dolore, quo hinc. af-

Nl p

fos? -

ficiebatur ,. dicebat : . Domine, . ne ftatuas illis -hoe

peceatum. . Viden, quomodo loquatur Dominus?

Ti p

Viden, quomodo precetur feruus ?. Iile dicit:t P^

pla, at

Gationel

ter, dimitte ilis hoc. peccatum ; non enim feiünti

quid faciunt; hic vero: Ne ftatuas illis hot'pec-

iedium

catum, .Vt vero difcas, illum ftudiofe precari t nort

Ticfoer

ftans, lapidibus licet obrutus orat, fed pofitis.genibus

E

rum compun&ione loquitur, & cum multa conmi-

tyranid

£ius in

fexatione, Vis, oftendam tibi conferuum:alium, longe

grauiora,, quam ille, patientem ?. Paulus.ait:: Á

ii n

ludmis ter virgis cafüs fuüm, femel lapidatus füm $

luri fiit

no&e,.& die in. profundo fui. . Quid tum poftea?

fenet 3

Optabam, inquitj ipfe anatbema efie pro fratribus -

deres q

meæs, cqgn,ag& aneis. &wndum carnem, - Vispe & &eggp

almm

Confiderationes de Pa], Dom,

$49

SMJ'

&lium-videre, non ex nouo, fed ex veteri Tefía.

£ 88

anento, . Hoc enim 'eft. maxime. omnium mirabile,

s imie

quod, Vbl non- precipiebantur inimicos diligere ;

tliote,

quin . potius oculum pro oculo exfculpere, .&

S-Imufari

dencem pro dente, atque in- malis par pari re-

- idi

ferme j:.ad apoftolicam peruenerint. philofophiam,

ia

Audi, quid dicat Moyfes, .qui fiepe a Iuidzis: lapi«

elfpee

4datus, & contemptui.babitus eft: fi dimittis illis

cOabunt,

peccatum;.dimitte: fi vero non, etiam me dcle

i &

de libro, quem fcripfifti;

Viden, quemlibet ex

-tlB, [ Q]

iuftis :aliorum. fecuritatem. pripofuiffe faluti (üm ?

.hic

JNibilpeccafti, &'cur vis effe corum füpplicii con.

ilis:hóe

fors ? .Quia, inguiunt, ceteris malo affectis, rei

omipus?

duee-profpere .fenfum. 5on percipio,

.Hgt exem.

dprd

pla, fatis efïcnc * &d maiorem autem noftri emen.

1 (niünty

dationem , alium eadem philofophia vtentem iü

hoc p

iedium adducam.:. At enim Dauid, beatus ille,

at nott

iTeanfüetsque vir, poftquam exercitus totus defe.

1 gembus

cerat, atque neceri'eius moliens, filio Abefalom

2 tontite

tyrannidem detulerat,'«deinde DEO,

ob illud: fa.

, logf

€inus in iram concitato : quid enim intereft, fj

at

&líam internecionis caufüm proferat ? ipfoque ange.

ts fim,

Juni- tüittente ,'qui diftricto gladio plagám füperne in*

] poftäf

"ferret , vidensj inquam; Dauid; émnes ;gladio: ca*

fratribtd 17

*"dere,"quid-dieit: v

' Ego; qui- paü*or füm , 'peecaui ,

Vi T & ego' paüer mlque cgl" fit inanus tua fuper me,

-

&

9 G-

dion

&

(

$59

Caput: X V.

& füper domum patris mei.

Vides iterum fimilia

fipicit

preclare gefta ?. Vis, oftendam tibi & alium ?- Ne-

jro am d

um inde

que enim: deerit alter, qui eodem modo pliilofo-

phetur.* Samuelille Propheta; a Iudai$ contumelia

Quit,. 005

affe&us eft,depofitus, contemptus, ita v DEVS. ipfum

&tnhy &

confolari cupiens diceret : INon te contempferunt,

PC OC

fed me, Quid igitur ille contemptus; defpectus, contu-

tum mei

melia affectus ? Abfitá £ne;, vt ita'peccem ; vt €ef-

jmi, d

fem orare»pro vobis.Dominum,

Peccátum putauit

pur, qi

effe;- nori-orare pro inimicis.

Abfit; vt ità peccem

onos

Chriftüus dicit ; Pater ;

yt.non orént pro' vobDis,

fmies Pa

dimitte:ilis peccatum, non enim [fciunt, quid fa-

Veftri, QU

ciunt: Steplianus vero: Domine, ne ftatuas illis

i md

hoc. peccatum 5: Paulus autem : Optabam anathenia

VE

effe.pro fratribus meis, cognatis meis fecundum

Ti & 1

carnem, .Moyfes dieit: fi dimittis peceatum ülzs-—

&L

dimite; fi vero nonj etiam me dele de libro;

0'9 láii

quem. fcripfifti.

Dauid vero: fit manus tua füper

& fuper Domum Patris mei. Samuel autem"

CON

Abfit,a me, ita peccare, vt ceflem orarc pro vo-

bis Dominum.

Quam igitur veniam confequemur;

——

Domino,.& feruis, tum noui, tum veteris Tefta-

fnenti

concitantibus ad orationem pro inimmicis,

fi -nos'e'icontrario contfa inimicos precemur ? INe

]

ræcep

quafo,/ne id'apamus:fratres; Etenim quanto plu-

Tulfo

ra exemþin,f tmw äïams, fi eos non 1m1temur,

[ dlï&&m

5 uy'i

(,.v

fup-

d

Confiderationes de. Pal IDem

$51

T' fiftilia

it?-Ns,

fupplicium. ^ Preflantius eft, pro inimicis, quam

pf

pro amicis Ofare :. non enim tahtum hinc, quan-

tum inde lueri fefert;s.

Si enim dllexerms

ir.

Qtümela

qun:, €o$, qui vos diligunt, nihil magni facms-

Sipfim

étenim & publicani hoc faciunt.

Itaqué fi pro

Werutiy

dfricis oremus tantum ; ethnicis; , & publicanis nom-

j Conti

üdüum meliores facti fümus

At éum ihimicos dili-

; vtelt

Pimus,-DEO'pro humana facültate fimiles effici-

T'putut

i pecten

4our, qui folem. fuum oriri.facit fuper malos, &

'"bonos, & pluit ï'upel iaftos, & iniuftos, Simus i ïg!tur

Pitr,

fimiles Patr'S' nam, eftote, mqwt

fimiles: Patris

quid fe

Veftri, qui in Coelis efï, Vt répnüm codorum cone

atias 1]l

fequi fneteamur,- "erátiaj & benmipnitate '"Domini ,

mathema

* DEL & Saïuat'ous noftti TEÉSV. Chmb

cui^glo-

ecundum

fià, & iimperium in fecula fetulor um; Amen.

Ang s

e fibios

$.CHRYSOSTOMJYS. EHomi. Kde Crüce

9 lawone. lom..LHL-pag. .409. gro.

"

t fopet

| difem?

. CON SIDERATIO CCXXXIV

po «t

ogüemtt

Pafer dzmm*e Ms mon-enim frwm*, quid facm/at

i Tefta

LOC. CIT:

-

A

ipituics,

uN

recepta Dominica & multa funt.) & vnum;

jnlo ll

P

multa per diuérfitatem operis, vnum. in radi-

€e dlleöhomb

TiteftUT s

Qualiter"autem ifta dile&io tenen-

fiy

dà fit, ipfe infinüst, qui in plerisque-feripture fuse

902

fen-

Ü

$52

, Caut XY.

disdione

fän*ten'tiis & amicos tubet. diligi in fe, & inimicos dili-

mcus eüg

gi propter fe, -Tllé enim veraciter charitatem habet,

itis &fb

qui & smicum diigit'in DEO, & inimicum diligit

propter DEVM. Nam funt nonnulli , qui diligunt

r à j

zem intri

proximos, fed per'affe&um cognatiónis, & carnis,

citur, ni

quibus: tamem in hac "diledione faéra eloquia non

contradicunt,

'Séd aliud eft;. quod' fpente mpen-

p & n

ditur matüre, aliudy quod preceptis Dominicis ex

gt qu

ts & cr

Charitate debetür obedientie, XHi nimirum & pro-

(uis perf:

ximunr dilipuntg^&- tamen ila füblimia dilectionis

premia nom affequuntur: 'quia amorem fuum non

dicens: ]

fpiritaliter, fed carmaliter impendunt; Proinde cum

facimt;

diceret: Hoc:eft preceptum meum, vt diligatis

diipi

inuicem j'protinus addidit :-ficut' dilexi vos: Ac

dligt.Ma

^joaperte dicat:^Ad hoc amate,'ad quod amaui

fimmon

vos.' Quan re fratres clariffimi j folerter intuen-

eiledtiong

^dum :eft; quod antiquus hoftis, 'dum mentem no-

ponat:qui

ftrám- ad^rerum. temporalium dele&ationem trahit,

Venetat; -

ififivmiorem contra nos proximum excitat, 'quia

ditebat:

ea ipfag' qu&'diligimus ," auferré ^moliatur,

Nec

digendo

curat antiquus Hoftis ; hec faciens, vt tertena tol-

j ipfrm

Nam in

Jat;^fed "vt charitatem in mobis feriat.

305 vfong

odium:repente 'exardefcimus ? & dum foris inuicti

C170- prot

effe -cupimus; "intus'grauiter ferimuf* dum parua

&de&, ql

foris:defendimus , »intus- amittimus maxima : quia

Nüde clas

dum rem diligirrqu':.t?mpoy

$

*

z'lleïm' y vergm "amit

tifnus

Gettine

Á

,

dl.

Corífiderationes d Pajl Dom.

353..

RICOS il

dlleöhonem.

Omnis qulppe, quinofira.tollit, - ini-

T habec,

micus eft, fed fi odio habere:ezperimus inimicum,

f dlhgæ

intus eft, quod. perdimus.

Cum. ergo aliquid ex-

Gligant

terius a proximo patimur, contra occultum rapto-

& citis

rem interius vigilemus, qüi nunquam melius vin.

quid mon

citur, niü cum raptor exterior.amatur.

Vna quip-

i gpen.

pe, & fumma eft probatio charitatis, fi & ipfe dili-

IDICIS s ex

gitur, qui aduerfàtur. ;Hinc::eft;- quod ipfa veri-

1 & oto-

tas & crucis patibulum fuf*cmet, &-tamen . ipfis

edüonis

fuis. perfequutoribus. affe&um .dile&tionis: impendit;

Jog o

dicens: Pater, ingnofce illis, quia nefciunt ,. quid

ude cim

faciunt

Quid: ergo: mirum,:;.fi-inimicos :dilipant

diigiti

diícipuli, dum . viuurt

quando/^& tunc inimicos

Y05: À

diligit Magifter, . cum. oeciditur. ?.: Cuius- diledtionis

yl dinoui

fummam exprintit, -cum .fubiungitur : Maiorem-hae-*

T-AOQUCDe

dile&ionem nemo. habet

quam;vt animam íuam

Dtem o

ponat quis pro-amicis fuis

Mori etiam Dominus

1 trality

venerat, & tamen pofiturum fe animam pro amicis

i,

dicebat:. vt profe&to nobis oftenderet, quia dum

o«

eiligendo .lJucrum facere de inimicis poffümus; et-

feni ol

iam ipfiamici funt,. qui perfequuntur

Sed: ecce

Noin

nos-.vfqué ad . mortem - nemo- perfequitur

Vnde

r d

€rgo- probare. potfumus ,. an ; diligamus- inimicos

i paue

fed.eft; quod.in pace fan&e Ecclefie. fieri: debeat

4 Qu

vnde clarefcat

fi. perfequutionis temporémori:pre

yoltimus

dilectione. valeamus.

Certe idem Íoaunes-dicit

Lo]

d

o o

[]

Qui

(

554

^ '"Cg,ayt* AdXésu

Qui . h,abuemt fübflantiam -mundi. hmus,

Vrderrt

t m

i Bi

ia cord

fratrem. füum meceffitatem. haberes. & clauferit.vi-

Ícera füa ab eo, quomodo charitas DEI manet in

dem 9

€o? Hinc etiam Ioannes Baptifta ait :

Qui habet

dontis .

tiférieD

duas tunicas, det non habenti, Qui elgo tranquil-

litatis tempore non dat pro DEO tunicam füamis

dias ,. at

quando in perfequutione daturüs eft animam fuani?

giifericor

malitiam.

Virtus ergo charitatis,...vt inui&a fit/iu perturbas

tione ,. nutriatur. per-mifericordiam-in.tranquillitate,

quid.n0n

quatenus ommpotentx DEOQ primum dlfc;at füa ime

Omnem 1

pendere, pofcmodnm femetipfum,

lü, at

S.GREG ORIVS M. Lzb IL Howil. XXVI[;

ne foder

än Euangelzo 'Enn. I pag. I$60.

gnanoma

$ed.quid

CONSIDERATIO CCXX*(V'

tie ?.f

Tunts«fi

Pater dzmztfe zïlz.c 696.

LO('. CIT.

"

Tunquim

tbutis :

eccatum multorum tuht, ;& pro transpreffari«

P

Titag.e

bus rogauit, vt non pcrirent :: Pater , ignofce

illis, quia nefciunt, quid. facmnt

Volat ir TeuOCae

[ £orp

(ia, &

bile verbum, tuum. Domine, nec reuertetur ad te

vacuum, fed faciet, ad quod mifitti.

Vidé- nunc

Tg.m

epera Domini, 'quie pofL.xt prodigia füper teiram,

funt, n

hixddi

Plapellis'-céfüs "eft,' fjinis coronatus, clauis' con.

foflirs, 'affixus"patibulo; «opprobriis fatüratus' od

quid

tünjumr famen rdolorum. immemor;

1gnofce,x aituj

V daor

Üp

$

d

illis,

Confi demtzafzes de Pay Dom,.

555

& Viderik

läïis. Hmc multæ miferie corporis , hine: mxferlcor-

Vferit.vi

dia..cordis ; hinc- dolores, hinc miferationes-t

hinc

Wanet j

oleum exfultatloms, hinc fangüuinis guttz, : gdecur-

Qui hahnt

fentis in.terram. - Mifericordie Domini multg ,-fed &

| tanqtm

miferie Dominimulte. Vincentne miferie mifericor:

AT fuam.

dias , an mifericordie miferias füperabunt ?' Vincant

un fuyt

tnifericurdie tue antique Domine

vincat fapientia

peruna

snalitiam.

Magna enim illorum iniquitas : Sed nun-

xpilligtg,

quid non maior pietas tua Domine ? Multum per

ha. m

omnem modum.

Nunquid redditur pro bono ma*

lum, ait, quia foderunt foueam anime mez ? Pla;

XII

ne foderunt impatientie foueam,- occafiones indi-

gnationis plurimas; & quam maximas miniftrantes.

Sed.quid horum fouea ad abyflüum maníuetudinis

XXY

tue ? Retribuentes.mala pro bonis

fouedm fode-

runt.:-fed. charitas non irritatur, non precipitatur,

AT,

nunquam.excidit, non in.foueam ruit, & pro- re-

nsptefaris

tributis malis.cumulat bona.

Abfit; vt mufccemo-

NU

riturc-.exterminent - füauitatem vnguenti : quod de

tuo corpore.fiuit :. quia-apüd finum tuumv mifericoc-

VC Cae

dia, .&.copiofa. apud eum -redémptio

Mutce mo-

tür 30 (&

ritura mifsrie-funt, -mufcse- moriturgs blafphenrs

ide. Dune

Y COTTOD,

fünts; mufeg ;moriturg, infültationes fünti quas t

imyts: COf

bi zeddit; generatio;praua;; & :exafperaus.- VTu autem

l

quid ?, i ipfàv eïguaaolïþ zmanudim: tumuih.,

ratist "04

iam; facuücxum matutinum in holocauftum vefpcru-

)fCC,A ät þ

090 4

num

üh*a

$56.

Capi XF.-

num.transiret;. in ipfa, inquam, virtüte incenfi ,

$1

quod celos afcendebat, terram operiebat, mfemæ

j

refpergebat, exaudiendus pro reuerentia tua clamas *

Ó

Cot

Pater ighofce illis, quia nefciunt, quid faciunt

quam multus es ad ignofcendumn ! O quam magnà

l

multitudó: dulcedinis tue Domine!:O quamilonge

funt togitationes 'tu& a cogitationibus noftris t Ó

[

quam firmata eftetiam fuper impios mifericordia tua!

'

Cre

Mira res. Tlle clamat, Tgnofce : Iudaei ; Crucifige.

fontem Y.

Molliti funt Sermones eius füper oleum, & ifti funt

jacula.

& peccat

O charitas patiens, fed & compatiens !

Charitas patiens eft, füfficit; charitas benigna eft,

pietatis

tire facra

cumulus eft. Noli vinci a malo, charitas abundans?

leuiatur

fed vince in bono malum, fuperabundans eft. Non

enim fola patientia, fed & benignitas DEI ad penní-

fione tX

tentiam [udeos adduxit: quia benigna charitas etiam

apptopin

demption

quostolerat, amat, & amat tam ardenter.

Patiens

fecundür

charitas diffimulat, exfpectat, fuftinet delinquentem s

Sed benigna trahit, adducit, ceonuerti facit ab. erro»

E*

pro'eo,

re vie füm, demque cooperit . multitudinem: peccaa

tunt Q

piciati f

torum. O. Iudæx, lapides eftis, fed. lapldem pers

cutitis molliorem , de quo refonat; tinnitus pie-

Togibat

tatis, & ebullit oleum charxtatls.

Quomodo po-

eum T

dücifim

tabis Domine dcfiderantes te torrente volupta-

puCator

tis tue , qui fic perfundis cruaüggnies te. oleg.

mifericordis ?

€I90 cor

S BER«

lir'wq

Confiderationes" de- Phffl.- Dom.

TOE

Ticánfr

7SCBERNARDVS. od de Paf Dam

» Iüterog

fem IV Hebdmmdæ S Tom. III jag. XX7

l damas- 1

itnt. i

CONSIDERATIO CCX*(XVI

1 T

Pater dzmztte illis Cs96.

"LOC. CIT. :

AT Tonge

(s Q

tisti t^

ernentes ergo peccatores tantam dulcedmem

C:

P'iciire

Creatoris.füi, coperunt & ipfi certatim ad.

AO t^

fontem recurreté mifericordia ; 'ad;fontem. pietatis,

IDQCIens 1

& peccata fua in eo lauare. Copit autem & ipfe fons

ont ety

pletatls cum peccatoribus conuefei, copit eis ape«

Jütdangy

rire facramenta .confeflionis fancte; per quam- al«

leuiatur omne onus peccat

quia in vera confef.

-

f Non

d'onr. 3

fione mündatur omnis macula deli&i

Poft hmoc:

35 GLfaffl

appropimnquante tempore, quo pati deberet pro re-

Patient

demptione peceatorum, jludsi; ex quorum ftürpe

fecundum carnem ortus eft, düci inuidia; iDum

Jentelt

abenos

pro'eo, quia'erat pius, & mifericors, crüeifixe-

ryunt,

p .

Qui tamen & in ipfà morte non immemore

VE j

:

m

pietatis fuz, pro interfeCboribus fuis Patrem fuum

rogabat, vt dimittéret ilis hoc peccatum. ^ Non

Qs ple-

enim fciunt, inquit; '

quid faciunt

Excufat iHos

od po

volup

dulciffima Dormini pietas, ^qui non vult mórtiém

Cuius

te oleQ

peccatoris

fed' vt-éonuertátur, & wviuat

ergo cor tam| ünrum, tamque lapideumr non emols

m

h

lire" pofiit^tanta^manfüetudo QCreatóris " Gof ?

d

0oog

Quun

|

$59 —

'Capzzt X

OUD

j

Ul 161

Quem, cum in mulug; creatura fua, quam ad.i mm-

peccata

ginem, & ümlhtudmem mam de .nihilo creauit ,

pfe fon

dehoneü;aret,, non fe vmdxcuut fed dehoneftatus, &

pat, 03

muïüa mialis operïbus illorum irritatus patienter tulit,

fuperis

& vtad illum fine hafitatione redlrent, dulciter

admonmt.

pECC&US

Pius ergo, & dulcis Dominus. nofter

IESVS Chriftus ,. ficut per Pmphetam dicitur, non

put, n

do defo

vult mortem.peccatoris , fed vt relinquat. vias. fuas

Jio pec

malas, & fic peenitentiam .agens de. iniquitatibus

$

fuis, reuertatur ad gratiam fui, Creatoris.

Quum

"n

tuifericors etiam. fit ,erga peccatricem. animam ,. di-

cit per alium Prophetam, exhortans eam, vt etiam

CO

pofl: peccatum reuertatur ad eum, & inueniet mi-

fericordiam.

Tu autem, inquiepss formcata es

h

i

cum. amatorlbus multis, id ePc., tu, que in baptif*

3mate mihi fidem promlferas , tuam caftitatem cum

Puni

L^

amïtonbus mmtls commaculans Vlolafh :

tamen.

pæmtentlam age, &, 1eue1 tere ad me, & fufcipiam

t

te, Nullus ergo pcccator defperet; quando.forni«

l

qU

cata cum multls amatoribus recipitur,.. quia fons

Pailus

& mifericordie IESVS Chriftus . nullius

plet'ltls E

Dutiürum

ïmqmtatïbus exhauritur, nullius Íceleribus: pohu;tm,

Ed en

fed. femper purus, & abundans, gxat1a duïceamzs,

ileuds

or*mes ad fe .reuerteptes, . mfiimos? &. peccqtoxes

iiftm

rec;p& E & qmbuscunquc peccatls ünt gnaculati. ,:,

abhut, EÉt vt certi fint omnes peccatmes, & ini-

foprin

L eni

qui,

Con(iderationes -de Pa[F.. Dom.

$59

ad

qui, fe veniam peccatorum füorümi a,ccrpere, fiipfa:

Creanit

peccata fua curant dimittére; & pénitentiani agere 4

[atus

ipfe fons pietatis pro amorey: que*n erga 'os habe-

r t,zhtl

bat, eandem carnem, "dü$mi pro eis fünipfit, ficut

dulciter

füperius expofüi, pertulit ceücifigi t vt'qui.erant

$. nofler

peccatis mortui, nec áalitér'ad. vitam redire pote:

Lut, non

gant, nifi pretio fangumls eius redempti, 'hüllo mo-

VIQS. 1Ua8

do defperent, cernentes- pretmm11 quod eft datum

Qitatibus

pro puccaUS fuis.

Quim

S. 4NSELMVS.,

Meditat:

VL -pogers.

nam.,.di

212.

x

Yt euam

et m

CONSIDERATIO/ CCXXX VII.

QICALA. 68

n.boptle

Srripfit autem- Pilatus F. tifulum ; - pofüit- [us

jer crucem,

LT CUT

Erat autem Jcriptum s. IESFS-INazaa

venus, Rex fudeorum

40ANN. XIX. IQ

tamen

fufcipiam

jo forni

oc certe ipfum aduerfüs-nos: chirograplium: eft;

H

quod & fue cruci affixiffe Dominum, diuinus

ia 1008

——

Paulus ait, in eoque de punmpaubus, vt-deuictis

;.Dullis

Dimirum, ae de íüo imperio. deie&tis triumphaffea.

yolluitoti

Etü enim Seruator ipfe titulum.non fix xerit; ; fed»

jCedíQig.y

ille Iudaici furoris-adiutor, ac minifter : tamem hw«

catores

v

fa&tum- ad^ eum.- refertur

quod: fieri- permifitz:

acuatd

De- principátibus vero-in-eo:t&inmphauit

Próposc

& ini

fitus.enim eratdegeütibusy fguifitans eum jqui: peaie

qii

nobis

|

560

o P

nobis patlebatur,

fi m ammam in rede*ntxonem

ji, 00

dabat omhlum.

nes cmm, QUXCUUqUC terram

peccti (

(AtOf6S .

mcohmus, quia mtra pec"atx retia cecidimus, ( o-

mm Qu

mnes enm'x1 1nquu:, äec linauerunt, fimul inutiles

im Iu

fa&i funt, vtícriptum eP pfalm. LII, 4. ) diaboli cri-

admodur

minatiónibus rel fa&, triflem, & iniucundam vi-

ficpet Ti

tam degebámus,- Habébat autem aduerfüus nos chi-

rographum, hoe eft, transgrefionbus debitam mae«

fümus,

ledi&tionem ,. & fententlam latam. aduerfus eum ,

veluti

qm vetere illo mandato ezcmex at, ad fimilitudinem

fe ipüm

111ws in vniuerfüm genus permanantem, maxime

&

cum ab omnibus . DEI placitum violatum . effet,

4it-Trann,

Nec eriim DFVS vnius Áde peccato offenfüs eft,

non autcm ceterorüm, qui poft ipfum mandata ne-

C0

fed in vno aduerfus omnes longe, la.

glexerunt

vt

teque promulgata lex efz

Eramus itaque maledi-

&i,

ac diuino caleulo copdemnati, cum propter

Cribit

preuaricationem in Adam, tum przuaricationem

j

Verum hoc, quod ad-

V

legis poft eum conftitutz.

verfus nos erat, chirosraphum feruator deleuit,. af-

Ym pre

Tüm.

fixo fuze cruci titulo, quo liquido mortem in cru.

Tütmerür

ce fuam fignificabat, quam pro damnatorum vni»

Quodam

uerforum vita pertulit :

pro nobis quippe exfoluit

Cntürmel

ponas peCcatls debitas. Etfi enim patiebatur vnus,

pentiüm

erat tamen fupra creaturam. omnem, yt DEVS,.&

lo vt

vmuerförum Vita potior,

dcirco, vt ait, Pfalmi-

fta

Trttento

Confider ationes de Pa[J. Dom.

$61

uOFe'n

fià, omnis. iniquitas Oppllault os füum, & lingua

] terr at

peccati quoda**nmodo obítru&a eft,. non iam pece

(0.

catores incuíare potis.

Iufti&cati quippe, fümus ,

| inutiles

cum Chriftus debita pro nobis. exfoluerit :

eius

iboli t

enim liuore fanati fumus, vt fcr:ptum eft. , Quem-

ldam V la

admodum autem per lignum cafüus nofcer contlglt

105 Chi

fic per hgnum iterum in priftinum itatum reuocati

AT Tite

fumus, & coeftia, bona iterum 1ecep1mus,

. ipfius

5 em,

veluti egritudinis initium Chu&o p1opter DOos in

itdnem

fe ipfüm, recolligente.

Wiaxime

S,. CIRILLUS. ALZZXANDR Lzb XIR

m effet.

£n-loann..cap,- X LX..w.. 19.. Tóme 1V. pag«.2060,

nfüs ef

data ne

CONSIDERATIO COCXXXVIII

nge, li

maled

Scrzpf t autem C? titulum Pilatus 6'990. LOC. CIT,

pter

catlonem

cribitur etiam titulus : folet præeedere pompa

N

vi&ores : at vero currum Dorhini" triumpha-

od d

lem preibat bona pompa refurgentium defun&o.

quit, d

j n a

rum.

Solet etiam titulus fübiugatarum gentium

m Vil

mumerum defignare.

Sit in illis trmmphls Ordine

quoaam digefta miferabilis deuictarui pereuntium

exfolult

contumehof"a captiuitas nationum :' hic redemtartlm

Ut VIUS,

yentiüm vernat pratia :' dipni tanto triumplio 1 1uga—

]y5,. .

|

Pfolmi-

les, vt colum, tcerra; maria, mfernaa corruptela

mutentur ad gratian,

Scribitur autem titülus, &

A[?)

fuper

562

nDaeput XP.

fupm gruc'em pomtur, non.infrà crucem, quiá prm«

CO

eipium : fuper humeros:- eius.

Principium autem

Tunc et

quid- eit 3hifi ferapiterna.virtus eius, atque diuini-

tas 2 Vndc &ipfe interrogatus, quis effet, refpom-

p t

l

ditz: Prmcxpnun, quL& loquor vobis.

Legamu»

c«hune: ditulum:

"dESVS, inquit,

Nazarenus, Rex

ludaorum.

Merlto füpra-crucem titulus 5.quia noh

ilcht

dümani corporxs fed. diuinz. poteftatis eft regnutit,

l

Tif

quod. habet Chriftus. Metito fupra-crucem titulus;

licet

quia licet in cruce erat Dominus IESVS, füper cru»

Verimis in

bit, fü

€em-tamen. fegis maieftate radiabat,

cruce , fcarabeus in cruce :. & bonus vermis, qei

Qui àpt

Qm - ex

hefitin ligno: bonus fcatabeus, qui clamauit.e

QUCS 0

lipno.: -

Quid clamauit? Domine, ne ftatuzs illis

Clamauit latroni :

Hodie mecum

titulo di

hoe peccatum.

et, audi

.eris in- paradifo.. Clamauit quafi (carabeus. DEVS,

DEVSmeus, quare ime derehqmih? Et.bonus fca«

lium pe

fofus,

Xabeus;..qui lutum corporis noflri.ante mfounc,

ftlus,

ac.pigrum.virtutum verfabat veftigiis ; bonus fea-

Tiait

Erexit

xabeus,.qui de ftercore erigit. pauperem.

Dauit

PPaulum, qui æfhmatus ePc vt ftercora:. erexit & Iob;

& N

;qui fedebat in ftercore.

lNon.mediocris ergo txe

Lt

tulus.

&

a

E

hs fbf

$. AMBRO.SIVS Lib. X. Expoft. me

g , 13 D &«ffew- me. L. gag; 1;

t , Qu

Qbantun

3

q s

H

*

[ g

CON—

Confiderationes. de. Paf. Don..

563

Qd grig

CONSIDERATIO CCXXXIX. .

1 auten

& diini

dHunc ergo titulum multi Judeorum. legerunt , quia

tefjot.

drop? ciuitatem erat locus, "obi crucifixus eft IES FS.

x

Ls

Et erat fcriptum Hebraice , greée, & latme.

IOANN, XIX, 20.

I Ret

t

i

Quig of

Tcnu

ulchre titülus, - qui Chrlftum Regem teftetuf ;

Iu

1 Citulus

non inífra, fed füpra crücehi ponitür ; quia

licet in cruce pro nobis hominis infirmitate dole-

petq

ermis

bat, füper crucem tamien Régis maleftate fulgebat,

Q5, odf

Qui apte etiam, quia Rex fimuLj' &-Sacerdos eft,

—

cum eximiam: Patu fu carüis" hoftiam in altm

abayli;d

EH

crucis offerret, Regis quoque, qua przaditus 'erat,

; IneCUS

titulo dignitatem pratendit, vt cuh&is. lepere; boc

DEVS

eft, audire, & credere volentibus: innotefcat , 'quia

fuüum per crucem non peld1de11t, fed confirmarit

onus fc

potius, & corroborarit impétium;" Vnde &- Ápo-

tome,

ynts. f

ftolus, cum 3gnominiam crucis .defcripfiffet , ad-

Suhxit : Propter quod & DEVS illum exaltauit, &

Drent

& lok

donauit illi Domen, quod eft füper omne nomei

eo Ue

&c. Nam quod hoc nomen Hebraice, Grgcey-&

Latme fcrïptum

T*zr;

,elat hoc eft; quod idem Apoüü-

lus fubfecutus aänpätzt : Et omnis lingua confitea-

N

tur, quia IESVb Chnftus in gloria eft DEI Patris,

Quantum vero ad, hteram hæ tres lingute 1b1 plæ

cetens emmebant Hc.bma propter Iud&.os in lege

)N

glo.

564

Wïä lg V

glgmames,;,.Græca; puoprer : gentium jfaplentes , Ta-

l: i

firi.co

tina. propter Romanos, multis, ac pene omnibus iam

Xunc gentibus imperantes.:: Velipt, nolint ergo ludai,

Auaqu

JisV»

omne mundi regnum, omnis mundana eft fapien-

tia;-omnia diuing legis facramenta teítantur ,. quia

jotet

IESVS Rex Iudzorum eft j hoc eft, Imperatox cre-

Yeritao

dentium, & confitentum DEVM,:

füs,

anim 4

VENERAZB/BED A. Lik VI. a. chf.

L mput .XXIII Lucæ Tom. V. pag'f 432

f À

pradic

CONSIDERATIO CC)&L

Sion. g

(titutur

chebant erga P;lato P(mtz]ïces ludeorum, ZWh

Tilius 1

Jfiribere. Rex Iudaorum.; « ed. quia ipfe. dixit : Rex fum:

xe, &

Iudæamm. Refpondit. leatus Quod þræ/z, fmy'

feftione

LQC CU'- Vs 215 22.

per.os

1

ingit,

meffab;ïem vim. diuing operatxoms etmm in

O

4€or d,mus Wnox antmm

Nonne occulta VOX

Oporte

dient

quædam Pilato intus quodam, fi dici poteft,. Gla-

3nofo. fileptio perfonabat, quod.tanto ante dn p.ï.ll-

£0 d

Tientün

anorum. literis prophetatum, eft : Ne c01rumpas ts

Nex af

titull, infcriptionem ?. (Tlt PL LVI. &. LVJJ,.)

fä&us |

.Ecce tituli infcriptionem non corrumpit,

Quod

Sed etiam. Pontifices , qui . hoc

DHI'UCEï

fcripfit j; fcripfit. .

n &0, QU

&orrumpi volebant, qmd dxcebant? Noh fcnbere,

Rex lü

;mgmu.nt, Rex; Iudæoxum, fecl qma. 1pfe dxm :

Rex

WL IIl

Confiderationes .de M Dom,

565

5 li

Rex fum Iudzorum.. . Quid loquimini infani Quid

busiam

fieri contradicitis , quod mutare nullo pacto poteftis?

aludæ;,

Nunquid enim. propterea non erit verumi ; quia

fipiig-

IlESVS ait: Rex fum Iudzorum ? fi cotrumpi'non

l qua

K0L Cf«

jpoteft, quod Pilatus fcripfit, corrumpi poteft; quod

veritas. dixit ? Sed ludeorum tantum Rex eft Chri-

ftus, an & gentium ? Immo & gentium.

Cum

A.

enim dixiffet in prophetia: Ego autem conftitutus

fum Rex ab eo füper Sion njontem fandum eius,

predicans préceptum Domini : ne propter montem.

l

Sion folis Iudeis eum Regem quisquam diceret con-

ftitutum, continuo fübiecit, Dominus dixit ad me;

"

Tilius meus es tuü, ego hol'ie genui te: poftula.a

i um

3üe, & dabo tibi gentes hereditatem tuam, & pofi

i

feflionem tuam terminos terrzm.

Vnde & ipfe iam

per.os.proprium loquens apud [udeos: Habeo;

Uf

inquit, alias oues, que non fünt de hoc ouili ;

C m

oportet me & ipfis adducere, & vocem imeam au-

4,Y0i

dient, & erit vnus grex, & vnus paftor, Curer:

?

W

£o magnum Volumus intelligi in hoc titulo facra-

Ín p

mpas n

mentum, in quo fcriptum erat, Rex Iudæorum, f

Rex eft Chriftus & gentium ? Quia fcilicet oleafter

BUA

]

fa&us eft. particeps pinguedinis. olezg, non:olea

(us

patrticeps fa&a eft'amaritudinis oleaftri,; ..Nam in

"

€o, quod: de .Chrifto ; veraciter fcriptus eft titulus

(s

Rex; ludzeorum, qui funt intelligendi Iudzi , nifi fe-

; dlxliï

PP

inen

De

$66

Ua

men- Abrahz ; filit promiffionis; qui funt etiam filit

DEI? Quoniam non, qui filii carnis, ait: Apofto-

lus, hi filii DET, fed qui filii promiiffionis. depu»

tantur in feminec.

Et gentes erant, quibus. dice-

bat: Si autem vos Chrifti, ergo Abrahz femen

eftis, fecundum' promiflionem beredes.

Rex ergo

14

Indeorum Chriftus, fed ludeorum. circumcifione

cordis, fpiritu, non litera; quorum laus non ex

hominibus, fed ex DEO eft, pertinentium ad Ie-

ll

rufàlem liberam matrem noftram ,. «ternam in co»

ll

lis , Saram fpiritalem , .ancillam, & filos eius de

Ideo . enim Pilatus ,

rim fri

domo libertatis eiicientem.

l/

quod fcripfit, fcripfit, lquia Dominus, 'quod dixit »

reddi:.,

dixilt.

S. AVCVSTINVS. "Trattat: CXVII.Hin

95 M

XiX, 2

Jlozm. Thm. III. part. II pag. 794-

|

P^

LXN

j

M»

( Lz m

fent eu

d)

Q

fecerur

T

-

partem

jnconfo

Dixem

mus &

() -D

C A-

Confiderationes de Paff. 3Dom.

567

m f WW&!&/NQ&WMMm&mMæ)

Apoligs 4

? dtpts

CAPVT XVI

l$: diee

e

ftmea: d

Q

F

Vcifione

16p.4

?z

F /lz/nentomm diufo, & järn-

n er j

A&W*ää fi0.

d Ie

I ï Jllufiones ,. conuitia, ?. malediffa,

W od

us d

HHIILO Septem verba in cruce prolata , . quo-

rum pnmum vid. cap. preced.

Tlatus ,

lF. Fitimum Chriflus .in. cruce Jpiritum

dixit,

reddit

Patrique . commendat

MATTH. XXVII.

Il, ii

35. MARCI XV. 24.LUCZE. XXIlI. 34. IOANN,

Xlx. 29'

1 M ilites ergo cum cruciuixif-

fent eum , acceperunt veftimenta eius, &

fecerunt quatuor partes, vnicuique militi

partem,. & tunicam.

Erat autem tunica

inconfutilis defüuper contexta per totum.

Dixerunt ergo ad inuicem :-.Non fcinda-

mus eam, fed fortiamur de illa, cuius fit.

(c) Diuidentes vero veftimenta eius mife.

füunt

)

PP2

5'58

(,aput XFL

quia

munt fortes (b) füper eis; " quls quiä tól-

üra

Ierec.

(d) Wt fcriptura 1mpleretur, di-

debar

cens: Partiti fünt veftimenta Tnea fibi, "&

in veftem meam miferunt fortem. Et mi-

dicens

mietip

lites quidem hec fecerunt. (a) Et feden-

tes. feruabant eum.

ter.mi

mb

(c). Et ftabat populus fpe&ens,

&F

& dendebant eum Principes cur eis.

()

Qs re

Prætereuntes autem blafphemabant eum ,

Et d

mouentes capita fua, & dicentes:

" Vah

& in triduo

t0 me

qui defiruis templum DEI,

ilud rexdificas :

Salua temetlpfum fi Fi

]

Simili-

tibiho

lius DEE es, defcende de cruce.

bant a

ter & Principes Sacer dotum illadentes cum

&foro

Scribis, & Senioribus dicebant : Alios fal-

r M:

uos fecit, fe 1pfum non poteft faluum fa-

cere ;

SiRex lfrael eft, deícendat nunc

matret

de cruce, & credimus ei :

'confidit in

'ieebat

DEO

hberet nunc, fi vult, eum,; diit

lius tu

Toater

emm, qma Filius DEI fum. (c) Illude-

bant autem ei & milites accedentes, & ace-

dilcipi

$i tu es

lors f

tum ofierentes ei, & dicentes :

Rex ludæorum, faluum te fac.

(b)'Et

ls &

qui

Confiderationes, de. Paff. Dom,

569

( u

qui cum eo crucifixi eránt, conuitiaban-

Ts 'di-

turei. (c) Vnus ( enim) de his, qui pen-

debant, latronibus ; blafphemabast eum,

m

dicens: Si tà es Chriftus, faluum fac te-

fede

metipfum, & nos.

Refpondens autem al-

ter increpabat eum, dicéns : Neqüe tu ti-

mes DEVM, quod'in eadem dámnatione

e(loti

(

€es? Et nos quidem iufte; nam digna fa-

&is recipimus : bic vero nihil máli geffit.

qm,

: Vil

Et dicebat ad IESVM : Domine, memen-

to mei, cum veneris in regnum tüutm.

triduo

f F

1T.

Et dixitilli IESVS : Amen dico

Simili

tibi hodie mecum eris inparadifo. (d) Sta-

es CU

bant autem iuxta crucem IESV mater eius,

ios f«

& foror matris eids MariaCleophi, & Ma-

yom fe

ría Magdaleni. -Cum vidiffét ergo IESVS

t QuX

matrem, & difcipulum ftantem, quem di-

ligebat, dicit matrt fuz : Mulier, écce fi-

jnc n

; t

lius tuus.^ Deinde dicit difcipulo ? .Ecce

mater tua.

Et ex illa hora accepit eam

Iuj

difcipulus in fua;

(c) Erat autem . fere

& ace

hora fexta: (a) aífexta autem bhora tene-

-

ims

bree lfa&ælfunt- per vniuerfam/terxram ví-

a

qi

que

PPQZ

X

576

Cu X

que ad horam nonam.

.(c) -Et-obfcuratus

)

eft fol.

(a) Et cirea horam nonam clama-

Mil

uit JESVS voce magua, diceris : Eli, Eli, |

st d

lamma faba&ani !- hoc eft; DEVS. meus,

tdi, €

DEVS meus, vt quid me derehqun'

Quidam autem illic ftantes, & audientes

dicebant: Eliam vocát iíte.

Ti

' (d) Pofiea

J

Ti

Íciens IESVS, quia omnia confummiata

fignum

funt, vt confummaretur fcriptura dixit z

cruciat

Sitio. . Vas ergo erat pof itüm ,. aceto ple-

num.

Qum, Q

(2) Et continuo currens ex eis ac-

tibus. 1

jire ad

ceptam fpongiam impleuit aceto , & impo

fuit arundini, & dabat ei hlbele.

Ceteri

igiti

&.indi

Vero dicebant : fme, Vldeamus, an veniat

Elias liberans eum. .. (d) Cum ergo accepif-

Giferp

Tont.

fet; IESVS acetum , . dx;ut

Confumma-a

Menti

tum. eft.

F

p

. IV. . Et (a) iterum clamans VOce ma-

&cfüy

gna, (c)sit: Pater,in manus tuas commendo

« CRULsOH

ipiritum meum.

f 1tu

Et hec dicens, (d) in-

clinato capite tradidit fpwltum,

qu, (

in.fot

fpttab

CON-

tüeri

Confiderationes de Paf Dom.

JS7i

fiing |

CONDIDERATIO CCXLI

D cbm. [-

Milites ergo, Cum cruaz]ïxz]änt, acceperunt effís

Ph Eh,

weenta eius; 69 fecerumt quatuor partes, enicuique wiliti par-

* meus

te,m, & tunicam, . Exvat. autem tunica mcan[utzlzs Ge.

hnvi(t :

IOANN,. XIX. 23. 24.

Idientes

juiferunt milites Seruatoris veftimenta ,. bellui-

Pofis

Immatg

D

ne fuc feritatis, & immanitatis hoc infüper

dixit:

fignum edentes Solent enim tortores damnatorum

cruciatibus nequaquam indolere, fed ferocius inter-

t pl

dum, quam miniftros deceat, miferorum calamita-

E

tibus infultare, eorumque veftes quafi hereditario

Libpo

ijure ad fe pertinentes, fibi vindicare. lu quatuor

Cetari

igitur. partes. Seruatoris veftimenta partiti, faluam,

Ventat

&.indiuifam conferuant tunicam vnam :

.mec enini

dlfg:erpqe volunt, ne prorfüs inutilem eam. redde-

ccepi

ürmmgs

rent , quamobrem fortitione tradi eam ftatuerunt.

Mentiri quippe Chriftus non poterat, qui per Píal-

miíte vocem. dixit : Diuiferunt fibi veftimenta mea,

£ ma«

Hzc igi-

& füper veftem meam miferunt fortem.

nendo.

tür.omnia- vtiliter predi&a funt, vt cum rerum

euentu Verba conferentes, agnofceremus, eum . ipfum

Qu

eiï'e, qui pmedz&us eft, quem venturum pro nobis

in .forma no&n., & pro. vita omnium, moriturum

fperabamus. , Nec enim quisquam. fane mentis pu:

tauerit , i ofum quoquc Scruauomn mftar IlkL'EOTle

.

PPpaA

ex-

572.

Copit XY 1.

b

x X

n ht

exg:olgarc. culicem ,. hoc:eft ,. mihuta . queque, & ex-«

1gua pafüoma fuæ præd:cere, adeo, vt partita effe:

p con

veftimenta.:füa merminerit, & camelum quodammm-

quoque

dorios

do. deglu,ure, hoc eft, magnos, & immanes impies:

tatis aufüs pro nihilo. habere,. fed hec cum illis:

CH

predixiffe. Primum quidem, vtagnofcamus, quod,

sgrnum

cum DEVS natura fua, futurum nihil ignorauit :

cormpor

deinde vt credamus, ipfum illum effe vére , qui

infüper:

predi&us eft, innumeris miraculis ad veritatis agnis

&nont

tionem deduci:

lam vero fi quid aliud andire iu-

quo p«

uatde veftimentorum partitione, quod nihil damnt

feriptir

quidem auditor ibus ,

fed commodi nonnihil allatu

quotin

rum fit, hoc porro dicam. n quatuor partes-cunm

turfüs 1

Seruatcvrls veftimenta diuidant, tunicam tamen re-

a m

linquunt. vnam. illam indiuifam, ineffabili fapientia

Teperit

Vnigeniti fic difponente , vt id myftics quafi quod-

intellire

dam i gnum effet difpenfationis, qua quatuor órbis paré

TunC, f

tes ad falutem effent;adducendg. Nami partes r«

Veto d

bis quatuor fortite füunt quodammodo , -& impar:

Anconfi

tibiliter habent facrofan&um Verbi- indumentüm $

teled

hoc eft, corpus eius. In minutas ehimi partes fie

trodre

gillatim diftributus, & vniuscuiusque animam cum;

COfttus

corpore fan&ificans per füam carnem -V nigenitug?

Syirits

integre,. & indiuife eft in- omnibus vtiüs exiftens:

ttit d

vbique. . Nequaquam enim diuifus eft, vt Páulug

ür.

|

docet. Talem nobis- eius : my&em vim, àc ratio4

&

duj

nem '

Confideratibnes de Paf Dom.

575

!&äl

nem legis vribra 'quóque. defr gnat. "Agnum qtup..

lt2 effe

pé congruo tempore fümi lubebat, noh ab vio-

m

quoque viritim aguum vnum, fed per famlhas ac

Ifnpies

damos

Affümet enim, inquit, fecum vnusqäïsque

m ll

vicinum, & pro*pmquum fuum, & fic in piultos

quod

agnum diuidi iuffit. Sed ne rurfüs de domo in domum

Oratt *

comportatis eius carnibus, diuidi proinde putaretur,

Á

infüper mandat, dicens : In domo vna manducabitur :

ls amti

& non efferetur de carnibüs eius foras, Obferua emm,

dite i

quo paQo, ficut modo dixi, in figuris, & vmbra

damni

feripturà notet, eum in multos quidem diuidi, quot-

allab

quotin vna domo forfan erant, fed confultffime

X$ CUf

rurfus non diuidi putetur, verum perfe&e, & inte-

6] Ts

gre vnus in ommibus diuifim fimul

& indiuifim

pientid

reperiatür

"Tale quid etiam de veftimentis eius

quod

intelliges;! "Hec enim in quatour partes diuifa fue-

bisptre

rübt, mahfi tamen indiuifa tunica.

Non abs re

ttes of«

vero addi poteft, quod fi quis velit tunicam illam

if

inconfütilem , a fümmo contextam per totum, in-

Qtüm

telle&ualiter ad fignificandum fan&tum Chrifti carpus

rtes f

traducére, propterea, quod absque congreffü, &

-u

commistione vlla viri, & mulieris fa&um fit, fed

jefjitü£

Spiritus efficacia, & virtute' fupérna inconuénien-

xiftens

temi'fipuram conformatum, iftud quoque fïlfc:pa-—

Paui

tur. Obferuationes enim; que rebus necefïäuzs

Totit«

dammni nihil inferunt, (fed'eà pariunt

ex qwbx;**

-

nf

PP5

vt«

574

Caput X PT.

vtilitatem capere hcet, non modo non reiiciendz, fed

fies; p

Josnnes

laudande potius, qulppe quæ præclarx igenii fint

inuenta.

fummo

$. CTRILLYS ALÉXANDR. Lib

jnitio,

autem 1

AXIL i loann. Tom. IP. peg

r0673

quiem «

CONSIDERATIO CCXLIT

197 Áic

faa

Erat--autem: tunica. incon[utilis .. defuper. contexta

Rfd COt)

per totum.: . Dixeruni. etgo. ad. inuicem

iNon. fcine

f0 qui

damus eam , :fed. fortiamur -de illa, ouius fit

fUA tün

IOANN; X1X:.23. 24

hoc noi

1 quid

er. illa potiffimum implentur prophetig, per quza

Vetit fü

P

diabolus infidiatur,.. Et; ;Vide, veritatem.. Tres

Vit eam,

fuerunt .crucifixi, attamen.in hoc folo. implentur

que if

ptophetxca dicta

Et..confidora. Prophetae, diligen-

as ff

tiam.

Non enim folum,

quod partiti fuerint ,

QO.

fcd etiam quod non partiti fuerint, dixit Prophe-

d&

ta.

Igitur alia quidem,diftribmerunt, tunicam au-

o ^

tem. non, fed fortm fürit;

Quod. autem a fummo

SDIOR)

fuerit contexta, non fruftra fuit appofitum. .Et

Tem v

alii^ quidem .dicunt, :

allegoriam : per: hoc. fignari.,

bis f

quod non fimpliciter homo fuerit crucifixus, fed

ell; (ei

& Deitatem füperne habuerit.

Quidam vero genus.

"r l

dicunt tünicule Ebangeliftam narfare.

Quia enint,

£t lice

Páláftini duos pannos committendo contexunt ve-

ftes,

Confider atitiés | dePaff. Dom.

$75

2 fd

fteg'; - pro: fatura vtentes- contextu :

manifeftans

&i fnt

'Ioannes ;

qu& talis fuerit tunicula ,. lelE, quod:&

'l

fummo per totum fuerit contexta,

hoc .eft,

,ab

u lei

jnitio, -&- füperne víque ad infima;

Mamfe&at

autem hinc vilitatem veftxmentorum Chm&l.

Alii

autem dicunt, quod in Paleftinà contexantur licia,

LIT

nón ficut apud noa, . Nam füpra quidém eft filum,

infra autem. contexitur. panno, & ita 1egreü]o fit,

fU

fed contrario modo , infra enim funt fila ; ii fum-

Jitr

mO aqutem cóntexitur contextus, & talis- "quoque

fuit tunica Domini.

Sacramentum quoque & per

hoc nobis infinuatur.

Nam corpus Domini fuper-

ne quidem contextum eft

Spiritus enim fan&ue

per que

venit füuper Virginem, & virtus Altiffimi obumbra-

.. Tte

uit eam.

Licet enim hominis naturam füfteperit ;

ipien

que infra eít, & ceciderit

tamen füperne fpiri-

qiligett

tus fancti gratia conftitit ; & compa&a eft diuina

(üetinl ,

cato

Igitur fan&um corpus Chrifi indiuifibile

Prophe

eft; & diuiditur, & communicatur in quatuor partes

Carm dU

O'fbls

Diftributus emm fingulis, & vniuscuiusque

. fümmo

animazmr fan&ificans, cum corpore per füam car-

n

nem viigenitus, & integer, & indiuifus im omni-

fignithy

'bus eft, exfiftens vbique.

N unquam enim- dlmfus

s de

eít, ficut & Paulus clamat.

Qum autem 'ex qua.

0 g

*uor elementis vniuerfum eenfhtutum eft, mteïn—

ia Cl

£ére licet per veftmenta IESV Vifibiler; & pro«

unt ve

pe-

fes,

576

Caput X T

tofitam hane:creaturam, quam dasmones partiun.

pamum

tur, quando in nobis fermonem DEI occidunt. Dant

30 cofi

enim operam, vt nos fuam faciant partem per affectio-

& füpdl

pes ad muündana, fed tunicam non poffunt diuidere

fcientia

in his, quz funt fermonis, per quem omnia con«

fis,.qi

ftituta funt

NNam.licet infinities decipiar a fluxis;

In fort

& . tranfitoriis, iterum tamen a2nofíco, ea effe tran-

(2:$

fitoria, & rationem, ac fübftantiam prater euntmm,

fots 0"

& fallacium non ignoro.

iead 0

THEOPHTLACTP S enarrat.

[

[]

Joann.

perfon:

DEL u

Rag. 403. 4^4.

l, 5

um il

CONSIDERATIO . CCXLIIT

non fe

F feriptura impleretur , diceus : . portiti funt. ve[H-

hoftrà,

menta mea f bi, 9 in ve[ftem meam miferunt, þrtem.,

exterioi

Loc.

CIT.:

ded

bona o

zc Ioannes Euangelifta plenius-exponit, quod

Tüm f

H

fcilicet.milites cetera in quatuor partes iuxta

dentes

faum numerum diuidentes, de tunica, que inconfütilis

bus Óp

erat, defuper contexta per totum, fortem miferint

titüdo j

Quadripartita autem " veftis Domini quadripartitam

Tanus |

eius figurauit. Ecclefiam, toto fcilicet orbe, qui

Titatem

quatuor partibus conftat, terrarum diffufam , &

ditudi

omnibus eisdem partibus zequaliter, id eft , concor-

diter diftributam. :

'Tunica vero illa fortu:a, omnium

|

Xtribu

par-

Confideratiónes de PafJ. Dou.

$77

TC

partium figüificat vnitatem, ques charitatis vincu.

Dant

lo-continetur

Si enim cháritas iuxta Apoftolum,

fed

& füpereminentiorem viam habet, & füpereminét

itidere

fcientia, & füper omnia precepta eft, merito ve-

i COj

ftis,. qua fighificatur, defüper contexta perhibetur.

fluxis

dn forte aütem quid nifi gratia DEI commendata

j trat

eft? Sic quippe in vno ad emnes peruenit, cum

Ibtiüm,

fors omnibus placuit, quia & DEI gratia in vnita-

Et cum fors mittitur non

te ad omnes peruenit

Tiam,

perfone cuiüscunque vel meritis ,

fed occulto

DEI iudicio ceditur.

Et quia, ficut dicit Apofto-

lus,

vetuüs homo nofíter fimul afüixüs eft cruci

"

icum illo, vt euacuetur corpus peccati, & vltra

non feruiamus peccato, quamdiu id agunt opera

ve/h-

noftra, vt euacuetur corpus péccati: & quamdiu

f(etths

exterior homo corrumpitur, vt interior renouetür

de die in diem, tempus eft crucis

Hsc fünt etiam

bona opera quidem

tamen adfiuc laboriofa, quo-

qud

$ TU

rüm merces requies-eft, Sed ideo dicitur, fpe"gau-

dentes, vt requiem futuram cum hilaritate in labori-

yulicils

bus operemur,

lanc hilaritatem fignificat crucis la-

yi(erint

titudo in transuerfo ligno, vbi figuntur manus.

Per

jartlatm

manus enim opera intelligimus, per latitudinem'hila-

e, Qu

ritatem operantis, quia triftitia facit anguftias. Per

am,&

altltudmcm autem, cui capit adiungitur, exfpe&atio

concor

rembutxoms de fublimi: 1ufc1tla DVI,. qul reddet

oUf

Vnis

paï

A

N

l

$78*

Copur XF1

*icaique fecundum ópera füa, his quidem fecun-

gione d

fope COf

dum tolerantiàm boni operis gloriam, & honorem;

-

fortethy

& mconuptlonem quærex iibus vitam- sternam.

-Itaque:etiam ïongx*udo, qua totum corpus exten-

quam di

ditüur ipfam tolerantiam fgnificat ,

vnde longani.

DN t 0C

Jatenus .

xmnes dicuntur, qui tolerarit.

Profundum autem ,

mcgfäa

quod terre infxum eft, fecretum facramenti pre-

ügurat:.

Recordaris, n]ü fallor, quod verba Apo-

qué diu

COntexta

ftoli in ifta defignatione crucis expediantur , vbi

ait .. In .charitate radicati & fundatl, vt pollitis

Turpit

comprehendeie cum omnibus fan&is, que fit lon-

tatis. füe

dit: T

gitudo, latitudo, altitudo, & profundum.

cbo. E

VENER B. BED.A4. Homil.. Quadragef.. feria

valebunt

JIL poft. Dominic.. Pahn. Tomo VIL pag. 2482.

lia te(l:

diuiferon

CONSIDERATIO CCXLIV.

Tüm 1

Parmz junt vefTaneenta mea fibi, C in we[tem

Themorat

ingam, miferunt: fortem.

LOCO CIT.

getate v

Leuitico.

uamuis tota paffio Domini magna facramenta

popomy

Q

contineat : tameh hic nefcio, quod maius

quibusda

partüritor arcanum , quod alia veftimenta fua- dicit

diit

effz diuidenda. aliam veftem &d fortem nihilominus

mlffoms

erducendam.

Veftimenta: illa, qua divifa funt ,

Quqie ]

fcripturas fignificant Prophetarum, v velreliqüarum co-

lg ;

ïeihum le&ionüm, quás-héretici práua interpreta-

tione

Confiderationes de Paf .Dom.

579

1 Teeany

tione diuidentes, Pilati militibus. fcelerata fe diui-

Jorem,

fione coniungunt, .Tunica vero illa, que venit ad

Temám,

fortem, que eius fanctitatem. corporis ambiebat ,

? CX

quam dicit Euangelifta , defüper fuiffe contextam

lox;gam.

per totum,. catholica probatur Ecclefia, que nul-

e

diten,

latenus humano. difcerpenda daátur arbitrio

e

fed

IU pra

integra, atque inuiolabilis, quafi ex forte, vnicui

x Àpo

que diuina femper largitate preftatur,

Ipfa eft

It :Vbl

contexta defuper, quam nemo diuidit, nemo . dis

potits

rumpit: fed perpetua ítabilitate firmiffima, in vni-

i on

atis füe robore perfeuerat; de qua ipfa veritag

dicit: Tu es Petrus, & fuper hanc petram zdifi-

cabo Ecclefiam meam, & porte inferi non pre-

j fait

"

valebunt aduerfus eam

Quod fa&um & Euange-

lifta teftatur, dicens

Poftquam crucifixerunt eum,

Ve-

IIVU

diuiferunt veftimenta eius, fortem mittentes,

rüm ifta fors in fcripturis diuinis tam fepius comr-

vt

memoratur, vt magnum, nefcio quid diuini iudicii

geftlare videatur arcanum.

Scriptum eft enim in

Leuitico, vnam íortem Domino dari, & vnam

mená

apopompzo, id eít

transmiffori

Item Moyfes ,

fnatüs

quibusdam tribubus trans lordanem terram íorte

w dicit

diuifit.

lefüs.quoque Filius Naue terram repro-

omimus

Sors

qmiffionis filiis Ifrael

forte miífa, diftribuit.

| flllït,

quoque lonam prodidit latentem.

Et in Salomone

um

legitur : Coutradxfhones €ohibet fors, & inter po-

Ip] a rde

tene--

m

(

Copu XFl

$80

[titut

terites definit.: In nouo quoque Teftamento, id eft

4n A&ibus Apoftolorum, fors Mathiam defignauit

e[];, quia

voéundi :

Apoftolüm. Paulus etiam ipfe Apoftolus fcribens,

qvod 1 f

ad Ephefios, forte fe' dicit vocatum fecundum pro-

pofitum eius, qui omnía operatur fecundum cón-

Ti p

tt0 281f

filium voluntatis fuze ; nec non ad Colóffenfes fcri-

1001

*bens, dicit: gratias, inquit, agentes DEO Patri,

*qui idonzos nos fecit in parte fortis Sanctorum 1h

d5

dus. Al

Jumine.

Sed cum multa legantür tam in veteri,

pietande

quam in nouo Teftamento fortibus fuiffe diuifa

nemo aufüs eft negare, per eam diuinitus effe morn-

tentit (

Qrat, u

ftratum, quod mens . deuota petitione fupplici pO.

ïïulaulr

tte. derel

d abitoar

CASSIODORVS Expft. i pfn. XXE

VOROm V|

Tom. 4 pago75.

n perri

CONMDERATIO CCXLV

poul, à

dübiom €

Et flabat populus ]þeöïans, & deridebant ewm

It amm

Principes cum eis. LUCIE XXIH. 35

Ind meg ;

ia domi

alua me DEVS, quoniam intrauerunt aque

QU pellen

(S

Inüxus füm in.li-

víque-ad animam meam

Ti intt

anum profundi, & non eftfübftantia.) Viuendi

gerün

«mnibus finem mors in cun&os conftituta príe

ünde

Ícribit.

Et quid fibi nunc ofatio iftà vult

quz

Dotefl

ífe.falpari deprecatur, cum lex mortis in omnes fit

con-

Confiderationes:de -Paff. Dom

$81

ie

conftituta ? Dehinc.nunc orande falutis- hec. canfá

lefenile

eft , quia ibtrauerint. aqug. vfque ad. animam,s. in-

rb

troéundi autem ,aquis. ad. animam. hinc. facultas fit,

m j

quod 1nfixus-fit ia limum profundi ; defixi. verocin

W C0f

Ixmnm profündi, nulla- fubftantia fit.

Ergo quia ne«

tfes f

to5 ff quod: fperat, precatur 3. fperat. autem. na-

O Prtif

1n05:;:fe *tióh . mori ; talis--hac . eius -merito-.oratio

&t $:qui-moritürus licet, morte non-erat obtinen-

Dofutr h

Vete

dus,; Aflümta ergo infirmitas habuit officium .de-

? dv

precande falutis, Diuinitatis vero confcientia.fpem

ffe mhor

tenüit falutis in morte fperanda.

Saluari.íe ergg

plii g

Orat, qui & dixerit ; DEVS , DEVS. meuss quare

me. dereliquifti

Introeuntibus. enim aquis..vfque

ad animam ; fubie&us.morti crucis fiebat ,. cum pat-

X

fionum vniüerfarum impetus víque ad mortem.ani-

ing perrumperet;

In aquis. autem. infectationes

LLJ

V,

populi, motusque gcntzum fignificari. folere- non

dubium eft, cum dicitur : "Torrentem pertrans-

QUi m

iuit anima mea ;

vel illud :

Et pertransiuit ani-

ma mea aquam- immenfam:

Sunt & aquae areno-

fam domum fubluentes, eamque in.cafüm, ruinam-

E

que pellentes. ^H$ ergo.nunc aqus vfgue ad àni-

m

mam intrantes ad precem eum Orandz falutis coe-

Viuendi

gerunt.

Verum ineuntium. arum pafionum non

i p

iunde, quam ex affumptióne carnis & virtus eft;

i, QUi

& poteflas. NNon enim incidere in DEVM hicin-

mua fit

q4

fit-

cot

582

Caput X V LL

-

Ü

firmitatum nofirarum terror vaïebat—,

aut, exfe.

$.H

rere fe, mnifi in carne corporis no&rl, tanquam

ü

p 6-

in fübiacente materia potuerant paffiories.

Porto

autem haurienda fuit natura celeftis, vt exinaniens

CON

fe ex DEI forma, in formam. ferui, hominisque

decideret.

Et ideo víque ad animam aquz pene-

j

trant: quia fubítantia ei non fit, infixo in-limo

profundi, NNon vtique fubftantia ea non eratj quæ

faqe F

vettis

affumpta habebatur, fed quc fe ipfam inaniens hau-

ferat, Nullo autem modo fe caruit, qui fe ipfum ex-

te: Chriflo

inaniuit euacuans : nectamen idipfum videbatur ex;

eft, vt pe

ftare, quod iam in aliud fe euacuando concefferat

& fscond

Non eft ergo fübftantia, perid, quodinfixus eft- in

lerst, qui

limo profudni.

Primus enim homo de terrae limo:

infri, &

& fecundus Adam in huius limi profundum :de'ce-

tríam, VOl

lis def(.endens., fe ipfum, tanquam ex alto veniens

triofi

defixit

Euacuans ergo fe, quippe.cui fubftantia

tuod efl

non erat, non iam vfque ad carnis, veruin etiam vf-

Tidere jj

que ad mortis profunda defcendit , & ómnis in eum

Bonom «j

terror defzuientis in. nos tempeftatis incubuit, . Curm

Vt& vide

enim fe, contra nature cceleftis, terrenzque. di:

pürtetor. .

uerütatem, in hunc limum . poteftatis .fuz- virtute

Thont;

defixit, quia ea, qua natura diflident , ad-quamdam

Til

connexionis fuz foliditatem non generis ipfius.pro»

quodet.

plnqmme conuemunt, fed potiore vi tanquam con-

Jio as

fixa. fociantur : tunc & pati copit, & mori poffe,

&tys

per occafüm mortie in inferna. defcendens.

ti;.o

Uchifent

Confiderationes . de P:zf Dom.

583

t eyfe

tanquam

s. HILARIVS Tmc"t 4n LXVIII«P./aZm.

pag 216.

Portg

Xibableng

CONSIDERATIO CCXLVEL

XLnisque

U pene.

Eit deridebant eum. &c. YOC.. ci.

) inJimo

A.

hiL que

taque Fratres mei, hoc infinuauerim cordibus

Qlens ha

I

veftris: fi vultis pie, & Chriftiane viuere, hare-

ipfüm eg

te-Chrifto fecundum id

quod pro nobis faétu*

-batur ei;

eft, vt perueniatis ad eum fecundum id, quod eft»

nceferat

&.fecundum id quod erat. Accelffit; vt pro nobis hoc

yus eft i

tieret, quia lioc pro nobis factus eft, vbi portentur

r Tmo:

infirmi, & mare fieculi tranfeant, & perueniantad Pa-

1:de/ce

triam, vbi iam naui non opus erit, quia nullum mare

) VODIEIIS

tranfitur.

Melius eft ergo , non videre menté id

fübftanta

quod eft, & tamen a Chrifti cruce non recedere, quam

etiam vf-

Videre illud mente, & crucem Chrifti contemnere,

15 1060f

Bonum eftfüper hoc, & optimum , fi fieri poteft

i. Cm

vt & videatur, quo eundum fit, & teneatur, quo

aque o

poertetur, qm Pei git,

Hoc potuerunt mentes magnae

e.virtu

montium, qui montes di&i funt, quo$ maxine illu-

quampari

ftratlumen iuflitis : potuerunt, & viderunt illud,

»fus pro

quodeft. Nam videns, Toannes dicebat : In princi-

Uamcon«

pio-érat Veibum, & Verbum erat apud DEVM,

oti pifey

& DÉVS erat Verbum. Vlderunt hoc, & vt per-

)

ucnirent ad id, quod videbant de- longe, a cruce

*

Es

qq2

Chri-

50g

Caput ^ X F4

(

Chrifti-non-receffcrunt, & humilitatem Chrifti non

foerolen

contempferunt

Paruuli vero, qui hoc non pef

nro

elie diser

funt intellig

VV s

non recedentes a cruce ,. & paflio-

gognomfï

ne, & refurre&ione Chrifti, in ipfa naui perducun-

Toannes,

tur ad id, quod non vident, in qua naui pérue-

N

niunt & ili, qui vident.

At vero quxdam philo-

& qia

fophi huius mundi exítiterunt, & inquifierunt Crea-

fünt. m

torem per creaturam ,

quia poteft inueniri per

viderunt

creatürámr, euidenter dicente Apoftolo : Inuifibilia

Chift

enim eius a cornftitutione mundi, per ea,. qua fa&a

longe vi

fünt, intellécta conlpiciuntur , fempiterna quoque

vt fint inexcufabiles.

Et

Mate tr.

virtus eius, & diuinitas ,

fequxtur, quia -cum cognomfï'ent DEVM. Non

füpienti

elh, qua

dixit, quia non cognouerunt : fed, quia, cumi co-

& Ver

gnouiffent DEVM, :mon ficut DEVM glorificaue-

yus eft

runt, aut gratias egerunt, fed euanuerunt in cogi-

Ti etal

tationibus fuis, & obfcuratum eft inípiens cor eo-

rutn.

Vnde obícuratum ? Sequitur, & dicit aper-

T patr

intemp

tius : Dicentes enim, fe effe fapientes, ftulti facti

funt

Viderunt

eft, nifi

quo veniendum effet

fed ingrati

ei , qui illis preftitit, quod viderunt, fibi volue-

A-te ve

runt tribuere, quod "vidernut ;

& facti füperbr,

]er. mate

dle in m

amifetüht, quod videbant, & comuérü funt'inde

amblore

ad idola,: & fimulacra, & ad cultüras dzmoniorum,

adorare cteatüram, &.contemnére Creatorem. -Sed

þ tule

jam ifti elifi ifta fecerunt: vt autem eliderentur,

Ie T'*Ol

fü-

GPref -- (

Confi a'emtzonæ de^Paf. Dom

595

fing ]

11n pef.

imexblerun*t cum autem fuperb1rent fapientes fe

& paltio.

eefte dixerunt. Hi érgo; dequibus dixit : Qui, cum

eognouiflent DEVM

viderunt hoc,'quod dicit

OA

ul per

Toannes, quia per Verbum DEI fa&a fünt omnia.

d5 p

Nam inueniuntur &. ifta. in libris.philofophorum :

üntCrez.

& quia Vnigenitum Filium habet DEVS , .per quem

MI] per

fünt omnia. Illud potuerunt videre, quod eft,. fed

viderunt de longe: noluerunt tenere humilitatem

Ihuifibilia

L LE CUU

Chrlftl, in qua nauifeeuri perüenirent. ad id, quod

que f

longe videre potuerunt; & forduit eis crux Chrifti.

| quoqué

ls R

"Mare tranfeündum eft, & lignum contemnis? O

Y

fapientia füperba ! hirrides erucifixum Chriftum, ipfe

£ft, quem longe viditti.

Àn principio « erat. Verbugm,

Qum C

Orificade

& Verbum. erat apud DEVM,. Sed quare crucifi-

xus. eft qula. lignum tibi humlhtam eius ,neceffa-

It C0gt-

l' 1um erat.

$ COL £O

Supexbza emm tumueras, & longc ab

Cit aper

illa pqtm proiécus-eras, & flu&ibus hnius fzculi

interrupta eft via, & qua tranfeatur ad patriam, non

tuli f

eft, nifi ligno porteris

Ingrate, irrides eum , qui

od Ingrati

i VOl

ad te venit,. vt redeas.

Ipfe factus eft via, & hoc

per mare: inde.in mari qmbulamt, vt. oftenderet,

fopettr,

effe in mari viam.

tunt indé

Sed tu, qui, quomodo 1pie,

oniorurts

ambukue in mari non potes, naui portaré, ligno

portare z c1edc in crucifzum, & poteris perueni-

. Sed

re.

Tropter te crücifixus eff, vt humilitatem do-

Qeren) :

lt

cercet z. & quia, fific veniret, vt DEVS

hton

V6-

qq

|

$86

Caps XFI

4 ircom

veniret ei$; qui videre DEVM non poterant; Nón

enim fecundum id, quod DEVS eft, aut venit,

i homin

aut .difcedit

cum fit vbique prafens, &.nullo lo-

snn5 ef

co contineatur.

Sed fecundum quid venit? quad

(s f qu

^

apparuit - homo.

& ii

TESVM

o8. AVGVSTINFS, Trtia, IL m Ionm.

tey ipfüm

Ton. IIl. part I L. pag. 20$. 209.

prüdente

CONSIDERATIO CCXLVIH

ln quo

Sapientis

Pratereuntes outem. bla[pbemabant eum. mauentes

ep, &

capita. [ua.

MATTH. XXVIL 39

mate- Ti

dicit ana!

emo ftans IESVM ; blafphemat, neque re&te

m fem

N

incedens.

"TTrranfeuntes enim blafphemabant

pherem,

eum, & ficut in Greco liabet, pratereuntes, qui

mec:agdi

tiam macerie vinege diffoluta a DEO , vindemiant

mant: d

€os, qui remanferunt. Seriptum eft enim ;; Vt quid

& epor

pofuifti maceriem eius, & vindemiant eam omines,

t qu

qui pratereunt viam ? |Quamdiu ergo quis non

uod t

prateriuit viam, neque declinauit a via, fítans di-

Vali qui

cere. poteft. DEO

Statuifti füpra petram. pedes

Si autem. ce«

kin

mcos, & non blafphemat IESVM

fdiquod

ciderit, aut preterierit, vel tranfierit , vel declinaue«

Topmum

rit, tunc eum blasphemat. Sicut adhuc, qui in mala

Tortrs- f

opera ceciderunt, & ficut:qui reliquerunt terminos

&

Q hb

eternos, & viam Ecclefie coleftis, & fluctuantur,

&

Coufiderationes de Paff. Dom,

587

dnt. Non

& circumferuntur ab omni vento do&winz in fal!a-

lf Vepit

cia hominum ; in aftutia ad remedium erroris

o

mullo;lo.

mines:enim lhzerefes pretereuntes, & declinantes

yt? Qio]

eíTe; fi quis dixerit, non peccabit

propterea, quod

& ipfi inter pretereuntes habentur, & blafphemant

T Ts

IESVM, non habentes caput firmum, fed mouen-

tes-ipfum furfüm, & deorfüm,' quoniam non fünt

prudentes, nec habent oculos füos in capite füo ,

LVII

in quo habere debuerant

Ecclefiafte

dicente :

Sapientis oculi in capite eius fünt

Protereuntium

MIULOS

ergo, & declinantium opus eft

TESVM blafphe-

mare Filium DEI, quia nemo in Spiritu loquens,

dicit anathema IESV.

Diuerfi autem blafpheman-

que 1edte

tium fermones habentur, quorum vnum eft blaf.

hemabant

phemum, quód dicitur àb eis, qui non intelligunt,

fs. qui

Tec:audiunt, que- dicuntur, nec de quibus affir-

ademiant

mant: IESVS. enim dixit: Soluite tcmp]um hoc,

x[qtld

"Pratereurites au-

"& ego' in triduo fufcitabo illud:

n ombeg

'temr, quafi falfi teftes, " contra ÍESVM. diecbant »

Quis Ton

quod non erat'didium de eo,

appetentes eum :

fans d

& in triduo rez-

Vah'qui deftruit .templum DLI

m pedó

di&icat " illud

Nan enim ipfe deftruit templum 5

*

ucen. co

fed quod alitdeftruunt,-ipíe edificat: fiue templum

lechtidute

proprium corporisy quod a lud»is füerat tráditüm

L in goá

qmorti ;* fiue teriplum" teftiumvfüorum., & ommum,

terminos «

'qui habuerunt verbum DEI in fe, & ex infidüs

N

Cuantuty

q94

lJn-

&

Ü

$88

C*üþ& XJFJ.

|'

1mpxorum pzopter pietatem . mortui; fünt.

V'enit

d 9 p

enlm hora, quando omnes, qui.in- monumentig

dens. i á

dona ia di

funt, audient vocem Fili DEI,. & 1emrgent, Et

non folam in eo, quod dicebant : -Qui de(truit tem-

van mort

plum, mentiti fugt, fed etiam illud, quod dixerunt;

us ?-

Et ego in triduo rezmdificabo ipfuüm.

Neg: enim

b fpaemi

dmt, rexdificaturum fe templum, fed refüfcitatue

un, & 3

Tum.

Sermo enim zcdificationis non oftendit fübis

eim., "Vi

taneum opus, füfcitationis autem oftendit.

Et qui

filuos. fec

Videlieet

quidem deridebant, dicebant: Salua te ipfüm: ipfé

autem accipiens virtutem a Patre, & hoc fecit, &

t potuit,

amplius.

Cun&is enim capientibus verbum: füum,

we, &

falutem fuam oftendit.

Et illi quidem deridentes

frin Ren

dicebant

Si Filius DEI es, defeende de cruce.5

turdb'es

ipfe autem Filium . DEI fe deridentibus quidetm non

quid àgeh

oflendebat, oftendit autem. credentibus fibi; poft-

quod dicel

quam dlf'penfault

qu& oportebat eum difpénfare

0H

in tribus illis diebus, poftquam defcendens ad'infe«

pag D!

fOs, mortificatus corpore, viuificatus eutem in

fpiritu, fpiritibus, qui erant in carcere, pr&dica-

C0

uit, quod non crediderant ahquando quando- ex-

fpe&abatur patienia.DEI in diebüs Noe, cüm fa-

àk Fl

T

bricaretur arca, in qua pauci, id eft, oGo anime

fünt faluati per aguam,

FKt non éft dereh&us illie,

fcu&; iþfe dicebat: Quoniam nor derehnques animam

wr

À

meam in'inferno. Oportebat aütem. eum & afcen-

L.

jum

dcre

Veniat m

Uffio

n5

Cor f demnmes de Pal7 D

9

Y t

. deré 'ad pfopmum Patrem, &: DL.VM vt afcen-

Jtentis

dens in altumY captiuet cáptiuitatem , & acc1p1at

&t F

dona in homines, & poft hec oftendat, fe fortio-

Inüit tem.

rem morte, . d:cens ad eam : Vbi eft mors aculeus

tixernt

tuus ?. Similiter autem ceteris prætercuntfbus $03*

Vec-eniq

blafphemantibus ) eum, ^ Principés : quóque ! Sácerdo-

o o

tüm, & Scribe pretereuüntes, & ipfi dicebant ad

d fübia

eum

viéti- virtatibus" antégeftis ab 'eo't- /Alios

Ecqui

faluos: fecit ; ^fe^ipfum- faluum- facere- non - poteft;

m: ipfé

Videlicet: non credentes, quioniam, quialios fülua-

fecit, &

re potuit, multo-amplius'poterat & fe ipfum fal-

nt um

uare, & promittebant, fe credituros in eum, qua.

leridentes

fiin'Regem Tírael

fi defcendens a cruee' videre-

E enoe:

tur ab eis;

Ipfe autem non' curabat indignum ali«

Qefn nott

quid agere propter derifionis lnluriam, "&*fücere,

i, pofl

quod dicebatur ab eis; extra rationem; & ordinem.

fipénfire

ORIGEN ES i cit. l(löuuï Maftb.. Dm. I1I,

vad infes

— pe. o?1. 92.2.

autem n

pedo. ]

CONS IDER ATIO CCXLVIH

3do ex.

tün fs

St lews DEZ 655 defcmde de eruta,

MATTH&

: anma

(XXVTI: 40.

]

i

-

us illi

egutudo fuper'bomm 121&1 efä confqma ehumx»

5 animim

A

26

; dium e;iem: confitentur

L-..b

rotl

; quiaysegrotant

t af

d

; Veniat medi icus, & fanet sgrotos

Medicus quis?

Do-

g5

(

$90

Cdf/[lf X y I

Dominus nofter IESVS Chriftus.

Quis Dominus

CON

nofter IESVS Chriftus? Ille » qui vifus eft.& ab eis,

a quibus crucifixus-e(t,-

Ille, qui-apprehenfüs , CO«

&i Fs

laphizatus,' flagellatus, f'putls illitus, fpinis corona-

tus, in.cruce fufpenfus mortuus ,. Jancea-vulnera-

U

tus, de cruce.depofitus, . in fepulchro ,pofitus,

Il-

Q

i i

le ipfe Dominus nofter. IESVS. Chn[tus, ille. ipfe

plane, & ipfe eft totus medicus vulnerum. noftro-

mifi

rum, crucifixus ille, cui infultatum eft, quo pen-

Joc?.n0|

dente perfecutores caput .agitabant,

& .dicebant ?

riufipien

Si Filius DEI eft, dcícendat. de cruce :

ipfe eft tov

fipigs €

tus medicus nofter, ipfe plane.

Quare ergo non

pictate

ficitn g

oftendit infültantibus, quia ipfe erat Filius DEI

vt, fi fe permifit in crucem leuari, faltem,-cum illi

polfe

dicerent

fi Filius. DEI eft

defcendat de cruce,

ilum m

tunc. defenderet

dcoit ii

& oítenderet eis, verum 'fe effo

Filium .DEI, quem illi aufi fuerant irridere ?. INo-

Quomod

luit.

Quare noluit ?. nunquid quia non. potuit ?

08

DEI.ef

potuit plane

Quid eft enim amplius ,-de cruce de-

fcendere, an de fepulcliro refürgere ?. Sed pertulit

quid-ft |

infultantes :. nam crux non ad potentie documen-

foyidere

Ibi

(cerdt

tum, fed ad exemplum patientie fufcepta. eft.

Vulnera tua.curauit, vbi fua-diu ertulit:

ibite a

VC noter

morte femp.n;crna fanauit ,

vbi temporaliter -mori

hat o

pon inte]

dagnatus ,eft.

&. . VG ESTINVS. Tdtigt.

III in - loann

cuit-t

Tom.. IHI. pmt IT psg. 305.

(JL ! ne]m

CON-

Confider atibnies de Paf 'Dom.

$01

Jominy

CGNSIDERATIO CCXLIX'

tibe

(l (

Si lezus DEl es, defeeude de eruce,

LOC. CIT.

COTODA

Yulnergs

uoniam non videbit interitum, cum viderit

5,...]l

(Q

fapientes amorientes) ^:Ifte, qui laborauit

ie ipfé

dn.sternum, & viuet in finem, non videbit. inte-

-nofito

rium, cum viderit fapientes morientes, quid eft

hoc ?.non intelliget, quid fit interitus, quando vide-

U0 pe»

chant : ]

ritfapientes morientes

Dicit enim fibi: Ifte, quia

e eft tov

fapiens erat, & cum fapientia inhabitabat, & cum

170 non

pietate DEV.M coluit, punquid non eft mortuus?

i DEI

faciam mihi ergo bene, cum viuo, nam fi aliquid

cum il

poffent, qui aliud fapiunt, nón morerentur

Videt

? que,

ilum mori, & non videt, quie fit mors.

Non vi-

V fe efio

debit interitum ,. cüm vederit fapientes morientes,

RN

Quomodo ludei- viderent Chriftüm pendentem in

dicefites: Ifte, fi Filius

potuit?

€ruce, & contempferunt ,

füce de

DEI .effet

defcenderet de'cruüce, non videntes ,

pertali

quid fit interitus

Si viderent, quid fit interitus .j

ycumen.

fi:viderent.: .ille moriebatur. tempor

itery.vt reuds

r --b

Mifcerét in sternum ; illi viuebapt- temporalitera

yt morerentur in aternum.,

Sed.quia ilum vide-

irtet

er-imott

bant morientem , non videbant interitum , id .eft

non intelligebant, quis effet verus ínteritus.

Quid

) dtt

dicunt etiam in- fapientia ? Morte turpifima con-

demnemus ilum, erit enim refpe&tus ex fermoni

(

bus

N

Ü

$92

Copu XVYI

GC

bus illius

fi enim eft vere Filius DEI, liberabit

illum de manibus contrariorum : non permittet mo-

ii

ii Filum füum, fi vere Filius ipfius eft, « At vbi

jHLM,

viderunt illum in cruce, infültantes fe, & illum

J

non defcendentem de. cruce, dixerunt: Vere ho-

3no fuit. Di&um efc & vtique potuit defcendere

de cruce, quia potuit de fepulchro refürgere : fed

enejs

docuit nos, ferre infültantes, docuit,

aduerfuüs

l

15 Y

11nguas hominum elTe patientes, bibere modo ca-

ftus FU0

hcem amarxtudmzs ;

& poftea accipere fempiter-

affixus €

pam fiüutem, ^ Bibe smger calicem amarum, vt fa-

ifis, a

nus iis cui non funt fana vifcera; noli trepidare,

km n j

quia ne trepidares, prior bibit Medicus, id eft,

in iüdiax

pafïïoms ïmaritudmcm prior bibit Dominus.

Bi-

fcretio: |

bit, qui peccatum non habebac

qui, quod in

tis latton

eo. fanaretur;.non habebat.

Bibe, donec tranfeat

Afphem.

amaritudo hmus fieculi

& veniat faculum, vbi

Chridti &

nulum fcandalum, mnulla ira , nulla tabes, nulla

inftrumel

amaritudo , nulla febris

nulls dolus, nulle ini-

panam,

micitie, nulla feneGus, nulla mors, nulla conten.

d gorit

tio. Labora hic, venturus ad finem

labora, ne ,

honimm

eum non vis hic laborare, venias ad finem , vite

bus'ito

& nunquam venias ad finem laborum.

pitést

S. AVGISTINFES. Enarrat in P/abin. XLVII[.

enofte

Sgym. I T. Iz/ AT MP ET N

!

b

Do-qute

-

e

Wtor pe

CON-

Confiderationes de Paff.. Dom.

$93

libtrobi

CONSIDERA TIO. CCL

Ut mo.

Sunliter C? Principes Sacerdotum illudentes cum

At vbj

& ilum

Jüribis, g. fünieribus dicebant :

- "lilog J&luos

f&cit , fe ipfum non. poteft jahmm faceie,

Y &re ho

MAITH, XXVIL AI. 42-

fcendere

r* fed

eractis itaque ommbus, que diuinitas fieri car-

adnerfüs

P

nis velamine temperata permifit , IESVS Chri-

0d0 3

ftus Filius DEI cruci, quam etiam ipfe geffarat ,

empiter

affixus eft, duobus latronibus , vno ad dexteram

LA

ipfius, alio ad finiftram fimiliter crucifixis : vt ec

vpia

iam in ipía patibuli fpecie. monftraretur illa; qua

id et

in iüdicio ipfius omnium hominum eít facienda di-

li

fcretio; cum & faluandorum fipüram fides crédén-

quod in

tis latronis exprimeret ,. & damnandorum formam

tratfeat

blafphemantis impiétas pranotaret.

Paffio 1gitur

m, vbi

Chrifti falutis noftrz& continet facramentum.,. & de

, tll

inftrumento , quod iniquitas ludeorum parauit ad

jl ani

ponam, potentia Redemtoris gaudium nobis fecit

Contea

ad gloriam : . quam Dominus IESVS ita ad omnium

a, D6,

homünum fufcepit falutem., vt inter clauos, .quie

j Vite,

bus'ligno tenebatur affixus; pro interfeCtoribus fuis

paternz clementie. füpplicaret,. & .diceret.; Pater

LVTl

ignofce illis , quia nefciunt;: quid faciunt.

— Princie

pes autem -Sacerdotum, quibus mdulggntzam Sal

uator petebat, fupplicium-crucis irrifionum aculeis

afpe-

H

$94

Caput XFI.

do p

afperabamt &in quem manibus amphus fieüire" nón

eudiisi,

poterant , hngum um tela iacicbant, dicentes: Alios

de ctuce,

faluos fecitj fe ipfüm non poteft faluum facere,' St

$

Rex Iftacl eft, deícendat nunc de cruce, -& cre-

dimus ei.

Dui.

De. quo etroris. fonte

ludei;. de-quo

inuidiz lacu talium blafphemiarum venena pota/tis ?

C0

Quis vobis magifter tïradldn:K quz do&rina perua-

fit, quod illum Regem lrael, illum DEI F'ilium

$ u 1

ctedere deberetls, qui fe crucifigi non fineret,

auta crucifixione clauorut liberum excuterct ? ] Nou

hoc vobis legis myfteria, non. pafchalis obferuane

Ticit

tie ficramenta, nec vlla vnquam Prophet"trum ora

fp

Cecinerunt ; fed illud vere, abundeque legiftis ,

fortitery

quod ad deteftabilem veftri fceleris impietatem, &

me forti

ad voluntariam Domini pertinet paffionem.

Ipfe

pheinias |

enim per Ifaiam loquitur: Dorfum mieum dedi ad

irio, &

flagella, máxillas meas ad palmas,. faciem .autem

enim fn

ineam non auerti a confufione fputoruim

Ipfe per

JDauid: Dedérunt, inquit, in efcam meam. fel

&

Yol capl

fulü eft

in fiti mea potauerunt me aceto.

Et iterum : Cir-

Vüm at

cümdedetunt me canes multi, conühum malignane

tium obfedit me.

füpelit

Foderunt manus mcas, & pcdes

igitabas.

teos, dmumerauelunt omnia offa mea.

Ipü Vero

&put C

eonfiderauerunt, & infpexerunt me, diniferunt fibi

Ihquit, ]

veflimenta mea, & füper veítem tneam mlferunt

fortem.

Et ne fceleus tartum Vefcm Vldeatur Or-

T img

do

efHOc,

Confi deratzones de Paj/ Dom,

595

Tre ny

do predictus, nulla autem potentia prenunciata

3 Aios

crucifixi, non quidem legiftis ? Dominus defcendit

C g

de cruce, fed legiftis : Dominüs fegnauit a ligno.

i &C[u

$. LEO MAGNVS. Sem, IV. de Paf

de:qiy

JDom. pag.. 123.

poat

1 pertua

CONSIDERATIO CCLI.

I LUg

fineret

Si Rex Jraech-ef , defrendat de: crüce, & credz—

muüs-ei.

LOocO CITATO.

t2N

Jiswilis

icit Leo de tribu Iuda,

TUm ofá

V

Vicit plane malitiami

fapientia, . attingens a-fine víque: ad-finem

IC i 3

fortiterj & fuauiter vniuerfa difponens:: - fed-pro

itet,

me fortiter, fuauiter mihi;

Vicit-ludteorum blaf-

,. lpfe

deg (ld

phemias in patibulo, fortem: armatumr alligauit in

atrio, & de.ipfo mortis irnperio triumpliauit

Vbi

1 -aUtem

enim fünt opprobría tüa ludee:? vbi fünt Zabule,

[r(e pet

vafà captiuitatis ? vbi eft mors vi&toria tua ? Con-

fd

fufus eft calumniàator, raptor fpoliatus eft. :.-INo-

r n

üum genus potentiz ! hactenus victoriofa mors ob-

quignate

ftupefcit.

Quid tu Iudae, qui pridie ante crucem

y priet

agxtabas caput facrilegum ? ..Quid verum horninis

pu Vero

Caput Chriftum exagitabas opprobriis ? .Chriftus ,

üni fbl

inquit, Rex Ifrael, deícendat de cruce.

O vene—

niletur

qtur ot«

nata lingua , verbum mah*xæ fermo nequam ! Non

eft hoc, Caiplia;:quod paulo ante dicebas: Éxpe-

[

dit,

*

-

æ96

Caput X V J.

[

dit, vt Vnu., mouatur homo pIO populo, &.non

dootum;

tóta. gens pereat

"AC 111uc' qma mefdacium nofi

od ferip

erat, nori loquebams de* propno, non a-temetipfo

depit !

"

diceba

Si Rex Ifiacl 'eft, deftendat de 'CTUCC »

bt* Al

hcc plane tuum eft; mapis autem eitus, qui men

b ao faccf

da*( efï ab initio,

de enim confequethæ Vldc.

b-em falut

tur habere vt defcendat,

fi Rex eft, & non rm-

Faf t d

gis afcendat ? Sic non meminifü, fe1pcns anuque,

^itünti p

quatii COnfmus abftefferis olim, cum.dicere prg-

aCC mart

fumpfifies :

Mitte te demfüm &: Hec O'nma ti-

Wt p

bi

dabo, fi procidens adoraueris me? Sic tibi, Ia-

f pititu

dæe, eïadlt, quod audifii , quia Dominus. regna-

E Nout, t

üit à hgno, vt Regu*n abneges, qwa mdnc* in

Atfionem

hcno ?'Sed forfi 1tan eéc audift, quia non Iudæ]e

h corona

fed natlombus ha.c .mnvncnaao debebatur.

DICI-

1 finga

n natxombus , Quia Dommus regnauit

P. mqmt

tim p

à ligno.

Mesito pmmäP titul um *'cgm Prifes gen-

(ine dobit

tilis lnfarlpilt hono, nec potuit lud&us, vt voluit;

Chriftts 1

corrumpete tituli mfmptlone*n, nedum impedire-

loxipi,

Dominicam paff onem & noftram redemuonem*

Def(.endat, inqüiunt, fi Rex Ifael eft, immo Ves

tljong,

dulonum

fo quxa Réx Ifrael eft,

titulum regni non deferat,,

RU

Vngam imperi nom deponat, cuius nimirum Im-

Dritta t

perlum fuper humerum eius,

ficut pracinit 1faias z

änäu if

Noh, inquiunt Hldæl ad Plldtum, noli fcribete z

b

^E diteig ï

ch Iuäæorum, fed qun ipfe" dixit : Rc*:üm Iu.

Wil AU uU

R NU GAUAN

*

[ um

&

dao--

Confiderationes de. Paff. . Dom,

597

3 &non

cim 10

» diofum ; & Pilatus : Quod feriplt, ftripfi, Si Pilat;s,

t

'squod feripfit, fcripfit, Chriftus non perficiet, quod

.

"incepit ?-[p/e enim cepit, & faluabit nos. — Sed di-

le s

feunt*- Alios falüos fecit, fe ipfum non poteft fal-

Qui mep L

iuum facere,

ïm'æ Hüc.

Immo vero, fl defcenderit, memi-

*nem füluum faeiet. ^ Cum enim faluus effe non pof-

n f

Hfit, nifi qui perfeuerauerit vfque in finem , quanto

E

*minus potérit effe Saluator ? Alios érgo faluos (x-

Ctfe D«

"eit: nam faluatione, cum fit falus ipfe, noón indi-

Acmnia; u

"Bet: " Operátur falutem noftram; tec &audam deef

tii,

us TT

Te- patitur füerificio vefpertino hoftie fàlitaris,

ANouit, inique, quid cogites,

Non dabit tibi oc-

Tanet; i ^

"eafionem fürripiende nobis perfeuerantis, que fo-

1 Iudæig ;

la coronatur, Non faciec obmutefcere pr&dicato-

,. Dit

rum linguas, confolantium pufilánimes; & dicen-

Tegnauib-

tium íingulis: Tu locum tuum ne defera$, quod

xies gete d

"ine dubio féqueretur, fi refpondere pofient, quia

VLyoluis"

Chriftus füuum deferuit.

Proni'epim funt fenfug

impetit

bominis, & cogitationes in malum.

Siné cauía ,

mtionegq(i

maligne, parafti fagitta$ tuas in pharetta : & diíti.

o Yer "

pulorum fufpiria cumulas opprobriis luda&orüm. ll

| defe;

V

^'|- M quippe defperant, ifti im'þzfo;)erant; Sed .Ch';*ïïtö

jrum X «

cneutra téla nocebunt. Aliud tempus elegit confor«

tlis: | tandis difcipulis, & alind' aduerfariis confatandis,

ibe: T Interim patientiam magis exhibet, humilitatem

isle] commendat, obediéütiám irplet;: petficit chafita-

1

Ü

"u

rEk

tem.

$98

Caput. X 1.

tareitur

tem.

His nempe virtutum gemms quatuor cornuüua

crucis .ornantur: & eft füpereminentior charitas s

lirari . qu

a.dextris obedientia, patientia a finiflris ,. radix

Jitopimiot

virtutum humilitas in profundo.

His ditauit tro-

mml vel.ii

pheum crucis confummatio Dominice- paffionis

quiomi i

eum ad ludeorum blafphemias humilis, ad vulnera

dibos, &

pauens , intus IIIIO'LHS, clauis. exterius pungeretur.

hac dicet

Commemo!

Nam & charitas in eo perfecta eft, quod pro amie

videbantu

cis animam pofüit ; & obedientia confummata, cum

iudlinato capite tradidit fplritum, factus obediens

lei 0i

víque ad mortem.

infrmus e

S. BERNARDYVS. Serm, in die j?mäo Pe-

per CONLT

V65, üIITC

febe. Volum. L. pag. $92. $93.

mere, vel

s pet

CONSIDERATIO CCLITI

que tunc

4lludebant autem ei C? mülites accedenies , & atte

HIHW, y

Si tu es Rex Tudeo-

a COg

tum offerentes ei," && dicentes

rum, faluum 1e fac. Lucm xxur 36. 37.

illum pior

illum pro

fcelefti, & exfecrandi

An Prophete noàn

ba"t, h

liis affece

erant Prophete ? an iufti non iufli, quià

Vitente (

DEVS illos ex periculis non eripuit ? Atqui erant

þer VEtIDor

etfi paffi fint

Quid infaniz veftre par fuerit? Nam

d veiba

fi illorum gloriam non labefactarunt illata illis peri-

Tiioris. e(

€ula, & mala, fed Prophete erant, etiamfi illa pa-

te-

Confiderationes. de*Paf]. Dom.

$99

T COrua

terentur; multo magis non debebatis de boe fcandas

duarity

lizari, qui & faétis, & verbis fuis falfam hanc repu.

$, Tadig

litopinionem. Attamen hzc dicentes ,. & agentes;

QUit ts

nihil vel in ipfo tempore facere potuerunt.

Certe

Xuflonis

(qui omni iniquitate corruptus erat,. qui vitam in.ca»

] vulneg

Uibus ;; & fepulchrorum effoflionibus degerat, cum

figcretut

hzec : dicerentur ;;ipfum . confeffüs eft ^.& regnum

pto attjs

cómmemorauit, plebsque illum lugebat. Quanquam

i, Qu

videbantur.res geftze contraria fignificare iis, |qui

Obedigné

myíterii oeconomiam non nouerant, qued nempe

Attamen veritas

infirmus effet ,^ nihilque poffet.

fnto Dv

per contraria etiam praualuit,

Hzc igitur audien-

tes , armemus nos contra iram, & furorem,

Si tu-

mere;, vel inflammari cor tuum videris, fignaculo

crucis pectus tuum. munito : memoria repete illa ,

IT

que tunc contigerunt, & hórum memoriaà iram.o»

fs

mnem, vt puluerem excuties :- cogità verba, &

Jule

getta : cogita, illuín effe Dominum, teque feruum

illum propter te paffüm eífe, te. propter te ipfum $

h

iluum pro ii$, qui beneficiis affe&i, ipfum crucifige-

vbant, te pro ipfo; ijllum pro iis, qui ífe contume-

ete f02

lis affeccrant, te fepe pro iis, quos lefifti ; illum

fi, qui

Vidente ciuitate, immo populo toto ludeorüm,

qi ert

i? N

peregrinorum, indigenarum , quibus benignitate plce

jlis p*

ma verba protulit, te paucis pre-fentibus * & quod

f a pée

maioris efle contumelie videtur, quod derelictug

rra

ht

f

6oQ

Caput XPF1

fit a difcipulis.

Nam qui antea jpfüm colebant,. re-

fire po

flerunt; inimici vero, & aduerfarii in medio pofi-

calcitrat

tum , conuitiis, rifü, illfionibus dehoneftarunt,

4 inburt

Judei milites, hinc, & indelatrones : ambo quippe

2on fan

latrones ipfum probris, & contumeliis afficiebaut.

sffetti fü

f contur

Quomodo ergo Lucas dicit, vnum e& latronibus

alterum increpaíle ?

Vtrumque fattum eft: pnmum

10CImUs

enim ambo exprobrabant, poftea non item.!.

Ne

pulus pr

putes enim ,. ex quod'xm pa&to rem gd*cam fmfï'e 2

benefici

aut latronem uon fuiffe latronem ,. a contumehæ

fiis dlip

illud tibi declarat: fuperne in cruce latro erat, &

pretetib

inimicus , fed repente mutatus eft. Hoc 1g1tu1 Q«

ttones 1!

mniatecum reputans philofophare. Quid enim tan-

dem ille

tum pateris , quantum Dominus tuus ? An publice

operibus

vituperatus es ? fed non cum. tantis contumeliis,

tinto- m

Verberibus cwíus es ? fed non toto corpore, ne-

que admi

que ita nudatus, & flagellatus,

Si autem colaphis

Q

cifus.es; at non illo modo. His adde, a quibus,

dmenir

quare, quando: & quod grauiffimum eft , dum h«c

füete fer

fierent, nemo petulantes ar guebat vel increpabat ;

fte got

contra vero laudabant, fimul ridebant ,. fimul illu-

fem.ven

debant, & vt arrogantem , ac fedu&orem, qu: non

Pertedu

poffet di&a fua. operibus comprobzue, fic conuitiis

quibpe

impetebant.

Ile vero ad omnia tacebat , magna

T mile f

nobis remedia parans ad patientiam exercendam.

tuu' ? D

Sed nos hæc audzentec, ne feruos qmdem noftros

hlba b

ferre

Confidarationes de Paf). Dom.

6ot

b:nt, te

ferre poflümus, fed plus quam onagri infültamus ;

XiO ofi

calcitramus , circa ea, qua- nos fpe&tant, crudeles,

la,

& inhumani: ea vero, qug ad DEVM pertinent ;

0 Qüippe

non tanti faciehtes : circa amicos etiam fimiliter

Tciebart,

affecti fumus.

$i quis nos offendat, non ferimus;

ironibus

$i contumelia afficiat, plus quam, bellua qu&uis fe-

! primum

Difci-

rocimus , qui tamen hec quotidie legimus.

J Ne

pulus prodidit, reliqui, illo reli&to fugerunt: alii

n füfe,

beneficiis affe&i confpuerunt; feruus fummi Ponti-

nimeia

ficis älapam dedit, milites colaphis ceciderunt, qui

eu, &

—þræteribant, illudeban£ ; & 'conuitiabantur ei, 1a-

igiür o«

trones incu(abant : & gduerfüs.hec ne verbum qui-

enim fl«

dem ille protulit, fed filentio omnes vicit, vt te

) publice

operibus inftitueret ;-te, ^quánto manfuetius feres,

tumeliis,

tanto magis malefacientes-fiiperaturum , omnibus-

, 1

que admirationi futerum. Quis-enim non miretur

colapti

eum; qui contumelias fert- patienter ? Quemadmo-

4 quibus

dum enim fi quis etiam iufte patiatur , & malum man-

dum hgc

fuete ferat, a multis putatur iniufte pati ; ita fi in-

qepabit;

iufte patiatur, & ferociat; feiufte pati in füfpicio-

ml il

:

nem veniet, & ridiculus erit, vt captiuus ab ira

quinon

pertra&us , -qui-nobilitatem fuam perdidit.

"Talis

| con,uitiis

quippe homo nec liber quidem vocandus eft, etiam-

NU

fi mille feruis dominetur.

Atte admodum 1lle-irri-

tcendats

tauit? Et quid hoc ? Tunc.:enim pbilofophiam 'ex-

Y

; nf

hibeze;par eft : cum enim :concitat nemo , ipfis fc-

ferte

34S20-

If 3

j

602

(

Coput X ]

ras manfüefas videmus: non fempet enim ferociünt.

CON

fed cum quis ilas concitauerit, Nos quoque, fi tunc

D qua

tantum quieti fümus, cum nemo no$ concitat, quid

" amplius przeftamus ?. Ill enim faupe iufte indignan-

tur, & excufari poffünt

nam commote, & pun-

VOf

é irritantur

Pratereà rationis funt expertes, &

ex natura feritatem haben

Tu vero fi ferocias

Q

[

vnde quefo, poteris veniam confequi ? Quid mali

vuciatus €

paffus es ? Rapinam ? ideo ferre oportet, quia ris

niiguo, ?

eis lüucraberis.

Sed in fama lefus es ? Et auid hoc?

lïgunt m

. x d

Non enim minor ideo es, fi philofopheris

Si vero

eompelcu

nihil damni pateris, cur irafceris adüerfus eum , qii

nihil tibi infert mali, fed quid etiam prodeft tibi ?

Tigamus )

Qui enim honorant, molliores nos reddunt

fi non

gentes h

vigilemus : qui vero contumelia afficiunt

& con-

pofüiffe,

temnunt

aliter. di

eos, qui fibi attendunt

firmiores red-

dunt

Danicl (

Nam defides magis leduntür laudati, quam

contumei

affe&i : Qui ledunt, fi vigilemus, no-

i (ünt

bis philofophie caüfa funt: qui vero laudant, ela-

tem víiti

tos reddunt, arrogantes, vanae glorlæ cupldos, dé-

& tuftici

enim eff

fidés, animo molliores,

eltanit

$. CHRYSOSTOMFS, Honil. LXXXPIH.

tos Dom

&ias LXXXVIIL in Mattb. Tom. FII. pag. $20. &fc.

Vius int&

CRNOR

sf

st

um

N

l, Q

tult

&O ,. n

dICl, fed

CON-

a

Con/idemtz'ones de Pafl, Dotn,

6053

feïocism,

SCONSIDERATIO CCLHL.-

le, (l tune

lt quid

E qui cum e0| erucifixi erant , conuitiabantur . ei,

indigngpe

MARCL XV. 32.

, & p

pertes, &

uomodo, qui cum eo crucifixi erant, conui-

Q

ferocias ;

tiabantur ei, quandoquidem vnus eorum con-

viciatus eft fecundum Lucze teftimonium ( res a

Quid if

qui m

ambigua , neque enim defunt, qui de troque latrone id intel-

quid hoet

digunt , t ex loco D. Cbryfo/lomi mox allegato coniicimus,

- Gived

€9. ex.altero D. Cyrilli textu. infra. patebit , ) alter. &

compefcuit eum, & in DEVM credidit ?. nifi intel-

eum , qi

af ti?

ltigamus Mattheum , & Marcum breuiter perftrin-

, frng

gentes hoc loco pluralem numerum pro fingulari

, & o

pofuiffe, ficut in epiftola ad Hebrzos legimus plu-

)ores td-

raliter.di&um, clauferunt ora leonum , cum folus

in, quat

Danicl fignificari intelligatur, Et plüraliter di&um,

fnis, T0

fe&i funt, cum de folo Efaia tradatur.

Qui.d au.

dant, eli«

tem vfitatius , verbi gratiay quam vt dicat aliquis ,

& ruftici mihi infültant, etiamfi vnus infultet ? Tunc

idos, dés

enim effet contrarium , quod Lucas de vno mani-

XXXPH,

j*eftauit , fiilli dixiffent , ambos latrones ' conuicia-

tos Domino , eum non poffet füb numero plurali

a fff

vnus intelligi.

Cum vero di&um eft, latromes,

vel, qui cam eo crucifixi erant, nec additum eft

ambo , non folum, fi ambo feciffent, poffet hoc

dici, fed etiam , quia vnus hoc fecit, potuit vfita-

)N

rra4

to

604..

(

t—qïlggculiionïs modo per þluralem nümérum fignifi-

P

cari. Quod vero, Luca atteftante,. vnus latro Do-

&WL Tæn'

minum blafphemat, dicens ; Si tu. es Chriftus , Kale

uum:fac temetipfüm , & fos.5 alter- véro illüm

CÓN

digna inue&ione redarguit , & Dominum fidcli fup«

Iuv

Plicátione precatar, dicens: Domine, memento ineiy

cum. veneris in regnum tuum ,: v(que-hodie geri i

lia

Ecclefia videmus, .cum mundaris ta&i affictionibus

, fuclvtm

veri fimul , .& fal&. Chriftiani;,./illi quidem , :qui fj

hij

&a mente .Dominice. paflionis faeramenta geftant ,.

N

ajltos

ad prefentis. vite gaudia: cupiunt. liberari a Domis

M

d

fple

no,.. At qui fimplici intentione eum Apo&olo-nöw

gleriantur, nifi in cruce Domini noftri, ita potius

obfcuritat.

toturü te]

& prefentibus erumnis optant erui;, vt fpiritum

füum in-manus füi cormmendent eué&oris, vnaque

termnum

cum ipío regni coleftis defiderant effe participess

to5-etiam

Vnde bene illé , qui fide dubia Dominum precaba«

ilibute v|

tur, funditus eft contemptus a Domino , neque vls

confpeyim

la refponfione dignus hábitus.

At. vero preces-ils

Üine ceffá

tultotugi

lius,. qui eternam a fe falutem querebat, piamox

Qitt, v

Dominus exauditione füftipere dignatus eft. . Quig

nimirum , quicunque-in tribulationibus pofiti , tem«

quis-petd

poralia tantum a Domino folatia requirunt tempora«

Vel Quis 1

libus, fe. pariter, .& &ternis: caudiis priuant.- Quj

& fümii ;

autem. veraciter. bona patrie :cocleflis füfpirant , ad'

boniiión

hec absque vlla dubietate , Chri

à

f'citur, Q

ueniunt,..

m

Tentf oc

Fe-

Confiderationes de Pæi Dom.

66 g*

1 fipnis

VENLRA?B BED.J Lzb. IV. p Mm'-

htio D.

L

cum. Jom. P. pag. 204.

iftis; &

'ero lm

CONS[DERATIO CCLIV

fvl i

KMb t i

Vm:s "autem- de^bis, qui pendebant Jatronibis ,

lie n

bia/phemabát - ä«um, (lzcem 1

Si-du es Chrlftus , faluum

ittionibus

- fac temetipfun ; *&'99 Hos.

(gä)ondens autem . alter

yqi-fs

increpabdt" eiin (9c.

LüCE: xxm. 39. 49«

Ee(lant

4 Donk

ultos videmus quotxdxe, qui iuftitiz Tuce re-

ftolonog::3

M

fplenden

& tamen ad firem füum nequitiz

à o

obfturitate tenebrantur: & mültos cernimus pecea-

" fpirituti :

torum tenebris obuolutos, & tamen iuxta vite füc

; vnique:d

terminum repente reddi luci iuftitie liberos.

Mul.

utidpeto d

tos.etiam noulmus femel inuentam viam lu&ltlæ

t précib -

ilibate vfque.ad mortem. tenuiffe, & plerosque

fiue u

(:onf'pexmlus vfque ad exitum cepta femel 'crimina

fine ceffatione cumulaffe.

preesil 2

Quis vero inter ifta oc-

piraot

cultorum iudiciorum nnbila,/ mentis fuce rádiurm

j Qui

gnittat, vt aliqua Confideratione difcernat ,^ vel

ttits

quis perduret in malo, vel Quis perfeueret in bono,

teniforts

vel quis ab -infiniis conuertatur ad fumma, vel quis

& fümnis reuertatur ad infima,

Latent h&c fenfus

r

notjad

hominüm , nés-quicquami de culuslibet fine'« cognOb

jte, p

fcitur , quia diuinorum iudiciorum abyffus: humanæ

mentis$ ocule nullatenus penetratur.,

V;&emus nai-

"

-

Ir$

que

4

606

(

Caput XET. :

que, quod illa aduerfa DEO gentilitas iuftitié luce

ais Q

perfufa eft, & Iudea dudum dile&a perfidie eft

voc Q

yitate. to!]

no&e cecata.

Scimus etiam, quod latro de pati-

fe.aon f

bulo tranfiuit ad regnum , Tudas de apoftolatus glo-

fatione, .

ria eft lapfus in tartarum, Rurfüumque quia aliquan-

tes pung:

do fortes, que ceperint, non mutantur, & la-

tronem nouimus alium perueniffe ad fupplicium ,

Qui timel

& Apoftolos fcimus percepiffe propofitum , quod

aperte d

defiderauerant, regnum.

Quis ergo difcutiat, in

mere D

qua via habitet lux, & tenebrarum quis locus fit, vt

$6

Mya.inc

ducat vnumquodque ad terminos fuos, & intelligat

femitas domus eius ? Video Paulum ex illa perfe-

CO

quutionis fzuitia ad gradum apoftolatus vocatum ,

& tamen fic inter iudicia occulta formidat, vt re-

Tapmnia

probari fe, etiam poftquam vocatus eft, timeat.. Ait

TW u

enim: Caftigo corpus meum, & in feruitutem re-

]

Q m

digo, ne forte aliis pradicans, ipfe reprobus teffi-

T

&iar. Etrurfum: Ego me non arbitror comprehen-

difie, vnum autem, que quidem retro funt , obli.

tus, adea, que fuünt priora, extendens meipfüm,

iif

d deftinatum fequor, ad palmam füperne vocatio-

V

Q

nis DEFin Chrifto, IESV. Sequor autem, fi com-

ttem in

prehendam , in quo & comprehenfus füm. — Ft cer-

Tinte ex

te iam de illo voce Dominica di&um fuerat: Vas

le vero

ele&ionis mihi eft; & tamen adhuc caftigans cor-

Vs miferis

bis füis

pus füum , metuit, ne reprobetur.

nobis

5 (rüte

Confideratiottes: de. Paff. Dom,

6oz

frtie lus

mobis, qui de ele&ione noílra nullam adhuc DEI

Til eft

vocem cognouimus, & iam in ocio: quafi de fecu-

) de pati

ritate torpemus. . Debet profecto, debet.in fpe ef-

latgs glo

fe.non folum fecuritas, fed etiam timor in conuer«

d liquan

fatione, vt & illa certantes foueat ,. & ifte torpen-

i, &h

tes pungat

Vnde re&e per. Prophetam - dicitur:

pplicium

Qui timent Dominum, fperent in Domino

Ac fi

; Quod

aperte diceret; De fpe incaflum prefümit ,. qui ti-

XItaC, m

mere DEVM in fuis operibus renui

Cs fit v

S.GREGORIVS MAGNTVS. Lib. XXLXs

intellgt

Moral. in caput XXXVII. B. Tob. Tom. .pag. 921.932

] perf

OCC

CONSIDERATIO CCL V.

t, VR

Refpondens. autem alter , increpabat eum. dicens s

est, À

AVeque tu, times DEU M , quod in eadem damnatione es ,

QUtemm r

obus If

€g mos quidem iufle, mam digna fattis recibimus :

pic vero mibil mali ge[ft.

LOCO CITATO,

nprehef.

V. 40. 4T.

t, Obl

veipfum,

VOCau0-

idifti fiduciam latronis? Vidifti fiduciam in cr

V

fj com

ce? Vidiíti philofophiam in füpplicio , & pie-

tatem in cruciatu ? Quod enjm fibi prefens, non

Ft eer

ziente excefferit clauis confixus, quis non ftupeat?

at Vas

Tlle vero non modo mente conftabat, íed omni-

"ans O0f

bus fuis reli&is, de aliorum rebus curabat, Doctor

] miferis

j in cruce fa&us, increpansque his verbis: INeque

1095

tu

(

608

X

Caput. XP'T.

qnit i,

m times DEVM. .Ne,attendas, inquit, ad in-t*e«.-

fe ipfumr

zius hoc tribunal: eft alibs iudex inuifibilis, eft in-

tife conf

corruptum tribunal. .. IVe te moueat, quod infra

condemnatus fit: nam füperna non funt huiusmodi,

fplom pr

fomus,

in hoc, quippe terreno.tribunali iufti quandoque

eyingelit

damnantur, & iniufti ponam effügiunt; noxii die

mittuntur, & innoxii afficiuntur fupplicio. Etenim

m (

iudices j velint, nolint, in multis peccant ; fiqui-

ficis , 0

cium faci

dem.vel ius. ignorantes. & decepti, .vel gnari quie

dem;..fed .pecunia: corrupti verum. calculum prodi-

fufpicion

derunt, Superne autem fecus,

DEVS .enim ludex

Tnonione

iuftus , & iudicium. eius. quafi. lux egredietur , non

fic prius.

tenebris,. non ignorantia obfícurantibus,

Etenim

digna fa

m ? 1

pe diceret , eum..infra,damnatum fuiffe, ad. füper-

num.tribunal illum, deduxit.

Recordare illius hor.

Nun g

rendi tribunalis , .ac fi diceret : Ea refpice, nec dam-

ficeris

pationis calculum feres , neque infra ftabis cum cor-

fedipfe :

-dem tuft

ruptis iudicibus, fed iudicium fuperne latum acce-

ptabis... Vidifti philofophiam latronis ? Vidifti pru-

bl ml

dentiam , & doctrinam ?. Confeftim a cruce in co»

tüite in

jum .auclauit,

Deinde.ex abundarti ipfüm incre-

Merent

pans: Non times, dicebat, quia in eadem damna-

16f p

tione. fumus.

Quid fibi vult illud., .quia in eadam

quanta |

damifátione fumus ?. In.eodem nempe füpplicio.

fim a

Nonne:tu etiam es.in,cruce ? Dum ergo. illi con-

&

Quemadmodum

VURRCOR

uiciarziä $ £e iþfum priu:swimpetis.

»-

-

J

enim

u

2

Confiderationes de Paf Domn.

609

. A infe.

enim 15, qui in peccatis efc f älterum eriminetut,

'SJCPEIH

fe ipfüm prius criminatür , üc & is, qui in calamie

od infra

tate conftitutus , alteri ca;amltatem vitio. vertit, fe

itüsmodi

ipfum prius damnat.

Qma m eadem damnatlone

lndogti

fumus. Apoüomam legit ip legem hæc fcilicet

tioxyt di

euangelica verba: Nolite iudicare , vt non iudice-

Etenim

mini.

Quia in eadem damnatione fumus. Quiá

j fiq

facis , .0 latro : dum eum defendis " latromsne fo-

puari qui

cium facis ? Nequaquam , ait: ex fequenubus hane

m prodie

fufpicionem amoueo.

Ne putes enim eum ex com-

iim fudey

munione füpplicii confortém illum peccati feciffe,,

r , noty

fic prius dictum corrigit: Et nos quidem iufte, nam

digna factis patinur, .

Eterim

Vides confeflionem perfe-

&am ? vides; quomodo in cruce ,peccata exuit &

d (üper

lls hots

Nam legitur: Dic tu peccata tua primus, vt iufti

ficeris.

tec dam.

Nemo. coegit illum, nemo vim ipfi fecit ,

Qum cor.

fed ipfe femetipfum protulit, dicens : Et nos qui-

Qum acce:

dem iufte, nam digna fa&is patimur : hic, vero ni-

ydifti p

hil mali fecit, additque poftea: Memento mexDOa

Ce1n Cs

mine in regno tuo,

Non prius aufus eft dxcereo

f 100f

Memento mei in regno tuo, quam per t:onfeiïio-

n damta

nem peccatomm farcinam - depofuxiï'et

deen "

n eadnm

quan'ca fes üt confeflio ? confeffus eft, & parad1-

füpplio.

füm aperult : confeffus et, & tantam accepit fidu-

illi-con

ciam, vta latrocmw regnum peteret.

Viden ,

quantofum nobis bonorum crux caufa fuerit? Ré-

dmoduri

enim

gnura

(

616

Caps XFI

guum petis ? Quid vides huiusmodi? claui, & crüx

futque jj

nime t

in confpe&tu: funt.

Verum ea ipfa crux, inqu

eít fymbolum regni. '»Ideo ipfum Regem voco , quia

j i nank

video:crucifixum. —Regis enim eft pro fübditis mori.

inei Dorm

fic ipfe dixit

Bonus paftor-animam : fuam- ponit

llum, ot

1nIQ fs

pro ouibus :ergo "& bonus Rex animam fuam po-

dhoc enim

nit pro fubditis.^: Quoniam igitur animam füam po-

fuit ideo Regem illum voco,

Memento mei Do-

nigne & f

mine in régno tuo.

fflo: m

dico ,. n

S,.CHRYSOSTOMVS. Homil 4 de cruve,

regno tu

€99lat1*0ne. Jom. IL pag. 406. 4o7.

quis te d

CONSIDERATIO CCLVI

fixum d

bris jactt

Es dicebat ad 1ESV.M : Domine stemento suei , Cutà

fide, o

veneris 28 vegnuum luun.

LOCy: CXf - Y4542»

beant, f

lowes

e ïatxombus, qm cum eo crucifixi funt,. di-

gratid, ..

D

&um eft illud: Et cum iniquis deputatus, eft.

qudilo, Q

Et ambo quidem prius iniqui fuere :

vnus autem

& nonot

effe defüt. Alter enim ad finem víque legüm contemes

deDtentm

ptor, inflexibilis ad falutem : qc ui dum manibus affixus

giftom eí

efï'et lingua per bïafphemas Voces cedebat.

Iudæx

Tictin,

pretereuntes mouebant capita , erucifixo dludcmes,

tibi falus

dum. adimplent, quod fc11ptum erat ; Viderunt me;

ibtrodue

mouerunt capita fua, — Et ille qu1dem vna cum ipfis

Ton ejq

cönuluabatur, alter vero conuiciántemi increpabat $

fuite

P

Confiderationes de Paf Dom,

611

lj t

fuitque ili vite finisj & emendationis "initium ,

5 inqir,

&nimg traditio , & falutis ante alios perceptio, Et

'0C0 , Qu

poft hanc fodalis reprehenfionem ait: Memento

lts mori,

inei Domine, ad te enim mihi fermo eft: omitte

.

i Dotit

illum, obczecatus mentis oculis eft: mei vero me-

ia o

1nineris.

Non dico, memineris operüm meorums

]

L

hzc.enim vereor.

füani Qü-

Homo omnis ad focium vie be-

o ftci Do-

nigne fe habere folet: vis tibi ad mortem focius ex-

fifto: meminers mei, comitis tui.

JNon tameh

dico, nunc memineris mei, fed, cum venéris i

m crzæg

regno tuo.

Que te o latro illuminauit poteftas ?

quis te docuit, vt contemtum , & tecum vna cru-

LVL )

cifixum adorares ? O lucem eternam, qus in tene-

bris iacentes illuminat! ideo & iufte audiuit : Con-

tiel , (

fide;' non quod opera tua fiduciai tibi efficere de-

T

beant, fed quia Rex.adeft, ^qui tibi. gratificatur;

Longe remote rei petitio erat, fed velociffima eft

funt,. d

'gratia.. Amen dico tibit Hodie mecum eris in pa-

yaus. i

aadifo ,, quandoquidem hodie audiuifti vocém mearm,

us autent

& non obdurafti cor tuutn.

Ocyfliine in Adamurn

méonteme

ententiam dixi: ocyflime tibi indulgeo. Illi quidem

bus af

. di&tum eft: quacunque die comederitis, morte mo-

x Jodat

riemini.

Tu vero hodie obediuifti fidei, hodie

llodentess

tibi falus, Ille per lignum cecidit, & tu per lighum,

guntmes

introduceris in paradifum. .Ne timéas ferpentem ,

CU ipüS

non eiiciet te; cecidit enimi de coelis.

Nec tibi

;crepabat L

dico :

fl

6:2

Caþw XFIL

dico.: hoc!' e ablbls fed hodlemecum eris,

COH-

(/0

ïide non. renc:ere.

INe timeas flammeum gladium $

Dülu

reueretur Dommum. Q ingentem , & ineffiabilem

grátiam ! "'nonduni Abraham ille fidelis ingreffus eft,

& latro ingreditur : nondum.Moyfes , & Prophetz,

u

& latro iniquus ;iritrat.

Admiratus id etiam- ante

te eít Paulus dicens :. Vbi abundauit peccatutn;s

1

-fupérabundauit:& pratig, .Qui pertulerunt eftum ,

d A

Aglone

,ondum ingreffi;funt.j & quicirca vndecimam ho-

ram venit, -ingreflus eft.- Nemo obrurimuret ad-

1iitj:

merfus patremfarilias , cum ille dicat: Amice;non

n

& 6j

jon E

fácio tibi iniurizm, -Nonne poteftatem habeo de

doniy

rebus meis:faciendi, quod volo ? Vult iufta opera

facere latro 4::fed eum' mors prseoccupat

non

iud car

£antuim opuS-moror, fed & fidem recepi.

Veni

eitebs t

À OUl

qui:;pafco in.liliis;:veni, vt pafcam in-hortis ó«

xem perditam inueni, eàm in huümero$ meós accie

vox eft

pio.

Credit enim, cum & ipfe dixerit:; Erraui fi

patipur

flï 0i

Cut Ooui$, .que periüt;

Memento me1 Domme »

um veneris in regno tuo,

QUra-

S. CYRILLVS HIEROSOLTM

Cates

rj qu

eby. XIIIL de Chrifio mmjxa, ä* j pulta. n. E

]. Com.

Qd fH

3:. pag. Iy;. 1,08-

Ui Thic

.

i

/.

-W)

(

(

i, fra

X E

--

arïlwa]f

X/Cu

P

CON-

Coufiderationes de" Paf, Dom.

613

lS. C()n.

C'ONSIDERATIO CCEVITI

pdium :

fbl

Iu diccbat.ad IESFM : -Domine memento mei &

telfus :f

LOC. CIT.

T

rophetæ

lAt Qnte

uid; ergo. facigmus fratres,- nifi vt, "dam tet

XCiLUl,

pusefr, vitam mnutemus ,- & fattà noftra; fí qua

etun ,

mah fünts corrigamus.? Vt, quod fine vllà a 1b1-

nam lo«

tatione VCHtUlU!Tl eft þeCC'ïtOIIbUS

HOS hón 7' ne

Yuret ad«

1iat: füper-quos. veniat : non.quia non erimüs , fe

CC5 DOm

vt.non.tales inueniat, qualibus venturum effé p Lpi

LC

5ree

di-

übeo de

&um-eft; Propterea fL Iudex Vcntnrvm mipàtnr; vt

e1

i ope

13011 lüLlCul'lC quos püi]]d

cum ven

r

Próptet

|(4 non

illud cantant Prophiete,

vtcorrigamur. .51 P'sm*'u e

y ellet; taceret,

N emo

Véni,

) Volerns ferire: di icitj " obferüa.

E

"ii 0

Totum;, Fratres, quod audiuimus per; Scriptutas

*s .

$

08 CC

Vox. eft : DEL dicentis : obferua;

Et totim?

,iuon

jràii f

patimur. tribulationes in hac.vi itd , wm-ïw L

fs.

Jotülne ,

ett 4&orrisere volentis, ne ddmnet. in hne.. 7C

.

o'uxd funt, molefta figpr, horrest;

quam

"

QO nar Ia I

f2*

] h

tur $, qu&e quisque-grauia valde p'?' itur .in Tiac vit

Ut

)m;h

in, comparatione autern acterni ienis pon parud, fed:

pulla funt.

Siue er go nos

ane,!umr W fuc ebms

alii Hagell'mtm , admonemur à Do*nmo

"Omn

£

tha fratres , qua inhac vita infligu

r Dow

admonitiones funt;

& ftimuli corr eé

K

LIOH*S di

Vem t aufcm 1'51]13 atcrnus dc quo CJICLtL.

)

SS

qui

(

614

Caput XPV I.

qui ad finiftram conftituendi funt: Itein ignem

diffet, Y

Confüituit

eternum, qui paratus eft diabolo, & angelis eius

'Tunc a&uri funt quidam poenitentiam.

Nam fcri-

mundum

ptum eft in libro quodam fapientie : Dicent intra fe

qui m di

^

dittum el

poenitentiam agentes , & prc anguftia fpiritus gemen-

tes: Quid nobis profuit fuperbia, & quid diuitiarum

a cilore &

iactantia contulit nobis ? trdnfierunt omnia illa tan-

ef: mut

quam vmbra.

Erit enim ibi poenitentia, fed infru.

cut C a

&uofa: erit ibi poenitentia, fed dolorem babens ,

Av

medicinam non habens.

Nunc eft fri&uofa poni-

3 jum

tentia,. quando correctio libera.

Poniteat te: ad

V ]):731 T

vocem Scripture,

Nam ad vocem prafentis Tudi-

CON

cis fine caufa poenitebit te.

"Tunc iam ille fenten-

tiam dicturus eft: & non erit, quod reprehendas ,

Maneni

quando fententiam dicturus eft. |Non enim tacuit

ante fententiam.

Non enim te diftulit, nifi vt cor-

rigeres te; quando quidem latroni in cruce pen-

as e

)

denti fe mutare permifit.

'unc enim latro pen-

funt

dens cum Domino, credidit in Chriftum, quan-

preli, a

do de illo difcipuli titubauerunt.

Contempferunt

tunt i«

ludei mortuos füfcitantem , non contempfit latro

dentem, c

fecum in cruce pendentem. Non eft ergo , quod

AUs, con|

in fine dicatur Domino : Non me permififti bene

füm corp

viuere; aut: dilationem corre&ionis non mihi de-

Chrito «

difti ; aut; non oftendifti , quid appeterem , quid

Crücifixon

vitarem,

Videte, quia non tacet, videte , quia

depustus

differt,

fuerunt,

[

Confiderationes de Palf. Dom.

615

t jpnem

differt, videte, quia blanditur, hortatur, minatur

r

Cdlis eius.

Conftituit verbum. fuum in füblimitate; per totum

Nan feri-

mundum recitatur vniuerfo generihumano. Non eft,

ht intra fe

o

i

qui iam di

vcd

t: Nefc

AVL

i, non audiui. Impletur, quod

Al5 Bemmefi«

di&um eft in pfalmo : Nec eft, qui fe abícondat

dititiarum

a calore eius.

Modo ergo calor eius in verbo eius

ia 1lh tane

eft: mutare modo a calore eius, & non deflues fi-

fed itírüs

| hobens,

cut cera ab igne eius.

S. 4VGVSTINVS. Sem. XXII de onf.

Iofà penie

&t te ad

3. pfami L.XVIL alias farm. CIX. de temp. Tom.

entis Tudis

F. pag. 1t7.

]e fenter-

CONSIDERATIO CCLVIII.

rehendas,

iif tacut

Memenro mei JDomine , cum veneris im regnum

éuunm. LOCO CITATO,

ifi vt core

TUCO petle

affus eft Dominus, & omnes fugerunt.

Fa&i

P

latro pett

funt omnes muti, amore tepidi, timore com-

m, Ui

preffi, paullo poft fugiunt. Alii ergo non agnoue-

empfetunt

runt miracula facientem ; agnouit latro in eruce pen-

|b'4

ipfit atro

dentem, confi

?

M

18 omnibus membris.

Confixe ma-

0 thd

nus, confixi pedes , confixa omnia membra,

To-

if bett

tum corpus in cruce figebatur, & tamen lingua

y mibi de-

Chrifto confitebatur.

Vnus autem locus erat trium

'efil , quld

crucifixorum : in medio Dominus , qui inter ipiquos

ite , quià

deputatus eft: duos latrones hinc , atque inde po-

difat

fuerunt, fed caufam fimilem non habuerunt,

La

$82

te-

)

(

616

Cipit XEL.

Agofe,

teribus: pendentis: adiungebantur , fed longe fepara-

3Unm, n

bantur.

Tllos:crucifixerunt facinora fua, Chriftum

us n n

crucifixerunt peccata. noftra.

VXVerum etiam.in vno

eum in p

ipforàm fatisapparuit, quantum valeret,on crucia-

qun A

tus peridentis ,.fed. pietas confiteritis.

Adquifiuit

tuos delce

latro-in dolore, qüod Petrus perdiderat in timore.

yonquam t

Scelus admifit, crucem afcendit ,. caufíam.mutauit ,

cüces, t

paradifum comparauit, : Meruit omnino cauffam mu-

tabat: al

tare, qui non coptempfit in. Chrifto 6militudinem

COrqa C0

pone.

Iudai contempferunt miracula facientem 3

Confortem crucis.Do-

ftit fuppl

ille credidit in pendentem.

uit, cred

minum agnouit, & in regnum. calorum latro. vio-

'Tunc in Chriíto latro

dete Q

Vl

n.'ll

lentus credendo- vim. fecit.

quod feci

cfedidit, quando fides apoftolica.trepidauit, Merito

fündo va

audire meruit : Hodie mecum eris in paradifo. -Hoc

Magne

lüptre qu

enim 'quidem ipfe fibi non promiferat.

sT

quidem: mifericordize fe commendabat , fed &.ífua

merita'copitabat, ^ Domine , inquitj memento mei,

Vi dg li

cum' veneris in regnum tuum.

Quousque. veniret

?

C0

i

Dominus in' regnum füum , ille fe in poenis futurum

fperabát, & faltem in eius aduentum mifericordiam

Dnjjg

ib fe'feri flagitabat, -Proinde latro fua merita co-

gitáns differebat': fed Dominus latroni, .quod. de-

fperaüerat; Offerebat , tanquam. diceret.:; lu petis,

vt meminerim 'tüi; cumr venero. in regnum|meuts

1 paffie

|

d di

& ego tibi-dico :. -Hodie mecum.jeris in: paradifo;

Agno-

hii

Confideratiónes. dé Paff.. Dom.

617

de lrp dra.

Agnofce, cui te' commendas;j quemi éredis ventu-

j Cul 1 hm

rum, Antequam veniam, vbique füm. Ideo quam-

R. vpo

uis in infernum defcenfürus, hábebo te hodié me-

DOn Crücia

eum in paradifo ,' non alferi commendatum , fed me-

Adquítu

cum. Ad homines enim mortáles , & ad ipfos mor-

n tümore

tuos defícendit humilitas mea;

Deparadifo autem

ii md[alln,

nunquam diíceffit Diuinitas méa

Ita face fünt tres

QUliam fOte

Cruces, tres cauffe :

vnus. latronum Chrifto inful-

litüdinen

tabat: alteffua miala confeflüs ; Chrifti fe miferi-

facientems

'"cordige commiendabat.

Crux"Chrifti in medio hon

emcis.Do

füit fupplicium , fed tnbanal

Infültantem damna-

Jatro.vio

"uit, credentem liberauit

Tinmete infültantes; "gau-

iridio d

dete credentes.

Hoc fáciat Chriftus in claritüte,

it, Merto

quod fecit in hum

Iltate.

Munera diuina de:pro-

do, Bv

fundo veniunt iudicio: müraii ea poffumus , inue-

Mi

fügare autem non valemus, nec explicare.

fed &

S. FVLGENTIVS RVSPENSIS. Serm.

mento 1

FII. de latrone, pag. $67. góg

t Yollret

s fütut

CONSIDERATIO CC

IX

eyIGorGuatn

JDomine wemento uei y. cum veneris in resum zuum.

merfta: CO.

LOC.

CIT.

quoà ie-

ï Üü pET Is

n paffione Domini tres crüces.erant ,

vna pona

m f«

|I

fed difpar .cauffa.

Ad dextram vnus latro , ai

püladl

finiftram alter latro : in medio Iudex, in

4to

ivc

r dmb

]mno

$4 B

pen-

618

Caput XFI

pendens in cruce, quafi pronuncians de tribunali,

qum eri:

audiuit vnum dicentem :

Libera te, fi iuftus es ;

fcipul

audiuit alterum parem fuum corripientem , & dicen-

gnoa Qf

tem: Tu non times DEVM

Nos pro malis no-

Tegnaton

firis ifta patin

nur ; nam ifte iuftus eft. Malam ha.

ate r«

bebat cauffam , & difcernebat Martyrum cauffam

Dona er

fim meit

Quid eft enim aliud : Nos pro malis noflris ifta

nam iíte iuftus eft ? Quis cauffam difcer-

musinh

patimur

habearm

neret Martyrum a cauffa impiorum, pcenam patien-

um bo

tium ? Ifte, inquit, iuftus agnofcitur, nos pro no-

Domine ,

bis patimur, pro malis noftris patimur

$.

vide

quid dicat focio peenz fu.

Chriftus pariter

t M

pendebat, fed non pariter vilefcebat. Agnofcebatur

i. nf

Dominus a pendente. Vnum erat crucis confortium,

Quid dico? Das Chrifto

non erat vnum pramium.

C0

premium , qui dator eft premiorum ? Domine, in-

i

Qu t, memento mei, cum veneris 1n regnum tuum.

Pendentem videbat, crucifixum videbat, & regnatu-

Va

m fperabat. Memento, inquit, mei, non modo, fed

Q

Ti

cum veneris in regnum tuum. Multa, inquit, malafe-

audacior

ci, requiem celerem non mihi fpero : fufficiant tormen-

ta

tnea

10«

rideban

vfque ad aduentum tuum.

Modo torquear

Ille fe differebat

i

qduo il

veneris, tunc mihi parce

e

D.

/

D

h^

Me-

1?

iftus paradifum non petenti offerebat

A0n pote

iL

o mei: fed quando ? cum veneris in regnum

de de cn

^1111

fitio

va A-jc

Et Dominus: Amen dico tibi, hodie me-

cum

Tüfes &U

Confideratiotes di Paff. Dom.

619

tribunaïi,

cum eris in paradifo.

Difcipuli mei dimiferunt me,

iutts s ;

difcipuli mei defperauerunt de me; & tu in cruce co-

n

dicgn-

3 0

gnouifti me, non contempfifti moriturum , fperafti

Maltm ha,

regnaturum. Hodie mecum eris in paradifo. Non

2

*

| euuffom.

ate recedo. Difcreta eft cauffà; nunquid pcni

Bona ergo vox : Iudica me DEVS, & difcerne cauf-

totris ith

fim meam de gente non fan&ta,

Omnes , qui viui-

l

^

C

mus in hoc feculo , laboremus, vt bonam cauflam

D patiere

habeamus: vt fi quid nobis acciderit in hoc fzculo,

X Dro n0-

cum bona cauífa hinc exeamus.

Domine,

"

S. JAVGVSTINFS, Serm. CCCXXVII| I

1 pariter

n

natali Martyr. alias XXVII. ex Sirmondianis, Tom. V.

Yofcebatir

ynfortium,

j)qg. I2$3.

s Chrillo

ine, in-

CONSIDERATIO CCLX,V

JUT? CULT

JDomine tmemnento 1meoi. &c.

LOC.

C1iT.

X Te0mat-

1odo, fed

uam multi cruce ipfius omnium noftrum Do-

Q

mini fcandalizati funt, & nequiores, atque

, miafe-

dUV

ntt

Oa«

audaciores. funt/ facti ,

cum pretereuntes ipfum

(

au

.....

Uvd

W .

irridebant, dicentes: qui deftruit templum , & in

ii*ïcrlcbïï 3

triduo illud rezdificat : alios faluos fecit, fe ipfum

x M

non poteft faluum facere ? Si Filius DEI es , defcen-

n regum.

de de cruce, & credemus in te.

iNec tamen ifti, ex«

iNam o-

hodie me

cufatione digni fuerint propter crucem.

qui

mnes eiusmodi latro accufat: fiquidem ille füblimi

cru-

$ $4

620

Cal/ut X E ]

C

cruci affixum vidit, & non modo flandqhmtus non eft,

deuolati

:d inde quoque

maiorem ad philofophandum occáfio-

bus (1 udu

nem accepit, omnesque res-humanas tranícendens,

n obi.qUie

& alis fidei in altum eue&us, de rebus futuris phi-

JADtUT. AU

lofophatur.

Cunm énim patibulo affixum- cerferet

NU

verberibus cefum

contumeliis affe&umr, felle^po-

dl

tatum , fputis confperfüm , a- tanto populo fubfan-

natum ,'aiudice' damnatum, ad mortem.abductum ,

UA

pullo iftorüm fcandalizatus eft

fed:.cum cerneret

Et (] Vi

crücem ,. & clauos defixos, & tentam fieri. fubfan-

nationem a plebe deprauata, recta 1pfe via-incede-

bat; dicens: Memento meiin regho tuo:' & éi,

aXifT

qui maledicebat,-os occludebat

füaque: peccata

N

Til

€onfitebatur, &'de refutrectione philofophabatur :zid-

Tat predic

quecum excitatos mortuos non vidiffot;-mon ILPTO-

Ju0m 251"

fos mundatos, non claudos fanatós , non maré're-

nfülas,

frehàtum , non diemones-eieCtos jón .paries -multi-

famulati

Plieatos, non àlia, que

TIudaieds - populus fpetfta-

eüm erücicaffixerat

Hic

li, 10

veratj & .cum fpe&taffet

TU VQ

Véro' cuni patibulo affiXum eónfpestfiet9 & DEVM

Pontific

illum^confeflus: eft; & regni rnefinit ,' & :de Tebus

Cemebati

futuris philofophatus eft : at illij'aui-miracula facien-

fuel at f&g

téfr confpexerant, & quos partim vetbis; partimoope-

Capit, (

ribus ipfis-doGrine participes fécerdtj norPmodo'ni-

hilinde vtilitaüis ceperunt, fed eum in'crucem illum

& 1n tri

füftulerint ,. in"exttemum perditionis furit bar atrum

PO*er«t p

&

de-

Qfl] p l

Confiderationes de P12[7 D

621

U op o

As

^

vio

deuoluti

Vádes, vt improbi,

& defides ne ex re-

h occáfio

bus.quidem . vtilbibus fructum ürquc*n percipiant

fte Tdens,

probi autem, ac vigiles, quibus rebus alii fcandali:

A

Itüris þ

Zantur. wmma m.ex illis vtilitatem deccrpaut,

Cetferit

S.CHARYSOSTOMFES. 4 eos.,...

qui Jcan-

j nHC PO

dalizaii fünt: &« dom. I 1T. pag- . $ao

19 fubftn

QQQCCURQ

CONDïDumATIO CCLXI

| CGNTRECT

7w

Et dixit dli 1ES

: hnien-dito dbi: Hodie me-

f'bf&h

la J0CC

ctim eris in parddifo. LUC XXHL. 43.

&ü,

xima iancti

1

AC

i

itronis. huius fides eft

e'peceati

"iv

& ni-

M*

mium commendabilis;'

hat

Nullum de eo audie-

ii

15

ullum

AV

al

VOrrdegno-

rat predicantem ,

LhEIHLC ], IIC"HIHCTIQUL

Inqte

ilum aäDOUCï&f laudantem. "

T'Non regales viderat

infulas

moR]I

non veftium &DD pratus, nomdn lTILDIB"i'Ol'UITI

famulatus, non diuitias , non honores

non pala-

i fa.

itt d

ta, non miracula, non zterne vitwe ab ipfo didi-

& DEVM

cerat verba proferri: quinimmo Pomulvm, milites,

du I(.b l3

Pontifices

fenioresque Hebraorum Ccontra illum

cernebat infurgere, . INam tranfeuntibus óppr obrium

j facien

fuerat factus. Videbant enim illum ; & moueb*m:

" le' opc

capita, dicentes: Vah, qui deftruis tenipfüti DEI

modo'nt

& in triduo ré&dificas illud

Véré propheticum

ejm d.

poterat proferreé fermoneim : F'a&tus funt i défifum

bil attur

h.

Oomni populo, capticum tota die

Latro autem

j

(s

$s5

ifte

622

Caput X

[

ifte, quod magis eft mirandum , eundem Dominum

n

in patibulo tam ignominiofe pofitum , mortique in-

quype

tuebatur propinquum , & tamen poft hanc vitam

Quretüt

ipfum certiffime nouerat regnaturum , proinde con-

foris pf

ftanter aiebat: Domine memento mei, dum vene-

qm

ris in reenum tuum.

Non humana eius verba fünt,

exultati

neque fcientia mortalium acquifita, fed fideliffima ,

actonis

Illa didicerat

hilaris

vera, profunda, coleftis, diuinaque.

reuelante Patre, miniftrante Verbo, & certifican-

fi non.]

Eletctorum beatus ifte portendebat irma-

fültem

te Spiritu.

10grC

ginem , & vnus eorum erat , quibus dicetur a Chri-

fto: Venite benedicti P

bor,

atris mei , þï.)CxplLC regnum,

)uoniam vero

quituit

quod vobis paratum ab origine mundi.

fam

erat predeftinatus ad vitam, merito vitze verba ex

n0rb

ore vitz audire promeruit , dicentis : Hodie mecum

O felix

&no a

eris in paradifo.

latro , quantum tua con-

feflio valuit

quantum DEO fldcs tua exflitit gra-

i/i[w

t2 font

ta? Sineferro, fine cruciatibus, & absque labore

penitentie populorum arripuifti regna , ad vnde-

QUe pi

& mercedem

cimam horam in vinea vocatus

e$ ,

pit, &

fed beati-

prior accepifti

preceffifti non meritis

ü Onlüw

tudinis fruitione antiquos Patres

difcipulos, vide-

pide pr

licet, & Apoftolos.

Inte miferationis fuz affluen-

(s f

tiam Saluator exhibuit

Exemplo tui defperatorum

loc, a

eruditur vita, delinquentium roboratur animus ,

10 erüt

erigitur fpes, exhilaratur affectus, & antiquate

A

con-

Confiderationes de Paf Dom.

623

Ominm

confuetudini male renouatio fuadetur.

Profec&tus

CcUe in

quippe tuus aliorum militauit faluti.

Vtinam mibi

C Yibm

daretur tua, o latro , fc&ari veftigia! O fi Media-

? CO.

toris promererer audire vocem dicentis: Hodie me-

1 YQe

cum erisin paradifo : dies profe&to lwtitie , dies

n fünt,

exultationis, dies, inquam, tripudii, & gratiarum

CitiDmma

actionis mihi effet.

Nempe totus feftiuus , totus

'id

ttei

C

hilaris in Domini mei gaudium introirem.

Quod

TUIlC

l!

fi non hodie, faltem in die exitus mei de corpore,

at imi-

faltem vel poft annorum curricula in paradifum DEI

1 Chri-

ingredi dignus efüiciar. F'ortunatus autem hic pec-

F6gnum,

cator, qui fua confeffione iuflificatus, celum ad-

qm vero

quifiuit, & fanctorum cetibus, non tatis purgato-

'erba ox

ri flammis , affociatus eft: íatis illi videbatur ,. fa-

fnecuim

cinoribus acclamantibus, Ífi de eo in coelorum re-

gno tantum memoria haberetur.

ï*& Con.

Vltra meritum ,

lUL gta

preter fpem , & fupra votum confequutus eft, Iux-

Jabore

ta fontem quippe zternz vite pendens, refidens-

] mnde-

que prope fluenta pleniffima , gratíam fimul acce-

4 vl

"

(

of

£

l

a

pit, & gloriam.

Prauentus namque eft in benedi-

] bexti-

&ionibus dulcedinis, ideo füfcepit coronam de la-

, Yil

pide pretiofo.

Letus quidem ob promifüonem fa-

Vnde vero

afftuen-

€tus eft , fed propter munus letior.

'AEOTUIQ.

hec, aut a quo ? Prorfus gratis a Domino : nam

nimus.,

in cruce tanquam Rex in folio ftabat Dominus IE-

Uquat

t

ula diuidens;

SVS : ünguh'vs ea, qua habebat, fing

con

Fu-

|

ä

624.

Ct!i*f/!f AFI.

sotura

| I*urenübus .quippe tmbls ,. & aduerfus fe vociferan-

quandg

1Lo euus

txbus, eorum tribuit, veniam ignorantie

ater ignofce i

Uu t(

Patrem . deprecatus,; eft; dicens :

Ej

omni. te

quia.nefciunt

quid: faciunt

Pontificibus, feniori-

bus ,. atque fe. crucifigentibus corpus fuum tradidit

tate: pl

perhibente Propheta in perfona illius : Corpus meum

fum, i«

dedi percutientibus, & genas. meas vellentibus :

Cum 01

faciem meam non auerti ab increpantibus, & con-

Venit Vr

fpuentibus in. me.

Militibus fe cuftodientibus pro-

euacuat

pria veftimenta reliquit, .ficut per Prophetam ait :

fdute, .

Diuiferünt fibi veftimenta fü

Lati

ni in dextera

0585

penudenti paradifi glótiafn donauit , igquiens : . Àmen

fpxce at

lico-tibi: Hodi

Ifnecum eris 1n paradiío.

Millies

JC8

A

S. LAVRENTIVS' IFSTINIAN.

nfüt dm

iU.

o

:. XVIII. pag. 326

Ab entmd

irü m*jLaZz Chrifli agor

taC d

CONSIDERATIO CCLXIT

8 QiCem

COFMJ

Hodie metcum eris in par

u

4577

LOCO CITATO,

o

D

)

q

It

n mm'm

iferere mei DEVS

ecundum magnam mií

er1-

t :fü

M

cordiam tuam.

Dixifti, magnam , edicito ,

tibi-fi

quantam. . Quanta fit, nefcio., quod grandis eft

dl

noui. :Quantum autem.non valeo apprehendere, ,ne

C tüu

fciomagnitudinis quantitatem ,.non comprehenditur

verbo

CotfiTja

Video.namgue .fr u&um mifericordiz gran-

dem

Nifüi enim ii

HILH

ifüm extenderetur

ad-

es) þOD

ino-

Confiderationes de Pa[]... Dom.

625

cifengn.

modum, pauci faluarentur. Hanc mifericordiam Fz

. QUando

lius eius oftendit. Veniens enim , inifericordia fua

01»0 JHES j

faluauit cun&os. Miferere mei DEVS : o portus

; Teniori-

omni tempeftate carens, o portus omni tranquilli

| tradidit

*

!

tate- plenus

Grande baratfüm peccatorum meo-

JUS fmeum

rum, fed multa Domini mei humanitatis cautela, - -

DUUIN)

Cum omnis mundus conclufus in peccátis effet,

N

venit Creator vniueríitatis , & principia peccantiun

]bus pro-

euacuauit, vt nullus poftmodum defperaret de füa

m ait :

falute. Siimpius es, cogita publicanum : fi immun-

" w'qua

dus es, attende meretricem : fi homicida €s; per-

i Amen

fpice latronem: fi iniquus es , cogita blafphemum. - -

Millies "peccafti, miülies penitere.

Hec affidue

AN- d

infundo medicamenta, & timorem intercipio, iNo-

2f

uienim:multum confcientie crueiatüm , 4cio , quan

ta eft defperatio.

Stat diabolus gladium acuens,

XIf,

& dicens in hec verba: Omnem iuuentutem tuam

confudifti, omnem vitam.tuam perdidifti.

Ante

CITÀ

Q;

eras in theatro cum amicis, in circo cum fodalibus,

in lupinari cum meretricibus.; deinde rapuifli, aua-

1 filiri-

ritie ftuduifti, periurafti; |blafphemafti: .quz, iam

AD,

tibi falutis fpes eft ?. Periifti , periifti : fruere ergo

UM C'ï,

jam vel preffentis vitee;voluptatibus, ducito in letitia

dere.

ln

cor tuum.

LHizc : diaboli.verba funt,.ifta inimici

:)en] JICUE

confilia :-fed mea : contraxia funt , verba.

Si lapfus

il

p grat

es, poteris furgere

periifti ,. (cd .poteris faluari.s

t

n äd-

f()vï- :

fno

(

626

Capuit. XF I

Ó«

icc

20 pæni'

fornicatus es, fed poteris continere: n

chatus es,

pibus qui

fed poteris liberari: ad fpe&tacula proruebas, fed

autem pe

poteris reuocare pedem: cum malis hominibus ver-

diei vite

fabaris, poteris recedere, & cum bonis effe : in vtram-

cluuis aff

uis partem liberum habes arbitrium, tantum vel par-

fperuit !

ua incipiat effe conuerfio : paululum ponitere. Fun-

p

hic cont

v

dant oculi lachrimam , redi ad confcientiam tuam,

paradit k

confidera temetipfum, . propone ante oculos iudi-

cü diem, '& paradifi delicias , qua preparantur

randa f

San&is: - - dum viuis, dum fpiras, etiam in ipfo

Vi Te]n:

lecto pofitus , etiam , fi dici poteft, prope animam

füluatus

efflians , vt

ia

aC

m dehoc mundo exeas, de hac com-

Mementi

pede libereris.

Poemnitere , non impeditur tem-

Tgnum .

poris angufta mifericordia DEL. - - Nolo, mihi

Nialuit CO

dicas:; Vnde nofle potero, fi qualemcunque veniam

quia ex ;

C

habeo ? Vbi miferi

CO

dia DEI imploratur, queftio

&f Chri

non expeditur.

Quando ille curat, noli difüidas :

tantum nos vel paululum conuertamur,

Stat me-

Hniil l

dicus fecans , & innumeras adhibens curationes: &

non interrogas , quo modo curaris, fed concedis

C0]

arti: feruo concedis , & DEO mifericordie non

IH

concedis ? Noli dicere, quo modo, fed magis ad-

mirare , & glorifica.

Nam & ego te interrogabo,

Ut

quomodo latro faluatus eft,

quippe qui omnem

li

vitam fuam cruentam habuit homicidiis, perfequu-

C ,

tionibus, direptionibus, mile obrutus malis, &

l Q,

non

Cmþdeï'a!iühes de Paff. Dom.

627

chatus ,

non ponituit, dum adhuc effet in terra: ab homi-

cbas, fed

nibus quidem pro fcelere fuo condemnatur ; a DEO

21DUs ver.

autem per bonam confeffionem coronatur, Vnius

T vtrme

diei vite fpatium non erat.

Dominus in cruce

1 Vel par.

clauis affixus pendebat, iamque moriturus non de-

&re, Fun.

fperauit falutem ; & certe focio eius renitente, Sed

m tmy,

hic confeffus eft Dominum, penitens fa&i fü, &

ulos 1udi-

paradifi ianuam meruit aperire.

O latronis admi-

eparantir

randa fidés! in cruce pofitus vim fecit, & intra-

m n pfo

uit regna celorum. Sed quemadmodum, inquis *

e atiman

faluatus eft, difcere cupio.

Audi verba latronis :

hac co-

Memento, inquit, mei Domine, cum veneris in

itur tem-

regnum tuum. Et tantum preualuit fermo ,. prae-

Jo, nili

Et

ualuit confeffio , adiuuante mifericordia DEI.

Je Venian

quia ex animo ponituit , & confeffus eft, DEVM.

, quafto

effe Chriftum , paradifi meruit effe colonus,

diffdas :

IOA4NNES HIEROSOLYMITANVS.

Stat me-

Homil. pofter. in. Pfalm, L. Tom. L. pag. gr7. &

iones: &

concetis

CONSIDERATIO CCLXIII,

rdie non

mf(g's u

LHodie tjecusa eris in paradifo, Loc. ctr.

errogibty

uomodo ergo latro fàluatus eü., & tanta fol.

j Ommem

Q

Uit peccata ? Scito, eum mifericordia prouo«

pereque

ndis, &

catum , fed fide fua, tanquam adminiculo vfum ?

in eo, quod dixit: Memcento mei Domine , dum

Don

Ve-

628

Cf[&lu A l'fj

veneris in regpum tuum

Quid contulit DEVS

&CCepl

falu&G ipfius ? "remifonem vidélicet. peccatorum

fram

Quid. vero"intulit-latro *

1udicium falutis füze ,. con-

feffioris: idem

exceliam Ti«

iU

leem ?-$randem

20 dicam :

inis, Cócium tangenteim;"

Quomodo ?

hm ,

Iuüdas -viderunt mortuos' fufcitatos

leprofos mune

Proph

zies la

datos, demones:fugütos, maàreinfrenatum, pifcemt

ftaterem portantem; ftellam rutilantem, magos cone

Amen.

currentes, Herodem'türbatum.

Hecomnia

videne

tadifo

te$ erucifixerunt Chtiftum;

Eatro vero' nihil ho

i de

rüm videns, fed^ coBifiderabat fi putis repletum, . crue

dixit il

1

AH

cifxum ; àceto potbüm; & f

PC

L

i

( -Et alio- loto. .

terram

Vidit eum fentibüs córonatum ; Vldh. eum confi-

typum

xum-ad crücenijvidit eüm precautém auxilium ?

pura

DEVS DEVS nieus' ; refpice in ifi&; quare me de«

pet 1]

reliquift1/?^ Et^fieevedidit,

O*cónditio varia,^ &

Tum fe

eafüs hominum ! "Apoftoli feeüti füerant, &cfue

& nol

giunt :

n d Ill Crucé DOIHII]U,U] "eonfitetur,

9.

fe

]

Petre; o Toanne$! *qui dixeras :

Etfi me neceffe

& an

eft mori; nunquante negabo : promittis, & nomn

promif

facis

Ecce alius damna

tus in homicidium , quod

li de

non promiferat ; facit

]LXr*h us- deoco' es tuo- ;

TC pt

exclufit te- latro

ipfe primus ingreditur cum Chti-

ddh

fto im paradifum

C Et Homil. 4 ) O^ admiranda

Yi

rerum miateries! -Nec Abrahe data eftper vocem

thtonm

repromxfüo paradlü. Heru.dmuxt quidem per fidem,

Cl

»

H

oW e-

Confiderationes de Paff. Dom.

629

A

repromiflionem autem paradifi nemo ante latronem

IOIRH

'

accepit

Hic autem perfcrutans diligentius vetus

v« COf]«

teftamentum , & nouum

nullum ante latronem

idtm Ti«

dicàim:

inuenies repromiffionem paradifi meruiffe, non Abra-

ham

non Ifaac

non lacob

)5 TINIT

non Mofen, nec

Prophetas, nec Apoftolos

fed ante omnes repe-

picen

ries latronem.

Audi igitur Dominicam vocem :

0$ CO

| Viden

Amen, amen dico tibi: hodie mecum eris in pa-

radifo.

Vocauit quippe DEVS Abraham , dicens:

[

il

hil

Q«

Exi de terra tua, & de cognatione tua. Et non

1,. QU«

dixit illi : Hereditatem capies paradifi : fed' veni in

nj)

terram , quam monftrauero tibi

Et Ifaac quidem

| tonf

typum Chrifti portauit

& lIacob colluctatus in fi-

um

gura cum DEO eft: & Mofes legem accepit, &

füe QCe

per repromiffionem audiuit, bona terrz& manducatu-

TR &

rum fe effe, fi legem Domini DEI fui cuftodiffet :

&f

& nufquam repromiffio paradifi ante latronem,

Ne-

n

ceffarium. eft ergo querere, cur huic ante alios ;

neue

& ante tales viros fide digniffimos potiffimum re.

p

promifit.

Credidit Abraham DEO , fed credidit

quod

illi de colis loquenti, & per fan&os angelos fermo-

& tU0:,

nem proferenti, & de propria auctoritate legem

1 Chrie

danti.

Credidit & Efaias, fed in eloria confiften-

iiüdd

ti: Vidi enim, inquit, Dominum fedentem füper

VOCCO

thronum excelfum , & eleuatum.

Credidit & Eze,

üdem,

chiel, fed & ipfe Dominum füper Cherubim con-

fv

tt

tem-

, 650

Caput .XV 1.

templatus eft.

Crediderunt reliqui Prophete : fed

. .1€01

diuerfo modo Dominum glorig intuentes, ficut vi-

Credidit, ficut

H

dere poffibile humanz erat naturc.

dixi, & Mofes, fed de medio ignis loquenti, & in

tube clangore, &in tonitru, quze & infidelem po-

Mor

l

terant prouocare,

Hec autem dico, non vt San-

d

&is derogem, abfit: fed propter eum ,. qui folus

Ynusqui

mini Vi

per verbum mieruit paradifum: ifte ergo vidit Sal-

uatorem , non füper throno regali, non adorari

fuafunt.

Venit,

in templo , non loquentem de colis, non per An-

fed lnera

gelos difponentem ; fed in poena fociatum latromi

videt in tormentis, & tanquam in gloria adorat,

(io. piej

Videt in cruce, & rogat quafi in colis fedentem ;

l'ant, pe

videt condemnatum , & regem inuocat dicens : .Do-

N g

a

mine memento mei, cum veneris in regnum tuum,

pofcitur,

Crucifixum vides , & Regem predicas , in ligno

jlni 0pg

pendere cernis , & colorum regna meditaris.

O

ACEem Y

admiranda latronis conuerfio !

Que ad Y

IDEM : loco citato. pag. 4r5.

liem. EHomil.

V. ad Y

Tatis tot

XXXFVFIIL & XXXFIII pag. 444. G 285

DO v

ERN

:

t

kltem in

u

&

fx

J

Z

/(g

25:«

Kütt jom

N

:

&i

Ej

F

d

Til B

R

MÁ

N

QUe qnte

E

"V

AX

K fe v

CON-

Confiderationes de Pa[]. Dom.

63t

f : fed

CONSIDERATIO CCLXIV.

fictt vi.

fiout

d &i

Hhodie suecum eris in paradifo.

LOC. CIT.

clem po.

ores ergo veftros fratres chariffimi , afpicite ,

vt Sqn-

M

& fi iam DEI operarii eftis , Vlcjete

Penfet

qui folu

vnusquisque , quid agat, & conüderet, fi in Do-

Xüt Oal

mini vinea laboret, Qui enim in hac vita ea, qua

adoriri

fua funt, quxrit, adhue ad Dominicam vineam non

p An«

VCD!C

lli namque Domino laborant, qui non fua,

latroni

fed lucra Dominica cogitant, qui zelo chazi tatis, ftu-

1 adorat

dio pictatis mflruumt, animabus lucrandis inuigi-

dentem,

lant, per ducere & alios fecum ad vitam fefïmant

i :De-

Nam qui fibi viuit, qui carnis fuge voluptatibus

1 Quum,

palcztm ; re&c otiofus redare ultur, qui fluccum di«

in limno

uini operis non fe&atur.

Qui vero.& vfque ad

a, 0

etatem viimam DEO viuere neglexerit,

quafi vf

que ad vndecimam otiofus ftetit.

Vnde recte vf.

y Hj

que. ad vndecimam torpentibus dicitur : de hic

Ab

fiatis tota die otiofi ? Ac fi aperte d,xcmur' Et fi

DEO viuere in pueritia, & iuuentute .noluit fs ,

faltem in vitima ztate reüprcxte , & ad Vite vias,

cum 1am laboxatuu multum non. eftis " VCI fcro V.

nite. Kt tales ergo paterfamilias vocat, & plerum-

que ante remunerantur : qma pl'lUS ad reünum de

€orpore exeunt, quam hi, qui iam à pueritia vo-

cati effe videbantur. Án non adrvndégunam horam

)N

UL

Ve-

Caput XFVI.

65

40tem

venitlatro, qui etfi non habuit. per etatem , ha-

qum

buit tamen fero per penam, qui DEVM in cruce

centibu

confeffus eft, & pene cum voce fententie fpiritum

veni -

exhalauit vite ? A nouiffimo autem reddere dena-

rium paterfamilias copit, quia ad paradifi requiemr

pietatis

Jament

prius latronem , quam Petrum perduxit. CEt in fi-

tie I

ne eiusdem bomilie. ) Recogitemus ergo fratres cha-

tium f

rifümi, mala, quz fecimus, & nosmetipfos affiduis

qui m

lamentis atteramus.

Hereditatem iuftorum , quam

1n5, Q

non tenuimüs per vitam, rapiamus per paniten«

tiam. Vult a nobis omnipotens DEVS talem vio-

guis te

lentiam perpeti.

Nam regnum colorum rapi vult

N

u Zur

noftris fletibus, quod noftris meritis non debetur.

Ab fpei ergo certitudine nulla nos malorum no-

1j2fs

Praftat

ftrorum qualitas , nulla quantitas frangat.

C0

magnam venie fiduciam latro ille venerabilis, qui

non inde venerabilis, vnde latro, nam latro ex

Hüæ

Cogitate

crudelitate , venerabilis ex confeflfione.

ergo , cogitate, quam fint incomprehenfibilia in

0ni

omnipotenti DEO mifericordie vifcera. Latro ifte

C

fi

cruentis manibus abftractus a fauce itineris, fut-

eum p

penfus'efi; in patibulo crücis: ibi confeffus, ibi

& ml

fanatus eft, ibi audire meruit: Hodie mecum eris

Quod o

in paradifo. Quid eft hoc ? Quis tantam bonita-

f acq

tem DEI dicere, quis zfítimare füfficiat? de ipfa

Volunta

pcna criminis peruenit ad pramia virtutis. Idcirco

fi0n q

autem

1

Confiderdtiones de. Paf Dom.

633

, ha,

autem omnipotens DEVS ele&os fuos in quibus-

in cruce

dam lapfibus cadere permifit, vt aliis in culpa ia-

foirtum

centibus, fi toto ad eum corde confurgant, fpem

'€ den-

venie reddat, & eis per lamenta ponitentie viam

Tequiem

pietatis aperiat.

Exerceamus ergo nosmetipfos in

Buf

Jamentis, exftinguamus fletibus, & dignis ponitene

e$- Cl«

tie fru&üibus culpas, quas fecimus : ad indulgen-

s affiduis

tiam nobis tempora indulta non pereant , quia,

qui multos a fuis iniquitatibus iam fanatos afpici-

, quam

Xeflten

mus, quid aliud, quam füperne mifericordig& pi-

lem vit-

gnus tenetnus ?

pl vult

S. GREGORIVS MAGNVS. Honil. XX.

debetur,

in Euangeia. m 3. & rg. dóm. L. pag. : 51;. e»

I$25.

um fio-

Proftat

i, qu

CONSIDERATIO 'C-CLXV.

latto ex

Hodie mecum eris in paradifo.

LOC. CIT.

Cogitate

ibila n

onuerfio peccatoris non eft in humilitate confef-

itro ifte

C

fionis , fed in renouatione interioris hominis,

p i

cum peccatori, iam diuina infpiratione correcto ,

s, ib

& malum difplicet, quod amauit, & bonum placet,

um eris

a

quod odit. Nam funt nonnulli, qui fe & de nequi-

bonità

tia accufant criminis, & prauitatem non corrigunt

de ipa

voluntatis.

Qui profe&o conuerti aà Dominum

icirco

ton creduntur, quia vera conuerfio in ore non

um

LEt.3

ac-

uEge

34

"Caps XFT.

Conuerti etenim fimul

dmnal

-accipitur, fed in corde.

verti e&.

Conuerfio itaque peccatoris vera tunc

odiffe

eft, cum ad Creatoris noftri beneplacitum vterque

peccatc

nofter homo reducitur, cum & caro nofítra per

(it aliq

iniquitatis. odium cohibetur a perpetratione facino-

g j

ris , & per amorem iuflitie mens fe extendit ad

fan&to

intentionem bone operationis.

Sed qui& nonnulli

qu pe

intra Ecclefiam fünt, qui tantum in vite fuz ter-

fttie,

iminum ad ponitentie fatisfacionem veniunt, &

Qu f

tüm ai

iudicio Veritatis dicitur : Quacunque hora peccator

fimert

conuertitur, viuit: a nonnullis valde quzri folet ,

fi ítàtim vitam poft carnis mortem inueniant, qui

rubigir

iagno vite tempore peccata perpetrant, & tan-

Tenit

tum in vite exitu fe nequiter egiffe accufant.

Ad

foltcar

quod dicendum eft: Quia ex vi conuerfionis ma-

dente

gnitudo deletur criminis. Vis autem conuerfionis

jn par

eft affe&io charitatis ; cordi infufe, vifitatione

lubrite

fan&i Spiritus, | Et ftriptum eft de eodem Spiritu :

nem j

JNNam cum ele-

amut

Quia ipfe remiffio peccatorum eft.

€&orum corda dignanter vifitat, ab omni peccato-

iniqi

Yi n

rum immunditia potenter purgat : quia, vt fe menti

infuderit , eam protinus in peccatorum ,. & vitiorum

potet

odia, & in virtutum amorem ineffabiliter excitat,

ffor

Facit eam ftatim odiffe, quod amabat, & quod

petet

odio habuerat, ardenter diligere, atque in vtroque

Tuffici

valde ingemifcere: quia & mala, que odit, fe

- Yude

damna-

Confiderationes de. Paff. Dom.

635

lm f

damnabiliter amaffe recolit , & bona, que diligit,

"CR tüne

odiffe.

Quis. enim audeat dicere, licet omnimoda

] Vterque

peccatorum farcina pregrauetur, quod perire pof-

Oftt per

fit aliquis vifitatus gratia Spiritus fan&üi. Quia er-

le facino.

£0 peccator nulla hora conuertitur, nifi qua a

tendit ad

fan&o Spiritu illuftratur, quid reftat, nifi quia, fi-

nonnulll

cut peccati mortem exfecrando deferit, ita vita iu-

! füe ter.

fütie, ad quam fe defideranter conuertit, viuat?

i, &

Qui ftatim poft mortem in vita recipitur, fi tan-

peccstor

tum amoris ignem recipit in conuerfione , qui con-

i folet ,

fümere in anima poffit omnem congeftam peccati

iant, qui

rubiginem. Vnde & de peccatrice muliere dicitur :

, t

Remittuntur ei peccata multa,

uoniam dilexit

a, Ad

iultum.

Hinc asb eadem Veritate in .cruce pen-

Onis fift«

dente dicitur: Amen dico tibi, hodie mecum eris

uerfionis

in paradifo. In vite igitur exitu hi folumimodo fa-

ifita

H

[

[

WR

lubriter refipifcunt , qui & per internam vifitatio-

Spirito :

nem perfe&e bona diligunt, & mala oderunt, que

eum ele.

amauerant.

Qui tamen fi füfficienter pro admiffis

pecaito-

iniquitatibus dolere non poffunt, nihilominus &

fe menti

ifti in hora , qua conuertuntur , viuunt.

Nam qui

vitioum .

perfe&iomm bone voluntatis habuerunt in con-

exeitat,

feffone peccáti ,'poft mortem purgatoria pcena

& qiod

peccati ad vitam tranfeunt, fi ad delenda peccata

wttoque

iuficientem . vim amoris nequaquam babuerunt,

jlit, fe

Vnde & Paulus dicit: Sic falui fient, quafi per

.....

Jate

tt4

ignem.

|

P

656

Cout XPL

ignem.

Sed peccator, qui ibi faluari per ignem

operatus

gietüi,

meruit, hic per aflli&ionem carnis adimpleat hoc,

quod fibi de vi amoris deeffe cognofcit,

1efpicio

S. GREGORIVS MAGN. Lik. Il in

pCCCütOI

g,

primum Regum. cap. IIl n. 26. Tom. IIl pari. lL.

cum cn

$98. 93-

fempet.

CONSIDERATIO CCLXVI

exfpirat

Loc.

CIT.

pun d

Hodie necum eris in paradifo.

ipfo di

redemt

atere ergo me Domine IESV Chrifte, patere

P

& pede

tuam ineffabilem pietätem infpicere, & quam

aperty

dulcis, & bonus fis erga peccatores, & miferos,

latere (

enarrare, Hoc idem füperius dixi, fed multum me

fommo

dele&at, quoties occafio apta fe offert, reminifci,

quanta fit erga peccatores gratia tuz dulcedinis.

poteft:

mus , (

Pro amore enim, & redemtione peccatorum , non

Hoc f

folum illorum, qui minus, vel plus peccant, fed

facient

etiam illorum, qui vltra modum peccant , fi tantum-

& exer

modo pomniteant, de finu Patris defcendifti , Vir-

filueri,

ginis vterum intrafti, carnem ex ea veram affüum-

Domin

pfifüi, in mundo conuerfans , omnes peccatores ad

penitentiam vocafti, ad vltimum crucis patibulum

a p

Waben

proillispertulifti ;' & fic mortuus fecundum carnem,

tedem

vitam, quam iufte pro fuis peccatis perdiderant, illis

demto

r'eddidiþfci. ltaque cum refpicio ad miala opera , quae

ope-

Confideraiiones de. Pa[f. . Dom.

637

T ignem

operatus fum, fi me iudicare vis, fecundum quod

at lgr,

merui, certus fum de perditione mea: cum vero

refpicio ad mortem tuam , quam pro redemtione

IL j

peccatorum paffus es, non defpero de mifericordia

jar, 1]

tua,

Latro vero ille, qui pro fuis fceleribus te-

cum crucifixus eft, víque ad ipfius animz exitum

femper in peccatis fuit , fed tamen in ipfa hora fuze

LVT

exfpirationis , quia fua mala confeffus eft, & cul.

pam clamauit, mifericordiam , inuenit, & tecum

AT,

ipfo die in paradifo fuit.

Cernens ergo, te pro

redemtione peccatorum effe mortuum, manus tuas,

pitew

& pedes clauis confixos , latus tuum lancea militis

X qum

apertum , vndam fanguinis, & aque de eodem tuo

Diferos,

latere currentem , defperare debeo ? Vnum tan-

tüm mé

tummodo eft, quod vis, fine quo nullus peccator

muinilc

lcedinis,

poteft faluari, fcilicet, vt de malis noftris poenitea-

mus, & in quantum poffümus, emendare curemus,

], n0n

Hoc fi fecerimus, fecuri fumus, quia fi nos fic

x, fed

tantume

facientes inuenerit dies vltimus ( quando quidem

& exemplum latronis, qui fic in vltima hora meruit

j, Vit-

faluari, habemus ) confidentes de ineffabili pietate

allum.

Domini noftri IESV Chrifti, accufationem inimici

ores ad

aut parum, aut nihil omnino timere poffumus.

tibulbm

Habentes ergo ante oculos noftros pretium noftre

AT,

redemtionis, mortem videlicet, & fanguinem Re.

1, il

demtoris noftri, qui in remiffionem effufus eft pra

1, QUi

tcts

pec-

0

-

658

Caput XF 1

(0

péccatis noftris, habentes etiam exemplum latconis,

& multorum , qui in multis

magnis peccatis erant

at

inuoluti, quos ipfe fons pietatis IESVS Chriftus

"J

inifericorditer abfoluit

non defperemus, fed cur-

ramus, fecuri de remiflione peccatorum ad ipfum

& tam magnos

fontem pietatis, in quo iam tot

du

peccatores abiutos & videmus, & agnofcimus: &

[

l

certi fimus, nos fimiliter abluendos ab eodem fon-

Cum €

te mifericordie , fi abftineamus a malitiis , & a pec-

entt,

catis noftris, & in quantum poffümus, curemus

BRU

Vt vero a malis abftinea-

deinceps bona operari.

tener

mus, & bona faciamus, hoc noítra virtute fine il-

p el

Iius erso in-

lius adiutorio facere non poffumus.

fig W

effabilem mifericordiam deprecemur , cui cura fuit,

hi

nos facere, cum non effemus: vt nobis fic con-

]ius,

cedat, in hac vita, antequam hinc exeamus, noftra

los]

1

peccata emendare, & fic affiduis compun&ionibus

lLALO

mundare, quatenus ifta finita, recto curfu, nullo

f

I"

a

Td

itj )Ldlente, ad eum valeamus peruenire , vt cum

illius

illo fimus in perpetua claritate, iuncti angelicis

ifior

choris, & omnibus Sanüis, qm iam illa fruuntur,

fic

gaudentes fine fine.

mdtur

S. ANSELMVS CANTV ARIENSIS.

vulne

JMeditat. VT. pag. 213.

Deru

€XcoI

lene

CON-

Confiderationes de Paff. Dom,

639

ittoni

CONSIDERATIO CCLXVII.

dUS erant

Chrftus

Stabant eutem iuxta crucem: 1ESE. mater. eius ,

fed cur-

€ Joror waitrisceius Maria. Cleopbe , & Maria

d ipfüm

Magdalene.

IOANN, XIX. 925.

Thognos

mu: &

atroni in dextera pendenti 'paradih gloriam do«

L

dem fon-

nauit, inquiens : Amen dico tibi, hodie me-.

k apec-

cum eris in paradifo.

Matri vero quid ? Prafens

Cüremus

erat, & iuxta crucem erat cum multis mulieribus

1

fancs.

QUILI

fin»

Poterat & ipfa, nifi dolore nimio abforpta

teneretur, munus aliquod exfpe&tare a Filio,

Ade-

e fineil-

rat enim ibi prope Filium.

Nufquam cogitationis

ergo it

fuz intentionem diuertere valebat. Tota erat cum

1ra füit,

Filio, & tota rapiebatur in Filium , in corpore Fi-

( COII-

lius, in mente vero erat genitrix crucifixa.

Ocu-

, ho

los lachrimis fuffufos erigebat ad Filium, illosque

tionibus

ilico dimittebat. INon enim valebànt materna vi-

, Dilo

fcera horrendum nati intueri füpplicium.

Quo fe

vt Cunt

illius fipebat obtutus, moeftus retundebàtur animus

,1ïgchcis

vifionis horrore,

In capite coronam fpineam, in

Qontul,

facie fputa, gelatum fanguinem , & fpeciem defor-

matam, in manibus, ac pedibus clauos infixos,

A-r

5 d

vulnera dilatata, defluentem cruorem, rigidosque

neruos : in toto demum corpore liuores, tunfiones,

excoriationes, tumoresque cernebat. Vndique ve-

hementifimi doloris afpiciebat infignia , & tama

t

V

X.

iUX

&

645

Üaput XFV T.

juxta crucem ftabat. "Tenebatur funiculo triplici ,

fecum !

doloris videlicet , admirationis ,. & amoris.

Dolo-

dolot ,

re equidem, quia préfentis paflionis gladius ipfius

30 COf

transfixerat animam.

Verumtamen in corde trans-

yeptti

Uerbérata gladio, & mente crucifixa, quo fe di-

admita

uertere valebat ? admiratione autem, cum, quis

àn dol

pendebat, tacita cogitabat.

Illum vero DEVM

diffimt

efle íciebat in fui natura impaflibilem, immortalem,

cong

inuifibilem, atque beatum. — Quoties igitur confere-

jpftus

bat in corde füo & eundem paflibilem, & impaflibi-

jtis p*

lem, mortalem , & immortalem, vifibilem , & in-

finilis

uifibllem, & miferrimum intelligebat, atque beatum,

amori

vltra quam credi poffit, admiratione fufpenfa tene-

fim q

batur.

Quomodo adriratione non raperetur ex-

poai

tra fe, &redderetur immobilis,; cum tefte facro

tus hi

€eloquio , fcrutator maieftatis abforbeatur a lumine

Tanqi

glorie ? Et quis vnquam congruentius, purius,

indom

familiariusque , quam beata Virgo in diuine con-

velut

templationis agnitione admiflus eft ? INam etfi fexa-

de n

ginta fint reginz, & octoginta concubing, atque

fà p

adolefcentularum non fit numerus , vna tamen erat

foiritu

columba fponfi fpeciofa, fuauis, dilecta, atque ama-

preffa

bilis : amore vero, quia vnicus ei erat Filius cun-

grepal

£tis formofior, fanctior 'Vniueriïs, decoratus mori-

EL

(

bus, virtutibus plenus, ac gratiarum locupletatio-

(t iri

ne confpicuus.

Materno flquidem amoris vinculo

fe-

Con[iderationes de 'qu. Dom. | 64t

triig,

fecum conglutinata tenebatur.

Preualuerat tamen.

- Dolo.

dolor, & mentis ipfius ita fecreta compleuerat, vt

U5 ipfius

in comparatione illius vix admirationis, & amoris

e trans.

Nec immerito :

reperiretur locus.

fecerant enit

10 fe di.

admiratio , & amor riuulos duos, qui indefinenter

T, quis

DEVM

in doloris alueum profluebant, propter quod rapi-

difmum in corde Virginis ex huiusmodi alluuione

Ortaler,

congregarant torrentem.

Quamobrem in perfona

Confere.

ipfius in Threnis legitur : O vos omnes, qui trans-

mpzfibi

itis per viam, attendite, & videte, fi eft dolor

N

fimilis ficut dolor meus.

luxta admirationis, &

Dedtur,

amoris menfüram doloris inerat magnitudo, Offen-

Yf tene-

fam quippe DEL in pendentis zftimabat iniuria, &

tUt ex-

pro cruciatu Filii acriter affligebatur in Filio. O quan-

; fücto

tus hinc, indeque confli&us exercebatur in Virgine ?

lumine

"Tanquam in fpirituali conftituta. erat ftadio, &

purius ,

indomitarum attreCtata morfibus beftiarum. Porro

& COl«

velut inundans fluuius , ita doloris in ipfius erat cor-

J fexe-

de rugitus.

Praterita quoque, prefentia, ac futu-

atqu

fa profpe&ans, quafi clauis tribus ferreis iacebat

en a

at

fpiritualiter in nati cruce confixa,

Sic igitur op-

J€ af

preffa vulneribus Filii, vulnera fuis vulneribus ag-

J$ CurQ

gregabat.,

j

: TOor-

S. LAVREIN TIVS. IPSTINJANVS.

leatio»

de iriumpb, Chrifti agone, cap. XVIII pag. 327.

nculo.

fe-

CON-

C

642

Coput XFI

ii enim !

CONSIDERATIO. CCLXVIIT

tis qnacnitl

Cum vidifet ergo IESF'S matrem

€? difcipulum

anfi,

$0 dCO

flantam , quem . diligebat

dicit amatri fue

Mulier , ecce

füius tuus.

Deinde dicit difcipulo

Ecce mater tua

p certa

& leu €

LOCO CITATO. V, 96. 27.

spidem

-

pfe crucifixus matrem fuam difcipulo commen-

moftra pot

dat, vt nos doceat,. ad extremum víque hali-

pidtatem

tum, parentum curam precipuam effe gerendam.

tiorem YC

habemus

Quando igitur Mater intempeftiue acceffit, dicit :

tyrannidel

Quid tibi, & mibi eft mulier ? & : Qu eft mater

10032 Hic vero magnüm exhibet amorem , ,& difcie

cupifcent

pulo, juem diligebat, ipfam commendat

Rurfus

tuod DF

nomen füum loannes modefte tacet ; nam fi glo-

tamen iny

riari voluiffet , caufam etiam dixiffet, cur diligere-

teneamu

tur, quam verifimile eft, fuiffe magnam, .mirabi-

quis fefe

lemque, Cur nihil aliud Ioanni dicit, neque illum

tem vitan

düm fery

meftum confolatur? Quia tempus confolandi non

erat, alioquin non parua res erat, quod ille tali

quis mill

dignaretur honore, & perfeuerantise

fue prsemiunm

fs DEO

acciperet

Tu vero mihi confidera , quomodo cru-

Venter ad

cifixus omnia fine perturbatione faciat, difcipulum

Tte. St

de matre alloquatur, prophetias impleat

latro«

fimir (

ni bonam fpem indat 5 etiamfi, antequam crucifige-

tine imi

retür, vifüs fuerit fudare, in agonia effe, timere.

d dici

Quld igitur hoc eft? WNihil dubii, n1h11 incerti :

illie

Con(iderationes de Pa[fJ. Dom.

643

ii

illic enim nature infirmitas oftenfa eft, hic potefta-

tis magnitudo. .Ad hec, his duobus nos admonet :

/l

Hl

p

77

!

etiamfi, antequam mala ingruant, perturbemur ^

)",B(

D

a

non ideo abfiftendum effe a malis ; fed cum in

Í

d

ipfi certamina ingrefli fumus , tunc omnia facilia ,

& leuia exiftimanda eflfe,

Ne itaque mortem for-

midemus: nature quippe ineft. vite amor; fed in

COtmene

noftra poteftate eft,-aut vinculum foluere, & cu-

que al

piditatem illam minuere, vel alligare, & vehemen-

erendam,

tiorem reddere,

Sicut enim coitus cupiditatum

i, didit:

habemus, fed, fi philofophemur, illam cohibemus

oft matr

tyrannidem ; fic & in vita accidit.

Nam ficut con-

& difs

cupifcentia carnalis feruanda: prolis caufa indita eft ;

Rurfüs

quod DEVS füucceflionem generis ftabilierit , neque

m f go-

tamen impedierit, vt fuperiorem continentie viam

diigeree

teneamus 5 fic & vite amorem indidit , vetans, ne

, odb

quis fefe interficiat, nec tamen vetans , ne prefene

que illum

tem vitam fpernamus. Horum gnaros oportet mo-

d nol

dum feruare, nec fponte ad mortem ruere, etf

ille tal

quis mille prematur malis : neque abreptos ob cau-

rermia

fas DEO acceptas formidare, & renuere ; fed fi-

000 Crl

denter adire, futuramque vitam prafenti antepo-

nere.

[cipulm

Stabant autem mulieres iuxta crucem.

In-

ita omnia

, li

firmiór fexus fortior tunc apparuit.

xücifge

tunc inuertebantur.

Ipfe.vero Matrem commen-

! timeres

dans dicit: Ecce Fi.lius* tuus, Pape ! quantum

£

incett i

ho«

i

644

Cw XFIL

honorem difcipulo collatum ! Cum enim ipfe iam

peret

mii, q

abiret, .ipfam difcipulo curandam tradit.

Quia

pie YO

enim credibile erat, vtpote matrem dolere, & pa-

trocinium quzrere, iure illam difcipulo tradit, dicens:

Giligen

Ecce mater tua. ^Hec porro dicebat, ipfos mutuo

fjs pef

Trilius.

coniungens amore, quod, cum intelligeret difcipu-

Cur autem nullam aliam

to CO

lus, ipfam in fua accepit.

memorauit mulierem, licet alia quoque adftaret ?

gnum

Tatref

vt nos doceret, plus tribuendum matribus efle,

Matre

Vt enim parentes, cum fpiritualia impediunt, ne

cognofcendi quidem fünt, fic cum non ea cohibent,

difcipi

cüi m

omne débitum eft ipfis praeftandum , & aliis funt

Tem &

anteponendi, quia nos genuerunt, educarunt, mil-

leque mala fübierunt.

Sic Marcionis impudentiam

vfüm

reprimit.

Si enim fecundum carnem natus non ef-

pi, aj

uf

fet, nec.matrem haberet, cur tantam de illa fola

liper

gerit curam ?

Doran

S. CHRYTSOSTOMVS. Hmi LXXXV.

to Ch

alias LXXXIV. in. loann. Tóm. VILL. pagf $0. $065

Toniu

ciftod

CONSIDERATIO CCLXIX.

Gifcip

Dicit matri fue : Mulier. ecce filius tuus. — Deitide

LOC.. CIT,

diuort;

dicit difoipulo : Ecce mater tua.

UE

ocuit hoc Ioannes, qui myftica magis fcripfit;

Quem

D

lii enim. Euangeliftz feripferunt , quod in

&m?

pillione Domini terra contremuit , íol refugit,

per-

Confiderationes de Paff. Dom.

645

D

perfequutoribus venia poftulatà eft : ifte dile&us Do-

— Quia

mini, qui e peGore eius bauferat fecreta fapientic, &

e; &pa-

pie voluntatis arcana, ab aliis dicta preeteriens, hoc

; Qicens:

diligentius profequutus eft, vt maternz virginita-

$ mutyo

tis perfeuerantiam fuo iudicio comprobaret ; quafi

iipe

Filius de matris pudore follicitüs, ne quis eam tan-

im aliam

to conuitio temerate integritatis adfpergeret. Di-

dftuet ?

gnum quippe erat, vt, qui latroni veniam dohabat,

us effo

Dicit enim ad

matrem dubio pudoris abfolueret.

nt, ne

Matrem: Mulier, ecce filius tuus,

Dicit & ad

obibent,

difcipulum : Ééce mater tua.

Ipfe eft difcipulus ,

cui mater commendatur.

liis (ünt

Quomodo marito vxo-

ttt, mil

rem tolller.et, fi fuerat Maria mixta coniugio, aut

dentiam

-

víam thori coniugális agnouerat? Claudite ora im-

non ef

pii, aperite aures pii: audite, quid Chriftus loqua-

ia foja

tur. T'eftatur de cruce Dominus IESVS, & pau-

lifnper publicam differt falutem, ne matrem inho-

noram relinquat, . Subfcribitur Toannes teftamen-

$$u

to Chrifti, Legatur matri pudoris defenfio,. teíti-

f 5060

monium integritatis : legatur & difcipulo matris

TX,

cuftodia, pietatis gratia.

Et ex illo füfcepit eam

difcipulus in fua.

Non vtique Chriftus faciebat

Dinit

diuortium, non Mariarelinquebat virum. Sed cum

I,

quo víirgo habitare debebat,

quam cum eo,

cripfts

quem Fili heredem, integritatis fciret effe cufto-

4em ? Stabat ante crucem mater, & fugientibus

v i

efüfliy

vv

viris

p

646

Caou XFL

viris ftabat intrepida.

Videte, vtrum pudorem mue

mmem

que anmum noh

tare potuerit mater IESV ,

fibus ol

qtnutault,

Spe&abat piis ocuhs Fiii vulnera, per

mguen'

quem fciebat omnibus futuram redemtionem. Sta-

ftà ]o

bat non degeneri mater fpectaculo, que non me-

[rienti,

tuebat peremtorem.

Pendebat in cruce Filius ,

fter'a d

mater fe perfequutoribus offerebat

Si hoc foluni

mentor

effet, vt ante Filium profterneretur,, laudandus

$

pietatis affe&tus, quod fuperftes Filio effe nolebat ?

fin vero , vt cum Filio moreretur , cum eodem

" !

1

geftiebat refürgere , non ignara mylfterii , quod ge-

|

C0

nuiffet refürre&urum : fimul que publico vfui im-

pendi mortem Filii nouerat, preftolabatur, fi forte

Ditit e

etiam füua morte publico muneri aliquid adderetur.

diii

Sed Chrifti paffio adiutorio non eguit, ficut ipfe

Dominus longe ante praedixit : Et refpexi , & non

qt

N

erat auxiliator, & attendi, & nemo fufcipiebat ;. &

?

liberabo eos brachio meo, Quomodo ergo extorque-

foa o

ri potuit integritas Marie, quz fugientibus Apofto-

ner de

lis, fupplicia non metuebat, fed ipfa fe offerebat

t &

periculis , cuius tanta gratia, vt non folum in fe

cbit)

Miter

virginitatis gratiam referuarit , fed etiam his, quos

viferet, integritatis infigne conferret

Vifitauit

f

Ioannem Baptiftam , & in vtero matris, priusquam

Ft qui

exfiliuit

Ad vocem Marige exultauit

nafceretur ,

Ws (

Nee

infantulus, obfequutus, antequam genitus.

plie r

im-

ipfis (

Confiderationes de Paj Dom.

&t m

647

Q non

immerito manfit integer corpore, quem tribus men-

4 t

fibus oleo quodam fuz præfentlæ

& integritatis

vnguento Dom1m mater exercuit. Eademque po-

Mi

Of me«

flea Ioanni Euanaehfcæ eft tradita comuglum ne«

Filis ,

fcienti, vndenon miror, prz ceteris loquutum my-

fteria diuina, cui præftc erat aula caleftium fàcra-

c folum

mentorum.

odaridus

olebat f

S. 4ZMBROS I V S. Lzbro de in[ltu Virg.

eodem

eap, VIL. Tom. Il pag. 260. C faq.

uod ge«

CONSIDERATIO CCLXX.

VfüI 10j«

fifor

Dicit matri fue : Mulier. ecce filius tuus..— Deinde

detetur,

dicit difcipulo : Ecce mater tua. « Loco. ctrATO

It pf

& not

M

artyrium fane Virginis tam in Simeonis pro-

n ;

phetia, quam in ipfa Dominice paffionis hi-

TORQUee

ftoria commendatur, Pofitus eft hic, ait fan&us fe-

Apofto.

nex de paruulo IESV', in fignum, cui contradice-

fferebat

tur: & tuam ipfius animam (ad Mariam autem di«

ninfe

cebat) pertranfibit gladius

Vere tuam, o beata

$, Qu

Mater, animam gladius pertranfiuit

Alioquin non-

Vitauit

nifi eam pertranfiens , carnem Filii tui penetrare

isquant

Et quidem pofteaquam emifit fpiritum tuus ille IF

xultabit

SVS, ( omnium quidem, fed fpecialiter tuus ) ipfius

N

plane non attigit animam .crudelis lancea » Qua

IIf

ipfius (nec mortuo parcens , cui nocere ron poffet)

vvY2

ape-

-Caþut XFIL

648

aperuit latus, fed tuam vtique animam pertranfiuit.

Mi

lpfius nimirum anima iam ibi non erat: fed tua

potuit

plane inde nequibat auelli,

Tuam ergo pertranfi-

chia

uit animam vis doloris , vt plusquam martyrem non

eharita

immerito predicemus, in qua nimirum corporee fen«

t Mà

fum paffionis excefferit compaffionis affe&us. , An

monti

non tibi plus.quam gladius fuit fermo ille, reuera

n (i

persanflens animam, & pertingens vfque ad diui-

iuftiti

fionem animz, & fpiritus : Mulier, ecce filius tuus?

pelit

O commutationem ! Ioannes tibi pro IESV tradi-

tiam

tur, feruus pro Domino, -difcipulus pro Magiftro,

omnil

filius Zebedei pro Filio DEI, homo purus pro.

TOnan

DEO vero. Quomodo non tuam affe&uofiffimam

&5 pr

animam pertranfiret bec auditio, quando & noftra,

ectun

licet faxea, licet ferrea pectora fola recordatio fcin-

Doni

dit? Non miremini fratres, quod Maria, martyr in

pueto

anima fuiffe dicatur.

Miretur, qui non meminerit,

buss

fe audiffe, Paulum inter maxima gentium crimina

he

memorantem , quod fine affe&ione fuiffent. Longe

&f fü

id fuit a Marie vifceribus, longe id fit etiam a fer-

j

uulis eius. Sed forte quis dicat: Nunquid non eum

t

prefcierat moriturum ? Et indubitanter. Nunquid

Wi

non fperabat, continuo refürre&urum ? Et fidenter.

Super hac doluit crucifixum ?. Et vehementer. Alio-

quin quisnam tu frater, aut vnde tibi hec fapien-

quam

t'fia,w vt -.mj:eris plus Mariam compatientem ,

Ma-

Confiderationes de Paff. Dom.

649

afb d

Marie Filium patientem ? Ille etiam mori corpore

fed tug

potuit, ifta commori corde non potuit ? Fecittillud

ttranfi-

m non

charitas, qua maiorem nemo habuit: fecit & hoc

charitas, cui poft illam fimilis altera non fuit.

lam

tee f«

te Mater mifericordie per ipfum fincerifümw tugz

& n

mentis affe&um, tuis iacens prouoluta pedibus lu-

Ia

d diii

pna (id eft, Ecclefia ) mediatricem fibiiapud folem

juftitie conftitutam deuotis fupplicationibus inter-

5 tüus?

pellat: vt in lumine tuo videat lumen , & folis gra-

[ tradi

tiam tuo mereatur obtentu, quam vere amauit pre

qpittro,

emnibus, & ornauit, ftola glorie induens, & co«

Us pro

ronam pulchritudinis ponens in capite tuo.' Plena

ifimam

es gratiatum, plena rore cclefti, innixa füper di.

Doftra,

le&um, deliciis affluens,

Ciba hodie pauperes tuos

jo fcil

Domina : ipfi quoque catelli edant de micis : nec

tyrn

puero Abrahe tantum, fed & camelis potum tri-

nineriby

buas de füperefluenti hydria tua, quia tu vere puel-

rimind

la es praeleca, & przeparata Altiffüuümi Filio , qui

Longe

eft füper omnia DEVS benediétus in fecula, Amen,

14 fef

n CUrmi

$. BERNARDVS. Serm. de XlI. preroga-

iiuiss B. V. Marie, Dominic. infra e(av. LJumft,

nquid

Fol, L. pag. 1012.

;

[

jenter,

Blio-]

( N

fjpie ]

£

qund

Ma

CON.*

*-*35

650

Caput X F.

CONSIDERATIO CCLXXI.

us

&orum

- AEt ex dlla bora accepit eatti difcipulus in [ua.

n on vl

Loc. CIT.

bit, f

zc nimirum eft illafhora, de qua IESVS, aquam

quam

H

du j

conuerfurus in vinum, dixerat matri : Quid

quit

zühi, & tibi eft mulier ? nondum venit hora mea.

Hanc itaque horam predixerat, quz tunc nondum

hora

Cenis «

venerat, in qua deberet agnofcere moriturus, de

diige

qua fuerat mortaliter natus. T'unc ergo diuina fa-

£&urus, non diuinitatis, fed infirmitatis matrem ve-

ceteti

lut incognitam repellebat :

nunc autem humana

füpet

iliius

jam patiens, ex qua fuerat fa&us homo, affe&u

xommendabat humano.

ditgina

Tunc enim qui Mariam

€reauerat, innotefcebat virtute: nunc vero, quod

fet

€Maria pepererat, pemdebat in cruce. — Moralis igi-

copit

tur infinuatur locus.

uN

Facit, quod faciendum ad-

tel

monet, & exemplo füo fuos inftruxit preceptor

bonus, vt a filiis piis impendatur cura parentibus :

fnt

tantü

fanquam lignum illud, vbi' erant fixa membra mo-

t p

rientis, etiam cathedra fuerit magiftri docentis.

Ex hac fana do&trina didicerat Paulus Apoftolus ,

Tatr

beat

quod docebat, quando dicebat : Si quis autem fuis,

dicd

& maxime domefticis non prouidet, fidem negauit,

& eft infideli deterior, Quid autem tam cuique do-

ficut

ibus filii?

p

meíticum, quam parez?tes filiis, aut parent

Huius

Confiderationes do Paff. Dom,

6511

$1

^Huius itaque faluberrimi precepti ipfe Magifter San-

ju,

&orum de fe ipfo conftituebat exemplum, quando

non vt famuke DEVS, quam creauerat, & rege-

*at, fed vt matri homo, de qua creatus fuerat, &

, Quam

quam relinquebat, alterum pro-fe quodammodo fi-

: Quid |

Aium prouidebat.

Nam cur hoc fecerit, quod fe-

Tà mea, j

quitur, indicat: ait enim Euangelifta : Et ex illa

tOnduty

hora accepit eam difcipulus in fua, de fe ipfo di-

cens : Sie quippe commemorare fe folet, quod eum

'ü5, de

um fs.

diligebat IESVS : qui vtique omnes, fed ipfum pre

m Ye- 1

ceteris & familiarius diligebat, ita vt in conuiuio

numana ]

füper pe&us fuum difcumbere faceret: credo , vt

affethn

iftius Euangelii, quod per eum fuerat przedicaturus,

diginam excellentiam hoc modo altius commenda-

Mariam

ret.

Sed in que füa Ioannes matrem Domini ac-

; quod ]

ii g ]

cepit ? Neque enim non ex eis .efät, qui dixerunt

m d-

ei: Ecce nos dimifimus omnia, & fecuti fumus

veptor d

te, Sed ibi quoque audierat ;: Quicunque ifta dimi-

|

ferit propter me, accipiet in hoc feculo centies

|tbUs

tantum.

Habebat ergo ille difcipulus centuplici-

ra tno-

ceitiss

ter plura, quam dimiferat, ,in, qui füfciperct eius

bolis ,

matrem, qui illa donauerat,. ,. Sed in ea focietate

1 fülsy

beatus loannes receperat .cdntuplum, vbi.nemo

dicebat aliquid fuum, fed erant illis omnia communia:

vt 4

le 00-

ficut in Apoftolorum actibus fcriptum eft. Sic enim

Apoftoli erant quafi nihil habentes, & omnia poffi-

;, üi! ]

den.

IUS

YVA

652

Caput XFI

dentes, Quomodo ergo matrem Magiftri, & Do-

jort t

mini füi difcipulus

& famulus accepit in fua, vbi

foxt V

aliquid fuüm nemo dicebat? An quia paulo poft

Nutq.

n eodem libro lesitur

Quotquot enim poffeffo-

at g

res prediorum, vel domorum erant, vendentes af-

lumen

ferebant pretia eorum, & ponebant ad pedes Apo-

g

ftolorum , diítribuebatur autem vnicuique, prout

la m

opus erat, intelligendum eft, fic diftributum fuiffe

Mult

huic difcipulo, quod opus erat, vt illic etiam bea-

quam

te Marie, tanquam matris eius portio , poncretur

& 00

magisque debemus fic accipere, quod dictum eft:

Prop

Ex illa hora füfcepit eam difcipulus in fua, vt ad

quor

elus curam, quidquid ei effet neceffarium, perti-

interj

neret? Sufcepit ergo eam in fua non predia, qu&

€nim

nulla propria poflidebat, fed officia,- que plopua

Tiquis

difpenfatione exfequenda curabat.

&lh

S. 4FGVSTINVS.

Jratt. CXIX. in Ioam.

Ite

Jom. II pari. IL. pag. $02.

DA

«t

CONSIDERATIO CCLXXII

Yoc

Erat autem fere bora fexta, &? tendre fatia

pl

Junt. in- oniuerfam ierram fque. in. beram. mouam.

qe

l:

LUCA. XXIIL. 44.

Tam

hriftus igitur pro nobis eft crucifixus; qui no-

fem

&u iudicatus eft, cum 'frieus effet, & carbo-

num focus ea de cauía adpofitus

Crucifixus eft

Yer

hora

Confiderationes. de. .Pa[f.. Dom.,

653

&»

hora tertia. Ab hora autem fexta tehebræ factze

, vj

fünt víque ad nonam : & rurfus ab hora nona lux,

0 poff

Nunquid hec quoque fcripta füunt ? queramus.

Di-

O(fe(fo

cit igitur Zacharias: Et erit, in die illa non erit

lo5 af

lumen, & frigus, & gelu erit per vnam diem: fri-

3 Apo-

gus, propter quod Petrus calefaciebat fe, & dies

prout

—

ila nota Domino.

- foife

Quid enim ? alias non nouit ?

Multi quidem dies, fed illa dies patientie Domini,

t beg

quam fecit Dominus.

Et dies illa nota Domino ,

Tetur:

& non dies, neque nox.

Quod znigma narrat

1 el:

Prophetes ? dies illa neque dies eft, neque nox :

vt al

quomodo igitur eam vocabimus

2

*

Euangelium id

patts

interpretatur, rem enarrans. Non erat dies: non

, qua

enim ab oriente ad occidentem fimiliter, vt in re-

TOpria

liquis diebus, fol refulfit ; fed ab hora fexta vfque

&ad horam nonam tenebre facte fünt in media die,

lun,

Interpofite igitur funt tenebre : nominauit autem

DEVS tenebras noGem.

Propterea neque dies

Ll

erat, neque nox, neque enim tóta lumen 'erat, vt

vocaretur dies ; neque tota tenebre, vt nox ap-

7

pellaretur: fed poft nonam illuxit fol.

Hoc quo-

Il

que prenunciat Propheta.

Poftquam enim dixit :

Et non dies, neque nox, fübiungit : Et ad vefpe-

ram erit lumen. — Cernis Prophetarum accuratum

i o«

fermonem, cernis predictarum rerum veritatem ?

arbo«

Verum quaris ad amuflim, qua hora defecit fol,

: d

T

vv5

quin-

Coput XP T.

654

toorLerr

quintane hora, an octaua, vel decima? Dic defi-

B nvl

nite o Propheta Iudzis incredulis, quandonam foi

dicebat

occubuit ? Ait igitur Amos Propheta: Et erit in

copnof

die illa, dicit Dominus DEVS, occidit fol in me-

cifxeni

ridie : (ab hora enim fexta factze fünt tenebrz ) &

tunc m

obfcurabitur fuüper terram in die lux.

Quiusmodi

quam C

hec temporis ratio o Propheta, & qualis dies ? Et

celfarü

conuertam feftiuitates veftras in luéctum.

In azy-

mis enim res ea peragebatur, & in Pafchatis fefto.,

cecidit

Deinde dicit : Et ponam eum ficut lu&um dile&i,

euange

& eos, qui cum ipfo, ficut diem doloris.

In die

nhabi

Hac e

enim azymorum, & feftiuitate mulieres eorum cz-

debant fe, & flebant: Apoftoli vero occultati do-

accida

lore. conficiebantur.

Admiranda ergo haec pro-

cidife,

phetia.

3à tni

S.CYRILLYS HIEROSOLYM. Catecbe

penda

cdo,

XIII de Cbi'g'/iþ c»mcä]?xo,,,'&'* Jüpulto. pag. r95.

nonqu

CONSIDERATIO CCLXXIII,

do Pa

fypus

Es tenebre fatle funt in -zrrziuer/km*!&raiïz G.

fant :

LOCO CiTATO.

Tehl, ]

ad illo

oc eft fignum illud, quod prius petentibus fe

folum:

H

daturum pollicebatur, dicens: Generatio pra-

m |

ia, & adultera fignum quzrit, & fignum non da-

biturei, nififignum lonz. Prophetz. — Vbi crucem,

4fri501

inor*

Confiderationes de. Paf Dom.

655

Die def

mortem, fepulchrum, & refürre&tionem fignificat;

Iam fol

Et rurfus alio modo virtutem crucis fignificando

t r in

dicebat :; Cum exaltaueritis Filium hominis , tunc

l in T.

cognofcetis, quia ego fum ; id eft, cum me cru-

b )&

cifixeritis, & me vi&um a vobis effe putaueritis ,

Tiusmodi

tunc maxime fortitudinem meam fcietis,

Nam poft-

lies? Ft

quam crucifixus eft, illorum ciüitas periit, ludaica

In ag.

ceffürunt , & politia guoque, & libertas illorum

tis fefio,

cecidit : predicatio floruit, & ad extremum orbem

! diledi,

euangelicus fermo peruenit; terra, mare, habitata,

In die

inhabitataque terra virtutem eius vbique przdicant.

TUf Cg-

Hec ergo dicit, & ea, que ipfo crucis tempore

lat do

acciderunt.

Multo quippe mirabilius fuit, hzc ac-

&t po-

cidiffe, cum ipfe cruci affixus effet , quam fi in ter-

ra tunc ambulaffet.,

Neque in hoc folum res itu-

Catcht

penda erat, fed fignum illud, quod quarebant, de

Jj

cclo, fa&um eft, & in vniuerfa terra, id, quod

nunquam contigerat, nifi in Aegypto tantum, quan-

III,

do Pafcha/celebraturi erant.

Etenim illa horum

typus erant,

Et animaduerte, quandonam hzec

1 G

fiant : in meridie, vt omnes per orbem difce.

rent, nam vbique terrarum dies erat: quod vtique

ad illos conuertendos füfficicbat, non magnitudine

tibus fe

folum miraculi, fed quod hzc opportune acciderent,

tio pra-

Nam poft i3 omnia, . qua infüne fecerant, poft

jon dée

éerifiones iljas ipiquas id accidivt,qluando furor.re«

rucefms

fül-

gmor

656

Caput XV T.

ficula à

miferat, quando ridendi finem fecerant, quanda

t5 QU

jactis diCteriis exfatiati erant ,, & omnia pro lubitü

vt f

dixerant; tunc tenebras exhibuit, vt velfic ira

$

fedata, ex miraculo aliquid lucrarentur. Res enim

a L

tantas in cruce agere mirabilius erat, quam fi de

cruce defcendiffet. Nam fiue illum. hzec feciffe pu-

(

tarent, credere oportebat, &-timere, fiue non ile

lum, fed Patrem ; hinc etiam compungi par erat :

l

nam tenébrz ille ex ira, de facinoribus illis conce-

pta proficifcebantur,

Quod enim non effet eclipfis,

icut.

fedira, & indignatio, non hinc folum manifeftum

Y

fut

erat, fed etiam a tempore. "Tribus enim horis per-

Tientes

qmanfit,

Eclipfis vero in momento temporis fit,

Que co

quod nonignorant, qui viderunt : nam noftra etiam

Chrifto

etate eclipfis contigit.

Et quomodo, inquies, non

codum

mirati funt omnes, nec ,putauerunt effe DEVM ?

tera ]

Quia tunc genus hominum in multa negligentia, &

fünt tt

nequitia detinebatur.

Et hoc miraculum vnum erat,

imqpo

quod ftatim, atque apparuit, preteriuit : nullusque

henfür

rei caufam edifcere quafiuit, multa quoque tunc

lumini

impietas ex confüetudine preualebat.

Neque fcie-

ompis

bant, quz caufa gefte rei effet : forte putabant, per

piet:

eclipfim, vel aliam naturalem caufam id eueniffe.

fib V

Ecquid miraris de exteris, qui nihil fciebant, qui-

"Onna

que ob defidiam de re inquirenda non cogitabant ,

dit fr:

quando ii etiam, qui in Iudea erant, poft tot mi-

|

quis t

ra-

Confiderationes de Paf]. Dom.

657

quando

racula adhuc perfeuerabant, contumelias inferen

lubitg

: quanquam ipfis clare' oftendiffet, fe talia ope-

f m

*atum fuiffe,

65 enim

S. CHRYTSOSTOMTVS. Homil. LXXXVIIE

m fi de

alas; LXXXIX. in Maltbeum. lm. VII. pag. $254

ciffe pu

100 ].

CONSIDERATIO CCLXXIV

I etat

E tenebre fa&e funt. &c,

LOC, CIT.

: COnice

edipfi

ufeftum

icut Moyfe manus extendente in celum, facdtg

S

funt tenebre fuper Aegyptios

feruos DEI te-

I$ DO

nentes in feruitutem , imago futurarum tenebrarum,

ris f

4 Ctlm

que comprehenfure fuerant Aegyptios : fimiliter &

Chrifto in fexta hora manus extendente in cruce ad

il

colum füper populum, qui clamauerat

Tolle de

EVM

terra hunc ; & : Crucifige, crucifige eum, facte

a, &

funt tenebre, & ab omni lumine (unt priuati

&

lm erat

imago fuit tenebrarum illa futurarum, que compre-

hldsqüc

le tunc

henfüre fuerant gentem ludeam, quafi aufi funt,

lumini vero manus fuas inferre,

Vnde ex tunc

ue fc

omnis illa gens tenebris eft repleta, ficut dicit Pro-

i, per

Item

ueniffa

pheta: Obfcurentur oculi eorum, ne videant

fub Moyfe facte funt tenebre , & caligo füper

t qui

ommnem terram Aegypti tribus diebus: & nemo vi-

2ban

dit fratrem fuum , neque fürrexit de le&o fuo ali-

tot ml

quis tribus diebus.

Omnibus auterm filiis Ifrael erat

n

lumen

Ü

658

Caput XVT.

iumen in omnibus locis, in quibus commoraban.:

etrporal

onnjs VO

tur

Sub Chrifto autem tenebre fa&e funt füper

pis: & tel

omnem terram lIudeam tribus horis, lumen autem

fuit fuper omnem reliquam terram, quod vbique

TIis,m Qu

tor d

iluminat omnem Ecclefiam DEI in Chrifto.

Et.fi

fionmane

vfque ad nonam horam tenebra fuerunt fuper omnem

&tum ho

terram ludeam, manifeftum eft, quoniam iterum

ze pofi

lumen eius refulfit: quia, cum multitudo gentium

em Q

jntrauerit, tunc omnis Ifrael^ faluus futurus eft.

effe abfet

"Quod autem tribus horis facte funt tenebre füper

(ICeno ;

*erram ludeam, illud oftendit

quoniam propter

ei, quid

^peccata fua priuati funt a lumine DEI Patris, &

Nec enit

a fplendore Chrifti, & ab 111um1nat10ne Spiritus

Quare m

fan&i.

pro IES

ORIGENES. Comment, in caþut XXFIL

t Chri

Maitb. Tom. IIl, pag. 924.

eunt « Vi

CONSIDERATIO CCLXXVj

p hum

&, qui

Et circa boram tonam cdamauit 1ESFS oce ma-

mOdl m:

gna, dicens

Eli, Eli, lunma fabbattbani! Hoc efi :

LOX CR

JDEVS meus,| DEFS meus, vt quid. derdiquifià

V vida

T ? MATTH, XXVIll* 46,

tm mif

ii qu bhï

igne DEO requirendum eft, que fuit illa ma-

eundum |

D

gnavox Chrifli, vtrum magna, rebus magni-

Cep1 fär

Micantibus magna myfteria, aut magna , fenfibili, &

COl'-

Confiderationes de Paff. Dom.

659

10ribon.

eorporali magnas vocis auditu

Puto autem, quod

ómnis vox Chrifti Filii DEI maena eft, etfi fuerit le-

iE füper

11 qutem

nis : & teftatur de hoc ipfo Scriptura in locis maxime

Vbiq

ilis,in quibus vult erigere auditorem, vt transgredia-

, Kf

tur illud, quod multi intelligere poffunt in locis, &

Onem

nonmanetin eo,quamuis fecundum fimplicem intelJe«

&um habeo in co aliquam veritatem , vt intelligew

1 Iterum

pentia

re pofit aliqua digne propter magnam Domini vo-

cem.

tüs f

Quoniam ergo his verbis oftendit, aliquid

t füper

effe abfconditum magnum, quod clamat ad DEVM.

dicens: Quare me dereliquifti ? ideo requirendum

propter

tis, &

eft, quid eft, quod a DEO dereli&us eft Chriftus,

Spiritui

Nec enim fas eft, credere, eum mentiri dicentem ;

Quare me dereliquifti ? Et quidam colore religionis

pro IESV, & quia non poflunt exponere, quid

$411

fit, Chriftum derelinqui a DEO, arbitrantur, & di.

cunt: Verum quidem eft, quod di&um eft, tamen

XVI

per humilitatem dictum eft. Nos autem videntes

eum, qui in forma DEI fuerat conftitutus, ab huius-

((t fife

modi magnitudine defcendentem, & femetipfum

d d 4

exinanientem per hoc, quod formam ferui füfcepit,

'& videns in his V01untatem eius ,

tif

qui ad hec talia

eum mifit, Intelligimus, quom'vm, quantum ad illa,

in quibus fuerat forma DEI inuifibilis, & imago fe-

ia t

cundum Patrem , dereli&tus a Patre eft, quando fuf-

u

cepit ferui formam, & derelidus pro hominibus,

vt

bii, &

Q

660

Coput XVT

*t talia, & tanta füfciperet, & vfque ad mortem

ferrat

Veniret, & mortem crucis, quz inter homines tur-

JQC103

ima effe videtur,

Extremum enim dereli&tionis

fi?1

eius factum eft, quando crucifixerunt eum , & pofue-

leng..«

runt füper caput eius, quafi deridentes eum, lite-

Qu C

tas dicentes : Hic eft IESVS Rex lIudseorum.

Ex-

rat apl

tremum autem derelifctionis eius erat & illud , quod

elb, i

inter latrones eft crucifixus, & quod pretereuntes

per n

blafphemabant eum, mouentes fuper eum capita : ,

fpettio:

& quod principes cum fcribis dicebant: Alios fal-

du nX

uos fecit, fexpfum non poteft faluum facere.- Ad-

genttul

huc autem & illud, quod etiam latrones imprope-

fentiQ

'rabant ei in cruce.

Ergo manifefte intelligere po-

Qui ex

teris, quid fit, quod dicit: Quare me dereliquifti ?

meo fi

faciens comparationem $

lorie illius, Qquam habuit

dim

apud Patrem, ad confuüonem, quam contemnens

ertif

iuftinuit crucem.

Si enim ille erat ficut fol in core

Trifiis

Ópe&u DEI, & ficut luna. perfe&a in zternum, &

tsle d

erat teftis eius fidelis in ceelo, poftea autem , & pro

tior if

quibus dicit: Quare me dereliquifti ? fuperaddit di-

pueta 1

cens: Tu autem repulifti

& pro nihilo deduxifti ,

i te, «

j

& diftulifti Chriftum tuum, euertifti teftamentum

fida ol

ferui tui, prophanafli in terra fanGtitatem eius, &

'üption

cetera

Et quamdiu quidem fuit folis lumen etiam

Afnune

tanta, & talia fuftinens, non dicebat : Quare me

dens

derehqtum ? Poftquam autem vidit fuper omnem

Vib

ter-

Confiderationes de Paff. Dom.

661

! frtey

terram ludeam víque ad horam nonam tenebras

Q65 CUf

fadas, dixit magna voce füa : Quare me dereliqui-

CINOTIS

íti?

xllud oftendere volens per hec , quoniam vo-

V pofig.

ä

üm, Tte«

lens .dereliquifti me Pater , & talibus exinani-

tum calamitatibu

üm, Ey.

radidifti, vt populus, qui fue-

rat apud te honoratus, recipiat, quz in me aufus

d, qud

LL CUntes

eft, implens menfüram patrum füorum, & que fu.

1 cpita:,

per Prophetas fecit, vt priuetur a lumine tuz pro-

Ípe&tionis, & efficiatur in tenebris,

quafite DEO

Alios £

iam nequaquam eis prafente.

Sf—*d & pro falute

re,. Ad

gentium dereliquifti me, vt derelictio Ifracl fieret

imprope-

gentium fàlus.

Quid autem tam bonum fecerunt ,

igere po«

qui ex gentibus crediderunt, vt pretiofo fanguine

eliquiti?

meo füper terram effufo pro eis, emerem eos a

m habuit

maligno, qui tenuerat eos ? Et quare iaciem tuam

QCeTmnens

-

aucm&l, & fa&us füum conturbatus, vt dicam:

] in core

.ï

Triftis eft anima miea vífque ad mortem. Aut quid

mum, &

tale dignum fa&turi funt homines,

pro quibus pa-

1, &pro

tior ifta, vt pro eis ego patiar h"cc9 Sicut & Pro-

raddit d

pheta iam ante de hoc ipfo predixit, quafi clamans

leduxift

ad te, & dicens: Qui vtilitas, o Pater, hominibus

amentum

facta eü in fanguine meo, dum defcendo in cor

| & &

ruptionem ? Nunquid confitebitur tibi pulüis, aut

yen etia

annunciabit veritatem . tuam ? Forfitan autem &

te né

videns peccata hominum, pro quibus patiebatur ,

y omneru

dicebat :

Quare me dereliquifti, vt fierem, quafi

[

XX

qui

662

Caoput XF 1.

qui colligit ftipulam in meffe, & ficut qui colligit

ts QU

racemos in vindemia, cum non fit botrio ad man-

lr

AUl h

107

ducandum primitiua? Et hec dico, quia periit ti«

filiuat

moratus aterra, & qui corrigat inter homines, non

qut &

Vnde non exiftimes, humano more Saluato-

loco

rem ifta dixiffe propter calamitatem, qu: compre-

gilitu

henderat eum in cruce.

Si enim ita acceperis ,

quibu

non eris audiens magnam vocem, in qua ifta lo-

curmit

cutus eft, nec digna voce diuina requires.

Xerun

ORIGENES, Loo mox citato.

Fro f

terran

CONSIDERATIO CCLXXVT.

tefl,

valui

DEVFS meus, DEVS meus, «t quid dercliquifii

Ti

I

7/e,

LOCO CITATO.

cinu:ä

mand

lamauit IESVS voce magna, dicens: DEVS

C

iC

meus, DEVS meus, vt quid me dereliquifti?

quod

Nunquid ipfum quoque Verbum, quod ex DEO

00

10

Patre natum eft, diuino auxilio aliquando indiguif-

fe dicemus ? At quid eo dici poteft ftultius? An

d,

non vna cum DEO Patre vniuerforum Dominus

TaUUr

tribu

eft, füoque fpiritu coclum firmat, ac virtutum Do-

lom

minus adpellatur, & eft hoc ipfum vere ? Nunquid

qum

ergo tantus hic aduerfus Iudeorum infidias elanguit ?

Nunquid crucifigentium manus debcllare non po-

Q0nq

V

Uj

tuit? Atqui Efaias Propheta fic ait : Si omnes gen-

tes

Confiderationes de Pa[f, Dom.

603

[01 jg

tes quafi ftilla de fitula,

| Tidti«

& quafi monumentum ( /i.

t [«

bramentum poma4 ) &ateræ reputate funt,

& quafi

» Don

faliuareputabuntur, cui ergo fimilem fcc1fas DEVM?

|luato

aut cui imagini comparaftis eum ? Meminiffe hoc

Jmpre.

loco oportet, ludaice Synagoge adminiftros cum

pers,

militum cohorte, duce proditore irruiffe, in IESVM

ia ]

quibus, vt eum comprehenderent, quarentibus oc-

currit ille, dicens: Quem quzritis ? Illi autem di-

xerunt, IESVM | Nazarenum

Dicit eis IESVS

Eso fum,

Et abierunt retrorfum, & ceciderunt in

rIO

terram. lam quomodo infirmus effe&us dici po-

teft, qui vel fola voce infültantium vim frangere

valuit ?

Ecquid ergo fibi vult, quod ait:

DEVS

inift

/

meus, DEVS meus, vt quid dereliquifti me 2 Di-

cimus igitur, quum primus parens nofter Adam

JS

mandatum, quod acceperat, proculcaffet, diuinamat

legem negle&ui habuitfet,

humanam naturam fuiífe

vf

K

DEO

quodammodo dereli

ccamm »

exfecrabilemque, & morti

obnoxiam effecdtam. Atfimul atque Vnigenitus DEI,

1gUD.

? ln

id, quod prolapfum erat, in incorruptionem inítau-

HU

raturus aduenit, femineque Abrahze auplcmnfo fra-

) Do

tribus fuis affimilatus fuit; tunc vna cum antiquo il-

nauid.

lo maledi&o , indu&aque corruptione, defertionem,

quam humam natura in fuo principio perpetla fuerat

pit?

; po

conquieftere oportuit

Itaque quafi derelictorum

vnus exiftens, quatenus & ipfe fimiliter nobiscum

j gCB

UO

XX2A2z

par-

&

664

Cap?;t EKZL

particeps fuit carnis, & fanguinis , dixit* vt quid

vocft

js? 9

dereliquifti me ? Que fane vox erat, euertentis

Tiota «

illam, que nobis acciderat, dereli&tionem, Patrem-

« ?

que per femetipfum propitium nobis reddentis, nec

non ad beneuolentiam erga nost, tanquam erga fe

auini,

talem

ipfum, & primum prouocantis : quandoquidem Chri«

homin

ftus omnium bonorum largitor , & au&tor nobis ex-

pae

ftitit. Vnde etiam fi quidpiam fecundum humanam

naturam a Patre vel accipere, vel accepiffe dicitur,

putre

hoc ipfum totum in noftram erogauit ; cum ipfe vt

pafion

dechara

DEVS plenus nullius omnino boni indigeat.

dolotis

S. CYTRILLVS, ALEXANDR. Oratiene

pane ;

altera de ré(ia fide, que veligiofiff. Reginis infcribitura

Ediü. Parif. dum, V. part, Il, pag. 14^.

Cium al

TE f

tus eff

CONSIDERATIO CCLXXVII,

cis pat

DEFS wmeus, DEFS meus, *vt quid däreliqui/ii;

ter ii

me? LOC. CIT.

:

lïumani

1is ipfi

uis Domino IESV perfe&ior ?. quis illo in to«

Türenj

Q

lerandis cruciatibus robuftior? in illata mor-

pladius,

te quis eo conftantior ? Et tamen Euangelio teftan-

dem j

te didicimus, quod in vltimo conftitutus ; cum im-

taculo |

maniffimis doloribus premeretur, voce tonanti cla-

Pl'ofe&.

mauit: DEVS DEVS meus, vt quid dereliquifti

Tüm à (

me? Porro fj in tormentis pofitus fortiffimus fic

voci«

"a

oufiderationes de Paf Dom.

665

vt qut

'wociferatus eft gigas, quid aget infirmus homuncu-

ertentis

Jus? Si turris inuictiffma tempeftatis impulfu pene

Patrem

xnota eft, & tremuit, quid arundo tenuis, & deli-

ls nte

«ata ? Non tamen arbitrandum eft, ex debilitate

ema fe

animi, feu carentia patientie Mediatorem noftrum

m Chr

talem clamoris emififfe rugitum.

Se verum efle

Obis ex

hominem, fe carnem geftare paffibilem, fe mortem

Vi

pauere infinuare curauit.

Quanta pro hominibus

dicitur,

pateretur, füb eadem vociferatione contexit. Ex

Lipfe vt

paflionis ergo immenfitate amoris magnitudinem

b

declarauit.

Nifi tenerrime, ardenterque diligeret ,

Vincebat

Ordm

doloris nimietatem tolerare non poflet,

feriur

plane in illo, atque füpereminebat mortis fuppli-

cium amoris magnitudo.

Proinde ex confideratio-

ne mororis ac pone :charitatis illius affe&us no-

Il

tus efficitur, .Quantum doluerit, quantumque cru-

cis patibulum perferendo laborauerit, quis fufficien-

H

ndigtifi

ter intelligit ? quz.fac

k

india enarrabit ? Omnem

bumani ingenii excedit altitudinem doloris & amo-

ris ipfius altitudo.

In illo complebatur, quod in

lo in to

Threnis ore prophetico dicitur.

Foris interficit

a fmor*

gladius, & domi mors fimilis eft. In corpore qui-

o teffat-

dem paflionis fieuiebat gladius, & in mentis habi-

cim i«

taculo mororis to

ii

491*

ens maxime inundabat.

INulia

nti t«

profe&o corporis pars, feu fenfuum , fiue membro-

vdligià

Infonabaünt vtique in

rum a cruciatu erat illafa.

jnus f

:g

eius

V0

666

Caput. X 1.

eius auribus verba blafphemis, diuini contempïus

we d

fermonis, irridentium, plangentium, vociferantium,

|

tilis C

maledicentiumque tumultus.

Oculis intuebatur cum

bulatic

ilufione capita agitantes, atque dicentes : V:e qui

p

deftruis templum DEI! Matrem cernebat moerore

anme

fauciam , &jvberrime lachrimantem, amicorum , &

torpot

affinium füftentari manibus, foueri blanditiis, ex-

]

hortationibus confolari.

Foetore autem cadauerum

L (

occiforum, & fanguinis putrefcentis eius comple-

batur olfa&us. Myrrhati quoque vini potus mel-

"

lifluum illius. os amarefcere fecerat.

Poftremo it

ftipite pofitus, infixos clauosgeftabat in manibus.

DA

A.planta igitur pedis vfque ad verticem capitis jnil

atormentis remanferatliberum. — Erat factus fpe&a-

culum ludeis, & Grzcis, Latinis, & Barbaris, iu-

ftis,, & peccatoribus, diligentibus, & odientibus,

J

Merito dicere potetat, quod ait Propheta: Ego

poit

fum vermis, & non homo, opprobrium horinum,

vilido.

& abiectio plebis.

Omnes videntes me deriferunt

Tüe

3me, locuti funtlabiis, & mouerunt caput. .Sperauit,

pallus

inquiunt, in Domino, eripiat eum, faluum faciat

omnib

€eum, quoniam vult eum..

Sane füpra naturam

terea j

erat, vt homo in tantis corporis doloribus con-

Y qu

fütutus viueret, loqueretur, vociferaretur, & non

puro

ora

moreretur,

Viuificabat prorfus fe ipfüm, vt ad

[

Ut

|

tam diuería perferenda füpplicia habilis fieret. Abs-

1o, a

que

Tillanin

667

Confideratitnes de Pa[f. Dam.

Xemptus

que diuina difpenfatione agi non potuit, vt mor-

fl'anïi':m,

falis caro in paflionis vegetaretur igne, & in tri-

iQUr cüm

bulationum non abforberetur pelago. Mirabilis quip-

Ve Qui

pe in eo vita corporis, fed longe erat mirabilior

Tprora

anime tolerantia, "Tota etenim paffionis vis, omnis

rJum, &

corporis cruciatus in anime virtute pendebat.

,

i, €

D. LAVRENTIVS IVSTINIANVS.

AU

um

dLoco citaio. cap. XIX. pag. 329.

Comp

Qu5 mel

CONSIDERATIO CCLXXVIII.

Temo it

Datibus,

DEFS meus, DEPFS meus, vt quid dereliquif?i

pitis ii

T? LOC. CIT.

isfpet-

Qtis, il

e Chrifto feriptum cft : Qui in diebus carnis

D

fentibus,

fuz; preces, fupplicationesque ad eum, qui

1: o

poffit ipfum faluum facere a morte, cum clamore

Orminum,

valido, & lachrimis obtulit. Et exauditus eft pro

eriferunt

reuerentia : tametfi Filius erat, didicit ex his, quie

Speratit

paffus eft, obedientiam : & confümmatus fa&us eft

m faciat

omnibus obtemperantibus caufa falutis eternz, Pra-

maturam

terea ipfe Dominus: DEVS meus, DEVS meus,

JUS. COfI«

vt quid me

'eliquifti ?. Hec dicebantur vt de

puro homine, velut igitur de eo, qui animo con-

, &non

cideret, & cui intolerabilis effet tentationum incur-

, Y Eu

fio, ac metu vinceretur. Deficientis enim prs pu-

. h

qu

üllanimimte verba hzc funt : Triftis eft anima mca

X

vfque

663

Caput XFIL

Ü

cune C

víque àd mortem. Et: Nunc anima mea turbatz

eft. Ft: Pater,/ i fieri poteft, tranfeat a me ca-

fis eft, 0

lix ifte. Sunt ifte voces vel eius, quem voluntas

N

diuina lateat, vel qui illi refiftat.

Quod fi velut

Jritt, udu

de DEO, qui non fit homo, hcc qüis di&a acci-

« fn

piat, funt plane abfona, nec prorfüs congruentia,

)

CO

1

Sinautem de DEO incarnato , & homine fa&to, qui

fuz ipfius carnis cognatis paflionibus noftras curet,

DEVS s

feque nobis relinquat exemplum, valde appofita

funt.

Hoc enim declarat illud : In diebus carnis

fue, tametfi Filius erat.

Obftupuit myfterium di-

uino fpiritu plenus Paulus, DEIque nobifcum cormi-

u

Trrcium, atque beneuolam ad nos demiffionem :

C& audiui

quod, tametfi Filius erat in diebus carnis füuz, vii-

ei: DP

uerfa hec carne noftra fuftinuit, vt eam contra

ni? qu

paffiones firmaret, doceretque, dumj] tentationes

tus d jl

ingruerent, in DEVM refpicere, eiusque auxilium

jplorare, nec non quantum ad perfectionem con-

xille ; D)

ducant, & in quz definant pramia, paflionum to-

liquiti ?

lerantia, & obedientia.

Idcirco enim B. Petrus

derdlique

Vtique F

feripfit: Qus enhm eft gloria, fi peccantes, & co-

DEVS,

laphizati (uffertis ?. fed fi benefacientes patienter

fuflinetis , hzc eft gratia apud DEVM , quia &

Tcabat,

Chriftus paífüs eft pro nobis, nobis relinquens ex-

mus, f

emplum, vt fequamini veftigia eius.

TNon ergo

Verbum

&t Ver

tantum homo, nec DEVS purus , fed DEVS in

carne

*IE rat, ca

Confiderationes de Pa[f. Dom.

669

1 Qürbats

carne Chri&us, qui in diebus carnis fu illa & paf

d ht q3.

fus eft, & geffit, nobis relinquens exemplum,

Voluntàs

. vet

(S. IO4NNES DAMASCENVFS. Dif

|

:

Jertat, aduer. Neftorian. n. XXVI. Tom. L pag.. józ,

!

d2 dct

l:

ex verfine Mich. Lequien.

Prüentia,

4t0, qii

CONSIDERATIO CCLXXIX. '

15 Qufel

dppofíta

DEFS mus, DEFS meus, «t quid dereliquifi

s Carnis

90 ? LOC. CIT.

erum d.

Ufft COf

EVS DEVS meus refpice in me: quare me

(

ifionem ,

dercliquifti ? ) Iftum verfum primum in cru-

, VIli

ce audiuimus, vbi Dominus dixit: Eli, Eli, quod

11 COD(Ta

eft: DEVS meus, DEVS meus! Lama fabachtha-

ntationes

ni? quod eft, quare me dereliquifti? Interpreta-

auxilum.

tus eft illud Euangelifta, & dixit, eum Hebraice di-

Ym COT«

xiffe: DEVS meus, DEVS meus, quare me dere.

liquifti ? Quid voluit dicere Dominus ? Non enim

inurm t0«

). Petrus

dereliquerat ilum. DEVS, cum ipfe effet DEVS,

NU

vtique Filius DEI DEVS ; vtique Verbum DEI

DEVS.

Audi a capite illum Euangeliftam, qui

patenter

quit

ructabat, quod biberat de pectore Domini, videa-

mus, fi DEVS eft Chriftus.

juens ü

In principio, erat

Verbum, & Verbum erat apud DEVM, & DEVS$

(on ergo

JEYS

erat Verbum. Ipfuüm ergo Verbum , quod DEVS

E&

QG

x erat, caro factum eft, & habitauit in nobis.

XX

cum :

l

676

Coput XF1

(

cum Verbum DEVS factum cffet þcaro , pendebat if

cruce, & dicebat: DEVS meus, DEVS meus re-

jeccats

fpice in me: quare me dercliquifti ? Quare dicitur,

t Qien

nifi quia nos ibi eramus, nifi quia corpus Chrifti

picntiam

Ecclefia ? Vt quid dixit : DEVS meus, DEVS

b]; j q'»]x..

qec tam

meus, refpice! in me, quare me dereliquifti ? nifi

debatur

quodammodo intentos nos faciens, & dicens : Pfal-

manutm,

mus ifte de me fcriptus eft ? Longe a falute mea

tione «

verba delictorum meorum.

Quorum delictorum ,

ts Ver

de quo di&tum eft: Qui peccatum non fecit, nec

non CO.

inuentus eft dolus in ore eius ? Quomodo ergo

dicit, delictorum meorum, nifi quia pro deliétis

probrof

ajlis doi

noflris ipfe precatur, & delicta noftra fua delicta

nis m

fecit, vt iuftitiam fuam noítram iuftitiam faceret ?

10, D)

S. AFGVSTINVFS enarrat. 11. ià Pfalin.

uilfma

XAXlI; n 4..om. IV. pap. 05

foile «

plere n

CONSIDERATIO CCLXXX

?

penam,

DEVS weus, DEFS meus, vt quid dereliquifli

Vi n0s.

9e&? LOC. CIT.

chamafft

peccato

udiamus ergo vocem mernbrorum ex ore capi-

Yt non

A

tis, & intelligamus, ex noftra perfona merito

tibis,

fuifle locutum , qui fe hoij:iam obtulit pro falute

petmu.

cunétorum.

Vnde Apoftolus dicit: Eum, qui non

U eeter

nouerat peccatum , pro nobis peccatum fecit, Nam

&

671

Confiderationes de Pa[f- Dom.

debat j

& in ipfai lege peccata appellabantur, que pro

; Ts te«

pcccatis offerebantur.

(DEVS meus,

clamabo

fe dicitur,

per diem, nec exaudies, & nocte, & non ad infi-

us Chrift

pientiam mibi. ) Per diem clamabat Humanitas Ver-

s DEVS

bi, quam non circumdabant tenebre peccatorum :

uft? if

nec tamen conftat auditam, cui nulla prepedire vi-

ens : Pfl.

debatur offenfio. .Audiat hoc querulum genus hu-

ilute met

manum, quod petitiones füas defiderat, fine dila-

lidonum ,

tione compleri.

Petit, ficut di&tum eft, Humani-

edt, tec

tas Verbi, que merebatur audiri, quam tamen ideo

0do eno

non conítat effe auditam, vt eius facro fünguine

0 delidis

probrofa mundi crimina lauarentur.

Hoc etiam &

ür delid

alis docetur exemplis. Paulus petit, vt ab eo car-

nis ftimulus tolleretur, nec tamen auditur a Domi-

faceret ?

ia P.

no, Diabolus precatur, vt Iob fan&um virum fz-

uifima calamitate percelleret, & conftat, ei mox

fuiffe conceffum.

Sed Apottolo votum füum-im-

plere negabatur ad gloriam : diabolo vero dabatur zd

XXX

poenam.

Sic non audire frequenter exped

iFf

ive

quam-

M

!

j

uis nos defideria dilata contriftent.

Addidit quoque,

clamaffíe fe nocte, id eft, in tribulatione ; cum etiam

peccatores foleant frequenter audiri.

Subiunxit :

ore cupi-

Et non ad infipientiam mihi, fubaudiendum, repu-

Ya foetito

tabis, Duo funt enim genera petitionum : quando

yo falute

petimus honores, diutías, inimicorum vindi&am ,

, quimon

& cetera huiusmodi, infipienter petimus, quia mun-

; Ml

V

da-

&

&

673

Coput XFT.

dana defideramus: quando autem poftulamus , vt

& pl

à periculis liberemur ,' vt nobis vita concedatur

at

&terna, non ftulte petimus, fed conuenienter oras

mele

inus,

Petebat crgo Mediator DEE, & hominunt

gloriæ

in c

Chriftus non infipienter, fed. prudenter ; & tamen

non conftat, eum auditum, quia mundi redemptid

pl

fis de

fic erat Domino difpenfante ventura.

Tatc.

CASSIODORVS. Expi. in Pfam. XXB

Svst

dim. le. bag. 72.

forta

CONSIDERATIO CCLXXXT.

füppli

qabat

DEFS . meus, DEFS meus ,

vt quid dereliqui

ne d

T& ? LOC. CIT.

jii

100 (

25 VI

er hanc ergo Dilectiffimi ! falutis noftre ineffa-

qUo

p

bilem reparationem nec fuperbie nobis, nec

intm

defidi& locus relinquitur : quia & nihil habemus ,

qita 1

nifi quod accepimus, & iugiter admonemur, vt do-

dm,

na gratie. DEI non negligenter habeamus.

Iufte.

Xent

enim nobis inftat precepto, qui precurrit auxilio 5

ile;

& benigne incitat ad obedientiam , qui ducit ad glo-

t ]

riam. Vnde merito Dominus ipfe fa&tus eft nobis

"

it, r

via, quia nifi per Chriftum non itur ad Chriftum.

£0 tr

Per ipfüm autem ad ipfüm tendit, qui per femitam

lat

patentie,.& humilitatis eius incedit, in quo plane

epus.

itinere nec eftus dceft laboris, nec nubes triftitiz,

nec

Confiderationes de. PajJ. Dom.

675

1

U5 , vt

&hec procellaformidinis. Ibi funtinfidie iniquorum,

Cedatur

períequutiones infidelrum, minze potentium, contu-

LT Ofns

ineliee fuperborum : que Dominus virtutum, & Rex

JX

$lorie ideo omnia in infirmitatis noftrz forma, &

: Ume]

án carnis peccati fimilitudine percurrit, vt inter

lempti

profentis vite pericula non tam optandum fit no-

bis declinando ifta effugere, quam tolerando fupe-

, XX

rare. lInde eft, quod caput noftrum Dominus IE-

SVS Chriftus, omnia in fe corporis fui membra trans-

formans, quod olim in pfalmo eructauerat, id in

Xl

fupplicio crucis fub redemtorum fuorum voce cla-

amabat: DEVS DEVS meus refpice in me, quare

dipufi

me dereliquifti? Vox ifta Dile&tiffimi, doctrina eft,

non querela.

Nam cum in Chrifto DEI & homi-

nis vna perfona fit, nec ab eo potuerit relinqui ,

|

ineffa

a quo non poterat feparari, pro nobis trepidis, &

5,11

infirmis interrogat, cur caro pati metuens, exaue

Jemus ,

«lita non fuerit.

Inftante enim paflione, ad fanan-

vt d-

xum, & corrigendum noftre fragilitatis metum di-

Tufte

^*

xerat: Pater, fi poflibile eft, tranfeat a me calix

U

Xli

V1

ifte; Verumtamen non ficut ego volo, fed ficut

ad elo

tu, Etiterum: Pater, fi non poteft hic calix trans-

t DODIS

"

ire, nifi bibam illum, fiat voluntas tua,

Qui er-

n

1LUITL,

£go trepidatione carnis euicta, iam in paternam trans-

emitatl

ierat voluntatem , & toto mortis terrore calcato,

o pre

opus fuz conftitutionis implebat: cur in ipfo tan-

riftitig,

te

)«

(

674

szpu? XVl

ditungi.

te vi&orie exaltatus triumpho, cauffam , & ratio-

fübfrant

nem, qua fit reli&us, id eft, non exa

u

É us

yom, D

quirit, nifi, vt oftendat, alium effe illum affe&tum,

jnius,

quem ad human: formidinis excufationem recepit,

Vndc f

alium illum ,. quem ex zterno Patris confilio pro

vt, qu

mundi reconciliatione przelegit.

Vnde ipfa vox

fünt orf

non exauditi, magni eft expofitio facramenti, quod

prchcnd

nihil humano generi conferret Redemptoris pote-

et, qu

ftas, fi, quod petebat, noftra obtineret infirmitas,

Ciatür,

S. LEO MAGNVS. Serm. XVI de Paff.

foypit

JDom. $48. 142« 143.

non d

domani

CONSIDERATIO CCLXXXII.

ntrmit

foa fac

DEPFS meus , DEFS meus , quare dereliquifit

we? LOC. CIT.

que f

i

1 l'ili

ermo proximus, *'Dile&iüïmi,/ cuius vobis pro:

ifepar

v

miffam reftituere cupimus portionem, in id dif

difcret

ferendi ratione procefferat, vt de illa clamantis ad

difpenf

Patrem crucifixi Domini voce loqueremur : ne fim-

tineret

plex, & incuriofus auditor ita acciperet verba dicen-

qUema

tis: DEVS meus, DEVS meus, quare me dereli-

de0 Q

quifti ? tanquam fixo IESV in crucis ligno, pater-

Qutre

ne ab eo Deitatis omnipotentia recefiiflet, cum in

[

?

qu

tantam vnitatem DEI, & hominis natura conuene-

foyier

tit, vt nec füpplicio potuerit dirimi, nec morte

dis-

D

Confiderationes de Paf.. Dom.

675

v

Mtio

disiungi. Manente enim in fua proprietate vtraque

di$, n

B

fübftantia, nec DEVS dereliquit fui corporis paftio-

fitdum,

nem, nec DEVM fecit caro paflibilem: quia Di.

uinitas, q

u

Uue

rccepit,

i

eratin dolente, non erat in dolore.

il pro

Vnde fecundum Verbi, hominisque perfonam, idem

eft, qui factus eft inter omnia, & per quem fa&a

D vox

«

funt omnia. ldem eft, qui impiorum manibus com-

l, quod

prehenditur, & qui nullo fine concluditur,

Idem

!* pote.

irtmas,

eft, qui clauis configitur, & qui nullo vulnere fau-

ciatur. Idem poftremo eft, qui mortem fuübiit, &

i Pgu/*,

fcmpiternus effe non defiit: vt vtrumque !fignis

non duübiis manifeftetur , quod vera fit in Chrifto

[

humanitas, & vera maieftas : quia ideo fe humanze

infirmitati virtus diuina conferuit, vt, dum DEVS

du

fua facit effe, quz noftra fünt, noftra facerct.effe,

qui fua fünt. Non ergo aberat a Patre Filius, nec

a Filio Pater: & illa Deitas incommutabilis, &

i$ pro:

infeparabilis Trinitas nihil fuüi poterat a fe habere

id dié

difcretum.

Quamuis enim fufcepte Incarnationis

ntis ad

difpenfatio ad vnigenitum DEI Filium proprie per-

ne fim«

tineret, fic tamen Pater non abiungebatur a Filio,

Qicete

quemadmodum caro non diuidebatur a Verbo.

L

dereli

deo ergo IESVS voce magna clamabat, dicens:

pater-'

Quare me dereliquifti? vt notum omnibus faceret,

cam i

quare oportuerit eum non erui, non defendi , fed

nuente

fauienium amanibus derelinqui, hoc eft; Saluato.

gmorte

rem

d*

!

676

Coput XF »

rem mundi fieri, & omnium hominum redemptorem,

denda

fed per mifericordiam ; nec

phmuæ

non per miferiam,

amiffione auxilii, fed definitione moriendi,

Que

bebat.

vero illic vite interceflio fentienda eft, vbi anima

fere,

&. poteftate eft emiffa, & poteftate reuocata? Di-

edm, (

cit enim beatus Apoftolus, quod Pater Filio non

i deh

mum el

pepercit, fed pro nobis omnibus tradidit eum. Etite-

tan 1

rum dicit: Quoniam Chriftus dilexit Ecclefiam , &

éu, i

femetipfum tradidit pro ea, vt eam fanclificaret.

gifi, (

Vnde tradi Dominum paffioni, tam fuit paterne ,

quam ipfius voluntatis: vt eum non folum Pater

g

Nam (

celinqueret, fed etiam ipfe fe quadam ratione defe,

reret, non trepida difceffione, fed. voluntaria cef-

famen

fione.

Continuit enim fe ab impiis Crucifixi pote-

?

ítas, &, vt difpofitione vteretur occulta, vti no-

Jui,

]juit virtute manifefta.

Nam qui mortem , & mor-

tis autorem füa venerat paffione deftruere, quomo-

C0

do peccatores'faluos faceret, fi perfecutoribus re-

DHJ,

:

pugnaret ? ludaorum igitur hoc fuerit Dilectiffimi,

[

vt IESVM a DEO crederent relictum, in quem

tanto fcelere feuire potuiffent, qui facramentum

boni

mirabilis patientie nefcientes ,

facrilega illufione

|

Qu

dicebapnt: Alios faluos fecit, fe ipfum non' poteft

£Ontul

faluum facere. Si rex Iírael eft, defcendat nunc de

cruce, & credimus ei,

Non veftre czcitatis arbi-

Bl ext

deled

often-

trio, 0 fculq fcribie, & impii Sacerdotes!

[]

den«

fita,

Confiderationes de. Paf]. Dem.

677

nptorem,

Senda erat potentia Saluatoris, nec fecundum bläfï

Tl pec

phemantium linguas humani generis redemiptio de-

i- QU[D

E

bebat omitti: cum, ft Deitatem Filii voluiffetis 3eno-

bi anima

Ífcere, innumera opera eius videretis, qus vos ad

12? Dr

eam, quam fallaciter promittitis, fidem, confirma-

"lio non

Ie debuerint. Si autem, vt ipfi profitemini, ve.

l, Etite-

rum eft, quod alos faluos fecit, cur illa tot, &

fm, &

tanta miracula, quz füb publico fa&ta funt confpe-

lficaret,

€&u, in nullo cordis veftri duritiam mollierunt :

d

at

A

T

N]

pifi, quia ita femper fan&o Spiritui reftitifis, vt

n Ditey

omnia vobis beneficia DEI in perniciem verteretis?

Te d

Nam etiamfi defcenderet Chriftus de cruce, vos

iria cef-

£amen hsreretis in crimine,

yi pote-

$. LEO M.AGNFS. S

Vti 00-

erm, XPVII. dg Paff.

JDom, pag. 143.

& mor-

quomo-

CONSIDERATIO CCLXXXII

L

ibus 16-

rf

DEFS meus, DEFS ü;ezfs,. vt qzzz'qa" dereliquifri

me ?L0 GrT,

1 qua

»

yentum

ant Aþöfcoli gaudentés a confpe&du concilii

5

(ufione

Eb

quoniam digni habiti funt pro nomine IESV

gotaf

unc de

contumeliam pati. Latificati enim Pargcleto, fran-

j5 41

gi exterioribus non valebant. Ipfi plane erant, qui

offete

dele&abantur pcnis , & iidem ipfi, qui grauati mz-

det«

füitia, vigilare minime poterant, Nontamen vno,

3

eQo

678

Caput XV 1.

TOruiT

eodemque temporis momento talis eorum menti-

jgitür

bus diuerfitas inerat, fed aliter, atque aliter iuxt&

f p

qualitatem, ac difpofitionem anime fe habebant.

Non autem fic in Mediatore noftro Chrifto. Vnó

1105,

fiquidem tempore & DEI fruebatur vifione, .& in«

culpa

tolerabili paffione gemebat;

Altiffimo vero Diui«

jn fe

Tt0S

nitatis confilio a&um eft, dum pendens clamaret:

ment

DEVS DEVS meus, vt quid dereliquifti me ?. vt

DEV

tota diuinz fruitionis gloria in eo militaret ad pov

|

nime

nam. Nam quemadmodum omnes cognitione an-

ter f

teceflit, ita etiam & merore, Appofita eft illi fcien-

perfo

tia, appofitus eft dolor. . Secundum bonitatis , fa-

tem .

pientie , charitatis , maieftatisque DEI notitiam do»

loris cremabatur incendio. Affligebatur itaque pro

Conti

,

É

|

ij

offenfa DEI, pro. abiedione füi, non propter fe,

fitmi

pro contemtu grati?, pro futura fui corporis my-«-

ftici perfecutione, & pro plebis Hebraorum repro-

HRII

batione.

Afficiebatur in fingulis, afficiebatur pro

Qinot

t

omnibus.

Hoc voluit Propheta fentire, dum di-

il&

Pwf

ceret : Omnes nos quafi oues errauimus, vnusquis-

t

que in viam fuam declinauit, & Dominus pofuit

Modo igitur

lo

in eo iniquitatem omnium noftrum.

quodam indicibili in omnibus ele&is füis omnia per-

pron

Perfequebatur in Apo-

bu

Ád

|

ferebat ponarum genera,

tanie

ítolis, lapidabatur in Stephano , affabatur in Lau-

cete-

IQtQ

rentig, ficque vin fingulis fingula martyrum,

TO-

E

Confiderationes de Paff. Dom

679

Thentt

rorumque. iuftorum : fuftinebat tormenta

Nemo

T AX

igitur preedeftinatus ad vitam, ficut a fanguinis Chri-

bebant,

fii pretio expers eft, ita nec ab ipfius moerore alie-

Vnó

nüs

Qmnes in fanguinis füi lauacro a contagionis

&i

culpa mundauit, vniuerfor umqüe errata reformans

: Diu

in fe, exhibuit fanctitate confpicuos, virtutibus or-

lInatet

natos, & g

ratia .corufcos

Corpore fiquidem, &

e? vt

mente crucifixus pro omnibus dicere compulfus eft :

d p

DEVS DEVS meus, vt quid dereliquifti me ? .Mi-

0€ afle

nime tamen arbitrandum eft, ipfuim a DEO totali-

il ICIEH'

fuiffe dereli&tum ,

quem in vnitate fumpferat

LS ftl'

pcrfonau fed in puris naturalibus fenfibilem pat-

jam o«

tem dereliquit

Fluenta etenim sternze voluptatis

que pro

continuit, ne 1mnctu, quo folebant, emanarent in.

ter fe,

Chriftum.

Quamobrem toto füper fe humans in-

ris m

firmitatis incumbente onere, atque diuing cquita-

|repto-

tis in fe fufcipienteflagello, ad Patrem vocis fuse

ipr po

dirigendo clamorem, inquit:

DEVS DEVS meus

lum Ql

vt quid dereliquifti me ? Clamauit, & exauditus eft

qi

Prefto mif

eratio iuperna illi affuit, que ab inftan-

pOfb

t conceptionis eius- ipfum-inhabitando poffederat,

)1

Nequaquam ei defuit, quod cuilibet per Prophetam

nj p

promittitur iufto : Inuoz.a, inquit, me in die tri-

n Apo

bulationis: eruam te, & honorificabis me,

Non

? La

tamen ab immin

nte tribulatione fic erutus eft Me-

, t

diator, vt ab 1110 auferretur poena, fed refulgente

n

Yy

1n

E

Ü

680

Coput XV &

in anima fole, qui prius erat in nubilo, rediuiua l&

l firis pofi

yoftrum d

ce füe humanitatis reparauit vires, ne paffionis nie

mietate deficeret

vtl (

Emergente vero anima, qut& de-

currentibus tribulationum fluctibus

in profundi

pUt a

tudine vit

limo immerferat, nec pufillanimitatis formidine, nec

tium: qui

pauore mortis territa CHZ quin pOUUS examinata ,

yi, cotpü

atque referta flagrantiffimo amoris incendio, paflio-

fit, COR

nis agonem, quem pene moeraueïat tolemndo, res

dedit, &

petere coepit

Magnanimitatem fiquidem, quam ge-

rebat introrfüs, foris ad füorum exercitationem fi-

Xie, Coi

delium cedere voluit

Quamobrem, vt, qu& dee

num &v

rant confümmanda, perficerentur, ficut in facro

funt ab

continetur eloquio, ait: Sitio

fentum,

S. LAVRENTIVS IFSTIN. Loo folite.

que, qu

lo &q

eip. XIX. pag. 329

EY

Ulh, C0

CONSIDER ATIO CCLXXXIV,

Quam qui

Amago et

Poflea [czem IEöV.S quia omnia confammara. [unt,

] erant

vt confummaretur. Scriptura, dixit: Sitio.

1 poty

IOANN. XIX. 20

Currit, «

trit (ine

curri in fiti,) Retribuebant enim mala pro

hib

Dere

IZI"

(C

bonis.

Tili interficiebant, illi repellebant ,

mmum Í

ego eos fitiebam : illi honorem meum cogitauerunt

llla fitie

repellere, ego eos in corpus meum fitebam trait-

CIüce po

cere

Bibendo enim quid facimus, niüi humorem

foris

g

VonfAerationes de Paff. Dom.

691

dl f

Toris pofitum in membra mittimus, & in corpus

[lonis

noftrum ducimus ? Hoc fecit Moyfes in illo capite

| Qu d

"vituli.

Caput vituli magnum facramentufn.

(

profani

put enim vituli corpus erat impiorum, in fimili-

ine, ng

tudine vituli, manducantis feenum, terrena quzreri-

aminaza,

Aium: quia omnis caro fenum.

Erat ergo, vt di-

», pifig

Xi, corpus impiorum.

lratus Moyfes in ignem mi-

do, 18

fit, comminuit, in aqua fparfit, bibendum populo

quam g

dedit, & ira Prophete adminiftratio fa&a eft prophe-

onem f

*Xis.

Corpus enim illud in ignem mittitur tribulatio-

que de

num, & verbo DEI comminuitur. Paulatim ením defi-

in fauj

Sicut enim vefti-

ftunt ab vnitate corporis eius.

mentum, ita per tempus abfumitur.

Et vnusquis-

& f

que, qui fit Chriftianus, feparatur ab illo popu-

lo, & quafi a maffa comminuitur.

Confpirati ode-

rfunt, comminuti credunt.

Et quid iam euidentius,

XIV,

quam quod in corpus illud ciuitatis Ierufalem, cuius

imago erat populus Ifrael, per baptifmum traiicien-

di erant homines ? Ideo in aqua fparfum eft, vt

i jn

wl

in potum daretur,

Hoe vfque in finem fitit ifte ,

currit, & fitit.

Multos enim bibit, fed nunquam

erit fine fiti. 'Inde eft enim : Sitio, mulier dà mi-

nala pn

hi bibere.

Samaritana illa ad puteum fitientem Do-

Jlebant,

minum fenfit, & a fitiente fatiata eft: fenfit prior

uerut

ila fitientem ; vt biberet ille. credentem.

:Et in

m t

cruce pofitus, fitio, dixit, quamuis illi non hoc

jmorem

yyYs

de-

foris

682

Caput X D.

dederint, (iubd fitiebat. . Ipfós enim ille fitiebat ,

phetta

at illi acetum dederunt, non vinum nouum, quo im-

cogitaue

g &

plentur vtres noui, fed vinum vetus, fed male vetus,

omnes,

Dicitur enim & acetum vetus veteres homines, de

pos ipf

quibus dictum eft : Non enim eft illis commutatio ,

vt euerfis lebufieis eedificaretur Terufalem.

Srülb

bietatet

S. AVGFSTINV S. enarrat, in. Pfalm, LXI.

tere f0

9. 0. Jom. IV. pag. $06.

Chrifat

Prophe

CON SIDERATIO CCLXXXV.

etiom €

Dixit : Sitio.

LOC. CIT.

3n tem)

& biba

itieivat plane Angelorum redintegrationem ; fitie-

w, ]

X

. M bat etiam corporis, ac membrorum vnitatem,

promis

quorum caput erat ipfe: omnes ad fe trahere, fi-

dare fe

. bique copulare peroptabat, infinuare cupiens illis ,

füum 1

qualia, quantaque fupplicia pro ipfis paterétur, qua-

lec d

tenus grati pro beneficio, animati pro munere, de

titüdin

tam immenfo charitatis obíequio rependerent gra-

pofitus

tiam.

Proinde ficut pendens extenfis brachiis, a-

tiftmi

pertis manibus, perfoflis pedibus, inclinato capite,

Clamat

"wniuerfos inuitabat, dicens: $Sitio,

Quod enim

Cltl, Pl

mulieri vni Samarite dixerat, da mihi bibere, hoc

!

108,

in cruce nunc fixus omnibus ait: Sitio. Vos, in-

dque-

quit, volo, vos cupio, vos corpori meo vnire ,

bus, à

vos mihi afjociare fitio. Hanc vocem in fpiritu Pro-

phe«

Confiderationes. de 11740. Don.

685

1ebat

pheta audiffe teftificatus eft, inquiens: Pretium meum

QUO im.

cogitauerunt repellere, cucurri in fiti. Curramus igt-

le vetns,

tur & nos fratres ,

curramus finguli, curramus

lDes, de

]

omnes, & fitienti Chrifto in potum illi prbeamus

J

"

Utat0.

)

nos ipfos.

Sitit nos propter nos, inebriare nos

vult.

Omnem abigamus moram, torporem, du-

m LX

bietatemque, ne tardi inueniamur ad fitientem cur-

rere fontem.

Vtrumque in Chrifto eft, vtrumque

Chriftus eft. Fontem habet vite, de quo ill! per

XV,

Sed

Prophetam dicitur: Apud te eft fons vite,

etiam eft fons vite.

Porro fi non effet fons vitz,

in templo minime clamaífet : fi quis fitit, veniat,

& bibat, & flumina de ventre eius fluent aqux vi-

m; fitie-

ua.

Fons vite erat, & tamen fitiebat.

Aquam

nitaten,

promittebat, & bibere cupiebat, Sitiebat nos, &

tert, f

dare fe nobis defiderabat.

Sitit, inquam, nos, in

ons il

fuum nos vult myfticum traiicere corpus.

Sitis

ir, Qu

hec de ardore dile&ionis, de amoris.fonte, de la-

yre, de

titudine nafcitur charitatis.

Nempe in cruce ftat

ent. Qri-

chis, d

pofitus,. propinquus eft morti, & amoris vehemen-

tifimi igne exeftuans, atque refrigerari glifcens ,

) Cipite,

clamat : Sitio.

Propinemus ergo ei, non ficut Iu-

od enità

d&i, acetum felle mixtum, fed nos; quoniam fitit

iiv

hoc

nDnOos.

Tales nos fimus, vt non naufeet fuper nos,

|

Ox, fl*

atque de ore euomat fuo.

Simus mundi a fordi-

) VIite, y

bus, a cupiditatibus alieni

& a delicti defiderie

i Pro-

Yy4

6ex-

pe

(

604

Va XVT.

extranei, vt hauriat, bibatque nos. Aquam pre-

ts 0 :

terea fapientie, & puritatis ei offeramus, vndam

perfenena

profluentem , vtique de torrente diuinz charitatis

CQEI,ICTC l

jn auribu:

absque luto mundane cupiditatis,

Talem potum

diligit Chriftus, talem aquam fitit Sapientia.

pet coli

fum, H

S. LAVRENTIVS IVSTIN, Loco folite,

atque ext

tap. XIX. pag. 330.

f Oamn

CONSIDERATIO CCLXXXVI.

morte f

habeat p

Dixit: Sirtio,

Fas ergo erat pofitum aceto ple-

vendicet

muw, . lll autem fpongiam, plenam aceto, by[Jopo

rina f

circumponentes , obtulerunt ori eius,

myftera,

IOANN. XIX. 20,

m L

j

Tutr,

empe animarum füccenfüs zelo,

diuinam ad

N

dalizatur

pietatem volens iuftitiam fle&ere, ere&a in

clefia. qu

cclum mente, corpore vero nudato, vulnerato ,

litera

clauato, Patri clamabat: Sitio : hec pro ele&orum

breorom

falute patior, ifta pro tuo honore füftineo,

Igno-

3n Chrif

íce igitur illis, placabilem te illis exhibe, pro qui-

Xerunt ;

bus tantis me expofui cruciatibus. Verum fi hec,

& illi no

quie tolero, pauca videntur, adde flagellum flagel-

eulum,

lo, appone vulnera vulnefibus, lacera, vre, con-

Jemm

fige, percute, occide.

Vniuerfa hec, & maiora

Borente

toto defiderio fitio,- non poterit onerofüm efiíe ,

O ardor chari-

& fidai j

nec conquerar de eo, quod fitio.

ta-

Confiderationes de Paff. Dom.

685

Ia præ.

tatis, o afno;r preceps, feruide, infüperabilis, &

T

, VI

dl

perfeuerans ! quem m

Ü

z

liv

I

aque tribulationum ex-

Charitais

tinguere nequiuerunt.

Quo affectu, quoue tonitru

1 poum

in auribus Domini- Sabaoth infonuifti ? Nempe re-

d

plefti colum, commouifti terram, conturbafti abyf-

40 fl

fum, Hanc vocem audiuit Ecclefia, & letata eft ,

atque exhilarata fpe.

Non pauet fententiam zter.

ne damnationis, quam in Mediatoris fui temporali

ÁVI

morte fatetur abolitam.

In cruce percipit, vnde

habeat propitiationem ; in hoc verbo, fitio, vnde

t D

vendicet eruditionem.

Eruditur plane fpiritali do-

hfir

€rina fapientie, & paucis immenfa comprehendit

myfteria, Tanquam amica in Verbi admittitur tbala-

mo,. Letatur, quia diligitur, prouehitur, confir-

matur.

Porro inde perficitur fapientia, vnde fcan-

inam 4d

dalizatur adultera, quia ifta carnem in litera, Ec-

oreda ii

clefia autem Ífenfüm . fpiritus intelligit latentem in

nerato ,

litera.

Hoc myfítice declarat vefania populi He-

'etorum

breorum, qui omnia fecundum carnem fapiebant

, Imo

in Chrifto.

Clamauerat quippe Hely, Hely, & di-

pro qi

Xxerunt: Heliam vocat ifte.

Nunc, inquit, fitio ,

f ha

ivcu

itat

& ilii non charitatis, fed iniqu

is porrigunt po-

n f

culum.

Nam fpongiam aceto, hyflopo, & felle

'e, COf«

plenam arundini circumpofüerunt, vt inde potarent

- gnaiond

1n0rientem.

Scripture facre complebant eloquia,

n d.

& fidei nofire inítituebant myfteria.

Perfecerunt

; dur

EX2

opere,

I^

(

686

Caput X

Sic.

opere, quod longe ante fuerat vaticinatum.

ts if C

enim in perfona Chrifti Propheta predixerat: Et

qsque v

dederunt in efcam meam fel, & in fiti mea pota-

Dii Ri

uerunt me aceto.

Crudelitatem quippe Iudeorum

tis, &

ilud : /

perfidorum expreffit, fed neque conticuit malitiam

mea adh

peccatorum.

Quotquot fuünt dediti voluptatibus ,

quotquot füperbig fpiritu inflati fünt, quotquot li-

tio, &U

"Uoris, odii, aut nocendi veneno referti funt, in

pne,

clamore

arundine, & fpongia fel Domino porrigunt fitienti,

De huiusmodi ait Propheta: Fel draconum vinum

vt qui

eorum, & venenum afpidum in(anabile.

moliri

Quemad-

modum Iudeorum, ita & iftorum potum abhorret

aque p

fapientia. INon enim placent DEO peccatorum fà-

aperuit

crificia.

Illa refpuit, ila paruipendit, & dammat,

indicayi

Sitim, quam de nobis habere fe afferit, non aufe-

fet acet

runt cogitationes male, neque defideria terrena ,

$

fed codleftia, fed fpiritualia,. fed ignita, que de fan-

lo d

Gificato prode

11

L

nt corde.

Aberant hec a Iudzis,

qui nocendi Chrifto animofitate ardebant.

Intus

CO

etenim malitia pleni, ficuti peccatores ceteri, fpiri-

tuale aceti, & fellis poculum Domino tradiderunt.

Va a

Foris autem hoc egerunt,

quod nulli alii actum

ün

effe compertum eft.

A feculo non eft auditum ,

vt homini fitienti, laffo, vulnerato, ac morienti

Tiam C

pro fitis refrigeratione, acetum, hyflopo, & felle

Excedit totius humanitatis limi-

ropri

daretur mixtmp.

5 eni

tes

Confiderationes de Paff. Dom.

6907

m $

tes ifta crudelitas.

Ingrati, fcelefti, fine pietate ,

at Pt

absque mifericordia, quod brutis impenditur, fitienti

l6t pott

DEI Filio denegarunt.

Vrebantur omnia interiora

i

Va

d

orm

£ius, & pre ficcitate exaruerant iuxta propheticum

; Dalitiam

ilud: Aruit tanquam tefta virtus mea, & lingua

paatibus,

mea adhzfit faucibus meis. Et tamen clamanti, fi-

otquot ]

tio, gutta aque crudeliter denegatur.

Debuerant

fint, in

plane, fi qua in illis pietatis effet fcintilla, ad

I fitienti,

clamorem commoueri di

"

vuliu

M

ntis: DEVSDEVS meus,

m vinum

vt quid dereliquifti me? Debuerant etiam eorum

Quemat-

iolliri corda, cum dixit : Sitio, & ad fütietatem

abhorret

aque potum tribuere, fed eorum impietas pietatis

torum f

aperuit fontem , atque Prophetarum prenunciatam

- damnat,

indicauit veritatem. ^Nam cum Mediator accepit-

n aufe-

fet acetum, inquit: Confummatum eft.

ferrem,

S. LAVRE

MA ryY

IN d

IFS IVSTINIANVS.

? de fin-

dLoco citato.

lu

Q]

. ]otus

CONSIDERATIO-CCLXXXVII -

711

)

ude uf

Fas ergo erqt pufitum , aceto plenum, ^ xoc. crr,

l &

um ab immanibus Iudceis omnis in Chriftum ex-

uditum ,

4rY

C

PL,'..LL C:.E"Vu

im

pietas, nec quidquam iam ad fuüm.

morient

& felle

mam crudelitatem reliquum efíet, ad extremum caro

iid

proprium qt

ii

dam, acna

fnrai

U

LA

rai

e rurfus patitur.

Mul«

tis li

tis enim, ac Variis doloribus exficcata, fiti torque-

te

tur,

688

Coput XFEL

tur.

fude (

Graues fiquidem dolores magnam ad fitigy

Dubiur

€ommouendam vim habent, naturali quodam , &

aninuti

inexplicabili calore humidum confümentes, & igneis

ardoribus pracordia vrentes.

Etenim difficile nomn

Q Qarmu

erat omnipotenti Verbo DEI id a füa carne re.

N

mouere : verum ficut cetera , ita hoc quoqué

aultos

fponte perpeffus eft.

Potum itaque-petit: verunr

UE

ili tam longe ab omni humanitate, & dilectione

fiper]

EI aberant, vt pro falubri potu perniciofüm ob.

lii

ulerint, ipfumque charitatis opus impietatis accef.

fopi

fionem fecerint.

Quod enim petenti potum offe-

quod.

runt, nunquid fpeciem prefeferebat charitatis ? At

ipfos:

fieri non poterat, vt diuina Scriptura falleretur ,

omna

que tanquam ex perfona Chrifli noftri Seruatoris

vocen

der

de üis infüt: Et de

VuV

unt in efcam meam fel, &

YHieu

in fiti mea potauerunt me aceto.

Ceterum beatus

tibi:

quidem Euangelifta Ioannes fpongiam accto plenam,

IeT

& hyflopo circumpofitam obtuliffe ait.

Lucas vero,

niqu

nulla rei huius fa&a mentione,

obtulile acetum

dont

duntaxat afferuit.

Matthaus autem, & Marcus a-

nefar

rundini fpongiam circumpofitam aiunt.

Qua in re

fsu

difcrepaffe forfam exiftimabunt aliqui-fan&os Euan-

Tnutil

gcliftast fed nemo fane mentis tale quid fibi fin-

dum :

xcrit. Genus enim illud impietatis non vno modo

fium

quidem, fed multis peractum eft.

Ideoque diui-

& ad

us ille Lucas nihi

:

]

Hi

n

1oratus modum €xponere, quo

U

Iudzi

Confiderationes de Paff. Dom.

689

& ftig

Tudai obtulerant, acetum ei duntaxat oblatum aif,

m,&

DDubium autem non eft, Euangeliftas in rebus adeo

Y imnei

L

Xninutis, & non magni momenti non difcrepare ,

le non

quamuis in neceffariis maxime confentiant,

Cur

The re

ergo alii aliter id referunt ? Nempe quia patet ,

uoque

anultos exftitiffe impietatis miniftros, milites nimi-

Verün

zum, qui eüm in crucem egerant: fed multos in-

eCione

füperIudaos crudelitatis modum inter fe partitos effe,

l] b«

Alii fiquidem fpongia arundini circumpofita, alii hyf-

f

fopi ligno (herbz genus eft) potum IESV tradebant,

1.0

n

uv

)

Se

quod infüum quidem caput miferi conflabant,

$? At

ipfos enim omni mifericordia indignos faciunt, dum

"r ,

'omnem humanitatis fpeciem. exuunt.

Jdcirco per

Iatofis

'vocem Ezechiclis Prophete ad ludeorum matrem

d,&

Hierufülem dicebat DEVS : Sicut fecifti, fic erit

Deatus

tibi: retributio tua reddetur tibi in caput tuum.

(D2

Per Efaiam autem ad iniquifimum lfraelem : - Vs

VeI0,

iniquo ; mala fecundum opera manuum eius acci-

at

ii

dent ei, Supra omnia itaque quecunque impie, ac

ü$ d

nefarie hactenus perpetrata funt, aduerfus Chriftum

g

factum iftud eft. Erit tamen nobis exemplum non

1am

inutile: Hinc enim rurfum difcemus perpetuum quod-

Lf

dam in DEI cultores, & eos, qui charitate in Chri-

1000

fium nituntur, manere bellum ab aduerfariis, qui

j

li

& ad extremum víque fpititum furorem in eos non

QUO.

exuent, Íiructis vndique acerbis. tentationibus, ac

il

pexi-

690

Caput X F T.

periculis excogitatis

Sed quemadmodum nohn cef.

fitio,

fauit labor, ita perpetua erit felicitas

& quemad-

(ate

modum affli&iones non ceffarunt

ac tentationum

degenen

tribulatio 5 ita nec ceffabunt fan&torum bor

la

fed

f , l

iO )

di hus

gratia fplendoris, & glouæ eterna futura eft, at«

que perpetua.

CuUemo

S. CYRILLFS ALEXANDR. Lib. XIL

fmudu

nt fp

$n loamnni cap. XIX. Tom, IV. pag. roóó

Tomilis

CONSIDERATIO CCLXXXVIII

congru

Ü

ümi

as ergo erat pofitum, aceto plenum .

mo; À

LOC,. CIT,

pamqu

fet fen

uis poteft, qus& facit, íta difponere', quomos

Crucis

Q

do difpofuit homo ifte

qui paffus eft? Sed

miffon

hom

Mediator DEI, & hominum, homo, de

f ef

quo przdictum legitur : Et homo eft, & quis agno-

eüs p

Ícet eum ? quoniam homines, per quos hzc fie-

tatus

bant, non agnofcebant hominem DEVM.. Homo

leeitur

namque apparebat, qui DEVS latebat

patiebatur

&m,

hec omnia, qui apparebat

& idem ipfe difponee

euare

bat hec omnia, qui latebat.

Vidit ergo, quia

baty

confummata funt omnia, que oportebat, vt fierent,

gUH (11(

antequam acciperet acetum , & traderet fpiritum :

atque vt hoc étiam confummaretur

fonm

quod Scriptu-

ra predixerat : Et in fiti mea potauerunt me aceto,

ücip

fitio,

N

691

Confiderationes de. PajJ, .Dom.

Tiot ce

fitio, inquit, tanquam diceret : Hoc minus feciftis».

Quemad.

date, quod eftis.

Iudzi quippe ipfi erant acetums

itiomm

degenerantes a vino Patriarcharum, & Propheta-

n5 fed

rum ; & tanquam de pleno vafe, de iniquitate mun-

CINET

di huius impleti, cor habentes, velut fpongiam »

cauernofis quodammodo , atque tortuofis latibulis

fraudulentum.

. X

Hyffopum autem, cui circumpofue-

runt fpongiam aceto plenam, quoniam herba efít

humilis , & pe&tus purgat , ipfius Chrifti humilitatem

VIII

congruenter accipimus : quam circumdederunt, & fe

circumueniffe putauerunt,

Vnde eft illud in Pfal-

€,

mo: Afperges me hyffopo, & mundabor, Chrifti

namque humilitate mundamur, quia, nifi humilia-

fet femetipfum, factus obediens víque ad mortem

quimoc i

crucis, non vtique fanguis eius in peccatorum re-

t s

miffionem, hoc eft, in noftram mundationem fuif-

no, d f

fet effufus,

Nec moueat, quomodo fpongia ori

is agn0-

eius potuerit admoueri, qui in cruce fuerat exal-

bec fo

tatus a terra.

Sicut enim apud alios Euangeliftas

Homo 14

legitur, quod hic pretermifit, in arundine eft fa.

tjebatür

&um, vt in- fpongiai talis potus ad crucis füblimia,

difpone d

3

leuaretur,

Per arundinem vero Scriptura fignifica-

0, qua

batur, que implebatur hoc fa&o.: Sicut enim Iin-

firettt,

gua dicitur vel Greca, vel Latina, vel alia qu:elibet

iritum :

fonum fignificans, qui lingua promitur , fic arundo

SUriptle

ea

e0y

dicivpotefc litera, qu& arundine fcribitur. Sed fonos

figni-

f

692

Caput XP L

fignificantes vocis humane vfitatime dicimus lin-

fJ, &

guas : Scripturam vero arundinem dici, quo minus

prædi&

eft vficatum, eo magis eft myftice figuratum. Fa-

modi à

icbat ifía populus impius, patiebatur ifta miferi-

Tngpit,

cors Chriftus.

Qui faciebat, quid facerét, nefcie-

fdlle f

bat: qui patiebatur autem, non folum, quid fie-

ditis? |

ret, & cur fieret, fciebat, verum etiam de male fa-

gim &

cientibus bene ipfe faciebat.

&i«

.S. AVGVSTINVS. Trattat, CXIX. in Ioann,

1NUs, 6

Jom. I1ll. part. II. pag. 8e3.

yt din

emm a

CONSIDERATIO CCLXXXIX.

itceps

fiper j

V'asergo erat. pofitum ,. accto plenum C«

bes, vi

LOC. CIT.

n Eccl

t ille quidem hec fuftinuit, cum ad falutem

Vel tres

Á

DEVS

oimnium veniffet: populus vero malam illi

alios vi

remunerationem rependit.

Dicit IESVS : Sitio,

fibi man

is, qui ex predura rupe illis eduxit aquas: : & re-

pofcit fru&us a vinea, quam plantauit.

Verum

Vi

$

quid vinea.? Hec fecundum naturam quidem ex

&j Yi

fanétis Patribus, fecundum autem animi induGio-

nem ex Sodomis ( Vinea enim illorum ex Sodomis,

& palmes eorum ex Gomorrha. ) fitienti Domino,

Ípongie implete , & arundini circumpofit: admini-

€ulo, porrigit acetum.

Et dederuntin efcam meam

fal,

)

Confiderationes. de Paff. Dom.

693

1:11

f

& in fitim meam potauerunt me aceto.

Vides

O fniDt

predicionis Prophetarum perfpicuitatem.

Cuius-

n n

mel

modi autem fel dederunt in os meum ? Dederunt,

inquit, illi vinum myrrha conditum ; ; myrrhaà vero

Defej

fellei faporis, & fübamara

Heccine Domino red-

Ut fle

ditis ? Hxec offers vinea Domino ? Iufte ieitur VOS

male fa.

olim deplorabat Hefaias dicens : Vinea facta eft dile-

&o in cornu, in loco pingui : & vtnre omnia recite-

tom,

mus, exfpecaui, inquit, vt faceret vuam ; fitiui ,

yt daret vinum: ipfa autem fecit fpinas.

Vides

enim coronam, qua redimitus fum. Quid ergo dc-

üX,

Laquuc. 14

Anceps ftatuam ?

N ubibus precipiam ,

ne pluant

(

fuper ipfam imbrem.

" Ablate fünt enim ab eis. nu-

bes, videlicet Prophetz,. Prophete vero deinceps

in Ecclefia, ficut Paulus ait :

Prophete autem duo,

fülutem

E veltres loquantur, aliique diiudicent.:

Et rurfus :

am 1l

DEVS dedit in Ecclefia; alios quidem Apoftolos ,

D

H

iti),

alios vero Prophetas.

Propheta erat Agabus, qui

& re

1 fibi manus, & pedes ligauit.

$,

Verum

CTRILLVS HIEROSOLYM, Cuit-

[

gefm €X

cbef. XI1l. pag. 196. n. 29

[

du cuo:

ylortis,

"s,

U

'ormifo,

v

D]

R.

ddmin

* Vää

yi

l mCum

fe

Z Z

CON-

694.

Coput XV T.

vitas f

mar

CON*SIDKERATIO- -CCXC..

fum

Mi

l

I

fnot

1

Vas ergo erak pofitum , aceto. plenum 6'590]

exbauft

LOC. CIT.

ti remi

$

4-

U

'acetum offerebant Tudei.

Bene ad confum-

a, D

E

manda omnia, & corruptio finceritatis hau-

ritur, vt omnia cruci, que vitiata fuerant, fige-

CO

rentur, Acetum itaque bibitur, vinum cum felle

non bibitur, non quia fel, fed quia admixtz vino

] an

amaritudines recufantur,

Nam amaritudines vite

Q :

nofbs proó corporis vtique conditione füfcepit.

Denique ipfe ait : Dederunt in efcam meam fel, &

in fiti mea potauerunt me aceto.

Sed fincéritati

tm

non debuit amaritudo mifceri, vt oftenderetur fi-

L

"m

ne amaritudine immortalitas refürgentium futura:

potue

que, quoniam immortalitas in vafe coacuerat hu-

Cüm a«

mano, feparatur in Chrifto. . (LZli Codd. reparatur

fummat

in Chrifto, ) Ergo acctum bibitur, hoc eft, vi-

prodixe

tium. corrupte per .Adam immortalitatis aboletur

textu à

in calamo, vt de corpore abforberetur humano.,

Vl fer

Nos quoque vitia noftra per incuriam mentis, cor-

Miis:

porisque concreta transfundamus, in Chriftum :

Taligg

transfundamus per baptifmum, vt crucifigamur in

Teripio

Chrifto: transfundamus per peenitentiam, vt ab illo

Celtum |

nobis vini, fanguinisque coleftis incorrupta fince-

$0 qui

ritas

Confiderationes de Paf]. Dom.

695

u

l

,

. ritas refundatur. Denique vbi acetum bibit

Con-

M

fummata funt, inquit, omnia, eo quod adfümpte

n

d)

et

mortalitatis impletum effet' omne myfterium,

&

exhauflis omnibus vitiis, immortalitatis fola lzti-

tia remanfiffet,

CORiUm»

S. 4MBROSIFVS. Lih X. expoft. in Lu-

(s Dd

cam. dom. l. pag. 1630

s

CONSIDERATIO CCXCT

m felle

i VInQ

I continuo currens vuus ex eis, acceptam [bon-

165 VItg

gian impleuit aceto, & impofuit arundini, & dabat

fufeep

ei bibere

MATTH, XXVIL 48

Vfel, &

nceritad

t impleuit prophetiam in fe, dicentem de fe:

retur f

E

Et dederunt in efcam meam fe l, & in fiti mea

TULIR

potauerunt me aàceto.

ldeo & fecündum Ioannem

erat hu

cum accepiffec IESVS acetüm cum felle, dixit: Con-

EPETH[UI

fümmatum eít etiam hoc, quod de- me Scriptura

eft; Vi

predixerat

lucunde autem quis poteft vti hoc

aboletu

textu aduerfüs eos, qui maligna vel fcripfer unt ,

humano,

DUDEUTEONETENMUNEUM

vel fcribunt aduerfus Cnuïïnm, de quibus cucn;

[þ COI

lfaas: Vs&, quifcribunt maligna. Scribentes enim

rittum :

maligna fcribunt

Dico autem de illis, qui con.

dmur- n

ET SUESA

Icriptiones aliquas dimiferunt, iniquitatem in ex-

abillog

celfum loquente

& vtetut quis hoc textu, videns

21

&os quibusdam auditionibus fiue ethnicorum ver

Ti

Z22

ba-

696

Caput. X V L

borum, fiue barbaricorum fermonum congregantes,

acetum

& facientes narrationem , quafi fpongiam quamdam,

gnunoom

adimplentes eam, non de verbo potabili, neque vi-

qui t

no, latificante cor hominis, neque de aqua fefe-

actipien

&ionis, fed dealiquo contrario, & nociuo, & nom

fo, qi

potabili aceto intelligibili: & hanc fpongiam impo-

eius, vt

nunt calamo Scripture fuse, & quantum ad fe, lz-

dicipul

fiones inferunt IESV ex huiusmodi potu.

Et qüi-

cCipiamu

dam quidem dant IESV bibere vinum cum felle per-

ftos Pal

mixtum, quod non vult bibere IESVS Filius DEI :

ent ; $

Et forfitan

alii autem non vinum, fed acetum.

01

quanticunque fecundum do&rinam quidem ecclefia-

fticam fapiunt, viuunt autem male, dant ei vinum

IT j

bibere felle permixtum : qui autem alienas a verie

C0]

tate fapientias applicant Chrifto, quafi eo ea dicen-

ü, hi fpongiam implentes aceto imponunt calamo,

C «

& potant eum.

Sunt autem, qui & acetum, &

fel, ficut Ioannes fcribit, offerunt ori eius: & forfi-

tan qui fapiunt tantummodo male, fpongiam implent

1ihi

N

aceto, & imponunt calamo fcripture füs, & po-

f

tant eum: qui autem & fapiunt male de difpen-

tem erj

tedium

fationibus Chrifti, & viuunt nequiter, hi fpongiam

plenam ex aceto cum felle, & hyffopo imponentes

tere, q

Qui autem

fandhur

calamo fcripture, offerunt ori eius,

Tationis

neque vinum eius bibere vult propter fellis com-

mixtionem , inulto magis non bibet acetum , neque

Chititar

-

acetum

apertifr

Covfiderationes de Paff. Dom.

697

Qnles,

acetum felle permixtum.

Propterea nos vinum

damdam,

mundum ab omni acerbitate, & amaritudine, vinum,

eque Vi«

quod letificat cor hominis, & cor ipfius F'ilii DEI,

03 fefo.

accipientes ex eo ipfo Saluatore noftro IESV Chri-

, K o

fto, qui eft vitis vera, potemus eum, & difcipulos

[l impo.

eius, vt dicat de nobis bene potantibus eum, &

l fe; l.

difcipulos eius: Sitii, & dediftis mihi potum. Ac.

Etqi-

cipiamus & aquam refe&ionis, cum qua nutrit iu-

tle pe-

ts DEI*

ftos Paftor bonus, vt, qui pafeuntur ab eo, di-

cant: Super aquam refeclionis educauit nos.

forfitan

ecelef»

ORIGENENS. In locum citatum Mattbei, Tom.

B] viium.

IIl pag. oo;.

$3 Véfe

CONSIDERATIO CCXCIL.

3 dicefte

cilmo,

Cum ergo accepiffet. 1ESE/S acetum, dixit : Con-

un, &

Jümanatum efl./1O0ANN. XIX. 30.

& forf*

mplent

ihfl eorum; quz in facro continentur eloduio,

N

, & po-

fic humanum.: valet excitare affe&um, men-

- difpete

tem erigere , temperare laborem , peregrinationis

pongium

tedium auferre, & seternz felicitatis fpem immit-

yonentes

tere, quemadmodum redemptionis humanse facro-

j auterti

fandum myfterium.

T

in

ilo equidem diuinz mife-

js COf*

rationis referatur abyffus, colorum aperitur ianua,

charitatis latitudo oftenditur, & quantus fit homo,

ceturm

apertifluome manifceftatur. - -

Te agnofce in illo,

233

tua

698

Caput X 1.

mena

tua in eius afflidionibus metire delida, debita tua

tudine

in Chrifti lege membranis. Vulneratus eft propter

dentüc

deli&a noftra, attritus eft propter fcelera noftra.

cond

Tpfus attritio, liuor, paffio, atque interitus noftre

ped

funt calamitatis indices, & adepte pacis fpirituales

fümm

teítes

Poterat plane homo, quamdiu in mundo

confü

conuerfatus eft Chriftus,' de pacis bono, quam idem

git, T

perficere venerat, dubitare, at vbiin patibulo ef-

telig

fufus eft cruor, de ipfà certificatus eft pace.

Hanc

pitef

itaque non in membranis, non in lapide, neque

pitu

in ligno, fed fanguine proprio in fua carne con-

quax

Ícripfit.

Librum hunc, vt ab vniuerfis legatur ,

fluen

publice expofuit.

Non autem fermone compofito,

piunt

vel humange fapientie exaratus eft verbis, fed ho-

pofí

minum interueniente malitia, digito DEI fcriptus.

aQu

Nempe feuientibus gentilibus, atque Iudzis, depi-

Qu

Gus eft foris, virtute autem, & fapientia Chrifti

licet

formatus eft intus. — Habet foris fimplex, & indo-

aiel

€us, quid legat, habet fpiritualis, & perfectus ,

Is,

quid intelligat.

Innumera prorfus fuüb hoc carnis

&eb;

velamine latent facramenta, que a fpiritualibus ,

I,

fpiritualiter diiudicanda fünt.

Legit fimplex, & lz

Abo

tificatur, atque compungitur: exercitatus vero in-

Qum

telligens irradiatur, atque accenditur.

Quisnam ,

pac

nifi fapientia do&rix poterat paucis tam multa col.

ezalia facrae

Qu

ligere? Abbreuiatam equid?m legem , ]

ineu-

Y

699

Confiderationes de. Pa[J. Dom.

menta, charitatis compendium, perfe&ionis celfi-

I Ug

tow

tudinem, virtutum normam, & totum humane re-

pro

I

D

"

WT

demtionis modum, ordinemque in hoc corporis fui

noftra,

conclufit volumine. Quamobrem cum fcribere com-

Doftr]

Iritudles

pleffet, nilque fupereffet fcribendum, inquit: Con-

mundo

fummatum eft, Nihil plane particulariter perhibuit

m ide]

confummatum, fed' abfolute, confummatum eft,

lo ef

ait, vt altiffima, & immenfa fub hac prolatione in-

Hanc]

telligas effe completa, Dedit vtique formulam, &

|

n

int

em

patefecit januam ,

per quam ingredientes vite

1€ COf« d

pafcua vberrima reperirent.

Noluit explicare,' vt

quareres, noluit tibi plenius referare, vt fapientie

Qu

fluenta fitires.

Nouerat profecto, quod illa fa-

pofto,

fed h«

piunt dulcius, charius ample&tuntur, & tenacius

poffidentur, que proprio, quam quz alieno fünt

Criptus

acquifita labore.

Occafione fiquidem inquifitionis,

N

dile&tionis voluit promittere fontem.

Quo vide-

Cirii]

licet comperto , deingrato quisque fieret vratus, de

t ind

fa

"

alieno propinquus, & de peregrino fan&orum con-

l

eds,

ciuis.

Hoc agnouerat Paulus, quando conuerfis

: Carris

aiebat difcipulis : Iam non eftis hofpites , & adue-

ValibUS y

ne, fed eftis ciues fancorum, & domeftici DEI.

,&ïæ

Abolitam omnem fciebant controuerfiam, & DEI

'eto if

cum hominibus perpetuam in cruce per Chriftum

ia ,

pacem effe firmatam.

Propterea dicebat: Ipfe eft

]r; cok

pax noftra, qui fecit vtraque vnum, & medium

3 füctte

Zz24

parie-

((10]]

g

(

700

Caut XV1

parietem macerie foluens inimicitias in carne fua,

: €0!

legem mandatorum decretls euacuans , Vt duos con.

dat in femetipfo, in vnum hominem nouum faciens

E EHIJM

5 i

pacem, vt reconciliet ambos in vno corpore DEO,

per crucem interficiens inimicitias in f'emetxpfo.

Porro quod Apoftolus palam per Dominum IESVM

Y

pf

completum effe commemorat

hoc idem Dominus

fub compendio expreffit, inquiens : Cofummatum

& lachn

eft. Confixus ergo in ftipite Chriftus, tanquam

3 COrit

propitiator optimus in nubibus eleuatus eft, quem-

iibi, C

horem

admodum Noe fan&o repromiferat dicens : Arcum

fpetiant

meum ponam in nubibus, & erit fiegnum fcederis

inter me, & inter terram.

tartarea

Cumque obduxero nu-

YC a

bibus codum, apparebit arcus meus in nubibus, &

bere an

videbo illum, & recordabor feederis fempiterni, quod

padum eft inter DEVM, & inter omnem animam

pa atl

Apitudm

viuentem vniuerfe carnis, que eít fuper terram

Proinde completis omnibus, que de aduentu, na-

eonft

tiuitate, predicatione, paflione, & morte fua fan-

audiant

€&is Patribus teftamenti veteris in figuris, & zni-

Que or

gmatibus variis fuerant premonftrata, atque a fan-

lgendo

&is vaticinata Prophetis, ait: Confümmatum eft

mendo

S. LAVRENTIVS IVSTIN.

Lo

[77]

Tianus |

cap. X.X. pag. 331.

Yt hoy

&tQuifiu

b T.

pitiend

CON-

//- 04^

Confr.

CF

tiones de Pa[J. Dom.

"us

e fj

CONSIDERATIO CCXCIII.

l0$ con.

fcieng

E clamaus voce magna IESVS ,. ait : Päler intna-

? DEO,

us tuas commendo fpiritum meum. LoUCE. xxut 46.

letipfo,

ISVM

it: Confummatum eít. Quo di&o ad patrdm

A

'Omtinus

preces, füpplicationesque cum clamore valido,

ATCl

& lachrymis offerens, inquit : In manus tuas Domi-

Inquam

ne commendo fpiritum meum.

Opus, quod dedifti

quett«

mihi, confummaui, perfecique omnia, quz ad ho-

Arem

norem tuum, feu ad humanam reconciliationem

feederis

fpecant.

Non autem, vt miortem verear, aut

(T0 Q

tartareas paueam legiones, fiue defidam de te, fed

vt verum me fatear hominem, & rationalem ha-

bu, &

1 quod

bere animam, atque inferiorem te effe, in affüm-

dnttmarm

pta affeuerem natura, in manus tuas commendo

terram,

fpiritum meum,

Praterca, ne in hac vltima hora

], nt

conftituti, quos mihi dedifti, formident fe deferi,

fut fan-

audiant clamantem me, & fe agnofcant in me, at-

& ani-

que orationem iftam me fudiffe pro fe fane intel-

e afit-

ligendo, non dubitent, dico: In manus tuas com-

) &t

mendo fpiritum meum, Spiritum vtique meum in

ls (ü'

manus tuas commendo, non tantum, quem gero

vt homo, fed quem vt Mediator, & Redemptor

acquifiui mibi. Meum plane dixerim fpiritum, mem-

bra mea, Ecclefam, meam, fponfam meam, quam

patiendo pro illa, meam facio. Hanc fpiritum mcum

N

A AR

hnun-

702

Caput XFI.

mET

nuncupabo,quia adherendo mihi vnus fpiritus fit

qolls «

& corpus vnum.

Nam fi quis meretrici adheren-

Me n

flodiet

do-/vnum efficitur corpus, quanto magis adheren-

do Mediatori Chrifto ? Hoc teftatur Apoftolus, di-

tuas C

cens : Qui adhzeret DEO , vnus fpiritus eft, Huius-

pit t

modi fententiam non a fe ipfo locutus eft Paulus,

quad

fed reuelante Patre, docente Spiritu, & in illo 1o-

l, !

quente Chrifto,

In illo habitabat Chriftus, & ipfe

teftat

in Chrifto.

Perpetuo fibi inuicem erant charita-

fumen

tis vinculo copulati, non tribulatione, non perfe-

bis c

quutione, non fame, non nuditate, non mortis

copit

articulo feparandi. Hinc roboratus fpiritu, fiducia-

Tober

jJiter aiebat : Certus füm, quia neque mors, neque

pf)&e

xita, neque inftantia, neque prefentia, neque fu-

Nem

|

1ura, neque altitudo , neque profundum, neque

Tati

tera

€reatura aliqua poterit nos feparare a charitate DEI,

que eft in Chrifto IESV,

Sciebat, quantum dili-

cina

gebatur a Chrifto, & quanti Ecclefie corpus zfli-

105

inabatur ab ipfo. Ipfum meminerat dixiffe : In ma-

fitis

nus tuas commendo fpiritum meum,

Se, eles

T0

&osque omnes füb hac voce expreffos certiffime in-

Qp

telligebat.

Patris quippe affe&um, Paftoris vocem,

fT

& Sponfi fpeciale connubium in hac commendatio-

Tnot

pe cognouit,

Coguouit, plane, quoniam hac de

Ilq ]

caufa pronunciatum exfítiterat.

Retexuit; denuo ,

d

Qquod in conuiuio dixerat ; Pater, non rogo , vt

tol-

Confiderationes de Pa[J. Dom.

793

iritus ft;

tollas eos de mundo, fed vt ferues eos a malo.

heren.

iMei namque fuünt, tibi illos commendo , 'atque cu-

dheren-

ftodiendos relinquo , propterea dico: In manus

Jus, di-

Et inclinato ca-

tuas commendo fpiritum meum.

Huius-

Quantum voluit, vixit,

pite tradidit fpiritum.

Paus,

Non enim coa-

illo l-

quando voluit, tradidit fpiritum.

&e, fedfponte, & nemine cogente exfpirauit. Po-

, &ipe

teftatem habuit, ponendi animam füam, & iterum

Charita-

fumendi eam.

Sacramentum tamen maximum no-

n perfe

bis commendatur in eo, quod dicitur : Inclinato

mortió

capite tradidit fpiritüm.

Poteftatem moriendi fe

fidüCioe

habere indicauit, & humans redemtionis effectum

, Deque

pofteris infinuauit. NNon autem abs re fcripta fünt,

Que ft

Nempe quecunque fcripta funt, ad noftram doétri-

neqie

nam feripta funt, vt in facto myfterium, & in li-

te DE,

tera eliciamus fpiritum.

Vtrumque verum eft, in-

m il

Reconciliauit

clinauit caput, & fpiritum reddidit.

j of

nos Patri, & pro noftris reatibus in cruce moriens

In

fatisfecit. Caput namque Chritti DEVS, quemad-

e, dl

modum caput hominis Chriftus, dicente Apoftoio :

ne it-

Caput mulieris vir, caput viri Criftus, caput Chri-

Gi

1

EC)

vocett,

fü DEVS. Caputhoec, dum paflionum lu

bria, &

noatio-

mortis füpplicia pro hominibus pertulit Mediator,

hac de

liquefecit ad mifericordiam, flexit ad gratiam, & in-

lenuo ,

clinauit ad indulgentiam.

0, v

n

$. LAVRENTIVS IVSTIN. Lot. cit.

CON-

704

Caput XF ,

gninit,

CONSIDERATIO CCXCIV.

fiper m

Et. clamaus voce magna 1ESS &&. Loc. crr.

ce mort

terre fe

mitator ille & dominice mortis, & temporis Io-

muit, h

nas, mari merfus, cetoque füfteptus, non tam

fpenfion

in mari fe, quam in inferno pofitum teflatur : Cla-

Víie

maui in prcffura mea ad DEVM meum, & exau-

tisipfis

diuit de ventre inferorum clamores Thneos.

Virtütut

Et

quamuis eum cetus ad fpeciem inferne mortis hau-

tUS eoru

velut m

flet, ait: Introiuit caput meum in fciffuras petra-

rum, defcendi in terram, cuius fere tenaces, &

Tonquar

&terne.. San&o etiam lob poft illud vniuerfarum

& fan:

paffionum gloriofifmum bellum, cum dignus iam

D

effet eloquio diuino, fcientiaque naturz, poft con-

quodqu

fra&i intra fe maris portas, rugientesque eius in

intEL» Dlï

matris fuz ventre terrores rurfum, quid etiam in

Ui clam

mari fignificaretur, Dominus reuelauit , dicens :

Cerunt (

Venifti autem füper fontes abyfüi, aut in veftigiis

fitmitat

maris ambulafti ? aperiuntur autem tibi pre timo-

via, &

re porte mortis: in vefügiis vtique maris, tanquam

tus eff

in profundo, vel altitudine maris, portas mortis

commil

effe fignificans. Nam cum profunda maris inferio-

eefftat

ta fint terre ; neceffe eft in profundo maris, id

Que de

eft, in inferioribus fedem mortis oftendi.

Veniens

tentior

ergo in hoc profundum maris, tempeftate demer-

n DE

us eft, cuius in anteriore pfalmo (LXVII.) ita

ine-

Confiderationes de Paff. Dom.,

795

C

T

sneminit, dicens : Omnia excelfa tua, & fluctus tui

füper me tranfierunt.

Sed & ille, vt dixi, domini-

A clTo

ce mortis imitator, quem ex tenacibus, sternisque

terre feris immaniffimus ille maris iftius cetus euo-

Joris T.

muit, haud diflimilia conqueftus. eft, Omnes íu-

DOf tarmt

fpenfiones tue, & flu&lus tui fuper me tranfibant,

I Ch.

Víque ad mortis igitur veniens profundum, mor-

X CxQ

tis ipfius tempeftate demerfus eft, aduerfariarumque

)

D

virtutum depreffüs procellis eft, Non tamen taci-

tis hat

tus eorum, quife ipfos diabolo prebituri erant ,

i petra

velut minifterii arma peccato ( quippe qui &. non-

(8, &

nunquam confilia inite mortis füs& exprobrauerit,

erfarum

& ftans in templo, fepe clamauerit, & eleuatis

U5 iam

ad DEVM frequenter oculis intenderit, vt ad vnum-

of cOn-

quodque Diuinitatis füze opus maximum adfpectarent)

.

elUs il

intelligitur ad Patrem , ob quod fequitur

.

Labora-

tam in

ui clamans, raucz fa&e fünt fauces mez: defe-

jicerts :

cerunt oculi mei, dum fpero in DEVM meum.

In-

religis

firmitates noftras fufcipiens, portansque peccata ,

? fimo-

vfu, & confüetudine bumanz. defatigationis loquu-

IDquam

tus eft, namque qui fe fomno, & laffitudini fiepe

mortis

commiferit, etiam víque ad fitis, & efuritionis ne-

inferio-

ceflitatem,

Fauces itaque eius rauce fünt, oculi-

l$4 ]d

que defe&i. Caufam vero maximi clamoris, & in-

'enitts

tentionis oculorum hanc effe docuit, quia fperaret

defner-

in DEVM,; vel cum clamat, dicens: Qui cr-edil:

[)ià

]R

1

Caput XV I.

Ü

706

in me, non in me credit, íed in eum, qui me

——

puigur

folat, i

mifit: vel cum clamaturus Lazarum voce magna,

eleuatis furfum oculis ait: Pater gratias tibi ago , ,

eunte pi

quoniam audifti me.

f Euat;

S. HILARIFS. Tra&tat. i:i Paln, LX ?III.

üt, & tr

gon elt :

p48. 217.

extinctum

CONSIDERATIO CCXCV,

peceffario

Duangclií

K incinato capite tradidit. f[Diritum,

1OANN.,

toum effe

XIX. 30v

Ticet DI

iffo dii

É oc quoque cetetis

addito, confümmatum effe

H

fpiritom

ait impietatis Iudaice modum, & impotentem

findame

feuiendi animum. — Quid enim Tudzi intentatum re«

bt E

liquerunt, aut quid non extreme crudclitatis ad-

poltquay

hibuerunt ? Quod fupplicii, aut contumelie genus

i man

pretermiferunt ? Quamobrem iure confümmatum

cordig t

effe àit; fed hora iam eum ad predicandum fpiri-

Aduenit

quidam (

tibus, qui apud inferos erant, inuitante.

pulchralr

enim, vt mortuorum, ac viuorum dominaretur ,

Tüm ani

ipfamque pro nobis mortem füícepit, & commu-

iferos d

nem hanc nature noftre paflionem füftinet, in car-

Jtopenr

ne videlicet, quamuis natura fua vita fit qua DEVS,

dC Vi

vt fpoliatis inferis, nature humanz reditum ad vi-

Tdnus ;

tam firueret, primitie mortuorum , & primogeni-

Ca-

D ilar

tus ex mortuis declaratus fecundum Scripturas.

put

T i

ADÉO 7*

ag

Confiderationes. de Paj. Dom,

7907

put igitur inclinauit, 'quod, cum mortuis contingere

foleat, propterea quod carnis luxantur nerui, ab-

.Lbl ago j

eunte fpiritu, fiue anima, quz corpus retinet, abu-

fiue Euangelifta hoc dixit,

Quin etiam, quod ad-

LXVIUT

dit, & tradidit fpiritum, a noftro loquendi more

non eft alienum.

Sie enim vulgus loquitur, cum

extinctum & mortuum effe fignificat. Videtur vero

CY,

neceflario, & fingulari quodam confilio fanctiffimus

&uangelifta dicere , non quidem fimpliciter mor-

OANN,

tuum effe, fed fpiritum tradidiffe , in manus vide-

licet DET, ac Patris, iuxta id, quod tanquam ab

ipfo di&tum eft : Paterin manus tuas commendo

tm eft i

Otentett

fpiritum meum : fed nobis ipfis bonz fpei initium, ac

Q0tm f«

fundamentum vis & ratio horum verborum ftatue-

ais 4

bat.

Exiftimandum enim eft, fanctorum animas,

? CU

poftquam e terrenis corporibus exceflerint, velut

Dfnaturn.

in manus chariffimi Patris DEI bonitati, & miferi-

cordie tantum non commendari, nec, vt infideles

r fpite

quidam opinati funt, circa monumenta verfari, fe-

Aduent :

pulchrales exfpe&tantes inferias, neque vt peccato-

Fin

COTRUe

rum animas in immenfi füpplicii locum , hoc eft,

in at

inferos detrudi ; fed potius in manus Patris omnium

DENS

properare, & Seruatoris noftri Chrifti, qui nobis

hanc viam inftaurauit,

'Iradidit enim in Patris

TU

manus animam füam, vt & nos initio in.illa, &

nopa-

per ilam fumpto, claras fpes habeamus, firmiter,

$, (

fen-

t

Lj

j

[

799

Caput XFT

S.d

fentxcntes atque cre

entes, nos carnis mortem per-

Tim. Ill

peffos, in manibus foxe DEI, & longe potiori in

ftatu,

quam eramus cum carne

Quocirca fa-

CON

piens nobis Paulus fcribit, melius effe diffolui, &

effe cum Chriíto,

E; liLl

S. CTRILLVS ALEXANDR. Lib. XII,

in loann. cap. XIX. Tom. IV. pag. roój.

Van

Q

Iu

CONSIDERATIO CCXCVT

fife fpir

zit il

E incdinato capite tradidit [Diritum. Loc. crvr.

Quoniat

pra cam

um ergo accepiffet IESVS acetum, dixit: Con-

CaS mdf

C

fummatum eft, Quid,

nifi quod prophetia

emittere

tanto ante predixerat ? Deimde, quia nihil reman-

do fpiri

ferat, quod, antequam moreretur, fieri adhuc opor-

quod v

teret

tanquam ille, qui poteftatem habebat po-

Titüm, |

nendi animam fuam, & iterum fümendi eam: per-

Tncum,

a&is omnibus, qua, vt peragerentur, exfpeCtabat,

nes fer]

inclinato capite tradidit fpiritum.

Quis ita dormit,

ft mor

quando voluerit, ficut IESVS mortuus eft, qu

türinl

do voluit ? Quis ita veftem ponit, quando volue-

(erm

rit, ficut fe carne exuit, quomodo voluit ? Quis ita,

cum voluerit, abit,

pantio

quando, cum voluit, obiit ?

Quanta fperanda, vel timenda poteftas eft 1ud1-

ld ef

f ADare

cantis, fi apparuit tanta morientis ?

t Mat

S. A F-

Confiderationes de Pa[J. Dom.

799

ten pet.

S. 4MVGFSTINVFS. Trat. CXIX. íin- Ioann,

Jtori j

«

Jom. Il]. part. Il. pag. $0.

Q f

Ülui, &

CONSIDERATIO CCXCVII;

À. Yl

E inclinato capite tradidit ä)ir*itzkm. LOC. CIT.

uantum ad Mattheum quidem dicentem, ite-

Q

rum clamafíe IESVM voce magna, & emi-

"

!

fiffe fpiritum, non autem manifeftantem, quie fue-

. QT

rit illa magna, qua clamauit iterum, erat dicere A

quoniam eamdem vocem clamauit iterum, quam fu-

: Con.

pra clamauerat, dicens: DEVS, DEVS meus. Lu-

cas manifefte fcribit, quam vocem clamatit, cum

opheta

Tanat

emitteret fpiritum, dicens: In manus tuas commen-

: ODOf-

do fpiritum meum. Eft intelligere & in ifto loco,

W p0-

quod vox illa, quam iterum clamauit emittens fpi-

: pl

ritum, fuitifta: Iu manus tuas commendo fpiritum

meum.- Si ergo emittere fpiritum, aut, ficut Ioan-

Cabit,

nes fcribit, tradere fpiritum, id ipfum erat, quod

of

eft mori, fimpliciter erat intellisendum, quod dici-

quat-

tur in hocloco: emifit fpiritum.

Nunc autem cum

VOlUe-

mortem nihil aliud effe definiant fapientes, nifi fe-

us 10

parationem anime a corpore, videamus, ne forte

901

aliud eft fimpliciter mori, àliud autem voce magna

L d-

clamare, & emittere fpiritum, ficut prafens expo-

nit Matthaus : aut in manus DEI commendare fpi-

V

aaa

ritum,

710

Capu XF I;

ritum, & dimittere fpiritum , fecundum quod dicit:

cnale,

Lucas: autinclinare caput, & tradere fpiritum, fi-

Doniti €

cut Ioannes exponit.

Et mori quidem omnium ho-

jndinafe

minum eft, etiam malorum , quoniam omnium ani-

fpintum,

ixe feparantur a corpore, etiam iniquorum, qui

(enim )!

dicere non poffünt, quz dixit Chriftus, exiens de

ji0, DC

corpore fuo.

Magnam autem vocem clamare, &

go & no

fic emittere fpiritum , quod eft in manus Doriirni

dure fpini

commendare fpiritum, & fic dimittere fpiritum : aut

ciput füp

inclinare caput, & tradere fpiritum, non eft nifi

fine dubi

tantum Sanctorum, qui bonis operibus DEVM fi-

ferno, n

bi preparauerunt, ficut & Chriftus, vt poffint ex-

Tionete :

euntes de mundo fiducialiter in manus DEI com-

«b inferi

mendare, vel tradere fpiritum fuum.

$i ergo in-

10: &t

telleximus, quid eft magnam vocem clamare, &

CottUptio

fic emittere fpiritum, id eft, in manus DEI com-

men vide

mendare: fic enim expofüimus fupra, proferentes

TCC C

expofiuonem Euangelifte Luce: íi intelleximus ,

ille quid

quid eft inclinare caput, & tradere fpiritum, fefti-

uentus e|

nemus vitam noftram feruare, vt in exitu noftro

f vel ali

poflimus & nos magnam vocem clamare, & fic emit-

0R

tere fpiritum ; aut inclinare caput, & tradere fpiri-

Ai), s,

tum, ficut IESVS, qui inclinauit caput, & quafi

fupra Patris gremium illud repaufans, exiit, qui po-

terat illud in finu fuo fouere, & confortare, -Quod

fi vis audire, quid proüf.it Chrifto, magnam vocen

cla-

Confiderationes de. Pa[], Dom

7II

100 dicit

clamatfe ,

ILU

lil y ] n

& fic emififfe fpiritum, id eft, in manus

yüm 10

Domini commendaffe fpiritum, & fic emififfe; aut

inclinafíe caput iuper gremium Patm

& trad

2301

id

iffe

Tum an.

Ípiritum, audi, quod dicit Pmphata' Propter hoé

Z L[Ul

$ (e

Cenim ) non derelipquit anii

nam (eiüs ) in infer-

no, nec dedit ( eum ) videre coi 'ruptionem,

Si er-

hdle, &

t

11P

DOIT:I

£o & nos ita nos gefferi

us, Vt poíirmus commenes

dare fpiritus noítros in manus DEI

Th: at

aut inc

clinare

eft nifi

aput füper gremium DEI, & fic tradere fpiritum

M (

fine dubio neque noftras animas der elinquet in in-

ferno, nec dabit nos in corrüptionem in perpetaum

fint ex

manere: fed qui illum poft diem tertium reuocauit

FT com

ab inferis, & nos reuocabit in tempore opportu-

$ iv

no :

& qui illi donauit,

vt non videat caro eius

ue, &

corruptionem j

nobis donabit, non quidem, vt

i com

nen videat caro noftra corrüptionem, fed vt hbc—

CTCDUS

retür'a corruptione tempore opportuno : quoniam

ifus ,

ile quidem peccatum non fecit

neque doius in-

fefi

uentus eft in ore eius: nos autem iuft

erimus ,

T00O

fi vel aliquando a peccatis recefferimus.

|C Cmic

ORIGENKES. Comnment

XXFII.

re fpir

i cap,

JMattb, v. $o. dóm. IIl. pag. 926.

X quall

2

qui

l

QL'Od

-

t

M

VOCCIIL

u

aa2aao

CON-

TUK

[|

1

7I2

Caput XV T,

euilit

CONSIDERATIO . CCXCVIIT.

vat i

£ z'nclz'nkatoxcapz'te tradidit. [piritum. Loc. cre,

Ti indi

ton, ü

mptei: nimiam charitatem füam , qua dilexit nos

E

vil,

DEVS, vtíeruum redimeret, nec Pater Filio,

plune |

nec fibi Filius ipfe pepercit; ;

vere nimjam , quia

firmum

& hec menfuram excedit, modum füperat, plane

Thana Y

füpereminens vniuerfis, Maiorem, inquit, charitatem,

TidDUS

nemo habet, quam vt animam füam ponat quis pro

amicis füis.

rpere

Tu maiorem hbabuifti Domine, ponens

ad nut

eam etiam pro inimicis.

Cum enim adhuc inimici

ficilt

effemus, per mortem tuam & tibi reconciliati fü-

nec (

mus, & Patri,

Quznam ergo alia videbitur effe ,

il fp

vel fuiffe, vel fore huic fimilis charitati ? Vix pro

füs

iufto quis moritur: tu pro iniuftis paffüs es, mo-

folus.-

riens propter deli&a noflra, qui venifti iuftificare

potet

gratis peccatores, feruos facere fratres, captiuos,

&que

coheredes, exules reges. Nec fàne aliud aliquid pa-

Vite,

tientiam hanc, & humilitatem zque illuftrat, quam

mbl

quod tradidit in mortem animam fuam, & peccata

multorum tulit, etiam pro transgrefforibus rogans,

füper

vt non perirent.

Fidelis fermo, & omni acceptio-

cul.ata

qui o

ne dignus: quia enim voluit, oblatus eft.

iNon

quod

inodo voluit, & oblatus eft, fed quia voluit, Solus

(ico 1

nimirum poteftatem habuit ponendi animam fuam,

Pua

nemo eam abítulit ab eo ; obtulit vltro.

Cum ac«

ce-

Confiderationes de Paf. Dom.

713

TL

cepiffet acetum, dixit: Confümmatum eft. Nihil

reftat implendum : iam non eft, quod exfpectem.

C C

Et inclinato capite, fa&us obediens vfque ad mor-

tem, tradidit fpiritum.

lerit nos

Quis tam facile, quando

vult, dormit ? Magna quidem infirmitas mori, fed

( Fih'o,

plane fic mori virtus immenfa.

Nempe quod in-

1 Qu

firmum eft DEI, fortius eft hominibus,

Poteft hu-

, plane.

mana vefania fibi ipfi in mortem fceleratas iniicere

Aritatem.

manus: fed hoc non eít ponere animam füam ;

quis pro

vrgere eam magis, & violenter abrumpere, quam

poneng

ad nutum ponere eft. Tibi, impie Iuda, mifera plane

inifaici

lt fl«

facultas fuit, non ponendi animam, fed pendendi:

nec tradente te, fed trahente laqueo, nequiffimus

r die,

ille fpiritus tuus exiuit, non emiffüs a te, fed amit-

Vix pro.

fus,

Solus in mortem tradidit animam fuam, qui

, Io-

folus virtute propria regreffus eftad vitam. Solus

Ariffei A

poteftatem habuit ponendi, qui folus facultatem

aptiuog

zque habuit liberam refumendi, imperium - habens

yid p

vite, & mortis,

Digna ergo. charitas tam inzíli-

, Qu

mabilis, humilitas tam admirabilis, patientia tam in-

XeCcata

fuperabilis.

Digna plane tam fan&a, tam imma-

'OfA,

culata hoftia, tam acceptabilis.

Dignus eft Agnus,

Cept

qui occifus eft, accipere fortitudinem, facere, ad

Non

$go autem

Solüs

quod venit, tollere peccata. mundi.

dico peccatum triplex, quod inualuit füper terram;.

finm, d

um a 3

Putatis, quod dicere velim concupifcentiam carnis,

2a42g

&

c

714

Cout XFI

& concupifcentiam oculorum, & füperbiam vitze 2

Ti &

Funiculus triplex eft, qui difficile rumpitur : pro.

( vitul

pterea multi trahunt , immo trahuntur hoc funiculo

it 1£f

vanitatis : fed prior ille ternarius numerus non im-

Sienim

merito preualet in eleGtis

C IDixerat .autem in pre-

Jeadfp

cedeniibus , tria potiffuman in pa[fone Domini cffe confi-

tiem q

deranda, in opere patiemtiam, modum in bwumnilitate, in

bentes

&xi[ja charitatem. ) Quomodo enim non illius patien-

fnda i

tie recordatio Omnem arceat voluptatem ? Quo-

bi$ OU

modo non illius humilitatis confideratio fuperbiam

füom, ]

vite prorfus extundat ? Nam charitas illa plane di-

& f

gna, cuius meditatio fic mentem occupet, fic to-

etf

vt omnino vitium

tam fibi vindicet. animam ,

Int

curiofitatis exfüfllet. Fortis igitur contra hec paffto

*

tilum

Saluatoris.

fnInus

S. BERNARDTVUS. Serm. de Pa[.. Dom

deferta

Fwia IV. Hebdom. fantt. Volum. . pag. $$j. $$6

hec &

n o

CONSIDERATIO CCXCIX

pa pe

tem m

Et inclinato capite 1radidit [Diritum, Xoc. cvr.

neceff

Interm

onfummatum eft. Completum eft my(terium :

C

diffolu

completa ,

que fcripta fünt,

foluta peccata,

Chriftus enim adueniens Pontlfcx futurorum bo-

ferg

üam

2orum, per amplius & perfe&ius tabernaculum

per

nDon manu factum , id efc, non huius creatio-

nis,

-'Ccnþderai;()nes de Pa[J. Dom.

715

1 Vite?

fiis, '& firu&ure , neque per fanguinem hircorum ,

n DO

& vitulorum , fed per proprium fanguinem intro-

tuniculo

iuit femel in fan&a, sterna redemtione inuenta.

T10n im.

St enim fanguis taurorum, & hircorum , & cinis vitu-

df jre-

]v adfpergens inquinatos , fan&ificat ad carnis mundi-

[f i

li

je

tiem, quanto potius fanguis Chrifti? Et iterum : Ha.

RETT

bentes igitur , fratres fiduciam ad ingrediendum in

' Datieg.

fan&a in fanguine IESV , ea via, quam dedicauit no-

? Qu

bis nouam, & viuentem per velamen, hoc eft, carnem

DCTOIR

fuam. Et quoniam caro, ipfius velamen dedecore affe-

lune di-

&a fuit ; idcirco figuratiuum templi velum difciffum

Ti to-

eft, ficut fcriptum eft: Et ecce velum templi fciffum

VIGUI]

eft in duo a fümmo vfque ad imum : neque enim tan-

cpafto

tilum ex ipfo dereli&tum eft.

Quoniam enim Do-

minus dixit: Ecce relinquetur vobis domus veftra

Dat,

Suftinuit autem

deferta, domus ipía difrupta eft.

j Uf

hzc Saluator, pacificans per fanguinem crucis, qua

Inimici enim DEI

in ccelis, & que in terra füunt.

UIX

per peccatum eramus, & definiuit DEVS, peccan-

ilc

Bo

am

tem mori opo

re, .Ex duobus igitur alterum fieri

neceffe erat: vt aut DEVS fibi conftans omnes

fi

u

H

'erm «

interimeret, aut clementia vfüus, datam fententia

JeCCa U

diflolueret, Verum DEI fapientiam confpicare: fuam

i Dv

feruauit, & fententis firmitatem, & bonitati effica-

'ciam.

Adfumpfit Chriftus peccata in corpore-fuo

aculum

TeatiQ

-fuper ligïïgm, 'vt nos per mortem eius peccatis

4244

mor-

Hi

)

l

716

Cout XFL

mortui; iuftitie viueremus.

giefünt !

Non minimi pretii

erat, qui pro nobis moriebatur: non erat Quis fen-

ii

fibilis, non erat'nudus homo , non erat folummo:

: p

do angelus, fed DEVS inhumanatus,

pfirmit

Non tanta

0 Xtaqu

erat peccantium iniquitas, quanta eius, qui noftri

gratia moriebatur, iuftitia.

Non tantum peccaui-

tio if

mus, quantum ille iuftitia excelluit, qui pro nobis

fücrime

animam pofuit ; qui pofüit, quando voluit, & ite-

tantam

rum fumpfit, quando voluit.

qi C0my

Vis noffe, quod

non coa&e, ac vi vitam depofüit, heque inuitus

füi cof

tradidit fpiritum ? Inelamauit ad Patrem , dicens :

n Te0€

Pater in manus tuas commendo fpiritum meum,

vobis :

Commendo, vt eum refumam. !Et hec cum dixif-

&vos

fet, dimifit fpiritum : fed non in longum tempus s

fe coní

ocyus enim ex mortuis rurfüm refurrexit.

(

S. CYRILLFVS. HIEROSOLYTMIT,

beatüs

VOCC C

Catecbf.. X TIL de Chrifto. crucifixo &. n. XX XIE.

XXXIIIL pag. rog. 199.

accept

hunc

CONSIDERATIO CCC.

enim

n0n p

E inclinate capite tradidit [Diritum, Loc.. cir.

ln

lum

inc iam deguftato aceto, Dominus, quod illa

H

taten

dabat vinea, que ab autoris fui plantatione

np'ois.

degenerans, conuería fuerat in amaritudinem vitis

t

alicng, confunlmaCum eft, ait; hoc eft, comple-

te

Confiderationes de Paff. Dom.

TR

Jrg

tee funt Scripturæ/: mon eft amplius, quod infaniam

lis fen.

populi furentis exfpectem, nihil minus pertuli, quàm

]mmo.

sne paffurum efíe przedixi.

Peracta funt myfteria

1nta

infirmitatis , promantur documenta virtutis. Inclina-

noltri

to itaque capite emifitfpiritum, & in corpus die ter-

XCQUÍS

tio füfcitandum quietem placidi foporis admifit, Cui

Tiobís

facramento cum fe vite autor impenderet, & .ad

& ite-

tantam diuinz Maieftatis inclinationem totius mun-

quod

di compago quateretur, cum facinus impium omnis

1Uitus

füi confufione creatura damnaret, & manifeíftam

Co

in reos fententiam ipfa. elementa proferrent, qui

1CUm,,

vobis animus Iudzi, que confcientia fuit, quando

disif-

& vos iudicium vniuerfitatis vrgebat, & reuocari ad

]Dusy

fe confummato fcelere impietas veftra nón poterat?

(.Etalibi:) Confiteamur igitur, DileGiffimi, quod

LT.

beatus magifter gentium Paulus Apoftolus gloriofa

XIl

voce confeffüs eft, dicens: Fidelis fermo , & omni

acceptione dignus, quia Chriftus IESVS venit in

hunc mundum, peccatores faluos facere,

Hinc

enim-mirabilior eft erga nos mifericordia DEI, quod

non pro iuftis, neque pro fanctis, fed pro iniquis,

iT,

& impiis Chriftus eft mortuus: & cum mortis acu-

leum recipere non poffet natura . Deitatis, füfcepit

DP

tamen, nafcendo ex nobis, quod poffet offerre pro

10ne

nobis.

Olim enim morti noftre mortis fuz poten-

vitig

tiam minabatur, diccus per Ofeam Prophetam 7

1 nle.

Ó

ä

aaas

&

718.

Caput XVL,

O mors, ero mors tua, & ero morfus tuus infer«

GC

nhe.

Leges enim inferni moriendo fübiit, fed re:

li

i

1

furgendo diffoluit: & ita perpetuitatem mortis in-

cidit, vt eam de, eterna faceret temporalem. Si«

/

ena

cut enim omnes in Adam moriuntur, ita & in Chri-

&i

fto omnes viuificabuntur.

7/jat, itaque, Dilectiffi-

veteris-

mi, quod Apoftolus Paulus ait, vt, qui viuunt ,

sais Ia

iam non fibi viuant, fed ei, qui pro omnibus mor-

eftità

tuus eft, & refurrexit : & quia vetera tranfierunt,

cormuce

& facta funt omnia noua, nemo in carnalis. vite

& &c

vetuftate remaneat, fed omnes de die in diem profi-

Quamui

ciendo, per pietatis augmenta renouemur. Quantum-

Domint

libet enim quisque iuftificatus fit, habet tamen , dum

crodelit

in hac vita eft, quo probatior eífe poflit, & me-

hac DX

lior. Qui auütem non proficit, deficit : & qui ni-

eft ratic

hil acquirit , nonnihil perdit. .« Currendum ergo no-

excufib

bis eft fidei greflibus, mifericordie operibus, amo-

QUs ma

xe iuftitie : vt diem redemtionis noftre fpiritaliter

vnum f

celebrantes, non in fermento veteris malitie , &

perbus-

nequitie , fed in azymis finceritatis, & veritatis, re-

tulorum

furre&ionis Chrifti mereamur effe paxticipes.

Quium,

S. LEO .M AGINVS. Serm, IV. & VIIE

Tum y9]

4e Paf Dom. pag. 12. 65'7 I30.

Qui pat

dicebat

Nunc ;

liti pq

CON—

Confiderationes de Paf]. .Dou,

719

15 nfery

CONSIDERATIO CCCTI.

M It

Oftis in.

E inclinato capite iradidit fpiritum. LOC. crT.

d. $

i Chi.^

era&o igitur, Dile&iffimi, Saluatoris triumpho,

P

& confummatis difpenfationibus, 'quas omnia

JleCtff-

veteris Teftamenti eloquia nunciarunt, lugeat car-

viuum,

palis Iudeus, fed fpiritalis gaudeat Chriftianus: &

u$ mor.

feftiuitas, que illis conuería eft in noCtem, nobis

fiernt,

corrufcet in lucem, quoniam crux Chrifti eadem

lis vite

^

eít & credentium gloria, & non credentium peena,

a profe

Quamuis enim perfequentium furor mihil aliud in,

Jantume

Dominum Maieftatis operatus fit, quam atrocem

, dum

crudelitatem , & immite fupplicium 5 redemtis tamen

& me

hac Domini pafljione,: verior, iuftiorque latandi

qu ti»

eft ratio, quam dolendi, Fuerit tunc difcipulorum

T£0 10«

excufabilis pauor, nec diflidentiz: culpam apoftoli-

, d]«

cus megror inciderit ,

quando concurrentibus ad

ritalter

vnum fcelus Tudeis, Iudeorumque principibus, fu-

tie, &

perbus taurorum pinguium tumor, & proterua vi-

i, Te

tulorum petulantia feuiebat, quando füb oculis

Nl

ouium, paftoris iufti fanguinem frementium beftia-

*'VIJI,

rum rabies expetebat : quando deniq'ule etiam ipfe;

g

qui pati venerat, de noftre nature communione

dicebat : Triftis eft anima mea vfque ad mortem.

|.

Nunc autem, poftquam per fufceptionem infirmi-

tatis potentia eft clarificata Virtlutis, nulla fideliumg

ino-

N.

ä

lt

i;

(

720

Coput XV 1.

g i

moeftitudine pafchalis eft obfcuranda folemnitas ,

sM, q

nec cum triftitia nobis geftorum ordo recolendus

veritaterm

eft, cum ita Dominus vfíüs fit malitia ludzeorum ,

traxenit,

vt de intentione facinoris voluntas fit impleta mi-

qus impk

ferentis, Si autem in exitu Ifrael de Aegypto agni

fecit ope

fanguis fuit reftitutio libertatis, & fàcratiffima eft

Tifei, te

fa&a feftiuitas, quze per hoftiam pecudis iram auer-

cornotid

teret vaftatoris ; quanta populis Chriftianis con-

frxiffent.

cipiendafunt gaudia, pro quibus omnipotens Pater

fxulendo

Filio füo vnigenito non pepercit, fed pro nobis

u anti

omnibus tradidit illum :

vt.in occifione. Chrifti

mini TE

Pafcha effet verum , & fingulare facrificium , quo

endi a

non ex dominatione Pháraonis, vnus populus, fed

Hoc

& dy

ex diaboli captiuitate totus mundus eruitur.

torem,

igitur illud eft, Dile&iffimi ! facramentum, cui, ab

dtdacig

initio omnia funt famulata myfteria.

Nunc fanguis

iufti Abel mortem fummi Paftoris eloquitur, & in

tem, cu

parricidio Iudeorum Cain interfettor fratris agnofci-

li, quy

turbatio

tur. Nunc diluuium, & Noe arca manifeftat, quid

fit renouationis in baptifino, & quid falutis in ligno.

3

Nunc Abraham gentium pater promiffos acquirit

Dm, h

heredes, & in femine eius non germen carnis, fed

fidei propago benedicitur. NNunc ad prenunciatum

feftis omnibus feftum, facer nouorum menfis eni-

tuit, vt, in quo accepit mundus exordium, in eo-

dem haberet Chriftiana creatura principum. Quam-

uis

"Confiderationes de Pa[f. Dom.

72

erüit

. iis igitur furentes ludei fecerunt in Dominum IE-

Colendus

SVM, quecunque voluerunt, & füfcepti hominis

1

feorgm :

veritatem nullis eorum aufibus poteítas diuina füb-

Dletz mj.

traxerit, patientia tamen Domirni confilii fui mu-

!Dto «pni

nus impleuit , & pertinacia facrilegee crudelitatis pro»

i(ima ef

fecit operi Saluatoris ; quod non ftribe, non Pha-

4f qüet.

rifei, nec fummi intellexere Pontifices : Si enim

ts COD

cognouiflent, nunquam Dominum maieftatis cruci-

5 Pater

fixiffent. — Nec ipfe itaque diabolus intellexit, quod

T0 nobi

fcuiendo in Chriftum, füum deftrueret principatum ;

: Chrifi

quia antique fraudis iura non perderet, fi fe a Do-

anini IESV fanguine continerct.

Sed malitia no-

m, Qu

llus, f&

.cendi auida, dum irruit, ruit, dum capit, capta

n H

eft: dum perfequitur mortalem, incidit in Salua-

, QU À

torem., Inuenit fane in illo molimine imprudentis

cfingus

audacie dignum cooperatorem, dignumque confors

nin

tem, cum impius ludas maluit minifter effe diabo-

agnofc-

li, quam Apoftolus Chrifti, quem non timoris per-

it, quid

turbatione deferuit, fed pecunic cupjditate diftraxit,

n lipo.

S. LEO MAGNVFS. Serm, IX. de Paf

acquirit

JDom, pag. 1 21.

nis. ,f

)

»

Dciat

if

xv*-£

SY

)

A

As

(enCd

Yis-eni

£

D

,in0»

Ü

Quitte

qis

CON.

(

722

//5

Xïfl

G€dt

(

CONSIDERATIO CCCIT

pu nunt ?

]DQ) Dom

Et incdinato capite tradidit [Diritum. 10c. cr.

pro

]

non &

um autem, qui modico, quam Angceli, mi-

(E

noratus eft

dedit in.

videmus IESVM propter pat-

p vniUt

fionem mortis gloria, & honore cororatum. ) Co-

funt feru

matur oftendere, (/po, olur Paulus) ea, quz dicta

funt

Chrifto conuenire, & ait: Etiamfi illud

pheüit l

omnia fübiecii

Juti reue

ondum. videatur illi quadrare ,

atqui monflrawmþs, omnino hoc euenturum.

At

Ana, p

vero illud, parum quiddam ab Angelis imminutum

preftanti

effe

huic potius' conuenit

quam nobis: etenim

demonit

ile triduum apud inferos commoratus vt homo

TOOQUCTU

paululum inferior fa&us e

Angelis ,

quando-

cibos de

quidem illi prorfüs non fnt obnoxii

Orti

INos

dadter

vero, qui vt plurimum corruptioni fumus obnoxii,

Tinus vi

haud parum certe, fed omnino multum anpelis fü-

iicet nul

qnus inferiores.

Gloria porro, & honore corond-

ditüs 6j

tum efle propter paflionem, illi magis conuenit ,

diffe

quam nobis.

Dicens autem paffionem mortis, ve-

Wrfüs 1

ram mortem indicauit, Non enim vana mortis ap-

T.

paritio fuit

fed paflio operofa.

Meminit autem

ü He

crucis, & mortis, vt perfuadeat eis, generofe fer-

re afflictiones, ad preceptorem oculos defigendo.

Quin etiam gloria, inquit, & honor crux illi fuit;

promde & vobis erumnze, & cruciatus in gloriam

cedent,

Confiderationes de Pa[J. Dom,

723

]

]

h

gedent.

Quid igitur refilitis ab his, quse coronam

pariunt ? Ille pro te feruo paffus eft, tu vero pra

^ QT.

ipfo Domino tuo afligi non füftines ? ( Vt gratia

DEI pro omnibus guftaret mortem.) DEVS enim

d i

non ex debito, fed ex gratia Filium fuum nobis

Lt paf

*dedit in mortem, non pro fidelibus tantum , fed

1.) o

pro vniuerfo terrarum orbe, Etfi enim omnes non

U dica

funt feruati, ipfe tamen, quod fui officii erat, im-

il

pleuit, Pulchre autem dixit, guftaret,

Nam ve-

Adrare,

luti reuera guftaffet , fic. modica in morte facta

m At

3mora, protinus refurrexit. Vnde & fecundum hoc

Yntom

preftantior eft Angelis, quoniam füperior morte

etenim

demonftratus eft,

Perinde enim ac medicus ani-

Lomo,

maduertens, metuentem egrotum, przparatos fibi

jando-

cibos deguftare, ipfe prior deguftat, vti egroto

N

auda&er fümere perfuadeat: hunc ad modum Do-

Dnoyiy

minus videns, nos metuere mortem, guftauit eam,

elis fi

licet nulla neceffitate vrgeretur: non enim illi füb-

OT0f

ditus erat, fed totum ex gratia egit, vt, cum often-

uenit ,

diffet, eam nihili effe, perfüadeat etiam nobis, ad.

*

, t

uerfus illam confidere.

ts ape

THEOPHYLACTVS. Comment, in epijt,

qutenm

ad Lébreos, eap. Il. pag, $9o.

, fer-

;cndo.

[ Füit

D

Ü

(oriam

att,

CON-

724

Caput XF 1.

(

jgtur vos

CONSIDERATIO CCCII.

fümmatos

It incinato capite tr&didit Jpiritum. Loc. crw.

yantibus |

jpfe feruà

idicit ex iis, quz paffus eft, obedientiam. )

Tiauit :

(D

Didicit, inquit, DEO Patri obedire, ex

, fed.

afflictionibus illud edo&us.

Videtur autem omnino

Quomod

abfurdum, quod dicitur,

Qui enim didicit obe-

a filüte

dientiam ex iis, quz paffüs eft, quum, priusquan

aerfm ]

pateretur, Patri effet adeo obediens, vt vel ipfas

quditoruj

afflictiones ex obedientia fufciperet? Factus eft enim,

fublimita

inquit, obediens vfque ad mortem.

Difce igitur,

lutis f

quod, quum ifti pre pufillaanimitate repugnare vi-

enm ali

derentur, hec humilia de Filio DEI loquatur, vt

( Appdl

ex abundanti perfüadeat eis, obtemperare volun-

tati DEI, nec ftatim ad tribulationes animum de-

Mechife

fpondere, ceterum fupernum auxilium exfpeäï;are.

appelat

Verunt:

Nam & Filius, inquit, quum fuftinuiffet paffionem,

non fec

propter obedientiam exauditus cft a Patre, atque

verum 1

erepta eft anima ipfius ex morte, Atque hinc per-

petuo morem gerere didicit DEO , .quippe quia

ile ab. |

obedientia multum poflet.

Si igitur ille ex affii-

fhis, f&

Titum,

&ionibus lucratus eft, vos multo magis.

Vidifti,

101 obi

quomodo Paulus propter auditorum vtilitatem ita

ter & j

condefcenderit , vt abfürda quedam dicere videa-

tur. Audi vero, qua fequuntur. (Et confummatus, )

TE

Confummatio igitur fit pcr afilictiones. Quomodo

TLT

igi-

Con/z'cleratiangs ak Paff. Dom. -725

u

Li

igitur vos cgro eftis animo in malis, qu& vos cone

C QqT,

fummatos reddunt ? ( Factus eft omnibus obtempe-

rantibus fibi cau(a falutis eeternz.) Hoc eft, nedum

letam, )

ipfe feruàtus' eft, verum etiam aliis falutem conci-

de, ex

liauit: neque eam temporariam, perinde ac ex bel-

1 Omhing

lis, fed &ternam.

Quibus hifce ?. obedientibus,

dicit obe.

Quomodo igitur vos inobedientes eftis, adeo, vt

riusquant

a falute vos excidere periculum fit ? Videsne, vni-

vel ipfis

uerfam hanc orationem ita formatam effe propter

eltenim

)

auditorum pufillanimitatem ?. Attamen hic rur(us

( igitury

fublimitatem orationis intuere, Caufi, inquit, fa-

lutis fadus eft: quod fane Diuinitatis eft. Nemo

oOie Yi

enim alius huiusmodi falutis autor prater DEV M,

itir, vt

& VOlUD-

( Appellatus a DEO Pontifex fecundum ordinem

mum d

Melchifedech.) Quia pafius eft,.inquit, propterea

fpetare,

appellatus eft Pontifex, veluti femetipfe offerens,

ilonem

Verumtamen etíi fanguinem obtubt, iftud tamen

», üique

non fecit iuxta ordinem Iudaicorum Pontificum 4

tinc par-

verum fecundum ordinem M elchifedech,

Vt enim

pe quia

ille ab homine non eft inunctus, fic neque Cl

arie

ftus, fed a DEO, per eius

ex ali«

dem fecum effentis fpi-

ritum.

Quemadmodum enim: ille legis facrifi

cia

Vidif'äi,

non obtulit, fic neque ifte,

item 14

m

Ille Rex erat3 fimili-

ter & ifte, aliaque innumera,

Vidd-

THEOPHYLACTFS. Loco ci

!m&ï*»lï)

4to.. Cap. V,

ii

nodo

$g. 916. pr7.

M

bbb

CON-

726

Caput XV1.

|

foja car

CONSIDERATIO. CCCIV.

apime f

£ inclinato capite tradidit [piritum. LOC. CIT.

o

Jis refür

lle itaqué viüus fermo DEI, vite fue ftatu in-

fidem m

I

commutabiliter permanente, poft primam nati-

toremur

uitatem cum Patre, de quo natus, vna naturaliter

ter ef

vita eft. ( Quia, ficut habet Pater vitam in femet-

frti,

ipfo, fic dedit & Filio, vitam habere in femetipfo.)

Anarum,

Idem ipfe DEI Filius in natura carnis per gratiam

cue, |

pro mortuis natus eft ad mortem, vt nos poft mor-

dcnuo f

tem prime natiuitatis, quam habemus ex carne,

vità at

Sed

in gratia fpiritus renafceremur ad vitam.

deftrug

DEVS verus, & viuus; immo DEVS veritas , &

credeft

vita seterna, nifi idem verus homo fieret, mortem

Tamts

guftare non poflét, & idem homo, qui mortem

fuftimol

guftauit, fi verus DEVS, & vita eterna non effet,

mortem vincere non valeret.

füs, fi

Excepto enim illo,

tem, q

qui fic homo eft, vt idem fit DEVS , quis eft ho-

tür ca

mo, qui morte deftruxerit mortem ? Aut quis eruit

Tis Quf

animam fuam de manu inferi ? Proinde. Vnigeni-

W efl,

tus DEVS viuus, & verus, fecundum carnem ,*

D T

quam ex nobis accepit, ficut conceptus, & fatus

Unem

eft, ita etiam mortuus refürrexit: quia veniens quz-

pit ani

fere, & faluum facere, quod perierat, traditus eft

conditi

propter delicta noftra, & refurrexit. propter iufti-

10 noj

j.

ficationem noftram, Mors autem Filii. DEI, quam.

fola

Confiderationes de Paf]. Dom.

727

V,

fola carne füícepit

vtramque in nobis mortem ,

animw fcilicet, carnisque deftruxit ; & refürrectio

o T.

carnis eius gratiam nobis & fpiritalis, & corpora-

fato fs.

lis refurre&ionis attribuit ; 5 vt prius iufüificati per

fidem mortis, ac refürre&tionis Filii DEI, refuíci-

ff Dati

füraliter

taremur ab infidelitatis morte, qua, cum naturali-

tcer effemus filii ire, ficut & ceteri, tenebamur ob-

1 femet

Vtipfo,)

flri&i, & poft primam refurre&ionem, fcilicet ani-

4narum, que nobis in fide collata eft,

etiam ifta

grat

t mor

Carne, in qua nunc VIUHTLUS refür 8amus,, nunquam

denuo morituri, Nec ob mud DEVS verus, &

Grne ,

vita &terna mortem noftram dignatus eft accipere

]

$ed

deftruendam

nifi vt nobis in eius refurre&tione

NUA

credentibus

Vitàám. fuam donaret fine fine manfüe

Tortem

ram.

Dominus |quoque

glorie ideo contumeliani

NT

fuftinuit crucis, vt Glonam fuam donaret fidelibus

1 effe

fuis, ficut ipfe teftatus eft, dicens: Kt ego clarita-

m il

tem, quam dedifti mihi, dedi illis

.Verbum igi-

eft ho

$ eTüit

tur caro fa&um, vnus , & plenus eft Chriftus

Cdr-

nis autem nomine totus hic accipiendus eft homo,

nipeni

id eft, anima rationalis, & caro.

Chriftus enim

Tiem ,

fiatus

DEI Filius ficut veram , & fine peccato accepit

carnem noftram, fic veram, & fine peccato acce-

8qua

pit animam fuam.

Et carnem quidem noftram cum

s

conditione humanz mortalitatis induit, animam ve-

iutt

ro noftram cum infirmitatibus fine macula huma-

"

quam

]

bbba

na

old

:

758

Caut XFI

nz iniquitatls accepit, vt Diuinitas Chrifti per i'uaäl

pote&at«

virtutem in anima fua infirmitates noftras portans;

qunt.

fine peccato iuflitiam cuftodiret, & per eam etiant

pEVS -

ab ipfa carne füa mortalitatis füpplicium dono re-

mortem

furrectionis auferret. . Ideo Chriftus furgens ex more

lofeph,

tuis iam non moritur, & mors illi vltra non do-

dandum

minabitur,

indücit,

S. FVLGENTIVS RVSPäNSIS. Lib..

dulcis c

de fide ad . Petrum, & alio, féu cpift. XVII. p

fidet fü

293. 2924.

crüce f

vit, q

CONSIDERATIO CCCV,

fpexiff

Et incdlinato capite tradidit [Diritum. Loc. cyr.,

losfuo:

Tis mal

ui diuine effentic füc virtute miraculis pro«

t5 m

Q

& conl

palata, fponte tandem mortis füpplicium vni-

uerfo mundo fàlutare adit, fa&tusque. noftra caufá

Thanus

maledictum (quanquam non ipfe maledi&um fuit ,

dücitar

quin potius benedictio, & fan&tificatio, quamlibet

que vi

maledi&um, quod nos incurreramus, in fe füfce-

terrena

perit ) propter nos cruci affipitur, moritur, fepe-

poris,

litur. Maledi&us autem, qui pendet in ligno, in-

Tiem, |

quit Scriptura, Aitque DEVS Adamo : Terra es,

0b ino

& in terram reuerteris.

Quapropter pro nobis fit

fit in |

maleditum : vt nos benedi&ionem reciperemus.

Curauit

Nam quotquot receperunt eum, inquit, dedit eis

fertore

po-

Confiderationes de. Paf. Dorn.

729

Der fin

po&eftatem filios DEI fieri, his, qui ín ipfum cre-

Dortans,

dunt.

T etiant

O rem ftupendam! qui pafcit Ifrael, vti

DEVS feculis antiquior, nunc manu Ifraelitica in

lono re.

anortem vt homo traditur.

Qui deducit velut ouem

CX more

lofeph, nunc tanquam ouis du&tus eft ad immo-

10n do«

landum: & aduerfus fcientiz lignum, vite lignum

$, Lij,

inducit, miftoque fellis guftui aceto, morbum ex

dulcis cibi illecebra nature inolitum amolitur. Qui

L jag,

fedet füper Cherubiài vt DEVS, tanquam reus in

cruee füfpenditur: cum ipfe fit omnium hominum

Y

À

Y

vita, quam cum deicide in ligno pendentem con-

Ípexiffent, non crediderunt,

Clauferunt enim ocue

J Cqu

losfüos, & auribus grauiter audierunt. Qui diui-

nis manibus hominem finxerat, tota die intemera-

s pro«

tas manus expandit ad populum non credentem ,

Im Vni

& contradicentem , animamque tandem in Patris

2 Caufd

manus commendat. - - - In puluerem mortis de-

1 füit,

ducitur, qui ex puluere hominem finxerat, illius-

amlibet

que vita de terra tollitur,

Deponit enim , qu&

: fuftee

terrena funt, non corpus. dico, fed que fünt cor-

poris, fomnum, laborem, famem, fitim, fectio-

. fgpe

30, If

nem, fluxionem.

Hac namque in vitam noftram

tra &

ob inobíequentiam irrepferunt.

Et eius fepultur&

obis fit

fit in pace, quam nobis cruce, fepulturaque pro-

TefflUSs

curauit, res diftantes coniungens , hominemque de-

dit eis

fertorem DEO Conditori fübiiciens.

ldcirco fce-

QO

bbbsg

lera-

t

739

'faput XFIL

oratione

lerati pro fepultura eius exitio traditi funt. Iudesi

g $i

quidem poft templi, & vrbis euerfionem captiui

ab hoftibus abdu&i, nec rurfüm ad fua reuerfuri,

femen lo

( diuima enim ope deftituti funt, poft illam Domi-

Pofüit

ni vocem : Relinquetur domus veftra deferta) do.

proprio

fübiit,

iones vero fuperba exacti tyrannide, quam in nos

mali male exercueraht, turpiflimis nos vitiis man-

yeddere

cipantes.

Ipfe autem nequiffimorum fpolia eos ,

tiam 16

qui a feculo obierant, coníequutus eft, omnes ,

ts, tU

qui peccati iugo tenebantur.

Nam inter iniquos

M eft,.

cenfitus cum effet, equitatem eonfeuit, factumque

feruanti

eft incredulorum femen in perditionem : quorum

fpe loa

feftis diebus in lu&um mutatis, canticorum vice

Tortuo

plan&tus voces refonarunt.

Nobis vero lux e te-

adhuc 1

nebris orta eft, vita ex monumento prouenit, re-

dicitan

fürre&io ex inferis manauit, gaudium fübinde, ac

ftris, (

iucunditas, & exfultatio.

-Tic fpi

S. IO4NNES DAMASCE N. Hoil. in

Tum 3j

Jübbat, fanti, mum, X X, XXL & XXVIL Tom.

fureü

J pag. $22.. $26.

tibus,

füàrum

CONSIDERATIO CCCVI.

tüm p

E incdinato capite tradidit fpiritum. Loc. cur.

Qi fit,

Dobis

[ faelitis accufàtis, vt qui iniufte occiderunt vitze

fbi vi

datorem, & largitorem, omniumque fülutis di-

&xcitar

fpenfatorem , ad gentium congregationem conuertit

Qras

"Confiderationés de PajJ. Don.

731

hdml

orationem, ( J/gias CAP. Lrr. V. 10.) & eam fic affa-

! Cïþ

tur: Si dederitis pro peccato, anima veftra videbit

erfüri

femen longeuum.

Perinde eft, ac fi aperte dica

i Dovm.

Pofuit pro nobis animam füam Chriftus: fanguine

f4) do.

proprio nos redemit, ignominia contemta, crecem

1nnos

fubiit, vt nobis falutem procuraret

Si ergo vos

I$ füdn»

reddere vices velitis , fi debiti loco quafi obedien-

[ e0j n

tiam repofüeritis, eiusque iugo ceruicem fübieceri-

Otfes $

tis, tunc anima veftra femen longeuum . videbit ,

dniquos

id eft, focii eorum eritis, qui ad longam vitam re-

Uftqie

feruantur

fanctorum videlicet , qui zterne vite

quonm

fpe locupletati fünt

Nulla enim apud Grecos erat

] Vice

imortuorum f efürreCtionis

tio, nulla cura: fed nec

X €te

adhuc fides adhibetur myfterio, immo tantum non

Dit, 16«

di&itant, fumum effe flatum hunc in naribus no-

x ac

ftris, quo extin&o, omnia in cinerem recidunt, &

hic fpiritus tanquam inanis aer diffundetur.

Cete-

Ti i

rum apud Ecclefie alumnos fpes inconcuffà eft re-

[. Tin.

furre&io dormientium, idque promittit DEVS gen-

tibus, fiquidem voluerint retributionem animarum

fuarum offerre Chrifto, qui propter eorum pecca-

]

tum pati voluit

Debitum autem noftrum cuiusino-

em.

di fit

declarabit Paulus, dicens: Vnus enim pro

nobis mortuus eft, vt

qui viuunt, non amphüus

[fín

fibi viuant, fed ei, qui pro ipfis mortuus eft, &

j d

excitatus. Debemus erego illi noftram vitam. Ideo-

]

)l

Wv

jul

hbb4

que

Qnte

732

Caput X 1.

N

que.dicit: Si quis velit poft me venire, abneget

COP

femetipfum, & tollat crücem füam, & fequatur me,

E i

At qui fe negat, non iam vitam viuet voluptuariam,

fed eam , quz Chrifti effe intelligatur, id eft, fan-

10 mi

&am, & irreprehenfibilem, quemadmodum certe

l

mor

diuinus Paulus, qui diferte fcripfit: E

£o enim per

indicium

legem legi mortuus fum, vt DEO viuam , cum Chri-

fto crucifixus fum. — Viuo autem non iam ego ; viuit

accepim

Vero in me Chriftus. Quod vero nunc in carne vi-

guinem (

uo, in fide viuo, fide, inquam Filii DEI, qui di-

Quibus 1

lexit me, & tradidit femetipfüm pro me. Non re-

iuftis,

n

;

pudio gratiam DEI.

Vide ergo, quo pa&o dede-

pro imp

tem füan

Yit fe pro peccato, confecrans quafi ei, " qui pro

ipfo paffus eft, füam vitam. Audiuimus enim Chri-

fat erpo

fe collid

ftum dicentem fuis familiaribus : Qui diligit patrem,

'vel matrem füpra me, non eft me dignus. Etenim

Qui pro

mater.& pater hominis principium, & caufa ei ex«

pparuit

füterunt corporalis effentiz.

Vniuerforum autem

frram,

DEVS, & Pater morte detentos, & inftar herba-

pereprin

rum marcidos, ad immortalitatem per Chriftum in

Undat,

fpiritu regenerauit, fortioresque reddidit, quam vt

qem, c

corrumpi poffent, & diuturna, atque infinita vita

coronauit,

in ligno

£lone m

$. CRILLFS ALEXANDZ&.

dedit?

i. F,

in d/a. cap. LIIL. Tun. Il. pag. 7 1.

dotrin

Contüm

illa:regi

CON«.'&'

Confiderationes de . Paff. Dom.

733

&bFCUeP

CONSIDERATIO CCCVII

df mo

(Ud) Ti

Et inclinato capite tradidit [piritum. Loc. ctt,

1. fn.

1 Qert

ro minimo habet DEVS hominem, propter quem

im p

Iu

mori voluit Vnicum fuum ? Attendamus ad

n Chri

indicium dilectionis. Promiffionis DEI tales arrhas

)5 ViUI

accepimus :

tenemus mortem Chrifti :

tenemus fane

atfe vj

guinem Chrifti

Quis mortuus eft ? Vnicus

Pro

qui d

quibus mortuus eft? vtinam pro bonis, vtinam pro

Von re

iuftis. Sed quid ? Etenim Chriftus, ait Apoftolus,

0 dede

pro impiis mortuus eft.

Qui donauit impiis mor-

qui pro

tem fuam, quid feruat iuftis, nifi vitam füam ?. Eri-

m Chri

gatergo fe humana frapilitas, non defperet, non

Ji(T60

ie collidat, non fe auertat, non dicat: Non ero.

itenim

Qui promifit, DEVS cft: & venit, vt promitteret ;

aa

apparuit hominibus , venit fufcxpele mortem no.

qutem

ftram, promittere vitam fuám

Venit ad regionem

herba

peregrinationis noftre, accipere hic, quod hic ab-

tum i

undat, opprobria, flapella, colaphos, fputa in fa-

Jam vt

"-

ciem, contumelias fpmcam coronam , fufpenfionem

in ligno, crucem, morter

4 Vl

Hec abundant in re-

gione noPcra ad t'lha commercia venit,

uid hic

dedit? quid accepit? Dedit exhortationem , dedit

Alb V

do&rinam, dedit remiflionem peccatorum, accepit

contumelias . fmortem, crucem.

Attulit nobis de

illa 1eg10ne bona, & in regione no&ra pertulit ma-

N-

b bb

la.

734

Caput XVT.

àm nf

a. Promifit tamen nobis, quod ibi futurl fimus ,

TpOr(uUs

vnde venit, & ait:; Pater, volo, vt vbi ego füm,

& ipfi fint mecum.

"Tanta preceffit dile&io.

Quia,

(ure pra

Vbi nos eramus, fuit nobiscum : vbi ipfe eft, eri«

$

mus cum illo. Quid tibi promifit DEVS, o homo

(xLr

Tnortalis ? Quia vi&urus es in eternum.

Non cre-

«is ? crede, crede. Plus eftiam , quod fecit, quam

C0

quod promifit.

Quid fecit? Mortuus eft pro te.

Brin

Quid promifit? vt viuas cum illo.

Incredibi-

lius eft, quod mortuus eft etérnus, quam vt in

€ternum viuat mortalis.

Iam quod incredibilius

Upet

j

ne.

eft, tenemus.

Si propter hominem mortuus eft

ptionis,

DEVS, non eft vi&urus homo cum DEO ? Non

dicat t

€ít vi&urus mortalis in &ternum, propter quem

qmortuus eft, qui viuit in sternum ? Sed quomodo

deuotio

artius

Qortuus eft DEVS, & vnde mortuus eft DEVS?

quippe

Xt poteft mori DEVS ? Accepit ex te, vnde mo-

i fabr

Teretur pro te,

Noif poffet mori, nifi caro: non

- hvenim

poflet mori, nifi mortale corpus: induit fe, vbi

Àt vei

pro te moreretur, induit te, vbi cum illo viuas.

Vbi fe induit morte ? In Virgiliitate matris.

Vbi

18 &

fors,

te induet vita ? In equalitate Patris.

Elcgit fibi hic

diloxit,

thalamum caftum, vbi coniungeretur fponfus fpon-

fz.

veddidi

Verbum caro fa&um eft, vt fieret caput Ec-

clefiz. . Verbum enim ipfum non eft pars Ecclefiz :

Tetribu

üt: N

d vt efíct caput Ecclefie, carnem affumpfit. Quid-

o

quid

Confiderationes de Paf]. Dom.

735

L fims,

dam noftrum iam furfum eft, quod hic accepit, vbi

$0 füm,

mortuus eft, vbicrucifixus eft. Iam queedam primitise

Qui,

€ux precefferunt, & dubitas, quia fecuturus es ?

[l eri.

$. AVGVSTINVS.

Enarrat,

in — Pfahm.

0 homo

CXLVFIIL n $. Tomn. 1V. pag. 1676. 1677.

On CI6-

4 Quam

CONSIDERATIO CCCVIIL

pO te,

Credibi-

Et inclinato capite tradidit /þz'rimm.- LOC. CIT.

I

Vi

dübius

uper omnia reddit amabilem te mihi, IESV. bo«

S

us eft

ne, calix, quem bibifti, opus noflre redem-

ptionis.

Hoc omnino amorem noftrum facile vin-

? Na

dicat totum fibi.

Hoc, inquam, eft, quod noftram

' quem

omodo.

deuotionem & blandius allicit, . & iuftius exigit, &

Multum

JEVS?

ar&üus flringit, & aflicit vehementius.

quippe laborauit in eo Saluator, nec in omni mun-

]e mo-

di fabrica tantum fatigationis auctor affüumpfit, l.

p

]a enim dixit, & fa&a funt, mandauit & creata fünt,

, Vbl

Viüas.

At vero hic & in dictis fuis fuftinuit contradi&o-

res, & in fa&is obferuatores, & in tormentis illu-

Vi

fores, & in morte exprobratores. Ecce quomodo

(b lic

dilexit,

Adde, quod hanc ipfam dileciionem non

[por-

t Ec-

reddidit, fed addidit, INam quis prior dedit ei, &

cefíg:

retribuetur ei ? Sed vt fan&us Ioannes Euangelifta

ait: Non quia nos dilexerimus DEVM , fed quia ipfe

Quid-

prior dilexit nos, — Denique dilexit etiam non ex-

Qu

fiften-

(

736

Cu XPIL

profe&o

fiflentes ; fed adiecit & refiftentes diligere, iuxta

polïlt eni

Pauli teftimonium dicentis : Quoniam, cum ad

huc

& fedua

inimici effemus, reconciliati fümus DEO per fan-

guinem Filii eius.

Alioquin fi non dilexiffet inimi-

fanctore

cos, nondum poffediffet amicos: ficut necdum ,

Carnis q

Titodinet

quos fic diligeret, effent, fi non dilexiffet, qui none

Titionem

dum effent. Dilexit autem dulciter, fapienter, for-

laqueum

titer. Dulce nempe dixerim, quod carnem induits

veconcil

cautum, quod culpam cauit ; forte, quod mortem

fuftinuit. Nam quos fane in carne vifitauit, car-.

vons pri

naliter tamen nequaquam amauit, fed in prudentia

Erpo nií

fpiritus. Spiritus quippe ante faciem noftram Chri-

quififet

tim, q

ftus Dominus, vmulans nos DEI zemulatione, non

hominis, & certe faniori j

qua ph

quam primus Adam Euam

modi, Q

fuam. Itaque quos in carne quzfiuit, dilexit in

fpiritu, redemit in virtute,

Plenum prorfus omni

Chrifto.

fuauitatis dulcedine Videre hominem hominis con-

Chriftia

i,

ditorem, At dum naturam prudenter felegit a cul-

fe fort

pa, etiam potenter mortem propulit a natura. In

decopti

carnis affumptione condefcendit mihi , in culpz vi-

aücrtam

tatione confüluit fibi; in mortis füfceptione fatisfe-

cit Patri, amicus dulcis, confiliarius prudens, ad-

tibüs Q

iutor fortis.

Huic fecurus me credo, qui faluare

Chrifby

me velit, nouerit, poflit.

Quem qusfiuit, hunc

lücefeat

& vocauit per gratiam füuam ; nunquid venientem

ügeri.

um j

eüciet foras? Sed nec vim, nec fraudem metue

pro-

l

Confliderationes de Paff. Dbm.

TART

* funta

profe&o vllam, quod me videlicet de manu eiug

T adlue

poflit eruere, qui & vincentem omnia vicit mortem,

Der fan.

& fedu&orem vniuerfitatis ferpentem , arte vtique

t ihimi.

fanciore delufit; ifto prudentior, illa potentior,

edum ,

Carnis quidem affümit veritatem, fed peccati fimi-

QUi nop.

litudinem , dulcem prorfüs in illa exhibens confo-

&l for.

lationem infirmo, & in hac prudenter abfcondens

induit;

laqueum deceptionis diabolo,

Porro vt Patri nos

Ihortem

reconciliet, mortem fortiter fübit, & fübigit, fun-

i, -

dens pretium noftre redemtionis fanguinem füum.

'üdentia

Ergo nifi amaffet dulciter, non me in carcere re-

m Chri-

quififfet illa Maieftas : fed iunxit affe&tioni fapien-

, non

tiam, qua tyrannum deciperet : iunxit & patientiam,

qua placaret offenfüm DEVM fPatrem.

n um

Hi fünt

exit i

modi, quos vobis promiferam : fed premifi eos in

$ Omni

Chrifto, vt commendabiliores haberetis,

Difce o

s Con-

Chriftiane a Chrifto, quemadmodum diligas Chri-

t a Cl

átum. Difce amare dulciter, amare prudenter, ama-

4 I

te fortiter.

Dulciter, ne ille&i : prudenter, ne

decepti, fortiter, ne oppreffi ab amore Domini

pe vi-

fatisfe-

auertamur. Ne mundi gloria, feu carnis volupta-

;, 4d-

tibus obducaris, dulcefcat tibi pre his fapientia

faluare

Chriftus: ne feducaris fpiritu mendacii, & erroris,

lucefcat tibi Veritas Chriftus : ne aduerfitatibus fa.

unc

entert.

tigeris , confortet te virtus DEI Chriftus. Zelum

metug

tuum inflammet cbaritas, informet Ícientia, firmet

u

Ccon-

|

739

Capt XFl

etiam fo

conftanta. |Sit feruidus, fit cireumfpeQtus, fit in»

uictus.

Nec teporem habeat,. nec careat difcretio-

terroribi

ne, nec timidus fit.

Et vide, ne forte tria ifta

qus df

tibi & in lege tradita fucrint, dicente DEO : Dili-

amorem

ges Dominum DEVM tuum ex toto corde tuo, &

0, qui

ex tota anima tua, & ex tota virtute tua.

Mihi

gibilem :

vationab

videtur (fi alius competentior fenfüs in hac trina

diftin&dione non occurrit) amor quidem cordis ad

$

zelum quemdam pertinere affectionis ; animse vero

h6 3-

amor ad induftriam, fcu iudicium rationis ; virtutis

autem dile&io ad animi poffe referri conflantiam ,

.C0

vel vigorem. Dilige ergo Dominum DEVM tuum

B in

toto, & pleno. cordis affe&u : dilige tota rationis

vigiläntia, & circumfpectione: dilige & tota virtus

ulci

te, vt nec mori pro eius amore pertimefcas, ficut

[

di

fcriptum eft in confequentibus; (Cantic, VIII. 6.)

spertiot

Quoniam fortis eft vt mors dile&io , dura ficu£

V0 vno

infernus smulatio.

Sit fuauis, & dulcis affe&ui

tuo Dominus IESVS contra male vtique dulces vis

&nm ;

tu: 0

t& carnalis illecebras ; & vincat dulcedo dulcedinem,

o oris

quemadmodum clauum clauus expellit. Sed fitnihilo

lt q

iímus intelle&ui preuia lux, & dux rationi, non

folum ob cauendas heretice fraudis decipulas, &

inc!ino,

dicis in

fidei puritatem ab eorum verfutiis cuftodiendam ,

eft fine

verum vt cautus quoque fis, nimiam, & indifcre-

tam vehementiam intua conuerfatione vitare.

Sie

femper

etiam

I?IC, |

Confideratioties de Pa[f. Dom.

739

[S ff m-

etiam fortis ,. & conftans amor tuus, nec cedens

duCI'c Q

terroribus, nec füccumbens laboribus.

Ergo ames

1a jf

mus affe&uofe, circumfpe&e, & valide, fcientes ;

): Dii

amorem cordis, quem affe&uofum dicimus, absque

üo, &

€o, qui dicitur anime, dulcem quidem, fed fedu.

Mihi

cibilem : iftum vero absque illo, qui Vlrtutls eít 5

C trini

rationabilem effe, fed fragilem.

)rdis ad

S. BERNARDFS. Serm. XX. in Canica;

Kt Vero

. d. 3. 4. Volun. L pag, 1326. 1327.

Virtuti$

DC $

CONSIDERATIO CCCIX

LU

AatLOT)

£t inclinato capite tradidit [biritum,.. Loc cvr.

1 VItLU.

-

ulcis IESVS in inclinatione capitis, & morte,

, fiout

D

dulcdis in extenfione brachiorum , dulcis im

6)

1 ficüt

apertione lateris, dulcis ip confixione pedum cla.

'üuo vno

V et

Dulcis in inclinatione capitis, inclinans

e€nim caput in cruce, quafi dilecie füx dicere vide-

65 Vie

tur: O dile&a mea, quotiens defiderafli frui ofcu-

dintm,

fbl

lo oris mei, nuncians mihi per fodales meos : ofcu-

m

letur me ofculo oris füi? Ego paratus füm, capuf

nec

5 &

inclino, os porrigo, ofculare quantumlibet

dicas in corde tuo : Illud ofculum non quzro, quod

dm,

eft fine fpecie, & decore ; fed illud gloriofum, quo

difere

. Oif

femper frui defiderant angelici ciues. — INoli fic er-

n

rTarc, quia nib primum oftulatus fueris iftud os ,

L

ad

749

aput XVI.

ad illud omnino peruenire non poteris, Igitur ofcu«

fïCOTS , 1

lare iftud os, quod tibi nunc offero; quoniam et-

prodigos

fi fine fpecie; & decore eít, tsmen non fine gra-

bonufm,

tia.

Dulcis in extenfione brachiorum : extendens

cher, &

enim brachia nobis infinuat, quod amplexus noftros

defideral

ipfe defiderat, & quafi dicere videtur: O vos, qui

mine, I

laboratis, & onerati eftis, venite, & reficimini in-

toos, &

yis nulla

ter brachia mea, inter amplexus meos : videte, quia

paradifu

paratus fum intra brachia mea congregare vos, "ves

nite ergo omnes : nullus timeat repelli, quia nolo

tàtem Q

mortem peccatoris, fed vt conuertatur, & viuát.

Tu cont

JDelicie enim meze íünt effe cum filiis homintum.

Ticum,

-Dulcis in apertione lateris :

apertio fiquidem illa

$.

reuelauit nobis diuitias bonitatis füe, charitatem

T

fcilicet cordis fui erga nos.

Dulcis in confixione

$^

D

$

pedum clauo vno, quia per hoc nobis quafi ità

loquitur; Ecce fi putatis, quia fügere debeam ; &

ideo ad me accedere tardatis, fcientes, quia füni

nimis velox, & ficut hipnnulus; videte, quia pedes

mei clauo vno confixi funt, itavt omnino non poflim

l

fugere vos, quia mifericordia me omnino ligatum

tenet ; nec fugiam vos, vt meruerunt peccata

veftra, quia manus mez clauis confixe funt. - Be-

nigne IESV, humilis Domine, pie-Domine, dul«

- uU

€is in ore, dulcis in corde, dulcis in aure, infcru»

l

tabiliter, & inenarrabiliter amgnus, pius, & mifeé

YicOrs,

Mij

Confiderationes Je Pa[J. Dom.

741

lttt ofe

ricors, potens, fapiens, benignus, lal'guä, fed non

oniam 0f«

prodigus, valde dulcis, & fuauis.

Solus es füummum

Tne g

bonum, fpeciofüs forma prz filis hominum , pul-

Xendens

cher, & decorus, & ele&us ex millibus, & totus

$ noflros

O mi Do.

defiderabilis, Pulchrum pulchra decent.

Vos, qui

mine, nunc tota anima mea defiderat in amplexus

initi i.

tuos, & ofcula, Nihil quzro , nifite ipfüm, quam-

6; Qiia

uis nulla merces repromitteretur, licet infernus, &

'08, Ve«

paradifus non effent, tamen propter dulcem boni-

üia nolo

tatem tuam, propter te ipfum adhzrere vellem tibi,

& vitit,

Tu continua meditatio mea, verbum meum, opus

JIunurm,

ineum.

Amen.

lem il

S. ANSELMVS CANTV AR. M«itat. X.

dtitatem

de pa[f, Chrifti. pag. 221.

Yixione

af a

GnPOnPORDORPORCOMDORHDOHDOuDOuD

ä

an, &

jia füi

APVT X VII.

v

N

1 pedot

E

poflnt

7

?s

jpttu

Prodigia vvaría innocentiam , & vi.

Qr'

jeccatd

,ä

; &oriam CbrifH, Iudeorum [ce-

De-

" dus, deuidos inferos , mor-

, dil«

Juorum vitam, celi.apertionem teflantia, -

itíctte

Il Centuriomis conwerfo, ac populi pomis

; mifel

$

gentig, -

ls,

ccaG

11l.

J

|

d

43

Caput XVIT.

111 Mulieres, ceterique moti euinus pore

ts p

fenia mirantur.

MATTH, XXVIi. $1. MARCE.

aucem

XV. 58. LUCE, XXIII. 43.

Il

multe

1. ( E: ecce. vetum fempli fcif-

quis &

fum eít (c) medium (a) in duas partes a

bimii

mater

fümmo vfque deorfum: & terra mota eft,

& petrse fciffze funt , & monumenta aperta

Galile:

funt, & multa corpora San&orum, qui dor-

& &a

mierant, furrexerunt: & exeuntes de monu-

derant

mentis poft refurreCtionem eius, venerunt in.

(

fan&tam ciuitatem, & apparuerunt multis.

1. (b) Widensautem Centurio, qui

B an

ex aduerfo ftabat, (c) quod facum fue-

hi

MSSUEETEENEESS

rat, (&) (b) quia fic clamans exfpiraffet,

Va

(c) glorificauit DEVM , dicens: Vere hic

Q

Y

homo iuftus erat (&) (b) Filius DET.

tonftit

(a) Et qui cum eo erant, cuftodientes

oportel

I:SVM, vifo terre motu, & his, que

poterat

lentibu

fiebant, timuerunt valde, dicentes: Vere

Filius DEI erat ifte.

(c) Et omnis turba

Qredent

potüat

eorum, qui fimul aderant ad fpectaculum

dUCem a

iftud, & videbant, qu& fiebant, percutien-

IN

tes

Conjz'demtïones de Pajf. Dom.

743

77 j

tes peCtora fua reuertebantur.

Stabant

MARCE,

autem omnes noti eius a longe.

II (a) Erant autem ibi muliereg

multe , (b) de longe afpicientes, inter

li (cif

quas erat Maria Magdalene , & Maria Iaco-

ü

RTLES Q

biminoris, & Iofeph mater, & Salome (a)

Ka eft

mater filiorum Zebedxi: (b) & cum effet in

aperta

|

Galilea, fequebantur eum , & mini(trabant

ii dOt»

:

éi, & alie multe, qua fimul cum eo afcen-

fhont«

derant lerofolymam.

füntin

ultis,

CONSIDERATIO CCCX.

0, qui.

Et ecce «fvelum"ten ipli [ciffun ef?. im duas partes a

? füt«

Jimmo «fjue deoyfum. MATTH, XXVIl St.

ï;i

irefft,

i

xre hic

Q

uamdiu quidem IESVS non (üfceperat pro ho-

minibus morteni, ipfe exfpe&atio gentium.

DHT,

confütutus, velum templi interiora templi velabat:

lienteg

!

oportebat enim ea velari, donec ille, qui folus ea

; qu&

poterat reuelare, manifefta facéret ea videre vo-

Vere

lentibus, vt per mortem Chrifti IESV deftruentis

türba

Credentium mortem, qui liberati fuerint a morte ,

"um

pofünt afpicere, quz funt intra velum, - - Quseret

autem aliquis, qui non negligenter intelligit Scriptu-

utiett

K4$, G afpicit, duo effe vela, vnum quidem inte-

t

ecca2

riug

|

(

744

Caut XFTI.

rius, quod vblat San&a SanGorum, alterum autemí

iis, qU

|

exterius, fiue tabernaculi, fiuej templi, que figuree

jn qqibus

dum fott

erant tabernaculi fan&i, quod preparauit ab initio

Pater,

£, Nl

Quorum velorum templi vnum fciffüm eft,

in duas partes a fummo víque deorfum, quando

fiffum €

voce magna clamans IESVS emifit fpiritum : hoc

deant d

oftendens, ficut puto, myfterium, quoniam in paf-

ei, qui

Nemo 0

fione Domini Saluatoris vclum, quod erat a foriss

füerant :

confciffüm eft a füummo vfque deorfum, vt ab ini-

tio mundi víque ad deorfum, id eft, vfque ad f

quidem,

que dign

nem eius confciffo velamine, myfteria publicentur,

quz víque ad Chrifti aduentüm rationabiliter fuerant

bant, 3

oceulta. Et nifi ex parte cognofceremus, fed iam nune

rando f

zanifeftarentur omnia, adhuc in corpore conftitutis

fecundu

dilectis Chrifti difcipulis, vtrumque velum fuerat con-

fationen

fecindendum , id eft, quod a foris eft, & interius.

duas pa

que füe

Nunc autem , quoniam ad fcientiam rerum nouarum

producimur, ideo, quod a foris quidem fuerat velum,

01

interim confcinditur a furfüm vfque deorfum: vt quan-

U fl

do venerit, quod perfe&tum eft, & reuelata fuerint

n

cetera, quze reftabant, tunc auferatur etiam fecun-

C0

dum velum, vt videamus etiam, que intra fecun-

dum velum fünt occultata, veram arcam teftamen-

DT

ti, & ficut ipfa fe habet natura, videamus Cheru-

bim, & propitiatorium verum, & repofitionem man-

&T

C

l

nzinaureo vafe, & omnia manifefta, atque maiora

icram:

ilis,

Confiderationes de' Pa[f. Dom.

745

T0 dUfeni

flis, quie per legem Moyfi fuerant demonftrata ,

U? firure

in quibus'dixit DEVS-ad eum: Facias omnia fecun-

ib initio

dum formam eorum, que tibi oftenfa funt in mon-

itm f

te

Nihil ergo eft mirum, quod velum templi con-

quaxdo

fciffum eft, quod interiorà velabat myfteria, vt vi-

m * hoc

deant difcipuli Chrifti, accipientes oculos fpiritales,

Ti paf

ea, qus& nuli ante IESUM fuerant .demonftrata

1 foris,

Nemo enim, nifi folus Princeps Sacerdotum , quie

t ab in

fuerant ante velum fecündüum, videt.

Sed Aaron

Ue d f

quidem, & qui ex eo- efant, neque virtutem, ne-

Jicentur,

que dignitatem habébant, reuelare, quc ipfi vide-

r füerant

bant, alicui alteri: folus autem,: qui:eum iureiü-

ia nunc

rando fa&us eft Princeps Sacerdotum ^ in cternum

onftitutis

fecundum ordinem Melchifedec, potuit per difpeie

erat con

fationem mortis füe confcindere. velum templi in

TOCCFUS

duas partes a furfum vfque deorfum, vt videantur,

OURTURO

qua fuerant intus, oculis, qui talia poffunt videre;

itvelum,

O RIGE N ES. Conment, in Maitb. cap. XXVÀ IZ

*

véquat

U. $1. Jom. IIL. pag. 926.

i fter

3 feCull-

CONSIDERATIO CCOCXI,

a fecüte

Eit. ecte velum templi fciffum ef? €9c.. Loc. cxT.

eflamen

Chert

arnalia carnalibus , & fpiritualibus inferuiant fpi-

e pat«

C

ritualia

Ils figure oftenduntur,.nobis vero

» fmajorà

facramentorum veritas reuelatur.

Prius, quod ani-

ill,

male

£ ctg

j

745

Caoput. XF T

gerfom (

male, deinde, quod fpirituale.eft, fübfecutum eft

Pï() ed0

Sane velum templi materialis, in quo varia hoftia-

dum ipf

rum celebrantur fàcrificia, exhalante Chrifto , per

dium eft foiffüm. . Nobis facri eloquii arcana pan-

Spiritus 1

duntur, Eft quidem Scriptura diuina templum fpi-

ille voS

rituale nobiliffimum, toto orbe celeberrimum, quod

quacuti

mus il

San&orum geftis, probatiffimporum virorum, fenten-

noos, (

tiis, atque Prophetarum oraculis, tanquam de vi-

uis lapidibus conftru&um, eft; fed füb literze velo,

fleria pr

ac figurarum cortice tectum.

Nam ficut legitur ,

tentit,

tenebrofa aqua in nubibus aeris, videlicet, obícu-

li, p

ra fcientia. fermonibus Prophetarum , adeo, vt. re-

füpienti

diante 1

periretur rarus, qui ad ipforum indaginem, & fpi-

tualem latentem attingeret fenfum.

At vbi Do-

&EAImUS

minus predicauit, occubuit, fürrexit, facramenta

10 DE

ccleftia ex ipfis, reuelante defüper (apientia , .co-

fpiria

fUÍcare ccperunt,

Amota fiquidem litera ,. qua oc-

tüs eft

Cldlt

tanquam fciffo , ac dirupto velo, quod prius

Velo; f

fyiteri

in lambuïo erat, manifeftum eft.

Denique habes

€orda f

in Euangelio, quod refüfcitato Domino, diícipulis

fuis fénfüm. aperuit,

,Vt Scripturas intelligerent fa.«

dem po

cras. Hinc eft, quod vir ille Aethiops , quum Pro-

te5, nil

H

phetam légeret,

, nec Jntelhgeret

tam perfpicue

ldeo v

P

1JLAA

1'1':

ppo euangehzante

de diuinitate, & veritate

Datrem

Chirifti:

:üifiiridtus eft. "Vnde, oro, tantus explas

lpid

iutonum 'Scripturarum' profluuius totam per vnl-

Adine

ucre

"Confiderationes de Pa[f. Dom.

747

Utory f

üerfüm orbem illuftrauit Ecclefiam ? ÉEx munere

It hoftja

profe&o feptiformis gratie prouenit, quemadmo-

1&0, per

dum ipfe predixerat Mediator

Paracletus, inquit.

Dd pah

Spiritus fan&us, quem mittet Pater in nomine meo,

um foi

ille vos docebit omnia, & fuggeret vobis omnia ,

, Quod

quzecunque dixero vobDis

Donum hoc inominatiffi-

i fenten

mus ille Propheta pofcebat dicens: Reuela oculos

n devi

My-

meos, & confiderabo mirabilia de lege tua

fteria profunda, & multa nimis odorabatur 1n lege la-

I vdo

hg,

tentia, quz caligantibus naturalis intelligentie ocu-

, obícue

lis,per fe minime intueri valebat.. . Quamobrem

X

fapientie, & intelle&us flagitabat lumen, quo me-

& fni

Gratias igitur

diante voti füi compos exfifteret.

vbi Do-

&gamus totis praecordiorum defideriis munificentiffi-

Tament

:no DEI Filio, qui .de. füblimibus polorum fedibus

a, 0

fpiritum fuum in fidelium /mentes immittere digna-

qua o

tus eft, per quem nedum femoto ignorantiz liter

velo, faerofan&a, que- tegebantur in lege diuina ,

od pri

t habet

myfteria referare voluit," verum etiam .gentilium

[cipuli

€orda fidei iugo lenificando proftrauit.

Nemo equi-

ent fis

dem poterat lapideas ad credulitatem ,. formare men-

jm Pro.

tes, nifi optimus, & viuificans fapientie fpiritus.

Ideo voce przecurforis dicitur Iudzis ::Ne dicatis :

rfpicie

Veritate

Patrem habemus Abraham : potens eft DEVS de

'expl

lapidibus iftis fufcivare filios Abrahz.

Optima fimi-

[ vl

litudine gentes ab lfraelitico populo ajienas voca-

G r u

uit

W.

L

748

Cou XVIL

C

tuitlapides, quoniam faxea, fidüiliaque adorando fi-

ftico corp

lute df

mulacra, illis efficiebantur fimiles, facro per Prophe-

am teftante eloquio : Similes illis fiant, qui faciunt

ritionis 6l

ea, & omnes, qui confidunt in eis.

Iftiusmodi pe-

eelufcitat

trze Chrifti madefactz cruore in eius morte funt fcifz

pabiliat a

fe, quatenus predicantium vocibus adituni refe-

s:i

rantes, & ipfie redemtionis beneficio participes fie-

Luo f

rent. Quod prauidens Propheta effe futurum, in-

COA

quit: Annunciauerunt ccli iuftitiam eius, & vide-

runt omnes populi gloriam eius. Dum enim infide-

litatis duritiam, pradicantibus Apoftolis, deterfere

D eut «

credendo, adoptionis gratiam, & coleftem Abra-

hz promiffam hereditatem percipere meruerunt.

Adheferunt per dile&ionem Chrifto, & viui effe&i

UX at

|

IV

funt lapides, per quos coleftis Hierufülem monia

fim f 1

confiruantur. CTanti fiquidem érat meriti Domini-

£i corporis effufus cruor, vt virtute fua valeret

omnia le

J

Scripturarum explanare facramenta, infidelium po-

conata t

pulorum conuertere animos

& ipfas peccantium

Tn duis

Tnentum

mentes, delitorum mole fepultas, ad emendatiorem

vitam veluti de fepulchri prodire- gremio.

Hoc im-

di, quar

plcu quotidie cernimus ab co, qui vocat éa, que

Q fünt.

fümmati

non fünt, tanquam ea, que funt. lacere quanto&

|

confpicimus'in criminum faéibus fine laudis 'VOCe,

templi f

fine fenfü charitatis, & absdue boni operis motu ?

detor in

Hos profe&o arbitramur mortuos, &a Chrifti my-

quod ir

&

ftico

füemt.

—

N

-Can]z'demiz'ones de Pa[f. Dom.

749

J'itdo f

De. talium fa:

ftico corpore cenfemus extraneos.

? TOplie.

lute defperare poteramus, nifi affidua diuing mife-

Ul faciunt

rationis erudiremur experientia, qua, quos vult ,

Todi pe.

refüfcitat ad gratiam, reformat ad virtutem, atque

fünt (cit

habilitat ad coronam.

Uni ref.

S.1LAVRENTIVS . IVSTINIANVS,

dipes fre

JLoco folito. cap. XX. pag. 332.

um, in.

& vide-

CONSIDERATIO CCCXII,

infide.

deterfere

J ecce velum. templi fcifum ef?, & terra mota

n Abrs-

eft, & petre fiffe funt.

LOC. CIT.

TUerünt,

ii effoti

uxta anagogen dicendum eft, quod inclamante

I

IESV, & emittente fpiritum, velum templi fcif-

| monia

Domini.

füm fit in duas partes a fümmo vfque deorfum, &

valeret

omnia legis fint reuelata myfteria, vt 4quæ prius re-

iUm po-

condita tenebantur, vniuerfis gentibus proderentur.

In duas autem partes, in vetus, & noudum Tefta.

Cantium

atiorem

mentum, & a fummo vífque deorfüm , ab initio mun-

Hoc jte

di, quando homo conditus eft; & reliqua, que fa-

i, Qu

&a funt in medio, facra narrat hiftoria vfque ad con-

fümmationem mundi,

Et quzrendum, quod velum

juanto

templi fciffum fit, exterius, an interius. — Mihi vi-

$ YOCO,

motu ?

detur in paffione Domini illud velum effe confciffum,

ii ny-

quod in tabernaculo, & in templo foris pofitum

fuerat, & appellabatur exterius, — Quia nunc ex par-

(líco

CoEE

te

3

(i

750

Caput X I/; 'Á

te videmus, & ex parte cognofcimus.

Quum au:

CON

E

*em venerit, quod perfectum eft, tunc & velum

3nterius dirumpendum eít: vt omnia, que nunc

]i « 9

siobis abfcondita funt, domus DEI facramenta vi:

lt t

deamus.

Videamus, Quid fignificent duo Cheru:

diücit

bim ; quid oraculum, quid vas aureum, in quo man-

$a reconditum fuit. INunc enim per fpeculum vides

atte

Tnus in enigmate: & quum hiftorie nobis velum

fto, o

fciffum fit, vt ingrediamur atrium DET, tanien- fe-

fplendor

dit diem.

£feta eius, & vniuerfa myfteria, quze.in colefü

Hlierufalem claufa retinentur, fcire non pofíümus.

fionibus .

Asitur in paffione Domini terra commota 'eft, iux-

tas, conf

priorum

ta illud, quod fcriptum eft in Aggeo : Adhuc femel,

difcifum,

^& ego mouebo celum, & terram, & veniet defi-

deratus cunétis gentibus; vtab oriente, & occiden-

ad pram

té veniant, & recumbant cum Abraham, Ifaac, &

patuerun

ententia

lacob. Et petre fciffe funt, dura corda gentilium ;

que ib

fiue petre, vniuerfa vaticinia Prophetarum, 'qui &

dpfi a petra, hoc eft, a Chrifto, cum Apoftolis pe-

Qrdines

- miniften

tre vocabulum acceperunt: vt quidquid in eis duro-

fignific

legis velamine claudebatur, fciffum pateret

'. genti-

bus.

guis eius

$. HIERONYMVS. 4 Hailian. quaft.

hoc ret

perdidit

VIII ?bm. IF. pag. 176.

nitudo,

fler [FS

Q ul

CON-

Confideratiotes de. Pap. IDom.

751

Quum [

& vg

CONSIDERATIO CCOCXIII

QU& nunc

J ecce vcelum templi. fciffam eff.. - - .Et terra. mie-

AOnt vj

ta eft., & petre fciffe funt, Cgc. Loc. crr.

00 Cher

Quo man

dicitur ad confirmationem fpei noftre totius

lum vid

.atteftatio creaturz.

Emittente fpiritum Chri-

JIS. Veltt

fto, omnia elementa tremuerunt ,

denfis tenebris

Amten f

fplendor folis obdu&tus, extraor dmarle no&i fubdi-

n cplef

dit diem ; ftabilitatem fuüam terra profundis concuf-

goffümus,

fionibus labefactata non tenuit, & petrarum firmi-

Velum templi, quo

e[t, iur

tas, confracta foliditate diffiluit

üc femel

priorum myfíteria vlterius non erant obumbranda,

yiet def

difciffum, & multorurm fanctorum corporibus excitatis,

OCCidene

ad premuniendam refürreGionis fidem , monumenta

celum, & terra

-

(iac, &

patuerunt,

In vos ergo Iudzi

fmtentïam tulit, vobis fol,

feruitutem fuam, diem-

10f

que "fübtraxit, vobis fïmulatum füum elementorum

qi &

olis pe.

ordines denesauerunt

& recedente a legibus fuis

U

minifterio creature, veftra obcecatio, veftra eft

fignificata confufio

Vobis enim dicentibus : San-

gent

guis eius fuper nos, & füper filios noftros, merito

hoc retributum eft, vt quod veftri generis impia

n

perdidit portio, affequatur hoc fidelis gentium ple-

nitudo. NNosergo Dilectiffimi, quibus Dominus no-

fter IESVS Chriftus crucifixus non fcandalum, ne-

g.xe üulmua ; fed DEI virtus, DElque fapientia eft»

V.

nos,

lH

752

Caps XF1L

.05, mquam, fpiritale femen Abrahz, non in prole

CON

feruitutis geniti, fed m familia libertatis renati , pro

quibus in manu forti, & brachio excelfo, de oppref-

f m

fione Aegyptlæ dominationis edu£tis, verüs, & imma-

&th,

«ulatus agnus immolatus eft Chriftus , ample&amur fa-

st

lutaris Pafchz mirabile facramentum, & ad eius ima-

D

gmnem, qui deformitati noftr conformis fa&us . eft,

reformemur,

Erigamur ad eum, qui puluerenr àb-

ie&ionis noftrz corpus fecit glorie füz : & vt re-

0n

N

1

furrectionis eius mereamur efle confortes , humlh-

ntos pl

tati, & patientie ipfius per omnia congruamus.

Magni nominis militiam, magne profeffionis füfce-

R,v

pimus difciplinam.

Se&atores Chrifti difcedére a

te mori

tente

regia non licet via, fed dienum eft

temporalibus

non occupari ad seterna tendentes.

Et quia pre-

filem

tiofo fanguine Chrifti redempti fumus, glorificemus,

r fe

& portemus DEVM in corpore noftro, vt ad ea;

vefürge

qua fidelibus preparata funt,

dum ]i

per uenire merea-

mur per Chriftum Dominum noftrum.

Saluatt

vfque ;

S. LEO M AGNV'S.. Serm. IL. de Paff. Dom.

40g. 120.

puni

Tudoiis

27

M

It

L s.

2 BN

—

fletet.

o

/f*x

quéret

£.

nefciy

R d

CON-

tqie

Confiderationes de Paff. Done,

733

1 n prole

CONSIDERATIO CCCXIV;

"i, y

de oppref

Lt monumenta aperta [umt, C? mulia corpora Saue

; &imma.

&erum, qui dormierant , farrexerunt, .Et exeuntes de mae

mf

sumentis poft vefure&tionem eius, venerunt in fanttam

elus n

ciuiatem, C9' aparuerunt multis, MATT,

Cs eft

XXVII. 52. $9.

leten dbe

i

& vt Je.

onumenta quoque, de quibus fcriptum eft*

, humil

M

Vos eftis fepulchra extrinfecus dealbata, que

QTU&mUS,

intus plena funt offibus mortuorum, ideo fünt apers

nis fufee.

ta, vt egrederentur de his, qui prius in infidelita»

[cedere à

te mortui erant, & cum refurgente Chrifto, atque

DOTaliDUS

viuente viuerent, & ingrederentur ccleftem Ieru-

Ua pre- ]

falem: & baberent municipatum, nequaquam in ter»

ficemus

ra, fed in coclo : morientesque cum terreno Ádam,

Porro fecun-

RRR

tad &

refurgerent cum. Adam füperccelefti,

dum literam nulli violentum effe videatur, mortuo

mere'af

1

Saluatore appellari Ierufalem fanctam ciuitatem, cum

um

]

j Dm,

víque ad deftructionem eius femper Apoftoli tem-

plum ingrefli fint, & ob fcandalum eorum, qui de

Tudzis crediderant , legis exercuerint ceremonias.,

In tantum autem lerufalem amauit Dominus, vt

fleret eam, & plangeret, & pendens in cruce lo.

quéretur:.Pater ignofce illi5, quod enim faciunt,

nefciunt,

Itaque impetrauit, quod petierat : mul-

Íque

»

taque Rfltim de ludzis millia crediderunt, & v

ad

754

Caput XF 11.

ad quadragefimum fecundum annum datum éft tém-

aChIiüO a

pus pcnitentig.

Poft quos, perfeuerantibus illis

giung

in malitia, egrefii funt duo vrfi de filuis. gentium,

corfca

CUHS; |

Romanorum , Vefpafianus, & T'itus, & blafphe-

mantes pueros, afcendente vero Elifeo in domum

at illo

DEL, hoc enim interpretatur Bethel, voceconfona il-

perent,

b

li f

ludentes interfecerunt , atque lacerauerunt : & ex eo

veteris

tempore Ierufàlem non appellatur ciuitas fancta, fed

fanctitatem, & prittinum nomen amittens , fpirituali-

Domini

[

n

ti

ter voC

ir Sodoma, & Aegyptus: vt zdificetur pro

fouere

ea ciuitas noua, quam fluminis impetus letificat, &

prodef

de cuius inedio egreditur fons, qui totius Orbis

eje der

amaritudinem mitigauit: vt miferabilis Itrael ruinas

gnite,

templi nudatis plangat lacertis : & in Chrifto turba

tem, c

credentium noua quotidie videat Ecclefia tecta con-

us

furgere, & dicat Sion: Anguftus mihi locus eft :

Omnia

impleaturque illud, quod in Iíàia fcriptum eft: Et

nihil p

erit fepulchrum eius inclytum.

totum

$. HIERONTMVS. 44 Heibiam quaft,

eft fim

VIIIL Tom, IV. pag. 177.

'tum, |

CONSIDERATIO CCCXV.

cifi

ceffani

Es monumenta aperta funt &, — 1oc. cir.

Vacuat

manif

ihil Dile&ifiimi, ab antiquis fignificationibus

Àpofi

in Chriftiana religione diuerfum eft, nec vn-

Wtq

quam a pracedentibus iufüs, niü in Domino IESV.

Chri«

Confiderationes. de. Pa[J. Dom.

755

& tém.

KChrifto, faluatio fperata eft, difpenfationibus pra

bus ll

ciuine voluntaus ratione variatis, fed in id ipfum

;entium,

«corufcantibus & legis teftimoniis, & prophetiz ora-

bl

culis, & oblationibus hoftiarum; quia fic congrue-

domum

bat illos populos erudirij vt, que reuelata non car

Ym ]

perent, obumbrata füfciperent: & maior Euange-

Xeroo

lii effet autoritas, cui tot fignis, totque myfteriis

, fed

veteris Teftamenti paginz deferuiiffent, de quibus

iritual

JDominus profitebatur, quod non venerat legem

n puo

foluere, íed adimplere.

Ne itaque eftimet fibi

at &

prodeffe Iudeus, quod in litere carpaliter füperfi-

$ Orbi

€ie demoratur, & iis fcripturis conuincitur repu.

Tini

gnare, quae apud nos veram füi obtinent dignitg-

) turba

s

tem, dum & erudimur predictis, & ditamur imple-

i& COTl

Dicente enim Domino : Cum exaltatus fuero,

15 elt :

omnia traham ad me, nihil legalium inftitutionum,

(; k

nihil propheticarum refedit figurarum, quod non

totum in Chrifti facramenta tranfierit,

Nobiscum

qll

i

eft fignaculum circumcifionis, fant&tificatio chryfma-

tum, confecratio (acerdotum : nobiscum puritas fà-

crificii, baptifini veritas, honor templi, vt merito

,

ceffarint nuncii, poftquam nunciata venerunt; neec

IT,

vacuatur reuerentia promiflionum, quia plenitudo

manifeftata eft gratiarum.

Verum quia, ficut ait

ynibus

Apoftolus: Czcitas ex parte in lfrael facta eft,

C Vi«

nec qui filii carnis, ii funt] filii promiffionis ; inef-

IE,SVL

fa-

n

756

Caput XV1L

bontur

fábilis mifericordia DEI lIfraeliticum fibi populum

filiant.

de'omnibus nationibus fecit, & faxeo illo gentilium

cordium rigore mollito, veros Abrahe filios de la-

j Cüa

pidibus excitauit: vt conclufis omnibus füb pecca-

da: d

Cotdib

to, qui carne nati funt, fpiritu renafcantur, nec

Coria

interfit, quo patre fit quisque genitus, cum per in-

difctetam vnius fidei confeflionem & fons baptif-

tür ori

ainatis faciat innocentes, & eleCtio adoptionis con-

protui

|

firmet heredes. — Quid enim egit, agitque crux Chri-

tuntür.

et df

íli, quam vt deftru&üs inimicitiis, & reconcilietur

inciufi

mundus DEO, & per facrificium. immaculati agni

veram in pacem cuncta reuocentur? Non autem

Vera ]

concordat DEO, qui ab ea, quam in regeneratio-

türad

na fua edidit, profeflione diffentit, & diuini imme-

Qs re

2;

Teditüs

mor pa&i, inherere oftenditur renunciatis, dum

refilire inuenitur a creditis.

Fruftra enim Chriftia

fide jat

num fibi nomen vfurpat, & nequaquam seftimet fe

,S

Pafcha Domini.celebrare, qui IESVM Chriftum in

n

ea, qua natus eft, & paffus, & mortuus, ac fe-

pultus, carne, refürrexiffe non credit, & noftre

C0,

in illo: naturz refufcitatas primitias non fatetur.

D

Verus itaque venerator Dominice paffionis fic cru«

GEpsn

cifixum IESVM oculis cordis afpiciat, vt illius car-

Lt

nem füam effe cognofcat. Contremifcat in Redeme

toris fui füpplicio terrena fübftagtia, rumpantur in-

grauae

ftmper

üdeliurg Ientium petr2, & qui mortalitatis

&Lim t

ban-

|

--

Confiderationes de. Poff. Dom.

757

populum

bantur fepulchris, difcuffa obftaculorum mole pro-

Zehtilium

fliant. Appareant nunc quoque in ciuitate fan&a,

05 deli.

id eft, in Ecclefia DEI, futurz refurre&ionis indi.

b poce

cia: & quod gerendum eft in corporibus, fiat in

U', nec

cordibus. Nulli infirmorum crucis eft negata vi.

1 per i.

&oria: nec quisquam eft, cui non Chrifti auxilie-

5 baptif

tur oratio,

Quze fi multis, in ipfüm fieuientibus

1s COl

profuit, quanto magis eos, qui ad ipfüm conuer-

x Chri«

iuntur, adiuuit ? Sublata eft ignorantia, temperata

Diilletur

eft difficultas, & igneam illam, qua vite regio erat

at agni

inclufa, rompheam fàcer Chrifti fanguis extinxit,

|'aUt]

Verz luci antique no&is ceffit obfcuritas,

Inuita-

Teratio«

tur ad paradifi diuitias populus Chriftianus, & cun-

j imme

füs regeneratis ad amiffam patriam patefaQus eft

, duni

reditus, fi nemo fibi illam viam facit claudi, quz

|

-hrifüe

fide latronis potuit aperiri,

imet fe

$. LEO M AC NVS. Serm. X11I. de Paff.

t

flom ia

JDom. pag. 136. 1 37*

f

|

noftre

CONSIDERATIO CCCXVI

Eetüry

Q cfile

—À

Ef wmonumenta aperta fant , — LoC. crm,

US CT«

-

tedeme

M

agna ergo fünt fa&a ex eo, quod magna vo-

ce clamauit IESVS , & emifit fpiritum , &

Xtür if«

femper hrc eadem magna quotidie fiunt. Velum

graua-

Dille

enim templi ad reuelanda, quz intus habentur, quan-

ddd

do

ERN

758'

Caput X)VIL

(

do nou fcinditur fan&is a fürfum vífque deorfum ,

yholori at

& a principio vfque ad finem ? Quando & terra

cinditur

eis, qui falute funt digni, non mouetur, & tremit,

& videt,

que-ante Chrifti mortem immobilis erat ? Quando

& cui t

re2 enim

& petre, fecundum quod tradidimus, non findun-

tur? Sicfemper & monumenta aperiuntur, & mul-

pedes i

ta corpora San&torum quidem dormientium furgunt,

U

ü

&6

p

& egrediuntur de monumentis , poft refurreciionem

]is anima

tamen eius in eis, qui mortuus eft pro nobis, &

tüiter fi

fequuntur eum , qui refürrexerunt, & in nouitate

Thonume

vite ambülant cum?eo. Sic & qui digni fünt habe-

Sendtort

re conuerfationem in colis, dicentes: Noftra au-

tit, poft

tem eft conuerfatio in cclis, ingrediuntur in fan-

alienus

H

Gamr ciuitatem per fingula tempora, & lumen eo-

tür cuit

rum lucet coram hominibus, & multis apparent

prodifica

videntibus, & intelligentibus bona opera ipforuur,

ia vide

& propterea glorificantibus Patrem ipforum , qui eft

Tgreditg

in colis, Sed*& dicere debemus de iftis, & fapere,

quit f

quoniam omnis quidem litera Euangelii, quafi lite-

diï, &i

ra viuificans angelicos, vt ita eos appellem, fcri-

fleria,

li

bas: fpiritus autem, qui füpergreditur literarum na-

0R

turam diüinioribus motibus, magis eos iluminat ,

T L]]

quibus Euangelium non eft velatum : omnia enim

agunt, vt videant, qu& in anima füua per refurre-

&ionem Chrifti fiunt myfteria.

Prodificant enim

quadam prodificatione eum , qui credit Scripturis 5

malori

—

Conþlemfio;

Z

?.

esde Paf Dom,

799

orum í

— "

& tera

maiori autem repletur fcientia, qui videt, quod con-

tremit,

Ífcinditur velum Scripture a fürfüm víque deorfum,

Quando

& videt, que fünt intra ipfüm, — Beatus eft autem,

findun-

& cui terra, & omnia terrena mouentur : propte-

& ml

rea enim & a Chrifto fünt mota : nec mouebuntur

pedes eius, nec dicet: Mei autem pene moti fünt

rgunt,

Pedes.

"Lionem

Quanto autem beatior eft, qui videt ocu-

)bis

3.

&

lis animz fciffas petras, quam illi, qui tunc corpo-

oUitate

raliter fieri ifta viderunt ? Si autem quis videns &

T VT T

Toonumenta aperta, & corpora multa dormientium

t habe-

Yira l-

San&orum furgentia, & de monumentis egredien-

tia, poft refurre&ionem corporis Chrifti, omnino

i fin-

alienus efficitur a monumentis, &.domefticus eflici-

DeI €0»

tur ciuitatis DEI, ingreflus in eam , quanto magis

pparent

prodificabitur amplius eis, qui corporaliter prodigia

forüury

ifta viderunt ? Satis autem puto, diftare hunc, qui

quiel

ingreditur in ciuitatem fan&am, & apparet mult

ig,

fipert,

quia eft in ea, ab illo, qui fecundum hiftoriam cr

j

Ce

af lite

dit, & non afcendit a fide fimplici ad altiora my-

», fti

fteria.

ym nt-

ORIGERNENS, Conment, in cit. locum AMaitb,

mihat s

Ton, II pap. gaog.

i

Q enim

vefürmee

t enm

pturis ;

qori

dddo

CON-

—

760

Cqu XF1l

]iac col

CONSIDERATIO CCCXVIL

fice Jat

Fidens autem Centurio, qui ex aduerfo flabat,

fione

Stant ]

quia fic clamans exfpira[Jet , ait : Pre bic bomo Fi-

fideran

us DEI erat.

MARCI. XV. 39

& inde

ecoratur plane religio Chriftiana ex fidei fueé

(cenfüs

confeflione.

Floret autem ex quotidiana iu-

per o

Vtrumque euidentiffime

ftificatorum aggregatione

fii,

afferuit Propheta, cum diceret

Confeffio, & pul-

autem

chritudo in confpe&u eius, fanctimonia, & magni-

charita

ficentia in fanctificatione eius.

Omnis quippe z2tas,

10CIg

titudin

vterque fexus, & quelibet hominum conditio, cre-

dentium, videlicet, & crediturorum in agnitione

Conter

incarnati Verbi crucifixi, & mortui non mediocri-

Ynmar

ter proficit ad falutem, quz potiffimum in catholi-

Quo :

c&e fidei confeffione fübfiftit

Hoc myftice figura-

ampli

Bturin centurione, & ceteris, qui follicite Domi-

Quipp

nicicorporis cuftodiebant reliquias. Ipfi equidem pari

Tiere 1

[:

voce, & confona veritatis atteftatione dicebant :

prom

Verc Tilius DEI«erat ifte.

Hac confeffione quid

poten

verius, quid vtilius ad meritum, & ad profectum

fapien

fublimius ? Pendebat corpus exanime, turbabatur

que f

ceelum,

remebat tellus, faxa mouebantur, tumuli

minf

patebant, & credentium audiebatur confeflio : Ve-

Livant

e Filius DEI erat . ift

Plangebant homines , pe-

tes f

Sed Angelorum cotus

&oraque percutiebant fua.

hac

Con/z':lerati&rges de Pa[f..Dom.

761

«

11

hac confitentium, ac triftantium exercitatione miri-

fice lztabantur. NNam fi vnius peccatoris conuere

fiaut,

fione in colis gaudent, quanto magis multorum ?

) T.

Stant plane fancti Angeli, & fingulorum gefta con-

fiderant, exhortantur, exercent, exigunt, attollunt,

& indefeffe DEI caftra cuftodiunt.

Afcenfus, de-

üdel füg

fcenfusque frequentant vices.

Semper leti, fem-

diana iu-

per folliciti difcurrunt.

Nunc opera, nunc lachri-

entifime

mas, nunc DEO pietatis offerünt vota.

Deferunt

a&PUI'

autem de altari DEI, humanitate, videlicet Chritti

—

k agni«

charitatis ignem, & fidei deuotionem, de fan&orum

J atis,

focietate fpem augent, de triumphis Martyrum for-

tio, cre-

titudinem, de apertione ianuz coeleftis regni fieculi

gitione

contemptum, de prefentia DEI reuerentiam, & de

"j

nediocti-

immenfitate felicitatis vterne virtutis " defiderium.

i

catholie

Quo magis huiusmodi minifteriis occupantur, eo

Nefciunt

e figu

amplius exfultant, & robuftiores fiunt.

e Domi-

quippe proficientibus inuidere, nec quicquam detra-

dempari |

here meriti; quin potius augmentant, erudiunt, &

jcebant :

promouent.

Zelant vniuerforum falutem , & omni-

n quid ]

potentis gloriam fummopere quzrunt.

Amici funt

ofedum 1

fapientig, & vicini Verbo , fed a miferia alieni, at-

rbabatür

que femoti.

Quum in feculo hoc fuum perficiunt

i 3

T

i tumul

minifterium, nulla poiluuntur labe, nullo labore fa-

: Ve- J

Circumfcribuntur loco, & DEO prefen-

kigantur.

, P& ]

tes füunt. Miniftrant hominibus , & Conditori fuo

5 Cetus

dádzg

igni-

hac

762

Copur XF II

ignite laudis indeficienter facrificia offerunt

nec

CO

pro iniuncto officio defunt a laude, neque pro glo-

riaimmortalis Reeis in minifterio tabefcunt.

Ex.

D om

primitur plane fanctorum Angelorum fpiritualis pra-

(lucil

fentia in eo, quod dicitur, quod Domino pendente,

UA

noti,eius, & mulieres, que a Galilea eum fecute

fuerant miniftrantes , ftabant a longe.

Vtrumque

Scriptura expofuit

rem fcilicet geftam , & myfte-

rium, myfterium in Angelis, & rem séftam in mu-

Non

lieribus, ac. notis

SVM (

Quis ignoret, fanéctos Angelos

in orani vita eius Chrifto Domino miniftraffe , &

lis, qU

tamen in päFOülS ignominia eidem minime com

re DEI

municaffe? Hoc per Prophetam Dominus indicauit

dieorur

dicens: Elonpafti a me amicum, & proximum, &

tants

notos meos.d'miferia.

Erant tamen noti, & mu-

vefpuet

lieres ibi, ftabantque a longe

e, nec cruci propter

iCaIG

carnificum furorem appropiare valebant, mente ve-

p

ro, & affectu iungebantür Chrifto,

[am per cica-

lo m

fra

tricum rimas in cordis ingreffe fuerant pene

i

lia,

ferato

ibique eum inhabitante Verbo pariter cohabitabant,

& ver

fed per amplius affli£ta mater,: & immaculata Virgo.

Namé

pífa prorfus Filii communicans paflionibus, in fpiritu

de fn

beffe non poterat

Cum lpn itu vnici füi abierat in

tis, Q

234

I

en

pendebat.

piritu,. & cum corpore pende

gelium

S LAVRENTIFVS

IVSTIN.

ï(')fü

folito.

lefte j

eap. X X, pag. 233.

mul q

CON

fieban

Confiderationes de Paff. Dom.

763

Itit , h«

CONSIDERATIO CCCXVIII.

DO glo.

) E.

E omnis turba eorum , qui fimul aderant ad Jpe-

il pra.

Gaculum iftud , & videbant , que febant , j percutien-

endente

aisl

tesr peäarq fua veueriebantur, LUCE.

m fecuta

Xxi, 48.

7[mmque

Ton folus centurio glorificauit DEVM, fed &

X myfle

n m

milites ; qui cum eo erant cuftodientes IE-

Angelo

SVM C/icut. Mattbeus: fcribit ) vifo terre motu,- &

ille, &

his, quz fiebant, timuerunt valde, dicentes: Ve-

& COf

rye DEI Filius erat ifte.

Quanta ergo czcitas [u-

ndicabit

£

v

&tis,

deorum, qui tot per Dominum' virtutibus fa

d

tum, &

tantis in morte eius apparentibus fignis, . credeite

Cm.

vefpuerunt , & infenfibiliores gentilibus, DEVM glo-

propttr

rificare, vel timere contempferunt. . Vnde merito

;;

ente Ve-

per centurionem fides Ecclefie defignatur, qus ve-

r CIct-

lo myfteriorum codeftium per mortem Domini re-

etrliay

ferato, continuo IESVM & vere iuftum hominem,

)imba'lf,

& vere DEI Filium,' Synagoga tacente, confirmat.

0

iNam & ipfa fümma centenaria, quae in.flexu digiterum

l

1

de finiftra tranfit in dexteram, Ecclefie facramen-

foini

T

i

.

I

C

J

u

era i

tis, & fidei aptiffime congrui

cui pro lege Euan-

gelium creditum, pro terre diuitiis regnum ett coc-

lefte promiffum." (Et omnis turba eorum, qui fi-

mul aderant ad fpectaculum iftud, & videbant, quze

d

fiebant, percutientes pe&ora fua reuertebantur. )

N

ü dda

Quod

|

ï

|

MOSESICOESe.

764

Caput XY 11.

minitr

Quod percutiebant pe&ora , quia ponitentie eft 9

& luctus indicium , poteft duppliciter intelligi, Siue

& Mari

enim eum, cuius vitam dilexerunt, iniufte occifum

7ebedis

yime dc

dolebant: feu, cuius mortem fe impetraffe memi-

nerant, hunc in morte amplius glorificatum treme-

affidug

bant. Sed fiue hec, fiue illa, fiue vtraque caufa

víque a

diuerfas in turba, diflidentesque perfonas pe&us

bant, «

|

tundere coegerit, notanda diftantia gentis, & gen-

modo p

tis.

Gentiles quippe, moriente Chrifto, DEVM

pimo]

timentes, apertz confeffionis voce glorificant ; Iu-

tiis, pf

dzei percutientes folum peGora, filentes domum

yime 1l

redeunt,

fügern

ter eius

FENERAB. BED A. In cit. caput. Luce.

L

Ton, V. pag. 440. 441.

geifra.

péusq

CONSIDERATIO CCCXIX.

delitett

J

lugebai

Erant autem ib mulieres multe a longe, que fo-

Tuferic

euie erant IESVM a Galilea, miniftrantes ei &'c.

quippe

MATTH. XXVII. $5.

torisq

1 med

anta eft virtus cruücifixi, vt poft tot irrifiones,

T

enant

& diceria, & centurio, & populus compun-

gerentur.

$

Quidam vero narrant, hunc centurio-

u

nem poftea in fide roboratum, martyrium fortiter

fübiffe, Erant autem illic muleires multz a longe

videntes, que fequutm fuerant IESVM a 'Galflæa

fnt-

Confiderationes de Pa[f. Dom.

765

(l e

miniftrantes ei

In quibus erat Maria Magdalena,

J S"la

& Maria lacobi, & Iofe mater

& mater filiorum

Occifum

Zebedzi

Hac facta vident mulieres ille ; quie ma-

€ memi

xime dolent, aclugent. Et confideres velim, quam

1 treme

affidus fint

Sequebantur ipfum miniftrantes , &

le Caufa

víque ad pericula aderant

Idcoque omnía fpecta-

p«

bant, quomodo clamauerit

& exfpirauerit, quo-

& gen.

modo petre fciffe fint, ceteraque omnia, Ipfeque

DEVM

prima IESVM vident, hicque fexus maxime damna-

n T

tus, primus bonorum fpectaculo fruitur: quod ma-

domum

xíime illarum fortitudinem commendat

Difcipuli

fugerunt, ille aderant

Quznam ille erant ? Ma-

1 Lua,

tereius, quam dicit Jacobi, & relique. Alius Euan-

gelifta dicit, multos fuiffe, qui ob hewc plangerent,

pé&usque tunderent, quod maxime Iudaorum cru-

ÜX.

dclitatem oftendebat, qui, de quibus alii gemebant

ï

lugebantque, de. iisdem ipfi gloriabantur, neque

qu J

mifericordia moti, neqüue timore cohibiti,

Signa

AUA

quippe illa non modo figna, fed irte magnz, fu-

rorisque figna erant, tenebre, petre fciffe, velum

[iones

a medium refciffum , terra motus ; hec mgentls

0f

erant indignationis.

S. CHR YTSOS TOMES.. Homi. LXXXIX;

ul

|

tortte

e. LXXXVIIL in Mattb. Ton. VIL pag. $27.

Jonge

Gahlæa

Ti

CON-

ddd;

Caput XFII.

766

J

cientes,

CONSIDERATIO CCCXX,

em: Lmï

Erant autem ibi mulieres multe a longe, que fe-

anima Qu

euie erant IESV.M « Galilea , miniftrantes. i.

JIntes

Dominut

"

quas erat Maria Ma

7

[o]

n

daleme , & Maria lacobi, &

fimile m

lofóph mater , &? mate füiorum . Zebedai,

et: Qu

Multe &

LOC. CIT; V. 55. 56. -

CIDU dU

Qantes,

ïe iftis mulieribus prophcätlafi'e referunt Ifaiam di-

-

I

J centem: Mulieres venientes ad fpectaculum ve-

tes, Ma

nite : non enim eft populus habens fapientiam.. Vocat

mibis pa

enim mulieres, quz füerant de longe, & de longe

pellatur,

videbant IESVM, vocat eas ad verbum, vt dere-

Ftent ]

linquant quidem populum infenfatum , & dereli&tum,

pter nih

& accedant ad nouum "Teftamentum.

Beatas au-

& minif

tem arbitror effe mulieres, quz sedificantur ad bea-

fionis ip

titudinem a fpe&aculo Verbi, & a morte corporis

Ticobi,

IESV. Omne enim, quod eft in Chrifto, fi vere

Ticobi m

'videatur, beatum facit videntem. ^Afpiciunt ergo

Patriag

mortificationem corporis IESV , & modum, quo

füper qu

cum precibus fpiritum füum.commendauit Patri, Ha

tinus f

primum fecute funt a Galilea, & vt audens dicam,

fiünum ,

vtens auctoritate Scripture dicenus : A Galilzea gen;

pattionis

tium fecute funt, non a recta, neque a firma,. fed

GT, noy

circuitum quemdam habente: hoc enim intelligitur

licob, -

Galilgea, id eft, volutatio, vel vertigo, quam re-

r muli

linquentes ';"ecutæ—fuut I-ESVM non ociofe, fed fa-

cien-

Confiderationes de Pa[. Dom.

767

hi

AX,

cientes, quse mandabamuy ab eo, & dele&abant

eum: miniftrantes cnrm feguenantur eum.

" Qmnis

(ut. f

anima autem diuifionem aliquam gratiarum , & ipfum

d. i

Dominum participans, miniítrat IESV minifterium

li, g

ümlle minifteriis Angelorum, de quibus ícriptum

h

: Quoniam accedentes Angeli miniftrabant ei.

Muïtæ ergo erant exfpectantes tunc IESVM: prz-

W

cipue autem nominate funt, & quafi attentius fpe-

ia di

&antes, & amplius miniftrantes, & melius fequen-

dum ve

Maria Magdalena, magis interpretationi no-

. Vocat

minis patrig füe conueniens, quse -Magdalena ap-

je Jonge

pellatur. Interpretatur autem magnificatio locus ille.

Vt dere

Et erat hec Maria Magdalena de magnificatione pro-

v:

elidun,

pter nihil aliud, nifi quia fecuta fuerat IESVM

?

45 q.

& miniftrauerat ei, & fpe&auerat myfterium . pat

l

ad ben

fionis ipfius.

Erat autem inter precipuas &.Maria

Orporis

Jacobi, & Iofeph mater

aut ficut Marcus dicit ,

fv

lácobi minoris

& lofeph mater, fecundum nomen

nt ego.

Patriarche Iacob füpplantatoris fratris füi, & Iofeph,

D, quo

fuper quem natüm egenitrix dicit : Adiciat mihi Do-

a

minus filium alterum.

Et hec ieitur fequens Do-

$ Q1CaHT

minum, & miniftrans, & fpe&ans difpenfationem

mg

paffionis ipfius, quoniam fidelis alicuius fuerat ma-

d fj

ter, nón ma"nl auü

cuius, qualis fuerat Patriarcha

ngx

Jacob, fed minoris Iofeph

aite

alteri

Fius.,

Erat autem in-«

jm fe

ter mulieres & mater filiorum Zebedzi, forfitan ali-

fei f

qua

a

768

Caput XF 1.

qua confiftens in myfterio tonitrui propter fidem, &

sdet

4

4

vitam fan&tam, & quia Dominum fequebatur , & imi-

j

niftrabat, & ípeCatrix fuerat omnium, que geíta

]

fuerunt circa eum, quia filii Zebedai vocati funt filii

tonitrul.

Erant enim filii eius loannes, & Iacobus:

ideo Ioannes audiuit feptem tonitruum verba, que

l

quafi eminentiora omni fcriptura, vt non fcriberet,

accipit mandatum,

Sin autem oportet opinari, &

j

dicere, etiam nomen filiorum matris Zebedai, dico,

quoniam hsc ipfa fuerat Salome pacifica appellata,

l

Opinatus fum. autem hoc, videns apud Mattheum,

& Marcum tres precipuas mulieres nominatas, de

gt

2!

quibus prafens fermo habetur. . Et duas quidem effe,

prefens Euangelifta exponit, Mariam Magdalenam,

I

&'Mariam lIacóbi; tertiam autem dici matrem filio-

ent)

ä

rum Zebedei, Apud Marcum autem tertia illa Salo-

Sabbs

me appellatur: & fecundum Marcum, quz fecute fue-

Dati)

rant IESVM a Galilea, cum Chrifto afcenderunt in

€orur

lerufalem. Iíte eft enim finis eozam, qui derclinquunt

Galileam gentium , & fequuntur IESVM, vt non

etgo

folum afcendant in Ierufalem, fed etiam cum IESV.

Crürg

afcendant in eam. Hoc enim fignificat, quod üm/ul

£0,

afcendiffe referuntur cum Chrifto.

ORIGENES. In cit. locum Matib. Tom, IIl

Nt i

g. 929. 939.

gerur

Q T:

C A-

Confiderationes de Paff. Dom.

769

idem, &

W?F*F*?ï**!f*

Y* Y*

L &i

A n d

LDÉDEBREDY

"popt

A

& ia

int fj

CAPVT XVET

cobus

bAq

Criberet

X

"

Latronum crura franguntur ,

ad

D. &

if g

9 moriem eorum accelerandam ob

dico

Sabbatum | inflans

ppellata

lI. Chrifli iam mortui latus apertum, Jan-

ftheum,

ita5, d

guine , C? aqua manat

IOANN. XIX. 31.

lem df

llenat,

[! Iudæl ergo (quoniam parafceue

m f

erat) vt non remanerent in cruce corpora

la Sdo

ute füe

Sabbato, (erat enim magnus dies ille Sab-

bati) rogauerunt Pilatum , vt frangerentur

erunti

eorum crura, & tollerentur.

WVenerunt

inquunt

vt noi

ergo milites , & primi quidem fregerunt

? IV

crura, & alterius, qui crucifixus eft cum

9d fl

€o.

Il. Ad IESVM autem cum veniffent,

, I

vt viderunt eum iam mortuum, non fre-

gerunt eius crura.

Sed vnus militum lan-

cea latus eius aperuit, & continuo exiuit

Al

fan-

|

779

Cout X

yoritodin

fanguis, & aqua. Et qui vidit, teftimo-

ferti erai

nium perhibuit, & verum eft teftimonium

crucis f

eius.

Et ille fcit, quia vera dicit, vt &

adinuent

VOS credatis.

Fa&a funt enim hec, vt

mogi fct

IN NT

Scriptura impleretur : Os non comminue-

ad a2 1

tis ex eo. Etiterum alia Scriptura dicit :

fipmenta

diatoris,

Videbunt, in quem transfixerunt,

gerentur

Bo

E E aeri us a RUE

CONSIDERATIO CCCXXIT.

pora 1

& redar

ludei ergo ( quoniam para[ceue e;'at) V non re«

rm, v

ERE

manerent n cruce corpora Sabbato, ( erat enim maguus

Jegalis o

dies ille Sabbati ) rogauerunt . Pilatum'y ot frangeren-

]i vtiqu

iur eorum crura, & iollerentur.

IOANN.

pravari

XIX. 5I.

tamen Y

qui Jatc

!

uoties elatus quis alicui immani deli&o , tefte

nibilomi

confcientia, fe fentit obnoxium, reatus fui

inhumat

latebras fouet, quamdiu, quod egit, ignorari co-

dics ill

gnouerit: at vbi fe deprehenfum viderit, vbi pa-

dis, j

lam effe didicerit, quod nequiter perpetrauit, tune

mulo.

excufationis fe tegit velamine, aut materiam amo- -

Tandum

uére conatur, vnde ipfüm deliquiffe nofcatur. Nem-

quppe.

pe excufatio deli&ii priorum parentum antiquatuni

que f

eft malum.

Ab inftitutione quidem ipforum fum-

Comple

pfit originem, atque vniuerfam terrarum impleuit

la«

Confideratiotes. de Paj. Dom.

77t*

eftimg.

latitudinem. : Lethali hoc morbo Hebreorum re-

ferti erant. Pontifices,

Porro vt Dominus IESVS

lOnipm

crucis füpplicio damnaretur, multimodas malitize füuze

Bs

adinuenerunt excufationes. . Perpetrato autem huius-

R

modi fcelere, ne tanquam rei publice damnarentur,

Tlinue«

ad alia non minus peftifera fe verterunt iniquitatis

Qicit:

figmenta.. Rogauerunt etenim Pilatum, vt tam Me-

diatoris, quam latronum cum illo pendentium fran-

gerentur crura, ne die fabbati eorum in cruce cor-

Xl,

pora remanerent,

Confundebantur plane in fe ipfis,

& redargutionem publicam verebantur.

Quamob-

LUE

rem, vt de patibulis deponerentur corpora, fub

Ma-

TL

legalis obferuantie zelo poftulauere inftanter,

(

li vtique pofcebant bonum, legisque cuftodiam

.g

]

Minime

praeuaricatores ipfi quarere fimulabant.

tamen valebant recto corde legis decreta feruare ,

qui latorem legis occidere curauerunt. Indignum

, teftt

nihilominus videbatur, vt in folemnitate precipua

tos füi

inhumata corpora remanerent, nam magnus erat

TU

dies ille fabbati.

Vere magnus & fingularis erat

ib pte

dies, in quo hominum Redemtor requieuit in tu,

l

RU

mulo.

Sane requietionis huius myfterium vene-

| af0e

randum diuina pranunciauere eloquia.

Perfeétis

Nen.

quippe celis, elementis, animantibus, & vniuerfis,

Ti

que funt, ipfoque plafmato homine, fic legitur :

L

| IUf

Compleuit DEVS die 1bptimoropus füuum, quod

rplem't

fe-

li

772

Caput XF' 11f.

fecerat : requieuit die feptimo ab vniuerfo operä ,

CON

quod patrarat.

Nempe fi hoc de diuina dicitur

fart

maieftate, ab operibus fuis, quando requieuit, cur

de Patre Vnigenitus dicat: Vfque modo Pater meus

m t

"

operatur, & ego operor ? Operatur DEVS femper

$VM

in fingulis, operatur in omnibus, etiam quum per

Ti

[piritualem, feu corporalem naturam aliquid agit,

Propterea diuinus fermo longe ante confcriptus Chri-

fti futuram prefigurabat requiem, in qua idem Me-

u

1

diatorj quum DEVS effet, & homo, vnus Em-

(

manucl, fecundum humanitatis formam, & corpo-

pon ao

ris füfceptam fübftantiam , illo triduo ab omni re-

fidelum.

ciunt fr

demtionis opere, quod patrarat, in tumulo requie-

facit firr

uit.

Merito ad declarandam huiusmodi requietio-

de, offa

nis dignitatem , quz ceteras propter Verbi perfo-

nam antecedebat, dictum eft : Erat magnus dies

polint,

ille fabbati.

Magnus, inquam, quia myfteriis ma-

Ynum e)

gnis preeditus , & multiplicibus grauidus facramen-

noftro ]

T$ omy

tis.

Humanitatis fiquidem Chrifti veram requiem,

Yiur;

fpiritualem a vitiis fabbatifmum , corpus Chrifti

quando

myfticum , & San&dorum cum DEO regnantium

eternam requiem premonftrabat.

de illo:

S. LAVRENTIVS IVSTIN, Loco folito.

Doino

cap. XXIL pag. 332

antequaï

torpus

VE impl

ld&

CO N-

Confiderationes de. Pafl. Dom

773

0 Opefe

CONSIDERATIO CCCXXII

K Qieifür

Cult, qur

Veneruut ergo milites,

prini quidem freserunt

VT fres

erura, C alterius, qui crucifixus eft cum ep

ld IE-

Gmp"1

SPM autem. cum veniffent

UL Oiderunt eum iam

]Um per

pcp

rTuni ens crura.

mortüutn , non f*

e5t

IOANN.

ytd agit

XIX.

00

33*

tüs Chri

dem Me.

uftodit Dominus omnia offa eorum

vnum

Ts En«

(C

ex his non conteretur, )

Et hoc fratres

Y corpoe

pon accipiamus carnaliter.

Of fünt firmamenta

Omfi re

fidelium. Quomodo enim in carne noftra offà fa-

) requiee

ciunt firmamentum

fic in corde Chriftiano fides

equietioe

facit firmaamentum,

Patientia ergo, que eft in fi-

ji perfo-

de, offa funt interius. Ipfa funt, que frangi non

us (üe$

poflunt.

Cuftodit Domi

AliL

111

$ omnia offa

eoruni

5 ff

c*num ex his non conteretur.

Side Domino DEO

CTIene

noftro IESV Chrifto dixiffet hoc,' cuftodit Domi-

eguietn,

nus omnia offa Fili füi, vnum ex his non conte-

Chnfïl

retur: ficut etiam alio loco p;aöwurmur de illo,

um

quando agnus di&us eft ma&ai ]dUo, & c

um eft

de illo: Os eius noli franeere

npham eft.in

«

21

71'*

( f

Dotino, quia, cum penderet in Cruce, exfpir

antequam venirent illiad crucem, & inuenerunt iam

corpus exanime, & noluerunt crura eius frangere,

vt impleretur, quod fcriptum eft.

Sed promifit

ilud & ceteris Chriftianis : Dominus cunod.:, omi

ERN

N

ee-e

ofífa

Caput XV 111

7/4

$

offa eorum, vnum ex his non conteretur.

Ergo

AU

fratres, fi viderimus aliquem. fan&um tribulationeg

pati,

& forte vel a medico fic fecari, vel ab alique

(

pe

rfequutore fic cedi, vt eius offa frangantur, non

dicamus: Non erat iu£us ifte, nam Dominus hoc

J i

promifit iuftis fuis, de quibus ait: Cuftodit Domi-

nus omnia offa eorum, vnum ex his non contere-

DUT.

Vis videre, quia alia offa dixit, que diximus

frmamenta fidei, id eft, patientiam, & tolerantiam

(E

in omnibus tribulationibus ? Ipfà enim funt offa ,

et, in

que non franguntur. Audite, & in ipfa paffione

poifictt

Domini infpicite, quod dico. Dominus erat in mes

&iusin.

dio crucifixus, iuxta illum duo latrones erant: vnus

hoc ide

infültauit, alter credidit ; vnus damnatus eft, alter

tàndo,

juftificatus eft ; vnus habuit penam füam, & hic,

teddenc

& in futurum, alteri autem dixit Dominus: Amen

tead

dico tibi, hodie mecum eris in paradifo: & tamen

Vnüm t

illi, qui venerant, Domini offa non fregerunt, la-

Quifica

tronum autem fregerunt: fic fra&a fünt latronis

tum? ]

offa, qui blafphemauit, quomodo latronis, qui cre-

mécum

didit,

Vbi eft ergo, quod di&um eft: Dominus

teinp

cuftodit omnia offa eorum, vnum ex his non con-

Vhus e

teretur ? Ecce, cui dixit, Hodie mecum eris in pa-

radifo, non potuit omnia offa eius cuftodire ? Re-

Quire:

fpondet tibi Dominus : Immo cuftodiui , nam firma-

ipfe p

mentum fidei ipfius frangi non potuit illis. ictibus,

eum p(

Tunt ill

*'q.uibus crura funt fracta,

$,

Con(ierationes de Paf]. Dom,

(7

'

T

Em

!fo

$. AVGFSTINFS. Enarrat. IT. in. Pjlm.

Vationg

AXXIII. n. 24, Ton. IV. pag. 226. 227.

b liquo

U. Don

. CONSIDERATIO CCCXXTII.

Ils hoc

t Doni-

F? viderumt eum iam mortuum , won fregerunt

eils crura,

LOC, CIT.

COniLere-

-

diximus

orantiam

t exaltemus nomen eius in idipfum. ) — Quid

CE

-eft, exaltemus nomen eius in idipfum ? Hoc

nt offz,

palfione

eft, in vnum.

iNam multi codices fic habent: Ma-

tinme

gnificate Dominum mecum, & exaltemus nomen

L* VIUS

eius in vnum. Siue in idipfum dicatur,-fiue in vnum

hoc idem dicitur.

l, alter

Ergo rapite, quos poteftis, hor-

, & hic,

tando, portando, rogando, difputando, rationem

ä

: Ámen

reddendo, cum manfuetudine, cum lenitate : rapi-

X tamen

te ad amorem , vt, fi magnificant Dominum ,. in

vnum magnificent. Et pars Donati videtur fibi ma-

unt, l

lattonie

gnificare Dominum : quid eos offendit orbis terra-

rum ? Dicamus illis: Fratres, magnificate Dominum

qui cre-

Jominus.

mecum, & exaltemus nomen eius in vnum,

Qua-

!

on COf

re in przcifione vultis magnificare Dominum ? Ille

js n pe

vnus eft: quare duos populos vultis facere DEO ?

? M

Quare vultis diffipare corpus Chrifti ? Certe enim

n firmae

ipfe pendebat in cruce, quando tympanizabat, &

cum penderet in cruce, emifit fpiritum : & vene-

Vübüs,

runt illi, qui eum füfpenderant, & inuenerunt, eunt

j

eee a

emi-

|

776

Caput XP 11I.

emififfe fpiritum, &non illi fregerunt crura: latroni

CON

bus autem adhuc in cruce viuentibus fregerunt, vt per

ipfüm dolorem compendio mortis ab ilà cruciatu

$ o

liberarentur, quomodo folebat crucifixis feri. Er-

t

go venit perfequutor , inuenit Dominum quiete de-

Ui

pofuiffe fpiritum : quia ipfe dixit: Poteftatem habeo

(

iil

ponendi animam meam.

Pro quibus pofuit animam

ent. f

füam ? Pro vniuerfa plebe fua, pro toto corpore

qUOd al

fuo,

Venit ergo perfequutor

& non fregit crura

tium tu

E

Chrifti : Venit Donatus, & difrupit Ecclefiam Chri-

ad face

fü.

Integrum corpus Chrifti in cruce inter manus

pafione

perfequutorum eft, & inter manus Chrifhanorumr

Clamemus erco

Patri

non eftintegrum corpus Ecclefim.

do. Pat

fratres, cum gemitu, quantum poffumus, dicentes :

ToCUmm.

Magnificate Dominum mecum, & exaltemus nomen

eius in vnum.

Ecclefia enim illis clamat; vox eft

nobis o

Vnde

ds n

Ecclefis, clamans ilis, qui fe preciderunt

fündere

enim difrupti funt ? Per füperbiam, Docet autem

Chriftus humilitatem , cum commendat corpus &

nobis

quafi 1

fanguinem füum: quod diximus fan&itati veftre in

hoc Pfalmi (.XXXIIL. ) textu agi

& celebrari ,

períequ

vbi commendatur eorpus, & fanguis Chrifti

vbi

C

commendatur humilitas Chrifti

quam pro nobis

erübefe

fufcipere dignatus eft.

QQUS (

S. AVGVSTINFS, Enarrat, 1. in Dfalm,

ficati f

ï

AXXIIL n.7. lom. IV. pag. 214

Ento

ft

CON-

Confiderationes de Pa[J. Dom.

ZA

: htrogi

CONSIDERATIO CCCXXIV.

Ib Vtper

Chüciapu

ed. vntis anilitum lancea latus eius aperuit , €? con-

eri, Ir.

üinuo exiuit fanguis, €9 aqua. XOANN. ;ïx. 34»

tiete de.

uomodo dicit Ci]ri&uo: Confcidifti faccum

m haboo

Q

Animm,

meum, & accinxifli me letitia ? Saccus eius

Non tibi vilefcat ,

COrpore

erat fimilitudo carnis peccati.

iE crütg

quod ait: Saccum meum: ibi erat inclufum pre-

m Clri«

tium tuum.

Confcidifti faccum meum.

Euafimus

T manus

ad faccum iftum.

Confcidifti faccum meum,

In

TRTOTU

paflione confciflus eft (accus; Quomodo ergo DEO

Patri dicitur : Confcidifi faccum meum ? Quomo-

]Us erfo

(centes :

do Patri dicatur, vis audire ? QConífcidifti faccum

3 DOmen

meum. Qnia proprio Filio non pepercit, fed pro

vox eft

nobis omnibus tradidit illum.

Fecit enim per lu-

— Vnde

daeos nefcientes, vnde redime: entur fcientes, & con-

t autem

funderentur negantes.

Nefciunt enim, quid boni

ypus &

nobis operati funt malo fuo. Sufpenfus eft faccus, &

efire i

quafi letatus eft impius.

Confcidit faccum lancea

lebrani ,

perfequutor, & fudit pretium noftrum Redemtor.

i, vbi

Cantet Chriftus Redemtor, gemat ludas venditor,

erubefeat Iudaeus emtor.

) D0LiS.

Ecce ludas vendidit, Iu-

deus emit, malum negocium egerunt, ambo damni-

ficati funt, fe ipfos perdiderunt venditor, & emtor.

] B/Giflh

Emtores effe voluiftis , quanto melius redemti ef-

^

fetis ? ille vendidit, ifte er

^

À.

jit: infelix commercium ;

N

4j

o

üec

eee,

*1

778

Caput. XP 1

nec ifte habet pretium, nec ifte habet Chriftum. Huié

gent&ï j

dico: Vbieft, quod accepifti? Illi dico: Vbi eft, quod

quemadï

l

emifti ? Huic dico: Vbi vendidifti, te decepifti. Ex-

ego f

bus Do

fülta Chriftiane, in commercio inimicorum tuorum

imus.

tu vicifti. Quod ifte vendidit, & ille emit, tu adqui-

tes, (l

fifti.

Dicat ergo .caput noftrum, dicat caput pro

eum i

corpore occifum, pro corpore dedicatum, dicat,

von &t

audiamus : Confcidifti faccum meum, & accinxifti

N can!

me letitia, id eft, confeidifti mortalitatem meam ,

& accinxifti me immortalitate, & incorruptione.

do eni

Vt cantet tibi gloria mea, & non eompungar,

Quid

dulamu:

eft, non compungar ? lam contra me non ferat

cor noi

lanceam perfequutor, vt compungar. Chriftus enim

o Y

refurgens a mortuis, iam non moritur, mors illi

gacel

ThUT

vltra non dominabitur : quod enim mortuus eft

peccato, mortuus eft femel; quod autem viuit,

pCCC'slt(

viuit DEO.

quonia

Ita & nos, inquit, exiftimemus nos

eft pe

mortuos effe peccato, viuere autem DEO, in Chri-

Tite, d

fto IESV Domino noftro. Ergo in illo cantamus,

in illa.ïdedicati füumus,

qinus

Quo enim caput preceffit ,

& membra fequutura fperamus. Spe enim falui fa-

tecolit

ï

&i fumus: fpes autem, qui videtur, non eft fpes,

fralim

xus ef

quod enim videt quis, quid fperat ? Si autem, quod

feruim

non videmus, fperamus, per patientiam exfpecta-

mus, per patientiam zdificamur, Forteautem illic

snitiu

viti,

eft & vox nq&r-a, fi bene attendamus, (i dili-

genter

Confiderationes de PafJ. Dom.

779

i. Hjé

gehter intueamur , fi oculum acutum geramus, non

1b quo]

quemadmodum folent corporum. ceci amatores. Si

iffi. E.

ergo *fpiritalefn oculum intendamus, in ipfis voci-

tuorm

bus Domini noftri IESV Chrifti & nos ipfos inue-

U adqui.

pimus.

Non enim fruftra dixit Apoftolus : Scien-

DUt pro

£es, quia vetus homo nofter fimul crucifixus eft

; at

cum illo, vt euacuetur corpus peccati, vt vltra

ceinxift

non feruiamus peccato. Agnofce ibi vocem tuam *

"Vt cantet tibi gloria mea, & non compungar.. . Mo-

Tieam,

Uptione,

do enim, cum iftas corporis mortalis farcinas ba-

iulamus, non deeft, vnde compungamur. Nam fi

. Quid

cor non compungitur, quare pectus tunditur ? Cum

n ferdt

U5 enim

ergo venerit etiam noftri corporis dedicatio; quz

yors il

przceffit in Domini exemplo, tunc non compunge-

IDnuf.

CompunGionem enim , quam habemus de

Uus eft

peccato, fignificauit lancea percufloris.

Denique

| Vif

quoniam fcriptum eft : A muliere initium factum

lU oj

n Chri

eft peccati, & per illam omnes moriuntur, reco-

lite, de quo membro facta eft, & videte, vbi Do-

113ms,

minus lancea compun&us eft. Recolite, inquam ,

tceft,

iloi f«

recolite primam. conditionem noftram : mon enim

fruftra, vt dixi, vetus homo nofter fimul crucifi-

[ fpes

xuseft, vt euacuetür corpus peccati, vt vltra non

, quod

feruiamus peccato. JNempe Eua, a qua factum eft

p

m ilc

,nitium peccati, fumta eft, vt formaretur.de latere

viri.

Dormiens iacebat ille, cum factum eft: mor-

f dil-

e e G A

tuus.

jvl

Á

Cou XFILIL

(

790

tuus,pen.debat ifte, cum fa&um eft. Cognata dud

P"emiciofa

funt fomnus, & mors, latus, & latus : compunctus

vulpus in

eft Dominus in loco peccatorum.

Sed de illo la-

fiàm ef

tere fa&a eft Eua, qui nos peccando mortificaret :

prona fi

de ifto autem latere fa&a eít'Ecclefia, que nos

fe ignor

pariendo viuificaret.

fit, inqu

$ AVGVSTINVS. Som! CCCXXXVL

cundum.

Jn dedicat. Ecclefue. las CCIL VL de tempore, Tom.

pondere

V. pag. 1303.

cordis v

L

tüt: Le

CONSIDERATIO CCCXXV.

Vane d

ad dextr

Sed enus milirum lancea latus eius aperuit GY.

tantum. .

LOC CIT.

inter e0

]itare co

t quidem Dominus meus IESVS poft cetera in-

E

plicat f

cftimabilis fuz erga me beneficia pietatis, etiam

plicat n

dexterum fibi propter me paflus eft latus fodi ; quod

fritres,

videlicet non nifi de dextera propinare mihi vellet,

miniftis

non nifi in dextera locum parare refugii. Vtinam

Apofto

ergo talis merear effe columba, ique in foramine

& a fin

petre habitet, & in foramine lateris dextri.

Con-

te enim

fidera tamen, hoc vulnus eum penitus non fenfiffe,

tr, N

Neque enim illud excipere voluit, nifi iam fopora-

ipfos d

tus in morte: vt moneret te, quamdiu viuis, in

B: fn

huius femper lateris vigilare cuftodia; fed & mor-

Id y

tuam cénferi eam animam oporterée, que quidem

perni-

fCanjz'demtiones de Pajf. Dom.

781

i dug

perniciofa infenfibilitate diflümulet in dextra fibi

pundus

vulnus infligi, Merito quidem in finiftro latere po-

il l.

fitum effe dicitur cor hominis, quod affe&io eius

dcgrt :

Nec fa-

prona fit femper, & procliuis in terram.

l& nog

ne ignorabat hoc miferabiliter ingemifcens : Adhe-

fit, inquit, pauimento anima meéa, viuifica me fe.

'XVT,

cundum verbum tuum.

Sed ne his quidem in hoc

« i,

pondere nos conditionis humane , & grauedine

cordis volebat manere, qui fic aámonens loqueba-

tur: Leuemus corda noftra cum manibus ad DEVM,

AY,

Plane id füadebat, vt a finiftro latere erigerentur

ad dextrum.

& )

Secularis militia, fratres, in finiftro

Js':

tantum latere clypeum portat: non imitemur, fi

inter eos nolumus deputari, quos huic feculo mi-

litare conftat.

n fs

Nemo, inquit, militans DEO im-

etam

plicat fe negotiis fzcularibus, hoc eft, fcutum ap-

plicat non tam dextere, quam finiftre. JAttamen

quod

fratres, vtrumque nobis latus tegendum eft, fj me.

vellet

miniftis, fcuto, inquit, cireumdabit te veritas eius. Et

tinam.

Apoftolus ipfe: Per arma, inquit, iuftitie a dextris,

(

imine

& a finiílris.

^

For-

Ceterum ipfam audi iuftitiam,

Con.

ff

te enim non eadem vtrique lateri forma prefcribi-

if

live

tur. Nempe hinc quidem mandatur : Non vosmet-

:pora

ipfos defendentes Chariffimi, fed date locum irsz.

s

t: In patientia veftra poffidebitis animas veftras.

f0f«

Inde vero pracipitur: Nolite locum dare diabolo.

iden

pH s

Et

]i

(

78

Caput | XFIIL

Et item : Refiftite diabolo, & fugiet a vobis. Au-

CON

5

di adhuc, quomodo tegas latus vtrumque.

Prouri

Jnis

dentes bona, ait idem Apoftolus, non tantum co-

tam DEO, fed etiam coram hominibus.

Hec eft

enim voluntas DEI, vt benefacientes, non modo

am ve

€abefcere malignorum demonum inuidiam, verunr

I

tf

etiam obmutefcere faciatis imprudentium hominum

ienorantiam. Nunquid tamen in eternum erit no-

v3or elu

bis hzc prote&io neceffaria? Aut femper ab vtro-

quibus '

intrante

que latere hoftile agmen inftabit ? Erit, quando

Tictes r

non modo non inftabunt, fed nec ftabunt quidem.

Cadenta latere tuo mille, & decem millia a dextris

queren

tuis. Siquidem nec humana malitia iam tunc habe-

pracant

tilitos Y

bit, quid faciat ; nec demonum millia plus verebi-

lts fj

mur, quam totidem vermium agmina, vel mufca-

rum.

quamd

Haud aliter denique intuebimur eos, quam

quibus.

&ii Hrael, transmiffo iam mari rubro, vndique füi

Aegyptios mortuos, fed & rotas curruum ire in pro-

CUntür

€undum cernebant : vt & nos fcilicet, longe tamen

n:iq

tes ? 4

fecurius, & dele&tabilius cantemves Domino, quod

hoc ip

gloriofe honorificatus fit, equum , & afcenforem

eius deiiciens in abyflüm.

&5, q

&n

;

$. BERNARDVS. Serm. VIT. in. Pfaim.

forte :

gui baþz'tat. Volum. L pag. $44.

illo di

»

latera.

Don |

" CON-

783

änþdemtiones de Pa[J. Dom.

*l CONSIDERATIO CCCXXVI

. Ptou

d co«

Funus fnilitum lancea laz/*m eius aperui£. Cc.

Hoc eft

Loc. CI.T-

1 modo

Mam veniamus ad

, Verm

illud: Vxor tua , Chrifto dici-

Vominum

tur. Ergo vxor eius Ecclefia eius : Ecclefia eius,

erit no-

vxor eius nos ipfi..

Sicut vinea fertilis,

Sed in

tb vto-

quibus vinea fertilis ? Videmus enim parietes iftos

quado

intrantes multos fteriles : videmus, quia iftos pa-

quidem,

rietes intrant multi ebriofi, foeneratores, mangones,

) dextris

guarentes fortilegos , euntes ad preecantatores, &

i habe-

precantatrices, quando illis caput dolet. Ifta eft fer-

Verebi-

tilitas vinee ? Ifta eft vbertas vxoris ? Non ipfa eft.

| mufea-

Ifte fpinz funt, fed non vbique fpinofa.

Habet

quamdam fertilitatem , & eft vinea fertilis: fed in

, um

ique fü

-

z

quibus? In lateribus domus tuz.

Non omnes di.

[n pro«

cuntur latera domus, .Quaro enim, quz fint late-

:

e [2mel

ra: quid dicam ? Parietes funt, quafi lapides for-

tes ? Si de hoc habitaculo corporali diceret, forte

, quod

?

hoc intelligeremus latera.

Latera dicimus domus

TOf C

eos, qui inhzerent Chrifto. Non enim fine cauiïä;

& in fermone quotidiamo dicimus de aliquo, qui

Pfün.

forte male agit ex malorum confiliisamicorum ; de

illo dicimus : mala latera habet.

Quid eft, mala

Jatera habet ? Mali illi inhzrent.

Ergo & de alio :

JDona latera habet, bonis confiliis viuit,. Quid eft

N-

hoc ?

764.

Caput XV 111

hoc ? Bonfís! confiliis regitur,

Ergo latera domus.

fieere iU

funt illi, qui inherent Chrifto.

Nec fine cauffa &

erint dil

ipfa coniux de latere fa&a eft.

Viro dormiente

fa, P

Eua facta eft: moriente Chrifto Ecclefia fa&ta eft :

viri dor!

& illa de latere viri, cum cofta detra&a eft: &

VUorum.

ifla de latere viri, quando latus lancea percuffum

fnagnum

€ft, & facramenta profluxerunt,

Ergo vxor tua

Adam ii

vt vinea fertllis. — Sed in quibus ? in lateribus do-

formare

mus tuz, In aliis, qui non adharent Chrifto, fte-

efuxit.

fiis. Sed nec illos in vinea computabo.

ito fan

S. JMFVGFSTINFS. Enarrat, in Pfalm.

brius?

CXXVFIL Ton. IV. pag. 1443.

3

T. IIJ

CONSIDERATIO CCCXXVIL

(0

Sed vnus milirum. lancea latus eius aperuit s R

continuo exiult fanguls , & aqua,/ YOANN. XIX. 24*

NI u

CUU

gilanti verho Euaügelifta víus eft, vt non di-

V

ceret, latus eius percuffit, aut vulnerauit, aut

Ta

quid aliud ; fed aperuit: vt illic quodammodo vi-

te oftium panderetur, vnde facramenta Ecclefie

Tionuig

manauerunt, fine quibus ad vitam, que vera vita

nus P;

eft, non intratur,

Ille fanguis in remiffionem fu-

eumf

fus eft peccatorum : aqua illa fülutare temperat po-

lentur.

culum: hec & lauacrum praftat, & potum. Hoc

excolo

pranunciabat , qgovd' Noe in latere Arce oftium

do qii

facere

-

Con[iderationes de Paff. Dom.

795

1 domus

facere iuffus eft, qua intrarent animalia, que non

Quf &

erant diluuio peritura, quibus prefigurabatur Eccle-

O'miente

fia.

Propter hoc prima mulier facta eft de latere

i ef

viri dormientis, & appellata eft vita, materque vi.

idit &

uorum.

Magnum quippe fignificauit bonum , aut

ereufum

magnum preuaricationts malum

Hic fecundus

VXOr Qu2

Adam inclinato capite in cruce dormiuit, vt inde

bus do

formaretur ei coniux, quod de latere dormientis

[0, fie

effluxit

O mors, vnde mortui reuiuifcunt ! Quid

ifto fanguine mundius

.

[

Quid ifto vulnere falu-

B

brius ?

S: AVFVSTINVS. Tratt, CX X. 4n. loann,

Jom. II pari. L. pag. $04

Yil

CONSIDE RATIO CCCXXVIH

"d

TE

Sed «nus militum lancea latus eius aperuiz

&

continuo exiuit fanguis , C? aqua« IOANN, XIX« 34

1di

lIt , alll

adidit quidem fpiritum Dominus DEO & Patri,

1

0 V

oftendens, quod pofthac anime iuftorum in

celefi

monumentis non VCI'fai']tUI', currunt autem in ma-

Id VIU

nus Patris omnium : fed peccatorum anime in lo-

em f

cum fupplicii detra&z, hoc eft, in infernum depel-

at po

lentur

At illi camelum deglutientes, & culicem

Hoc

excolantes, tali patrato facinore, de die obferuane

fbum

do.diligenter cogitant. Dicit enim: Vt ne maneant

(e

in

(

786

abut XE II

in cruce corpora, rogauerunt Pilatum, hoc eft,

jopofi

obfecrauerunt

vt tollantur.

Quare autem con-

(amatur

fringi crura eorum petunt ? vt

fi etiam füperuiue-

;, dbl

rent, inutiles effent

Latrones enim fuerant

No-

Dorninu

lebant igitur in die fefto videri punitores,. & ho-

pl 2qU

micide. Et aliter : Etiam lex ita precipiebat, ne

que p

verfatur

fol occumberet in fupplicio hominis.

Vide au-

fu, Do

tem, quomodo per ea, quz ftruunt ludzi, pro-

Sic ergo & in hoc loco duze

fiat, f

phetie impleantur.

dens m

prophetie implentur, vt poftea Euangelifta dicit :

fittit,

Etenim oífa IESV non confringunt quidem, pun-

gunt tamen eum, gratificantes Iudeis, & fanguis ,

netür,

& aqua egreditur.

Et hoc quidem admirandum,

grefm

nam ilii quidem etiam mortuum corpus contumelía

10n adi

redunt

afHCerc conantur : at contumelia illis. in miraculum

vertitur. Et fanguinem quidem ex mortuo corpo-

fit, qv

hoc lo

re prodiiffe admirabile eft ; verumtamen poffet quis

guis (j

fycophantarum dicere, , quod verifimile fit, vi-

is fit f

talem quamdam virtutem adhuc fuiffe in corpo-

ie.

Aqua autem egrefífa omnem controuerfiam mi-

I

taculo tollit

Non fimpliciter autem hzc fiunt , fed

D u

quia Ecclefia per duo ifta & fit, & confiftit.

Nam

per aquam quidem generamur, per fanguinem autem,

& corpus pafcimur

Cum igitur accedis ad calicem

communionis fanguinis Chrifti, ita affectus fis, qua-

fj ex ipfo latere bibas.

Confíidera autem, quomo-

do

(

Confiderationes de Paj Dem,

787

&lo per faucium latus, vulnus lateris, hoc eft, Heue

Ioe eft j

6I CO.

fanatur: & ficut in paradifo, vbi Adam obdormi-

'iïperuiue.

uit, ablata eft ab eo cofta, ita in hoc loco, cum

lb - Np.

Dominus obdormiuiffet, coftam militi dedit, Rhom-

Z & hO-

phea autem militis figura eft rhomphzze verfatilis,

dt, p

quze prohibet nos a paradifo,

Et quia omne, quod

Vide qt-

verfatur, nifi quid obfiftat, non abfiftit a füo cur-

[ïc'[', pro«

fu, Dominus oftendens, quod rhompheam illam,

0co due

fiftat, fupponit in figura latus framez militis, often-

i diit :

dens nobis, quod ficut framea militis appulfa lateri

fl pun

ftetit, ita & flammea ftabit, vt non vltra intermi-

fnpuis

)

netur, & verfione fua exterreat, prohibendo in»

andtm,

greffum in paradifum.

Confundantur Armenii, qui

ntumda

non admifcent in myfteriis aquam vino, Non enim

raculm

credunt, vt videtur, quod aqua ex latere egreffa

fit, quod admirabilius, fed fanguis tantum.

Et

) Corpo»

ffet quis

hoc loco deftruunt magis miraculum.

Itaque fan-

(it, Yi

guis (ymbolum hominis crucifixi: aqua vero, duod..

| corpo-

is fit füper hominem , hoc eft, DEVS.

um d«

JIHEOPHYLACIVS. 'In cit. locum. loauyte

nt, fl

B. 49 5.

;

4

Nan

AUtemt,

calicem

$, que

qucmo-

CON-

A

788

Coput XF 111

CONSIDERATIO CCCXXIX,

pattor

facte

K contitiuo ex:z;pt fangms ; & 4qua. LOC. CIT.

fja jate

fuit mul

rimum fignorumi Mofis

aqua,

& fànguis: ea-

tem Cuf

P

demque res omnium IESV fignorum poftre-

yuam £a

anum fuit.

Primo loco- Mofes Buulum in fanguinem

bus, vt

transmutauit :

& in fine IESVS aquam ex latere

poaqu rat

emifit cum fanguine, forte propter duas voces, al-

dica ff

teram iudicantis ; alteram vero eorum, qui dire

vt auriu

vociferabantur: aut propter éóredentes, & propter

eft laboi

incredulos

lNam cum Pilatus diceret: Innocens

pïui

fum, & aqua lauaret manus ; vociferantes dicebant :

enim tl

Sanguis eius füper nos.

Emerferunt igitur h'ec

& tung

:duo de latere : aqua fortafüis iudici, fanguis vero

euee «

vociferantibus,

Rurfusque aliter intellipgi poteft :

trophio

ludais fanguis, Chriftianis aqua: illis quidem vt

enim d

infidiatoribus ex fufo fanguine condemnatio ; tibi

nem ii

vero, qui nunc credis, per aquam falus.

Nihil

UR

P

enim fruftra factum. eft.

Reddiderunt quoque e

Gedt cn

planatores Patres noftri aliam eius rei caufam.

Cum

Ansg

enim duplex quzdam fit in Euangeliis falutifer

apti-

VM a

fmatis vis: vna quidem per aquam iis

qui illumi-

eN

nantur

feu baptizantur, concefía; altera vero ,

€00, al

quz perfequutionum tempore fan&is Martyribus pet

il (

proprium fanguinem datur: exiere e Saluatoris la-

tere fanguis, & aqua, que confeflionis cum illumi*

na-

ä

Conjïjeratz'07zes de PafJ. Dom.

709

AUX

patione, feu baptifmo, tum ín temporibus marty-

tii fa&ke pro Chrifto, confirmant gratiam. Eft &

C QT.

alia lateris eius caufa.

Peccati princeps, & dux

fuit mulier, que e latere formata eft. IESVS au-

;

J

i

u

: L

tem cum veniffet, vt viris fimul, ac feminis ve-

r

l

i

poftre:. ]

N

niam gratificaretur, latus perfoffus eft pro mulieri-

npinem d

bus, vt peccatum folueret,

Quod fi quis adhuc

X [atere

perquirat, etiam alias caufas inueniet.,

Hec tamen

x8, d*

di&a fufficiant, & propter temporis anguftiam, &

qui dire

vt aurium fatietati occurratur,

Quamuis nufquam

proptar

eft labor audiendi de coronis, feu tropheis Domi-

ninoces

ni; prefertimque in ifto ter fan&o Golgotha. Alii

Cebant :

emim tantummodo audinnt, nos autem & videmus,

tür hac

& tanpimus.

Nemo delaffetur.

Arma pro ipfa

Jls Verü

cruce contra aduerfarios fume : ^fidem crucis pro

poteft:

tropheo aduerfus contradicentes ftatue.

Quando

idem vt

enim de cruce Chrifti contra infideles difeeptatio-

0; tib

nem infütuturus eris, prius manü fignum crucis

Nl

emitte ,& obmutefcet, qui contra nititur.

Ne pu-

que &

deat crucem confiteri,

De hac namque gloriantur

, Om

Angeli, aientes

"

*

Nouimus, sguem qugritis; IE-

j bapfi-

SVM crucifixum. Nonne potueras dicere, o-An.

| "

illumi

gele: Noui, quem quaritis ; Dominum meum ? fed

Ye0 ,

ego, ait ille cum fiducia, noui crucifixum. Crux

bus pef

enim corona eft, non ignominia,

oris lt«

H

illumi*

IIf

S. Cy:

n

799

Caput XV 11I.

S. CTRILLVS. HIEROSOLYMIT

feeleftu

Catechef.. XIII, de Chrifio crucifixo €jc. m. 21. 224

fie deii

$ag. 193*

fociebat

qu en

CONSIDERATIO CCCXXX,

hoc t

Sed vnus militum lancea latus eius aperuit , & con-

hoc fac

ipfi fim

tinuo Xexz'uz't Janguis, & aqua. rLoc. cr.

confüm

[ne ei

um enim omnia confümmata effent, inclinato

C

capite (non enim illud clauis erat affixum ) tra«

vttoqu

didit fpiritum, hoc eft, exfpirauit. Atqui non poft

ü qu

& at

inclinatum caput exfpiratur ; hic vero contrarium

vt cun

efficitur : non poftquam exfpirauerat, caput inclina-

i, :

uit, vt apud nos fleri folet, fed poftquam inclina-

fi

uerat, exfpirauit, quibus omnibus declarauit Euan-

$

gelifta, ipfum uniuerforum effe Dominum. At Iu-

i.l

daei rurífum, qui camelum deglutiebant, & culicem

(

excolabant, tantum nefas aufi, de die confultant.

Quia parafceue erat, vt non remanerent in cruce

Eu

corpora, rogauerunt Pilatum, vt frangerentur eo-

dit,

fum crura.

Viden', quam fertis fit veritas : per

ftudia eorum prophetia impletur.

Alia quoque prz-

Venientes enim milites alio-

dictio finem accipit.

rum fregerunt crura, Chrifti non item.

Attamen

Gt

hi in gratiam Iude&orum eius latus lancea perfora-

Ver

nt.

Q

runt, & mf)rtuo corporiïcontumeliam inferu

Íce-

ht D

Confiderationes de PaffJ. Dom,

79t

LfMrm

fceleftum , & exfecrandum facinus ! fed ne*turberis,

^ 2L. 2

ne deiciaris dilecte.

Nam que mala illi voluntate

faciebant, veritatem propugnabant. Prophetia nam-

XXX,

que erat: Videbunt, in quem transfixerunt, NNeque

hoc tantum, fed etiam iis, qui infideles futuri erant,

! 63 ((l

hoc facinus. demonftrationi fuit ; vt Thome, &

T

ipfi fimilibus. ' Ad hzc etiam myfterium ineffabile

confummabatur : Exiuit enim fanguis, & aqua. Non

incinato

fine eaufa, vel cafü hi fontes manarunt ; fed ex

mb ) trze

vtroque Ecclefia conftituta eft. EHoc f(ciunt initia-

hon pot

ti, qui per aquam regenerantur, ac per fanguinem,

Dtranum

& carnem nutriuntur,

Initium myfteria fumunt ,

t indimee

vt cum ad tremendum poculum accefferis, fic ve-

| foctnz-

nias, ac fj ex hoc latere potaturus effes.

it B-

S. CHRYSOSTOMTVS. Honi, LXXXF.

B

alias.L .X X XIV. in Joanu, Tom. VIII. pag. yo7.

culicert

afültant,

CONSIDERATIO CCCXXXI.

in ctuce

tU 60

J continuo exiuit. fanguis ,, & aquä. E qui wi-

: p

dit, tefiimenium pez'bz'buät, €g verutm eft teflimonium

eius.

IOANN, XIX. 34. 9j.

u pre-

'e5 dlio-

rande prorfus, inauditumque prodigium , vt

Itamer

G

de exanimato corpore fanguis exiret, & aqua,

yeriora

i

Verumtamen maximum in re hac gefta nobis vo-

nt 0

lut DEI fapientia commendare fàcramentum,

fce

. fui

iil

Vi*

(

797

Caput XF 11

videlicet, & Eccefie vnitatem. — Huius etenim fpt-

Ws, & |

elt a Do

ritualis copule figura preceffit, quando de latere

delifimü

Ade dormientis vna ex coftis ipfius fübtra&a nar-

toc fad

ratur, atque de eadem, Eua cun&torum parens for-

(s non

mata eft, quz typum gerebat Ecclefie. Significa-

bat tunc Spiritus fan&dus, verum, & fpiritualem

Mofi fü

Adam effe futurum, qui Paracleti virtute plafmatus,

celebrat

o hn

dum dormiret in cruce, de ipfius latere profluen,

tibus aqua, & fanguine, fpeciofa fponfa fine ruga,

figire Y

& macula formaretur Ecclefia,

lus fün

Hzc quippe fünt

4

«um €o

facramenta eeclefiaftica, per qua tetum corpus Ec-

clefie abluitur, atque fan&ificatur. Jn lauacro vti-

tum, q

que aquz regenerationis , quod Chrifti morte fa-

d Y

cratur, ab originali contagione mundatur, In Re-

TTURQ

demptoris vero fanguine. nedum ab omni culpa pur-

zetinex

ii &

gatur, verum etiam regni coeleftis illi aperitur in-

mnatio

troitus; Ambo hec in vnum effe&um conueniunt,

1

nec vnum fine altero valet ad falutem prodeffe, Non

longe

enim absque baptifini fácramento, & peccatorum

tt, QU

remiffione poteft quis futurge beatitudinis heredita-

uerfüs

tem percipere.

Hoc vbique in orbe terrarum fàn-

&

'

&a mater confitetur Ecclefia, hoc multiplicibus

ln

Scripturarum diuinarum teftimoniis roboratur. In-

fuper & qui vidit de Chrifto aquam emanare, &

fanguinem ; teftimonium perhibuit, & verum eft

teftimonium eius. Nempe ifte eft Ióannes Apofto

a

lug

Confiderationes de quï Dom.

798

"enim fj

ius, & Euangelifa, qui precipuo amore dile&us

t Iitere

eft a Domino.

Horum, que memorata funt, fi-

Taca tar.

deliffimus exftitit preedicator, & feriptor. Profecto.

atens for.

hwc facta funt, vt Scriptura impleretur, quz ait :

Simifi.

Os non comminuetis ex eo.

A Domino quippe

Oiritulem

Mofi fuerat imperatum, ne in facrificiis Phafe, in

plafmatus,

celebratione immolati agni vllum. comminueretur

LOI

proftuen,

In Domino autem IESV , innocentiffimo agno

ine m

figure veritas eft completa.

Neqüaquam crura il-

ippe fünt

lius fünt fracia, quemadmodum duorum nequam ,

rpus E

cum eo' pendentium , fed tàntum illius latus aper-

acro vti

tum, quatenus alia Scriptura perficercetur, qui di-

orte f

cit: Videbunt, in quem trausfixerunt.

Porro vul-

hR

nérum cicatrices in fuo voluit Dominus corpore

ilpa put-

retinere, vt, ficut electis incentiuum dile&ionis ,

titür ]l

ita & reprobis irrefragabile fierct teftimonium da-

neniunt,

mnationis.

Ifta omnia confummata in Chrifto,

T. Non

ïonge ante, Prophetarum oraculis promulgata fue-

CaLOTUIm

re, quatenus Catholica fides tam pro fe, quam ad-

yereditte

üerfüs hæreticorum muniretur errorese

um fan-

$.

LAVRENTIVS. IVSTINIANVS.

plicibus

i l

JLoco folito cap. X X. pag. 3 34.T

ue, &

um d

lpofto-

l$,

fffs

o

794

Caput XE11I.

(

Yurpo, 1g1

CONSIDERATIO CCCXXXII,

milite COf

Et qui vidit, teflimouium . perbibuit, €? verum

dii !

eft. tefrimonium eius.

Et ille fct, quia vera dicit,

gcntia f

vi (5 wos credatis.

LOCO CITATO.

dem negt

'que max

t qui vidit, teftimonium perhibuit, & verum

morum m

CE

eft teftimonium eius.) Hoc eft, non ab

SU(

alis audiui, ígd ipfe prefens vidi, & verum eft

ligato, $

teftimonium.,

Merito fine.

Contumeliam narrat,

non magnum quid, & mirabile, vt poflis contra

CON

fufpicari ; verum ille hereticorum ora comprimens,

& futura prenuncians myfteria, atque contentum

f& fi

in ipfis thefaurnm confiderans , minutatim recenfet

ftófi. C0

ea, quax gefta fünt.

Impletà eft autem prophetia

[

illa : Os eius non comminuent.

Etiamfi enim hoc

de Iudiorum agno di&um fit, fed propter verita-

tem figura precefüit, & in hoc magis completum

Lab

eft,

L

Ideo Prophetam in medio adduxit.

Cum fefe

gen

dolebun

teftem afferens, vbique non videretur fide dignus

haberi, adducit Moyfen, vt innuat, hoc non cafü

mogenit

fa&um effe, fed iam olim fcripto fuiffe prznuncia-

quod in

tum: hoc illud dictum eft: Os eius non commi-

&u, q

nuetur.

Rurfümque ex fe ipfo Prophete fidem

quáf f

facit. Hec dixi, inquit, vt difcatis, magnam effe

&Ro,

affimitatem inter figuram, & veritatem,

Viden' ,

paruo t

quantam curam adhibcat, vt ;redacur ilud, quod

VC iden

turpe,

Confiderationes de Pa[J. Dom.

795

XX

turþ*c, ignominiofumque videtur ? Nam corpus a

milite contumelia affici longe peius erat, quam cru-

g Vertpy

cifigi.

Attamen & hec dixi, inquit, & cum dili-

T (iti,

gentia magna dixi, vt credatis.

Nemo itaque fi-

dem neget, neque prz pudore noftris noceat. Nam

& verum

que maxime contumeliofa videntur, hzc funt bo-

norum noftrorum honeftiffima.

, hon d

reum d

S. CHRYSOSTO MV $. Logo mox fupra d«

legato. pag. $o$.

WE natg

[is cona

CONSIDERATIO CCCXXXIIL -

DDrifmet

ADfentum

Fa&a funt enim bec, *ot Scriptura impleretur : .. Os

] Tecontt

920n comminuetis ex 0.

Et iterum alia Scriptura

prophtta

dicit: Füdebunt , im quem itransfixerunt.

m loc

LOC. CIT. V. 30. 37.^

er Verltde

mplenm

t afpicient ad me, quem confixerunt: & plan-

E

Com efe

gent eum plan&u quafi füper vnigenitum : &

u

de dignus

dolebunt fuper eum , vt doleri folet in morte pri-

non cd

LXX. Et afpicient ad me, pro eo,

'

mogeniti.

"nundas

quod infultauerunt : & plangent fuper eum plan-

» commi«

&um, quafi füper chariflimum : & dolebunt dolore,

z fm

quafi fuper primogenito.

Hebraiez litere Daleth,

nam ee

& Res, hoc eft, D, & R fimiles füunt, (4 3) &

Vidat ,

paruo tantum apice diftinguuntur,

Ex quo euenit,

j, qii

vt idem verbum diuerfe legentes, aliter atque ali-

ter

turpe,

ffya

Ü

6

796

Coput X I

ter transferant.

Intelligentiee gratia vnum demus

pt"ï atl

exemplum: Et veftitus, inquit, erat Samuel Ephod

foum, €

Bad, id eft, indumento lineo, Bad enim linum : ap-

riffmurm

pellatur :

vnde & Baddim llna dicuntur.

Pro quo

geio (

Hebraico, Latinoque fermone male quidam legunt,

qdo foinl

Ephod Bar: fiquidem Bar aut £ilius 'ïppelhtur aut

xum, qu

frumenti manipulus , aut ele&us , aut £« id'eft,

bom um

crifpus.

Quod. ibi errore interprctationis accidit ,

fed a fit

eitam hic fa&tum deprehendimus,

Si enim Iegatur

Dyominui

Dacaru, &esérrzcav id . eft Compunxerunt, fiue con-

bant, il

fixerunt ,

accipitur.

Sin autem contrario ordine

templot

literis commutatis, Racadu 2pyzcavro, id eft. falta-

vum fac

uerunt intelligitur, & ob fimilitudinem literarum

& at

error eft natus, (

( 35p3 p* ). Ioannes autem Euan-

tantes ]

gelifta, qui de pe&ore Dom1n1 haufit fapientiam ,

Hebreus ex Hebrzis, quem Saluator amabat plu.

Zuthorit

rimum, non magnopere curauit, quid Gracze lite-

£^

T? continerent: fed verbum interpretatus e verbo

eft, vt in Hebreo legerat

& tempore Dominice

paffionis dixit effe completum. - Quod fi quis non

recipit, det teftimonium, de quo fan&arum Scriptu-

rarum loco loannes ifta protulerit: & quum non

repererit, cogetur ingratis füfcipere veritatem. Plan-

l

gent autem Iudzi quafi fuper vnigenito, & primo

nito , id ipfum fignificante in Domino Saluatore AW 4

ln 4

vnigenito, & primogenito. Vnigenitus dicitur pro-

d ii

pter

Confiderationes de. PafJ. Dom,

797

U demng

pter naturg proprietatem ; primogenitus iuxta Apo-

ue] Ep]

ftolum, ex mortuis refurgentium. Pro vnigenito cha-

linum g

riffimum feptuaginta transtulerunt, de quo in Euan-

Pro quo.

gelio legimus

Hic eft filius meus chariffimus , in

lm ]enupf

quo mihi complacui.

'Tunc dolebunt a fe crucifi-

htür, at

Ver-

xum, quum viderint in claritate regnantem.

u ioefl

bum xeveexzc«rvro apud Grecos non ab illufione ,

l5 accidi

fed a faltatu compofitum eft

quod fcilicet contra

I lendtr

Dominum quafi ludendo faltauerint, quando dice-

file cor«

bant, illudentes, atque ridentes

Vah, qui deftruis

10 ordne

templuf, & in tribus diebus edificas illud

Sal-

et f ld«

uum fac temetipfum , defcendens de cruce

Hec,

literanm

& alia illudentes, & quodam amentie tripudio fal-

tem H«

tantes loquebantur.

ientian

S. HIERONTMVS. Comment, in cap, X L.

IUEEL a VN

abat

Zacharie. Tom. III. pa

1764

Q [te«

e veo

CO OxN4OON Df O O4ONGÉO

Jomine

CAPAXUI.XIX

quis non

1 o criptu

W

A

jum non

I

m, Pt«

ä.ä Sacrum Chrifli corpus de cruce' de-

pri od

ï& &—ï

pofitum, duorum zllu]irzum vQirü-

tore, &

rum aninifTerio . bonorifice [epelitu

Primo lofopb

r pto»

ad tam augu[las exfcquias. ff mlovam offerí nouam

ptet

fff

al«

798

. Caput X IX

1

nterr

atque sundiffmam , «que ac monumentum [uum

gouum, in petra excifum.

Et cul

lL. MMitodemus alter ludeorum — princeps

comu

jofepl

myrrbe, atque aloés libras centum in -wutlionem

conifecrat.

pone

I

IIL — Mulieres. CbrifIo deuote funeris. fitum

qui v

ebferuant, C ocyus ante or[um Sabbati vvnguenta

comparant,

Tens !

MATTH, XXVII. 57. MARCI. XV'.

libras

42?. LUCF. XXHl. $0. IOANN. XIX. 38.

TFSV

Lb) Et cum fero eiï'et factum,

matib

(quia erat Parafceue, quod eft ante Sab-

Ent

batum) (2) venit quidam homo diues ab

hortt

Arimathsa, (c) ciuitate Iudza, (a) nomi-

inqu

ne lofeph, (b) nobilis decurio, (c) vir

quod

bonus, & iuftus, (a) qui & ipfe difcipu-

ptop

lus erat IESV, (d) occultus autem pro-

erat

pter metum Iudeorum. (c) Hic non con-

()

fenferat confilio, & a&ibus eorum

D

e

&d 0

(5

qui & ipfe erat exfpe&ans regnum DEI ,

dies .

& audader introiuit ad Pilatum, & petiit

f&

corpus IESV. Pilatus autem mirabatur,

fi iam obiiffet.

Et accerfito centurione,

Qu

in-

Confiderationes de Paff. Dom.

799

ll fu(m

interrogeuit eum , fi iam mortuus effet.

Et cum cognouiffet a centurione, donauit

brz'nceþs

corpus Iofeph, (&) (a) iuffit reddi.

(b)

Chionem

Bofeph autem mercatus findonem , & de-

ponens eum, inuoluit findone (a) munda.

* fitm

H

(d) Wenit autem & Nicodemus;

LEU

qui venerat ad IESVM noGe primum, fe-

rens mixturam myrrhe, & aloàs, quafi

[D X&TQ , ä

'

libras centum.

Ácceperunt ergo corpus

|

IESV , & ligauerunt illud linteis cum aro-

Qum,

matibus, ficut mos eft ludzis fepelire.

Gb

Erat autem in loco, vbi crucifixus eft,

sb B

hortus, & in horto monumentum nouum,

j d

in quo nondum quisquam pofitus erat, (b)

) vir

quod erat excifum de petra. (d) Ibiergo

cipu

propter parafceuen Tudeorum, .quia iuxta

erat monumentum ,

pofuerunt TESVM.

pro

Con.

(a) Et (Iofeph) aduoluit faxum magnum

()

ad oftium monumenti, & abiit.

(dQ) - E£t

EL

dies erat parafceues, & Sabbatum illuce-

vtiit

Ícebat.

tUf

IH

Subfecute autem mulieres, quie

ne,

cum eo venerant de Galilea , viderunt mo-

l

nu-

—

$00

Caput XIX,

(

m atc

numäntum, & quemadmodum pofitum erat

corpus eius.

(a) Erat autem ibi Maria

bons, 0

Magdalene, & altera (b) Maria Iofeph, (a)

gue me

bat

|

Íedentes contra fepulchrum.

(c) Etre-

g, el

uertentes parauerunt aromata, & vnguene

dititis

ta: & Sabbato quidem filuerunt fecundum

qui ten

mandatum,

& in f

iqiit,

CONSIDERATIO CCCXXXIV.

effet,

Cumn. autem féro fa&um e[ét , wenit quidam bomo

quomo

tum It

diues ab Zrimatbea, nomine lofüpb, qui & ipfo difcipus

fed fj

f lus erat IESV. . Hic accefft ad. Pilatum, & petüt

animat

corpus IESV. . wAvTH. xxviL. 57. $8.

mendi

beatum, & laudabilem virum ! Vere Dominus

prad

uificat

ait, omnem arborem ex fru&tibus füis cogno-

fci

u

Bonus enim, & iuftus cum effet; non confen--

tür a

ferat confilio, & facinori illorum.

Beatus reuera

[

vir ifte eft, vt diuiniloquus Dauid ait. Non enim

abiit in confilio impiorum, & in cathedra peftilen-

baïu f;

tie non fedit, vt cum fceleratis populis inania ad-

uerfus Dominum, & aduerfus Chriftum eius medi-

taretur. Non dixit: Tolle, tolle, crucifipe eum.

Non erupit in improborum vocem, vt infontis, di-

vinique fanguinis in fe,. fuamque progeniem vitio-

nem

Confiderationes de Paff. Dom.

Sot

J erat H

fier arcefferet; fed in lege Domini voluntatem hae

Maria ä

bens, & in ea, feu quiefceret, feu ftaret, conti-

nue meditans, diuino fpiritus latice mentem irriga-

l, (a) :

bat

Ftre m

Boni nempe preceptoris ludum frequentaue-

rat, eiusque veftigia fe&tatus erat.

O probum viri

'ngUen.

H

diuitis confilium ! o vere prudentem mercatorem !

ndum

:

qui terrenarum opum compendio coleftes rapuit ,

& in fe vite thefaurum condidit,

Pilatus autem ,

[

3nquit, ( MARCIXV. 44.) mirabatur, fi iam mortuus

(V,

effet.

Mirabatur, quomodo vita mortem obiitfet :

Y D

quomodo fpiritus hominum promus condus fpiri-

tum reddidiffet. Ita plane mortuus eft, o Pilate,

difijte

fed fponte fua.

Poteftatem enim habet ponendi

"—— -

hii

animam füuam , & poteftatem habet, iterum fu-

1endi eam.

Ita, mortuus eft, vt mortem de-

)minus

predaretur; vt hominem compedibus ligatum vi-

uificaret ; vt primogenitus ex mortuis factus, re-

cogno-

onfen.

furrectionem ex mortuis affunderet ; vt abforbere-

tur a vita, quod mortale eft,

TCUQ

S. IO4NNES. DAM.AS C.. Homil. in Sab-

| enim

bat, fanti. dom, 11. pag.-827.

fülen.

ia ad-

di

N

S

JJ

$,

«

R2

eum.

eU

TW

d

;, di

Vitio

C

CON-

|

202

Caput X1X

fiue tf

CONSIDERATIO CCCXXXV.

fungü

bu, ]

-Hic accefit ad. Pilatum, ? petiit corpus IESF.

Tunc Pilatus iuffit: veddi corpus.

LOC.

CIT.

geror

dicame

cmuot .

um igitur effet fero, completis in paffione, &

C

morte Chrifti myfteriis, vir -quidam bonus

Proph

&iuftus, nomine Iofeph, audacter introiuit ad Pr æ-

1yfop

deaibal

fidem, & petiit obnixe, vt tolleret de cruce cor-

pus.

utem

Audacem illum, atque intrepidum magiftri

fecerat amor

& debitze humanitatis officium, — Mi-

guftab

nime expauit Pharifeorum, atque Pontificum ra-

nox f

& lum

biem, non Prafidis crudelitatem eft veritus, neque

humile fplendidi Dominici corporis opus erubuit,

101 f

Propterea, ne facratiffimum Magiftri corpus indigne

Yum (

;l:

l

tra&aretur ab inuidis, illud fibi donari popofcit ,

dea

Íperans locupletem meritorum cumulum fe in fübli-

Apfl d

mibus codlorum manfionibus pofle mereri,

Vnde

Tnum

a centurione cognito, quod exfpiraffet, corpus IE-

0C

SV donauit memorato Iofeph.

Quale munus hoc,

diab

& quam precipuum! vtique fuper aurum, & füper

quod

omnem lapidem pretiofum electum. Thefauri vni-

Yeloc

uerfi; & cun&a feculi huius fübftantia in compa-

Pos

Gaus

ratione ipfius arena vilifüima cftimanda fünt

]mæ(

deigitur o lofeph, & tanto lzetare munere, magni-

prop

pende illud, & quafi oculi pupillam cuftodi,

Caue,

i,

ne iluda telonge patiaris abefle. Efto, vbi illud.

fiue

Confidera'iones de Paff. Dom.

$03.

Lini oculos tuos

$U

fiue in domo, feu in tumulo.

fanguine illius, fuoque liuore tuis medere vulneri-

! IDyy,

bus.

Nulla effe valet egritudo tam valida, nullus'

Qr,

moror, nullaque tentatio, quz non huiusmodi me-

dicamento curetur.

Eft quippe in. eo redemtionis

fione, &

cruor, & purgationis lauacrum miftum. |Hoc forte

1 bonus

Propheta concupierat, quando dicebat : Afperges me

tad Dre-

hyffopo, & mundabor, lauabis me, & füper niuem

Tüce cor.

tlealbabor.

De lu&tu gaudium, de cicatricibus fa-

| magifti

lutem, & de morte sternw vite dulcedinem pre-

hi

Mi

guftabis,

Propheticum illud agnofces,in te: Et

CU T«

nox ficut dies illuminabitur, ficut tenebre eius, ita

& lumen eius.

5, eque

Mors etenim Chrifti, que Iudzis

erübuit,

nox facta eft, tibi computatur in diem.

De illo-

sindgne

rum culpa veniam, de ignorantia fapientiam, &

opoftit ,

de crudelitate fontem adeptus es pietatis.

Si non.

jn fübll-

ipfi defieuiffent in Chriftum, munus hoc pretiofiffi-

Vnde

mum non haberes,

Oceafione illorum effe&us es

i

mis D.

locuples. Difcede itaque a confpe&u Prafidis, ne

nushot,

diabolica fuggeftione fententiam mutet, & reuocet,

& füper

quod donauit.

tecede, inquam, accelera, curre

üri Vil«

velociter, ne thefaurum tuum quis diripere valeat,

compte

Perge, & quibus facratifümum inuoluatur corpus,

linteamina eme.

, Gu

lam factum eft ferum

iam fol

run

properat ad occafüum , mora ergo omnis tollenda

Caue,

eft, ne impii accedant Pontifices, ipfumque depo-

bi illud)

nant,

fiue

864.

Caput XIX

nant, ac ignoto recondant loco, tam vt ipforum

"o vet

bres

ignominiam tegant, quam vt Domini refurrectiónem

d

impediant.

tormpo

S. LAVRL'NTIVS I/S TIN. Locoj)lzta.

ris vul

cap. X XI. pag.

fiquutm

CONS!DERATIO CCCXXXVI

tum Vc

egbis 1

Tunc: Pilatus iufft. reddi corpus.

Et accepto cor-

permid

jpore lofaph inuoluit illud in findone munda,

MATTH,.

balnet

xvill. 58. 59

Fenit autem C5 INicodemus - -

& adi

ferens müxiuram myrrbe ,

9 aloes. &gc.

perge:

IOANN. XIX. 39

& fanl

proriu

ali Iofeph exhortatione commonitus, letus mue«

T

ipnora

nere, pro obfequio alacer, anxius de magi-

1a CT Ut

ftro, a Prefidis feceffit afpe&u, atque ocyus mer-

bus.o

catus eft findonem, quatenus illa corpus Saluato-

tea del

ris inuolueret.

Secum etiam accito INicodemo ,

fetur

myrrhe, & aloes quandam pariter detulere miftu-

diled

rfam.

'Tu vero anima mea, in fpiritu feftina, te

Que tr

iunge ilis, vt fis tertius comes

quatenus fponfo

lis fpe

tuo hoc vltimum valeas humanitatis impertire ob-

&am

fequium.

Vide tamen, ne tu vacua eas

Secum,

Onti

vt cernis, lofeph findonem defert, in qua facrata

TU

Chrifti caro voluatur

Nicodemus autem, vt vn-

d

gatur corpus , optimum myrrhe thymiama confecit.

Tu

.

Confiderationes de Pa[.. Dom.

c05

Tforam d

"Tu vero, fi fapiens fueris, ex oculorum fontibus

imbres lachrimarum educes, atque ex ipfis ad la-

uandum corpus, prout moris eft, plenum vafculum

i n

400 il

:

comportabis.

Hac aqua manuum, pedum, ac late-

ris. vulnera tui ablues Redemtoris; nec non & re-

i

liquum corpus cruentatum, liuidum, dirisque fülca-

r1

VT

tum verberibus.

On

liivl

)ne

m hunc nihilominus congre-

io C«

gabis liquorem, ne guttam quidem minimam pcrire

permittas.

MATTH,

Ex ipío igitur faluificum tibi conficies

ij

balneum ad tuorum detergenda vulnera deli&orum,

(

& ad vitiorum abolenda contagia.

Secure itaque

perge cum iftis, Domini quippe reperies genitricem,

& fan&os ceteros patibulo ci

Tl

i

u

1mmftantes.

Nimio

u$ ff

prorfus tum pro immanitate fceleris, tum pro plebis

ignorantia morore fatigantur. Pauent infüper, ne

e m

99 €

S

5

facrum deponatur corpu

itque ab impiis carnifici-

]5 Inefe

bus.occultetur. His di&tis vnguenta pariter, ac lin-

XaluntQ

tea deferentes, hi ambulant, pietatis myfterium per-

detmo,,

fecturi.

Stabant ergo iuxta crucem beata Virgo,

i

&

^t.

^

dile&us difcipulus, mulieresque ceterz, pauide,

n, t

que trementes, crudeliffimum aperti lateris pree ocu.

fponfo

lis fpectaculum cóntuentes, de quo adhuc fanguis

re 0«

& aqua minime ftillare defierat. Cum igitur lofeph

JeCUm,

a

monti Caluari& propinquaffet, in primo intuitu f2

1.

H

ficratd

&arum feminarum timoris iaculo transfixerunt cor-

vt MU

da. Cquiüeu.erunt etenim amantes, &. metuentes

nfecits

o

etiam

Tü

2806

Caput XIX.

etiam in minimis effe füfpeci.

Vicifim colloque-

Apoftoh

bantur, timidas mutuo cogitationes detegebant :

b

I

I

ingeminabant vifum , atque ab intimo cordis ad

pobit lu

à

colos vfque mittentes , alta trahebant fufpiria, di-

biis

lt

uinum inde prefidium flagitantes.

'Iamdiu vero

seuoluel

in hoc mentis permanfere conflictu, quamdiu proe

yibus p

'Tunc

pius accedentes , qui effent, agnofcerent.

fntiabatt

[

w

illis cognitis, refpirare coeperunt, metuque depul-

ludu,

fo, ingenti perfufe fünt gaudio: fi tamen in tantis

atqe à

cus ille

conftitutz preffuris, vel modicam confolationis par-

ticulam admittere valuerunt, Refumptis itaque viri-

mitibus

bus, dile&us difcipulus, & iuftificata peccatrix ve»

Japidetr

mientibus obuiam proceffere.

Comperto autem ,

VOCRS,

quod ad deponendum corpus de Prafidis licentia

dus afp

venerant, Genitrici fan&x hoc nunciare curarunt,

neranda

Hoc audito, intemerata Mater mente lugubri, vo-

dum m

ceque mitiffima inquit : Surgite filii, accingimini vi-

Vnigen

ribus, veftra brachia roborate, atque Vnici mei ex-

Tnanuur

fequias prius, quam aliqua perfequutionis procella

fingua

'Tunc vniuerfij qui

niebat

irrumpat, implere fatagite.

aderant, corpus deponentes de ljino, füpra lapi-

Tolfiq

)

dem prope iacentem collocarunt. Seriatim in mo-

etam |

dum corone tam mares, quam femine compofuc-

.impctm

runt fe,

Stabat moerore incomparabili fauciata in

cruciat

parte dextera beata Virgo , & lateris vulnus con-

Valeba

templabatur attente : iuxta quam dilectus refidebat

Voigor

Apo-

Confiderationes. de Pa[f. Dom.

807

Collogie,.

nte

Apoftolus, blandis eam fatagens mulcere fermoni-

tpeba

dv

bus.

Pedis plantas tenebat Magdalena,. illosque ri-

Otdis ad

gabat lachrimis, crine tergebat, & ofculabatur la-

Diria, di

biis.

ena

)

Secum tacita fufpirans, gemens, & lug

v

4

(il. Yero

(

reuoluebat, quanta ab eodem Domino olim in amp

:;

i

i pro

xibus pedum: perceperat beneficia.

Propterea ne

;

Tün

q

fatiabatur amplexibus, nec fe temperare valebat

d

]e depil

lu&u. lNemo ibi erat, qui non fleret vehementcr,

i tantis

atque ad celos fingultus emitteret.

Refonabat lo-

ODis p

cus ille clamoribus, afpergebatur lachrimis, ac

o

ge.

ijue Vif

mitibus complebatur.

Cuius ferreum pe&us, vcl

atrix Yi

lapideum cor non emollirent ad fletum plangentium

dutem,

voces, & potiffimum intemerate Virginis verecun.

- Jicentia

dus afpe&us, cuius pallebat pre dolore facies ve-

cüratulta

neranda ? Rigabat plane genas illius decurrens aqua,

bri, Y«

dum nunc vultum, nunc latus, .nunc dilaniatuüm

imini Vi

Vnigeniti fui afpiceret corpus.

Ingrediebatur per

i mel ex«

*

E

manuum , pedumque foramina :. egrediebatur

«t

procella

fingula corporis membra, & vbique mororis i

i, qui

niebat pafcua.

Erigebat quandoque ad. c«l

Y

pra lp

mina, nimia admiratione comprehenía: ;

P

-

yin mo:

etiam prorumpebat in gemitus doloris, non. v

ynpolie-

impetum füftinere.

Vniuerforum af/idio M:

ydata n

cruciatus augebat.

Volebant illam confolari,

us con.

valebant. Praualuerat quippe in precordiis illi

reüd€b&t

Vnigeniti paflio, atque anime virtutem penitus ab-

Àp*

$582

for-

808

Caput XIX.

h

CO

forbuerat.

Clarifmum paffionis Chrifti fpeculuits

effe&tum erat cor Virginis, nec non & perfecta mor-

g

tis imago.

In illo agnofcebantur fputa, conuitia,

Conuerfüm erat

i f::d:.z.

verbera, & Redemtoris vulnera.

eit

gaudium in lu&um , atque in moeftitiam letitia faf-

lam iuxta Simeonis vaticinium paffionis

jutaris.

Iamque cum

gladius ipfius pertranfierat ánimam.

W

extin&o Filii corpore fpiritualiter exfpirauerat, Su-

pererant tamen lachrimz, & moeror, quatenus more

tua viueret, & viuendo moreretur,

"'Talis erat tunc

illodqt

Maris fan&e ftatus; talis paflionis illius confli&tus.

in moi

Sicut ceteros precellebat gratia, fanctitate, & me-

derat ]

rito, ita dolore, eruciatu, & poena.

Omnes itaque

ne pra

in communi lacerati corporis dilaniabat afpectus.

Meruit

Perduraffent profecto in huiusmodi compaffionis ne-

BeU p

findor

cotio, nullamque oculis flentibus, aut fatigatis cor-

poribus dediffent requiem , nifi illos noctis prohi-

jn tün

buiffet crepufculum , & futuri diei celebranda fole-

tito. t

qnitas,

propr

S. LAVRENTIVS IVSTINIAN. Loo

f0n j]

J

fed in

Jolito. cap. X XlI. pag- 334- 235-

Crift

?

T6L, (

:

953

(

)

N

MY

Ü

f

Qi

uf

us

Q

xplic

&gi

CON-

809

Confiderationes de PafJ. Dotn.

fpeculum

CONSIDERATIO CCCXXXVIL -

a mor-

t accepto corpore, lofopb inuoluit illud im findone

Conuitia

3

enunda.

Ect pofuit. illud im monumento fuo nouo, quod exe

um erat

eiderat in petra.

Eit aduoluit faxum magnum ad

ttta f

MATTHe

paftonis

eflium wonumenti, Cj abüt.

XXVIL 59. 6Q.

que cum

TENTS

uamobrem fibimet

1 1

£i1l

perantibus , reuerendum

QU$ tlote

Q

magnopere Domini IESV accipientes corpus,

STat CUDC

illudque in linteaminibus, & aromatibus condientes,

yfitus,

in monumento nouo; quod in petra fan&tus exci-

, & It

derat lofeph, deuotiflime fepelierunt. — Beatus pla-

s itaque

ne pre vniuerfis mortalibus ifte venerabilis Iofeph.

fpetus,

Onis ne«

Meruit quippe Dominicum corpus habere pro mu-

nere: meruit illud de cruce deponere: rneruit in

:

1tis COf i

findone, quam fuerat mercatus , inuoluere , atque

; prolie

in tumulo, quem pro fe exciderat, fepelire.

Me-

da fole-

rito. tanquam cordis fui fingularem thefaurum in

proprio Chrifti corpus tumulo collocauit: verum

L Is

non in qualicunque ilud mon

11

u

mento compofuit 5

nty

fed in eo, quod in p

Ul

4 exciderat, vt verum fe

3

Chrifti fateretur eífe difcipult

L

m: & vt, quanti fo-

ret, quod habebat, oftenderet , ingens faxum ad

oftium monumenti" aduoluit.

Quis in his paucis

explicet verbis, quanta inuoluta fint facramenta ,

& quam multa, in quibus fpiritualis homo diiudi-

&£553i

Cans

N

——

810

Caut XIX.

d

cans omnia, nutritür, & crefcit, fpiritualia"lateant

j qu

nutrimenta ? Nutritur quidem fapientia, fed dile-

Ctione crefcit.

mantta

Felicem dixerim , cui id fpiritualiter

contingit, quod iufto Iofeph corporaliter contigifTe

d»qug ]

m !

cognofcitur.

Efto igitur talis, vt Dominum IE-

SVM merearis accipere.

Iuftificatus, inquam, per

peuen

fidem, etiam cogitatione, & a&ione iuftus efto, at-

fe&us

que virtutibus locuples, vt digne DEI regnum va-

bricao

léas exfpe&are.

Accede praeterea cum fiducia ad

perant

thronum diuine Maieftatis, & vniuerforum Regem

colloc

pete humiliter, quatenus füum tibi dignetur retri-

homa

buere Filium. Hunc tu, dum poft multos labores,

r

poft varia tentationum certamina,. poft plurima o-

te ex

pera pietatis, poft lachrimabilis orationis inftantiam

pusq

fueris affecutus, velut pupillam oculi cuftodi , re-

omji

conde corde, & charitatis brachiis amplexare. Eme,

fetici

vtiquetuis prius voluptatibus abdicatis , mundiffimam

obfte

findonem, vt in ea tuum inuoluas Dominum. Ha-

di, 1

beto confeientiam tuam ob omni peccati voluntarii

fient

labe deterfam.

Eft enim purgata confcientia que-

tüg

dam findon dealbata, in qua Dominus IESVS gra-

ifidi

Huic diuerfarum, adhibe odora-

tanter inhabitat,

que .

menta virtutum : quatenus, fi non verum, faltem

tuum

myfticum Chrifti corpus inungas, vt cum Apoftolo

VtO

dicere valeas: Chrifti bonus odor fumus in omni

&ior

loco. His vero diligenter perfectis, in petra me.

peti

di-

Confiderationes de Paj. Dom.

8Str1

! hteant

ditando, orandoque, nouum facito'monumentum,

f« dl

j

in quo tuu:n poffis recondere Redemtorem. In hu-

tiEUaliter

manitatis operibus Chrifti contemplare Diuinitatem,

Ontigiffe

atque in fufcepti hominis infirmitate confitere Do-

m Ip.

mini maieftatem : ficque foliditatem .petre viriliter

AT, per

penetrabis. In huiusmodi fpiritualibus exercitiis ef-

e(to , d

fe&us afliduus, quietis, & pacis tibi tumulum fa-

DUm a.

bricabis. In quo fide fimplici, & ignita tecum coo-

ducia ad

perante charitate, fponfum Chriftum infeparabiliter

| Rerem

collocabis.

Requiefcet ille familiariter in te, fi ab

r retri-

humanis fueris fegregatus afpeCibus, & tu ingredic-

labores,

ris in ipfius abundantia fepulchrum, nec erit, qui

1rima o-

te exterreat.

Dele&taberis multitudine pacis, cor-

fantian

pusque tuum Dominico corpori fociabis, & oblitus

i, re

omnium, quz foris funt, in hoc fpirituali tumulo

, [mg,

feliciter requiefces.

Verum ne quicquam propter

fifmam

Obftrepentes exteriores tumultus patiaris. iicommo-

n H

di, magnum faxum ad tui aduolue ofüium monu-

Yontari

menti. Diligentem, ac perfeuerantem adiice menti

j qui-

tus cuftodiam : quatenus tum' contra antiqui hoftis

V$ g

infidias ; tum aduerfus voluptuofe carnis illecebras,,

odora-

quiz nunc ex fomite, nunc generantur ex fenfibus,

faltem

tuum fecurus valeas poffidere thefaurum.

Interim

vero, dum refürre&ionis adueniet hora,;compun-

pol"w]o

) omni

€&ionis, atque deuotionis aromata para: ac in pilo

iU m5

pe&oris tunde, vt inde vnguentum facias optimum,

d

c

o

3

o

e

5

)

4

quo

812

Capu XIX.

quo idem Dominus plurimum dele&tatur.

Eft qui-

D31L3«*-

dem vnguentum hoc pietatis, lenire valens. infir-

enim (

mantium.mentes, De ipfo etenim Timotheo Apo-

puriüin

fiolus ait; Exerce te ad pietatem.

Nam corpora-

uinitas

lis exercitatio ad modicum vtilis eft 5 pietas vero

que G

ad multa, promiflionem habens eius vite, qux nune

cundul

eft, & futura.

ab vt

S. LAVRENTIVS IVS TIN. Cit. lo

perft

fs in j

CONSIDERATIO . CCCXXXVIII,

tibusq

*

anma,

L Pofuiä ilud im monumento [uo nouo C?c.

fm

LOC. .CIT.

terteft

teatut

indone itaque munda inuoluitur, qui folus mun-

DH I

S

dus, omnisque expers corruptionis fuit.

Qui

in qx

operit coelum nubibus, qui eft amictus lumine, fi-

tur?

Cuius

cut veftimento, in fepulchro deponitur.

Cuiusy

thronus celum eft, ac terra fcabellum pedum eius :

tür,

qui omnia implet, & circumfcribit : qui folus diui-

ipfoni

na ratione incircumfcriptus eft, & quidquid in crea-

fme

tis eft, pugillo comprehendit, quod corpus attinet,

Thnt 1

tumulo circumfcribitur.

Idem,

qui in cclo vti

Tiume

DEVS cu

n

Patre, & Spiritu adoratur, ipfemet vt

Confe

homo corpore in monumento iacet, animaque in

q

!

)j

J0m

inferni receffibus continetur, ac latroni aditum in

paradifumt ftru

.&,

if*

incircumfcripta vbique comitante

0'9: Qc

Dei

Confiderationes: de Paj. Dom,.

813

[ qui.

Deit

[

ate

, que nullis cohibetur fpatiis.

Quanquam

? infi

enim diuina illa, & facra DEI anima a viuifico ,

) dpo.

puriffimoque corpore feiungitur ; Verbi itamen di-

ITDora.

uinitas poft conceptionem in fanctz Virginis, DEI-

$ Vero

que Genitricis Marie vtero, infeparabili facta fe-

t DUnc

cundum hypoftafim duarum! naturarum vnitione,

ab vtrisque , anima fcilicet, & &orporc, indiuulfa

liths

perftitit,

Quo fa&um eft, vt vna Chrifti hypofta-

fis in ipfa quoque morte perfeuerauerit, fübfiften-

V,

tibusque in DEI Verbi perfona, tum corpore, tum

jt.

anima, eamdemque poft mortem habentibus hypofta-

fim.

Quamobrem omne genu flectatur, ccleftium,

terreftrium, & infernorum, & omnis lingua confi-

teatur, quia Dominus IESVS Chriftus in gloria eft

5 fu.

DEI Patris.

Quorfum autem in fepulchro nouo ,

Qui

in quo nullum adhuc cadauer illatum erat, deponi-

ye, f

tur ? Nimirum, vt cenfeo , ne refürreCtio, alterius

Cuius

cuiuspiam eorum , qui iliic conditi effent, putare-

| eiüs*

tur,

Ad malitiam namque prafto funt , qui fuz

s dilj-

ipforum faluti inuident, & ad incredulitatem citif-

1 C

fime feruntur. Vtergo manifefta, & perfpicua Do-

ttinet

ini refurrectio effet, folus in nouo, & vacuo mo.

jo. Vi

numento fepelitur vite fpiritalis petra , ex qua ipfos

Jis

Vi

confequente ingrati homines bibebant : lapis, in-

u

eil

quam, fingularis, & fine manu fe&tus in excifa pe-

li

tra occulitur. Molles enim animwe , & que volu-

ilti

ntt

]

b N

i

pta-

)e

: iá

Caput X1X.

illüus |

ptatibus facile difluunt, diuinum verbum excipere

ad fe

non fuftinént, fed firmw potius, & maículo robo-

re ad virtutem comparatg.

I*Ldun

S. IOANNES DAMAASCEN. Homni. in

gentit

flico

Sabbat. fantt. n, X XIX. XXX. Tom. II. pag. $25.

lorum

CONSIDERATIO CCOCXXXIX.

feph .

rit ad

Ex pofuit illud im monumento [uo nouo CPc. -

do iu

Loc.

CIT.

quterr

impet

uid fibi vult, quod non Apoftoli, fed Iofeph,

quid

Q

& Nicodemus Chriftum fepeliunt ?. Vnus iu-

taban

ftus, & conftans, alter, in quo dolus non erat ;

talis enim Chrifti eft fepultura, que fraudem, ini*

d

TMiUen

quitatemque non habeat.

Obftruitur igitur tergiuer-

Doren

fandi locus, & domeftico Iudzi teftimonio reuin-

olüe

cuntur : nam fi Apoftoli fepeliffent, dicerent vti-

Therc

que non fepultum , quem fepultum raptum effe di-

Xerunt.

Iuftus autem Chrifti corpus operit findo-

n 'C(

Venit

ne, innocens vngit vnguento ; namque hxc non otio-

Deni

fe diftin&ta reperimus, quia iuftitia veftit Ecclefiam,

cefit.

innocentia gratiam fübminiftrat.

Vefti ergo & tu

iufty

Domini corpus gloria fua, vt & ipfe fis iüftus : etfi

diues

mortuum credis, operi tamen diuinitatis plenitudine

fufc?p

fue. Vnge illud myrrha, & aloe, vt bonus odor

tn,

Chrifti fis.

i ille vir

Bonum 1i11teum mifit Iofepl

iuftus,

815

- Confiderationes de Paff. Dom.

ipere

juftus,

& fortaffe

: jllud, quod Petrus vidit e colo

1000-

ad fe effe demiffüum, in quo erant penera quadru-

pedum, & ferarum, & volucrum ad fimilitudinem

Ytj, 1

sentium figurata.

Myftico igitur vnguento illo pi-

ftico confepelitur Eeclefia, quze diuerfitatem popu-

Ój

lorum fidei fuz communione fociauit

De hoc Io-

IX

feph in Ioanne. folo inuenio , quod occultus vene-

rit ad Pilatum propter metum lIudxorum.

Quomo-

j

i,

do iuftus latebram periculi timore quefiuit? FEgo

autem puto, quod ideo occulte petierit, vt corpus

Et tamen

1mpctnret, non vt pcrxculum caueret.

lofeph

quid mirum, fi occultabatur iuftus , quando occul-

11US Ils

tabantur & Apoftoli iuftorum magiftri ? Veni & tus

entt;

vel fero, vel no&te, vel quacunque hora veneris,

D, IDf*

inuenies IESV M ad füfcipiendum paratum, nec mi-

TOQCT

norem fíerius venientibus mercedem pia largitate

TEUI;

foluentem

.

5

nam & qui fexta hora venit, non eft

nt vtl

mercede fraudatus: & qui vudecima, plenitudinem.

eff(ï dl'

Sed . etiam. Nicodemus noGe

mercedis accepit.

findo.

venit

Nox erat, quia adhuc' non erat refurre&io.

n oU

Denique refurrexit Chriftus, & juftus ait: INox pre-

Jefíamy

Hunc Íofeph

ceffit , dies

autem appropinquauit.

; &tl

iuftum Lucas dixit, Mattheus diuitem.

Et inerto

[5 etü

diues hoc loco dicitur, vbi corpus fufcepit Chrifti ;

tudine

fufcipiendo enim diuitem

nefciuit fidei pauperta-

x odot

tem .

Diues eft ergo, qui iuftus eft. Iuftus igitur

ille Vif

fin-

fl

$16 |

Caput X1X.

findone inuoluit : Ifraelita vero & diuerfos mifcet

jufti,

virtutum odores, & aloes mittit quafi libras centum

recin

hoc eft, perfecte fidei quantitatem.

Et ligauerunt

autem

corpus IESV iuxta confuetudinem fpiritualium Iudceo-

füfcit

rum, non vtique nodis perfidie, fed fidei ligaturis,

potir

Kt pofüerunt in horto, cui frequenter Ecclefia compa-

chrum

ratur, qus diuerforum habeat poma meritorum, flo-

paten

resque virtutum. Necotiofe alius monumentum no-

& mo

uum dixit, alius monumentum Iofeph. INon habebat

& ina

igitur Chriftus tumulum füum ; etenim tumulus his

U.

paratur, qui füb lege funt mortis: viétor mortis

homin

tumulum fuum non habet.

Que enim communio

penet

tumulo, & DEO ?. Denique Ecclefiaftes ait de eo,

Qrin

qui meditatur in bonis: Et fepultura non eft illi.

tionib

CEccLE. V. 3. ) .Specialis ipgitur preter communem

TOU

omnium mortem mors Chrifti eft : & ideo non cum

homq

aliis fepelitur, fed folus tumulo includitur ; omnia

perda

enim in fimilitudinem hominum habuit incarnatio

INa:

quia ]

Domini, fed fimilitudo erat cum differentia.

Deni

ilv

130

tus eft ex Virgi

fimilitudine generationis, diffimi-

troiui

litudine conceptionis.

Curabat wgros, fed impe-

in fid

rabat,

Et

Aqua loannes baptizabat, hic fpiritu,

Tiem f

mors ergo Chrifti communis fecundum naturam cor,

Tünt

poris, fpecialis fecundum . virtutem.

Quis autem

oW

eft Iofeph, cuius in tumulo ponitur ? Vtique ille

dünt

iuftus.

Bene ergo Chriftus monumento creditur

Tun :

iufti,

Confiderationes de Pa[J. Dom,

817

früfcot

jufti, vt habeat Filius hominis, vbi caput fuuma

Vtum

reclinet, & iuftitie- habitatione requiefcat.

Bene

Jerunt

autem nouo, fecundum literam quidem, me alius

udroo.

füfcitatus a perfidis diceretur.

Myftice vero quid

Atütls,

poffumus intelligere, nifi forte quia legimus, fepul-

Ompo«

2

*

chrum patens eft guttur eorum

Ergo fepulchrum

Mi

patens eft guttur hominis, in quo perfidia lethalis,

11 10«

& mortua verba conduntur, quod per vetuftatem,

ibebat

& incurfionem aliquam beftiarum fatifcit, & folui-

lus hils

tur. Efít ergo e contrario monumentum in fecretis

frorti

3

hominum , quod fibi in pe&oribus duritie gentilis

münio

penetrabili verbo iuftus excidit, fidei, atque do-

de c0,

&rinz operibus perpolitum, vt pretenderet in na-

1. illi

tionibus virtus Chrifti,

Cui pulcherrime lapis ad-

dUnem

motus eft, ne pateret ; quicunque enim in fe bene

f1 QUi

humauerit Chriftum , diligenter cuftodiat, ne eum

omna

perdat, neue perfidie fit ingreflus,

Vides enim ,

matio

quia Petrus, & Ioannes priores intrare meruerunte

N

Denique Ioannes ipfe, non antequam crederet, in-

diffimi«

troiuit. Et bene in petra excifum dicitur, hoc eft,

impe

in fidei firmamento, de qua veri líraelite dulcedi-

j H

nem mellis, & oleum fpiritale fuxerunt,

Sepeliee

f C0f,

runt autem Chriftum iuftus, & qui DEVM vidit ;

quie

non enim fepeliunt Chriftum, nifi qui DEVM cre-

üc 1

]le

dunt.

Denique non omnes poffunt fepelire Chri-

veditüt

ftum: quamuis religiofe mulieres a longe ftant a

ulli

fed

818

Caput X1X, ^

fed quia religiofe, locum diligenter obferuant, vt

fipider

vnguenta adferant, & fuperfundant.

Sollicit:e ta-

pie jof

zen, & a monumento pofteriores recedunt, & ad

p E

Dus,

monumentum priores reuertuntur : etfi deeft con-

ftantia, non deeft diligentia.

Sexus nutat, deuo-

hac,

tio calet.

queret

tur tel

S. AMBROSIFVS. Lib. X. in Lucamm, m.

[

fiteamt

256. & fóq. Tom. L pag. 1533. €9 Jq.

digitis

CONSIDERATIO CCCXL.

Tuus, (

fibus,

L pofuit illud im monumento fuo nouo. &c.

eundo,

LOC.

CIT.

gnatuit

propta

olumus autem diferte cognofcere , vbinam fit

conca]

V

fepultus,

Anne manufactus tumulus ? an re-

do, Y

giorum fepulchrorum more e terra prominet ? Num

Tans t

ex lapidibus coagmentatis factuim fit monumentum ?

crücifi

& quidnam illis impofitum fit ? Edicite nob's o Pro-

COntri

þhetæ, & fepulchri defcriptionem, & vbi pofitum

fpa

Iili

fit corpus, & vbinam illud requifituri fimus,

Tf v

autem refpondent : Infpicite in folidam petram, quam

Tis, at

excidifis, (1sAr. Li, 1.) infpicite, & videte.

Ha-

*

*

apud t

bes in Euangeliis

In monumento excifo, quod

eruditi

erat excifum ex petra,

Et quid poft hzc ? quale

ifor

monumenti oftium ? Rurfus alius Propheta dicit:

Dercuf

Morciydederunt inlacu vitam meam, & pofuerunt

lapi-

Confiderationes de .Pa[f. Dom.

819

ht vt

Tapidem füper me.

Ego lapis angularis, electus ;

i s

pretiofus, intra lapidem condor ad modicum teme-

,&l

pus, lapis offenfionis Iudzis, & falutaris credenti-

[ cone

bus.

Infitum eft igitur lignum vitze in. terra, vt

deQ-

hzec, que maledicta fuerat, benedictionem confe-

queretur, & vt liberarentur mortui.

NNe nos igi-

tur teneat verecundia, quo minus crucifixum con-

T,. fl

fiteamur. 'Ín fronte confidenter, idque ad omnia,

digitis crux pro fignaculo efficiatur: dum panes edi-

(L.

mus, & forbemus pocula: in ingrefübus, & egref-

fibus, ante fomnum, in dormiendo, & furgendo,

]

fs

eundo, & quiefcendo.

Magnum illud prefidium z

gratuitum propter egenos ; nullo labore conftans

propter imbecilles 5 fiquidem a DEO eft gratie loca

ia fl

conceffum , fignum fidelium , & damonum formi-

anie

do.

In illo enim triumphatos eos confidenter often*

? Nu

tans traduxit.

Quando fiquidem viderint cruccm;

ntum?

crucifixus eis in mentem venit,

Metuunt eum, qui

0 Pto-

contriuit capita draconis, XNe, quia gratuitum eft,

yfitum

figaaculum contemne ; immo eo magis benefacto-

. li

rem venerare, Etfi quando in difceptationem incide-

, Qu

ris, atque argumentis deficiaris , inconcuffa tamen

. H

apud te maneat fides.

Quin tu potius, comparata

, Quod

eruditione, Iudaos ex Prophetis, & Grecos ex fuis

? quie

ipforum fabulis ad filentium . redige,

Hi fulmine

; dicit:

percuffos adorant: fulmen vero de colis veniens

færunï

non

lp

920

Caput X 1X.

non temere ruit.

Si illi

u mmatoe

DEO exofos

C

ITiY

adorare non verecundantur ; an te dx ecti

i2201

1 DEO,

& DEI Filium, tui gratia crucifixum adorare pu-

li

dCLut ?

Verecundia prohibeor, ne füorum, quos

M

appellant, deorum

itia eu

em,

eaque propter

hoxæ anpguftiam pretermitto ,

qui autem norunt ,

XPOimh

ruatur etiam os hareticis omnibus.

eius £

Dem

Si quis dixerit, crucem tantum opinione conftare,

Fuita

aueriare

Oderis eos, qui dicunt, ficia tantum

fpeci

Chriftum crucifixum effe.

Si enim fpecie

per f

Vnde

€antum crucifixus fit, cum e cruce nobis oriatur

ceffi|

falus, ipfa etiam. falus nonnifi ludicra fpecie con-

prius :

ü'ïbh..

Si imaginaria fpecies crux, imaginaria pari-

refürr

er fpecies refurreciio. .Si autem Chriftus non re-

ï

Si crux

Y, oj

furrexit P adhuc fümus in PGCC'*xHS noituis.

propte

imagine, & opinione tantum , imagine pariter ad:

dititur

fumptio conftabit

Si auütem adfumptio, fimiliter

baptif

& fecundus aduentus ; & omnia denique nulla fo-

lida re cónfiftent

üm

Sume igitur primum pro infolu-

bili fundamento crucem, eóque reliqua fidei con-

litudin

fe&taria ingdifica,

deanti

S; CTRILLFS--HTER OSOLTM'IT

fed o

Don y

Catechef.. X II1I. de Chriflo crucifixo, €9 Jfipulio. m« ,

Celeft

AXXF. 69 feq. pag. 200.

108 r

Til

Pus: l

CON-

Confiderationes de. Paff, Domn,

821

exofot

CONSIDERATIO CCCXLL

DEQ,

1G pu

Et pojuiz ilud in monumento. &.,

LOC CI't.

» Qt0s

'Opter

D

ecimo feptimo videamus de fepultura Chrifti ,

rünt ,

de qua dicitur, zsar. xr. ro. Et erit fepulchrum

hnibus,

eius gloriofüm ; id eft, ab ommibus honorabitur,

v

tftare,

De modo autem fepeliendi legitur 10AxN, xi

A. 38,

FU

Fuit autem conueniens ,' Chriftum fepeliri, tum pro-

fpecie

pter fidem mortis eius, quia fepeliri mortuorum eft.

oriator

Vnde legitur maRci xv. 44. quod Pilatus non con-

e C0f

ceffit lofeph corpus ad fepeliendum, nifi COprito

itpari«

prius a centurione de morte eius : tum propter fpem

0 16«

refürre&ionis, quse datur membris ex capite. IOANN,

X QUX

V. 28. Omnes, qui in monumentis funt &c. tum

tér ad

E

propter myfterium fepulture fpiritualis , de qua

militer

dititur AD ROMAN. VI. 4. Confepulti enim fümus

t

per

]l fo-

baptifinum cum illo in morteri; & in il

lo confepul-

infolt«

ti in baptifino ( füpple, ) ei eftis: id eft, ad fiini-

j COl«

litudinem fepulture eius baptizati fünt, vt non vi-

.däantur, quid fuerunt, fcilicet veteres peccatores ,

MIT.

fed noui iufti, ficut Chriftus in fepulehro pofitus

ilo, fs

non videbatur, NNota etiam, quod per fepulchrum

celeftis contemplatio fignificatur. Vnde füpra illud

IOB rl. 22. Gaudent vehementer, cum inueneruut

fepulehrum, dicit GREGOR. Sicut in fepulchro cor-

pus, ita in diuina contemplatione anima abícoridi-

l. 2j

hhh

tur

n

829

Caput XI1X.

tur mundo mortua, vbi ab omni ftrepitu fzculi

quod !

et p

quaii trina

merfio per triduum fepulture eft quie-

bfcond

labort

ta.

PsAL, XxX- 21. Abfcondes eos in

"T ribulati ,

Antem

faciel tug. a conturbatione hominum.

Cum 1

& opprobris hominum vexati, mente intrantes ad

Sunt autem tria ne-

Qui 1

vultam DEI non turbantur.

el, Q

cetf:

ia ad hanc fepulturam fpiritudlem DEI,. vide-

vt tota munda,

uitatc

liccet vt mens virtutibus exerceatur

vt huic- mhndo funditus mo-

prol

& candida efficiatur,

tur ]

riatur, que circa Chrifti 1epultunam myftice funt

demonfirata. Primum fignatum eft waRcr xiv. 8.

epulc

fipa

vbi legitur, quod beata Maria Magdalena preuenit

fiàm 1

vngere corpus IESV in fepulturam, quia vnguene

dus D)

tum nardi piftici propter fui pretiofitatem virtutes

pnati

defignat, quibus in bac vita nihil eft pretiofius; fe-

cundum illud ECcCL. XXV*. 20.

Non eft ponderatio

lx 1 lL,Od

digna continentis anima.

Tdeo f: m&a anima debet

f ]]bl(

exercitium virtutis lnl.mGl

que vult

& ao

prius per

in diuina contemplatione fepeliri,

Vnde IOB. V.

tüt E

p6. ingredieris in abundantia fepulchrum , GLoss,

fignat

Diuino contemplationis , ficut infertur aceruus

8621

tritii in tempore fuo. crLoss. Quia tempus à actio-

W.

Et ne-

nis preemium eft eterne contemplationis.

Tmpo

[o

efie

Cl

e eft, vt perfe&us prius mentem virtutibus exe

dlie in

erce wd.t

& eam poft in honorem quietis condat.

ts p

Secundum hona.Lum eft MARCL, XV. 46. vbi legitur,

debcL

quod

Co,g/ïäe "ationes de Pa[f. Dom,

823

fecil

quod Tofeph mercatus eft findonem &c

. quia findon

: qui-

eft pannus -lineus , vt dicit RzMic, &

cum .ma

o

2on9o

Ondito

'n».

t

1

labore ad candorem perducitur

Vnde fienific

buhti,

,.

e

44

ánternum mentis candorem, ad cuius pe

rf

v

étio

li

Vib

em

ite$ ad

cum magno labore peruenitür. APOCAL. XxiL ri

f Dne.

Qui iuflus eft, iüflificetur adhuc, & qui fan&us

, Vide-

eít, functificetur adhuc, AD ROMAN. Yl. 4. ln no-

Ynda,

uitate vitee ambulemus , cLoss. de bono in melius

j mo

nt

proficiendo per iuftitiam fidei, & fpem glorim. lgi-

e f

1V.

tur homines interne candore munditie debent in

XIv, $.

v

Vnde

fepulchro diuine' contemplationis recondi.

Elisli

füper illud mATTH. v. 8. Beati mundo corde, quo-

npuete

niam ipfi DEVM videbunt, dicit zzR&oNvM, -Mun-

irtotes

dus Dominus a mundo corde confpicitur.

'Tertio

5; fe

o

14

fignatum eft. 10ANN. xix. 39. vbi fübiun

o

ia

Venit

jeratio

Nicodemus, ferens mifturam myrrhz, & aloes qua-

debet

fi libras'centum. . Quia per libras centum myrrhz,

: vult

& aloes, quibus caro mortua incorrüupta conferua-

"(

Qm. V,

tur, perfecta mortificatio fenfüum exteriorui

ii Vv

le-

t

GLOSS,

fignatur, qua mens mundo mor

cua

conferuatur

Ceruuo

ne a vitis corrumpatur, fecundum illud zr. Ap c

»

PT

E

1Y46.-. Licet is,

ui foris eft, nofter homo cor-

jr ne

rumpatur, tamen is, qui intus eft, r "nouatur de

us eXe

die in diem cr. id eft, affidue purior efficitur a. vi-

tüs per ignem tribulationis.

ondit,

Igitur mens hominis

d

egiti

debct prius cum .Chrifto huic mundo mortificari ,

w

'hþhz

&

$24

Caut XIX.

bet tri

& poftea in fecreto diuine contemplationis cum

autem

ipfo tumulari. Vnde AD COLOSS. tII. 5. Mortui eftis

requit

cum Chrifto. cLoss. vanis, & caducis: & poftea

fübiungitur : Et vita veftra abfcondita eft cum Chri«

fto in DEO.

imped

mit ac

$. THOMAS AQVINAS, Opjfal. XF.

loquio

alas L X. arüi, XX. de fepultura .Cbm'jiz'. Jom. XXg

jag- 293

gutita

CORIN]

CONSIDERATIO CCCX

LIL

lémut

azymi

E pofuit illud im tmonumento 6990 LOC. CIT.

& ver|

ä»

Titas 1

offumus tamen. adhuc circa fepulturam Chrifti

dem e

E

quatuor notare, quibus indigemus ad hoc ,

tto,

quod corpus Chrifti in fepulchro cordis recondatur

petn.

deuoti, Primum eft mentis purificatio, qua per

nos T

findonem Iofeph fignificatur, Vnde hic cLoss. fü-

Vnitat

per Marci capite decimo quinto, verfü quadragefimó

k eft

fexto, Quod in findone munda IESVM inuoluit,

DEV|

qui eum pura mente füfcipit, Secundum eft corpo-

Comm

ris cafligatio , qua per myrrham, & aloen, quibus

et«

caro mortua conferuatur a corruptione, fignifica-

dienti

tur

Vnde rukop. Decet autem non folum pura

pl

anima füfcipere corpus Chrifti, fed etiam puro cor-

tüüs |

de. DE CONSECRATIONE DISTINCT. 2. Omnis homo

re de-

e pe«

ante communionem a proprià VXoje abftine

bet

"Confiderationes de. Paf. Dom.

825

$ Qu

Ratioó

bet triduo, aut quatuor, aut fex diebus.

u effig

a«utem huius, quia ad fumptionem corporis Chrifti

poíleg

requiritur eleuatio mentis in DEVM per charita-

1 Chri

tem, & feruorem dile&tionis, quze eleuatio maxime

ümpeditur per dele&ationem veneream , que depri-

hU

mit ad fenfibilia, vt dicit AvGvsriNvs in libro foli-

Df

loquiorum, Tertium eft totius vitz innouatio, fi-

gurata per fepulchri nouitatem.

Vnde prime ad

CORINTH, quinto, verfü o&auo dicitur : Itaque epu-

LIT,

lemur non in fermento veteri &c. & infra: Sed in

a,

azymis finceritatis , fecundum cr, id eft, nouz vite,

& veritatis, vt fine omni fraude fimus 5 ita vt fince-

ritas nouam vitam faciat, & veritas omnem frau-

Chritd

dem excludat.

Quartum eft deuota Chrifti medi-

hoc ;

ndaor

tatio, que fignifcatur per fepulchrum excifum in

petra. MARCI XV. 4Ó6.

Vnde TrHEO. lmitemur &

g pet

nos Iofeph, & conemur Chrifti corpus fufcipere per

ss, fü«

vnitatem , & ponere in monumento excifo in petra,

xdimo

id eft, in anima memorante, & non obliuifcente

uoluity

corpo-

DEVM, Vnde ruc. xxu. 19. Hoc facitein meam

commemorationem.

guibus

RABAN. Diíce, quo pacto de.

cet edere corpus Chrifti, in memoriam fcilicet obe-

;niflca-

dientie eius vfque ad mortem: & qui viuunt, non

pura

amplius in fe viuant, fed in eo, qui pro eis mor-

0 QOf*

tuus eft, & refurrexit:

homo

Notandum infuper, quod

€x peccato confequitur homo poft mortem queme

T

hhh$

dam

bet

-

$

2

Cabut XTX.

eft, 0

dam. defeQum ex parte corporis, videlicet, quod

Hic

um

corpus redditur terre, ex qua affümtum eft.

autem defe&us in nobis attenditur fecundum duo,

fcilicet fecundum pofitionem , & fecundum refolu-

C0

tionem, quorum primum Chriftus pati voluit, non

autem. fecundum, iuxta illud Psatwr xv. 1o. INon

Sub[ez

dabis San&tum tuum videre corruptionem, quod ex-

d G

ponit nAMAsc, 1V. libr. de corruptione, que eft per

pf

refolutionem in elementa.

Huius autem ratio eft,

[1/

quia corpus Chrifti eius materiam affumpfit de hu»

mana natura, fed formatio eius non fuit, nifi ex

virtute Spiritus fan&i; & ideo propter fübítantiam,

i

mätegäæ fubterraneum locum, qui corporibus mor-

N

Locus enim de-

J]

tuis deputari folet, pati voluit.

etgo

etur corporibus fecundum materiam predominan-

füa. 1

*s elementi: fed diffolutionem corporis per Spiri

l:

bant.

[

n fancum formati pati noluit, vnde quantum

fpice

d hoc, Chriftus* ab aliis hominibus differebat, Sic

polí

ergo in affumte humanitatis fignum conueniens fuit,

find

corpus Chrifti füb terra poni; fed ad' oftenfionem

fioa

anim

diui

Aico

virtutis conueniens fuit, vt non diffoluere-

[

q

G

Ls

LUT,

Vnde

CHRYSOST. dicit, quod viuentibus aliis

Ts «

hominibüs,

his, qui egerunt ftrenue, arx'ideng pro-

pria gefta ;

his aütem pereuntibus pereunt, fed in

prey

fort

Chrifto totum eft contrarium.

Nam ante crücem

1le |

iutem cruciüxug

iuut/o;m a mofta, & inhrma; vt

r

Iv

oj

AC

eft,

Confideratiottes de PafJ. Dom.

» quod

eft, omnia clariora fa&a funt, vt*nofcas, non pu.

llic

ium hominem crucifixum.

1 dio,

S. THOM.AS. Loco tiox citaio.

Tefolu.

5 TOn

CONSIDERATIO CCCXLIIT.

)

J

« Non

10d ey-

Sub[ecutg autem mulieres. ». QU& CU £0. venerant

H

eftpet

de Ga

iib

li

Í

a , -viderumt. monunentum , C :quanadmoduin

|

jpofitum .erat.. corpus -eius.

K veuertentes paraueruht aro-

tj efl

de ht«

matay : Cg. «onguenta-:. .€9 Sabbato quidem, füuerunt

fifi ex

fecundumn mandatum. Vucz, xxut $$.56.

antim

$ fIOf«

upra legimüs, quia ftabant omnes ithi eius a

S

im de«

longe, & mulieres, qua fecute erant eum. His

minatte

ergo notis IESV poft depofitum eius cadauer ad

—

fua. remeantibus, foke mulierés , quz arctius ama-

iti«

mntu.m

bant, funus fübfequutz , quomodo poneretur, in-

Sic

fpicere cupiebant, vt ei tempore congruo munus

poflent deuotionis fusz offerre,

Sed & . ha&enus

IN fU.Lt)

fan&e mulieres. faciunt. idem die Parafceues, cum

em

animz humiles,.& quo maioris fibi confciz fragili-

!

qu/

.tatis, maiori Saluatoris dilectione feruentes , pafíio-

N

[101]

nis eius veftigiis in hoc feculo, quo requies eft

] t10'

fo

( 1l

preparanda futura , dilipenter obfequuntur, & fi

forte valeant imitari, fedula curiofi

tat

CGu

€, quo ordi-

r'ücern

ne fit eadem paffio completa, perpendunt.

6 Bt

Ü

Et

d

ICLICFECIQCCS parauerunt arotiata, & vnguenta.

Y

hhha4

Sab-

1

229

Capu XTX.

Sabbato quidem filuerunt fecundum mandatum; )

C0?

Mandatum erat, vt Sabbati filentium a vefpera vf-

EL

que ad vefperam feruaretur, & ideo religiofie mu-

lieres fepulto Domino, quamdiu licebat operari ,.

M

: g

(

i cft, vfque ad folis occafum in vnguentis prepa-

V

Ó

rincis erant occupatz.

Quod non folum in die

tis pl

arafceues egerant, verum transa&o Sabbato, id

&it, fole occidente, mox vt operandi licentia remea-

TESVY

tüum &

bat, emerunt aromata, vt mane venientes vnge-

autem :

rent corpus eius, ficut Marcus Euangelifta tefta-

fed il

tur.

Neque enim vefpere Sabbati, preoccupante

Sane f

iam noGtis articulo, monumentum adire valuerunt.

fünder

lifpe&a autem Domini fepultura, reuertentes pa-

dixit :

rant aromata, & vnguenta, qui leCta, audita, re-

Eteni

cordata paffone Dominica, mox ad patranda fe

quidpi

opera virtutum , quibus Chriftus dele&atur, con-

uertunt.

Teqie

Et Sabbato quidem, paratis aromatibus

filent, venturi poft Sabbatum cum muneribus ad

ipfm

Dominum, cum finita prefentis vitz parafceue ,

turber

b.sta in requie gaudentes exfpectant, quando tem-

prafer

trahei

p^re refurre&tionis apparente , redolentibus Chri-

matilu

ito fpiritalium a&ionum quafi aromatibus bunt.

rant.

afpet

V

ii iN.

EOAT

totum

BEDA, Li. VL i cap. XXII

L. don. V. pag. 442.

que ,

QUam

ompil

CON—

Confider ationes de Pa[f. Dom.

829

atumy )

CONSIDERATIO CCCXLIV,

n vf.

f fiü-

Er reuertentes parauerunt aromata ,. & «nguen-

ta é&9c.

LOC. CIT.

p ,

prapie

ides mulierum fortitudinem ? vides amorem ?

V

d die

vides liberalitatem in expenfa vfque ad mor-

ito, d

-tis periculum ?. Hafce mulieres imitemur viri: ne

Ill in mor-

Tema.

IESVM in tentationibus relinquamus.

tuumtot impenderunt, in vite fux periculum : nos

! mpe.

|

4 tefls-

autem nec efürientem alimus, nec nudum induimus,.

fed illum mendicantem videntes, pratercurrimus.

Alpante

Uerunt,

Sane fi ipfum Chriftum videretis, fua finguli pro-

fes p

funderent. Sed nunc idem ipfe eft. Ipfe namque:

, fe-

dixit: Ego fum.

Cur ergo non omnia effundis ?

Etenim nunc dicentem audis : mihi facis,

Neque

nd; fe

quidpiam intereft, vtrum huic, vtrum illi dederis ,

; Q

neque minus feceris, quam mulieres ille, qug tunc.

fatibus

bus ad

ipfüm nutriebant; immo multo maius. Verum ne

fceue ,

turbemini.

Non eft enim equale, ipfum Dominura

Q tef«

prefentem alere, quod vel lapideum animum per-

s Chri-

traheret, & propter verba eius duntaxat pauperem,

mutilum , incuruum hominem fouere.

Ibi énim

OCCUL-

afpectus, dignitasque prefentis attrahit; hic autem

totum mifericordiz tibi premium adfícribitur, maius-

XIIE

que eft tue erga illum reuerentie argumentum ,

quando propter eius verba conferuum foues in

omnibus.

Foue igitur, ac crede accipienti, & di-

V

hhhs

centi;

830

Caput XIX.

centi: mihi dedifti. — Nifi enim ipfi dares, noü té

ile regno dignaretur.

Nifi ipfum auerfareris, nort

te in gehennam mitteret, quod vilem aliquem ho-

minem defpexiffes. Sed quia ille ipfe eft, qui de-

Ípicitur, ideo magnum id flagitium eft. Sic & Pau-

l

lus illum perfequebatur ; i€eo dicebat : Quid me

perfequeris ? Sic ergo; cum damus, affe&i fimus ,

ac fi Chriflp erogaremus: nam verba eius, plus quam

]

ea, quz füb afpe&um cadunt, credenda. Cum vi

ü üïlfi

deris ergo pauperem, recordare verborum , : quibus

ífe ipfe dicit alendum. Etiam fi enim is, qui appa*

ret, non fit Chriftus, fed fub hac ille figura petit;

Para1.

& accipit.

Erubefce igitur, cum petenti non de-

dotu

deris.' Hoc pudori eft, hoc penam, & fupplicium

Dor

meretur. . Nam quod mendicet, ad eius pertinet bo-

nitatem, ac propter hoc nos gloríari par eft: fi ve-

ille d

fO hoti dederis, tux erit crudelitatis.

Quod fi nunc

forg

10n crédas, te, cum pauperem fidelem. pratercur-

víq

ris, ipfum pretercurrere; tunc ceredes, cum te in

difci

medio illorum produ&o, dicet: In quantum his non

pieb

feciftis,Fneque mihi feciftis. Sed abfit, vt vos illud.

ita difcatis ; fed vtinam nunc credentes, & fru&ifi-

Tiüs

cantes, beatiflimam illam audiatis vocem , que vos

in regnum introducat.

ia

$. CHR YSOS TO MV'S. Afïamz?l'. LXXXVIII,

YrtYT

*

tem

&lias L

AX a u

XLX. in. Mattbeum. um. VIL pag. $27«

£nar

£24.

C A-

Confiderationes de. Paf Dom,

83t

f0f f&

$

AEX p -B - ag

t-^

WWEN j

&

Z

((

2

I

10

"

lem ho«

qui de«

CAPVT X X. .ET VLTIMYM.

P»

d

SY

&Po

Qv

x

Jud m

J

Sabbato conueniunt princibes Sacer-

W

| finus,

Q dotum, C Pbharijei.

I$

Qu

T

Cum v

1I.. Sepulcbbrum militari czri/loclia,v&s lapi-

&e obfignato muniunt.

MATTH, XXVII. 62.

- quibus

P

Ul d

nn

t

jdd

2 peti

I. Altera autem die, que eft þofï

Don de

Parafceuen, conuenerunt Principes Sacer-

pliciüa

dotum, & Pharifzi ad Pilatum, dicentes :

ipet bo-

Domine, recordati fumus, quia feductor

d

ille dixit adhuc viu

C i

on

s: poft tres dies re-

f.nuc

furgam.

lube ergo cuftodiri fepulchrum

AerCut

vfque in diem tertium, ne forte veniant

1 tein

difcipuli eius, & furentur eum, & dicant

his f0l

0s ild.

plebi: Surrexit a mortuis, & erit nouiffi-

mit.

mus error peior priore,

ye YO

ÀL Aitillis Pilatus : Habetis cuíto-

diam, ite, cuftodite, ficut fcitis.

Iili au-

JVIII.

tem abeuntes, munierunt fepulchrum, fi-

:

PUL

gnantes lapidem, cum cuí

todibus.

i

CON-

832 . Uaput XX. & vltimum.

st ill

CONSIDERATIO CCCXLY.

fed a Í

4itera autem die ,. que eff pofl parafceuen , comm

eft m

& Ch

uenerunt principes Sacerdotum , & .Pharifei ad Pi-

TecorX

latum ö*c MATTH. XXV1l, 62.

fpiria

uia ergo fexto die homo fa&us, & tota eft

Scnpt

mundi creatura perfecta, feptimo autem Con-

ablatar

ditor ab opere fuo requieuit : vnde & hunc Sabba-

Saloatt

tum, hoc eft, requiem voluit appellari. Recte Sal-

ls 20

uator eodem fexto.die crucifixus, humane reftau-

tbus,

Sabbato autem in fe-

rationis impleuit arcanum.

Et er

pulchro requiefcens, refurreCtionis, quc o&aua die

crude

erat, venture exfpe&abat aduentum , vbi noftrz

]

fimul deuotionis, ac beate retributionis pralucet

T,.

j

exemplum, quos in hac quidem fexta feculi ztate

pro Domino pati, & velut mundo neceffe eft cru-

C0

cifigi.

In feptima vero state, id eft, cum lethi

quis debitum foluit, corpora quidem in tumulis, ani-

D

mas autem Íecrcta in pace cum Domino manere ,

&ib

& poft bona oportet opera quiefcere, donec octaua

tandem veniente etate, & iam corpora ipfa refurre-

&ione glorificata, cum animabus fimul incorruptio-

nem cternze. hereditatis accipiant.

( Conuenerunt

0

Principes Sacerdotum &c.) Myftice in nomine fedu-

Coris, & furto difcipulorum verum, licet ignorantes,

leta

NVaticinantur.

Üimno

Seductor enim .erat Chriftus, non,

vt

Con/izleratfones de Paff. Dom.

$53

n

&t illi arbitrantur, a veritate in errorem mittens , .

fed a falfitate in veritatem ; quia, ficut diabolus

, Qf

eít mediator ad mortem, homines feducendo ; ita

?

& Chriftus mediator eft ad vitam, mundum DEO

reconciliando.

Difcipuli quoque Saluatoris fures

ipiritaliter erant: quia contemtoribus, & ingratis,

ota eft

Scripturam noui, & veteris Teftamenti, per iuftum

1 Con-

ablatam iudicium, in vfus Ecclefie conferebant ; &

Sabbae

Saluatorem, qui eis promiffus, & miffus fuerat, il.

de Sa]-

lis no&e dormitantibus, id eft, infidelitate torpen«

reftat

tibus, diftulerant, & gentibus credendum tradebant,

infe.

Et erat ilis peior infidelitas refürrectionis , quans

ia die

crudelitas crucis,

nofttg

VENERAB. BED.4, I cit. loc. Matthé

vlücet

Jwn. V. pag, $7.

&tate

La

CONSIDERATIO CCCXLVI,

lethi

Domine , vecordati fumus , quia. feductor ille dixit

x

he,

adbuc viuens : Poft tres dies vefurgam. — Iube ergo cufle

YXlaua

diri fepulcbrum v/que. in. diem . tertium €&g«,

fürree

LOC. CIT, V. .63. 64.

jtio-

erünt

ontifices Hebrzorum , .contemtores DEI, ama-

P

tores fui, fuperbia inflati, cupiditate anxii, vo-

fedi

luptatibus dediti, nocendique auiditati intenti, ma-

IES,

o

ligno exagitati fpiritu, iniquitatis fuz artem aduerfus

Ij

li^

834

Caput XX. && vltimum,

Dia-

fiioa

mediatorem Chriftum. perficere conabantur

boli fïqu:dem membra effeci, in auctorem omnium

pa?:is [

"n2

iict

Nenpc

defauire quieftum

ximut aeftimabant. . IHllum pro-

fe&o, nedum viuum, verum etiam defun&uin

noer.

obnub

k/x,i a

nitimi

fequi ftuduerun

Occiderunt quippe corpus, &

ipfius opinionis memoriam de cordibus hominum

1

Apud

eradicare

m

ilit

O

i

d fünt. Quamobrem altera die, quz

piofi

)

fe fola

eft poft P

araíceuen ,- ipfi homicidz , atque diuini

effüdit

nominis inimici ad Pilatum acceflere, dicentes: Do-

vicer:

mine, recordati fumus, quod fedu&or ille dixit ad-

O denienta-

b m

huc viuens : Poft tres dies refurgam.

teram

ti Principes! o venenatum os , & lingua vanilo-

qua! Sedu&oremne efle dicitis ,. DET Filium , qui

pno :

falutem maximam operatus eft in medio terre ? Se«

atque:

ductorem afferitis ilum, qui humanum genus anti-

tütfe

qui hoftis fraude deceptum, fapienter erudiuit,. fouit

infüy

mifericorditer, fideliter pauit, & potentiffime libe-

Tiorü

rauit? DebGa ilius, opera mala, eiusque feditio-

fieret

nes proferte in medium, vt & nos credentes in

noftr

ipfum,'agnofcamus, ne feducamur.

An forte il-

lm g

lum arbitramini feductorem, quia leprofos munda-

Ti 1e

vit, illuminauit c&cos, fugauit demones, & exani-

pot

matà corpora reuocauit ad vitam ? NNemo fane ve-

Viden

frrum, dicente illo : Quis ex vobis arguet me de

Viter

peccato ? quicquam .criminis illi obiicere valuit. In-

quam

ucteratus ifte liuor eft, latens malitia, loquacitas

Dii

füb-

|

Cow&ïeräiones de Pa[f. Dom.

EL

Dis.

Xübdolà, & velata hypocrifis.

Sedu&orem nuncte /

atl

1l

patis eum , ne vos Prafidem feducere videamini,

p

Nempe fedu&ores vos eftis , qui DEI fapientiam

Uil ?,C]'.

Obnubilere, atqude Mediatoris gratiam exterminare

vaS, & '

nitimini, Ipfe ipfe eft, de quo Pfaltes canit egregius

minum

||

Apud Dominum, inquit, mifericordia eft, & co-

6 que

piofa apud eum redemptio.

Quarum alteram apud

- ditini

íe folam ftare non patiens, vniuerfüm tunc illam.

$: Do.

effudit in orbem , quum bonitatis füzs aperiens

iritad

vifcera ex alto oriens, in tenebris fedentes, & vm-

Tlenta«

bra mortis, mifericorditer vifitare dignatus eft. A.

Vatilo-

teram vero idem prarogauit hominibus, quando

, Qii

pro nobis fa&us maledittum, de maledi&o legis,

TINT

atque dira exa&toris tyrannide redemit nos. Non igi-

5 atj

tur fedu&tor, fed münificentiflimus Redemtor, atque

fout

infuperabilis propugnator exftitit. Propterea, ficut

:*1

106

mortuus eft propter deli&a noftra, vt Redemtor

en

10

fieret verus , ita refürget propter iuftificationem.

Ites in

I

noftram , vt gloriofus triumphator appareat.

rte 1-

lum morientem vidiftis, eundem etiam preftolami-

yund.

ni refurgentem. Refurget plane ( prout predixit )

9t

[

I

poft tres dies , non a vobis , fed a fuis difcipulis

[ Ve«

videndus , palpandus, agnofcendus. "Vobis autem.

ye de

viuens in fe, viuificans füos, mortuus erit, tan-

- ]

quam fol, caecis non lucens oculis.

Sue vtique

acitad

Diuinitatis fplrepdorem veftris occultabit obtutibus,

Ü

b

à

quem-

856

Caput XX. & vltimum,

quamdiu corda veftra infidelitatis velamine depri-

li c

Vil

n

imentur.

Quod,. quum fuerit ablatum , agnofcetis

n

iv

lect

apertifüme, quoniam ipfe eft, quieft. Interim ve-

]umc

ro Prefidi, quod dicere inchoaftis, explete, quate-

velami

nus dominicz refürrectionis teftes adhibere valeatis,.

(ceban

qui teftificantes aduerfus vos , íuo nos erudiant

iplum

teftimonio.

fifme

COrTUL

S. LAVRENTIVS IVSTIN, Loo fiit,

&ap. XXII. pag. 336.

fiftidi

aduer|

CONSIDERATIO CCCXLVII.

lris:3

Tneutr

dube ergo cufTodiri fapulchrum v[que in diem lertiutiy

ynini

neforte. veniant. difcipuli eius ,. & furentur. eum,

nf v

LOC.

CITe

fcelen

Vocit

rudenter quidem, fi id declaramdaeä veritatis oc-

hus

P

cafione dixiffent.

Illis quippe, tanquam in

dolen

populo primis , & füpra quorum fidem ceterorum

tümu)

erat fuperedificanda confeflio, congruebat, experi-

Tabet

mento certo noffe Dominice refurre&tionis feriem, ne

chrun

per errorum abrupta futuri precipitarentur fideles,

Profi

Locuti funt re&a, non re&e fapientiz tenebrati fplen-

dore.

prop

Quod enim ex charitate debuerant, liuore

protulerunt.

Illos namque irrogata contra Domi-

bus;

Quid

num conuitia arguebant,

Nam manifefta inimici-

taflis

tiarum indicia etiam finceram in afpicientium Ocu

lis

Confiderationes. de- Paf Dom.

837

e depn'a

lis commaculant charitatem. — Quis iftos paullo ante

Diofcetig

perfecutores acerrimos, nunc arbitraretur amicos ?

3fim Vé.

Inimici erant eo cru

f

&

AT

ores, quo magis füb pietatis

y Quate.

velamine füam conabantur palliare malitiam.

Po-

raletis

Es

fcebant, ne a diftipulis raperetür córpus, & falfo

Tüdiant

ipfum refürrexiffe dicerent, vt fepulchrum officio-

fifme cuftodiretur.

Cuftodes tamen ipfos pecunia

t filin,

Ccorrumpere praefumebant.

lllos, inquam, Prefes

fafidio plenus affatus eft , dicens: Iniufte quidem

aduerf'us illum irritaftis me

atque clamoribus ve-

T.

firis in necem autoris fecií

'ü;

irrumpere.

Cur cor

ineum merore rc:"per[ïlm, contra eum concitare niti-

UA

mini ? Satisne vobis illum peremiffe non videtur ,

liil

Q

nifi; vt etiam extin

C

H

iL

im obferuem ? Quare fcelus

fcelere augere in me vultis ? Vtinam veflris minime

34

t 0.

vociferati

ïi

H

ibus paruiffem , . meque impollutum ab

huius fan

Nu

noa"

m in

€i nece feruaffem.

:k'»iþl

am dolendis

[

P

adiiciam.

dolenda, atque deli&tis deli&

iNolo in

'QTUm]

tumulo defunétum obferuare reconditum.

Vos ipfi

Ypetie

babetis cuftodiam, ite, militibusque adhibitis fepul.

n,ne

chrum cuftodite, vt fcitis.

Illi autem ab afpe&u

d(f] 65

Prefidis cum gaudio difceffere, atque ad' fepulchrum

lat

properantes, fignato lapide, ibique relictis cuftodi-

jUOre

bus, abierunt. O Sacerdotes impudici, & ftolidi ,

Jornie

quid egiftis ? Quid contra Redemtorem féculi cogi-

mici

taftis ? Laboraftis fruftra,

F

2

[2

QU

||

cerene poterits, vt,

i14

qui

]i

Caput X X, C? vltimum,

938

qui dormit, non adiiciat, vt 1'ef'urgat ? Refüurget pla-

devo

né de

fcpulchri gremio gigas fortiffimus, ficut prze-

bitar

dixit,

atque de ipfo a fan&üis vaticinatum eft Patri-

*

Eadem prorfus facilitate, qua defun&os re-

,.bus.

) [üfeitauit ceteros, excitabit feipfum. In carne ma-

*

net Verbum, & in humamitate Diuinitas, cui fub-

Qui potuit de in-

Dui

eft, omnia poffe, quum vult.

corrupto virginalis vteri procedere thalamo , vale-

bit equidem de claufi antri exire fepulchro. . INom

7

preualebit aduerfuüs fapientiam nequitia veftra, ne-

que de induftria adhibita cuftodia. — Cedent contra

fe r

naturam faxa Domino refürgent. Conticefcent nimio

slfat

terrore proftrati guïïedes, terre fündamenta quatien-

1&11'

tur, elementaque omnia proprio famulabuntur autori,

Signate igitur miferi lapidem, ferisque firmiflimis fe-

TCQ

pulchri oftia obftruite ; quatenus diligentia veftra

clamet aduerfum vos.

Adhibete viros, qui totam

ii

Qu

peruigilem ducant no&em, vt ipfi teftes refürrectio-

Plane illis referenti-

Tüu:

nis Dominice veridici fiant.

tte

bus, quz audierint, & que x'icïerjnt, veftra proz«

Vtinam vel tunc creda-

Coil

füs erit eonfufa vefania.

Cati

tis, & furor conquiefcat vefter, atque perfequendi

YISQ

rabies repercufla conticeat. Veniam vtique merc-

LUv

bimini, & laudem, fi ex toto corde credetis , pro

confeflione quidem veniam, & pro

generis digni-

i, &

Om

tate laudem, vtrumque auFem ex fide humil

de-

du

]

Confiderationes de Paf

/

L0

939

of wl

deuotionis innocentia ,

G

Chrifti eratia dona-

üt p] d»

bitur

LPE

IDE

Via

Ci

LL0

loco,

0$ TR*

A

l6 f«

CO

J».-Aia

IDER

ATIO CC

oXLVIIT.

UL 4UD

de ins

Domine, recrdati fümus, . quia /:( uttor ille dixit

, Và

&

LOC.

CIT.

adbuc viuens Cyc.

No

i

n

(s

n

fus cogitur improbitatis concil

um , 1lli , qui

R5

—- Prophetas

m

[64

R

"a

(

C0

H

ia

OC(u u L,x 5

lapit

ï;-;m: €0S, qui ad

p

IL

w? ea

ivd

Pa

31

Ttnio

miffi funt j

1 Domini,

p

M

x

»

im vtique

le

"a

2

Iu

ifra

iticum, . dire «

1

Lo4

I

a«i

l

L

qut

feruis

B

CCIIIS. ,

QUCOTT,

ipfum

uoque Fihum

he

re

dem

iunur

ä

ii

al

1e

2€

eme.s

(UN) fL*'

runt. 1r»aolabent enim.

eum,

Gq

]

inatenus ha;:c: e

vus

t

(l

Cro

urge vniuerfe heredem

fc

3"a

Jl

$

cnim co

m

t

!!.—.'./

10

Cri ?c,nm. ient.

LOMH

UxfCuï3

nunquam Dominu

2.3

(«

&t

Quid vero illi ad Pilatum ? Domin e, recordati

erentie

mus, quia fedu&or il

dixit

adhuc viuens : 1d.u

l

l

:»( vl

ha

. pnot

tres

es refurgam,

O

aili 13

H

minum

idola

creda

colentium improbitatem ! Erroris

»

g

im ,

C

V

-

C

cati feruum Dominum vocant , i

H

315

fi 1

e

duct

ó8 , ert'O-

qucnd

risque confortes.

Vniue

orum

at MES

4ut

i Salt

2

Iav

u;o-"v?

(

1

11

u

P2

J

IS 1

id

, pr

ac Dominum, quä reipfa Veritas eft,

'äk

V

dig

j

pientia, & virtus

m lum

enp

5

quod :'**

& s

omnem Jommrm , V&

tem

hunc munc

j

j,4

1

ductorem appellant.

Cur, adhuc vii

as

, pi

1

$

edi.

[2

lA bs

Cilg

Caput X X. C wltimum.

$40

cite

Annon poit mortem viuit

qui viuentibus

qoftor

vite au&or eft, & iis, que exfiftunt, exfiftentis: ?

odo

inter mortuos equidem erat, fed viuens, vtpote li-

1m !

ber. Nunquamne Dominum audiftis in Iona Pro-

UI

pheta loquentem : Adhuc tres dies, & Niniue füb-

pratt

uertetgr ? Error enim fübuertetur, refurgente Do-

mino die.tertio de monumento , & plantabitu

hi

tum iuftitia ,

tum veritas.

Iube igitur , in-

quiunt, cuftodire fepulchrum vfque in diem tertium.

Quid fruftra miferi conturbamini ? quid timetis ti-

n

Di

L

morem, vbi non eft timor ? Non tenebit fi gnacu-

Cum fouee

lum eum, qui incircumfcriptus eft

fignacula Habacuc ingreffü nonarcuerint, quo minus

d

Prophetam, feruumque DEI Danielem paítum iret :

än

ü

quomodo fignacula illa Dominum vniuerforum re-

busd

morari potuerunt ? Verum czca res eft improbitas,

aud

Pergunt :

Nc

&'que a femetipfa facile deftruitur.

lia

forte veniant Difcipuli eius, & furentur eum, &

verl

Quis mortuum

erit nouiffimus error peior priore

cum

;

furetur, excordes ! cadauera indumentis interdum

Iiler

ï

fpoliare confueue1 unt, qui fepulchra füffodiunt; mor-

lot

tuum autem quis vnquam furatus fuit ? Si enim non

&

refurrexerit, fed falfo fe refüurre&urum precdixerit ,

T

quid. caufa erit, cur difcipuli incaffum ipfi adhz-

reant ? Mortuus enim omnis , Scriptura tefte, a mor-

que

tefl

talium corde obliuioni datur

Si autem infuper fe-

du-

Ünt

N

Confiderationes Je Pa[j. Dom.

841

Ibuüg

du&or, quomodo non citius obliuifcendus ? Quo-

lts

1modo autem mortes, omnis generis eerumnas, acer-

Iu

il

l

uum malorum fibi arceffent, feductori, & quidem ,

1 Pro

extin&o adhsrefcentes ? Sane, quem ipfi errorem.

le füb«

pretenditis, inter res veras peruulgatis,

e Do-

S. IO4NNES DAMASCEN. .Homil. in

bitür »

Sabbat. fantt, n. XXXI. Tom. Il. pag. $28. $29.

, l-

'OUm.

CONSIDERATIO CCCXLIX,

tis tj-

d

Domine , recordati fumus ,. quia fedu&tor . ille dixit

fOUeds

adbuc iuens &c.

LOC.V CIT.

minus

inet:

ndico 2utem, quod leuitate populi tumultum con-

1

T fte

tra vos detraé&tionis exortum, nuntiantibus qui-

D

busdam agnoui.

Qua ex re Excellentiam veftram

: Ne

audio fuiffe t:edio non modico contri(tatam. Quod fi

N

ita eft, valde miror, cur vos, qui cor fixiftis in coelo,

Beatus enim Iob,

UUR

verba hominufn agitent in terra.

cum amici eius, qui ad confolandum venerant, in

* duri

increp

a

at

ionem profiliffent, ait: Ecce enim in cc-

fote

lo teftis meus, & conícius meus in excelfis.

Qui

1010

enim vite fuz in colo teftem habet, iudicia ho-

enit,

minum in terra pertimefcere non debet.

Dux quo-

dhg

que bonorum Paulus dicit :

Gloria noftra hec eft

mor-

teftimonium confeientie noftra.

Qui iterum dicit :

re

Opus fuum probec vnusquisque, & fic in femetipfo

Ü«

LblTw

glo-

84

Caput X X C? vltimum,

gloriam habebit, & non in altero.

Si enim laudi-

bus,

eii

7TY

bus hetamur, & detra&ionibus frangimur, glori

1oann

m

lx

us.

noftram non in nobis, fed in aliorum ore pofui

tis 6l

iilvC5

ine«q

in vafis fuis oleum non

l

Et quidem fatum virg

fumpferunt , fapientes autem fumpferunt oleum in

satiol

vafis fuis cum lampadibus. Lampades quippe noftrz

$d |

bona fünt opera

De quibus.fcriptum eft: Luceat

Sc

j0,

lux veftra coram hominibus, vt videant opera ve^

ait:

fira bona, & glorificent Patrem veftrum, qui eft in

feruu

coelis.

Tunc autem oleum in vafis cum lampadi-

hac

bus fumimus, quando de bonis a&ibus nitorem

hoc

glorie non ab adulantibus proximis quzrimus, fed

Ne

hunc in tcftimo'nio confcientiz feruamus. . In omne

deie

?

4l

autem , quod extra de nobis dicitur, recurrere ad

dicir

$rcana mentis debemus.

Etfi omnes vituperent, li-

«

ber eft tamen, quem confcientia non accufat, Quia

dus

etfi omnes laudent, liber effe non poteft, fi hunc

ii

ta

confcientia accufat.

Vnde de Ioanne Veri

G

S di-

&r

cit: Quid exiftis in- defertum videre ? arundinem

aufe

vento agitatam ? Quod videlicet per negationem

p

dicitur,'non per confirmationem, cuim fübditur :

fa

LL,

Sed quid exiftis videre? hominem mollibus veftitum ?

tet

ecce, qui mollibus veftiuntur, in domibus regum

tter

funt, Quamuis enim iuxta veritatem Evangelii Ioan-

Tin

nes veftimento afpero fuerit indutus: per fignifica-

pu

bo

tionem tamen mollibus veftiti funt, qui adulationi-

.

bus,

Confiderationes de Pa[J. Dom.

943

| bus, ac laudibus 6^1caantm.

Negatur autem, quia

or

H

quoniam men-

Toannes arundo vento agitata fuerit :

[AW]I

n

]$,

tis eius fortitudinem nulla humani oris aura flecte-

1 O 1]

Tat.

INoS

enim, fi laudibus erigimur, aut vitupe

N 10

ryationibus humiliamur, arundo vento agitata fumus.

01

um

Cd u.—Ju:. hoc

abfit a corde Excellentie veftr&.

P'ank

J

vb

Scio, quia mogï(ïrum gentium ftudiofe legitis, qui

1 V

it: Ego, fi hominibus adhuc placerem , Chrifti

!

U

feruus non effem. Si qua;tamen vel parua triftitia

d

hac ex re menti veftre exorta eft; credo, quod

DEVS ;benigne permifit.

OTï

hoc fieri omnipotens

, fed

Neque enim cle&is fuüis in hac. vita promifit gaudia

Ifüne

vt me-

dele&ationis . fed amaritudines tvbuhtlom

e a

dicine more, per amarum poculum ad dulcedinem

l

|

j

zeterne falutis redeant

Quid namque dicit ? Mun-

Qu

dus gaudebit, & vos lugebitis.

Qua fpe

qua pro-

n

müiffione ? Paulo poft additur :

erum videbo vo

$ dl

& gaudebit cor veftrum , & gaudium veftrum nemo

I

en

auferet a vobis.

Hinc iterum difcipulis dicit

In

Defm

patientia veftra poflidebitis animas veftras. Penfa-

Ui

te, quzefo, vbi erit patientia, fi deelt, qt od tole

m?

rctur

Ego Abel efíe non fuüfpicor

qui Cain fra-

trem non habuerit.

Boni enim. f fine malis fue-

"um

C.uu minme

[O

D

rint, perfe&e effe boni non poflunt,

;.(..A

oati

o

iC

purgantur.

Ipfa autem malorum focictas pur

Ol

bonorum eft. "Tres in arca filii Noe fuerunt, vnus

irri-

ld t4

484

Caput X X. -& 'vl»tz'nmm.

irrifor patris exftitit, qui, etfi in fe benedi&us fuit,

ficut lu

malediciionis tamen fententiam in filio fü(cepit.

C

uaer

Duos Abraham, priusquam vxorem Cethuram acci-

l0

o

i

peret, filios habuit: fed tamen carnalis eius filins

vocibu

cft repromiffionis filium perfequutus.

maxit

Quod magnus

Do&tor exponit, dicens : Sicut is, qui fecundum car-

€

f

iU

d

qi

nem eft, perfequebatur eum, qui fecundum fpiritum,

hocmi

ita & nunc.

Duos Ifaac filios habu

Jtrs

ed vnus,

butiont

qui fpiritalis exftitit, ante minas carnalis fratris fü-

rius d

git. Duodecim Iacob filios habuit, fed vnum, qui

maum

re&ius viuebat, decem in Aegypto vendiderunt. In

Toeut.

Dauid Propheta, quia füit, quod purgari debuiffet,

pum

a&um eft, vt perfequutorem filium pateretur. Bea-

ptrem

tus Iob de focietate reproborum dicit: Frater fui

gis do

draconum, & focius ftruthionum. | Ad Ezechielem

tam b

Dominus ait: Fili hominis, increduli, & fübuerfo-

dant ;

res funt tecum, & cum fcorpionibus habitas.

In

duodecim Apoftolis ynus reprobus mixtus eft, vt

on*'nip

obiur

:

effet, cuius perfequutione vndecim tentarentur.

EUR

Apoftolorum princeps difcipulis loquitur, dicens:

fii

oc

Iuftum Loth opprefium a nefandorum iniuria, &

fen

conuerfatione eripuit.

Afpe&tu enim, & auditu

& bor

iuftus erat, habitans apud eos, qui de die in diem

& Yg

animam iufti iniquis operibus cruciabant.

Paulus

impo

quoque Apoftolus difcipulis fcribit, dicens : In me-

€g0 ;

dio nationis praue, & peruer(e, inter quos lucetis,

Cift

z

ficut

nes de

E

r

£0

"a

20

[4]

Confider at io

Paj

t5

5 fui

ficut luminaria in *UUH'"!O verb:i

43 Vi

C

ii

Pal

at

JDïCS.

["*'p]

11

11

Quiaergo, Scriptura tefte, cognofcimu

aC Vle

11 acci

ta bonos fine malis efíe non uol,,

1

de. ftultor um

? filing

vocibus Excellentia v

wviLCck

eftr

a turbari nullatenus debet :

Xfnus

maxime, quia in omnipotente DEO tunc certa fiducia

Im Cfe

eft, quando pro bono opere adaueríütatis aliquid in

eninit

i

Lrm,

hocmundo r

Vvlä.)i

U

uT, vt bl ena merces in eterna retri-

l$,

butione feruetur.

Vnde & in fané&to Euangelio Ve-

[1

i

iU

er

5l

Yibascdieit:

Beati

[$]]

iUi 9-,

cum aduerfüm vos omne

PU

malum dixerint ! üOm:nPo, mentientes pr opter nomen

l. IH

ineum

Qui in confolation

:

'llïl

fua in exem-

[fct.

plum adducere opprobria dienatus'eft, dicens : Si

Bo

atret

lias Beelzebub vocauerunt, quanto.ma-

r füi

gis domefticos eius ? Sunt

autem plurimi, qui vi-

dem

am bonorum fortaffe at

mn

iip

lius, quam dcbþnt, lau-

ero-

dant:

& ne qua elatio de laude f urripiat,

permittit

I

WX!

mnipotens DEVS, n

Ácti

OS in

Obtrectationem . &

ót

obïmgamonem prorumpere, vt fi qua culpa ab ore

ntüts

laudantium in corde nafcitur, àb ore ituperantium

ens

fuffocetur,

Hinc eft ergo, quod Do&or gentium

j

fe in predicatione currere teftatur per infamiam,

CICU.

& bonam famam.

Qui etiam dicit

vt feductores,

TE

& veraces

Si fuerunt, qui malam famam Paulo

(JUUS

imponerent,

qui hunc fedu&orem vocarent

quis

f

ergo nunc Chnfuanu debet indignum ducere, p:

fis,

Chrifto iniurias audire ? Quante autem virtutis pre-

H

idd $

cui-

8 46

Caput X X. C? vltimum.

curfor noftri Redemtoris fuit, nouimus, qui per fa

(

«rum eloquium non folum plus quam propheta, fed

A

Tunrda

etiam af

igelus vocatur, & tamen, ficut mortis eius

LM)

hiftoria ( VIDE, THEODORET. HiST. ECCL, LIB. IiI. CAP,

vi. ) teftatur, poít mortem a perfequutoribus eius

TA

] À

corpus incenfum eft.

Sed quid ifta de fan&is ho-

AA

zninibus dicimus ? De ipfo San&o San&orum, id

firment

eïþ, de DEO, qui pro nobis homo factus eft, lo-

firmaue

quamur, qui ante mortem ininiuriam, quia damo-

eorum,

nium haberet, audiuit ; poft mortem vero a füis

perfequutoribus feductor appellatus eft, cum dice-

füs DI

firmata

rent: Scimus, quia fedu&tor ille dixit* Poft tres dies

f L

refurgam.

Quanta ergo nos peccatores a lingua,

Crucem

vel manib

Y1

u

s iniquorum hominum portare necefle

tanto ;

eft, qui in aduentu zterni Iudicis iudicandi fumus,

fi & ipfe tanta, tam ante, quam poft mortem per-

nES,

1e, |

tulit, qui & iudex venit ?

Tu

S. GREGORIVS MAGNVS Rgiftri. cbi-

CT

flolarum . lib., X L. . Indittione IV. Epiftu, XL V. alias

»yxvoxXX*

Q0, Y

X

À.

g

CIX. ad Tbewtiflam -Patritiam. Tum. Il pag.

quod.

I..L.gäa C:*f)i) J/ä[l'

pon (

DE

fend

Tecen

quid -

CON-

QUuuto

i

Confiderationes de Paff. Dom.

84

[

le ül

&, fed

CONSIDERATIO CCCL.

R

v

t5 el

Record

at

aii

t

11,

P

ior ille «

L

A

"v

A

ii ;fz(b

C '"üi-

i5, quia fed

LT. CAP,

u£

Hs .

Poft ires dies vofurgam &yc.

LOoc.

CIT.

J $ eu]

N

hrm

Á

1is lo

1]

ate funt füper eos lingue eorum. )

qupes

Mu

cuant

nunc

m

il ,

M

inguas fuas tanquam gladium,

&L lo

firment fibi fermonem malienum.

Merito fibi eum

nf

inft

demo

firmaueru

ul.,

quia infrmatze fü

Liio

füper eos lingue

VILL

eorum

Nunquid poterat effe hoc firmum aduer-

dice

fus DEVM ? Mentita eft, inquit, iniquitas fibi : In-

€S QICS

firmate fünt füper eos linguz eorum.

Ccce refur-

rexit Dominus, qui occifüs erat.

'Iranfibant ante

npma

crucem, vel f

ftabant ,

vel i

uebantur illum, ficut

necelle

Foderunt manus

(imus,

tanto ante pfalmus pmdï*(cmt

? p

qmeas, & pedes meos, dinumerauerunt omnia offa

, & afpexerunt me.

mea, ipfi vero confideràverun

"Tunc caput agitabant, dxcmtes : Si Filius DEI eft,

defcendat

de cruce,

lentauerunt quodam mo-

^ f

afi

d0 vtrum Filius D£I effet,

& qu

cGil

inuenerunt

] ll[g

nuod non efle

uia infultantibus illis

de cruce

pon deícendebat

fi defcenderet de cruce, Filius

DEI effet

Quid tibi videt

tur, qui de cruce non dc-

fcendit, & de fepulchro fürrexit ? Quid ergo pro-

fecerunt? Quod & fi Dominus non ïf*f'mexmet,

quid profeciffent

nii

quod prof

fe

-

A0

vt

unt & perfe-

quutores Martyrum ? Nam & Mart

es

2ac

nondum

N.

fur-

948

Caput X X. C? vltimum.

furrexerunt, & tamen illi non profecerunt : non.

sreneru

dum refürgentium iam natalitia celebramus.

Vbi

defecel

eft furor Íízeuientium ? Sagitte infantium fa&te

dixiti

funt plage eorum, & infirmatz fünt füper eos linguge

confii

€orum.

Quo perduxerunt illas fcrutationes fuas ,

jis, V

quas perfcrutantes defecerunt , vt etiam mortuo Do-

vena

mino, & fepulto, cuftodes ponerent ad fepulchrum ?

tes (£

Dixerunt enim Pilato: Seduc&tor ille: hoc appella.

fcrta

batur nomine Dominus IESVS Chriftus ad folatium

dete j

fint ?

feruorum fuorum, quando dicuntur feductores. Er-

go illi Pilato : Sedu&or ille, inquiunt, dixit adhuc

fecen

viuens: Poft tres dies refürgam: iube itaque cu-

confi

ftodiri fepulchrum víque in diem tertium , ne for-

hil p

te veniant difcipuli eius , & furentur eum , & di-

loc?

cant.plebi, furrexit a mortuis ; & erit nouifüimus

iu$ €

error peijor priore.

Ait illis. Pilatus :

Habetis

cu-

Chrif

ftodiam, ite, cuftodite, ficut fcitis.

piera

Illi autem ab-

dera

euntes, munierunt fepulchrum, fignantes lapidem

cum cuftodibus.

Pofuerunt ct

T

Lv

odes milites ad fe-

vider

pulchrum.

Concuffa terra Dominus refurrexit : mi-

p

VUl (

racula facta funt talia circa fepulchrum, vt & ipfi

turur

milites , qui cuftodes aduenerant, teftes fierent, (i

üfü

vellent vera nuntiare: fed auaritia illa, quae capti-

vt Q

uauit difeipulum comitem Chrifti,' captiuauit & mi-

bust

litem cuftodem fepulchri.

Damus, inquiunt, vo-

[ lus

bis pecuniam, & dicite, quia vobis dormientibus

Vve-

Con[iderationes. de Pa[J. Dom.

849

* fion,

venerunt difcipuli eius, & abftulerunt eum.. Vere

« Vi

defecerunt fcrutantes fcrutationes.

Quid eft, quod

1 faf

dixifti, o infelix aftutia ! tantumne deferis lucem

vlinmue

confilii pietatis, & in profunda verfütie demerge-

ris, vt hoc dicas : Dicite, quia vobis dormientibus

5 füs,

h

0Do.

venerunt difcipuli eius , &abftulerunteum ? Dormien-

dmm?

tes teftes adhibes:

vere tu ipfe obdormifti, qui

ippela,

fcrutando talia defecifti. Si dormiebant, quid vi-

olatium

dere potuerunt ? Si nihil viderunt, quomodo teftes

fs Ir

Ífunt? Sed defecerunt fcrutantes fcrutatioqes: de-

: d

11C

fecerunt a luce DEI, defecerunt in ipfo effe&u

que ei

confiliorum fuorum : quando, quod voluerunt, ni-

ne for«

hil perficere potuerunt, vtique defecerunt. .Quare

& d-

hoc? quia acceffit homo ad cor altum, & exalta-

iffmus

tus eft DEVS. . Propterea poftea, cum innotuiffet

jj

Chrifti refurre&tio, &.veniens Spiritus fan&us im-

m ab-

pleret fiducia timentes quosdam difcipulos, vt au-

pidem

derent iam mortem non timentes predicare, quod

viderant, exaltato DEO in Maieftate füa, qui pro-

d IL

fhi

pter noftram infirmitatem humilis iudicatus eft; &

& l

pH

jl

vbi ecperunt tubz coleftes perfonare iudicem ven-

1]

j

,l

turum, quem primo viderant iudicatum, conturba-

ti funt omnes, qui videbant eos.

cupti

Exaltato DEO,

vt dixi, predicato Chrifto, wifi funt ludzi a qui-

X n

busdam ludaeis, vifi fünt deficientes in fcrutationi-

, YÓ

bus fuis.

Videbant enim illi in nomine crucifixi,

Ktibus

-

850

Capur X X, & vltimu

7s

75,

ub

& occifi manibus fuis, fi

tanta miracula *

ecefs

J

ferunt co

raáe a

b eis, qui permanferunt in impieta-

pun .

vt

te: difplicuit eis illorum duritia : quefierunt con-

l

u

1

id fa-

Qquoa

filium falutis fuz, & dixerunt Apoftolis : q

quoni

ciemus ? Conturbati ergo fünt omnes, qui videbant

CLUru

eos: id eft, qui intelligebant, quod linguse eorum

infirm

GCCC

ateso

ant

Ji5

funt füper eos, qui intcllizeb

Gilv »

quia in

(timo

omnibus fuis malis perfcrutationibus confiliorum

intel

vbique defecerunt,

dicer

(S. AVGVSTINFS. Enarrat. in Pfalm. L XIIT.

deftt

5n. I$. dom. IV. pag. 623. & feg.

temp

cend

CONSIDERATIO CCCLL

tres

Jube ergo cu[fodiri fepulcbrum vfque in diem tertium,

füis,

031

"

ne forte eniant: difcipuli

[277

L

s, C furentur eum &jv.

Qies

LOC. CIT.

inen

l

in

ationis eft, int&*rogaz*e Principes Sacerdotum ,

as

D:!

t he

qui venerunt ad

rl

atum,

vt diceren

L

i

iC s

vt

quae. dixerunt, Dicite Sacerdotes, cum dixiffet IE-

pak

SVS: Soluite templum hoc, & ego in triduo illud

Tl

"

fufcitabo, ad quod propofitum eum dixiffe p

nt

uvb

tflLfS,

qu

an de folutione, & refürre&tione corporis fui, an

qui

de templi deftru&ione, & reparatione ipfius? Sií

lab

enim intellexiflis fic, quia de refürrectione fua ifta

inq

dicebat, quomodo teftimonium dantes aduerfüs eum

di-

-

ï'ï'mgf;?demiz'onäs de - Paff. Dom.

85

l

Teteja

dixiftis, quoniam hic dixit: Poffüm deflruere temte

Ifrpre

pl

I

plum hoc, & in triduo rezdificare illud ? Si autem

il C0 ll

vere de templo illo non intellexiftis , fecundum

quod & teftimonium pr&buiftis, vnde modo fcitis,

d

quoniam dixit, poft tres dies a mortuis fe refurres

ii

i

&urum? Vide ergo, quomodo impiétas fe ipfam

nin

fuis verbis expugnat. Per hec enim verba ipfi te-

e

OfTufm

ftimonium fuum illud condemnant, quoniam ver

d

t

intelligentes, eum de refürre&tione corporis fui i

H

la

TIT.

dicere, & Íícientes, conuerterunt fermones eius ad

lÀ

4lit

deftruCionem , & reparationem illius infenfibilis

templi.

Adhuc autem interrogo : Quid dicitis Sa-

L

I

cerdotes ? nempe quia dicebat hominibus: . Poft

tres dies refürgam , & fecreto mandabat difcipulis

Wf'iy

fuis, vt furentur eum no&u, & dicant poft tres

Uv

|

dies, quia furrexit a mortuis.

Sed hoc ex?hoc ipfo

ncredibile eft, poft tantos fermones morales, quos

in populo docuit vniuerfo, vt poft tales, & tan

t

n

tas virtutes, quas vbique in omni ludea oftendit,

vt falleret difcipulos fuos verbis, vt etiam ipfi cul-

je

IH

parent ifta mandantem, & ideo nequaquam facc-

0 t

rent, quod mandabat, max

v;ï*x

H

je propter periculum,

quod imminebat-eis a populo, fi confiterentur eum,

dv

d

qui ante modicum fuerat crucifxus, & doctorem fe

TE

habere, & Chriftum.

Si autem hoc dixiffe eum

a Id

1

incredibile eft, vide, 11iQ confequens eft, vt, fi-

) V9

o

1j

cut

dl

—

$52

-Caput X

f& u vl ulldiiï.

ut prodigia fecit, vt

ficut Eu noehum fuum pree-

uariad

dicandum in toto mundo predixit, & ficut : Ante

Corpus

prefides, & reges ftabitis, & ficut ;

Icrufalem dé-

rent, (

nit Pra

ftruetur ab exercitu, fic & dercfürre&ione fua pre-

dixit, quod ait : Comwa templum hoc

& egco in

tes «

triduo í

ipfam.

teftimt

Propterea & in preiudi-

cium fuunv lo ocuti funt Sacerdotes,

& Pharifei,

ad

Ym f

Pilatum dice

iit

enrt

difcipul

es : Ille fedu&or dixit adhuc: viuens,

dentes

quoniam poft tres dies refürgam. Adhucautem vide;

quoniam quidam venientes de uftodibus in ciuitatem

fic für

I"UI]U'IUCIUIIE, non HIIS

bantüt

fed ipfis Principibus Sa-

cerdotum omnia, quiecunque fuerant fa&cia, vt ex

Chriti

Tani €

omni parte inexcufabilis eorum conftituatur irpic-

Domit

tas, illi autem nec fic miferrimi acquienerunt do-

cumentis tantis, vt, fufciperent,

rotrt

idt

tia di

quia IESVS e

f

Chriftus ; fed &poft omnia hec malignabantur pro-

Sicut induratum fuerat cor

Tüm m

pter duritiam cordis fui

lx

Pharaonis füper tantis, & talibus prodipiis, que in

TUnt

Aegypto fuerant facta

fic & ifti funt indurati, vt

Omnia

congregati cum fenioribus, & confilium accipientes,

dem d

Jarent pecuniam auaris, vt dicant: quia difcipuli

eius venientes nc&tu, furati funt eum, dormienti-

m i

bus nobis: & qui legebant in lege: Non falfum

um

teftimonium dices, etiam alios ad falfüm teftimo-

Thaeno

nium inuitabant, expendentes pecuniam multam, vt

Titum.

nlites quidem falfum teftimonium dican

propter

aua-

T

*

Confiderationes. de Paff. Dom.

853

"n bras.

«Suartiam periculis fe fübdentes

fi furatum effet

Ante

corpus IESV : Prefidem autem multo magis placa-

PO PC U r BI

lm de.

rent, & fuaderent ei tantis pecuniis, quantis pote-

dpre.

rat Prefes placari, fiue autem. & precibus, volen-

—

€90 if

tes eruere eos de periculis, aduerfüs fe ipfos falfum

tteudi

teftimonium: prebuerunt, dicentes, contra difcipli-

&i, ad

nam militarem obdormiffe fe tunc tanto fomno. vt

ViUens

difcipuli aufi effent, venire fimul, & multi, confi«

1l VIde

dentes, quoniam milites dormiunt abundantius, & !

l-r't'

fic furarentur corpus IESV. . Et hec omnia gere-

US 9d

bantur ab operantibus contrariis virtutibus contra

Chrifti doctrinam

VC ex

exiftimantibus , quoniam. pote-

mnin

url )

ant exünguere a vita hominum de refuürre&tione

Domini prouidentiam DEI, & fidem.

rfd

(-

Et ficut ni-

$ erat

mia duritia Pharaonis non eft mollita multis prodigiis'

T DrO-

i

factis per Mofen, fic, aut amplius duritia cordis ifto-.

aL COf

rum non folum fa&ls fipnis, & prodigiis non eft

Ym 1'1

—

flexa, fed neque cuftodibus nunciantibus credide-

g. vt

runt, qui venerunt in ciuitatem , & nunciauerunt

n

omnia, quecunque fuerant facta.

JUA»

Et Pharaoni qui-

(C]plm

dem di&um eft : Ad hoc ipfum te füfcitaui, vt often-

yenue

dam in te virtutem meam, & vt annuncietur nomen

1UfI]

meum in vniuerfa terra : iftos autem fupportauit

timo.

magnanimitas DEI, vt vafà irz preparata in inte-

Vi

ritum, fiat falus in gentibus

Il

opter

J

kkk

ORI.

854.

Caput X X. C? vltimum.,

ORIGENES. In ci. loerum . Mattbai.

Tón&;

démonl

IIL pag. 93r.

Jamf

hi occ

CONSIDERATIO CCCLII

vis pro

cant,

Azt ilis Piatus: Fabetis cuflodiam , ite, cuffo-

tüm C

dite , ficui. fcitis.

J]li autem. abeuntes , munierunt. [epul-

mq

chbrum, fignantes lapidem , cum cuftodibus. Loc. crz.

rae o

v. 6s. 66,

Doft &

dittum

bique error in fe ipfum impingit , ac vel ir

uitus veritati fufBa gatur,

que fc

Perpende. igitur.

licet

Credere oportuit, mortuum illum effe, & fepultum,

tu? l

ac refürrexiffe: que omnia inimicorum opera cre.

TROK

dibilia fiunt.

Vide igitur illa verba, quz ifta pror-

ftoda

fus confirmant : Recordati fumus, quod impoftor

ille. dixerit adhuc viuens, mortuus eft igitur ; Poft

Adm q

e

vult à

tres dies refurcam

Iube muniri fepulchrum

»

permit

rgo fepultus eft: ne forte veniant difcipuli eiu

incufà

& furentur eum.

Si itaque fepulchrum munitum

It pot

fit, & obfignatum, nulla fraus erit ? Nulla certe.

b

ttam.

h^

Ergo certa eft refürrectionis demonftratio, vt pa-

tuilfen

tet ex iis, qua vos obtenditis.

Cum enim obfig-

lisque

natum fuerit fepulchrum , nulla fraus fuit.

Si nul-

finger

la fraus, & tamen fepulcehrum vacuum 1epcrtun1

dicere

eft, palam, & fine controuerfia eft, ipfum refüt-

rexifie,

Viden', quomodo velinuiti pro veritaüs

Verita

de-

ä

Confideraziones de. Paff. Dom.

855

?h Rfm

demonftratione pugnent.

Tu vero mihi perpende,

:

quam fint difcipuli veritatis amantes ; quomodo ni-

hil occultent ex iis, que inimici dixerunt, quantum-

Ll

uis probrofa illa fint.

Ecce enim impoftorem vo-

cant, neque illud ipíi tacent

id, quod etiam. illo-

, üfi-

p ER

rum crudelitatem demonftrat, quod ne poft mor»

1 ji

a C

tem quidem iram miffam fecerint.

Illud autem quz-

rere operge pretium fuerit ,

vbi nempe dixerit :

Poft tres. dies refurgam

Neque enim illud clar

Ita-

u ts n

Yel f

dictum inuenitur; fed Ione tantum exemplo.

que fciebant fcelefti Iudei, ea, qus ille dixerat,

cin

licet füa fponte maligne agerent

Quid ergo Pila-

Dultimy

*

[

tus ? Habetis cuftodiam, munite, ficut fcitis.

Et

muniuerunt fepulchrum, fignantes lapidem, cum cu-

2 p

ftodia

Non permittit, vt milites foli obfignent

tpolor

y

fft ]

INam quafi de rebus ipfius edoctus, non vltra cumillis

hum

vult agere ; fed vt fefe ab illis expediat, hoc etiam

od r

Jl elI$)

permittit, & ait: Vos , vt vultis, obfignate, ne alios

JUnitm.

incufare poffitis, Nam fi foli milites obfignaffent, dice-

| repotuiflent, etiamfi id falfum, & incredibile fuiffet

Cefte

-attamen, vt alias impudenter fecerant, dicere po-

V

[Pl'

tuiffent, milites corpus auferendum dediffe, difcipu-

T

lisque anfam prebuiffe, vt refurre&tionem eius con-

lia m ii

G n

fingerent, Nunc autem cum ipfi muniuiffent, hoc

pe

tum.

[«

dicere non poterant

Viden', quomodo nolentes

) fel

Veritatem aflerere nitantur.

iU

Nam ipfi accefferunt

QUE

kkkg

d

ipfi

[j

-

856

CCapu XX. C& vlfiräum.

ipfi petierunt, ipfi obfignarunt cum cuftodia; ita

pia? f

vt fefe mutuo accufent, & confutent.

Atqui quari-

In fple

do furati effent in Sabbato, & quomodo ? Neque

T at

Tn ml

enim prodire poterant. . Quod fi legem pretergrefíi

effent, quomodo aufi fuiffent, ita timidi accedere ?

in var

Nf t

Quomodo perfuadere turbz potuiffent ?. quid dixif-

fent ? quid feciffent ? Quo animo pro mortuo ftare

erant,

potuiflent? quam exfpectantes retributionem ? quam

tuiffer

mercedem ? Cum viuentem illum comprehenfum

mnulier

&um :

viderent, fügerunt ; & poft mortem audacter pro

induxi

illo loquuturi erant, fi non refurrexiffet ? Quomo-

vefürm

do hzc cogitari poflint ? Quod enim nec voluiffent,

verfus

nec potuiffent refurrectionem , qu& non fuiflet, fin-

eul

on

$ere, palam hinc eft. —Multa enim illis de refürre-

&ione loquutus frequenter fuerat , vt ipfi narra-

Teoes

bant. Poft tres dies refürgam. — Si ergo non refur-

tagin

rexiffet, manifeftum eft, eos, vtpote deceptos, &

eu

à tota gente propter ipfum impugnatos, sdibus ,

fent?

& vibibus pulfos, ab illius cultu difceffuros fuiffe;

€orur

neque enim voluiffent de illo talem opinionem fpat-

& illl

gere, vtpote qui decepti ab illo fuiffent, & in ex-

rj (

trema pro illo dedu&i pericula, Quod vero non

Cius,

P

otuiffent, nifi vera refurrectio fuiffet, illam fimu-

babile eft. In qua re

lare, id certe admodum pro

&litr

enim fiduciam habuiffent ? In fermonis grauitate ?

At omnium imperitifimi,erant. in pecuniarum co-

pia ?

Confz'dera!ibnes de Pajj. Dom.

$57

l; ia

pia? neque virgam, neque calceamenta habebant.

:

lii quue-

l

In fplendore generis ? Viles erant ex vilibus orti.

-N

Jn patrize fplendore? Ex ignobilibus orti locis erant.

terprafl

íN

in multitudine ? Non erant plures, quam vndecim,

Ceder?

in variis difperfi locis. In promiffionibus magiftri?

id dixi-

Nifi refürrexiffet , nullam:in ipfis fidem habituri

10 (lare.

erant,

Quomodo autem furentem populum fufti-

? qui

nuiffent ? Si namque coryphzeus ipforum oftiariz

henfün

mulieris verbüm non tulit, & fi reliqui, illum vin-

qer D)

&um videntes, difperfi funt, quomodo in animum

Qüonte

induxiffent, ad extrema orbis accurrere, vt fi&um

luiffet

refürre&tionis verbum plantarent ? Si enim ille ad-

et, ft-

uerfus mulieris minas non ftetit, neque illi ad vin-

refünts

culorum -confpe&um, quomodo poterant aduerfus

| putee

Reges, & Principes, & populos ftare, vbi gladii, far-

| relite

tagines, fornaces, & mille quotidie mortes, nifi

tos, &

eius, quirefürrexerat, virtute, & gratia adiuti fuif-

dibus,

fent ? 'alia, tantaque figna fa&ta fuerant , & nullum

foift;

eorum ludzi fünt reueriti , fed illum crucifixerunt,

i fpaf-

& illis refurre&ionem fimpliciter narrantibus credi-

dnde

turi erant ? Non ita fe res habet, non ita, fed

0 n

eius, qui refurrexit, virtus hzec operata eft.

ku

y fimi

S. CHRYSOS TOMVS. Honil. LXXXIX.

qui f&

sls XC. in Mattb. T. VIL pag. $3. &9 fQq.

jtat

21

j ««

"

kkks

CON-L

$58

Caput X X, &gl-qltz'mam.

1l

CONSIDERATIO CCCLIII |

gmfl 1

ET VLTIMA.

catoru

g iU

Di&torum omnium Summa.

11

cnici

Chriflus palJus ef?. pro nobis, vobis velinquens. ex«

I, PETRI.

fini(t

emplum , «t f/equamini ve[tigia. eius.

l,

2l.

Boeati

um

Qider

Á d flutem noftram, & vitzi huius tranfigendze

vtilitatem in his, que paífus eft ab inimicis

00n |

Dominus nofter, exemplum patientie nobis pre-

bere dignatus eft; vt pro Euangelica dignitate, fi

cem.

hoc ipfe voluerit, nihil tale perpeti recufemus. Ve-

ofte

rumtamen, quia nec in ipfa carne mortali aliquid

vt €

ile neceffitate, fed omnia . voluntate perpeffus eft,

TC

re&e creditur, etiam fignificare aliquid. voluiffe in

1ed

fingulis quibusque factis, quzx circa eius paffionem

€oni

gefta, atque confcripta funt.

Ac primum, quod

fant

traditus , vt crucifigeretur, crucem fuam ipfe porta-

uit, continentive fignum dedit, & demonftrauit, prz-

u

cedens, quid facere debeat, qui eum fequi volue-

d

rit.

.Hoc etiam verbo commonuit, vbi ait: Qui

ch

diligit me, tollat crucem fuam , & fequatur me.

xif

Tollit enim quodam modo crucem fuam, qui regit

Tüc

mortalitatem füam.

l:

"

Confiderationes de Paff. Dom.

859

J

——

1l Quod in leco Caluarie crucifixus eft, fi-

gnificauit in paflione füa remifionem omnium pec-

catorum, de quibus in pfalmo dicitar : Multiplica-

£s funt iniquitates mex füper capillos capitis mei.

IIL Quod duo cum illo ab vtroque latere

^l5 «

crucifixi fünt, oftendit, alios fibi dextros, alios

NI

finiftros effe paffüros: dextros, de quibus dicitur:

Beati, qui perfequutionem patiuntur propter iufti-

tiam : finiftros autem, de quibus dicitur: Etfi tra«

penda

didero corpus meum, vt ardeam, charitatem autem

TIETMCIS

non habuero, nihil mihi prodeft

$ pre

IV. Quod titulus eft pofitus fuper eius cru-

e, f

Rex Iudeorum, illud

cem, in quo fcriptum erat

. Ve

oftendit, quia nec occidendo ellicere potuerunt ,

liuid

«t eum Regem non haberent, qui eis manifeftifit-

5 lh

me eminentifima poteftate, fecundum 1ua .opera

if m

redditurus eft, Vnde in pfalmo canitur : Ego autem

onem

conftitutus fum Rex ab eo fuper Sion montem

qud

fanCtum eius.

J0rta

V. Quod tribus linguis txtulus confcriptus

p

erat, Hebrza, Greca, & Latina; non folum Iu-

Jüe-

daeis

fed etiam sentibus cum regnaturum fuiffe de-

Qui

claratum eft

Proinde in eodem. Pfalmo, cum di-

ff«

XINGLS

go autem conftitutus fum Rex füper Sion

[éct

Tmontem fanéctum eius

vbi fcilicet Hebrea lingua

regnauit ,

continuo tanquam wUOracca , Latmaque

kkk

fu

J

D«

860

Caput XX,. C9 vltimum,

K

fübiungens, Dominus, inquit, dixit ad me, Filius

1

meus es tu, ego hodie genuite : pete a me, & da-

non 0

mlcldü

bo tibi gentes hereditatem tuam

& pofletlionem

tuam fines terre. NNon quia Greca, & Latina fo-

pleber

Taelit

le funt gentium lingue; fed quia ipfie maxime ex-

cellunt, Greca propter ftudium literarum, Latina

pE

propter peritiam Romanorum.

Quamuis in illis

[j

|

&t«

tribus linguis Cárifto fübiuganda vniuerfitas gen-

tium omnium monftraretur ; non tamen illic fcri-

cum

ptum eft, & Rex gentium; fed tantummodo lu-

Tufm)

daeorum, vt commendaretur origo feminis in pro-

2on

prietate nominis

Lex enim a Sion prodiet, di-

ganti

&um eft, & verbum Domini ab Ierufalem. iNam

nequ

qui fünt, iqui dicunt in pfalmo : Subiecit plebes

te pl

nec

nobis, & gentes fub pedibus noftris, nifi de qui-

Tuds

bus dicit Apoftolus : Si enim Ypiritalibus eorum com-

municauerunt gentes, debent & in carnalibus mini-

Rex

ftrare eis ?

fert

qute

VI. Quod fuggefferunt Principes Iudsorum

Pilato, ne abfolute feriberet, quod fit Rex ludao-

tde

rum,. fed quod ipfe Regem fe dixerit Iudzorum ,

vamis illis fractis, ita Pilatus

inferendum figurabat

tes

Oleaftrum: quia homo erat ex gentibus, gentium

fcribens wnfefïionem, de quibus merito. ipfe Do-

uD

minus dixit : Aufcxerm & Vobis regnum,. & dabitur

le

genti, facienti iuflitiam.

iNec ideo tamem non eft

Uis

ille

E ol s RO

d

Confiderationes de Pa[]. Dom.

861

;

, P'illug

ile Rex Iudeorum, Radix enim portat oleaftrum,

3, &da.

non oleafter radicem.

Ec quamuis illi rami per

Alonem

infidelitatem fra&ti fint; non ideo DEVS repulit

E

tint fo.

plebem füam, quam prafciit, Et ego, inquit, It-

it]e ex.

raelita füm.

Et quamuis filii regni, qui noluerunt^

Latina

DEI Filium regnare fibi, eant in tenebras exterio-

n illi

h

N

res: tamen multi ab Oriente, & Occidente venient,

—

& recumbent, non cum Platone, & Cicerone, féd

5 pen-

jc feri

cum Abraham, & lfaac, & lacob in regno coelo-

o Tu-

ruim.

Pilatus quidem Regem ludzorum fcripfit ,

pR

1 pro-

non Regem Grecorum , aut. Latinorum , quamuis

-

, d-

gentibus regnaturum.

Et quod fcripfit, fcripfit ,

Nwm

neque infidelium függeftione mutauit, cui tanto an-

z

plebes

te predictum erat in píalmis: Tituli infcriptionem

M - M r n RTE

e qii

ne corrumpas.

Omnes gentes credunt in Regem

-COft«

ludeorum ;; omnibus gentibus regnat, fed tamen

Rex lIudeorum,

Tantum valvit illa radix, vt in-

frifie

fertum. oleaftrum in fe poffit ipfa mutare, oleafter

autem oliuz nomen non pofüt auferre.

24

Orüm

IddQO»

VII. Quod in quatuor partes diuifa veftimen-

ta eius milites abftulerunt ;; per quatuor orbis par-

'ün,

:

tes peragratura facramenta eius fignificauerunt,

bt

!

tium

VHI. Quod vnam tunicam inconfutilem de-

D.

füper textam fortiti funt, potius quam partiti, fa-

ytur

tis demonftratum eft, facramenta vifibilia quam-

d

uis & ipfa indumenta fint Chrifti, poffe tamen ha-

d

k k

bere

862

Caput XX, & vltimum,

bere quoslibet hec, fiue bonos, fiue malosg fince-

ffïeo [

rifimam vero fidem, que per dilectionem operatur

cinus 4

vnitatis integritatem, quia dile&tio DEI diffufa eft

iiciend

5

in cordibus noftris, per Spiritum fan&um , qui da-

pun ü

tus eft nobis, non pertinere ad quoslibet, fed oc-

ficut d

culta DEI gratia, tanquam forte donari.

Vnde

ce dixi

Simoni, qui baptifmum habebat , «& iftam non ha-

facint

bebat, a Petro di&tum eft: Non eft tibi fors, neque

)

pars in ifta fide,

pie n

IX. Quod in cruce cognitam matrem dile&o

faten

difcipulo commendauit ; congruenter tunc huma-

ilo p

num affe&um , quando vt homo moriebatur, often-

quia (

The aC

dit. Ifta hora nondum venerat, quando aquami in

vinum conuerfürus , eidem matri dixerat :

Tnam

Quid

mihi, & tibi eft mulier ? Nondum venit hora mea:

foirit

Non enim de Maria fumpferat, quod habebat in

T

Diuinitate, ficut de Maria fumpferat, quod pende-

to,

bat in cruce.

pot

X. .Quod dixit, fitio ; fidem querebat a fuis :

nedi

fed quia in propria venit , & füi eum non recepe.

bens

runt ; pro fuauitate fidei , acetum perfidiz dederunt,

p ]

& hoc in fpongia, vere.fpongie comparandi, non

folidi , fed tumidi; non re&o confeffionis aditu

bt

fa.

aperti, fed infidiarum tortuofis anfra&tibus cauer-

ial

nofi. Sane ille potus habebat & hyffopum, quzs hu-

$4

!

milis herba , radice fortiffima petra dicitur inhz-

h

n

rere,

UER

Confiderationes de Pa[].. Dom.

963

') fhce-

rere, Erant quippe in illo populo, quibus hoc fa-

Jper

cinus ad humiliandam penitendo animam poft ab-

duf df

iiciendo feruabatur.

Nouerat eos ipfe, qui hyffo«

qui d

pum cum aceto accipiebat. Nam & pro eis orauit,

fed oc.

ficut alius Euangelifta teftatur, &um pendens/in cru-

Vnde

ce dixit; Pater, ignofce illis, quia nefciunt, qmd

10n la

faciunt.

Deque

XL Quod ait, Perfe&um eft, & inclinato ca-

pite reddidit fpiritum; non neceflitatem, fed pote-

diledn

ftatem fuse mortis oftendit, donec omnia, que pr

hiüms

ilo prophetata erant

perficerentur, exfpeGans ;

offe

quia & hoc fcriptum erat , &in fiti mea potauerunt

E

me aceto , tanquam poteftatem habens ponendi ai

Qui

pmam fuam, ficat & ipfe teftatus eft

Et reddidit

1 T

fpiritum per humilitatem, hoc eft, capite inclinato ;

Dat i

recepturus eum per refurredionem, capite fubleua-

[

'to,

lftam mortem, & capitis inclinationem magno

poteftatis fuiffe, Iacob ille Patriarcha in ludc be-

f

nedi&ione prenuncians, afcendifti, inquit, recum-

(oph

bens, dormifti ficut leo ; per afcenfionem mortem,

Ji

J0lj

per leonem fignificans poteftatem,

110

XII

Iam vero quod,illis duobus crura con-

aditü

fra&a funt, illi autem non, quia defunctus eft ; quar

aud.

fa&um fit, ipfum Euangelium declarauit. Oportebat

zi

enim, vt ifto etiam figno demonftraret, in eius pre-

wnhæ

nunciata prophetia commendatum effe pafcha Iudeo-

Ü

I'UFH 5

as

TE

du

964. Caput X X. & «vlr. Confid, de Paff. Dom.

yum, vbi hoc preceptum eft, vt ouis offa non

frangerent.

XIIL. Quod latus lancea percuffüm, in terra

fanguinem, & aquam manauit; procul dubio facra-

menta fünt, quibus formatur Ecclefia ; tanquam Eua

facta de latere dormientis Adam, qui erat forma

futuri.

XIV. Quod lofepb, & Nicodemus eum fepe-

liunt ; ficut nonnulli nomina interpretati fünt , Io-

feph interpretatur au&tus ; Nicodemus autem, quia

nomen eft Crecum, pluribus notum eft, quod ex

victoria, & populo fit compofitum ;5 quia ves vi-

Coria eft, 3750« populus.

Quis eft ergo moriendo

aucus, nifi, qui dixit, granum tritici fi non moria-

tur , folum remanet; íi autem moriatur, multipli-

catur ? Et quisetiam moriendo perfequutorem popu-

lum vicit, nifi qui eos refürgendo iudicabit ?

S. 4VGFSTINVS. Serm. CCXVILI. alias

!

LXXVI de diurfis. Tom. V. pag. gáo. $ fq.

x

alia.

A

(/j

À

TC

! g

ZA

Sy

g

À

(

»

E

N

2

FA

d

G

s:r

Ed

j

d

. Dun,

f n

iL tem

lo fa.

m E

t forma

m fene

it, To

1, qua

od ex

ficoc V

Yriendo

TDOflte

lll

cpopu-

1

[ dl

l

rE

o A n C R RE

ws

p2

E EEE

M Pa a

—

EX VN NU r

R.

—

wiiteec - AC m

x

—

-

m

MT

I

E

A

b

L

-

-z3

M

E

-

es

—

s

v

:

TMESC

E

ts

Is

*

L An

——

v mOnda

i i i

iL iA

h. d

b w

CR

p

—

— Q

——

'"e

.9

é

E

9-

*s

e.

z

h

34

. 3&.

2«

2

Y

w

B

$^

9.

2

i

s

9-

e -

6 .

x À

C

at

CQ

N

*

x

93

^e :

9 .

f^.

N

a

xj

*

w -

9,

k

£2

9,

"D

e

«

dÀ

m

9-

2

T

R.

3

9

.n(

O

d xuv

e

^P -

e

N

2

.

d

LN

$

-

.:ä

»

E

p

A

?

i

&;..ü&

o

T N

L:j

u6

BUA

*

d.

M

.2

e*

,9

e

?*

Wkwä«

—

^

«

*«

At a

;

B.

-

E

"

us

-

r

".

E

FT

.Ma.

a

s

/*1

E

3

-

— —

p9

-

"

A

p

&w

d

[

d. -

EE 2

*ac:

-

2 —

-

"—

-

[

j

2

p

2

*

L

b

TA

z

du

A

i

"

.

N

P

, É^

d

d

X

2*

2j

b

A

?7'(

ä

n

X

£

L

LA

[/4

1

D7

A

D

t

"

E.

7)

I

"

dute

p

g«

T

p

v

N

I

p E E LE

341

AU.

Z

*

i

UA

k

2

:

5

"

P

[

li

E.

(

n

PS.

A

ER

D

z

MU

5

du

d

j

2

i^

d-

5

i

äïä"z

2

d

E

m

1

-

E.

*

E

24

3A

?

"

H

2y

A

d95

p

us

BAEA

P 1

Nr

RRE

25

D.

:

v

»

:

j

5j

:)

t

25

v

j5

P

t

b

A

x

t

L

TE

W

2

»

a

"

PX

*sl

d

jAS

a

-

"E

»

"

aC

e

a

T

Y

s

£

3

w

t

u

$

L

t

r

2

B

(j

n

t

j*

2

E o

&

p

r

Ts

À

D

J

a

m

*b

La

485

2

Ab

]

M

f

iier

7j

p

E.

*

w

i ï*l'?

:

1n

X

d

CY

MÓ

t

E

$2

Ài

E

E

*

æ;[w&

E

"

&

r*

Je

U

s

p

j

*s

x

o

P

n

*

T

b

e

3

*

3«

B

:.

M

$

*

N

y

u3

p

N

$

p

PA

E

v

a

m

t

:

WE

*

Rn

5*

4

$

st

z

B

3í

*

a

x

J

Á

U

Ri

Jj

B

xï

RS

"

hi

xaEeu

Es

F,

A

d o

m

g

4

j

dl

"

A

)d

s

*

k

AX

»

"

m

$

Q

u

:

d

$

SUY

:

E

t

*

*

-;

z

u

Aäæ;(

Es

"

g,;;

$

s

dj

*

d

$

:

Lj

H

x

*

t

LA

3

s

"

z

z

x

5

-

A

v

x

*

U

À

a o

i

1

s

s

|

i

2

"

D

GoR

As

x

£1

$

i

*

[

2

EE

:

J

Vs

s

[

:

d

N

2

ä,

£

i

5

x

Á

*

g

zM

!þ

Qu

.

(

R

ï [

M

i

i*

e

x

»

*

£

"

*

P

-

et

e

P

n

RC

j

^i

$

JuDE:

X

$1

]

p

E

de

A

D

5

x

T2

f

P

s

1

'f

€

i

[

A

5

.

d

*

N

e

s

a

£

X

&Y

34

d

s

"u

ii

"

-

ET

d

120 «m

FASCICVLVS

Ed

MYRRH JE

Q

E

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

COLLECTVS

s

EX OMNIBVS ANGVSTIIS , ET

l

O Balance

2

DOLORIBVS PATIENTIS PRO

ä

l

IVMANO GENERE SALV ATORIS

Focus

N

COMPLECTENS

l

PRATER CONCORDEM SS. IF.

M

[

EVANGELISTARVM NARRATIONEM

10

oj

PIISSIMA QFJEQFE SS. PATRVM , ET

ECCLESLE DOCTORVM SENSA, QVJE DE

z

SACRATISSIMA | CHRISTI P.ASSIONE

[

SPARSIM IN SCRIPTIS SVIS

e

PRODIDERE.

!

COLLECTORE

l

P. HIERONYMO BEZ A.NGE

ä

O. S, B. CREMIFANI PROFESSO,

l

ET IN ACADEMIA iBIDEM S, SCRIPTVRJE

PROFESSORE ORDINARIO,

!5

CVM SUPERIORVM PERMISSV,

W

STYRAE,

TYPIS GREGORII MENHARDT,

M, DCC. LXVI,

d ^ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com