Gi2613 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Scientiae Sanctorum Compendium Bona Voluntas, Tribus Primis, Iisque Simplicissimis Fidei Principiis, Et Virtutibus Theologicis, In Via Triplici: Incipientium, Proficientium, Et Perfectorum Innixa Gugger von Staudach, Coelestin X ℳ„ 2 7 L 3 y 2 20 „ N12c511929227 021 UINNNNNIIIIIAIIIAI U8 Tobingen H . — — SCIENTIE SANCTORUM oEENID DWikleocdt. BO N A Käöeer, VOLUNTAS, TRIBIUS PRIMIS, IISQIE SIMPLICISSIMIS FIDEI PRIN. CIPIIS, ET VIRTUTIBUS THEO- * LOGICIS, IN VIA TRIPLICI: ℳ I NCIPLILENTIUM, PROFICIENTIUM, (W 2 ET PERFECTORUM INNIXA. BR—SSESSESE. AUCTORE ABBATE BENEDICTINO, CONGREGATIONIS B. V. MARLE Sl⸗ NE LABE CONCEPTE. õäl Cum Fermiſſu, & Aph'robatione uberiorum. EESE in S Typis, & Sumptibus Principalis Monaſterii S. GALLI MD CCLXIV. .M Q 9 EW AXX : EW O 6 6 O O A—£ 0 2r: Ee 2rc 2k. :2 dec 2lre 2 Ktr. N. NN BoekN* H 1 S R RL Roe Y D E b2 Bo ee e eN EE Wee PREFATIO. or⸗ X * l EE um SCIENTIAE SANCTG- RUM COMPENDIUM * ſe tibi offert, Lector be- *nevxvole! ne; quæſo! ad al⸗ ta mnimium, & captum tuum ex- cedentia te invitari autumes: aur Libelli hujus Scriprori ſuccenſeas; quaſi Scientiarum omnium ampliſ⸗ ſimam difficillimamque in pugnum A 2 con- 3 PREůFATIO. contrahere, & alios docere præſu- mat, quod ipſe fortaſſis primis vix labiis deguſtarit. Et verò quod primum attinet, falſo præjudicio laborant ij, qui pu- tant Scientiæ Sanctorum diſcipu- los omnes nonniſi inſigni ingenio præditos, aut litteris apprimè jam excultos eſſe oportere. Certè ipſa incarnata Sapientia ferè nonniſi ſim- plices & idiotas ad hanc Scholam primitus admiſit, ac eapropter æ- terno Patri gratias egit dicendo: Confieor tili Pater, Domine cœli & terræ, quia abſcondiſti hæc à ſa- pientilus, és prudentibus, & reve- laſti ea parvulis. (a) Et Auguſti- nus, tum necdum Sanctus, audi- ens (a) Math. 1II. 25. 0 Pnmu inemie )gin⸗ dl lien imkin an huldln. PREFATIO. ens duorum ex aula Imperatoris no- bilium ex fortuita lectione vitæ S. Antonii converſionem ſibimet indi- gnans exclamavit: Nurgunt indocti, & cœlum rapiunt; é nos docti ſi- ne corde volutamur in carne és ſan- guine. (?) Quo ctiam tempore vo- cem illam eminus audivit: Tolle, lege! tolle, lege! & ſimplici lectio- ne textùs obvij ex epiſtolis S. Pau- li, Spiritu Sancto intus agente, quid ſibi deinceps facto opus eſſet, pla- nè agnovit: Môxque relictà ſcho- là ſæcularis ſcientiæ, in qua hacte- nus publicum agebat profeſorem, factus eſt humilis Scientiæ Sancto- rum diſcipulus. Idem ferme ac- cidit Arſenio olim Romanæ Eccle- ſiæ diacono, poſteà Arcadij Cæſa- A 3 ris (6) S. Aug. Confeſl. I. 1. c. 8. PRE,E FATIO. ris præceptori; qui dum ex aula profugus in Scythica eremo deli- teſceęret, & ad Senem quemdam eremicolam, hominem ſubruſti⸗ cum & illitterarum frequens com- mearet; interrogatus: à quodam fra- tre, eccur ipſe græcè & latiné in- ſigniter doctus hominem hunc ru- ſticanum toties conſuleret? reſpon- dit: Ecquidem graca &ò latina ſa- culi hujus ſcientia non obiter me tin- dum fateor, verumtamen divinum alphabetum illuminati hujus ruſtici necdlum plenè didici. (c) Alia nem- pe, & toto cælo diverſa eſt hujus & aharum ſcientiarum ratio. Has nempe facile nemo addiſcet, niſi habilitas ingenij, & intellectùs per- ſpie acCla opituletur induſtriæ. 802 la () Vit. Dat. I. 5. c. 15. n. 7. Glinnt r hin u Cuen 1e. d . PRAFATIO. la Scientia Sanctorum absque ma- gni ingenij ſuffragio addiſcitur, mo- do adſit ſeria diſcendi voluntas. Imo ſimplices & indocti melioris in hoc conditionis ſunt, quàm ni- mium ſapientes, & ſæculari ſcien- tia inflati, quos primitus excelſos ſuos ſpiritus oportet deprimere, quòèd in Schola Chriſtianæ humili- tatis inter tyrones numerari poſſint. Prima quippe hæc diſcipulorum Chriſti præ foribus ſtatim diſcen- da lectio eſt: Niſi efciamini ſicut parvuli non intrabitis in negnum cœlorum. (A4) Ergo indoctis Xquè ac doctis patet le diſciplina, mo- do utrique velint addiſcere. Quid autem in re tam honeſta facilius, quàm velle? A 4. Ex 6) Math. 18. 3. PRERATIO. Ex quibus ad alterum quéque expedita reſponſio eſt. Si namque ſola voluntate acquiri poteſt hæc ſcientia, tam ampla ac difficilis eſ- ſe nequit, quin redigi poſſit in compendium. Annon Chriſtus ip- ſemet totius perfectionis Evange- licæ Summam biverbio complexus eſt, dum ſuis ſequacibus hæc duo tantùm diſcenda propoſuit: Diſci. te à me, inquit, quia mitis ſum, & bumilis corde. (e) Id quod alia paraphraſi Angelici Spiritus jam ip- ſa naſcentis Chriſti nocte ſimplici paſtorum plebeculæ accinuere: Pax hominibus bonæ voluntatis. (PC) Nil itaque novi in fronte Libri viſitur, dum Scientiæ Sanctorum compen- dium Bona Voluntas indigitatur. fam (e* Math. 1I1. 29. (JF) Luc. 2. I4. PREFATIO. Jam quò ſpectet intentio Aucto- ris, Lector benevole! paucis acci- pe. Cùm in hac materia is multa legeret, & in diverſis diverſa no- taret vitæ ſpiritualis principia & præ- cepta; id tandem ultimatò depre- hendit, quòèd ſicut Evangelicæ præ- dicationis initio Spiritus Sanckus per diverſitatem linguarum gentes omnes in unitate fidei ad Eccleſi- am congregavit, quibus tamen u- nus idemque ſemper loquebatur Spiritus: Ita modò quôque per di- verſitatem doctrinarum ſalutarium electos ſuos ad unitatem Chriſtia- næ perfectionis continuo aggrega- reé; & licèt verbis, ac docendi me- thodo non nihil quandéque diſcre- pent ſpiritualis vitæ Magiſtri, in A 5§ uno PREFATIO. uno tamen eodémque ſpiritu veri- tatis in fine omnes convenire. Hinc animum ſubiit cogitatio, præcipua quædam pro ſuomet uſu excerpere, ut ad manum ſemper eſſet, quo ſuam excitaret ſocordi- am, & quàm longè adhuc à ve- ra perfectione abeſſet, ſibimet iden- tidem oſtenderet. Quod dum ſi- bi haud inutile animadvertit, ope- ræ pretium ſe facturum exiſtimavit, ſi pro aliorum quoque uſu in hanc, qua modò prodit, formam rei ſum- mam redigeret, & fimplici ac in- telligibili ſtylo quorumcunque u- tilitati accommodaret, utpote pro- prià experientia doctus, ſermonem nimis excultum, ac affectatè inge- nioſum ſimplicitati ac ſinceritati ma- PRÆFATIO. materiæ multum detrahere, ac magis ferè fervire vanitati quam ſpiritui. Cæterùm illos potiſſimum Au- thores pro norma ſibi ſtatuit, qui via trita ac fimplici ſequaces ſuos deducere ſatagunt, quos inter poſt libellum aureum de Imitatione Chriſti, Ludovicus Bloſius, Joan- nes Caſtaniza, S. Saleſius, & quæ inter libros aſceticos doctiſſimo- rum ac piiſſimorum virorum judi- cio præcipuum ſibi locum vendi- cant, Inſinuationes Divinæ Pieta- tis Magnæ noſtræ Gertrudis, de quibus Chriſtus ipſemet huic ſpon- ſæ ſuæ aſſeruit: Quod nullus eorum, qui audit verba tua cum humilitate, AE ſocundum ea pia intenti- nt⸗ PR£ FATIO. one, unquam poterit perire; ſe. Ad via tuta, directoque tramite absque om- ni errore ſecurus perveniet ad me, qui ſum via, veritas, éò vita. (g) Prætereà materiam omnem jux- ta triplicem viam, Purgativam ſci- licet, Illuminativam & Unitivam ita diſtribuit, ut viæ cujusvis præce- pta ac monita ab uno aliquo Fidei principio deducerentur, ac uni ex vir- tutibus theologicis, ceu fundamen- to, potiſſimùm inniterentur. Hoc pacto nempe confuſioni memoriæ, quæ ex materiarum diverſitate non nunquam oriri ſolet, eâàtenus con- ſultum iri exiſtimabat; ut licèt plu- ra dicerentur, ſemper tamen in u. no aliquo convenirent principio, & ad (C&, Infin: D. P. S. Gert. I. 4. Cc. 14. e; 4 4 ne 8 4 N nnn. Numſ Uhuyan oere⸗ gohee nnlerrt. Memen lut M henone, emn enmon enr. enn⸗ Nno 4 PRBFATIO. ad unum eundémque ſcopum col- linearent. Quamvis interim nec i- ſte Libellus, nec alius quicunque ad Scientiæ Sanctorum ſapidam in- telligentiam tribuendam ſufficiat, niſi à Patre luminum, à quo eſt omne datum optimum, & omne donum perfectum, deſuper infun- datur, prout de Jacobo Patriarcha teſtatur Scriptura: Dominus dedit illi ientiam danctorum. () Si jam, amice Lector! hæc tibi ſatisfaciant, & Authoris probetur conſilium, utere pro DEl gloria, tuàâque ſalute. Et ſi quidem ali- quid in hoc libello reperias, quo te juvari poſſe æſtimes, DEO ſoli age gratias. Spiritus, ubi vult, ſpi- rat, = Sap. 10. 10. PREÆFATIO. rat, & ſæpe ſimplici nudaque ve- ritate expugnatur animus, qui ma- chinis ſplendide adornatis moveri non potuit. Sat interim prœmii pro labore ſuſcepto ſe retuliſſe exi- ſtimabit Author, ſi vel uni animæ ad DEum adducendæ adjumenti quidpiam attulerit. De reliquo univerſa, quæ hic ſcribuntur, ſan- ctæ Matris Eccleſiæ judicio ſubjecta ſunto. — S = = P; (N) NTENIIO DIVISIO OTPERIS. E D— *E Scientia Sanétorum dicturus; 1. Lector benevole! primuùm quid rei ac nominis illa ſit, in limi- ne ſtatim tibi exponam; ut uno quaſi in- tuitu & finem Operis, & materiæ totius partitionem comprehendas. Scias interim, & in anteceſſum altè menti imprimas ve- lim, hanc Scientiam cjusmodi eſſe, qua ſi- ne reliquæ ſcientiæ omnes vanæ ac falſæ ſunt, & ad finem ultimum, æternam ſci- licet felicitatem nil prorſus conferunt: Fcon-. tra hac ſola, etſi abſint cæteræ, totum ob- tineri, quod hominem hice felicem, & il- lic INTENTIO lic reddere queat beatum. Deploranda cer- tè mortalium conditio, quod breviſſimo vitæ hujus tempore, quo per momenta ſin- gula æternitati propinquant, ad illa ple- rumque ſtudia abutantur, quæ parum, vel nihil ſerviunt æternitati; & illi addiſcen- dæ ſcientiæ nullam vitæ portionem tribu- ant, quæ pro tota æternitate reddere queat felices. Errorem hunc ſanè maximum tunc ſerò agnoſcent, cùm in porta æternitatis falſæ opiniones, & fraudes omnes ceſſabunt. Tunc nempe aliis oculis hæc omnia aſpici- ent, & præteritam damnabunt cæcitatem, cùm jam ipſo facto experientur, id omne plenum eſſe putida vanitate, quidquid non fit pro æternitate. Felix ille ac ter beatus, qui illi Scien tiæ maturè comparandæ toto animo incum- bit, quam brevi poſteà nil profuturis votis unicè optaret. Hæc nempe vera ſapientia eſt, finem non in fine, ſed in principio, aut ſaltem decurſu vitæ ſuæ perſpicere, ne curratur in incertum & vita mille ſcrupu- lis & anxietatibus, obnoxia tranſigatur, ſed plena fiducia, & quadam perveniendi ſecuri- tate ad finem ſuum ultimum accedatur. Hæc eſt illa Scientia Sanctorum, qua ſibi ipſis 0 Mhhent heil rramen min, Ononen i ltent, nNuNI 1 Aernin bezceſibon nin i S rid onne dgucdpon l Ker. imolncum. Gunts wi Gnhpent n winpo⸗ Chien le nlet. liyrn . Eiken⸗ ET DIVISIO OPERIS. ipſis maturè proſpiciunt, & ultro medita- tione ſeria præoccupant; quæ mortales om- nes paulo poſt, velint, nolint, agnoſcere & experiri cogentur. Quod ergo tunc ſen- tient, & ſe feciſſe volent improbi; hoc mo- dò ſentiunt, & toto animo volunt Scientiæ Sanctorum ſtudioſi. Quid autem tunc ſentient infelices illæ animæ in illo rerum articulo, quando & tempore avulſi primum quodammodo pe- dem figent in æternitate: Tunc nempe. quando jam clarè ſatis intelligent, quæ pœ- na peccatum, quæ merces virtutem mane- at: Quàm immenſum intercedat diſcrimen inter æternùm felicem, & æternùm infeli- cem eſſe: Tunc, inquam, quando anima à corpore ſoluta magno impetu ad ſuum tendere veller principium; ſed peccatorum mole prægravata violenter repellitur, & loco felicitatis ac gaudij ineffabilis, ad quam poſidendam creata eſt, in abyſſum miſeria- rum, in locum tormentorum detruditur. Quid tunc animi erit miſeræ huic creaturæ? quid tunc vellet, quidtunc cuperet ſe feciſ- ſe? Teipſum, quisquis iſta legis, hic judi- cem conſtituo: Edic, quid ſentires, quid cuperes, ſi in hac rerum periſtaſi tibi de- Scient. Sanct. Comp. B pre- INTENTIO, prehenſo, & jam ſtanti ad portas inferi per immanes illos tortores mentem tuam ape- rire liceret? O! quid dicerem, quid ſenti- rem inquis: Optarem nempe, & millies optarem nullo unquam peccato DEl man- data me fuiſſe prætergreſſum: Optarem bo- na ac virtuoſa opera omni modo poſſibili peregiſſe: Optarem denique DEum, im- menſum illud Bonam, amore perfectiſſi- mo ad finem usque proſecutum ſemper fu- iſſe. Ita ſanè optares, & tecum optabunt omnes, qui in vivis, id quod tunc opta- bunt, nunc facere negligunt: Sed tunc qui- dem fruſtra; nam illo momento dcſiderium peccatorum peribit. () Annon ergo illi verè & ſoli ſapiunt, qui modoò, dum licet, & juvat conſtanti hac voluntate præditi ſunt, nullo unquam peccato, ſaltem graviori, DEl mandata transgrediendi; quin potius agendi ſemper, quod DEO gratum, & æͤeternæ vitæ meri- torium eſt; cumprimis verò DEum infini- tè amabilem, propter ſuammet bonitatem in omnibus, & ſuper omnia diligendi. Non- ne qui ſic ſentiunt, ſic volunt, ſapientiores ſunt omnibus mundi Sapientibus, quibus cum (4) Pfſal. III. 10. 0, doltas ile⸗ elten vn ten guil 4 de, K nl Vurd Dl n meOuren o lt ne Dln i Ur gentel m linper cun cnubn A tun Oen Eeleqi. o ,nen llyin, Mur aulumi, Ulo ncan Nl modrt Pud ſem Ne Me 9Munirn⸗ mrhuinen Aen. e Ceni Vbos, d 2. — 1 = S= ET DIVISIO OPERIS. cum omni ſua ſapientia, & rerum natura- liam notitia in fine denique illa Salomonis nænia intonanda erit: Saltiſſimur ſum wiro- rum, non didici ſapientiam, & non novi Sci-= entiam Sanctorum. (b) Ita ſanè verius verô eſt, ſimplicem aniculam, pauperem ruri- colam, purum putum idiotam ejusmodi vo-= luntate imbutum iſtis longè ſapientiorem, aut ſi malis, prudentiorem eſſe (nam Sci= entia Sankctorum pruaentia,) () Scriptura te- ſtante: Melior eſt homo, qui minuiur ſapitn-= na, & defitens ſenla in timore (Domini) qum qui abundat ſenſu, & transgreditur le- gem Altilſimi. (d) Id quod Chriſtus i pſemet 8. Birgittæ aſſeruit, dum pro ſimplici quo- dam homuncione, qui ob ingenij tardita- tem vix orationi Dominicæ integrè recitan- dæ par erat, ſalutis conſilium expeteret: „ Magis, inquit, mihi placet ſimplicitas „ hujus hominis, quàm ſuperborum pru- „ dentia. Ita monebis illum, ut opus ſu- „ um, laudabilémque conſuetudinem con- „ tinuet, & ego illi mercedem reddam. E- „ jus bona voluntas mibi valde grata eſt. „ Ipſe à Spiritu meo didicit veram ſapien- „ tiam, videlicet dilectionem DEl, per B z „ Quam — () Prov. 30. 3. (e) Prov. 9.19. (4) Eccl. 19. 21. — INTENTIO, „quam ſervat legem, omniâque manda- „ ů. » () am advertes, Lector benevole! quò ſpectent heæc omnia, nec ultra ſciſcitabere, quid rei ſit Scientia Sanéctorum. Eſt nem- pe illa ipſa bona voluntas, quam hactenus laudavimus; ſive ut preſſius loquar: Eſt cer- ta ac firma voluntas, DEum nullo unquam peccato graviter offendendi; quin potius, quæ illi placent, continuò agendi; cum- primis autem ipſum ceu ſummum Bonum conſtanter ſuper omnia diligendi. Nec pu- tes, cæcam eſſe hanc voluntatem; certior ſiquidem & perſpicacior eſt omni Scientia, utpote fidei certitudini ac firmitati innixa. Hæc bona voluntas eſt effectus gratiæ & cha- ritatis; imò eſt ipſa charitas initialis ſaltem, uti vocant, qua voluntas prompta redditur, ad fugiendum omne id, quod ſeparat à DEO, & proſequendum illud, quò DEO conjun- gitur. Hæc eſt illa Sapientia, quæ ubique primas tenet, & ibi intrat, ubi omnis hu- mana ratio foris ſtat; ac pro tota æterni- tate hominem ſapientem reddit. Dilectio DEI bhonorabilis ſapientia. (f) Infinitus enim theſaurus eſt hominibus, quo qui uſi ſunt, par- ti- (e) Bloſ. Monil. Spir. c. 3. (F) Eccl. I. 14. 0, berngle inlilit m. N geei (ul wunn Bonunr . Nn. tem cetior Nni Neitt, Unati ionin. Ntelk. jtilsler, Nrnliu Mrni D eonin r hie tons h. Ou zen. DM fru r S 4 — 1I ET DIVISIO OPERIS. ticives facti ſunt amititiæ DEI. „Profe- „ Ct Bona Voluntas magnus, & dulcis eſt „ theſaurus. Qui hanc habet, is deſiderat, „ & conatur obedire, & placere DEO; & „ facere ea, quæ illi accepta ſunt. Hæc ſan- „ Ctarum virtutum omnium fundus eſt. „ & radix, Ilpſa è& Spiritu Sancto naſcitur, „ eſtque eximia DEl gratia, atque infuſa „ Charitas. Beatus, qui illam à Domino „ accepit, & eam diligenter in ſe conſerva- „ re ſtudet. „ Bloſii noſtri verba ſunt. (g) Poteſt autem Bona hæc Voluntas in ſta- tu triplici conſiderari: Primòô, ut incipiens; & hæc ſpectat ad viam purgativam: Secun- dòô, ut proficiens; & convenit viæ illumi- nativæ: Tertiò denique ut perfecta; & hæc propria eſt viæ unitivæy. Bonæ volunctati in hac via triplici conſideratæ reſpondent tres virtutes Theologicæ, ceu fundamenta Bonæ Voluntatis in qualibet via. Enim- vero Bona Voluntas ex Fide naſcitur, Spe nutritur, & Charitate perficitur. Et licèt Charitas, ceu anima, in quavis via vegetet operationes voluntatis, & Spes à Chari- tate in via plenè ſeparari nequeat, ac Fides etiam cum Spe, & Charitate comes ſemper B 3 in- (2) Bloſ. Mon. Spir. c. 8. INTENTIO, Incedat: Attamen Bona Voluntas ut incipi- ens, ordinariè plus debet Fidei; ut profici= ens, plus Spei, & ut perfecta, plus Chari- tati. Hanc diviſionem nobis ſuggerit S. Pau- lIus ad Hebræos cap. II. Poſteaquam enim dixerat: Sene Fide impoſſibile eſt placere DEO; protinus ſubjungit, quænam potiſſimùm credenda ſint: Credere enim oportet acceden- tem ad DEum, quia eſt; & inquirentibus re- munerator ſit. (h) Et cùm per decurſum ca- pitis undecimi per extenſum enarraſſet, quæ Patres & Sancti veteris teſtamenti in virtu- te hujus Fidei ac Spei egerint, paſſique ſint⸗ concludit demum in hæc verba: DEo pro nobis aliquid melius providente, (2) Chriſtum Redemprorem intelligens, ad cujus amorem & imitationem in proximè conſequentibus nos animat: Curramus, inquit, ad propoſi- tum nobis certamen- Aſpicientes in Authorem Ei- det, & Canſummatorem OIkſum. () Tria itaque habemus, ex mente & ver- bis 8. Pauli, prima, ac præcipua Fidei ca- pita, quibus accedentium ad DEum volun- tas ceu fundamentis totidem inniti debeat, videlicet: Primo, Quia DEus eſt: Secun- dò⅛, Quia DEus Remunerator eſt : Tertioò; Quia (7); Hcebr. II. 6. () Hebr. rI. 40. (£) Hebr. I20 2. 60, Clmu tezt r h, ul llgent) lann Aur N un Muſin 1 Gn ig unnt. Ceontmg ennnalet . neotin nen. uliſe ſin tdrr Dlo 67) Crſkir Clbsamoren Olegeunbn 1, A enn h ) weme A Cpne! 00hun wor nn dcht 4E Ennn 9 ET DIVISIO OPERIS. Quia DEus- Homo Redemptor eſt. Primum fervit bonæ voluntati incipienti per Fidem; Secundum proficienti per Spem; Tertium perfectæ per Charitatem. Quemadmodum enim è gravi morbo nuperrimè convaleſcens, primùm debili adhuc greſſu incedit, multis- que præſervativis, purgantibus, & confor- tantibus remediis, & accuratâ diætâà, cumpri- mis autem aêre ſalubri indiget: Sic homo ad DEum noviter ex integro converſus, in via mandatorum DElI incedit quidem, ſed lento adhuc, & nonnihil vacillante greſſu, adeoque cum difficultate & labore, nec ferme ampli- us, quâm necefſitas poſtulet. Ideéôque dihi- gens illi cuſtodia, & in ſuperandis tentatio- nibus ſolertia, nec non in ſenſuum mortificati- one conſtantia, præprimis autem de ſeipſo diffidentia, & in DEO ſolo confidentia quàm maximè eſt neceſſaria, ne in priſtinam milſe- riam denuo relabatur. Et hæc primam ope- ris partem conſtituent. Deinde paulatim me- lius convaleſcens recuperatis jam aliqualiter Viribus expeditiori greſſu incedit, ac etiam ultra, quàm mera neceſſitas poſtulat, ſubinde progreditur; imò jam cum aliis in ſtadio de- currere audet poſt bravium, ſpe prœmij vi- res ipſi addente: Sic bonæ voluntatis homo in virtute quadantenus jam roboratus majo- res indies ſpe mercedis æternæ in perfesétio- nis ſtudio progreſſus facit; quæ prius magna cum difficultate, jam ſumma cum facilitate peragit; nec contentus neceſſariã mandato- B 4 rum INTENTIO & DIVISIO OPERIS. rum DEI obſervantia, etiam ad conſilia E- vangelica, & opera ſupererogatoria ſtatui ſuo conformiter ſe extendit. Et hæc oſtendet Ppars ſecunda. Tandem ille olim debi is re- ceptis ex integro viribus, ſuâque ſanitate læ- tus, non jam mercede tantùm incitatus, ſed ſponte ſua ex ipſa delectatione currendi ge- ſtie, exilit, & exultat, ac quò inrendit, non tam currit, quâm volat ingenti animi gaudio, & occulto quodam fervore alas addente: Sic felix illa anima, quæ ſemel amorem DEl gu- ſtat, ſeipſa fortior, non jam metu pœnæ, aut mercedis duntaxat intuitu; ſed ipſa delecta- tione virtutis, & dulcedine charitatis illecta currit, imò volat poſt odorem unguentorum LDilecti ſui, nullumque aliud fortius habet mo- tivum currendi & volendi, quàm voluntatem & beneplacitum Divinum, cui voluntatem ſu- am plenè habet unitam, ut nihil jam velit, niſi quod DEus vult, & quia vult; indéque ſibi ipſi & creatis omnibus mortua illi ſoli vivit, qui pro ipfius ſalute pati, morique di- gnatus eſt. Et hoc pars tertia conficiet. Vi- des jam, amice Lector! integram prælſentis Opellæ ichnographiam: Jam DEO auſpi- ce rem ipſam aggrediamur. N2 NN., PARS =S= S. = = 00N nad nt tnoogtali Ke Ani nine, Nin Ang, l Nan unnti I Nin Fotl le Torem Nle 4 ell lenk, 4 ln ceec⸗ liani ilek Uogrenorun fus heberno. npoluntnen Ouoruen ll l n ſeln ltzi nortua I C ndilgech rickt Ni an Ntlen, Pamnt aad., 6 . 6 * Wee ee N . =èð 6 D r 90 Rer D eer, òð S“De. . A PARS PRIMA. VIE PURGATIVE PRINCIPIUM I N EIDE: QUIA DEUS EsT. um Scientia, quæcunque demum il- S=. la ſit, ex propriis principiis objectum ſuum nunquam demonſtret, ſed præ- ſupponat potiùs; minùs hoc à Scientia illa . quæ primum omnium rerum principium a- gnoſcit pro objecto, exigi poterit. Interim DEum eſſe, tam evidens & innegabilis veri- tas eſt, ut ij etiam, quos Atheos vocamus, B § non 2 PARS I. DE PRIMO non niſi vim inferendo rationi, ac naturali Iumiui, quod ſignatum eſt ſuper nos, (4) vefa- num hunc conceptum in mente ſua efformare valeant, de quo Pſalmiſta: Dixit inſipiens in corde ſuo: Non eſt DEus. (H) Vah! quam enorme hoc paradoxum eſt in ipfis terminis ſibi contradicens? Ille non eſt, à quo eſt om- ne, quod eſt? Minùs imprudenter forſitan dubitarent, qui ſic cogitant, num ipſi revera ſint, aut illi unquam fuerint, à quibus ipſi vi- tam ſortiti ſunt. Niſi enim ad DEum deni- que, ùt primam ſui cauſam regrediantur, in infinitum ipſis in inquirenda ſua origene pro- cedendum erit; & ſic nunquam primam ſui cauſam, & conſequenter nullum quoque ef- fectum, quem tamen ipſos eſſe oportet, ſi revera ſunt, reperient. Utinam miſeræ hæ talpæ, ſi mentis oculos aperire nolint, cor- poris ſaltem aperirent, & juxta Prophetæ mo- nitum, cœlum ſuſpicerent, attentéque ſolis, lunæ, ſtellaruumque ſplendore, curſu ac or- dine ſibimet dicerent: Quis creavit hæc? (c) Sentiant alij, quod volunt, nobis ſanè per- ſuaſiſſimum eſt, eos, quos Atheos vulgus ap- Pellat, non ideò tales eſſe aut dici, quòd re- vera credant, ſed quod velint ac cupiante, non eſſe DEum; quatenus nempe impunè fi- bi, quodcunque libet, liceret agere. Quam- primùm namque excuſséô rationis & legis Di- vinæ jugé homo per avia devia ruens in ſce- lera ita vivit, ac ſr revera DEus non eſſet, qui aut (2) Pfi. 4. 7. (6) Pf. 13. f, (e) Iſai. 40. 26. NIN inh imn (c1 ne lin eſln⸗ highete ukener ini numiinn nhefti⸗ dDlin le reciinnn 1Gigene an n prinum 0n Clogte e l opnt n milete e e Non, Ppophereno⸗ ntogee ſs, Cri N 0 nit iel ds eRV, dcd, goolt n N a emne impe ee. ( neEln nnene 8onci 1 FIDEI PRINCIPIO. 3 aut vellet unquam aut poſſet vindicare pecca- tum: Voluntas alioquin potentia cæca loco rationis dominari incipit, & fruſtra reclaman- te conſcientia dictarorem agit, atque audacter definit: Non DEus, id eſt: Sic volo, ſic ju- beo, non eſſe DEum. Et verò hoc ipſum efficax pro exiſtentia DElI, peccatorum vin- dicis, argumentum eſt. Quamdiu nempe ra- tio in homine clavum tenet, & vitâ naturæ ac legibus conformi vivitur; monſtroſa hæc cogitatio nullum in animo aditum reperit; ſed tum demum voluntatis jam in transver- ſum actæ ſubſidio ſe ingerit, cum homo ſe or- dini mediorum, quibus ad DEum fuerat de- ducendus, jam ſubduxit, & ſi non verbis, factis tamen DEO jubenti impudenter obgan- nit: Won ſerviamm! Hinc juſta DEl permillio- ne fit, ut quem voluntate homo jam amiſit, etiam intellectu amittat; & quia DEum, dum aguovit, ut DEum non glorificavit ipſius pa- rendo mandatis, deſertus à gratia eatenus de- tur in reprobum ſenſum; ut paſſio, ſive per- verſa voluntas ipſi dominetur loco rationis ad malè agendum, & pereundum; quema- modum in probis ac virtuoſis bona voluntas ſervit loco omnis ſcientiæ ad bene agendum, & finem ſuum ulimum feliciter obtinendum. O! ſi demum ſaperent infelices illæ animæ, & ſuæ nimium ingratæ origini, atque legi Di- vinæ vitam ſuam conformare ſatagerent; quàm fubitò etiam ratio & intellefstus redirent ad officium, & id, quod penitus ignorare non poſ- 4 PARS I. DE PRIMO poſſunt. ſapidè intelligerent, imdò in ſe ipſis experirentur, eſſe DEum. A voluntate certè intellectus in errorem eſt abreptus, ergo iti- dem à voluntate reducendus eſt ad ſanitatem. Velint tantummodo vivere, ut lex divina ju- bet, & ſuadet ratio; & actutum intelligent, DEum eſſe, qui jubet, & rationem ab illo eſſe conditam, pro quo ſuadet. Quàm certa interim & indubitata veritas eſt, quèòd ſit DEus, tam difficilis & obſcura quæſtio eſt: quid ſit DEus? Cùm enim fini- ti ad infinitum nulla ſit proportio, à nullo creato intellectu divina eſſentia ſic compre- hendi poteſt, ut adæquatam & v perfegdtam ip- ſius definitionem efformare valeat. Nos Scho- lis ea, quæ difficultatem habent, relinqui- mus: Nobis ſufficiat de DEO ſentire & cre- dere, quod pij omnes, dum DEum cogitant, credunt ac ſentiunt. Eſt ergo DEus T. O. M. viva & ſpiritualis ſubſtantia in ſe, & à ſe ſub- ſiſtens, in omni perfectionum genere pror- ſus infinita; fons & origo, primâque cauſa omnium, quæ quoquomodo ſunt, & exiſtunt; immenſa, incomprehenſibilis, æterna; ſapi- entia, lux, ac veritas ipſa; omnis ſapientiæ ac providentiæ, pulchritudinis ac bonitatis, miſericordiæ & juſtitiæ, potentiæ, ac ſancti- tatis, amabilitatis ac ſuavitatis pelagus penitus immenſum. Divinas perfectiones omnes re- cenſere, nec poſſumus, nec tenemur: At verò unicam ipſi denegare, grande foret ſa- crilegium. Hinc perverſi illi pſeudo-politi- ci⸗ NIN 4nohnere hepng, eoo td ſnng krdhin mmn inrlig nüment kA— lbinfei & Nl Clmerinft Nnio, 4 mn ſe onpr⸗ perfihmi⸗ 1 Modbo⸗ n, eimgii⸗ ne E are⸗ mccgiend ET0 Ktbi. enene pror. ige eul Kehunt Metn; in FIDEI PRINCGIPIO. 5 ei, qui cum impiis illis dicunt, aut ſentiunt: Circa cardines cœli ambulat, & noſtra non con- ſiderat ; (d) veram Divinæ eſſentiæ notio- nem totaliter deſtruunt, dum DEum ſibi fin- gunt aut improvidum, aut incurium, qualem nempe ipfi vellent eſſe DEum, quò liberius ſuo genio indulgerent. Nobis autem infini- tas DEl perfectiones firmiter credentibus hæc unica ſemper cura ſit, ut quem tam tenui menſura cognoſcimus, ſine modo & menſu- ra diligamus. CAPUTI. DE FINE ULTIMO HOMINIS. Itam hominis peregrinationi eſſe ſimilli- mam, tum ſacræ litteræ, tum ratio ip- ſa teſtatur. Jacob Patriarcha à Pharaone de annis vitæ ſuæ rogatus hac ipſa phraſi uſus eſt: Dies, inquit, peregrinationis meæ centum triginta annorum ſunt, pauci & mali. (e) Nec melius, nec brevius vitæ humanæ con- ditio exprimi potuiſſet. Neque enim manen- tem hic civitatem habemus, ſed futuram in- quirimus; ergo ubicunque tarrarum fueri- mus, hoſpites ſumus & peregrini, ac reve- ra omnibus illis incommodis obnoxij, quibus peregrè viventes ſunt expoſiti, ut conſide- ran- (Aà) Job. 27. 14. (e) Gen. 47. 9. 6 PARS I. CAPUT I. §. r. ranti liquet. Nos brevitatis cauſa, omiſſis aliis, finem duntaxat, & metam hujus pere- grinationis, quæ nobis ſit loco patriæ; & vi- am, quæ ad illam ducit, impræſentiarum indagabimus. §. 1. In guo conſiſtat finis ultimus hominis. O Mnes omnia agunt, ut ſint beati: Et in hoc nulla juſtum inter ac peccçatorem dif- ferentia eſt. Beatitudinem, ait cum Augu- ſtino Doctor Angelicus, omnes una volunta- te appetunt, dum omnes cupiunt ſuam vo- luntatem adimpleri, in quo ratio finis ultimi ſita eſt. Errat quidem peccator, & errando deficit, non à ratione finis ultimi, ſed à re il- la, in qua ratio finis ultimi revera invenitur. Hinc idem Auguſtinus peccatori inclamat: Quære, quod gquæris, ſed ubi guxrendum eſt; quære. Pudet interim referre ad quàâm indig- na, ac probroſa etiam plerique ſuam detru- dant beatitudinem, dum quisque eò, quod amat, ſe putat beatum. Nobis Chriſtianis nulla in inveniendo fine ultimo ſupereſſe poteſt difficultas. Eo ipſo, quòd DEum eſſe credimus primam omnium cauſam, eundem etiam finem ultimum crea- turarum omnium fateri cogimur. Igitur in ſolo DEO vera ratio finis ultimi reperitur, & quidem eâdem necefſſitate, quà DEus eſt. Om- in ont nl Cnorn fen ano n ſery N ͤ unr nn Un beni N Peccnoremc n un Augt es Non polen Piunt ſun ie No kois Min tot, C ennh imt, Eini⸗ vori irena: Mlennin ee; Auünmnde⸗ 1e lum Een Ne 8 Mel uns Lliſi Gonnirn . imun ce w. lin ninpeinn g Mn 1 menent f N 4 DE FINE ULTIMO. 7 Omnia quippe propter ſemetipfüum operatus eſt Dominus, (a) nec finem ſeipſo inferiorem habere potuit Altifſimus. Unde cum dici- mus Verbum ternum propter nos bomines, & propter noſtram ſalutem deſcendiſſe de cœlis, finem duntaxat intermedium, ſive proximum denotamus, qui ulterius ad DEl gloriam ceu finem ſimpliciter ultimum refertur. Greavit ergo te DEus, O! homo, propter ſemetip- ſum, ut ipſum cognoſcas, ipſum ames, ipſi ſervias, & ipſo fruaris in cœlo æternùm tui Creatoris admirator atque laudator futurus. Plerique hominum, ſi rogentur, quem in finem à DEO creati ſint? & qua de cau- ſa virtuti ſtudeant? expeditèé reſpondent: Ut ſalvi fiant, & felicitatis illius, quæ in cœ- lo expectatur, compotes fiant. Si petatur ulterius: Quare illius in cœlo felicitatis par- ticipes eſſe cupiant? aut obmuteſcunt, aut prius repetunt reſponſum; cùm tamen certum ſit, finem non tantùm hominis, ſed & crea- tionis totius univerſi, eſſe gloriam DElI, quæ beatitudine noſtra mediante DEO obvenit, dum illum in cœlo perpeti amore ac laude proſequimur. Dandum tamen aliquid eſt ſim- plicitati hominum, qui ſi bonæ ſint volunta- tis, ſuam beatitudinem non volent aliter, quàm prout eos velle DEus vult. Tacitè pro- inde ac implicitè, dum ſuam appetunt beati- tudinem, ipſam DEl gloriam intendunt, ad quam ſua beatitudo ordinatur. Hoc interim pau- (4) Prov. 16. 4. 8 PpARS I. CAPUT I. §. 2. paucis notare placuit, ut videas, mi bone? totum quod agimus pro noſtra ſalute, cede- re ad DEl gloriam; & dum hoſtibus noſtræ ſalutis fortiter repugnamus, nos DEl cauſam agere, dum pro ejus honore decertamus. Ergo finis noſter ultimus DEus eſt in ccœ- lo mediante fruitione beatifica à nobis obti- nendus, amandus, & laudandus ſine fine. Tendere ad hunc finem, facit hominem ſim- pliciter bonum; appropinguare, meliorem, & pro hujus vitæ conditione felicem; acgui- rere, plenè & perfectè beatum: Hôc autem fine excidere, reddit hominem infinitè miſe- rum, & tota æternitate miſerabilem. Ergo nil non agendum, nil non tolerandum, ut tantum bonum non perdas, & tantum ma- lum non incurras. Non eſt parvum guid; perdere, aut lucrari regnum DElI. (B) §. 2. Quibus mediis finis ultimus obtineatur. MEdia finem ultimum obtinendl alia non ſunt, quàm quæ inter prima Fidei rudi- menta in tenera jam ætate diſcimus; videli- cet: DEum noſſe, timere, & amare, ejus- que voluntati obſequi in omnibus. Et verò, ni primorum parentum lapſu corrupta fuiſſet natura, nullam in his vel minimam experie- mur difficultatem. Senſus rationi, ratio DEO eſſet () Imit. Chr. I. 3. c. 47. nt, Untis; Gln cbelin Petk⸗ loo⸗ ltenin We tter ol un Prhonmain. y, meimm, Kleen, D 1) Me auen hinkntd mi⸗ len. Uo ermcun, tuonmn an. nun gul 6 16) Otiſentur. endl n mDi. lünn il. eſſet in omnibus plenè ſubjecta. Modò au- tem, pré dolor! experimur in membris no- ſtris aliam legem, repugnantem legi mentis noſtræ: Et licèt ſignatum ſit ſuper nos lu-= men vultůs DEl noſtri, quod per dictamen con- ſcientiæ nobis continuò lucet, nos monet, & arguit; paſſionum tamen rebellione nonnun- quam turbatur adeò, confunditur & obfuſca- tur; ut quid ſibi agendum fugiendúmve ſit; non niſi per nebulas ratio pervideat; & ſi demum videat, non niſi difficulter, & vim afferendo ſenſualitati, ſeu parti animæ infe- riori poſſit evincere. Altiori igitur & fortiori homo indiget au- Nilio, quo naturæ infirmitas ſuccolletur. So- la gratia Redemptoris hic juvare ſufficit, quam nobis jam in Baptismate cum fide, ſpe, & Ccharitate intundit, & in uſu Sacramentorum, Pœnitentiæ potiſſimum & Evchariſtiæ; ſi peccatis actualibus deperdita ſit, poſtliminiò reſtituit, auget, & conſervat. His vViribus armatus, & gratiæ auxiliis adjutus homo, ſi quod in ſe eſt, faciat, hoſtibus univerſis fa- cilè ſuperior ad finem ſuum ultimum inoffen- ſo pede poterit devenire. At, at; hoc opus, hic labor eſt, ut quod ſuum eſt, faciat homo-. Tot enim continuò à dextris & à finiſtris ſe remoræ & obſtacula ingerunt; ut, niſi cautè ſe habeat, & oculatus ſit ante & retrô, ad la- pſum leviter impelli poſſit. Quapropter verè Chriſtianè aut Religiosè vivere volenti ante omnia experto viæ ducto= Kcient. Sanct. Comp. C re 10 PARS I. CAPUT I. §. 2. re opus eſt. Confeſſarium intellige, aut Pa- trem ſpiritualem, qui ſit vir pius ac prudens magls quàm doctus. Hujus conſilié omnia agenda; huic internus animi ſtatus enucleatè denudandus; cum hoc fanda infanda commu- nicanda ſunt. Nunquam enim tam certòà & evidenter, ubicunque etiam quæſfieris, DEI voluntatem agnoſces, quàm ex ore Patris tui ſpiritualis. Hinc etiam S. Mater Thereſia præ- ter obedientiam ſuis Superioribus debitam, alteri cuidam probo, probatéque viro obedi- entiam votéô promiſſit, ejusque conſilia ac monita magno ſuo ſolatio, majorique adhue profectu exactè ſemper ſecuta eſt. Unde cùmũo aliquando audita vitæ auſteritate cujusdam DEl famulæ, eandem imitari cuperet, ſui ta- men Patris mandato abſtineret, à Chriſto in viſione quadam audivit: Ego pluris facio tu- am obedientiam, quâm illius pœnitentiam. Magna certè diſcretione, incipientibus cumprimis, opus eſt, ut cœpta virtutis ſe- mita pergatur ſecurè; nec ſtatim omnia, quæ ab alis facta leguntur; vel audiuntur, leviter imitanda. Quidam incauti, ait aureus Aſce- ta, ſe ipſos deſtruxerunt, quia plus agere volu- erunt, qum potuerunt. (c) In hunc lapidem S. Bernardus etiam converſionis principio im- pegit, dum auſteritate nimia tenerum ſuum corpuſeulum penè deſtruxit; quod accedente ætate haud ſecus, ac magnum errorem de- planxit, & inter delicta juventutis ſuæ nume- ravit. £ (e) Imit. Ch., l. 3. c. 7. lelet f e N P Pel nio Ponn, Eenn Mantm end Uen mlne D Uinankundn Mrki Ne norbus dirn, uögre ivatr eiſte conlin orignez teſt Coceci Ftine aisdon. licnperet, ſütt N,1 CMrkton Gfun frutn Penjtentan 1 . 7 1 n, epenbis enn Immd ſ mmommn,d Udindnr yn D mmred 1 in ſu nun lytet — DE FINE ULTIMO. 11 ravit. Placet hic S. Philippi Nerij animad- verſio; Nempe ad obtinendam perſeveranti- am in bono cœpto, grandi diſcretione opus eſſe; nec intra tres quatuéôrve dies velle fieri Sanctum: Sibique videri difficilius, regere illos, qui nimia attentant, quàm incitare il- los, qui pauca moliuntur. Cæterùm qua- nam ratione media illa ad finem ultimum fe- liciter pertingendi, quæ fides, ſpes, & cha- ritas Potiſſimum ſubminiſtrant, homini bo- næ voluntatis adhibenda ſint, per totius Li- belli decurſum ſatis videbimus. § 2 3‧* Quod quisgque in ſzatu ſuz vocatidnis Jalvari poſſtt. LUdens in orbe terrarum Sapientia increata, cujus deliciæ ſunt, eſſe eum filiis homi- num, jam inde ab æterno, quæ cuivis in hoc mundi theatro perſona ſùſtinenda ſit; definit, atque etiam in tempore convenientia ipfi ta- lenta, occaſiones, media, vires ac ſubſidia providentiſſimè ſubminiſtrat; quibus ſi rectè utatur, & ſupremi hujus Choragi intentioni rem ſuam bene agendo reſpondeat, laude ac Pprœmio æterno dignum ſe reddit. uare Præ omnibuùs ſalutis ſuæ ſtudioſo invigilan- dum, ut quònam vocetur à DEO, marura deliberatione, adhibito etiam prudentum conſilio, indaget, & infimis precibus impe- C 2 tra⸗ 12 PARS I. CAPUT I. §. 3. trare ſatagat; ac deinceps agnitæ voluntati Divinæ absque tergiverſatione ulla morem gerat: Alioquin evidens æternæ ſalutis adibit periculum, ſi Divinæ circa ſe providentiæ or- dinem per vocationis neglectum interturbet. Signa autem certæ vocationis ad ſtatum quem- libet, non ſunt tantummodo habilitas, aut inclinatio, & quædam quaſi inſtigatio inter- na; ſed requiſita etiam alia, puta vires, ta- lenta, media, occaſiones & ſubſidia intentum ſuum obtinendi: quæ ſi deſint, & pruden- ter ſperari nequeant, ſignum eſt, DEum non tam opus ipſum, ſive ſtatum, ad quem ſe quis vocatum exiſtimat, quàm ſolam volun- tatem, animique promptitudinem exigere ab homine, qualiter ab Abrahamo non Sacrifici- um filij, ſed ſolam voluntatem ſacrificandi expetiit. De reliquo unusquisque, in qua vocatione vocatus eſe, in en permaneat, () nec facilè ſub ſpecie majoris perfectionis ſtatůús ſui mu- tationem attentet. Ut enim, dicebat S. Phi- lippus Nerius, à malo ſtatu ad bonum fiat tran- ſitus, conſilid opus non eſt: Sed pro tranſi- tu de bono ſtatu ad meliorem deſideratur tempus, conſilium, & oratio; nec omne id, quod generaliter melius eſt, etiam reſpectu cujusque in particulari eſt melius. Addebat, etiam in medio turbarum perfectioni vacari poſſe, nec eſſe artem ullam, vel laborem ho- neſtum, qui ſervitio DElI impedimento ſit. Un- (4) I. Cor. 7. 20. “ e Uunann Wiod ocul ulen od lig n lul Nlun ine Dlaftd t rlblckinen eimn, d nte hel, Dlunn n, gen n ſChn role⸗ Uenergete i 0 non erie⸗ en ſtetihenn „ ſaciel Sccbar 8.D dontaſ toni n 1 = = — = 2 = S= =. S = DE FINE ULTIMO. 13 Unde licèt plures ſuorum pœnitentium ad varias Religiones ablegârit, nihilominus vo- lupe ipſi erat, videre homines in privatis ſu- is ædibus ſanctè viventes. Tametſi enim ſta- tus Religioſus ſit multò ſecurior ſæculari, & Religioſi quodammodo in portu navigent, ſæcularibus interim medios inter fluctus cum tempeſtate luétantibus, ſpe ramen uſuve- nit, ut periculoſiùs navigantes, ſi modò cau- ti fint & ſoliciti, tandem portum ſalvi tene- ant, dum alij per incuriam in portu pati- untur naufragium. Palmaris certè multorum, atque etiam Re- ligioſorum nonnunquam error eſt, dum pu- tant, occupationes vi ſtatůs aut officij ſuſci- piendas unioni cum DEO, veræque perfe- ctioni eſſe contrarias, & quaſi incompoſſibi- les; cùm revera tamen nulla externa occu- patio, moddò utilis ſit & honeſta recta inten- tione ſuſcepta, impediat hominem, quò mi- nus rerum omnium Conditori obſequium, & adorationem debitam per illam & cum illa perpetim exhibeat. „Pro eodem mihi eſt, „dicebat aliquando Gertrudi ſuæ Chriſtus, „ Pro eodem mihi eſt, vos vacare ſpirituali- „ bus, & exterioribus laboribus inſudare; „ dummodo voluntas libera intentione ad me „ dirigatur. Nam ſi ſolummodo in ſpiritua- „ libus exercitiis delectarer, utique naturam „ humanam poſt lapſum denuo reformaſſem, „ non indigentem victu vel veſtitu, aliisque „ pro quibus humana deſudat induſtria con- C 3 „ Jqui⸗ 14 PARS I. CAPUP I. §. 3. „ quirendis, & conficiendis vitæ neceſſariis.„„ Ac demum interpoſita ſimilitudine Imperato- ris, qui in aula ſua non modò puellis elegan- ter ornatis, ſed ſtrenuis etiam militibus, ap- tisque miniſtris delectatur, ſic concludit: „ Ita & ego non ſolùm delector in interiori- „ bus deliciis contemplativorum, ſed etiam „ diverſis exerciriis utilium negotiorum, quæ „ fiunt causâ amoris & honoris mei, allicior „ ad manendum, & deliciosè convivandum „ Cum filiis hominumn ; quia talibus magis „ cxercentur in charitate, patientia & humi- „ Htate, cæterisque virtutibus. „ (e) Quod devotæ quædam perſonæ, præſer- tim Religioſæ ſibi dictum habeant, quæ non- nunquam actiones illas externas, ad quas vi officij vel obedientiæ tenentur, aut ex tæœdio ſeponunt, aut tumultuariè tantùm peragunt, ut lectioni ſacræ, meditationi, aut orationi in ſolitudine vacare poſſint. Non eſt gonni⸗ na hæc devotio, nec DEO grata, dum ipſi ſervire volunt’ pro ſuo lubitu, non Pro Df Eß voluntate. Ecquidem non negârim, pacem illam, quietémque animi, quæ ſentitur in ex- ercitiis ſpiritualibus, ſuaviorem eſſe, uan in occupationibus externis: At verò pax illa & quies, quæ laborem pro DEl honore Proximi utilitate fubterfugit, nec ſincera eſt, nec utilis; & qui tempus exterioribus Offic 12 is deſtinatum in aliis utcunque ſpiritualibus in- ſumit, tam parùm proficiet, Deôque gratum ta- (e) Inſin. S. Gert. I. 3. c. 69. I H t⸗ n NCitt „W „lebe Our Crte annn pernn orot ., Nl — WV. N Gte neec Mhhlne ln⸗ d e 1n l mn nltbn, rr anrer, Eiin Liro Nngnimn N8e Aen du nlbig nn Gente un ,) thit, el⸗ eult, leon. 16, ls i tiner um engnn, l Eut oraonl girm, n e Edtue nt MedAl 9ovore! Ne Mettet eirtvuderr NR 4 Mor keni⸗ DE FINE ULTIMO. 15 faciet, quàm parùm miles regi ſuo placeret, ſi abjectis armis captandis papilionibus daret operam. Rem acu tetigit Abbas ille E.gypti- us, Theodorus nomine, qui differentiam ſpi- ritualia inter ac corporalia exercitia juſſus e- dicere, paucis reſpondit: Illa omnia, quæ propter DEum, & ipfius amore facimus, in- ter exercitia ſpiritualia; quæ verò propriæ vo- luntatis aut commoditatis cauſa, inter opera corporalia computanda eſſe. ( Hinc etiam Gertrudi pro perſona quadam Religioſa, quæ diverſis occupationibus ab o- ratione ſe impediri querebatur, ſupplicanti reſpondit Chriſtus: „Ego non elegi eam ad hoc, ut una tantùm hora diei mihi ſerviat; „ ſed magis ad hoc, ut tota die ſine ulla in- „ termiſſione mihi adſit; id eſt, ur omnia „ ſua opera continuò ad laudem mihi perfi: „ ciat eà intentione, qua vellet orare. Et in- „ ſuper hanc ſuperaddat devotionem, ut ſci- „ licet in omnibus operibus, quibus in offi- „ cio ſuo laborat, ſemper deſideret, ut om- „ nes, qui ſuis utuntur laboribus, non ſolùm „ reficiantur in corpore, ſed etiam attrahan- „ tur in ſpiritu ad amorem meum, & con- „ fortentur in omni bono. Et hoc quoties- „ cunque facit, toties quaſi ſingula fercula „ operum ac laborum ſuorum quadam ſa- „ poroſiſſima ſalſa mihi bene condire vide- 79 tur. 97 ( Nullum itaque ſecurius certiusque volun- C 4 ta- . V. Pat. l. 7. c. 17. (g£) 8. Gert. 1. 3. c. 74. §. 6. 16 PARS I. CAPUT II. tatem ſuam cum Divina conformandi, finem- que ſuum ultimum obtinendi medium eſt, quàm vocationi ac ſtatui ſuo conformiter vi- vere, & actiones omnes, ad quas ex officio vel obedientia quisque tenetur, ad DEl ho- norem integrè, diligenter, puraque intenti- one perſolvere. Cùm aliquando depoſito pPerſonarum ſchemate ante tribunal ſummi Ju- dicis ſtabimus iudicandi, non tam quæretur à nobis, qui, aut quales fuerimus ? quàm, quid & qualiter egerimus ? majorémque tunc laudem reportabit humilis ruſticus, aut Re- ligioſus laicus in ſuo lahore Piè ſedulus, quàm mitris aut coronis olim conſpicui in ſuo mu- nere negligentes. Ita ſanè perſonarum ac- ceptio non eſt apud DEum; ſed quicunque pro officij ac ſtatůs ſui conditione, in vera fide, ac bona voluntate DEl cultor eſt, hio beatus in facto ſuo erit. () PFIDE VIVA. Quos corpori cibus, hoc animæ ſunt fli⸗ W dei veritates, quibus niſi paſcatur iden- tidem, ac liberaliter reficiatur, ſenſim defi- cit, & tabeſcit, ac de vita ipſa demum peri- clitatur. Quemadmodum autem cibi tiam 6E⸗ ——— (6) Jac. I. 25. 6 ſcel i Iet rfi e i Gopen in N ere Gun ſe ſn. pn. gnn orenglen ltens, ar N btcnls t Denig fio mn Perlonunmn X 1 Ane hinne, in er aliar l li 4 Emnaſet Nen Chtein — DE FIDE VIVA, 1 delicatiſſimi & ad hommis alimentum quàm optimè accommodati, niſi digerantur in ven- triculo, & ſuccus inde confeéctus vertatur in ſanguinem; ſed mox, utl ſumpti ſunt, cru- di iterum & -indecocti transmittantur; nil rorſus conducunt ad hominis ſanitatem: I- ta pariter & fidei veritates nil penitus faciunt ad ſpiritalem profectum, & animæ ſalutem, ſi quod creditur, non vertatur in ſuccum, & homo ſibimet operando applicet, vitâque ip- ſa teſtetur cœleſte hoc alimentum tranfire in ſubſtantiam aliti. Sit igitur De virtute & efcacia Fidei. Bſis & fundamentum totius vitæ Chriſtia- nęæ eſt fides, utpote ſperandarum rerum ſub- Rantia, & argumentum non apparentium. (a) Tam neceſſaria certè hæc fidei virtus eſt, ut nul- la alia absque ea quidquam valeat ad ſalutem: Sine ſde enim impoſſilile elt placere DEO. (b) Hæc virtutibus aliis prælucet, easque excitat ad operandum: quanquam & fides ipfa inſfi- gnis ſit meriti, quòd captivet intellettum in obſeguium Chriſti. (c) Cùm etenim fideli- bus in quavis materia fidei quidpiam poſſit occurrere, unde dubitare poſſent, & infide- libus, unde poſſent credere; meritò fidelibus C 5 datur (2) Hebr. II. I. (5) Hebr. II. 6. () 2. Cor. 10. 5§. 18 PARS I. CAPUT II. §. 1. datur pro fide prœmium, & infidelibus pro. infidelitate ſupplicium. αι. Enimvero ratio humana, ùüt ùt clarè aliqua fidei veritas ipſi proponatun, ſemper libera eſt, nec unquam convincitur, ac neceſſitatur ad conſenſum : Unde pia ſemper motione voluntatis opus eſt, uæ rationem, ſeu intellectum permoveat ad aſſenſum fidei. Quod usque adeò verum eſt, ut ipſa etiam ommum prima, veritas: DEus , etſi per ſe nota ſit, & ab homine plenè rationis compote ignorari diu haud poſht., ut ſortiatur dignitatem ac meritum fidei, hac piæ voluntatis motione indigeæt, dum dici- mus: Credo in unum DEum. Primum ergo vitæ ſpiritualis alimentum eſt fides, quo f paſcatur animus, & reficia- tur identidem, ſenſim adoleſcit ad virtutes omnes cujusvis ſtatui convenientes. Inſuper & vires robùrque ſubminiſtrat, ad prælian- dum prælia Domini, luménque accendit ad detegendas inſidias, & eludendos hoſtium in- ſultus. Uti enim radij ſolares nebulas tene- brâsque diſpellunt; ſic fidei veritates ſedulèò expenſæ omnes diaboli inſidias detegunt, & propulſant. Hæc eſt ccleſtis illa ſapientia, quæ orbem domuit, & necquidquam ringen- te orco, ac ſœæviente tyrannide trophæum cru- cis ubique terrarum erexit. Hæc carceres & amphitheatra martyribus, deſerta incolis, clauſtra Religioſis implevit. Hæc denique ſuperſtitioni, vitiis, omnique impietati bel- lum * ( Hugo à S. Vict. NNe e (edel Npag ſom KKedlenn Orre H n reru⸗ TI ſich 19 Cnmer , i ferſegg Fertun fei l 1. Uulls Aneeun Ine, & feleſ⸗ let A virrles iemns Iler I, A rin. Cle enlt ios holdumin e nebllts ene Krines Eil h deegnn! 1s dn kpen emmhemma 4 DE FIDE VIVA. 19 lum indixit, ac tot ſtatuit ubique triumphos; ut mutata orbis facie cœlum in terram com- migraſſe, ac homines naturàâ infirmos ac fra- giles alicubi in Angelos mutatos quis diceret. T'anta nempe vis eſt, & efficacia fidei, ut ubicunque illa penetraverit, longum poſt ſe aliarum virtutum agmen trahat, & ex adverſo totam vitiorum ſobolem eliminet & extinguat. Quare bunc efectum Fides ubique non babeat. El tanta vis fidei, dicet nonnemo, cur illam non exerit, & laudatos illos effectus non ubique producit? Eſt namque videre homines in media luce Kvangelij, in ipſa Catholicæ ve- ritatis meridie cœæcorum in morem paſſim exer- rare à ſemita virtutis, & alterum ſuperalterum in abrupta ſcelerum ruere preæcipites; tam- etſi veritates fidei plerasque omnes optimè perſpectas habeant. Chriſtianos optimos cre- deres, ſi de fide diſſerentes audires, Ethni- cos, ſi eorum vitam attenderes. Ergo vei fides vera deficit occulto aliquo errore vitia- ta, vel fidei ſua vis & efficacia noſtra ætateé omnis deperiit, quemadmodum creata om- nia aboriſcuntur cum tempore. Imò verò, mi bone! grandis irrepſit er- ror mukorum fidei, quòd eam verbis tan- tùm;, non item operibus teneant. Grandis, inquam, in fide hic error eſt, non qui hæ- Tet* 20 PaAkRS I. CAPUT II. §. 2. reticum, ſed qui malum Catholicum faciat hæreticô ſæpe deteriorem. Nam qui hæreſi quapiam infectus eſt, quamprimùm verita- te convictus errorem ſuum dediſcit; mox vi- ctas dat manus, & operantem in ſe fidem o- peribus demonfſtrat. At hominem Catholi- cum omnibus fidei veritatibus jam imbutum quis corrigat, atque hunc ipſi eximat erro- rem? Quidquid nempe dixeris, ceu verba ſuſcipiet non majorem vim & energiam ha- bitura, quâm illa eadem, quibús ipſe jam a- bundat. Deplorata profectò hujusmodi ho- minis ſalus eſt, niſi ille ipſi potenter loquatur ad cor, qui ſolus ex lapidibus filios Abrahæ facere poteſt. Alioquin certè ex illorum in- felicium catalogo nunquam expungetur, qui videntes non vident, & audientes non audiunt, neque intelligunt: (e) Quorum ingens non modò è& vulgo Chriſtianorum numerus, ſed ad ipſum usque Sacrarium hæc cæcitas ſe dif- fundit. Vident nempe veritates fidei, & quaſi non vident; audiunt verba fidei, & non obaudiunt, ideoque ſapidè nunquam in- telligunt. Unde autem deplorandus hic error, & tam fatalis inactio fidei? dicam breviter: Non ex defectu ipfius fidei, quæ in ſe ſana & ſan- cta eſt; ſed ex culpa hominum, qua vim fi- dei enervant, ut quod poſſet ac deberet, in ipſis producere nequeat. Nempe fides ſine ope- ribus mortua eſt; (O) hinc operari non poteſt. Duo (eé) Math. 13. 13. () Jac. 2. 20. 1 ſorch Nines, glunt, an r inlent Mnd fce nin Ure don l Ale 1 uintnn h din lto⸗ Ueng en ſerte ndemun - ibidigein⸗ hybnoci Wlenterloguan flios Abre Uer lrnm in ADngennt ui manun nkut, hum ingens nan N Ounetis ſ A ckelesled intes eel, G Gerbi küei, 6 Gonngunt DE FIDE VIVA. 21 Duo quippe fidem vivam conſtituunt: Aſſenſus intellectůs, & motio voluntatis, non quidem illa pia tantùm motio, qua voluntas applicat intellectum ad credendum, ſed illa etiam motio voluntatis, qua movetur ad ap- plicationem aliarum potentiarum, & virium tam animi quàm corporis, ut quod credit intellectus, & approbat voluntas, reipſa de- ducat ad effectum. Quinam enim mota dici poteſt voluntas, ſi quod approbat, & agen- dum pronunciat, agere reipſa renuat? Lu- dere potius, quàâm fſeriò velle is dicitur, qui cùm poſſit, non facit quod vult, etſi dicat ſe velle. Revera ſolius voluntatis ſocordia eſt, quæ facit, ut fides de ſe efficax quaſi mortua jaceat, & opera fidei non producat. Quid autem proderit, Fratres mei! ſi ſidem quis di- cat ſe habere, opera autem non babeat ? nun- gquid poterit fides ſalvare eum? (g.)) Nonne & dœmones oredunt, & contremiſcunt? Ch) ſed quo fruétu? utpote in mala ſua voluntate ſemper immobiles & obſtinati. Interim ta- men credunt, & contremiſcunt; quibus a- deoque immobiliores nonnunquam ſunt ho- mines, qui quò plus ac ſeœpius fidei veritates legunt, audiunt, & intelligunt, eò reddun- tur inſenſibiliores; dum veneranda ac tre- menda fidei myſteria quaſi per familiaritatem nimiam apud ipſos tranſeunt in contemptum. Hinc tota illorum fides intra intellectum in- cluſa deliteſcit, nec unquam foris ſe prodit in „ Jac. 2. 14. () ſae. 2. 19. 22 PARS I. CAPUT II. §. 3. in opere. Et ſi quandoque ad horam videa- tur evigilare fides, & voluntas non nihil mo- veri, m animum expiant confeſſione, vel ad altaris Sacramenta accedunt; movetur a- liqualiter voluntas, ſed non permovetur eô- usque, ut efficaciter aggrediantur, quod vo- lunt. Sic quodammodo cum DEO ludunt, & nunc Ladunt, nunc ad hôram reſurgunt; dolent ſine compunctione, proponunt ſine fervore, confitentur ſine emendatione, quid- ni abſolvuntur ſine fructu? ſicque indies ma- gis magisque obdurantur frigida ac tepida cujusdam Religionis ſignificatione contenti; donec cum mortua ſua fide denique & ipſi moriantur. Terra enim ſæpe venientem ſüper ſe bibens imbrem, & generans berbam opportu- nam illis, d quibus colitur, accipit benedictio- nem à DEO. Proferens autem ſpinas ac tri- bulos reproba eſt, & maledicto proxima, cujus conſummatio in combuſtionem. (i) §. 3. Quomodo Fides viva acquiri & conſer- vari poſſtt. X Uid conſilij? quodnam huic malo reme- ☛N dium? dicam breviſſimè: Nallum aliud ſupereſt, niſi Bona Voluntas, quæ quia ſin- gulare DEl donum eſt, ab illo ardenti humi- lique prece petenda eſt, à quo eſt omne da- tum (?*) Hebr. 6. 7. & 8. men 1 Mvmd e oini in . nis co⸗ kei Ultunre n le ge 3 ng ef trmg trirk en emnſenn W d ln it D Ne, lpenn in nenline 77 8 fecheine⸗ 1) ſeiteins tiie tii Liengied itinni / hehmnlporn Lnht kulihr. ten aumn w t. gnuimn hi D E FIDE VIVA. 23 tum optimum, & donum perfectum. Hæc bona voluntas, ſi adſit homini, fidem nun- quam otioſam, minùs mortuam eſſe ſinet. Eſt namque bona voluntas, ut initio ſtatim diximus, certa & firma voluntas DEum nun- quam offendendi, quin potius ipſius Sancétif- ſimæ voluntati in omnibus obſequendi. Qui- nam igitur fides mortua eſſe poſſit in homi- ne illo, in quo vivit bona hæc voluntas? di- ctet tantummodo fides, quid prohibeat, quid præcipiat DEus; nec mora bona voluntas di- ctum factumque reddet. Nulla hic alia bonæ voluntati emergere poterit difficultas, niſi fortè iſta, quòd non clarè ſatis intelligat, quò ſe jubentis aut prohibentis DEl voluntas ex- tendat. Hinc exceſſu frequentiùs, quàm de- fectu peccat, ſi tamen peccat, qui nimia DEO parendi, ipſique placendi cupidine excedit. Hinc illa ſæpe piarum mentium anxietas, ſi vel umbram peccati alicubi apprehendant. At- tamen ſi verè ſint bonæ voluntatis, & alio- rum judicio ſuum promptè ſubmittant, ab hujusmodi turbelis citiùs ſe expediunt. Cæterùm hæc ipſa bona voluntas præci- puo ipſis adjumento eſt, tam fidei veritates, quàm DEl voluntatem in iis contentam pe- nitiùs cognoſcendi, dum namque lubenti ani- mo faciunt, quod ſciunt; ſuperno lumine illuſtrante plurima intelligunt; quæ alij neſci- unt. Incerta nempe & occulta ſapientiæ cœ- leſtis, quæ abſconduntur ab hujus mundi Sa- pientibus, revelantur bonæ voluntatis parvu- 24 PARS I. CAPUT II. §. 3. lis. Unde quæſo, tot ſimplicibus & idiotis; qui ſcholas nec à limine unquam fſalutârunt, tanta rerum Divinarum cognitio, quam do- Riſſimi quique mirarentur, niſi exinde, quòd modicum illud, quod de cognitione legis Di- vinæ acceperunt, mox dederunt ad uſuram; unde auctum ſemper fuit eorum talentum; & brevi plura didicerunt DEl voluntatem faciendo, quàm alij tota vita in ſcholis ſtu- dendo. Ita ſanès multò nobilior eſt illa do- drina, gqux deſurfſum eſt; gudm guæ laboriosè bumano acquiritur ingenio. () Arltque utinam hæc agendi, & agendo di- ſcendi methodus apud omnes, qui Chriſtia⸗ ni, ne dicam, Religioſi audiunt, paſſim ob- tineret; quàm ſubitò alia ubique foret rerum facies, & fide non modo vivâà, ſed & inſig- niter illuminatà quamplurimi pollerent, ſic nempe genuinos ſe in Schola (Thridi diſci- pulos probarent, ſi ad normam ſui Magiſtri; qui cœpit facere & docere, & ipfi incipe- rent facere & diſcere. Hodiedum nempe omnibus Chriſti diſcipulis evenit, quod duo- bus illis in Emaus euntibus, qui audiendo verbum DEI illuminati non ſunt;, faciendo illuminati ſunt. (1) Ibant hi cum ſuo Magi- ſtro, cum ipſo agebant;, loquebantur, & quod plus eſt, audiebant Divinam ejus do- ctrinam ab ore illius, & tamen oculi eorum tenebantur, ne eum agnoſcerent. (m)) Itâne Chri- 6 (£) Imit Chr. 1. 3. c. 31. () S. Greg. hom. 23. in Evang. () Luc. 24, 166 i⸗ ee en N Pnloe Eett gonm Pp li⸗ 1 = =— 1n n ini n uullir ni, , , uin Mie ne ſ6 Win l Einn mi poleren le hon Chnli d m Ill Mukth e, il ipe⸗ dedun venp Genn, Cod d I, ille dn in ſu 61 . 1, DE FIDE VIVA. 25 Chriſtum hi nunquam aſpexerint, quô⅛cum ita familiariter agebant toto illo itinere? Hoc quidem veroſimile non eſt. Viderunt haud dubiè externam hominis ſecum ambulantis fi- guram & ſpeciem; ſed oculi eorum teneban- tur, ne eum agnoſcerent eſſe Chriſtum. Tum primùm autem oculi eorum aperti ſunt; & quem viderunt anteà; cognoverunt etiam; quando ejus doctrinam, qua corda eorum ac- cenderat; per charitatis & hoſpitalitatis ob- ſequium redigendo ad praxin, dociles ſe di- ſcipulos facto ipio demonſtrarunt: .O! quot non modd laici; ſed etiam Cle- rici ac KReligioſi familiariter cum Chriſto a- gunt, ejus doctrinam frequenter audiunt; myjſteria fidei contemplantur; ipſumque San- ctitatis Magiſtrum non in effigie tantùm ; ſed reipſa in Sacramento altaris habent præ- ſentem: Et tamen oculi eorum tenentur; ne eum agnoſcant ſapida nimirum illa cognitio- ne; quæ cor eorum emolliat, & ad genero- ſam DEO perfectè ſerviendi reſolutionem permoveat. Quotidie Chriſtum in cruce pen- dentem,;, nudum „deſpectum; vulneratum, ſpinis coronatum, doloribus plenum aſpici- unt, evangelium Crucifizi lectitant; imò fidei veritates inde deductas docent alios; & quid interim ipſi? nimirum videntes non vident, & audientes non intelligunt, Chriſtum fanta Ppro ipſis paſſum ideò, ut & ipfſi ſequantur vVeſtigia ejus, & ſaltem modicum quid pro ipſo lubenti animo patiantur, atque ad ipfius Wient. Sanct. Comp. D imi- 26 PARS I. CAPUT II. §. 3. imitationem mores ſuos quadantenus compo- nant. Sed nihil minus. Viam crucis modis omnibus devitant, vanitatibus & voluptati- bus evanidis avidè inhiant; quid ſfui, aut mundi contemptus ſit, penitus ignorant; quæ muneris ſunt ac officij obiter, aut intentione parùm recta peragunt, & magnum ſe Præſti- tiſſe æſtimant, fi à gravioribus quibusdam vitiis ſe contineant; cæterà toti languidi & immortificati, absque fervore ac ſeria profi- ciendi, Deoque placendi voluntate ijdem ſem- per perſeverant. Imò non raro contingit, ut quò diutius & frequentius vi ſtatůs aut officij veritates Fidei legendo, meditando, alios in- ſtruendo tractent, eò ipſi reddantur inſenſi- biliores, ac fi hæc ad ipfſos nil perrtinerent. Idem nempe ipfſis uſuvenit, quod ſuis au- ditoribus evenire ſolet; qui dum vident do- Gorem ſuum aliter dicere, & aliter vivere; ejus verbis non magis ad virtutis amorem, o- diumque peccati moventur, quam ſi nihil di- ceret; dum plus ſemper fidei adhibent factis, quàâm dictis, utpote minus efficacibus ad per- ſuadendum. Denique jocari putant docto- rem, dum quod verbis aſſerit, exemplo re- fellir. Idem, inquam, ipſi doctori accidit, & quemadmodum ſcandalizat auditores, ſic & ſeipſum. Quia enim nihil eorum facit, quæ intelligit, dicit, legit, tractat; vis om- nis & energia fidei veritatibus deficit, & tanquam rebus ludicris denique ſine motu voluntatis mens afluetfcit. Luti = E = — =S =— S = = S Se= 4 nel Menint Uoeumn 1 UINII. UI DE FIDE VIVA. 27 Miumn Qui ergo alium doces, teipfſuum non doces; mn ene i i n) imô nec alios, nec teipſum dovebis un- *“ on quam, ni Priùs faciendo diſcas, quod doce- I id i re alios intendis. Ut autem facias, & faci- ne endo diſcas, minima illa veritatum fidei co- e inen gnitio ſufficit, eui ſub primam jam rationis N auroram capiendæ pares ſumus. Ex Parva uutbe ahm hac ſcintilla fidei grandis denique exardeſcet rnimi d ignis, ſi bona voluntas continuò, quæ ſcit; eri agendo flabellum adhibeat. Age tantùm quæ ſolumueiihnkr ſcis, & Ppotes agere; & mox aderit lumen uunwan gratiæ; ſi inſtanter roges, qua diſcas, quæ sltrgmki neſcis, & agas;, quæ ante non poteras. Uc Gülirco,en auteI agas alacriùs, ſæœpe artenteè rerogita, Inddnri omnes, quas néôſti, fidei veritates omnibus nmeen aliis, quæ ſenſu percipis, eſſe longè certio- ſenn, tdn res, utpote ab eo revelatas, qui veritas ipſa imd eſt, quæ nec fallere poteſt, neque falli. Sic ,A dernee fides Viva nutritur; & quotidiano incremen- fnsmmme to augeſcit & creſcit usque ad perfectum Gumitiild præſertim ſi caſtus ille timor Domini in Scri- Gedhfenikt Pturis tantopere laudatus, de quo mox Pplu- hahu ra, vires quoque ſuas contribuat. en Pum iu 1, Ann CATPUTI IIII. TIMOKRE DEI. Hore etſi doné fidei illuſtratus, ac bong D 2 volun- rrrrrrr õ (2) Rom. 2ꝛ. 21. 28 PARS I. CAPUT III. voluntate præditus DEO ſerviendi, ejusque voluntati in omnibus obſequendi conceperit propoſitum; attamen cùm natur ſit fragilis & mutabilis, & ad malum pronus ab adole- ſcentia ſua, theſaurum geſtat in vaſe fictili, quod vel per oblivionem, vel incuriam faci- lè alicubi impingere, & frangi poteſt. Tot enim in hac vita indies occurrunt obſtacula ſa- lutis, fraudes inimici, irritamenta peccati; ut niſi homo in fronte & occipitio oculos gerat, facilè vel tædio laboris, vel amore commo- ditatis propriæ, vel illicita aliqua delectatio- ne à recto tramite abduci, & in peccata du- dum damnata relabi poſſit, ut non fruſtrâà A- poſtolus: Qui ſRat, videat ne cadat. (a) Mo- nitore igitur & pædagogo, qui ſemper ad la- tus ſit, & in tempore aurem vellat, oppidò indiget; præſertim ſi virtus adhuc ſit tenera, & non ita pridem priſtinæ vivendi licentiæ nuntius ſit remiſſus. Monitor iſte ac pœda- gogus alius non eſt, quàm Timor DEl ſan- tus omnibus ad ſolidam vitæ Sanctimoniam aſpirantibus tam impensè commendatus. Si non in timore DEI tenueris te inſtanter, citò ſub- ventetur domus tua, Spiritûs Sancti monitum eſt. (?) Quemadmodum enim domus ſine ſo- lido fundamento, ſic virtus ſine timore DElI ruinæ proxima eſt. Certè Ss. Legislator no- ſter, humilitatem, quæ omnis ſanctitatis fun- dus eſt, ante omnia timori DEl vult eſſe in- nixam, cùm dicit: Primus bumilitatis gradus ℳo, C) I. Cor. 10 12. () Eccli. 27. 4. Wotlorn 70 4 A I tmieni, 6 Mgenli ane Lanumnltſe 8 Ceurnininei ErHämenapern Neplid balle⸗ Iel amore oon enn lgn cekeke cGin an 1 ur von fule tralt /4) 0, gikenperid ren elnt, opne Ns adlue ſlenn⸗ e iendl lemt Minr ileer rl n Toor Kn Gur Anchwodi COANENIRe einttnten et rts Noci munn Reninimuit 8Rrnmere Slaöon . rc Riu r u niitrußt W „ lll 1 ,e neſ —— — DE TIMORE DEI. 29 ℳ, ſi timorem DEI'ante oculos ponens oblivio- nem omnium fugiat: (c) Ex defectu namque timoris DEl naſcitur veritatum fidei oblivio, ex hac oblivione ſüboritur tepor & negligen- tia, ex hac pullulant malæ cogitationes & de- ſideria, hæc comitantur deleéëtationes illicitæ, & his tandem voluntas in transverſum agi- tur, & trahitur in peccatum. Ergo ut obli⸗ vionem omnium homo evitet, indiget mo- nitore continuo Timore DEI. §. 1. Qualis eſſè debeat timor DEI. DEus eâdem neceſſitate, qua diligit ſeipſum odit peccatum. Huic veritati dœmones ipſos teſtimonium perhibentes aliquando au- divit S. Birgitta verbis ſat terribilibus; dum animam quamdam ob ſua ſcelera orco dig- nam ſibi eripi querulabantur: Si ereatura 1l- La, dicebant, quam maximè diligis (nempe Virgo quæ DEum genuit, & nunquam of- fendit) peccaſet mortaliter, ac ſine Divina contritione fuiſſet mortua; cælum nunqguam ob. tinuiſſet, ſed nobiſeum eruciaretur in inferno: Adeò tu duſtitiam diligis, (d) & odis pec- catum. Cùm etenim DEus ſit ſummum, & omne bonum, puriſſima lux, pulchritudo in- finita, & ſanctitas ac perfectio ipſa; peccatum verò malorum omnium maximum, obtene- D 3 bra- (7) 5. Reg. c. 7. (à) Bloſ. Monil. Spir. c. 1. — 30 PARS I. CAPUT III. S. I., bratio, corruptio, & fœditas prorſus obe- minanda, quid mirum ſi DEO odio ſunt im- pius & impietas ejus. (e) Quis igitur non timeat, qui tot inter pec- candi pericula, & mille hoſtium inſidias, fra- giſis ipſe & infirmus, & ad omne malum ab adoleſcentia ſua pronus verfſatur continuò, lucidiſſimo interim Divinitatis oculo ipſum ubique obſervante, & non sctiones ſolùm ex- ternas, ſed intimas quoque mentis latebras, & cogitationum receſſus penitiſſimè perſcru- tante. Annon meritò ſibi quisque dictum pu- tet illud Apoſtoli: Cum metu & tremore ve- Zram ſalutem aperamini. (Y) Sanè timor iſte non eſt panicus. Viri ſolidifſimæ ſanctitatis, & columnæ Eccleſiæ trepidàrunt, & arundo fragilis, quæ ab omni vento agitatur, & le- vi impulſu frangitur, cur non timeat? Quis det talem eos habere mentem, ut timeant me, &' ouſtodiant mandata mea, (g) dicebat olim Moyſi DEus, & eadem hodiéque DElI vo- luntas eſt, ut timeatur ab omnibus; quando- quidem initium ſaptentiæ timor Domini, & hoc ſine timore nulla virtus agit radices, ut- cunque ſibi blandiatur homo de cjusdem pro- fectu: Nam qui timorem DE!I poſtponit, diu Rare in bono non valebit, (b) Sed amabo! quid times, dum DEum ti- mes? DEus ipſa bonitas nil in ſe habet, quod timeatur. Bonum quippe non timetur; ob- jectum — — — (e) Sap 14 9. (†) Thil. z. 12. (g) Deut. 5 22. (S, imit. Chr. 1. 1. c. 24. 7 Ale nMe Nelin Ubben lelet . Unes in Nre, ls — h are tdrigt⸗ . 8 ramn contn Non ckoneſ oge penii incn peniriline et line chin 1mntn ffenun /mnd lmor Cidline ſncltt Picirunt, Cerun emd ultnnn r von inet/0 Iten, t ient /, , OYr Ule odegne l Domcbes; uene tinne Donuni Nelol Uimnetul, IN Wumirlcig AKae Meln Glalninh geld g. DE TIMORE DEI. 31 jectum timoris non niſi malum eſt. Timeo, inquis, quia homo peccator ſum, & tot in- ter peccandi pericula, ubi omnia plena ſunt laqueis, verſor continud. Ergo peccatum times? bene, optimè. Sed dicito mihi: quid in peccato times? culpam, an peœnam? vel ut clarius loquar: Timésne injuriam & offenſam, quam tu DEO infers peccando? an verò pœnam & ſupplicium, quod tibi pec- canti inferet DEus? Utrumque, ais, timeo, quia utrumque grave malum eſt. Sed quid- nam horum magis times? quid hæſitas? edi- cito, quid intus in animo ſentias. Malum culpæ, dicis, utique majus malum eſt, & cauſa alterius, ergo magis timendum. Re- tè ſanè. At verò ſi hæc tibi verba non in ore, ſed in corde naſcuntur, & ita ſentis, ut loqueris, unum adhuc abs te verbum pe- to: Quid, ſi pœna metuenda non eſſet, & offenſam ſuam DEus punire aut non vellet, aut non valeret, adhucdum malum culpæ ſic timeres? hic tibi rigent capilli, & quid dicas, forſitan ignoras, tametſi quid intus ſentias, ignorare non poſſis. Ego interim te tacente loquar. Si ideò duntaxat times quia culpam pœna premit, & ſi abeſſet pœna, culpam non timeres; malè times, imò bis ſeérviliter times. „ Hoc ti- „ more, ait Auguſtinus (1) ipſa voluntate , Feus es, qui vis facere, quod non licet fie- „ ri; ſed ideò non facis, quia impunè non D 4 2 P (2) S. Aug. Epiſt, 144. 32 PAERS I. CAPUT III. §. 1. „ poteſt fieri. Nam quantùm in te eſt „ malles non eſſe juſtitiam peccata prohi- „ bentem atque punientem. Qui ſic gehen- „ nam metuit, non peccare metuit, ſed ar- „ dere. „ Quamvis enim timor aliqualiter ſervilis, quo ſimpliciter pœna timetur, ma- lus non ſit, & charitati aditum non præclu- dat, quin imò eidem ſternat viam, & paret ingrefſum, quatenus ipſo etiam Auguſtino te- ſte, inſtar acs ferrei ſervit ad aurea argen.- teâque fila inducenda: Attamen timor, uti vocant, ſerviliter ſervilis, tum in ſe ipſo vi- tioſus eſt, tum ad virtutem nil prorſus facit, niſi quod voluntatem peccandi, quam vivam ſemper retinet, ab actu externo non nihil co- hibeat. Aliud namque eſt, dicere: peccare deſino, quia pœnam timeo peccato debitam; & aliud, dicere: Ideò ſolùm peccare deſino, quia pœna mihi timenda eſt. Primus timor honeſtus eſt, non alter, qui reipſa idem di- cit, atque, ſi pæna non eſſet, offenſam DEl non curarem., Appage hunc timorem: Hic non eſt timor ille ſanctus, qui odit malum, & evbpekit bececatam. Ee Verus & perfectus timor DEl vel ab amo- re naſcitur; vel generat amorem. Timor DEI initium dilectionis; (1) aut ſi mavis di- cere: Amor initialis en ille nempe timor, qui offenſam DEl plus timet, quàm pœnam, erſi pœnam ſimul timeat. Hic eſt ille timor filialis, quo DEum timemus ex amore, & Don (4) Eccl. 1. 27. (7) Eccl. 25. 16. wunt Clrone 1 en ne ſe dwot, gen n i henn Mnn, Cunrla TAn nple⸗ Iu Mon n an en Eem I e oenm infimn nd e unen inn Emminb i nlligfi Cndl, Ouum vinen Memo non nii g⸗ lhGiere: ene erego ihnm; Iun ecelecelio, et. Düm unor eil n d let, ofenin D ne ünoren: H ditet nulmn ) norAt (Ul nitl DE TIMORE DEI. 33 non amamus ex timore. Hoc timore bona voluntas animatur, & ne langueſcat identi- dem monetur & excitatur. Non eſt dejectus hic timor, & nimiùm Pavidus; ſolicitus ta- men & induſtrius, ac fiduciâ in DEl adju- torio plenus. Ad hunc igitur timorem obti- nendum, & perpetim conſervandum media nonnulla juvat ſubjungere. 5 Timor DEl ex conſideratione gravitatis beccati. UT horror peccati, qui proprius ſancti ti- O moris index eſt, concipiatur in animo ta- lis, qui vel umbram peccati expaveſcat; ſat fuerit ipſius peccati indolem & naturam pe- nitius non nihil inſpexiſſe. Eſt ergo pecca- tum prævaricatio legis æternæ, & cœleſtium inobedientia mandatorum. Eſt injuria & of- fenſa ſupremæ Majeſtatis, & rebellio adver- ſus juſtiſſimam ipſius voluntatem. Eſt pri- vatio gratiæ, & amicitiæ Diyinæ perditio, at- que inſimul omnium, quæ virtutum actibus tota vita collegerat, meritorum. Eſtinductio reatús pœnæ æternæ cum apoſtatis Angelis in inferno ſubeundæ. Eſt denique malum certa ratione infinitum; nec creatura ulla, nec ip- ſe DEus tantum malum inferre poteſt homi- ni, quantum ſibi ipſemet infert peccando. . Quis igitur, cui vel mica ſalis, vel ſcintil- D 5 la 34 PARS I. CAPUT III. §. 2. la charitatis ſupereſt, monſtrum tam enerme, horrendum, ingens vel eminus viſum non toto corde exhorreſcat? Annon vel ſolo hoc nomine, quòd animam pulcherrima DEl ima- gine inſignitam tam fœdè deturpet, & ex An- gelo paradyſi diabolum infernalem, Deique inimicum efficiat, etiamſi longam illam ma- lorum caudam, pœnarum nempe temporali- um & æternarum poſt ſe non traheret? an- non ſat pœnarum eſſet, peccaſſe? Quid agis, 6! miſer, dum peccato con- ſentis? ergéne ut perverſæ tuæ voluntati, inſanæque cupidini ad horam ſatisfacias, tot malorum Iliadem ſponte tibi accerſes? Vix concipitur peccatum, jam pœna præſtè eſt, & hominem ulciſcuntur propria facta. Do- meſticus ille alaſtor, mala conſcientia, crude- liſſimi inſtar tortoris continuò lancinat men- tem, nec unquam quieſcit rodens ille vermis; ſed in mediis lætitiis vellicat, arguit, clamat: Quid feciſti? Quàm miſera hæc vita eſt ipsâ morte triſtior, vivere in peccato, hoc eſt, in odio DElI, ſub demonum poteſtate? Et quid demum de te fiet poſt mortem, quando anima à corpore mille inter anguſtias avulſa, dum ad ſuum redire deberet princi- pium, pondere peccati depreſſa detrudetur in miſeriarum abyſſum à DEO, ejusque Sanctiſ- ſima Matre derelcka, à Sanctorum & bono- rum omnium contfortio perpetuò extorris. Quia enim peccando te ſponte à DEO tuo avertiſti, nec unquam ſeriò poſthac conver- ti⸗ Unig te bri e um M e N K Nant Nalnet, nun Cport Dentn eherpe Ungtn Unpen Noen ulrkn un ſte mepud Pennr! Pereal , n Pecenoeg erie mur rolnngt Wnmn rigftig ibi eetſes npens prelhe Droprin ſkt. nconſientt, end hnd Hncint ne todeileſens, , Arul, tnet 1 hee n ck ins erend, or el DE TIMORE DEI. 35 tiſt; æquum eſt, ut à te ſe DEus tunc aver- tat. Necdum ſatis. Ad pœnam damni æ- ternùm irreparabilis, pœna quoque ſenſus emnes vitæ hujus pœnas immensùm exce- dens adijcitur. Ardebis igne illo tartareo cru- ciandus ſemper, comburendus nunquam, & Jumus tormentorum tuorum aſcendet in ſocula ſwaculorum: (Mm) Nec apparens ſpes alicujus remiſſionis aut ſolatij unquam tibi affulgebir. Et tum demum ex gravitate pœnæ, peccati ſeu culpæ gravitatem heu! ſerò nimis agno- ſces. Sed quam ſenſibiles ſunt plerique homi- num ad pœnam quamvis corporalem, ut ſo- la etiam ejusdem recordatio horrorem ipfis incutiat; tam inſenſibiles funt nonnunquam ad pœnas illas, quas fides ipfis ut peccati pe- diſſequas proponit, ideò duntaxat, quod ſen- ſu corporeo nullum earum capiant experi- mentum. Si namque pœna culpam preſſo ſemper pede ſtatim inſequeretur, & cogeren- tur aliquatenus ſentire, quod fides commina- tur peccanti; nemo ſanè tantæ foret audaciæ, ut ullo unquam peccato ſemet obſtringeret: Modò autem quia non profertur citò contra malos ſententia, absque timore ullo Rhlij bomi- num perpetrant mala. (n) Ergo fides tan- tůùm apud te non valeat, ut ſuppleat ſenſuum vices? Annon illud multò certius, quod fi- de Divina credimus, quàm quod ſenſibus ex- Perimur? ſenſus falli poſſunt, non fides. Se- ria — — (m) Apoc. 14. TI e) Ecc le. 8. 11. 1 36 PARS JI. CAPUT III. §. 2. ria itaque & attenta veritatum fidei rumina- tio dormientem, & ſemimortuam fidem ex- citet; & haud dubiè ſanctus ille timor Domi- ni, & horror peccati ſoliditatem acquiret nul- la unquam peccati illecebrà emolliendam. Cæterùm caſtus DEl timor peccata non tantùm gravia, ſeu lethalia, ſed minima eti- am & venialia deliberata excludit. Licèt e- nim vitam animæ iſta non aufferant, nec gra- viores illas pœnas ſe ſolis inducant; vires ta- men animæ enervant, & neglecéta ſenſim ad mortalia diſponunt. Certè peccata etiam ve- nialia tantùm ſunt offenſa DElI, ipſiusque San- ctitati magnopere diſplicent: Ut adeoque af- fectus permanens venialium aliud non fit, quàm perpetua DEO diſplicendi voluntas, quæ haud dubiè bonæ voluntati è& diametro opponitur, neque cum propoſito tendendi ad perfectionem concordari poteſt. Id quod Sacer Eccleſiaſtes bella ſimilitudine exprefſſit: Muſeæ morientes, inquit, perdunt ſuavitatem unguenti. o) Si Mufcæ ſolùm obiter deli- bent, & mox avalent, nihil nocent unguento, niſi quòd modicam illam portionem ſecum a- ſportent. At ſi unguento diutius inſident, & ſubmerſæ demum eidem immoriuntur, to- tum reddunt inſipidum. Ita prorſus pecca- ta venialia, ſi fortuitò contingant, & pœniten- tià mox deleantur, bonæ voluntati parùm ad- modum detrimenti afferunt; at verdò ſi diuti- us in animo hæreant, & affectui immoren- tur, (o) Eccle. 10. 21. bon⸗ gn l ſehet gle folal uN 0memore lanbrsſ Urterobt Nut — enn un Ennmn ſe n 3 umnn en⸗ itllein Alen gliegn Mianleneen, at Uht i⸗ Derelt, Uhtk 6cneint, Fng, 1 erſech ſnlin 1 Peceati ertinn ir U, iogree 1: Ukceoglen n Aud don t dleenei polums, luntti (umenn hropolto kelhac ipotel. Igo Uindme ennlt: rinnt /lntten Clln obier e⸗ OCent unguend otüonenſetun: Gonmsinücen, 1 Wmoruet, ln pois gar indun Epeener Uuneine edld Uul. Gecn woon II — — DE TIMORE DEI. 37 tur, bonæ voluntatis ſinceritatem eatenus de- perdunt, ut jam non tam ſuaviter & affectuo- sè, quod ſonat, ſentiat, & ſit quod dicitur, videlicet DEum nunquam offendendi, ipfius- que voluntati in omnibus obſequendi certa ic firma voluntas. d. 3z. Timor DEI ex noviſſmorum memoria. FRaudum ac deceptionum omnium, quibus * dœmonis aſtutia hominibus imponit, faci- lè prima maximéque pernicioſa eſt, mortis & eorum, quæ mortem ſequuntur, oblivio. Per hanc certè & non aliam portam mors intravit in mundum, dum callidus ſerpens mulieri ante omnia perſuaſit, ipſi moriendum non eſſe: Mequaquam morte moriemini; („½) nul- lum poin haberet metum mortis, nec de ea cogitaret quidem. Hac impoſtura etiamnum utitur ſtygius veterator, atque oblivione mor- tis idem prorſus, quod falſa illa perſuaſione obtinet; dum innumeram fatuorum multitu- dinem per hanc in fraudem agit, ut absque metu mortis, & noviſſimorum memoria in diem ſecuri vivant, & miſerandæ illius ſortis immemores, quæ brevi eos excipiet, cupi- ditatibus ſuis frena laxent Sancti Timoris DEl pariter obliti. Non fruſtrà igitur nobis inclamat Scriptu- ra: (7) Gen. 3. 4. 2 38 PARS I. CAPUT III. §. 3. ra: Memorare noviſſima tua, & in aternumm non peccabis. (g) Nec facilè aliud efficacius conſtantis timoris DElI medium, incipienti- bus præſertim, ſuppeditari poterit, quaàm fre- quens, ſi non continua mortis, & quæ eam ſequuntur, memoria. Hoc nomine Alexan- drinus ille Patriarcha Theophilùs jam morti proximus Arſenium Abbatem beatum dixit: Beatus eés tu, Arſèni! qui banc boram ante o- culos ſemper babuiſti. (r) M Ergo bominibus ſtatutum eſt ſemel mori; poſt hac autem judicium, (Q) absque eo, quòd tempus & hora ipſis ſit manifeſta. Mors cer- ta, hora incerta. Hoc interim ſciunt omnes, vitæ ſuæ tempus admodàùm breve eſſe, æter- nitatem verò; ad quam ipfis in morte tran- ſeundum, finem non habituram; & quod in iſta id duntaxat meſſuri ſint, quod modò be- ne vel malè ſeminaverint, ex eo nempe vitæ vel mortis, pœnæ vel prœmij fructum colle- turi. Et quod caput eſt, in itinere hoc tam periculoſo non vult DEus hominem certò ſci- re, utrùm odio vel amore dignus ſit; ut hæc incertitudo homini rationis compoti, ſuæque ſalutis ſtudioſo continuò ineitamento ſit, totis viribus gratiam ac amicitiam futuri Judicis conſectandi. Certa ulterius veritas eſt, moribundis ma- Xxima & graviſſima ex dœmonum infeſtatione inſtare pericula; cùm illud ſit punctum tem- poris, in quo totius vitæ proceſſus per de- L cre- (o9) Eccli 7, 40. (r) V. Pb. 1. 5. c. 3. (6) Hebr. 9. 27. l “ Cn ! SGorun dreer erenn huen, mtalie n . 1 Ein⸗ ber 4 1. N ln All ßen . nt . Mere Uns Netmine de e enan , he 4 NM oyen Ute 7 tin / Mehle eh,l Unkela. NMonsc a Eninſcumtonmn nbrere ele, ls n more mn unmm; Eot 1, rod nohe eleo venpe nj fudhmonle iniüterhortan oninen cettdſ gngirynke NNd, r tumenl eöan And ,l ncumti e neli 0 ud ilegt N lb en htegnn e Nis en nort 6 0. 6 . DE TIMORE DEI. 39 éretoriam vitæ vel mortis æternæ ſententiam finitur. Inde eſt, quèòd hoſtes tartarei, ut primùm ex indiciis advertunt, hominem fini ſuo eſſe proximum, omni ſua aſtutia & ma- litis ſe obarment, ut infirmum ac viribus pro- pe jam deſtitutum uno impetu invadant, & propellant ad interitum, eò quidem verocius, quò certius agnoſcunt, breve eſſe tempus re- ſiduum, à quo tota pendet hominis æterni- tas. Illuc ergo fortiſſimam impreſſionem faci- unt, ubi norunt, infirmum eſſe debiliorem. Iis, qui nimio præſentis viteæ amore tenen- tur, perſuadere ſatagunt; res ſuas tam pe- riculoſas non eſſe; & arte aliqua efficiunt, ne ab alio quopiam periculi ſui admoneantur. Iis qui in uſu Sacramentorum fuèêre negligentio- res, novum teporem inijciunt, ut longiori dila- tione Sacramentorum vel improviſi decedant, vel absque diſpoſitione condignâ, Sacra ex- trema accipiant. Alios intempeſtivâ verecun- dia afficiunt, ne in Sacro tribunali de omni- bus ſincerè ſe accuſent: Alios temporalium diſpoſitione diſtrahunt, ſuæque animæ red- dunt immemores: Aliis, præſertim avaris & carnalibus, paſſionum ſuarum objecta magna vi obtrudunt, ut quod in vita ſua tam perdi- tè dilexerunt, ne quidem in morte ex animo reſpuant; ſicque veterum paſſionum & mala- rum conſuetudinum ſubſidio, tanquam pro- priis armis; hominem invadunt. Quot nem- pe peccata in vita quis commiſit, quot vitio- ſos 40 PARS I. CAPUT III. §. 3. ſos habitus contraxit; tot contra ſe arma mi⸗- niſtravit hoſtibus, quibus in hora illa terribi- li ipſum oppugnent;, atque ingentes ipſi tene- bras excitent, ne Divinis inſpirationibus au- ſcultare; & vero ſupernaturali dolore DEO reconciliari valeat. Cumprimis verò omnes eò nervos tenebriones iſti intendunt, ut mo- ribundo peccata ſua, illa etiam quæ levia pu- tabat, exaggerent, juſtitiæque Divinæ ſeve- ritatem attollant; quatenus abjeéta ſpe veniæ in deſperationis barathrum miſêrum detru- dant, optimè gnari, nullum homini in extre- mo illo articulo virtutis actum æquè eſſe ne- ceſſarium, ac humilem in DEl bonitate,; & Chriſti meritis fiduciam: Quuis ergo non videat, quot & quantà homini in hora illa tremenda inſtent pericula; & quot animæ pereant in extremis, quando nempe uti merita; ſic & peccata anteactæ vi- tæ operari incipiunt. Quis hæc ſeriò cogi- tans non côrdetenus timeat, & vero peccati horrore animitus concutiatur? Revera; t frequentiùs de morte tua, qudm de longitudine vitæ cogitares, non dubium, quin ferventius te emendares. (t) Haud dificulter omnibus mun- di vanitatibus, & affectibus inordinatis æ&ter- num valediceres; ſi ſupremi illius vale, quo notis & amicis, rebus tuis omnibus, toti mun- do, tuõque corpori ſimul dicturus es, recor- dareris frequentius; imò & horæ illius, quan- do corpus tuum jam emortuum familiarés tui ceu (“) Imit. Chr. I. I. c. 21. 4 in 4 Cuimocn en, 1 Nodt Vecbvocrun ud G ern Mle 16. Jn Olnlilch rn Ais i is, epe 1 1 ad edn en te ke poncen le inni e Unn eeren RAa. Re n ben/ enseheck heri Inn Mtun En lum hominin en n eilh elen Del oniue, 41) gor Gi dn illent ere n ennens, gund Peconn Meite i⸗ i bee hni g A1, A ei gecer imm! Neen;, in le lngtuin mn ſin kunin Soneronobun⸗ drs notnnett keial Ius , lol rid oeisl . uuns DE TIMORE DEI. 41 ceu putidum cadaver abhorrere, & ut ſub ter- ra quantocius abſcondatur, omnia parare in- dpient, tamdiu tui recordaturi, quamdiu modò tu ipſe defunctorum memor es. Ap- precabuntur pro more tibi requiem æternam, nec aliud quidquam à plerisque expectes. Et quid interim anima tua? Poſt hac autem judicium, inquit Apoſto- lus. Statim ergo à morte ſiſteris ad tribunal omniſcij & æquiſſimi Judicis exactiſſimam de tota tua vita redditurus rationem, nemoque allus, niſi bonæ ac malæ tuæ actiones illuc ti- bi comes ibit: Ecce! bomo, & opera ejus audietur ibi. Hæc talenta, hæc dona natu- r& & gratiæ, hæc media & ſubſidia ſaluns accepiſti: & hæc & iſta malefacta Creatori, ac Redemptori tuo reddidiſti. Nec peccata tantùm, ſed juſtitias quoque, quas habere te putas, expender Jjudex, & exactè trutinabit, an recta ſemper fuerit tua intentio, an debi- tæ circumſtantiæ ubique obſervatæ? Heu I quid tunc ſenties, quomodo trepidabis tepi- de ac negligens homuncio! qui non poteris reſpondere unum pro mille: quò fugies à fa- cie irati Judicis? quomodo tibi cordi erit; cum decretoriam ſententiam pro tora æterni- tate, heu! æternitate, duraturam in te pro- nuntiabit. Quid tunc feciſſe voles? & quid non feciſſe? Ergo nunc age, nunc time, & taliter vive, qualis optas inveniri in morte, & in horrendo illo poſt mortem judicio. Quem ſeria mortis, judicij, æternitatisque ient. Saunct. Comp. E me- 42² PARS I. CAPUT III. §. 4. memoria ad horrorem peccati, ſolidumque DEl timorem non excitat; planè non dor- mit, ſed mortuus eſt. Timor ex continua DEI praſentia. UT ea, quæ hactenus obtinendi & conſervan- di timoris DEl media ſuppeditavimus, in compendio reddamus, continuam DElI præ- ſentiam ceu colophonem addimus. Hoc me- dium, inſtar omnium, timorem DEl reveren- tialem & filialem mirum in modum fovet & nutrit; ut qui eo rectè utitur, non modò peccati horrorem, ſed etiam amorem virtu- tis, Deoque placendi ſtudium magna cum a- nimi voluptate, & majori adhuc ſpirituali profectu valeat conſervare. Conſiſtit ergo hoc medium in attenta vi- vâque omnipræſentiæ DEl apprehenſione, qua idem quodammodo ſenſibus internis re- præſentamus, quod fide certum eſſe credi- mus. DEum ubique eſſe præſentem, tam certum eſt, quàm eſſe DEum. Si foret locus, ubi DEus non eſt, eſſet quid creatum ſine in- fluxu Creatoris ſaltem conſervativo: qui cum ab eſſentia Divina ſit inſeparabilis, neceſſariè ubicunque creatura, ibi & DEum eſſe neceſ- ſe eſt, & quidem ùt Scholæ loquuntur: En- ter, potenter, præſenter. Sicut avis, quo- cunque volet, aérem tamen nunquam exibit: ſic 4dkennm et n W, e/r Cemon- Prunlocor s, coe R lüptek Unore un . Dn biren Penn r Ler, amare u profeck llchz e cies, 6 inline, Umilofon l Weoglien . n1 tumn M Cohthencddine Eniſpelinin, rnem De 1 macdimg Hoen Inorenblreren nin modhin dore Minr, non m. Etan mmorenn ur dum mugn en ſoi Wne Hiim Neciun in enn N DLl pperenion eontbes iterob DE TIMORE DEI. 43 ſic creatura, quocunque concedat, DEum ſemper inveniet præſentem : S& daſeendero in cæœlum, tu illie es ; ſe deſcendero in infernum; ades. (u4) Quemadmodum verò DEum, ubicunque demum locorum ſimus, nobis præſentem cre- dimus; ita pariter in nobis ipfis, id eſt, in corpore & anima; adeoque in intimo cordis noſtri præſentem eſſe indubitata fide tenemus, utpote qui influxu continuo ipſum, quod ſu- mus & poſſumus, in nobis cauſat & conſer- vat; ut proinde magis in DEO nobis præſen- te ſimus, quâm in nobis ipfſis: In ipſo enim vivimus, movemur, & ſumus. Quæ cùm ita ſint, quantam nobis verita- tis hujus memoria reverentiam erga DEum conciliare debet, quem licèt oculo corporeo non videamus, mentis tamen ac fidei intuitu nobis tam propinquum continuèò intuemur. Sive ergo DEum àùt noſtrum Judicem ac Do- minum, ſive ùͤt Redemptorem ac benignilſſi⸗ mum Patrem conſideremus; frequens & at- tfenta ejus præſentiæ conſideratio omnium, quæ ipfſi diſplicent, horrorem, & quæ pla- cent, amorem nobis inſtillet neceſſe eſt. Ma- gna profectò homini bene agendi neceſſitas eſt indicta, cùm ante oculos ſemper agat il- lius Judicis, qui non facta ſolùàm, ſed & co- gitata intimè ac penitiſſimè perſpicit. Tune coram illo volvas in animo, quod coram ho- mine eloqui erubeſceres? aut in oculis ipfſius C 2 faci- (2) Pf. 138, 8. 44 PARS I. CAPUT III. §. 4. facias, quod in honeſti viri præſentia facere for- midares? Vix inter homines etiam ſceleratiſſi- mos tam impudentem reperies, qui in Judicis hominis ſeveri ac potentis præſentia leges ipfi- us violare auſit: & DEO omnipotenti ac omni- um juſtiſſimo Judici minor habeatur reveren- tia ? Meritò ſibi quisque identidem illa Eliæ verba inculcet: Eivit Dominus DEus, in cujus conſpectu ſto, (X) & ego reverentiæ & obe- dientiæ tot nominibus ipſi debitæ oblitus ea faciam, quibus ipſum offenſum iri certò ſcio? Vix erit, qui eò proterviæ deveniat, ſi vivam DElI præſeêntis memoriam ex animo ſuo nun- quam dimittat. Quemadmodum enim Mini- ſtri ac ſervi Imperatoris (dicebat Abbas Se- rapion) in ipſius conſpectu nec ad dexteram nec ad ſiniſtram ſe vertunt; ſic homo ſtans in conſpectu DEl in ipfius timore ſemper ſe con- rinet, nec cauſam habet timendi demonum in ſidias. Noſtra certè ætate inſigne firmandæ huic veritati exemplum edidit quiſpiam nobilis, & quidem miles. Hic dum annis pluribus in ar- mata militia exactis ad extrema deductus ge- nerali de tota ſua vita exomologeſi animum expiaret, nec ullius tamen peccati lethalis ſe reum daret; confeſſario rem inſolitam in mi- lite, & quidem honorato, miranti ingenuè faſſus eſt: Se à puero hanc de DEl præſen- tia veritatem tam altùm impreſſiſſe animo, ut hujus unius ſubſidiò tot inter peccandi occa- ſio- () 3. Keg. 17. I. es nr ki 1 ele: N tery ftn 14 Mten S untun WNnonN Gion bar Pelempes erarnen n doet Dinnen MWlunnt een onen lsſ Ereen Kcnnl Conkuabn Cerk hoort, Omminr ie Cuan leer Uticoen n Ciones al Neceſein Uunbus ha l nns p uſeken⸗ iigunne, eln Wng enitken elheinlse Endricz glin zupretmutgg Wmhgtniern Dummn r i oterelnik P ebire Cüin fenüminarl ecenenir, iin menr inmo hon Crodum erin N (dibebet Abby n wec d eren N, ne homo ſn inorelenperkan imeodl Cemonn . 4 love frmmce hi llzunm aoh Urs Durddosn Arenn Dlln Aonde ui — en edenl h P oteninlenn io, MI Nt ireceDDr. DE TIMORE DEI. 45 ſiones & pericula ſemper victor evaſerit. Po- terat felix hic miles cum Davide ex ſententia dicere: Providebam Dominum in conſpectu meo ſemper, gquontam d dertris eſt mibi, ne com- movear. (J9 Si tantùm poteſt DEI Judicis ac Domini, uid non poterit DEl Redemptoris, ac aman- tiſſimi Patris præſentis memoria? Licèt enim Redemptoris noſtri humanitas, niſi in altaris Sacramento corporaliter nobis præſens non ſit; hoc tamen non minus certum eſt, ipfius Divinitatem eo, quo ante diximus modo, eſſe nobis intimè præſentem; atque ejusdem eti- am humanitatem è ſummo cœlorum nos iden- tidem intueri, ut adeoque in effectu idem prorfus ſit, ac ſi corpore etiam ubique no- bis præſens adeſſet. Nec proin vana fictio eſt, ſi dulciſſimum noſtrum Redemptorem in Sacra ſua humanitate, quacunque demum pla- cuerit figura, nobis imaginemur præſentem, omniãâque ſic comparati agamus, ac ſi nobis- cum ille verſaretur, ſuoque exemplo ad imi- tationem nos provocaret; ut hac ratione a- ctiones noſtræ omnes, adeoque eæ etiam, quæ de ſe indifferentes nulliusque forent valo- ris, in ipſius conſortio, ac ipfius ſanctiſſimis aéctionibus bona intentione unitæ dignæ eva- dant, quas Patri ſuo æterno, ceu fructus Sa- cræ ſuæ humanitatis offerat præmio inæſtima- bili aliquando remunerandas. Sic nempe il- lud Apoſtoli quàm optimè adimplemus ad lit- 3 te- 3) Tfſ. 15. S. 46 PAks I. CAPUT III. 6. 4. teram: Omne quodcunque facitis in verbo aut in opere, omnia in nomine Domini no- ſtri Eſu Chriſti facite, gratias agentes Pa- tri per ipſum. Hanc artem Chriſtus ipſemet Gertrudem ſuam docuit, dum in hæc verba aliquando familiariter eſt affatus: Incumbe ſuper me, ſt- cut Heliſckus Propheta incubuit ſüper puerum, quem d mortuis ſuſoitavit. Ad quod illa: qua- liter, inguit, boc perficiam? Reſpondit Domi- nus: applica manus tuas manibus meis, id eſt, commenda mihi omnia opera manuum tuarum. Item: applica oculos tuos oculis meis, ſingula que membra tua coapta memb'ris meis, ic- %, in unione membrorum meorum innocentiſſzmo- rum commenda mihit ſingula membra corporis tut cum omni motu luo, ut de cætero nunquam niſt ad laudem & gloriam meam, & propter amorem meum commoveantur. (2 ) De quo ſuo loco plura. Quis interim non videat, quantùm ad re- verentialem ac filialem DEl timorem, qui ve- rè initium dilectionis eſt, valeat frequeuns fſal- tem, ſi non continua Divinæ præſentiæ re- cordatio; quæ licèt initiò non nullam videa- tur habere difficultatem, ſenſim tamen exer citatione modica tam facilis reddi poteſt, ut citius ferme fui ipſius, quàm DElI præſentis hominem devotum obliviſci contingat. Dum namque præſentiæ hujus ſuavitatem aliquali- ter guſtare incipit, quid quid videt, auit⸗ en- — (2) 3. Gert. Il. 5. . 29. — (CnC⸗ it, is enttn,6 entthn⸗ Eho⸗ 6DAn .&R8 =n elen, ſon Ane e foin forp pli o, I1 Geters Schen:: Wennez Weern Munilie ui yn Mrlin fin uly i/ / . vnlint Miz i unmn inntnnti⸗ li nlnn ann tletmn in 1 memn, Mt ti, 2,Neol 4I Curim lünoten, C VNen keglen Myne reiam DE TIMORE DEI. 47 ſentit, intelligit, ad cognitionem, amorem, ac admirationem ſui Creatoris ipſum inducit, cujus vel bonitatem, vel ſapientiam, vel po- tentiam, aut etiam juſtitiam aliquatenus ipfſi repræſentat. Et hoc modo bona voluntas, quæ timo- ris DEl finis ac ſcopus eſt, quaſi affusô oleò continuò nutritur, ac magis magisque inar- deſcit, ut demum univerla, guxæ homo prius non ſine formidine obſervabat, absque ullo labo: re, velut naturaliter ex conſuetudine incipiat cuſtodire, non jam timore gebennæ, ſed amore Cbriſti, &f conſuetudine ipſa bona, & delecta- tione virtutum: (a) Quemadmodum igitur panis quotidianus cum omni cibo ſumitur, ſic & tu, ſi ſapit tibi hoc exercitium, omnibus tuis actionibus & exercitiis admiſce; brevique experieris, quantùm faciat ad ſpiritualem pro- fectum: & ſi alicubi te defeciſſe cognoveris, advertes pariter, ex oblivione præſentiæ Di- vinæ plerumque accidiſſe. CAPUT IV. DE M ORTIFICATIONE. A ex Sancto DEl timore, ac horrore peccati conceptam ſeriam DEO ſervi- endi, ipſique placendi voluntatem ipſo opere (4) 8. Bened. Reg. c. 7. 43 PARS I. CAPUT IV. teſtatam reddunt, ante omnia conſcientiam fu- am à culpis exonerare, & integra confeſſione animam expurgare ſatagunt. Nec abs re fu- erit, generalem totius vitæ inire rationem, iis præſertim, qui rationabilem cauſam ha- bent dubirandh, ne non confeſſiones præteri- tæ vel defectu ſerij propoſiti, aut doloris ve- rè ſupernaturalis quandoque fuerint invalidæ. Hæc autem ſemel ritè facta facilè ireranda non eſt, nec dœmoni ſuperfluos ſcrupulos imjcien- ti deinceps auſcultandum, ſed magis DEl bo- nitati ac miſericordiæ, quàm propriæ indu- ſtriæ aut conatui hac in re confidendum. Interim hoc facto necdum res tota pera- Cta eſt. Paucorum ſiquidem, & non niſi per miraculum gratiæ hæc fuit felicitas, ut ſimul & ſemel à peccatis averſi, & ad DEum con- verſi omnem etiam ad peccata propenſionem, habitusque vitioſos ita plenè ac integrè exue- rint, nullum ut deinceps iis relabendi ſubfue- rit periculum, quod de Pauli Apoſtoli, Mag- dalenæ, & paucorum forſitan aliorum con- verſione piè creditur. Perfecta animarum ſanatio ordinariaâ via curationem corporum imitatur; & quemadmodum è& gravi morbo convaleſcens, etſi mortis periculum evaſerit, debilis tamen adhuc multis malignis humori- bus abundat, qui paulatim evacuantibus & Purgantibus remediis expellendi ſunt, quous- que perfectam ſanitatem, viresque integras recuperet. Sic & anima poſtquam lethale vi- rus peccatorum evomuit, non ideò ad eam vir- , dude 8 word Krn Nud n Vulr, o, Ne N Nn X Gonun 8r ncr e lhn Mornbene r Uihl bkeurr Ntonte Humin n le lle e dr lle Nen e⸗ Rer Kn Pnne A Hdeſemn elpllee mrs Del un prchrir econbcencln. um ne n en n onnil Klats, ur icn. A Mum co uunpropenſonen, Kinegnenle. Pttlbenellhre. ldl. N Lorum Co Petkeca erunnnn nionen onponn 8Deticlumeſtkt, itrſe nigt ſothn dl rie DE MORTIFICATIONKE. 49 virtutis perfectionem illico pertingit, ut non aliqua etiamnum emendanda & expurganda ſuperſint. Sunt nempe quædam peccatorum reliquiæ, & mali habitus ac propenſiones vi- tioſæ ex anteacta vita relictæ, ex quibus ma- lum non nunquam repullulaſcit, niſi paula- tim per patientiam & diligentiam enerventur & exſcindantur. Et hoc præſtat Morrtifica- tio, quæ pro diverſitate eorum, quæ in no- bis inordinaté vivunt, ut nomine, ita & ip- 7 7 ſa re diverfa eſt. Omne autem illud inordi- natè vivit, quod ad DEum, cui omnia vi- vunt, non eſt ordinatum. Ordiamur à ca- pite. §. I. De Mortifcatione Amoris proprij. Rima ac præcipua omnium malarum affe- ctionum radix & origo eſt amor propri- us; qui quamdiu animo hominis dominatur, nec ſub rationis ac fidei imperio coërcetur; mortificationibus aliis quibuscunque parùm aut nihil proficitur. Sapienter planè Abbas Siſois fratri cuidam quærenti: Eccur paſſiones indomitæ tantam ſibi etiamnum faceſlant mo- leſtiam? Ideò, repoſuit, quia vas paſſionum iſtarum in te integrum ſemper manet. Red- de illis pignus ſuum, & protinus diſce- J . . . dent. () Vas paſſionum omnium, eſt amor E 5 ſui — C V. Pr. 1. 4. c. S. „ 50o PAlRs I. CAPUT IV. §. r. ſui inordinatus; hoc exclufſo ceſſat omnis pafſ- ſionum tumultus. Enimvero quæ cauſa eſt, quòd multi ejuratô licèt per confeſfionem pec- caté, & concepto melioris vitæ propoſito, tantam tamen poſteà experiantur difficultatem, tantämque nonnunquam perſentiſcant animi amaritudinem, quòd delectationibus illis ex peccato olim perceptis carere debeant; ſic- que jam abſtinent à peccatis ſicut ægri à cibis vetitis, à quibus ideò duntaxat ſibi tempe- rant, quia medicus ipſis, ni abſtineant, mi- natur mortem: Hinc vellent fibi fas eſſe, damnatis his frui cupediis, modò id impunè, citra damnationis periculum, liceret: ideo- que illis Israélitis ſimiles, licèt Ægyptum e- greſſi corpore, animo tamen illuc ſêmper re- ſpectant, ac etiamnum erga pepones & allia ipſis pruriunt dentes: unde in continuo peri- culo verſantur, ne oblata denuo peccandi oc- caſione in priſtinas relabantur miſerias. Quænam alia, inquam, totius mali cauſa eſt, quam amor ille proprius, quo erga ſeip- ſos inordinatè afficiuntur; dum non tantum habent animi, ut generoſo auſu fibi ipfis im- perent doloris cujusvis ad ſalutem neceflarij conſtantem tolerantiam. Revera ex boc vitio, uod homo nimis inordinatè ſo diligit, pene to- tum pendet, quidzuid radicaliter vincendum 6. (b) Huc ergo machinæ omnes intendendæ ſunt, & prima ac fortiſſima impreſſio in hanc arcem nne- (⁵) Im. Chr. 1. 3. c. 53. N en ſei Urroremt elend bo ſenn moenn Deleori Eeermeod os O Nor Woke ner Por Netoos ct N 0len in n el Nr Arin or econt 18 engn e U Kinn Clgimn, 3 Uclten = nocbiinn Un, Ieeret: Ee lek Aoyprn: wen Auclenpern nr eyoheſ el l ncnnino ven ndennd enmoe. Nnn oldnis n, Cons Ml is el 1, dun Mn Im a ince 1 Mnen letn 1. Wenarkn DE MORTIFICATIONE. 5r arcem facienda eſt, qua expugnata urbs tota ultroneam faciet deditionem. Mortificationi- bus externis ſemet affligendo, & quaſi levio- ribus velitationibus hoſtem laceſſendo, bel- lum hoc inteſtinum in longum protrahitur: Decretorià pugna cum hoſte capitali ſtatim decernendum eſt., quo proſtrato auxiliares illius copiæ omnes levi manu profligabuntur. Ita prorſus paſſionum mortificatio à proprio amore incipienda eſt; quo ſemel ſubacto paſ- ſiones reliquæ, ceu fruteta dejecta grandi ar- bore, unà cadent. Sed quomodo? qua ratione? dicam bre- viter: Clavus clavo pellendus, & amor pro- prius amore ſui ipſius bene ordinato expellen- dus eſt. Magna ſiquidem eſt differentia inter amorem proprium, & amorem ſui ordina- tum. IIe femper inordinatus eſt, dum ſem- per ſiſtit in aliquo ad DEum non ordinato. Amor econtra ſui ipſius, cum ſit regula amo- ris erga proximum, honeſtus eſt, quia à DEO præceptus, & ordinatus, quia ad DE- um relatus. Hoc amore nos ipſos in DEO diligimus, & in ordine ad DEum; quatenus ea nobis bona tam naturæ, quàâm gratiæ cupi- mus, quibus ducimur ad DEum. Amare ſi- quidem aliud non eſt, quàm bonum velle a- mato; ſed verum bonum, non faltum & ap- parens tantùm. Par odio eſt ille amor, quo alicui ſub ſpecie boni malum cupimus aut in- ferimus. Simiarum iſte amor eſt, quæ baſi- ando catulos ſtricto nimium complexu eosdem ene- 522 PAkRs I. CAPUT IV. §. 1. enecant. Tüne illum te amare credas, qui gladio melle illito te invadit, aut venena in auro propinat? Et tu te ipſum amare putas, dum tibi ipſi ea cupis ac provides, quæ in ſpeciem quidem jucunda & ſuavia, potiori tamen tui parti, animæ tuæ immortali extre- mè pernicioſa. Scito, gquèòd bic amor tui ip- us magis nocet tibi, qudm aliqua res mundi. e) Quanto potiori jure tunc te amare dicen- dus es, quando tuo appetitui noxia petenti denegas, aut eripis nocitura? Mater certè, et- ſi tenerè amet filiolum, cultrum tamen im- pensè flagitanti non porrigit, quin fortuitò arreptum è manu cautè ſubtrahit, inſuper habito parvuli ejulatu. Sic medicus ægroto fibi amiciſſimo amaras miſcet potiones, urit & ſecat, nec quidquam eorum, quæ malè poſtulat, indulget. Sic DEus ipſe, quos di- ligit, arguit, corripit, & caſtigat, nec ad ſe clamantes audit ad voluntatem, ſed ſolùm ad ſanitatem. Talis igitur ſit amor tuus erga teipſum, qualis amici ad amicum, medici ad ægrotum, DEl ad hominem. Si bene te oderis, tunc amaſti; ſi malè amaveris tunc odiſti. Prima hæc in Schola Chriſti tironibus addiſcenda eſt lectio: Qui amat animam ſuam, perdet eam , & qui odit animam ſuam in hoc mundo, in vitam æternam cuſzodit eam. (d) Hic de- mum verus & ſincerus amor eſt, non quæ naturæ ſuavia & grata ſunt, ſed quæ utilia, £ ( ) Imit. Chr. l. 3. c. 5. (7) Joan. 12, 2 . mde Ne mern vonieſn geſolenah. Duerketpu Eun deri loo itne n Kdci DoNign Chhmod- len ann Ger n ed e Mine Ee Ir, ſal i 6d Nr 4, e Allſ tir , 7 N oeeyne A eH Dunni ni un/Marrenn baltnm umen men Cn ſoni Ireht, i r meliet egron Uln iones Lemmm Cle Nll Duile, s Rabiet, n. en, Ed ln d Gelaidenon dene de Nderdei 8ne Nn Vin . Mr AN 4 m) DE MORTIFICATIONE. 53 & animæ ſaluti profutura, ſibi ipfſi velle. Hic amor in Scripturis ſacris alicubi odij nomine venit, ſed talis odij, quod omni be- nevolentià potius eſt. Hic eſt amor ille, quo Pater æternus ſuum Unigenitum Hominem fa- ctum dilexit, & quo Ohriſtus itidem genui- nos ſuos diſcipulos ac filios diligit. Sicut di- lexit me Tater, inquit, & ego dilexi vos, (e) ac ſi dicat: Sicut me Pater cœleſtis non ad mundi gaudia, divitias, honores & corporis commoda, ſed ad contumelias, cruces, mor- tem denique ignominioſiſſimam huc miſit, & tamen dilexit: ita & vos diligo, dum ad la- bores & dolores, ignominias & perſecutio- nes exantlandas, ad mundi converſionem ab- lego. Nec alia ad cœlum via patere debet diſcipulo, quàm ea, quam calcavit Magiſter, quem oportuit pati, & ita intrare in gloriam uam. (P) En tibi normam, ad quam amoris tui ſin- ceritatem exiges. Tunc amor tui ipſius ge- nuinus eſt, quando ea duntaxat tibi bona cu- pis, vel admittis, quæ, & quatenus ſaluti animæ deſerviunt, ſeu grata ſint ſenſualitati tuæ, ſeu ingrata. Et plerumque eò plus ha- bent bonitatis, quò minus habent ſenſibilis ſuavitatis. Si necdum tibi tantum animi ro- bur eſt, ut cum Franciſco Seraphico paciſca- ris cum tuo corpore, ne ullam unquam in hac vita requiem eidem concedere trenearis; id ſaltem age, & modis omnibus à te ipio e- vin- () Joan. 15. 9. (F) Luc. 24. 14. 54 PARS I. CAPUT IV. §. 2. vince, ut ea; quæ pro animæ ſalute neceſſariò agenda tolerandâve ſunt, fortiter ac genero- s& agas ac toleres;, nullumque dolorem, tri- ſtitiam, aut naturæ reſiſtentiam cures, quam ex neceſſaria fuga mali, & proſecutione bo- ni in te ipſo perſentiſcis. Tum ea; quæ cor- pori tuo commoda denegare non potes, ea- tenus moderari ſtudeas, ne quid nimis; ſed omnia naturæ, ac ſtatui tuo convenientia ſic ordinabis, ut non modò animæ tuæ ſaluti nil obſint, quin potius ad majorem ſemper per- fectionem obtinendam eidem ſübſerviant. Hoc illud Scientiæ Sanctorum arcanum eſt, minori labore & dolore majorem redimere, & in præſenti vita ſibi ipſi non parcere, ut ſibi parcatur in æternitate. Quantò amplius tibi ipſi nunc parcis, & carnem ſequeris; tan- tò diutius poſted lues, & mazjorein materiam comburendi reſervas. (g De mortifcatione intellectus, ac ſentu- Unt Wütérorum. A Moris proprij, ſeu voluntatis malè affectæ vitia, etiam in intellectum redundant. Hinc amore proprio ſemel in ordinem reda- cto, aut verius, per ordinatum ſui amorem expulſo, facilior intellectůs medela eſt. Quèòd enim impartiali in multis careat judicio, in a- liqui- (e) Imit. Chr. I. 1. c. 24. — =S — S Z E — =☛ S= Coen den Illn cele⸗ Ectond A Nlis mnin l Unhen, )tenie Kinnkkru Iwa Cui melrol Cogne eiim od in Uertnol men lefc cc ebo, chm em pronun Ne il nle herin nang, nentore h = Ie N. , gltnin mg nntima, anmnee i Anoren ene n elen ſiblentn Nru zreinun e entoen kcinen l on ercere, 1 1n Cuum mnhlin yven ,e,ler, n nmn Mnfin 7 ) 7 1 tlti, A N funn. PE MORTIFICATIONE. 55 liquibus ex ignorantia culpabili hallucinetur, ſæpe rerum ad ſe nil pertinentium inquiſitio- ni curioſius vacet, aut opinioni ſemel con- ceptæ præfractè inhæreat; totum amori pro- prio referendum in acceptis. Et verò, quod primum attinet; nemo non videt, quantâ plerumque ablepſia intel- lectus noſter laboret, dum in rebus minimis quidem, quotidianis tamen tam iniquam fe- rimus ſententiam, & alios longè diverſo, quàm nos ipſos, pede metimur. Minores a- liorum defectus ſeverâ perſtringimus cenſu- rä; & noſtros longè majores excuſamus. In domo aliena juſtitiam obſervari volumus; & negligimus in noſtra. Ad aliorum dicta ad- modum delicati ſumus & ſenſibiles; noſtra omnia meliorem in partem accipi debere præ- tendimus. Alios in jure ſuo exercendo re- miſſos cupimus; & noſtra interim exigimus ad unguem. De aliis levi ex cauſa queri- mur; neminem de nobis conqueri patimur. Alios reſtringi per ſtatuta volumus; & nos ipſi velut exempti à lege vivimus. Quæ gu- ſtui noſtro ſapiunt, laudamus; aliena, quan- doque etiam non ſatis cognita, damnamus. si quod in aliquem conferimus beneficium, perenni memoria recognoſci volumus; nos beneficij accepti poſt horam obliviſcimur. Verbo, cùm de aliis judicamus, ſemper amo- rem proprium habemus in concilio. Neque id oppidè mirum. Eſt hoc Phi- lautiæ ingenium, ſe ſuâque omnia mirari, a- li⸗ 56 PARS I. CAPUT IV. §. 2. liena deſpicere. Hoc interim majori admira- tione dignum eſt, intellectum amore proprio ceu talpo percuſſum, in propria ſua cauſa tantopere cæcutire, ac ſibimeripſi non rarèò in re graviſſimi momenti palam imponere, ut videns non videat, & intelligens non intelli- gat. Quoties contingit, intellectum ſedere jJudicem inter partes utrinque ſibi cognatas (carnem dico & ſpiritum) non pro re levi, aut quernea corona, ſed pro vita ipſa liti- gantes; & iniquiſſimam pro ea parte ferre ſententiam, quæ utl conditione, ſic & cau- ſæ meritis longè eſt inferior. Quin imdò cor- ruptus hic judex ipſemet favore ductus me- dia exquirit, queis cauſam animæ faciat de- „— teriorem, & molitur fraudes contra animam Nſuatm. (b) Status controverſiæ in eo ſiſtit: Utrümne corpori momentanea voluptas, temporale commodum, vile lucrum, imaginarius ho- nor, aut quid ſimile; an verò animæ jactu- ra gratiæ, meritorum omnium amifſſio, dam- num irreparabile, ipſius nempe felicis æterni- atis diſpendium ſit decernendum? Quid hic intellectus? Sat claré videt, rationum mo- menta militare pro anima, quæ omnino ſuf- ficerent, ut carnem ceu temerè litigantem mox compeſceret, & ad expenſas etlam cu- te ſolvendas condemnaret. Sed nihil horum. Intellectus, ut carnis injuſtæ prætenſioni con- tra jus fasque velificari valeat, tergiverſatur pri- ) Prov. I. I8. N. Gimun, 6 lononte G ruionun n Apet Curumnur,t elegecoart Geltnis, , Nis em R N Viris on teronon Onetekn u Ulun CAlum uum enl uft mon p len sd Uheern enanrtlest Urick lenn, Neann Duimerot Hnui osh üinelechs II, M0 Cmmmoco len, kei Pertn Aheildhn Enn znri et gen NI. DE MORTIFICATIONE. 57 primùm, dein connivet, a0 interim denſam paſſionum nebulam excitari ſinit, quibus om- nia rationum momenta, quæ prudens judici- um ad partem juſtam poſſent inflectere, ob- ſcurantur, teguntur, ac vix non abolentur: futiles econtra, & nullius valoris vitilitigatio- nes carnis, leviſſimâque ejus motiva ſtatuit in luce, variisque veſtit coloribus, ut apparen- ti ſaltem æquitate aliqua ſpiritui prævaleant. Et quod malitiæ caput eſt, ipſam animam variis offuciis & impoſturis per ſententiam interlocutoriam inducit ad compoſitionem plané ſceleratiſſimam cum carne ineundam, hoc pacto videlicet: ut ad Horam carni, Wnunefett quod poſtulat, concedatur; animæ interim mi cauſam ſuam alio quopiam tempore proſe- quendi jus fasque ſit. Hic Stylus curiæ, u- hafäUnm bi amore proprio excæcata ratio contra ra- ns, Mde tionem jus dicit. toni Ex hac lerna, amore ſeilicet proprio, alia WuInei etiam intellectûs vitia & defectus Pullulant, ut mummi d ſupra eſſe diximus: Ignorantiam, curioſita- ese tem, præcipitantiam, & pertinaciam judicij. eE Enimvero dum eorum, quæ ſcire tenetur, ut mnmne ſtatui & officio ſatisfiat, voluntarid ignoran- tiꝗ intellectus laborat; inde haud dubiè pro- venit, quòd ſuaſu amoris proprij labore & incommodo diſcendi & inquirendi ſponte ſu- Perſedeat. Dum econverſo curios rerum ad ſe nil pertinentium, vel etiam nocivarum, aut periculoſarum ſalrem gauder indagine; i- terum amori proprio obſequitur, cujus im- SWient. Sanct. Comp. F pul- UA W 58 PaAkRSs I. CAPUT WV. §. 2. pulſu ex ejusmodi rerum cognitione rationa- lem ſaltem, ſi non ſenſualem venatur dele- ctationem; tametſi ipſum latere non poſſit, aut etiam propriâ experientiâ jam edoctus certèò ſciat, ejusmodi curioſitatem mentem diſper- gere, & tales nonnunquam poſt ſe relinque- re imagines, quæ ipſi occaſio ſint ruinæ. UI- terius: dum in rebus agendis intellectus ſine deliberatione prævia judicium præcipitat, aut levibus ex indiclis de aliis malè ſentit, aut prorſus temerariôò judiciò condemnat; nemo niſi amor proprius in culpa eſt, quo agente ſibi ipſi nimium fidit, ac de ſua prudentia temerè præſumit; ac vice verſa de aliorum probitate, quos longè infra ſe æſtimat, faci- l& ſuſpicatur; aut etiam eodem, quo ipſe morbo decumbit, alios ſibi ſimiles, aut de- teriores etiam arbitratur, quorum proinde comparatione ſe meliorem, aut in eorum con- ſortio ſe minus malum æſtimat. Dum deni- que proprio ſenſui ac judicio pertinaciter in- hæret, nec bonis aliorum conſiliis acquiefſcit, apertè iterum ſe prodit amor proprius, ni- miaque ſui ipſius fiducia, qua perſuaſus ſibi alns ſapientior videtur, ac in rebus gerendis exercitatior: Hinc ſuæ rationis fundamentô; quod fortè unicum habet, & quidem ſatis de- bile, ſic præoccupatur, & quia ſuum eſt, ſic ſuſpicit & admiratur, ut nulli alteri, etſi lon- gè meliori ac ſolidiori, locus ſuperſit. Er- 90, ut initio diximus, ab amore proprio u- niverſa intellectús vitia trahunt originem: quo ſe⸗ “ 4 cerd Tundoral Gde ſ leleckitin VOlons,et citn men ctlNN Ne 1 Mufn 5olenere Ccnwencvn ſneller oed Mnele Cellelle e. Vir ren⸗ ſeceyenet⸗ 1 Ue Wwroraeß Inds, 0 n commt Vfunrin en Moe ſt Eibis 8 0) Uenn ſlti⸗ lunmn run ghor Nenen ſnmn emnt ſ Aimnthdu Akunnatn if Agungttein A Caldinnie Weencimlagt ololn Nerſit s e kn Ah oncemnmt an ef, lo 1 ce iu undk Vre eti ce dlonn Uinke Alimr, K n elen,, glo i Wlmles, a d⸗ 1, gorum Muid trinemmeh⸗ Eülmm Dn dent din Nnineter i oniis ogtiele mnt Nirlig, 1 Cnpelnlis en tuen E enskwdnneon X W. ulen DE MORTIHICATIONE. 55 ſemel ſubacto, ſi non penitus exciſo, intellectui ceu perſpicaci mentis oculo ſua redibit integri- tas; aut ſi quandoque aliqua ſe labecula inſinu- et, collyriò haud longè quæſitô ſanari porterit. Sed enim ea intellectůs humani conditio eſt, ut non ſolùm à voluntate, ſed aliis quo- que ſenſibus internis, quibuscum arcta ipfſi cognatio eſt, deliquium Pati queat. Volun- tas certé ceu potentia cœca intellectui Præire nunquam poteſt; quin potius intellectus ubi- que voluntati præikat ducatum. Unde ſi in- tellectus ſuùam tueatur authoritatem, nunquam voluntas, etfi maximè inſtet amor proprius, eidem poterit prævalere, ut quidpiam agen- dum, fugiendůmve decernat, quod non a- genduúm;, non fugiendum efſſe liquidò agno- ſcit. Mera proinde intellectũs ignavia eſt, ſi à voluntate malé blandiente induci ſe ſinat ad connivendum inordinato affectui, eidemque ſerviliter obediat, cui portebat imperare. Alia intellectůs cum ſenſibus internis ne- ceſſitudo eſt. Intellectus namque pro ſtatu vitæ præſentis à ſenſuum iſtoruùm miniſterio ſic dependet, ut absque his operari haud que= at. Illæ ipſœ rerum imagines, quas ſenſus exterior accipit ab objectis, transmittuntur ad internos, à quibus paululum depuratæ, intel- Jectui commituntun, & tum primùm offcio ſuo fungitur intellectus. Quàm periculoſum autem hoc ſit commercium imtenctrus cum ſenſibus, nemo non videt, cùm ſonſus &‿ oo- gitatio bumani cordis in malum prona ſint ab F 2 ado- 6o PaAks I. CAPUT IV. §. 2. adoleſcentia ſua, (à1) ac tum primùm ſua intelle- Rui præſtare incipiant obſequia, poſt quam aliquot jam annis boni deleéctabilis ſuavitate ineſcati voluntatem quoque in ſuas partes per- traxerunt. Quantâ hic intellectui vigilantiâ ſimul ac conſtantiã opus eſt, ut jus ſuum à ſenſuum tyrannide jam prope occupatum vindicet, ac citra errorem ac noxam ſenſu- um ſuorum familiam gubernet? Idem propemodum accidit intellectui, quod magno principi, cui permiſſum non eſt ſingula, quæ continuò occurrunt, negotia per ſeipſum minutatim inquirere, ſed ſervo- rum ac miniſtrorum neceſſariò uti deber ope- râ: qui ſi fideliter referant, facile erit princi- pi, quod juſtum eſt, decernere; ſin minus, ad miraculum erit ipſi difficile, æquam in re- bus ferre ſententiam. Id unum principi ſu- pereſt remedij; ſi alicubi à famulitio circum- ventum ſe reſciat, ut cautiùs deinceps in ne- goriis procedat, diligentiùs in rei veritatem indaget, miniſtrorum licentiam reſtringat, nec quemquam inpoſterum ſolum audiat, ſed in præſentia duntaxat talium teſtium, qui ipſos, ſi fallant, convincere ſtatim Poſſint nendacij. Idem prorſus agendum intellectui. Senſuum miniſterio carere non poteſt: & li- cèt hi ſervi nequam falſa pro veris venditent nonaunquam, officié tamen movere non li- cet. Velit nolit, eorum operâ iutellectui u- tendum eſt. Ut ergo malo huic medcarut oc (* Gen. 8 21, tnre de n veridd UINet ns vol Aimun ikgre Urehmun Mrunn, rpoocen Gein lnn. Drlentn hn i,necelin Uemere, d Cnſtenes o UAlmen Drin Unn klaſer Cmprns . Kmhme nen WIn Iebbene Wun AeiGr inel 0 al permilumon Md kunur, in oglitete, ſec Perliri u ehero Kclb eit ti Homin Nele, eguumin Gumm Arndi Mhühmnltocteun Genensinn zm Ioo 6 geemnür 5 U pPpræſentia haud fuerit difficile, pretioſum à DE MORTIFICATIONHE. 61 hoc ipſi facto opus eſt. Senſuum nimia liber- tas hac lege frenanda eſt, ne ipſis de cæœtero liceat illotis quaſi pedibus ad conſpectum ſui UI Principis irruere, minus ad conclave interius pe- Eε netrare, niſi prius ad modeſtiam probè com- poſitis, & tum quidem non ſolis, ſed bona voluntate ſemper comite, & in præſentia ta- lium veritatum fidei, quarum authoritas va- nitatem omnem ac falſitatem, uti ſol meridia- nus nebulas, diſſipet ac diſpergat. Si itaque DEl ubique præſentis memoria, ſi gravitatis peccati ſolida cognitio, ſi mor- tis, & quæ eam ſubſequitur, felicis aut infe- licis æternitatis perpetua recordatio, ſi de- mum conceptum ſemel per bonam volunta- tem propoſitum DEum nunquam offendendi, quin potius ejus ſemper Beneplacito obſequendi nunquam dimittatur ex animo; tota ſenſuum in- ternorum familia in officio ſic continebitur, ut quas à ſenſibus externis accipiunt rerum imagines, fideliter & ſine falſi præjudicij ad- mixtione ad intellectum deferant: Cui dein- de in illarum, quas diximus, veritatum fidei vili, neceſſarium à ſuperfluo, utile ab inutili diſcernere, & ejusmodi in rebus agendis vel omittendis formare judicium, quod legi ac voluntati Divinæ conforme, & ad finem ulti- mum feliciter obtinendum ſit conducibile. Cumprimis verd phantaſiæ, ſive poten- tiæ imaginativæ ſedulò invigilandum, utpote quæ pictoris in modum rerum ſpecies à ſen- P 3 ſ. 62 PARS I. CAPUT IV. F. 2. ſibus externis olim acceptas colorum inſtar. miſcet continudò, & novas indentidem ex iis effingit imagines: quibus niſi ratio cautè præ- vertat, intellectui, & hoc mediante volunta- ti ſæpe ſtruer inſidias, ac nonnunquam ni! minus cogitanti fœdè illudet, juxta illud Ec- cleſiaſtici: Sicut parturientis cor tuumphanta- ſias patitur; (E) urt, ſi non ad conſenſum, ſal- tem ad complacentiam alquam rerum minus honeſtarum incautum pertrahat. Hnic malo illud erit remedio; ſi nimi- rum vis imaginativa honis imaginibus occu⸗ petur, & ſi non continuò, frequenter ſaltem Chriſti Domini vel inter homines converſan- tis pleni gratiæ & veritatis; (L) vel pro no- bis patientis, flagellati, ſpinis coronati, aut. in cruce pendentis vulneribus ac doloribus pleni effig em nobis ipfis repræſentemus; cu- jJus intuitu omnes phantaſiæ inquæ, & cogi⸗ tationes illicitæ, tanquam ignes fatui in præ- ſentia ſolis, mox evaneſcent, ſi nimirum jux- ta monitum Sanctiſſimi Patris, cogitationes ma- Iæ cordi advenientes mox allidantur ad Cbriſtum. Cm)) Digi nequif, quantæ ſit efficaciæ hoc me- dium, prælſertim ſi parvuli cogitatus, (2)) pri- usquam nempe in auimo adoleſcant, initio ſtaum dum oriuntur, tenezntur & allidantur ad Tetran ; (ο t ſic ex iota ſuggeſtione ma- li eruacur boauum, dum hujusmodi phantas- matibus quali admonni in ejus amorem, vene- ra- (2) Prol. S. Reg. (ec, Bſal. 136. 9. räie Neknmn MArenkce Nled , ennar nonn . lhenkun, Meerinton Clede, ſon Sbnendi Hum Nlis norsele Uodln oble Uoblrenrur rinmnume Unr Eflin nliderte Moneman P V 1 utlmoon GemN e n il 1 Homalmninin n Agun mnnn Renrehut Aen ened⸗ An hng imngeihlh, innd, fegnenter i er Hootoes conrert. i, Eins nonnt, Aerbis g Coorit ryrklnens,el iUens anttin UUntir ACr mmeirchevene /1 e⸗ mrrllt ogjtetun . . ₰„ 3 no 1Melen, 1 , 1. hn e Moleto, . 4 4 DE MORTIFICATIONEA 63 rationem ac gratitudinem exardeſcimus, qui pro peccatis Doſtris tam dira pati dignatus eſt. Hac arte maligni ſpiritus, qui plerumque ad ejusmodi ludibria phantaſiam commovent, aut ſaltem igni addunt oleum; in tantum con- funduntur, ut deinceps rarò admodum, & nonniſi ſubtimidè hanc reſtim trahaat, dum vident id, quod machinantur ad interitum, nobis fieri profectús majoris occaſionem. De mortificatione ſenſuum externorum. Non nihil hactenus de ſenſuum internorum moderamine diximus; at parùm vel ni- hil ad rem faciet, & virtutis profectum, niſi unà ſimul, & prius etiam ſenſus externi con- tineantur in officio, & quod in iis inutile eſt ac ſuperfluum, gnaviter præſcindatur. Ab his etenim totum, quod tot pericula ciet in- tellectui, fontaliter manat, nihilque tale ſen- ſus internos inficit, niſi acceperint ab exter- nis. Hi nempe portæ ſunt & feneſtræ, per quas mors aſcendit ad animam; niſi cautè ad- modum obſerventur, & nonnunquam peni- tus obſerentur. Quinam enim fieri poterit, ut fumus undique domum ambiens illam nonh intret, & fuligine ſua deturpet, ſi omnia do- mus oſtia pervia ſunt & aperta? & qua am ratione animæ puritati cautum erit à fumo il- F 4 10, 64 PAkRs I. CAPUT IV. 6. 3. lo, qui & mundo in maligno, ſeu verius, in malo igne poſito undique aſcendit, ſine dili- genti ac continua ſenſuum cuſtodia? Hac ſine nulla virtus firmas aget radices; ſed quod und horâ plantatur, alterâ evelletur: ſicque ho- mo inſtar operarij ebrioſt nunguam locupleta- bitur (p) virtutibus. Inde eſt, quòd ſalutis noſtræ cupidiſſimus Salvator in moderata ſenſuum mortificatione, Præſertim ipſius amore ſuſcepta, in tantum delectetur, ut S. Birgittæ dixerit: Qui pru- denter propter DEum continet ſe, ne id, quod neceſſurium vel utite non eſt, dſpiciat, audi- at, odoretur, gluſtet, loquatur, tangat 5 quli- que propriæ voluntati etiam in minimis ocum diſoèretione reluctatur, rem DEO magis gra- tam Jacit, gudm ſi multos mortuos ad vitam revocaret. S) Ergo DEO gratius, ideoque & homini utilius eſt, ſenſus ſuos mortifica- re, quàm mortuos ſuſcitare. En! quàm fa- cilè, & ſine miraculo Thavmaturgos ſupe- rare potes. Imprimis igitur oculorum licentia caſti- ganda eſt, per quos nempe rerum imagines ad phantaſiam, & inde in animum transmit- tuntur, ubr graves nonnunquam excitant tem- peſtates. Equidem in hoc perfectio hominis ſita non eſt, ut mundum, & quæ in mundo ſunt non videat; ſed ut eorum quæ nociva ſunt, amore non capiatur. Si in ea, qua cre- atus eſt, innocentia permanfſiſier homo, ni⸗ hil (*) Eccli. 19. 1. (2) Bloſ. Monil. Spir. C. 2. Collenn Ctn nane NH Anßh nſrniile hlium nunten ne enn, n n cG, Aiinr, unty, et Mun ix Mitinuf n De men 6 in Mrtiet on 0 wrcns, oan Els os moniker. iure. Uulgunn ir Uuymmmes lid morun krenin e one Krum inut e in minum nun 1noe betti font un, eihun e ll DE MORTIFICATIONE. 65 hil eſſet, quod timeret ab oculis. Primi Chri- ſtiani medios inter homines verſabantur, & quidem citra noxam; erantque creaturas vi- dentes, quaſi non videntes, quia corpore dun- taxat in mundo, animo verſabantur in ccœlo. Etiam de S. Bonaventura legitur, quondam menſæ regiæ accumbentem in Reginæ ex op- poſito ſedentis, formâ eximiæ, & eleganter comptæ faciem oculos diutius defixiſſe, & ex aſpectu elegantis hujus creaturæ in amorem & admirationem Creatoris mirè exarfiſſe, qui cùm tam pulchra corpora poſſit producere, quantæ ipſummet pulchritudinis eſſe oporteat, intertm animo volviſſe.r)Qui puritatem Sera- phico Doctori ſimilem à DEO ſortitus eſt, hoc forſitan imitabitur; alij mirabuntur tantàùm, & humanæ infirmitatis memores illud Jobi ra- tum habebunt: Pepigi fFedus cum oculis meis, ut ne cogitarem guidem de virgine. 5) Oculi nempe ſunt ſcopuli multorum nau- fragiis infames. Aſpectum plerumque ſequi- tur affectus, & ex viſu amor naſeitur, urit- que videndo fœmina. Teſtes ſunt Davides, Salomones, Sampfſones, iique omnes, quibus illud congruit lamentum: ut vidi, ut Perij;, ut me malus abſtulit error! Felix qui alienô Periculò ſapit, ac illos potiùs imitari ſtudet, qui cum frequentes verſarentur inter homi- nes, nullam tamen fœminam de facie noſce- rent, quod de plurimis Sanctorum legitur. . . „ Tu ſaltem obtutum in ejusmodi perſonas, ſi . 5 quan- (r) Trinum perfect. Vol. 2. fol. 1006. 55) Job 31. 1. 66 PARS I. CAPUT IV. §. 3. quando cum ipſis agendum, nunquam defi- gas; ſed ita te habeas, ut quaſi videns non videas, & obiter tantùm oculo delibes, quan- tùm neceſſe eſt, ut videas. Ceterùm non modd in iis, quæ certò no; xia aut periculoſa ſunt, frenandi ſunt oculi; ſed in aliis quoque rebus vanis ac inutilibus, quibus ſpiritus diſpergitur, & multo poſteà labore denuo componitur. Quid vis videre, quod melius eſt non vidiſſe? Si videres om- nia, quæ in mundo ſunt, quid eſſet, niſi vi: ſio vana? Omnia idem pulvis; aut ſi quid a- liud, nugæ ſunt, & ejusmodi hominum ob- lectamenta, qui puerorum in morem glaci- em ſuſpiciunt, & mirantur, quam diu tamen tenere non poſſunt, quin ſua ſponte deſluat. Si pulchra videre lubet, oculis & animo cœ- lum ſuſpice, ibi olim, ſi præſentia propter DEum deſpicis, uno intuitu pulchra & viſu digna ſimul omnia videbis. Nec interim id à te exigo, ut innoxias ih las creaturas, quarum aſpectu in Creatoris laudem & amorem aſſurgas, ac animum op- portunè recrees, libero oculo nunquam in- tuearis: quin imò ejusmodi aſpecçtus pluri- mùm juvat eos, qui ab animi non minùs, quàm corporis oculis valent. Ejusmodi nam- que creaturæ tacitè nobis ſapientiam, bonita- tem, pulchritudinem, ac potentiam Condito- ris ſui loquuntur. Ex harum contemplatio: ne multò felicius, quâm alij ex libris eam hau- ſit ſapientiam Antonius ,Ægyptius, ut Philo- ſo. Getedlr Eech: Uahr t⸗ lel Cnunhnn m in g II. Nle bnot Ktitnen ckn Hon A Cnmern D ahtini Su Enmn Mnn (lng nle7ne un giteltt ii uib; i nol hominun un innten d nr, glun din un inuhone deſl ells . Mino er 1 rlrn Nopte nnn ucn Enin ig Mhlhüinkl Dedn in Ctener E lenun 6 Cclo Iidin GnNd Detu⸗ i wini dn in DE MORTIFICATIONE. 67 ſophi, qui eum tentatum venerant, obſtu- peſcerent, & cum omni ſua ſcientia confuſi diſcederent. (t) Qui exercitatos habent ſen- ſus, & à paſſionibus aliquâtenus liberos, quam- cunque rerum naturahium cognitionem, ſem- per ad DEl laudem & amorem inflectere néô- runt. Quod cum de Joanne minore vulgòè diceretur, quidam Æn gypti patres rei ſpecimen capturi ipſum adeunt, & alloquuntur in hæc verba: DEO ſint laudes, Abba! frequens pluvia hoc anno palmas eximiè reddit fœcun- das, quæ ubertim jam virent ac florent, ma- eno fſanée fratrum laborantium ſolatio. Ad quæ illicò Joannes: Ita prorſus inquit, id ip- ſum accidit, fratres mei! ſi Spiritůs Sanéti gratia in piorum hominum corda deſcendat: nam & ipfi continuò virere ac florere inci- piunt, & folia cum frucçtibus ubertim profe- runr. Sed ad alik. Auditus talis ſenſus eſt, ut de ſe plerumque innoxius ferme non niſi alienâ culpàâ inficiatur. Sit autem omnisg homo velox Gcaugfenſu , tar- dus autem ad loquendum. (u) Homo quippe bona & vera audiendo nunquam delinquit, dum econtra bona & vera loquendo poſſit ex- cedere. Id ergo ſolummodo curandum om- nibus, ut aures occludantur malis locutioni- bus, quibus vel fama proximi, vel charitas, aut modeſtia læditur. Deinde iis, qui majo- rem perfectionis ſtudio navant operam, eti- am vani rumores, nugæ & ineptiæ, omnes- ꝗque — () V. Pp. J. I. (2) Jac. 1I. 19. 698 PAkRs I. CAbUT IV. §. 3. que otioſi ſermones, qui nihil faciunt ad ani- mæ profectum, vitandi ſunt. Inde eſt, quod Sanéctiſffſimus Pater ſeverè ſuis interdixerit, ne revertentes de via fratribus paſſim, quæ foris viderint, audierintque, referant, quia, in- quit, plurima deſtructio eſt. Parva quando- que res eſt, quæ audita magnos in animo tumultus excitat. Si ſtagno, quod ab omni vento quietum eſt, modicus inijciatur lapil- lIus, mox format circulum totam aquæ ſuper- ficiem percurſantem. Imdò tales dicuntur ali- cubi dari lacus, quibus lapis non adeò gran- dis deſuper immiſſus momento talem cauſet aquarum comotionem, ut denſi vapores ac nebulæ exinde ſurſum emiſſæ concitandæ gra- viſſimæ tempeſtati ſufficiant. Nonnunquam verbum fortuitò auditum hami inſtar hæret in animo, quod licèt initio nullum afferre vi- deatur incommodum; ſucceſſu tamen tem- pPoris, ſaniem trahente vulnere, ingens dolor oritur, & omnis quies interna Eeperaditur. Ex quo nova delectat aliquando audire, oportet te exinde turbationem cordis tolerare. (X) Odoratus communiter parùm faceſſit ne- gotij: nec eſt, quòùd multùm in eo mortifi- cando laboretur, modò ne delicatè nimis ha- beatur, & effeminatorum more odoramen- tis arte confectis, ac ejusmodi ſuaveolentibus, quæ præter delectationem narium nihil utili- tatis habent, aſſuefiat. Non bene ſemper o- let, e *. (ax) Im. Chr. 1. 1. c. 20. aluan 6W Raiolit in il Eninngin zlel in is gi Erlogum Gun toun Inn kt an⸗ n welin Kicton an Uun. On Düeiu Culeminn CElhnter lsſolipon Ginmocte Lyerciens e im Uiperi⸗ illin Unotne eninen igeie nlsdonnr bn eh g r Eenl epores r oneiancegn m. Nonnncunn Uhumi nlar horet D Nun Mene n. ell umen en. . Doros REle, Mos e . 6 D — W bee n 4 N OMento klem calt DE MORTIFICATIONE. 69 let, qui bene ſemper olet. Odor optimus virtutum fragrantia eſt. Lingua verò multis nominibus malè audit, imò alicubi univerſitas iniquitatis (J) appel- latur. Sive enim conſideretur ut organum guſtûs, ſive ut inſtrumentum loquelæ; plu- rima, quæ mortificatione continua indigent, reperies. Guſtui quidem univerſa gulæ vi- tia, quemadmodum gulæ pleraque carnis vi- tia ſuum debent originem. Si namque dele- ctatio illa abforet, quæ in lingua & palato ſen- titur, pauci ſe cibo potuque ultra neceſſita- tem ingurgitarent. Optima ac ferè unica in his Regula eſt, ſolam neceſſitatem ac utilita- tem in iis, quæ guſtum afficiunt, ſpectare, nec unquam propter ipſam delectationem ad cibum & potum accedere. Quamvis difficil- limum ſit, quod Auguſtinus conqueritur de ſeipſo, neceſſitatis menſuram ſic tenere, utr delectationi quandoque pluſculum non tri- buatur. Ordinariè tamen (dicebat Philip- Pus Nerius) minus ſubeſt periculi, corpori quid amplius concedere, quàm nimium in vi- ctu ſubtrahere; quandoquidem exceſſus faci- lius tolli poſſit, quàm defectus reparari. Vi- res immodicas debilitare facile eſt; at ſemel deperditas recuperare, non æquè expedi- tum. Experimentéô diſcimus, jumentum de Via laſſum & famelicum quærere diverticula; & homines, etiam Religioſos contractis ob immoderata jejunia infirmitatibus, ad delici- as „„ PARS I. CAPUT IV. §. 3. as in cibo potuque ſectandas, vel admitten- das ſaltem dilabi, ut ne quidem ordinario or- dinis rigori deinceps ferendo pares ſint. Quò fit, ut ſibi ipſis, & aliis graves reddantur & inutiles. S Igirur continua ac moderata ſobrietas me- lior ſongè eſt abſtinentià immoderatâ, cui ma- gnas nonnunquam remiſſiones intermilſceri neceſſe eſt. Certè tutelaris S. Birgittæ An- gelus diabolo aliquando ſanctæ huic Matrô- næ inſultanci, quèòd delicatiùs viveret, & ta- men de abſtinentia gloriata eſſet; paucis re- ſpondit: Cbriſtus Dominus non multum atten- it, qualia quis ſumut, modò vetita non ſint, & pura intentione, ſeu ex vera charitate cum moderatione, & ubsque inordinato deſiderio quaxue ſumantur. Conſuetudo bonæ educationis quandoque tenenda eh, ne caré gravius infir- metur. (2) Quemadmodum enim vilibus e- ſcis immoderatè ſumptis temperantia lædi- tur, ſic & abſtinentia inter epulas quoque locum habere poteft, ſi ſobriè ac frugaliter iisdem utamur. Qui absque delesctu delica- tis, utl vulgaribus, absque delectationis quæ- ſitu moderatè veſcitur, majus mortificatæ ſen- ſualitatis prœſtat indicium, quàm qui fabis & oleribus avidiùs inhiat comedendo. Nunc ad linguam àùt ſermonis miniſtram veniamus. Lingua inquietum matum, plenum veneno mortifero; (a) cujus peccata ſi quis eliminaret & mundo, potiorem malitiæ mate- ri (?) Bloſ. Monil. ſpir, c. 8. (ℳ) Jac. 3. 8. Ceumcun ehNen wlnEe! Celuogte i Fnnmearen 1a sre 1 . Propunnail erros n nnum un Uenn lan ich od Al enpors nhlecannn Mfebr 0e Dnnik n Gtunlintir Aunis fheen Minn tſen ncen n n, Mlln t 4 1R unn /t r u, unitit, a, Inrtimnm An elhloteicleitnn en mun iſfe. Cun erin hübg e⸗ enyenn ſd erenlis guoce Udren ugale Ale Ceen Cekee⸗ DE MORTIFICATIONE. „f riem & medio ſuſtuliſſet. Pleraque certè pec- cata hominum linguæ debent vel initium, vel progreffum, vel Propagationem ſaltem ad plures. Alia peccata, ſi interna ſint, ſo- H nöcent peccanti; ſi externa & gravia, in- flictà pœnâ coërcentur; ſola peccata linguæ; niſi admodum ſint enormia, tranſeunt impu- nè, ideoque paſſim graſſantur; ac interim uno ictu duos vulnerant; loquentem nimi- rum & audientem, & ſi detractoria ſint, eti- am tertium graviter ſauciant. Ex quo intel- lectu facilè eſt, quàm enormiter per inconſi- deratam garrulitatem, & incontinentiam lin- guæ offendatur DEus, & quàm meritò gra- tiam ſuam illis ſubtrahat, qui tam incautè; quodcunque in buccam venerit, effutiunt. Nimirum ex abundantia cordis os loquitur; & qua quisque paſſione laborat, eam, verbis ſupernatantibus, linguâ manifeſtat. Uul ma- num ſtatim admovemus loco, ubi nobis do- let, ſic illud lingua plerumque tangit, quèò malè afficimur. Sic ægritudinem noſtram propagamus ad plures, & venenô domeſticòô exteros quoque inficimus. Et ſi non ſemper damnum tam grave eſt, ut vita animæ peri- elitetur; ſemper tamen in audiente hæret a- liquid, quod ipſi, aut tertio noceat, & ſuc- ceſſu temporis, datâque occaſione alterutri notabile damnum gignere aptum ſit. Non fruſtra igſtur Pſaltes Regius oravit: Tone Domine cuſtoqiam ori meo, & oſtium circumſtantiæ labiis meis; nec declines (id eſt, de. 72 PAkRS I. CAPUT IV. §. 3. declinare ſinas) cor meum in verba malitiæ: (G) tot namque in loquendo circumſtantiæ obſer- vandæ ſunt, ut citra labem levioris ſaltem culpæ mentem noſtram longiori ſermone vix Pandamus alteri, niſi inſigni jam perfecéctionis gradu emineamus. Qui verbo non oyendit, hbie perfectus eſt vir. («) Aut enim loquens Paſſioni alicui occultæ obſecundat; aut amo- re placendi hominibus aliter loquitur, quàm ſentit; aut ex inconſiderantia dicit tacenda; aut ipſo loquendi pruritu inadvertenter ad ea dilabitur, quæ abſentis exiſtimationi nonnihil derogant in mente audientis, præſertim ſi ab altero, velut accepto confidentiæ pignore, ad hujusmodi diſcurſus inducatur. Sic alter al- teri affricat ſua mala; & ſi alia abſint, oſten- tationis cujuspiam, & vanæ complacentiæ labeculam multiloquus vix effugiet; dum non minoris prudentiæ, ingenij, aut propitatis o- pinionem, quàâm alius quispiam, ſibi conci- liare cupit: & eo ipſo, quòd citra neceſſita- tem verba multiplicat, in ſua ſibi facundia complacere graphicè oſtendit. Verbo: In multiloquio non deerit peccatnm. (dd) Quare niſi diligentes hic agat excubias ti- mor Domini, & conſtans ac ſincera DEum nunquam offendendi voluntas, vix erit, ut diutius loquens in uno alteréôve non offendat, & aliqua poſteà deprehendat, quæ ſe dixiſſe nollet. Ut non immeritò ſapiens ille Senecio: Pœnitet me ſæpe locutum fuiſſe, tacuiſſe nun- quam. ( Pf. 140. 3. (c) Jac. 3. 2. (4) Prov. 10. 12. Unt ratnne lode el ſer eunm een Nenn Cogs l Onbls,erinn 1 yamn ao 1 bserun lin fithlolenn I eE 1,Ceh one Kmne min e Pkckoren Snn Uemm. Uin ten aud n lteinigli fimfcnaril kertoonnen id oce en elenns. Cui tur Uune ſen Chle alk an laſrents ſen ben And 0 — (W . 4 WDl „. iun niyungt, L uunenir,⸗ hin, .— Wone A M Bwiler oonnn g Lincheneneri Belläimmoninond Tang, Nrlnnint Enir galote Menur, e Aere Ain nr, ober Lnne oon,icenie Nefiet;m ni, protnts⸗ uopinn, Odi cohet Man kerelit a ia Kcund Uendt Verbo: Getn.0 atacubine nnh iw etih enOkene ele DE MORTIFICATIONE. 73 quam. Cum DEO duntaxat & Sanctis ejus ſecurè loquimur quamdiu nobis libet; cum creaturis autem appidò difficile eſt, in longio- ri confabulatione linguæ ſic moderari, ur ne- ceſſitatis, utilitatis, & charitatis limites non aliquantisper excedantur. Quoniam omne verbum otioſum; gquod locuti fuerint homines, reddent rationem de eo n die Sudicij. 6) Inde eſt; quòd Sanctiſſimus Legislator no- ſter etiam de bonis & ſanctis ad æœdificatio- nem eloquiis ſuis diſcipulis; Præſeèrtim juni- oribus, raràm vult concedi loquendi licenti- am, optimè gnarus; in ſänctis etiam collo- quiis facilem eſſe eorum lapſum, qui à paſſio- nibus necdum ſunt expurgati; & dum pro affectu ſuo liberiùs loquuntur; periculum a- dire, ne de rebus ſanctis non ſancte loquan- tur, id eſt; non eo modo, intentione; & af- fectione animi; qua loqui decet eos; qui ad Perfectionemi Sanctitatis ex inſtituto tendere obligantur. Utinam hi omnes jam modò videant, quod pius ille, & ante alios humi- litate inſignis Aſceta, Zacharias nomine; mor- ti jam vicinus vidit; qui cum ab Abbate Moy- ſe interrogaretur: Quid jam vides; fili mi! placida voce reſpondit: Video nil melius eſ- ſe ſilentiũ. Cui Moyſes: Rectè dicis, fili mi! fruere nunc ſilentio tuo. Et egreſſa miox corpore felix anima rectà ad cœlum ferri vi- ſ eſt. () Poſtremus ſenſuum Sient. Sankt. Comp — — (e) Math. 12. 36. (Y) V. Pr. 1. z. c. 15. eſt factus; qui cùm G 10. 77 PARS I. CAPUT IV. §. 3. totum corpus pervadat, ampliori cautela in- diget. Huic domando aptiſſima media ſunt: Uon . . .. . . moobrrn moderata jejunia, labor diſeretus, aſperitas Aiuuncgr, veſtium, cilicij, flagrorümque uſus, longio- res vigiliæ, ac eorum, quæ quotidie occur- runt, incommodorum alacris tolerantia; quæ omnia quò occultiùs, ed exercentur ſecurius. Nemini unquam, nec domeſticis quidem des. rrlucl, Eeetnh Saleſij in eorpus ſuum auſteritate quidquam Psihlenen ſuboluiſſet, niſi miniſter à cubiculo aliquando reſiduam in pelvi aquam ſanguineam, qua cruentum flagellum ſolebat eluere, detexiſſet. Nec cilicij aut ferreæ catenulæ, quibus in cor- pus ſuum animadvertebat S. Gallus, ullam, dum viveret, notitiam habuerunt diſcipuli. Nec quis- quam credidiſſet celebrem noſtri temporis Abbatem, in ea qua erat ætate, tam ſibi fu- iſſe ſeverum, niſi in jam defuncéti lumbis altè immerſum, & pene obductum carnibus cili cium ferreum fuiſſet deprehenſum. Interim ejusmodi corporis afflfictationes ceu media non ita ſectanda ſunt, ut nulla ra- tio finis, qui charitas eſt, habeatur. Indi ſcretæ namque mortificationes ac pœnitentiæ, præſertim propria electione ſuſceptæ, ſemper ſuſpectæ ſunt. Chriſtus ipſemet S. Birgittæ conqueſtus eſt: Quidam, inquit, ex proprio ſonſu, non autem ex Spiritüs Sancti inſtinctu tam immoderatè carnem ſuam ad tempus afti gunt, ut poſted longo tempore ſint & ſibi ipſi nutiles, & DEO paràùm accepti, & aliis mul. tum oneroſit. Sapientum conſilia audiende Junt: Nonꝝ uilid donntt aiim Olo inommmn Uunce krie iir, uen echni l ur Allihi lenl gok Tsiignr,6 elloninn Ndn koehunur. Cnptnszin enninns Ngr Prorms Kien ern humir. ftam inepr 1 Khoret, Gklloner zro Ar Crſk itdd il D. ll bek Cowelrbelcdene un Auſeint n Wiabaain wuun Annlirn eelere, tl Zartlle, gublt dCrigtlen tdlipen Ne⸗ Orn olni en en ente, in ſl n enocihnnbi⸗ ardun annbose lyrhenin. Uuni Kini maͤm,un ol G hemn = = = —1a Cene ien 5 DE MORTIFICATIONE. 75 Mon enim carnis, Oëd peccati mortem volo. (£) Ita planè, vitia mortificanda ſunt, non cor- puſculum opprimendum, corporis & animæ vires ad ſervitium Divinum neceſſariæ ſunt. Cordis munditia, humilitas, & charitas , propriæque voluntatis abnegatio DEO ac- ceptiora ſunt, quàm violenta & cruenta ejus- modi Sacrificia. Ea crux & afflictio, quam DEus ipſemet homini imponit, geſtatur mul- tò utiliüis & ſecuriùs, quàm ea, quam fſibi- met homo ſeligit & injungit, eſto hæc illâ longè ſit gravior. Nec attendendum, ex quo ligno aut materia fabricata ſit crux: quò namque hæc vilior, eò plerumque crux pre- tioſior, quia crucis nomen magis meretur. Sive ergo à DEO, ſive à creatura crux in- gruat, æ&quali facie ſuſcipienda eſt. Heu! quot ſeipſos miſerè decipiunt, & gratis affligunt, dum in ſeipſis caſtigandis ſe- veri ſunt & immites; & ſi ab alis vel mini- mùm laceſſuntur, nullus querelarum finis, cumprimis ſi punctum honoris tangatur vel eminus. Hi profectò mortificationis finem ignorare videntur, qui alius non eſt, quàm vera humilitas, & propriæ voluntatis in Di- vinam integra reſignatio. Unde unde veniat afflictio, DEl voluntate immittitur. Huic er- go repugnat, qui alia pati non vult, quàm quæ ſuomet arbitrio ſibi ferenda determinat. Aliter Chriſtus Gertrudem ſuam docuit, dum inter alia ad illam: Ie infinitum, inquit, ac- G 2 ce- E) Bloſ. Monil. ſpir. c. 3. 76 PARS I. CAPUT V. ceptius mihi eſt, dum quis in innrmitate ſua poſt conſumptas per vigiliam vires, defectum illum (carentiam ſomni intelligit) bumiliter ſuſti- nendo mibi offert, qudin dum aliguis corpore ſanus, qui bene vigilare poteſt, tota nocte in o- ratione pervigilat: (5) quod de quacunque alia affliétione fortuitò oblata tibi dictum puta. CAPUT V. DE TE N T2 TONIPUS. IUi! accedens ad ſervitutem DEl, Ka in ti- more, & præpara animam tuam ad tenta- tionem, (a) Spiritůùs Sancti monitum eſt. Quanquam enim mortificatione continua ho- ſtium noſtrorum vires multùm accidantur, & diabolo tentatori maximus obſtruatur adi- tus: ex quo tamen in concupiſcentia nati ſu- mus, fomes ille peccati, ceu ignis latens ſub cinere, nunquam, dum vivimus, ſic extingui- tur, ut non accepta occaſione, tanquam aptàò materiâ, in flammas denuo erumpat; quas etiam ciniflo infernalis ſuis inſtigationibus, & malignis ſuſurriis egregiè juvat & accendit, quamprimum nempe ſcintillam inde emicare, aut fumum ſaltem videt aſcendere, volo di- ceré: quamprimum levi aliqua culpa ſeu ne- gligentia, aut imperfectione aliqua volunta- ria, (²) S. Gert. I. 3. c. 12. () Eccli z. I. ncN nie Mlbnm eit pruen Non SoeN W doe cl fultbiet Proent Uinnbnien Nknn KCnempan AKinpetkt m Cnrt A1d Toic nrne Uins emmt. Ns e ken fopniſbia yenie 1 Inunnr, e Elnrione Kihnn lunn Chtxiſenm n en tnnnn orn Uuttpnilen DE TENTATIONIBUS. 77 ria, quaſi ſigno dato, tentandi copiam ho- mn ſti facimus. Et hæc interna & ordinaria tentationum noſtrarum origo eſt. n Quandoque autem DEl permiſſu absque um noſtra culpa tentatio vel à dœmone, vel ab m homine ſubinde dœmone magis periculoſo ilem provenit, ex qua ſi tentatio quoque interna, nimirum paſſionum commotio, & mentis tur- T batio ex aliqua noſtra negligentia ſuboritur, N vix ſine culpa ſaltem leviori tranſit, niſi fortè interna hæc ſpirituum commotio ex vehemen- NLr tia ſubitæ tentationis, absque culpa hominis, proveniat, quatenus nempe in motu primò . primo omnem rationis uſum antevertit. miun , Quod ſi ejusmodi tentatio externa nullam mmntAd animi turbationem, ac tentationem internam W mu poſt ſe trahat, ſed præ foribus ſtatim repulſa WüimII & contempta viribus careat, ommi penitus cul- Smin uiI pa & imperfectione vacat; qualis fuit ea tenta- mums lkumt tio, qua Chriſtus Dominus in deſerto ten- Lommplmdm tatus eſt à diabolo, & qualiter viri he- i eniansen roici in virtute & gratia jam firmati ſæ- piùs tentantur. Has inter tentationes om- nes ill?æ ſemper ſunt periculoſiores, quas d eu Pproprid ſibi culpâ quis accerſit, & in pœnam Emme negligentiæ, aut alicujus ſuperbiæ à DEO per- mittuntur; attamen in bonum hominis, ut hac tentatione veluti monitus & excitatus de- e fectum illum agnoſcat, & emendet. Quod uan Chriſtus ipſemet S. Gertrudi pro perſona qua- un dam tentata oranti faſſus eſt: Ego inquit, tentationem illam immiſi, & permitto ei adbhoc, C 3 uAt „9 PARS I. CAPUT V. ut ſaltem defectum ſuum recognoſeens & dor Iens, dolendoque devincere ſtudens, nec præva- lens, humilietur; & per hoc alij ejus defectus, quos non recognoſeit, coram oculis meis ex par- te dJeleantur: ſiecut contingere ſolet bominibus, ui dum unam maculam evidentiorem in mani- Se eis confiderant, manus totas abluunt; ſic- que & ab aliis ſordibus mundantur, quas ne- qunguam abluiſſent, per illam evidentiorem compulſi non fuiſſent. Cl.) Quocunque interim modo tentatio fiat, nunquam defpondendus eſt animus: quia be- nigniſſimus DEus nunquam nos tentari fſinit ſupra quàm poſſumus, ſed ſi ipſi nos non de- ſerimus, faciet cum tentatione proventum, quio, ut S. Gertrudis loquitur, quandocunque ad exercitium noſtri profettus concedit tentan- di poteſtatem, ſi nos viderit fidenier ſuo adjiu- torio innitentes, ipſe litem contra nos poſitam. ſuam facit» in tantum, ut ex copioſilſima li- beralitate ſibi ſervans pugnam, nobis tribuat victoriam; ſi tamen bonæ voluntatis fervori in baæreamus. () ka ſanè, dum pro ſalute no- ſtra pugnamus, DEl caufam agimus; nec milites ſuos deſerit DEus. Er quis ſibi non honori ducat, pro DEO, & cum DEO pu- gnare contra ſuos noſtrôsque hoſtes? Sit ergo — (5⁵) S. Gert. l. 3. c. 77. () S. Gert. l. 2. c. II. xr eugon (bnc C 4 Grminoke Chre ) ro⸗ Eigete 1 Lhypon Ietenigt Cebrkcen Iinenge⸗ Grn! Subeſoln ilam ett n kencivnn opnun Eelim Cücſencene n ſe Go⸗ ufkutar, Sy ilm nie n nach ennie Wekenimdg: i ren wos teneni li sr Cweptofennunt umnhume umuit tn H nr Nluttti erun Heun No ll Qthun Minng; s lült 110, An M Colrennels — DE TENTATIONIBUS. 79 §. 1I. De tentatione Senſualitatis. Ommunis hominum querela eſt, dum pec- cant, ſe à malo dœmone tentatos in pec- catum incidiſſe, cùm tamen ſeipſos potius in- cuſare, propriamꝗque ſuam voluntatem ream peragere oporteret. Hinc celebris ille Aſce- ta Egyptius, Paſtor nomine, fratri cuidam con- querenti; quòd diabolicis tentationibus tantope- re exagitaretur, admiranti ſimilis repoſuit: A- deône te deæmones impugnant? maligni hi ſpi- ritus nobis nec minimùm moleſti ſunt, quam- diu voluntati propriæ obſequimur: perver- ſa noſtra voluntas diabolus eſt, qui nos ve- xat, & ad parendum ipſius Snpichtaribus im- pPellit. Vis ſcire, quibuscum diaboli pugnent? cum Moyſe nempe, eique fimilibus viris in virtute jam perfectis. Ita planè infeſtiſſimus animæ hoſtis eſt ſenſualitas, ſive inferior bru- talis appetitus, qui intra nos latet, multò no- bis infeſtior, quam integra legio deæmonum. Cùm etenim ratio, ſive appetitus rationa- lis medius ſit inter DEl voluntatem, quæ ſu- pra illam eſt, & ſenſualitatem, ſeu appeti- tum ſenſicivum, qui infra eſt, gravis & an- ceps nonnunquam oritur pugna, dum utra- que ipſum ad'ſe conatur pertrahere; ille qui- dem oſtendendo, quod juſtum Deéôque gra- tum, iſte quod delectabile, & naturæ per Peccatum corruptæ acceptum eſt. G 4 Et 809 PARS I, CAPUT V. §. 1. Et verò hæc pugna viris heroicis & per⸗ fectis, itemque impensè improbis ac ſcelera- tis non multum faceſſit negotij. Iſti namque ſenſualitati delectanti, illi DEO jubenti actu- tum obediunt, nec attendunt, quid velit ca- ro, aut non velit; quemadmodum illi volun- tatis Divinæ, ac ſi non intelligerent, nullam du- cunt rationem. Illos duntaxat hæc pugna fa- tigat, qui peccatis, & peçcandi occaſionibus valere juſſis ad meliorem frugem ſe recipi- unt, malisque habitibus ex præteritæ vitæ li- centia contractis bellum indicere decreverunt. Iſtis ergo in hac arena graves quandoque lu- ctæ exantlandæ ſunt; qui niſi quamcunque moleſtiam ac amaritiem ob relictas voluptates oriri ſolitam generoſo auſu devorare reſolutiſ- ſimi ſint, ad extremas ſæœæpe anguſtias redi- guntur non ſine pericçulo in antiquam fyl- vam redeundi. Ideò namque tot animæ in tentationibus ſiccumbunt, quèd breviſſimum illum dolorem, qui reſiſtendo ſenſualitati ſube- undus fuerat, quemque ùt nimis arduum ac difficilem ſibi imaginantur, tolerare renuant, aut ſaltem non ea; qua par eſt, animi forti- tudine ac patientia ferre nôrint. Tu ergo quamprimum ſenſualitas inſur- git, invocatòô breviter Divino auxilio, freno rationis aliqua fidei veritate animatæ fortiter reprime rebellem; & ſi denuo ſe erigat, for- tiùs ſemper, majorique ſpiritůs fervore com- peſce: imdò ſi jam non nihil reprefſſa ſenſua- litas primam videatur pofſuiſſe ferociam, ne Cre- Volene,ld Neſs lehnd mhoeid elis 1d e n Vn leloln 10s Kerane, ele kan imt hlin Cuumchmn Uiknmen Alen ien Cunyalcun Uadinen yr Denidan n Woobmen Unnelanron gul, nmn Peccnorunn kre hee⸗ Al unnn Ai 1r tr geecn Innin ilf Gn glege menr. L Eunzuüin A AEtrle dſeeze geetefen 1anſts une noönid ſolge Ullceforare tel Ene unllis rel n en une Ine i n CNheflinun mokenle Emlobenluleniſ e uns udlam! I, Werne nun umn E umin era or IIE Wi. emdl ttnt ” Cl o fur Nl ſloan „1 . . UI Ndn DE TENTATIONIBUS. 81 credito, jam ſopitam, minus plenè devictam; ſed ipſemet de novo excita carnali tentatio- ne excepta, de qua ſuo loco) tibique ipſi de- nuo hoſtem ſiſte, ac majori ſemper impetu proſterne, ſicque debilita & contunde, ut de- inceps ne mutire quidem præſumat. Res e- xemplo evadet clarior. Læſus ab altero gravibus impatientiæ, i- ræ&, aut vindictæ ſtimulis agitaris: quid? in- fit ſenſualitas, hæc ille mihi impune? Si taci- tus feram, omnium exponar ludibrio; actum eſt de honore, & alter interim majores ſibi ſumet ſpiritus, & ad novas injurias inferen- das armabitur. Interim bullit ſanguis in ve- nis, anhelum pec7tus vindiéstam ſpirat, animus totus in fermento eſt: Quid ad hæc ratio? e- quidem vibrata ad DEum mente ſenſualitati ictum validum infligit dicendo: Ergéne DEO dilectionem proximi, etiam inimici, præci- Pienti non parendum 2 Annon à DEO pien- tiſſimo Patre ad filiorum ſalutem omnia ordi- nante iſta proveniunt? qui hominis hujus lin- guãâ, manu, operâ ceu inſtrumento utitur ad Peccatorum rubiginem in me eradendam. Pa- tere hæc æquo animo, & paternam Numinis manum ofeulare, de reliquo DEus provide- bit. At necdum victas dat manus ſenſualitas: Si omnia, infit, à quoquam toleranda ſunt, quâàm quisque peſſimè fecerit, tam maximè tutus erit. Eſt pro ſalute peccantis, ſi cor- rigatur; niſi ipſi factum exprobrem, aut par G 5 Pa- 92² PARS I. CAPUT V. 6§. 1. pari referam, nunquam ſentiet ſe peccaſſeé. Et quæ hujusmodi plura ingenioſa in rem ſu- am paſſio excogitare ſolet. At ratio non jam alteri, ſed ſibi ipſi ſuc- cenſens, dum nempe ſenſualitatem ipfa ratio- ne ad iniquæ ſuæ caunſæ patrocinium abuti vi= det. Itâne miler! ut ſatisfacias vindictæ cu- pidini, bonum älius prætendis, cui ſeriò ma- lum cupis. Hoc ipſum non inultum feres. Volens nolens hæc patiare; & ſi iterum. iterumque ille te injuriis laceſſat, æque tibi ferendæ erunt, utpote graviora merito. Si jam ſenſualitas criſtas paulatim ponat, & bile non nihil remiſsà videatur miteſcere: tu nec- dum quieſce; tu ipſe hoſtem erige, & quaſi ipſius partes tueri velles ſingula ipſius mo- enta denuo recoque; quin & ipfus alia ſu- peradde. Ut primùm autem ſenſualitatem ſurrigere ſe velle animadvertis, pedem mox retrahe, & nova indignatione iraſcere tibi ipſi, quòd tam modica pro illo pati detrectes, qui tam gravia pro te paſſus eſt. Hanccine tibi vicem rependo, JEſn Salvator! Tu pro. me dira verbera, flagella, ſpinas, crucem paſſus es; & ego nec verba amore tui ferre poſſum. Tu pro crucifixoribus tuis extre- mos inter cruciatus à Patre veniam exoraſti, & ego pro levi injuria magnam vindictam co- gito. O DEus! eſto mihi propitius. Si tu- mecum ſic ageres, un ego cum proximo, quid de me fſieret, qui tor injurias peccando- tibi irrogavi. Ah! Eſu bone, non hanc tan- tùm, 1e Ind Un in ds ne evon Nit, epi cn kicniel Henen Pienrun 21 Cnr knuna olkdkro in Chnreintet Tterägerin Cennncs nn CDriduminn Cn vene ngugi 1 Cllamn h triucouli Ophenim m Oie n h Ngae ubs Nernls dih Ih m mn inmm in M,& Ni hoeſir hri nlinn maln sulnin ont, Aurmitletenn 8 vogll ſolus ne In ihlo iln uen enlulnen Grni, ehn adl mrine mlan ii mllapeidends stt. No NNN n Al, Hins, n NehrNn . Dne wun kun PDE TENTATIONIBUS. 83 tàm, quam modò patior, injuriam, (ſi ta- men injuria inferri poteſt illi, qui te toties of- fensé omnium creaturarum odio dignus eſt) ſed & quascunque deinceps mihi injungere volueris, non patienter modò, ſed & gau- denter feram, dummodo voluntatem tuam in me adimpleri videam, &c. Adch hunc mo- dum in aliis quoque tentationibus à ſenſua- litate excitatis, præterquam in tentatione car- nali, depugnabis, bona voluntate DEO pla- cend, & ipfum nunquam offendendi arma tibi copiosé ſubminiſtrante. Hoc interim alta mente repoſtum habeas: Initio tentationis præprimis vigilandum, ac illico fortiter agendum eſſe. Nam ſi mora detur ſenſualitati, & ad inſurgentes animi motus ratio diun nimis conniveat, ingentem interim pulverem cxcitabunt paſſiones indo- mitæ, quibus intellectus obfuſcatur, ut minus dein viribus valeat; dum econtra ſenſualitas animoſior ſemper, & magis efferata frenum omne excutiet, ut poſthac aucka jam difficul- tate vix geminato labore ſubigi valeat. Quod Gertrudis noſtra eleganter advertit, dum Chriſtum in hæc verba alloquitur: „Alio quo- „ dam tempore me docuiſti, quòd in eo, „ in quo quis præſtat faciliorem affenſum, in- „ illo etiam hoſti præbet aufum: cum pul- Chritudo juſtitiæ tuæ exigat, te quandoque „ Potentiam miſerationis tuæ aliqualiter oc- „ Ccultare in his vitiis, quæ propria negli- ,„ gentia nobis efficit viciniora: & ideò quò „ Ma- „ — 84 PARS I. CAPUT V. 6§. 1. „ maturius, eò utilius, fructuoſius & felicius „ cuilibet reſiſtere poſſumus malo. „ (4ℳ) Quod tunc potiſſimum ſolet contingere, cùm ex improviſo hoſtis vehementi paſſionum impetu rationem ſic prævenit, ut quaſi jam devicta ſenſualitati palmam jam ceſſiſſe videa- tur. At ne tunc quidem animus, aut arma tibi abiicienda ſunt. Si paſſionum nebulis im- pedita ratio ſubitò te juvare non Pravalel tantùm linguâ tunc utere, & conſtanter di- cito: Non conſentio, non credo, non cedo, non offendam DEum meum in æternum! Sic- que te geras, ſicut ab hoſte ex inſidiis inopi- natè invaſus, qui ut ſpatium locumque habe- at evaginandi gladium, pauliſper reſilit, & demum nudatéô gladiô ociùs revertitur. Sic ergo reſilias & tu, brevique ac momentaneo vilitatis ac infirmitatis propriæ intuitu in te- met deſcende, ac protinus nova in DEum fi- ducia animatus denuo aſſurge; atque ad DE- um converſus lethalem hoſti ictum inflige cum dicto: Domine! adjuva! JEſu! ſuccurre! Virgo Mater fer opem periclitanti! ſenſim- que, redeunte animi ſerenitate, rationem iis, quibus aſſueta eſt bona voluntas, fidei verita- tibus adjuva; & inſtauratâ fortiter pugnaâ fe- liciter vinces. Quamdiu enim ratio, ſive ſu- perior rationalis voluntas ſenſualitati non con- ſentit, etſi inferior ac brutalis appetitus ſævi- at, & tota vis infera ferat ſuppetias, nunquam ad peccatum poterunt te impellere, minus vim (2) 5, Gert. l. 2. c. il. Kürinnen eleln Vrmmn/ Dpgunt n olt⸗ Hyohe Cngen S 5 4* er hi es nri⸗ Pebeliuſen Cnmumig Uadetis von ſi tgemn Gmn kerern Henn Ciri j 6 11 le; perim muImt 1e luuges, 4 ice Pſcile ere 1 Ueler, . — 6 W Mullen 1er, & Cultina deto, nnch minetemos e er lcizing um bcunctehit eliper kllt Ebteſeninr. de⸗ e wonennen Opre Dnumn in te⸗ nn Dbnb⸗ Une, e 0. ägeon ltun DE TENTATIONIBUS. 85 vim inferre liberæ tuæ voluntati. Cogita in- terim, quàm gratum DEO tuo exhibeas ſpe- ctaculum, ſi te videat, tam ſtrenuè pro glo- ria ſua decertantem. Annon ſola hæc coôgi- tatio ad dulcorandos omnes pugnæ hujus la- bores & dolores abunde ſufficiat? Cæterùm ſat tibi non fuerit, hoſtem ſe- mel viciſſe; nec ideò plenam tibi ſpondeas ſecuritatem, quòd aliquamdiu forſan tibi quie- to eſſe licuerit. Non eredas inimico tuo in æ- ternum. (*) Callidus hic hoſtis ſubdolè non nunquam ab impugnatione deſiſtit, ut incau- tum poſteà, ſuique ſecurum fortiùs invadat. Ergo has inter inducias tu teipſum exerce, & motus e. g. impatientiæ, vindictæ, vanæ gloriæ ac hujusmodi, quibuscum olim lucta- baris, in te iterum iterumque ſuſcita; & cùm has beſtias jam ſua cornua erigere perſentiſcis, mox mutatàâ perſonâ, retractéôque pede in re- fractarias novo ſpiritús fervore irrue, ictum ictui ingemina, nec prius revertere, donec deficiant, ac ultrà calcaneum ſuum contra te levare tam facilè non præſumant. Intereà non tibi ſufficiat ſenſualitati relu- ctari, & paſſionum impetus fortiter retunde- re; verùm contrariis quoque virtutibus ani- mum tuum imbuere, ac veluti lorica obarma- re ſatages. Si quis tibi iræ, impatientiæ, aut vindictæ anſam præbuit, necdum tibi ſa- tis feciſſe credas, ſi iræ aut imparientiæ mo- tus repreſſeris, vindictæ cupidinem dimiſe- ris: — (2) Eccli 12. 10. 86 PARS I. CAPUT V. F. 2. ris: id inſuper tibi agendum eſt, ut occaſio- nem cum perſona tibi moleſta amicabiliter a- gendi ultro quæras, vimque inferas tuæ vo- Iuntati, ut eam diligas. Ac licèt initiò quaſi invitus, & reluctante natura ægrè frigidéque facias; ſenſim tamen, juvante gratia, ex ani- mo amare incipies, præſeèrtim ſi ſeriò cogi- tes, ejusmodi hominem inſtrumentum eſſe, quo te DEus ſalutis tuæ cupidus virtutibus excolere, & cœleſtem gloriæ coronam tibi fabricare intendit: cui eapropter magis ob- ſtringeris, quàm aliis, qui tibi blandiuntur, & in omnibus tuæ velificantur voluntati. Sa- puit ille frater .Ægyptius, qui quò plùs ab al- tero læſus, e majori ad eum fiducia recur- rebat dictitans: Hi ſunt, gqui optimam nobis proficiendi occaſßionem offerunt; illi econtra, gqui nos beatos dicunt, nos decipiunt, & virtu- tis ſemitam in nobis ſübvertunt. (J d. 27 De tentatione dialolica. TEntationes plerædque omnes ſuam origi- nem, ut nuper vidimus, debent apetitui ſenſuali, adeò quidem, ut frater Domini Ja- cobus nullam aliam agnoſcere videatur tenta- tionem, dum in Canonica ſua, poſtquam ne- gaverat, à DEO quemquam tentari, abſolu- tè pronuntiet: Unusquisgue tentatur d concu- biſen () V. P. I. 7. c. 7. one cin ,Wln lenoadhnn alipim etaor le, uIn cvet ebitan uolunni⸗ lubmmins HUl Auti 4 Dere Untt Kanmr foloneni, ,ligd std õ 1 Gtinn M. uut di auum tpum wüH 1 nm 7 4 illeiet. e n In DE TENTATIONIBUS. 87 piſeentia ſua alſtractus & illectus. Deinde con- cubiſcentia cùm conceperit, parit peccatum: (g) ubi tamen opportuna fuiſſet occaſio tentatio- nis diabolicæ vel obiter ſaltem injiciendi men- tionem. Sed hujus nec verbulo quidem me- minit; & rectè omnino. In omni ſiquidem tentatione agmen ducit concupiſcentia, nec dœmon ipſe alia via tentat hominem, aut de via ordinaria tentare poteſt, quàm concupi- ſcentiã mediante. Nec enim credendum eſt, diabolo ullam in hominem competere poteſtatem, niſi ipſe- met homo peccando ſe illi quodammodo ob- noxium faciat, & ipſius ſe dedat poteſtati: Qui facit peccatum ex diabolo eſt. (h) Morta- le quidem expreſſam dœmoni facultatem tri- buit, hominem ad plura alia inducendi, niſi maturè per pœnitentiam his ſe vinculis expe- diat. Venialia veròè quemadmodum vires a- nimæ debilitant, ſic hoſti maligno vires tribu- unt ad tentandum. Imperfectiones autem vo- luntariæ, cùm progreſſum virtutis remoren- tur, hoſti in omnem nocendi occaſionem in- tento addunt animum, ſpemque faciunt lucri cujuspiam ab homine reportandi. Hinc ve- terator ille, cui mille nocendi artes, ut pri- mùm advertit, hominem propriis infirmitati- bus debilitatum negligentiâ aliquâ, vel defe- ctu voluntario tentationi ſe exponere, & qua- ſi nudum latus hoſti oſtendere; mox ſerpenti- nà ſuâ aſtutià aditus omnes explorat, per quas ve- — (?) Jac. I. 14. & 15. (5) 1. Joan, 3. &§. 98 PARS I. CAPUT V. §. 2. venenum ſuum ipfi inſtillet, & ſenſualitatem inordinatè commoveat, qua deinceps ceu in- ſtrumento utatur incautum hominem agendi in fraudem, & ad lapſum propellendi. Ita ſanè ſenſualitas hominis Dalilæ ſemper vices agit, ut improvidum Sampfſonem fuis blanditiis conſopitum prodat hoſtibus, & in miſeêram dedat ſervitutem. Dœmon certè ni- hil non agit, ut proditricem hanc ſibi conci- liet, qua ſine artes ſuas omnes in caſſum ca- ſuras prœvidet. Quare modò hac, modd il- la eſca hamum obtegit; omniaque experitur; ut ſi unum non ſapiat; aliud ſtatim in prom- ptu ſit, quo prœdam hanc concupitam in a- liquo ſibi reddat obnoxiam. Has ſuas artes cacodceœmon olim Macario Thebaidis Abbati ipſo ſuo habitu graphicè oſtendit;, dum veſte undique perforata; & ex quovis foramine propendentibus vaſculis oneratus apparuit, ac mirabilis hujus veſtitůs cauſam rogatus di- xXxit: Se ad fratres in inferiori eremo tentan- dos deſcendere, totque geſtare pixides & ol- factoriola, ut ſi cui unum non placeat, alte- rum ſtatim ad manum ſit: fieri vix poſſe, ut ex tot electuariis & pigmentis unum ſaltem cuiquam non arrideat. Quod fſub iſto ſche- mate ſignavit, hoc opere ſemper facit tenta- tor diabolus. Diverſas homini immittit cogi- tationes, & mille rerum imagines oſtentat, alia atque alia abtrudit objecta: atque ubi u- num ex multis placere conſpicit ſenſualitati, il- W inown somtolet K neh me it⸗ e ſveripis Dum pohlum nüd Uibemedn 1t derhihe Dis cum omn Ur üni din lirlirtl Tekuintinn AA kichn e Nbertnnvnt Lnm Urſikei e ffnint, Ldn Kuceere u Emummiken ni: une 0O ointnnen Cnllicetein Incehenn elperienle — —— fo⸗ Ahmnin n nmhid NWberneem . N MI ρ der anlpiumt and Thhuds A d Akendt cun e 1a s ſnmmi Puemm Malntigtnd 1t. kind ne 1 ln S darte E DE TENTATIONIBUS. 89 illuc vim omnem tentationis intendit, & mo- dis omnibus urget intentum. Ex quo planè liquet, dœmones non certèò ſemper ſcire, quæ ſit interna hominis condi- tio; ac niſi priùs lineam mittant, dubios eſfſe, quonam potiſſimùm ipſius affectus propende- at. (Quare ſi homo nullum per alterationem ſenſibilem edat indicium;, anceps hæret tenta- tor, nec habet quod agat; ſed lupo hianti ſi- 4 milis cum omni ſua aſtutia adſtat confuſus. t nihil dicam, quèd multa etiam, quæ na- turaliter ſcire poſſet, DEus ipſi occultet; quo melius intentionem ſuæ providentiæ deducar ad effectum, & dœmon ipſe ſuis ſuggeſtio- nibus ac tentationibus cooperetur ad ſalutem Electorum. L Hinc videas, quantùm referat, pacaté ſem- per animô, ac compoſitis intus forisque affe- ctibus degere, nullique paſſioni quidquam in- dulgere. Nil ita horret immicus, atque i- ſtam animi malaciam, cujus nempe ars ſola ac tota eſt: in turbido Ppilcari. Quamdiu nul- lus paſſionum motus uſpiam ſe prodit, inops conſilii de tentationis ſucceſſu jam in anteceſ- ſum deſperat. Equidem ſuis viribus, ac diu- tinæ experientiæ confiſus nihil non auder, & cum Archimede audacter dicit: Da mihi ubi Pedem figam, & terram movebo: ſed quam- Gln diu nulla ſe prodit padhio, non habet, ubi pedem figat, & ſuas homini machinas ap- Hæc itaque non contemnenda ars eſt, dœ- Kient. Sanct. Comp. H mo- vo PARsS I. CAPUT V. §. 2. monem tentatorem eludendi, ſerenô ſemper hilarique animéô, quæ ſui ſunt muneris ac of- ficij, integrè peragere, & nulla inimici ſug- gieſtione quidquam moveri. Quamvis enim malignus ſpiritus hominis inclinationem, ha- bitus ac propenſiones ex anteacta vita perſpe- Cas habeat: quia tamen duodecim ſunt ho- ræ diei, & homo nunquam in eodem ſtatu permanet, atque unico actu interno ad DE- um plenè converſus, & averſus à peceatis, in alium ſe ſtatum poteſt transferre; nunquam certò, quid hic & nunc agatur in homine, & quid de facto cogitet & intendat, cognoſcit, niſi prius explorando, & variis objectis phan- taſiam tentando, ex motu aliquo ſenſibili rem detegat. Inde eſt, quòd tot diverſas homi- ni ingerit imagines, & ſpecies ante habitas di- verſimodè movet & miſcet, memoriam nunc hujus nunc illius excitat; ut attentionem di- ſtrahat, & in bono opere mentem diſturbet: quod tunc evidentiùs experimur, cùm poſt negotia nos ad orationem, vel aliud virtutis aut Religionis opus peragendum accingimus. Tot enim fſubitèò cogitationes extraneæ, & diſtractionum objecta hinc inde ſe offerunt a- nimo, ut nonnunquam violentiã quadam o- pus ſit, ad tot muſcas circum circa volitantes ſat abigendas. Nec unquam aliàs iis, qui in officiis conſtituti ſunt, aut gravibus negotiis occupati, tot incidunt conſiſia, media, & di- ſpoſitiones circa ſua munia; ac tunc tempo- ris, cùm aliud nempe ipfſis jam agendum & cogi. rlnovennn ns il mobhisn Noa de de isemimmln , Cihn Tinsmenu een Rai kent m! anmen Gnnm? Ma nchnggenin Cüunnmdberin nin umean MMinonlteck munsproptre Aleceenter llctps Ae inner, ncolter enn tnen nanenion lminen ndanlni D umnkn in min A mnt 6 Autisiſen r Numere;, an weigll ionn, 1dinrctr, n Ammis hecef nmn ignotdi aprim, cln Wen. Wi DE TENTATIONIBUS 91 cogitandum eſſet. Quod evidens ſignum eſt, à malo dœmone hæc omnia ſuggeri, ut ora- tionis devotionem, & ſpirits in ſacris fun- ctionibus recollectionem interturbet. Qued ſi hujusmodi incidentiis à dœmone injectis ho- mo nil moveatur, & ceu quisquilias ad ſe tune temporis nil pertinentes contemnat, ſicque immobilis in opere ſuſcepto perſeveret: de- mon ſic contemptus inops conſilij, inſtar ea- nis eminus latrantis, tandem penitus contice- ſcit, & à longè obſervat, an deinceps ali- quod ſe prodat indicium, ex quo ſpem ten- tationis meliori ſucceſſu ingerendæ poſſit con- cipere . Sed quid? ſi un homines ſumus, paſſio- ne aliqua;, vel negligentia culpabili tentationi aditüm jam conceſſimus; & animus Paſſionis vehementiâ non nihil turbatus *grè jam in- geſtas rei malæ imagines repellit, quid tunc agendum? Nil aliud, quàm ſtatim diximus: incœpto operi immobiliter inſiſtendum, ac in id incumbendum præ omnibus, ut ſerenitas animi quantocius recuperetur; quia turbatéô animò nil rectè ages. Brevilſſimâ igitur infir- mitatis propriæ cognitione præmiſſa, conver- saque celeriter ad DEum mente; ita te gere deinceps; ac ſi nil tentationis adverteres: & licèt extranex, & impertinentes,; aut malæ etiam cogitationes uteunque tibi moleſiæ ſint, nihil isdem reſponde; ſed age; quod agis; & hoſtem cum ſuis ſuggeſtionibus contemne tanquam attentione mimma, vel reſponſo in- H 2 dig⸗ O„ g 92 PARS I. (APUT V. §. 2. dignum. Ac licèt iterum iterumque repeti- to aſſultu eædem phantaſiæ, eædémque cogi- tationes ineptæ, aut etiam ſceleratæ, & blaſ- Pphemæ ſe ingerant: nil cura, nil diſputa, mil reſponde: perge in cœpto opere (quod ho- neſtum eſie ſuppono) ac ſi nil ſentires, nul- lamque tentationis ac tentatoris haberes ratio- nem, ut ne hoc quidem gaudij inimicus re- portet, quod te in cœpto opere impedire, ac ut deſiſteres, efficere valuerit. Aliud dicendum, ſi ex opere, vel occu- patione ipſa parum utili, ac ſtatui & vocationi minùs conveniente, adeoque aliqualiter peri- culoſa, vel otio inerte tentatio ortum habeat: tunc equidem non modò conſultum, ſed fer- me neceſſarium fuerit, ejusmodi, ſi fieri poſ- ſit, ſtatim abrumpere; ſin minus, tali ſaltem uti cautela, ſuique cuſtodia, ut ne inimico voluntaria anſa detur tentationis. In aliis qui- buscunque demum actionibus & functioni- bus, quibus ex officio, vel obedientia vacan- dum, ingeſta de quacunque demum materia tentatio optimè & ſecurifſimè vincitur tenta- tionis ac tentatoris contemptu: qui cùm ul- tra modum ſuperbus ſit, & rex ſuper omnes filios ſuperbiæ, nil ita perſentiſcit, ac ſui contemptum. Satis ſe initié impe- trâſſe exiſtimat, ſi audiatur: ſuæ quip- pe aſtutiæ, ac diutinæ experientiæ confiſus cætera ſe deinceps facilè impetraturum ſpe- rat; tumque vera falſis miſcendo nebulas men- ti offundet, & ſi aliter non poſſit, importu- ni- glon Marmintd Eitid Eien Crariamun ors; Cen eur 1, NMNa gomn unl Ac llons in lapen ſni bonn oa in neni gi Cmn AMore nm lnpe fic wenn, Aultrti ert Unltſens 1e U enleſn ,, ct, wn DN Germin re Pena . . Pſenuto otmum hi anniun, kt elanoli 1 fan, z in ming, iſn alvan, n de inmnt Miink Huisel CAonbos A indinn 4 UII Se cecenin dun Cre Tenun m (ol DE TENTATIONIBUsS. 93 nitate ſaltem intentum ſuum evincere conabi- tur. Unde quousque contemptum ſe videat, auſis non deſiſtit, ſed inſtar veſpæ impuden- tis & importunæ illi ſe parti continuò ingerit, quam corruptioni ac fraudi magis putat op- portunam. Nam quemadmodum ille, qui hoſti armatus occurrit, omnesque ſuas vires exerit ad defenſionem, facto ipſo teſtarur, ad- verſarium ſuum fortem eſſe, nec contemnen- di roboris; at ſi hoſtem nec attendat qui- dem, ejusque inſultus nihili pendat, & ride- at, iplum nauci hominem, ſuaque ira indi: gnum palâàm oſtendit. Prætereà tentationis ac tentatoris contemptus inſigne virtutis in- dicium eſt, magnæque in DEum fiduciæ. Tu ergo tentatorem dœmonem àùt hoſtem Altiſſimi, boni omnis expertem, & in ſua pervicacia contra Omnipotentem deſperatè ca- put erigentem conſidera, cujus quàm magna eſt arrogantia, tam magna aut major etiam eſt imbecillitas, poſteaquam Verbum caro fa- ctum ipſi vires ademit. Hunc talem DEl hoſtem ex animo deſpice, certus te ſalutis tuæ curam habendo, rectèque agendo DEl cau- ſam tueri, qui milites fuos non deſerit. E- contra aſtutia deœmonis magna eſt, ac omni humana longè ſuperior; tantaque ſimul ma- litia & nocendi cupido, ut conſultum neuti- quam fuerit, verbis cum ipſo contendere, ne ſumo infernalis nequitiæ intellectum obten bret, ac mille fraudibus & impoſturis turb tò judiciò, incautum in naſſam pertrahat. H 3 In- E- 4- 94 PAks I. CAPUT V. 6. 3. Interim hæc regula, ut in nullam verbt velitationem cum dœmone ſe intromittat ten- tatus, non impedit, quò minus tentatori (ſi quandoque importunior fuerit) in nomine JE- JIu cordatè imperetur, ut obmuteſcat, & con- fuſus abſcedat. Eſt hoc efficax tentatorem re- pellendi medium, inſignémque præſefert dœ- monis contemptum, ſihomo viva in Redem- ptorem ſuum fide ac fiducia tanquam ipfius fuperior ac dominus ſe gerat. Hac nempe ratione diabolus, qui creaturam Creatori, a- nimam ſuo Redemptori rapere, & ab eo ſe- parare nititur; ſi DEum hominémque con- cordes, ac filium Patris adcfjutoriè fretum pugnare ſecum videt, mox animis concidirt, & cum ipſo DEO jam fibi rem eſfe experitur. Si hoc pacto dœmoni occurritur, ejusque ar- rogans malitia imperiosè repellitur, nulla for- mica aut vermiculus debilior eſt atque deje- ctior, quàm ſuperbus & immanis iſte gigas. De tentatione carnali. Nter tentationes ſenſualitatis maximè vulga- ris & infeſta eſt tentatio carnalis, quæ nul- li ætati, ſexui, & conditioni hominum par- cit: & aliis quidem in flore ætatis, ſuæque converſionis initio, aliis in adulta jam ætate, aliis in ſenectute, aliis autem tota quafi vita moleſta eſt. Hinc DEI Mater aiidusttri §. agte hin 11 1,,40 rere 16 1 ,n 9 Ounccum n Erüun tndone Aellsr nes l ennant Puat An ſennmenlut Nels ſer ſ ncalilban lanung id ſene 6& nettorn 0 urur. ,n N e ——,iꝛ ⸗ℳ. = . 4 . G ſi u Eene 1 rinſhnn 1 44 =☛,; = = r tches nan, Warinyan Cene inpere, A be Uln homiengr, rs imond 4 Tor tons coe nhhinneleeppen ocumun eſte⸗ i Kpelinn nlle Kährr Ame Kimmnslegy 3 DE TENTATIONIBUS. 9 5 PVirgittæ: Tu miraris, inquit, cur in ſenectu- te tibi tentationes accreſcant, & eas modo ſen- tias, quas nec in juventute, nec in conjugio experta es. Hoc ideò it, ut cognoſeas, te ni- bil, poſſè ſine Filio meo. Miſi enim ille te ſer- vaßet, non eſt aliquod peccatum tam grave, quod non commiſiſſès. (1) Paulus quoque tam- etſi in tertium cœlum raptus, ab hac tamen tentatione immunis non fuit. S. Catharina Senenſis, S. Angela de Fulginio, aliique in- ſignes Sancti & Sanctæ tam atroces, ac vio- lentas carnis tentationes, quas ipfæœæmet defſcri- bunt, paſſæ ſunt, ut legentibus planè commi- ſerationem ſui moveant. Quid ergo mirum, ſi arundines paluſtres hoc vento agitantur, dum cedri Libani ſic quatiuntur?. Tentari namque non eſt peccatum, etiam- ſi totâ vitã teneat tentatio, quin potius virtu- tis ac meritorum occaſio, fi eâà rectè ho- mo utatur: Mam virtus in inkrmitate perf- citur. (&τι)]) Nec aliam meliorem pro negligen- tiis, & præteritis peccatis DEO exhibere quis poteſt ſatisfactionem, quâm his tentationibus fortiter reluctando ſuam DEO comprobare fidelitatem, & quam inde ſuſtinet moleſtiam, humiliter tolerando, ſuam exercere patienti- am. Haæc eſt vera juftitia (Chriſti Domini ad S. Birgittam verba ſunt.) ut ſicut prius delectabaris in vanitatibus contra meam volun- tatem; ita modò tibi moleſtæ ſint variæ perver- Jaæqgue cogitationes contra tuam voluntatem. H 4 Cer- () Bloſ. Monil. Spir. c. 7. () 2. Cor. 12. 9. 96 PaAkRS I. CAbUT V. §. 3. Certiſſimè enim ſeire debes, malas cogitationes; quibus mens reluctatur, &O quas deteſtatur, eſ- Je purgationem unimæ, atque coronam. Si tu illas probibere non potes, fer patienter, ac vo- Iuntate eis renitere. Et quamvis ipſis non con- ſentias, time nibilominus, ne inde ſuperbias &α cadas: nam guicunqgue ſtat, Jolius OEl virtu- te fat. 6i) Ex quibus planè intelligas, quâm neceſ- ſaria homini hac in re ſit humilitas, tum ut rarius ac mitius tentetur, tum ut tentationem citra noxam eluctari valeat. Cùm etenim hu- militatis vel obtinendæ vel conſervandæ gratiâ ejusmodi tentationes à DEO permittantur: malè ſibi conſultum putet, quisquis vanè ſibi complacet, ac potiſſimùm obtentà aliquâ gratia, aut conſolatione ſenſibili, aliis ſe meliorem, & in futurum à tentatiouibus ſecurum exiſtimat. Maximam verò timendi caufam ij habent, qui alios in hac materia temerè judicant, aut propter ejusmodi lapſus contemnunt; ne vi- delicet malo ſuo diſcant alienæ compati infir- mitati, & deſerti à gratia ipſimet evadaut mi- ſerabile fragilitatis humanæ paradigma. Nemo itaque nimiùm ſibi fidat, aut con- veriatione, vel actione incauta ſibi ipfi peri- lumn accerſar. Non dormit diabolus, nec aro adhuc mortua eſt, etiamſi longo forſi- in tempore nil caſtitati contrarium experta ſit. Domelticus ille hoſtis, quem in ſinu ge- ximus, levi occaſione à dœmone inſtigatus quan- — N1 Prinei am itni Gcle N bonnen 1a und d Ule hete 1dn Der 6gundo s NVuun d Neen fonez ne gi ſenngg Totloen 0 Aglgenin, Uer Cecaſon n excigt. Uluin. linen ke te Celrtene Nseſc. Ee huniig m En n It tenuir i (Merin eklannrfaogegn 9 31 vemin Uun, gggui ene Nbrmitigigen 1 üslemeioren, Dubaunmenibin Gdd aldn ihben, Ernen ikmn, an Gommmmmn, N Tenn Concta Dünenechnt u min We menn l lebaine. NO WI 19 ⸗ DE TENTATIONIBUS. 97 quandoque, ex inſidiis incautum aggredi, & dum nil minus cogitat, ad lapſum poteſt impellere. Malitiam ſuadet occaſio, quæ li- cèt hominem fragilem non faciat, tamen quàm fragilis ſit, ſæpe oſtendit. Tu ergo, ſi ex animo bene tibi vis, occaſiones quas- 4 . Q . W. cunque periculoſas fuge, eò ſemper tutior, quò ab altero ſexu remotior. Interrogavit aliquando Abbas fratrem lubrieis cogitationi- bus vexatum: Num loqui ſoleat cum fœmi- nis? negavit frater, addidit tamen: cogita- tiones meæ novi veterésque pictores ſunt, qui fœminas mihi olim notas ad vivum de- pingunt. Cui Abbas: Mortuas, inquit, non eſt, quòd multùm timeas, fuge tantummodo viventes. () Quanam autem ratione tentationi carnali, dum primùm ſe inſinuat, obviandum ſit, jam videamus. Duplicis generis tentationes hic diſtinguendæ ſunt: una levis, quæ ſola ma- læ cogitationis, aut turpis incidentiæ vexatio eſt; altera gravis, quæ præter turpes rerum imagines vehementem quoque naturæ com- motionem, ſive propter aliquam culpabilem negligentiam, ſuique incuſtodiam, ſive pro- pter occaſionem periculoſam fortuitò obla- tam, excitat. De utrâque jam videamus ſin- gillatim. Primam tentationem quod attinet, initiis ſtatim occurrendum, ne ex tentatione levi, gravis evadat. Ejusmodi namque ordinem 5 teni- — (w=) V. Pp. 1. 5. c. 5. 98 PAkSs I. CAPUT V. §. 3. tentator dcemon ferè ſolet obſervare, ut pri- mò ſimplicem rei malæ ingerat cogitationem; quam ſi nobis placere, aut ſaltem non diſpli- cere videt, gravi mox impreſſione altiùs in- culcat animo, ſicque phantaſiam ac intelle- Gum occupat, ut deinceps geminato labore vix queat expelli. Quamprimum ergo Pri- mos ejusmodi inſultus advertis, ac primæ ſe ſe cogitationes inſinuant, ſi eæ ortum habe- ant à præſenti converſatione, colloquiis, le- Ctione vel actione non neceſſaria; nullum præ- ſentius remedium eſt, quàm horum fuga, & intermiſſio, & in re alia honeſta occupatio. Si verò tibi, nullà datà causà honeſtè occupato ſuperveniant, aliud tibi agendum non eſt, quàâm quod ſuprà de tentatione diabolica di- Kkum. Solo nempe generoſo contemptu le- ves ejusmodi aggreiſiones optimè ſuperan- tur: dum econtra hoſtis tartareus illis acri- ùs inſtat, quos ad'primos ſuos aſſultus con- ſternatos trepidare, & vano timore ſemet per- turbare videt. Certè inimicus nil contra nos prævalet ſuis ſuggeſtionibus, niſi à nobis ad- jutus. Juvamus autem, ſi puſillanimitate dejecti primos ictus excipimus; ipsâque no- ſtra formidine moram ipſi conce dimus tela immiſſa altiùus imprimendi. Contemptu ve- rò teli acies obtunditur, ut penetrare non poſſit. Contemne tantummodo, & viciſti. Non magis attende, quàm ſi nil audires, nil ſentires, nil adverteres, & inſtar aſpidis ſur- dæ & obdurantis aures ſuas ad incantationes dœ- Cuuordi⸗ ſennaſhihe o Nuk eig Mn 1 e PNence nn S Piuot, n Alermon uan i msimgin nnoroſie En myitr nunpde ele t e⸗ — 8 Memne⸗ Aalin gi Ten-. 1 e Ler onn 1 Atgtlani nline En tonntn, rftoennn MWharke oun A enin n lune ebolcs . nl, nenotn ! ns int Ihern unmmd I . DE TENTATIONIBUS. 99 dœmonis immotus perſiſte, atque in cœpto tuo opere imperturbatus perge: crede mihi, tota vis ac fraus dœmonis, ut fumus eva- neſcet. Fuit, qui mehioris vitæ initio ab hujusmo- di incidentiis, fœdisque imaginibus ſatis fre- quenter moleſtaretur: qui dum aliquando fu- ſis ad DEum precibus, ut ab hujusmodi co- gitationibus liberaretur, ferventius inſiſteret, ſenſit ſibi quaſi in aurem dici: Fac moddò dia- bolo, quod antehac mihi feciſti, & quietus eris- Statimque intellexit demonem contem- ptu vincendum effe; atque in cœpta virtutis ſemita ipſi pergendum, ac ſi nihil ejusmodi ſuggeſtionum ſentiret; quemadmodum olim in præteritæ vitæ licentia Divinas inſpiratio- nes ſurda quafi aure exceperat, ac Spiritui Sancto ad meliora vocanti reſtiterat. Adeò verum eſt, quod S. Philippus Nerius dicere ſolebat: In pugna lubrica ſoli deſides evadunt victores; illi, inquam, defides, qui huic ho- ſti non dignantur reſpondere, minùs directè repugnare; ſed ſolo contemptu hoſtem exci- piunt, & nihil agendo vincunt. Aliter non nihil agendum in tentatione gra- vi, quam videlicet non tantùm vehemens rei turpis imaginatio, ſed brutalis etiam ſenſuum commotio ſic comitatur, quod ratio ſeu intel- lectus graviter obfuſcari, & ſenſualitas jam quaſi triumphare videatur: quod conringere poreſt cum vel ſine culpa hominis. Si nam- que hæc tempeſtas oriatur ex facto alieno, vel 100 PARS I. CAPUT V. §. 3. vel occaſione penitus improviſa, ita ut homi- nem nil mali cogitantem, aut ſuo fungentem of- ficio carnalis tentatio ſubitò invadat, ac dele- ctatio vehemens in appetitu inferiori ſeu ſen- ſitivo ſubſequatur ratione ſeu appetitu ſupe- riori quaſi inconſulto: culpâà penitus vacare poteſt, cùm ejusmodi motus primd primi in noſtra poteſtate non ſint; dummodo ratio, ſive appetitus rationalis non conſentiat, ſed quamprimum ſui iterum compos eſt, aver- ſetur & contradicat. Quod ſi ejusmodi gravis tentatio ex aliqua negligentia vel culpa hominis eveniat, utputa, ſi ſe periculo, quod prævidere poterat, ſponte expoſuit, vel per ſenſuum incuriam, curioſi- tatem intempeſtivam, colloquia parùm hone- ſta, lectionem non neceſſariam materiæ lubri- cæ; aut quod frequentius eſt, per primarum cogitatlonum, ac obſeœnarum imaginum ali- qualem admiſſionem, quatenus nempe eyius- modi non ſtatim ex animo reſpuit & contemp- ſit, ſed ſocorditer agendo quadântenus per- miſſivè ſe habuit: in hoc caſu tentatio culpâ non caret, quæ pro ratione majoris mino- risve advertentiæ & negligentiæ gravior aut levior cenſenda eſt. Undecunque autem tentatio ortum habeat, animus aut arma nunquam abjicienda ſunt, ſed ante omnia cauſa vel oecaſio tentationis, ſi etiamnum duret, abrumpenda & deſeren- da eſt, ſi nempe talis ſit, quæ ſtatui, officio, aut obligationi tentati minus bene conveniat. Tum 6mimsſupn ieg er 1 re . 1 Cn irlerbr ri den⸗ migenimn ClN, U I 6 lqnsth 6 r end . Minen ne lenpon omn pee i Mens,in Wetum de Atuimn nn Ne, muneude oe ennte iis ſet D Enwor denm Ninus his . Penber, unig ileo n n wnneſtlit n Alere,ornr,hn Amn iennim, ouni lonin vrimton Ammmmunne kn iek emumnn Eunmn Iugbim d. uurns inne els oneſut Cconem An dnnni eCIn EN mine niſne ipene in Etennnroerti DE TENTATIONIBUS. 101 Tum cognitione momentanea vilitatis & in- firmitatis propriæ habita, mox filiali fiducia animus ad DEum elevandus, ac præcipuè ad Chriſti vulnera, & ſinum Matris Virginis confugiendum eſt, & eò potiſſimum conni- tendum, ut ſua menti redeat ſerenitas, no- tas aliquas abviâsque fidei veritates, ac mor- tis & noviſſimorum memoriam breviter re- colendo. Id interim modis omnibus cavendum, ne tunc temporis, dum fervet tentatio, directè cum ipſa pugnetur, talium rerum turpitudi- nem, vilitatem, aut malos effectus recogitan- do; hoc namque foret periculoſiſſimum, & tangendo hanc picem animéô etiam abjiciendi, mens magis adhuc inquinaretur: ſed indire- ct duntaxat obiccenus hic hoſtis debellandus, & à rei turpis gitatione animus avocandus eſt, e. g. per vivam DEl præſentis, Chri- ſti patientis, aut noviſſimorum memoriam. Nec etiam hac pugna durante reflectendus eſt animus, minùs diſputandum cum dœmo- ne, num eousque ſatis repugnaverit, nec ne? hoc enim poſteà, ſedata jam tempeſtate, tu- tius fiet. Ejusmodi namque reflexione ve- terator deemon aliud pon quærit, quâm ut animus his ſordibus magis ſe inquinet, ac perturbet; & dum eluctari vult, inſtar avium pennas viſco magis implicet, ac demum ſpe evadendi penitus abjecta ſe dedat captivum. Nunquam igitur in tentatione utcunque ve- hementi, & noſtra etiam negligentia accerſi- 1I2 102 PaARsS I. CAPUT V. 6S. 3. ta animus omnino deſpondendus eſt: nam qnamdiu peceatum, ad quod tentamur, no- bis diſplicet, procul abſumus à conſenſu: di- ſplicet autem, quamdiu media repellendi in- quirimus, & adhibemus. Sine conſenſu au- tem rationis ſuperioris ſenſus utcunque ve- hemens appetitùs inferioris nil nobis nocebit. Tot ergo illicia, & incitamenta peccati, quot velint, animo objiciant inimici, ſæviat caro, ringant inferi: ad conſenſum tamem nos co- gere non poterunt, mſi ſponte velimus, & abjectô ſcurò⁶ bonæ voluntatis ultro dedamus nos ipſos. Senſus nempe non nocet, ſi ab- ſit conſenſus, nec DEus ullâtenus proptereâà offenditur, ſi nobis repugnantibus tentatio in- graveſcat, quin imdò ipſemet in cordis noſtri intimo reſidens pugnæ hujus ſpectator & ad- jutor eſt, facitque ſuãâ gratiâ, ut ſpiritus car- ni tandem prævaleat, & bona voluntas DE- um nunquam offendendi de hoſtibus univer- ſis feliciter triumphet. Quod Chriſtus ipſe- met S. Catharinæ Senenſi teſtatus eſt, dum poſt pugnam graviſſimam eam inviſens dixit: Quando cor tuum ſordidis cogitationibus abun- dabat, ego intus in medio eius latikabam, & ef- Kiciebam, ne illis conſentires. Permittebam te tentari, quantàum ſaluti tua expediebat; ut me adjuvante vinceres. (n) Quod ſuprà diximus; tentatione durante, rerum carnalium vilitatem, vanitatem, ac fœ- ditatem animo revolvendam non eſſe, nolim ed — (=) Bloſ. Monil. Spir. c. 7. Clichone l Euimuſn ulii iecen monnm, ninduele VNHun Gd Ked Ohrtnänec ohig ſetocenlok un io ſern UArnenn mue A lert Eiitlcunr idelti oomneg Rülor on Wnhen Uc benulang Ie Nodd ſe lot ſcn Dencogreon N Artent in n teyenes, ul Crpori Unnna cuts glunn honor NN Conellimn il Unmns Aocat Mrr I Muh, Ebllarng pn Pnumbus enetid CNs et N. 5 5 . heltor lhiinser ehir igi bon fauns ⸗ ͦ Edoltusnger⸗ (k Cnttsn Gein ER dd namimletn tiriue zeulrtnin, . l,, eg H ru . PP emm eiklll , m llltn 1 DE TENTATIONIBUS. 103 ed intelligas, quaſi nullo id tempore licitum conſultumve ſit: quin imò pacis tempore, & animo penitus pacato fortè non abs re fue- rit, ejusmodi obiter ſaltem & contemptim re- cogitare, ut concepto exinde perfecto odio eo- rum omnium, quæ ad hæc quoquo modo poſ- ſunt inducere, ad primum ſtatim objecti carnalis intuitum quaſi à facie colubri refugiat ani- mus & exhorreſcat: ut dum creata aliqua pul- chritudine carnaliter ſe tentari animadvertit, mox ſibi ipſi perſuadere poſſit, ſerpentem in- fernalem ſub hac larva deliteſcere, ut incau- tum ſuo veneno inficiat. Quàm parùm igi- tur cacodœmon perſonatus, ſi noſceretur, in forma utcunque elegante neminem ad fui a- morem pelliceret: tam paruùm pulchritudo il- la ac amænitas carnalis, ſub qua dœmon re- vera inſidiatur animœæ, hominem ſanæ men- tis, ac ſui compotem movere debet, ſi pro- bè intelligat, quantum ſub hoc Schemate ma- lum lateat. Et quid demum eſt caro etiam formoſiſſima, niſi talis materia, quæ in ta- bem ac ſaniem propediem eſt abitura? Quæ- re modèòè illas pulchritudines, quarum amo- re tot ſcelera commiſſa, tot cædes & bella quandoque orta, & quarum gratiaâ tot animæ jam ardent in inferno: vix pulveris pauxil- lum reperies, & ſemeſa à vermibus oſſa. I- mò ſi corpori exquiſitiſſimæ formæ extima duntaxat cutis abſtrahatur, quid eſt, niſi o- culorum horror, & averſionis objectum ? Jam quod ipſam deleéctationem carnalem atti- 104 PARS I. CAPUT VI. DE DIFFID. net, tanta ejus eſt vilitas, ut hominem planè bruto reddat ſimilem, & ſola ſui memoria cuivis ruborem incutiat; ut meritò neo-con- verſis ſuis Apoſtolus: Quem fructum tunc ba- buiſtis in illis, in Koizue nunc erubeſcitis? (o) Vix incipit, jam deſinit; & cum Regio illo Juvene illico exclamandum: Guſtavi paulu- lum mellis, & ecce! morior. () Mors nem- pe juxta introitum delectationis poſita eſt. (4) Sic viliſſimaà breviſſimäque voluptate perdi- tur felix, & infelix emitur æternitas. Mo- mentaneum quod delectat, æternum quod cruciat. CAPUT VI. DE DIFEIDENTIASDUI, ETF CONEIDENTIA IX Déo. Idimus hucusque, qua ratione tentationi- bus tam à natura, quàm à dœmone ex- citatis occurrendum. Felix ac ter beatus, qui ſuam erga DEum fidelitatem hoſtibus ſuæ ſalutis fortiter repugnando teſtatam reddit, ac ſimul honorem ac gloriam ſui Redemptoris generosè propugnat; ut Chriſtus ipſemet S. Mechtildi faſſus ſit: Homo, qui tentatur, quot tentationes in nomine meo ſuperat, tot in meo cupi- (o) Rom. 6. 21. („) I. Reg. 14. 43. (7) S. Bencd. Reg. c. 7. n, monignn Ge urpon Crnakey 1 COrtoren Voonet Aod ann ſt mrne⸗ n⸗ Tropn hen Nonnt i 4 1ceniinun Cnla Dls pl Nühoniidbuseer UNNEdoeumon Gln Kongs Genn, An ertlikig entmrconpnn n Ger coorien nn inerin lenikenconter nftenni in l dnen ole ßhenr — Mnin Dlenitg i, eemun Uf. TTCNNNNENA Nr in tninnetennti 1 umt Condet . s N Aumeete ed ſel CcN WNel ll SUI, & CONFIDENTIA IN DEO. 105 cupite gemmas ponit. Unde plerumque in re- munerationem victoriæ à ſe ipſo reportatæ vis paſſionum ſenſim minuitur, econtra ſpiritus roboratur, ac ſupra carnem eatenus rebellem, ipſumque dmonem malorum omnium incen- torem incipit dominari. Dum ex oppoſito tentationibus ſuccumbens hoſtes ſuos quoti- die fortiores, ſuamque reſiſtendi virtutem red- dit debiliorem. Unum eſt, quod in hac pugna victori ſe- dulò cavendum, ne ipſa victoria ſibi occaſio ſit ruine. Uſitata ſiquidem mali dœmonis ſtropha eſt, hominem, quem vitüs ſuperare non potuit, ſuismet virtutibus agere præci- pitem; dum eum ad propriam complacenti- am, nimiämque de virtute præſumptionem inducit, non ignarus, hanc exaltationem ani- mi eſſe certiſſimum ſecuturi casũs prodromum, quando DEus ipſe ſuperbis reſiſtit, qui non niſi humilibus dat gratiam. Ut igitur ab hoc malo malorum omnium peſſimo, ſuperbia in- quam, ſecurus ſis, continua de te ipſo diffi- dentia, & in DEO ſolo confidentia tibi tam eſt neceſſaria, quàm homini ad vitam conſer- vandam continua reſpiratio. Quemadmodum enim aêr continuò attrahitur, & iterum emit- titur, ut interiora vite organa in motu ſuo identidem conſerventur: ſic diffidentia in ſe, & confidentia in DEO reſpirationem illam conficiunt, qua vita animæ & ſanitas 1piritua- lis integra conſervatur. Ut autem folidam tui ipſius diffidentiam confidentiæ in DEO Scient. Sanct. Comp. I præ- 106 PARS I. CAPUTVI. §. I. DE DIFFID. præſuppoſitam conſequaris, cumprimis ve- ram ac genuinam tui ipfius cognitionem ha- beas oportet. Sit ergo 9. 1. De vera ſui ipſius cognitione. WV quis ſe exiſtimat aliquid eſe, cum nibil ſit, ipte ſe ſeducit. (a) Tota deceptio hominis, quèòd nimium ſibi tribuat, ac temere de ſe Ppræſumat, hinc provenit, quia putat ſe ali- quid eſſe, cùm tamen nihil ſit, nihil habeat, nihilque poſſit à ſeipſo: unde ſi veram ac ſin- ceram ſui cognitionem continudò haberet, nun- quam vel in minimo ſe extolleret, aut de iis omnibus, quæ videtur habere, vel minimum arrogaret ſibi ipſi. Quid ſuperbis terra & ci- nis? C) nunquid de nihilo? ex te ipſo nem- pe nihil es, & à Creatore tuo extractus & ni- hilo mox iterum recidéres in nihilum, niſi gratuita bonitate is qui creavit, perpetim eti- am conſervaret. Cùm ergo ex te ipſo nihil ſis, etiam ex teipſo ſolo potes nihif, videli- cet peccare. Bonum autem vel minimum ſi- ne gratiæ auxilio facere non potes, imò nec cogitare quidem. Tam enim ex te ipſo ad omne malum pronus es & proclivis, atque la- pis ad caſum deorſum, ni teneatur à quo- quam: nec ullum excogitari poteſt malum, quod non patrâſſes, & patrares amodò, ſi à 9ra- (4) Gal. 6. 3. (5⁵) Eccli 10. 9. Nl ent aniin u ſnpmnb N e N Eenlken, nes G lmman Cen Sdokcrornt: 1e niumn n ſeer ei Oriiſe zytepmgenn, e in vnorcent Flole dcckelcat 6 R, NKin. ll Dllamm Uls hinunn Ulkriſino n ioDer Gnsinl elinlinne 3 Hpoalaee; re mnins 3 W UIN SOI, & CONFIDENTIA IN DEO 107 Nlan (odie⸗ M gratia deſertus relinquereris tibi ipfi. Unde N Wuun ergo inflari, aut extolli potes animo? Quòd A ſi jam peccata in DEum tuum admiſſa recogi- tes, quibus te reddidiſti indignum, quem ferra ſuſtineat, dignum autem, quem creatu- r& omnes odio habeant, & inſeéctentur, at- que illatam Creatori ſuo injuriam junctis viri- bus ulciſcantur: Omnis ſtimatio quauntulacun- rin,G,mi S6 Mminima in vede nibileitatis tux in ater- ulrmn Vum bereat neceſſe eſt. An r et „ IID0 fſi nullum unquam gravius peccatum mwen u admifiſſes, adhuc præclarior te humiliandi Miii ty nlit cauſa foret prœæſtita hæc tibi immerito gratia, Quæ ſola infirmitatem tuam rerinuit, ne rue- res in peccata. Nam qui plura à DEO acci- pit, eò ſe pauperiorem æſtimare debet; cùm inbar gniin debitum, cui exſolvendo Par eſſe nequit, ma- lileirc'⸗ gis inde accreſcat: & omnes humiliare ſe de- Eels eee bent, quòd ex ſe nihil fint, nihil habeant, ni- Eihtn hil poſſint; illi vel maximè ſe humiliandi cau- Eum Mhndt ſam habent, qui cùm itidem ſint Pulvis & ci- nmn, nis, ac ex ſe nihil, à potenti tamen ac libe- e rali DElI manu præ ahis ditantur, ac ſuper Ne ahios ſublimantur. S IIIuſtriffimo hic nobis exemplo eſt Beatiſ- nuu ſima Virgo Deipara, quæ licèt à primo con- E&6 CCeprfionis inſtanti tam miris à DEO favoribus, Ant⸗ ac gratiis prorſus fingularibus cumulata, ar- que Divino lumine illuſtrata intelligeret, mun- di Redemptorem prôpediem eſſe naſciturum, ipfaque ardentiffimis votis ac precibus pro u acceleratione hujus promiſſi continuò inſta- . I 2 ret: „/ 7 4 . 1* Mige N n. 1e Mel ferm 1 Io8 PARSI. CAPUTVI.5§. 1. DEDIFFID. 6 ret: tantùm tamen abfuit ab ejus humilitate, ut vel minima ipſi incideret cogitatio, quèòd ipſa forſitan in DEl matrem foret eligenda; ut potius felicem ſe exiſtimaret, ſi inter ancil- lulas beatæ illius fœminæ annumerari mere- retur. Quin imò profundiſſima ipfſius humi- litas, ſi hac de re ipſi incidiſſet cogitatio, in contrarium prorſus ipſfi ſuaſiſſet; ideò for- taſſis verbi æterni incarnationem diutius differ- ri, quòd ipſius indignitas aliquod Divinæ mi- ſericordiæ poneret impedimentum. Hinc il- la Virginis humillimæ turbatio, cùm tantis ab Angelo ornaretur elogiis, ac DElI Mater ſa- lutaretur, quæ ſe ancillam Domini toto ani- mo profitebatur. Ita ſanè, quò quisque ma- gis ſe ipſum agnoſcit, eò etiam profundius acceptorum à DEO donorum intuitu deſcen- dit ſemper; ſicut & converſo, quò minds quis ſe cognoſcit, edò & altiùs in ſuperbia aſcendit ſemper. Eſt ergo vera ſui cognitio fons & origo ſolidæ humilitatis, quæ hominem gratiis à DEO quantumcunque auctum, ac perornatum virtutibus ſibi ipſi placere non ſinit, minus ſi bi fidere, ac magna de ſe præſumere; ſi nem pe hæc cognitio genuina & ſapida ſit, & non ſpeculativa tantùm & arida, quæ intellectum duntaxat afficiat, voluntate interim propriæ excellenti? immobiliter affixa. Enimvero quotusquisque eſt, qui non agnoſcat aliqua- tenus ſuum nihilum, ſeque ex nihilo creatum, ex ſe nihil habere, nihil poſſe? imò non nul. li cn Kennds ſen, omden CNenawo Ntheelhet⸗ occnhunt⸗ celhehye Walhwemg Cu, emmunde nlatuino e Alrtizie Ct lan mmhru: cninr te Tmhnr cunne bimnnneſtnr Nremtn onne inuncognie fſepri luner lEmi:, gueir tilelcben SUI, & CONFIDENTIA IN DEO. 109 li de hac veritate eleganter nonnunquam pe- rorant, eorumque vanitatem explodunt, qui ſe putant aliquid eſſe, cùm nihil ſint: ac ipſi interim nec minimum ſui contemptum æquo animo ferre poſſunt, & juſtè etiam de aliquo minus rectè didto vel facto admoniti mox tur- Anis ticclthhi ecinennn N rhmto, cigin Aleis Dl M Wlm Domoi on Alne, go st 1,t imn Moun Cororun inutn e⸗ eld N nin A diz n ben Uamnin inE 1r honien gi ennn X Mr. Acetenon d N ntel Mlmn nKMu 8 D . ſe, . e. r N I0 e! UM RN bantur, excandeſcunt, & ac ſi errare non ih poſſent, omnem à ſe delicti vel erroris ſuſpi- cionem amoliri totis viribus contendunt. Non eſt hœc ſapida ſui nihili cognitio, nec vera & ſincera humilitas, urpote quæ ſui contemptu ceu lydio lapide probatur. . Hæc ferme unica cauſa eſt, quòd multi in virtutibus non proficiant, & licèt quando- que gratiâ juvante aliquos virtutis actus exer- ceant, tentationibus renitantur, ac neſcio quæ propoſita animo concipiant; mox tamen ite- rum ad priſtinas ineptias revertantur, & quod uno die colligunt meritorum, die altera ite- rum diſpergant: quia nempe vera ac ſapida ſui cognitione deſtituti Divinæ gratiæ remo- rantur influxum, quæ vaſa vacua ſemper quæ- rit; nec ibi ſtabilem locum habere poteſt, u- bi vanirate ſuique ipſius æſtimatione aut com- placentia omnia plena ſunt. Unde Chriſtus aliquando gratiæ ſuæ dona ceu xenia inæſtima- bilis pretit larga manu protendens, Gertrudi ſciſcitanti: qualiter ad hæc dona dignè acci- pienda ſe debeat aptare? dixit: Nil aliudre- guiro d te, qudi ut evacuata venias ad avcipi- endum. Et intellexit, quod evacuatio ia ſit bumilitas, qua ſe reputaret, omnino nibil bale- 3 F6“ 110 PARS I. CAPUTVI. § 1. DE DIFFID. re de meritis, nec etiam aliquid poſſè, niſt ex gra- tuito dono DEI. (O) Ita eſt: niſi humilitas fi- dejubeat pro homine, cœleſtes theſauri ipfi tutò commiti non poſſunt. Hinc quamdiu humili ſui cognitione deſtituitur, tamdiu à la- Pſu ſecurus non eſt; nec dona naturæ ac gra- tiæ ipſum juvare poſſunt, quousque vera ſui cognitione deſcendat in ſeipſum, & ſapidè in- telligat, ac quaſi experiatur, & guſtet, à DEO effle omnia, ſe revera eſſe nihil. Ergo, inquis, nunquam ex vero ſuüui ipfi⸗ us inire licet æſtimationem, nec dona naturæ, fortunæ aut gratiæ in ſeipſo unquam reco- gnoſcere fas eſt? Imò vel maximéè. Ad hoc te obſtringit gratitudo, ut quæ à DEO acce- Piſti bona, eidem referas in acceptis. Inte- rim beneficiorum à DEO acceptorum memo- ria nos tam parùm reddere debet elatos, quàm Parùm vile jumentum, quod fortè Principis ſupellectilem, aut pretioſaà portat, aliis ſe po- teſt præferre. Quid autem babes, quod non ac- cebiſti? ſi autem accepifti, quid gloriaris, qua- KA non acceperis? (d) Redde ergo DEO, quæ DEI fſunt; & quæ tua ſunt, tibi retine, videbis ſemper nihilum eſie tuum peculium. Quæ naturæ aut fortunæ bona ſunt, eo ipfſo tua non ſunt, ſed commodatò aut precariò à DEO tibi conceſſa. In donis gratiæ itidem à DEO accepris, itemque virtutibus & actionibus honeſtis ac meritoriis inde enatis, quidnam tu- um eſt? id unum nempe, quod acceperis, nec 50 Ke) Gert. 1, (2) I. Cor. g. 7. vor, ontl ſſ ndne uͤ eceltnlin unmnit Nren gecliſi⸗ Ccumtmenm: üEmumn Dkntenn Cll:⸗Maa. 16 Nncts g nn nor 1 rlle⸗ lelteri Unliſinhr SUI, & CONFIDENTIA IN DEO. III DEO danti reſtiteris; quanquam nec iſtud qui- dem ſine gratiæ auxilio, quo permotus es, ne repugnares. An tu ferres mendici illius arro- gantiam „ qui liberalem à te acceptam ſtipem, qua ſuam ſolaretur inopiam, aut veſtem, qua ſuam tegeret, nuditatem, tanquam ſuâ indu- ſtria acquiſitam, & ut rem propriam vendita- ret, quòd à te ultro oblatam non recuſaverit? Ergo ſi rectè te inſpicis, omnia quæ tibi inſunt, non tua bona, ſed DElI dona ſunt, ſo- lumque nihilum tuum eſt, defectus nempe & peccata, quibus bona illa dona ſæpe depravas. Eh un Hæc eſt veritas, qua fugatur gloriæ vanitas. nim Qui in hac veritate ſunt fundati, nunquam LrAEiIN Poſſunt eſſe elati; ſed ipſa in ſe ona, non d ſe “ i Foſſè, ſed à Domino heri exiſtimantes operan- Deumu em in ſe Dominum magnificant, illud cum Pro- rginn pheta dicentes .„Non nobis Domine, non nobis, n iini i, Ted nomini tuo du gloriam. (e) Unde & ho- mendtmt e, norem gradui ſuo debitum acceptant quidem 1 e ac etiam tuentur; at animo interim omnibus Beneiſ aliis ſe reputant inferiores; nec illos, qui ſi⸗ ea bi ſtant à tergo (famulos nempe ac miniſtros) E minoris æſtimant, quia, ùt quidam Patrum een dixit: Neĩfciunt, utrùm in illis an in ſe Spiri- tus Sanctus gratiorem habitationem invene- rit. (—) Et ſi quandoque ob rectè facta lau- antur, mox ad DEum converſi illi omnia, ſibi nihil de laude attribuunt probè gnari, ſe niſi fures ac ſacrilegi audire veliat, de bomis Domini ſibi nihil arrogare poſſe. Ideéque 4 lau- (e) S. Bened. prol Reg. (f) V. PP. 1. 5. c. 1S5. n. 7 4. 3d RN.N ſ f n e ei W II2 PARS I. CAPUTVI. §. r. DE DIFFID. laudes omnes nihil ad ſe ſpectare credunt, ac eapropter laudantibus nec reſpondent quid- quam. Laudatus etenim, ſi multis ſe excu- ſet, & quaſi laudem à ſe amoliri ſatagat, ſimulatæ humilitatis, id eſt, occultæ ſuperbiæ ſe reum facit. Verus humilis talis non vult videri, ſed eſſe tantum. Cæterùm nec lau- des hominum curat, nec vituperia, illo Fran- ciſci Seraphici axiomate fretus: Quantàm u- nusquisque eſt in oculis DEI, tantum eſt, & non amplius. Quapropter ſi ſapis, ac tuæ ſaluti conſul- tum cupis, à vera tui cognitione nulla re mundi abduci te unquam ſinas; & qudò plu- res ac majores à DEO gratias & favores ac- cipis, ed ſemper profundiùs coram ſumma ſua Majeſtate in vilitatis propriæ cognitione te inclina, illis arboribus ſimilis, quæ quò pluribus onerantur tructibus, eò ad terram propius ſuos ramos demittunt. Hæc Ger- trudis noſtræ tot à DEO donis ac gratiis cu- mulatæ fuit conſuetudo perpetua, ut quoties novo aliquo cœleſti favore præveniretur, to- ties ad propriæ vilitatis cognitionem ſe ver- teret, ſibique magis ſemper idedò diſpliceret, quòd crederet hæc dona indignæ ſibi collata ſine fructu prodigi, graviorisque reddendæ rationis, ob ſuam ingratitudinem, cauſam a- liquando futuram : Unde & inter præcipua Divinæ virtutis miracula hoc unum ſingulare credebat, quòd ſe indigniſſimam, utl dictita- bat, terra peccatricem ſuſtineret. Quæ hu- mi- in nunn in , ti iu d⸗ centiiu, tun hu Gehie wnur en bequiin Lldeur ſe Unrie virr Wlun uben lenimm irn ſn ſort 1Kicggni Uninn 4 Cömmennn Hkſfcir ho Gorn nlone lul lal, 1 tonnlhoib⸗ = H ete ili er Uum fus; E enis tnore micls cunmn An ts hrt yniin Ndt lule e g mndihn, ANI Enimn He G henn, U dlet re Meſenlkent, SUI, & CONFIDENTIA IN DEO. rI3 milis ſui æſtimatio quantùm DEO placeat, Chriſtus ipſi Gertrudi pro alia quapiam per- ſona devota, quæ ex ſuis precibus nullam un- quam percipere videbatur conſolationem, in hæc verba expoſuit: Hic eſt delicatiſſimus ge- Ktus in ſponſa mea, quo permaximè commovet affeltum melum erga ſe 3 & convenientiſſmus ornatus, in quo mihi placet: quia ipfa ſibi in eun Phkatu ſuo di plicet ; & boc ſibi tantò pluùs au- ms ginentatur, quantò pluùs oras pro ea. (£) De diidentia ſui ipſius. Actò cognitionis propriæ fundamentô ope- roſum haud fuerit ſolidæ de ſe ipſo diffi- denti? murum erigere, quo contra omnia tela nequiſſimi in pugna ſpirituali decertans reddatur ſecurus. Ideò namque ſibi ipfi, ſuæque virtuti, & anteactæ vitæ nonnulli ni- miùm tribuunt, atque in bonis habitibus ta- lem jam firmitatem, quæ nulli tentationi ceſ- ſura foret, ſe obtinuiſſe arbitrantur: quia ve- ra ſui cognitione deſtituti non intelligunt, in- firmitatem & inſtabilitatem humanam usque aded magnam eſſe, ut momentum temporis ſæpè ſuficiat nobis eripere, quod longo tem- Pore, multéque ſudore ægrè comparavimus; haud ſecus, quàm domus ampla multorum annorum laboribus exſtructa, magnisꝗque im- 135 Pen- (2] S. Gert. 1. 3. c. 72. 1II4 PARS I. CAPUTVI. §. 2. DE DIFFID. penſis neceſſaria ſupellectili ditata unius horæ quadrante nonnunquam abit in cineres. Ita nempe confidentia de ſeipfo (dicebat aliquando Macario Abbas Agathon ) inſtar fammma ar- bores & fructus perdit, & omnium malarum paſſionum mater et. () Hinc etiam alteri cui- dam fratri perenti confilium, quonam pacto vitam Religioſam citra periculum quàm opti- mé proſequi valeret? paucis repoſuit: Tota vitd tud te gere, qualiter te geſſeris prima die tui ingreſßsus; & cave, ne unguam capiaris confdentid tui ipfius. (1) Mirandum certè, quinam fieri poſſit, ut vel minimâ ſui fiduciâ capiatur ille, qui ſuum nihilum limpidè agnoſcit, & ſe ex ſeipſo ni- hil eſſe, nihilque poſſe clarè ſatis intilligit. Qui hac cognitione pollet, unius noctis gla- ciei magis fidendum arbitrabitur, quâm libi ipſi; utpote quæ plus habet firmitatis, quâm virtus cujusquam hominis ſibi ipfſi reliéti. Quot viri virtutum, qui in ſpiritualis vitæ palæſtra exemplo aliis fuerunt & admirationi, unica tentatione proſtrati fœdè corrueérunt: ideò duntaxat, quoôd nimiâ ſui fiduciâà capti, ideôque à gratia derelicti, minùs cautè agen- do periculum ſibi accerſerunt: ejusmodi caſus fanguineis lachrymis non ſatis deplorandos in vitis Patrum legere eſt. Et ut alia deſint e- Xempla, fatis ſibi quisque, & tu ipſe tibi quo- tidiano exemplo es, quanta ſit fragilitas & in- ſtabilitas humana. Hodie covfteris peccata, 2ð — — ₰¶₰ (6) V. PP. l. §. r. 10. n. 82. (⸗J Loc. cit. 7 Foto Gn ES Cte ede! Neve ginn d, , unen ſiolte fel Wenplec Gelss nnt ns, tbg Cispium oe idi in fobund care Cun hommine Unbinne Dmooten. intond le i Mogrel Nunstonnns „4₰ NCe, 1 P 1 = = = = = S== SUI, & CONFIDENTIA IN DEO. rI5 & eras iterum perpetnas confeſſa ; nunc propo nis cavere, & poſt horam agis, quaſi nibil pro- poſuiſſes. (O) Fortiter te acturum vix non juratò promittis, & cum Davide in abundan- tia tua dicis: Non movebor in æternum! & quàm vilis quandoque res eſt, unde gravis ti- bi oritur tentatio, & in longè diflimili à Da- vidis circo tibi fluctuant criſtæ, & ſanguinat arena? Revera multèò major eſt tua fragilitas, quâm dici, aut credi pofſſit. /¾ Nunquam igitur ſecuritatem tibi adpromir- um teil tas, tametſi aliquos jam in virtutibus Progreſ- Punil, i ſus te feciſſe, ac paſſionum tuarum dominiaum l Klaſit ad tempus obtinuiſſe videaris tibi ipſi. Nec 4 t. 14 / le M e er as e Ccredas inimico, ſi magnos tibi ſuggerat ſpi Nis e ritus, tibique in tua imaginatione Sanctitatis I n Cujuspiam radios appingat, nullâque tenta- 1 Oen . . D 4 tione tibi amplius ſit moleſtus. Hæc tenta- e nd tionum carentia graviflima ſæpe tentatio eſt, . „OQ„ „ . 8 . finir dum hominem ſui ſecurum, propriæque fra I Ulllcald W . gilitatis immemorem eo ipſo lapſui reddit pro- Xximiorem. Veritatem hanc probè noverat inſignis ille Aſceta, cujus ſingulari in virtuti- bus progreſſui invidens lavernio infernalis, dd e transfiguratus in Angelum lucis apparuit, di- Celeml ſ xitque: En! ego ſum Gabriel Angelus ad te à DEO miſſus! quid hic humilis frater? nem- pe in ſolida ſui nihili cognitione fundatus nil motus hoc nuntio ſtatim repofuit: Erras pro- fectò, erras; neque enim ad me, ſed alium quempiam virum ſanctum miſſum te eſſe o- — (4) Imit. Chr. J. I. c. 22. Cuna Admirüne 6T coerver ſen a dnl 116 PARSI. CAPUTVI. §. 2. DE DIFFID. portet: is ego non ſum, quem quæris; ego miſer peccator ſum, indignus cui Angelus vi- ſibilis appareat. Quo humili reſponfſo per- ſonatus dœmon ceu turbine abactus diſparu- it. (1) Heu! quò devenilſlet hic Religioſus, ſi propriæ fiduciæ glaucomate cæcatus hac il- luſione dcmonis à ſui nihili intuitu abſtrahi ſe permiſiſſet? Nulla igitur à tentationibus ſecuritas, nul- laque in virtute firmitas, niſi à propriæ fragi- litatis jugi memoria, & perpeti diffidentia de ſeipſo. Imdò quò altiùs perfectionis ac ſan- ctitatis arbor verticem attollit, eò profundiùs ſemper deorſum in ſui diffidentia agit radices: Et quo magis bomo (ut ait Patrum non nemo) DEO appropinquat, eo ſe magis agnoſeit pecca- torem, (m) infirmum, fragilem, labilem, ac mille defectibus obnoxium. Philippi Nerii inſignis ſanctitas, quam tot cœ- leſtibus favoribus, crebris apparitionibus, do- n Prophetiæ ac miraculorum teſtatam red- didit DEus: Et quænam hujus Sancéti Viri de ſeipſo opinio, quæ fiducia? hanc nimirum quotidie primo manè faciebat proteſtationem ex animo: Domine! cave tibi d me bodie, a- lioquin certò te traditurus ſum, & omnia mun- Aliàs quoque dicebat: Equidem vulnus lateris Chriſti latè patet, at di mala patraturus. niſt manus mihi cohiberet DEus, capitale ipſi vulnus ſuperadderem. Nota eſt S. . Et hanc ſuam ad Miſſæ Sacrificium aſſerebat præparationem eſie, pa- Tal!- — (7) V. Pr. 1. F. c. I5. (m) Loc. cit, Pen lerch Connsktn lche, kline n ſchcie n ienpulluine euumn ct. N Tichen,Kon Foniodentec ocnbnenoren Ktorciocertn Nwedtileer ſec uin N Noc) nikn Fnmnignee GEinften Im necimne! nim Pin 1 tſet, Ennt. Dun Ehnle l mmaul eönin 1aitenigtiti unmammnyen 1 un elir n Hgeen lblen 8Drornn Mac 5 nöndts gundce⸗ crndinnnebld dn rrdnn Eum Urh! dw Unn õ 11. . ) oe er che tin d Me 4 4 N 1 mEam 1n, OM Me.o N 4 N oD! SUI, & CONFIDENTIA IN DEO. 117 ratum ſe ad omne malum DEO præſentem ſiſte- re, niſi ipfius gratid praſervaretur. Sæpe e- tiam repetebat aliis audientibus: Deſperatus ſum de me ipſo, ſed in DEO confdo. Si hæc animo Vir tantæ ſanctitatis; & quæ tibi, mi- ſer homuncio! de te ipſo fiducia? §. 3. De confidentia in DEO. Nterim hæc diffidentia ſui, ut perfecta ſit, & hominis ſaluti proficua, ſola nunquam eſ- ſe debet, ſed juncta ſemper conſtanti in DE- um fiduciæ. Humilitas ſiquidem, quæ ho- minem puſillanimem reddit, ac dejectum, vir- tus non eſt. Suprà diximus, veram ſui co- gnitionem, ac ortam inde vilem de ſe ipſo æ- ſtimationem ac diffidentiam, ad vitæ ſpiritua- lis conſervationem tam eſſe neceſſariam, quàm eſt attractio continua aris ad vitam corporis. At verò niſi aêr attractus reſpiretur denuo, ſed diutius, quàm par eſt, retineatur, non modò vitæ ac ſanitati non conducit, ut poti- ùs utrique noceat quamplurimùm. Haud ſe- cus in diffidentia ſui res ſe habet. Dum ete- nim mediante humili ſui cognitione per difſi- dentiam ſpiritum quodammodo ad ſe trahit ac continet; m ſtatim iterum reſpiret, & emittat ad DEum, qui ſolus noſtra fortitudo eſt, humilitas iſta in puſillanimitatem 85 deje; Ctio; 11S PARS I. CAPUTVI. §. 3. DE DIFFID. ctionem nimiam degenerat, plusque damm affert, quàm utilitatis. Itaque diffidentia ſui confidentiam in DEO comitem ſemper individuam habeat, cùm neutra ſine conſortio alterius ſuam ſortiatur perfectionem. Hinc S. Saleſius à familiari quodam rogatus: Quonam modo perfectam quis conſequi poſſit de ſe ipſo diffidentiam? reſpondit: Si habeat perfectam in DEO ſo- lo confidentiam, addens: hanc diffidentiam de ſe, & confidentiam in DEO, eſſe quod- ammodò duas lances in trutina, quarum ſi u- na aſcendat, deſcendat altera. Quò minùs namque confidimus in nobis ipſis, eò forti- àùs confidemus in DEO; & quamprimum perfecta fuerit diffidentia de ſe, ſuam etiam perſectionem habebit confidentia in DEO ſolo. Quam veritatem alia ſimilitudine Chriſtus S. Gertrudem docuit. Càùm etenim prote- ctionem Divinam, qua tota ipfius congrega- tio ab hoſtium inſidiis præmuniretur, in for- ma Scutorum eam undique ambientium, de- monſtraſſet ad oculum, ſimul adjecit: &i quis deſiderat tali munimine defendi, ſiudeat ad mo- dum ſoutorum iſtorum inferius, id eſt, in ſe- metipto parvus eſſè& per bumilitatem; & ſuperi- us, hoc eſt, in me, latus per ſecuram confiden- tiam de mea largiſua benignitate praſumen- do. (n) Quantæ autem virtutis & efficaciæ ſit iſta conjunctio, dœmones ipfſi, altiori vi compul- ſi, — 6d 5. Gert. 1. 3. c. 74. e Genüͤrts⸗ guden Nrn . yn en guogtt Genecetel ono fcnc Nin gcicen Cflentien Mdumn tuumn ere ſuge Glianns D te humde Onntipotenen folltas An A! Clbitgre te Ahorren, 1 ſirr Altepce nn oy un. fi MMran l pece idi an Crlole. Pun⸗ lch . 1. N. Ann Mdbnnon . d : SUI, & CONFIDENTIA IN DEO. 119 ſü, aliquando faſſi ſunt, dum Moyſi inter .- gyptios Anachoretas celeberrimo, cui aliàs frequenter apparebant, magno ejulatu faſſi ſunt: Viciſti nos, Moyſes! viciſti, nec ulla Quoties te lædendi nobis ſuppetit facultas. namque ad deſperationem te impellere niti- mur, protinus te levas in altum: & ſi in ſu- perbiam te conamur attollere, mox ad ima te demittis, & in tantum te humilias, ut ne quidem propinquare tibi quisquam noſtrúm auſtt. Ut igitur geminæ hujus virtutis fœdere tuam quoque ſalutem reddas ſecuram, diffi- dentiæ de te ipſo vivam ac firmam in DEl ad- jutorio fiduciam ſemper adjunge : Ac pri- mùm quidem ardentiſſima prece hanc à DEO confidentiæ gratiam expoſce; tum etiam intel- lectum tuum ejusmodi veritatibus fidei in- ſtruere ſatage, quibus paratifſima te juvandi voluntas DEO palam aſſeritur. De poteſta- te namque & facultate te juvandi, ſi DEum omnipotentem credis, nulla tibi ſupereſt dif- ficultas. An verò juvare te velit, quinam dubitare poteris, ſi ſeriam ipfius te ſalvandi voluntatem, tot indiciis tibi manifeſtatam, vel obiter attendas? An non credis DEO juranti: Vivo ego, dicit Dominus Dbus; nolo mortem impij, ſed ut convertatur impius d via ſua, & vivat. (Co) Ni te ſalvare cuperet DEus, tunc tibi, cum in peccatis volutabaris vitæ filum abrupiſſet: Inoras, gquoniam benignitas DEI d () Ezeh. 30. II. 120 PARS I. CAPUTVI. §. 3. DE DIFFID. ad pœnitentiam te adduxit tamdiu te expectan- do, donec reſipiſceres, ut tui poſſet miſere- ri? Quis in animum inducat, ut credat, bo- num illum Paſtorem, qui ovem perditam tot annis per ſpinas & cruces quæſivit; tunc cùm ovicula ipia jam Poſtorem ſuum inclamat, abjecturum eſſe? Dilectio mea erga bominem, dicebat aliquando Chriſtus S. Birgittæ, modè agus grandis & incomprebhbenſibilis eſt, ſtcut e- rut tempore paſſtonis meæ, quando per mortem meam er nimia chbaritate lileravi omnes electos eos. Et ſi Keri poſſet, ut toties morerer, quot ſunt animæ in inferno, ego promptiſſima charitate corpus meum traderem, eandemque paſſonem & mortem pro qualibet anima ſüſti- nerem, quam ſuſtinui pro omnibus. (p) Imò amplius quid Gertrudi ſuæ dixit: Si ſoirem me non poſſe ſubvenire illi (qui ſKirma ſpe ſub protectionem meam confugit,) hoc tam moleſta eſſet deſolatio cordi meo, quòd omnes cœlehtes deliciæ non poſſent alleviare: quia in copore meo, quod DVivinitati conjunctum eſt, electi ſemper habent advocatum, qui cogit me compa- ti ipfis in diverſis indigentiis ſuis. Et illa: Domine mi! quali modo immaculatum corpus tuum, in quo nunquam babuiſti aliquam contra- dictionem, poterit te cogere ad compatiendum nobis in dejectionibus noſtris tam diverfis? Ad quod Dominus: Intelligenti facilo perſuaſutm eſt, nam Apoſtolus dicit de me: Debuit per omnia Fratribus aſſimilari, ut miſericors te. 99 In- — () Bloſ. Monil. Spir. c. 1. (7) Gert. l. 3. c. 7. 8) Maorher Un Muun N Nedhuaquum: dro. NM. n non roe Glen er In /). Uitem, g elallant, in. (t) a Dont volunti Dirne daommini Diholisn el gliecen 1 boniurn ſuilere, Dlimintin Gum ma Cendls non Muunm ul Anſet ant 1r rir , en mulnn, ml mn aule amn/ m mn/),l zirt Rein if 1I, ail omne tee Mim: al it aie t anmmenn K1 ulgarnm /11 N E nuclſtvn? 4 . SUI, & CONFIDENTIA IN DEO. 121 Omnem itaque amaritudinis ac crudelita- tis conceptum, dum DEum cogitas, ab ani- mo exclude, & diſce ſentire de Domino in 0 nitate, () cujus nempe major eſt erga te dilectio, quàm tui erga te ipſum eſſe Poſſit. Quod jucunda ſimilitudine Abbas ille expreſ- ſit, quando militi cupiam quærenti: utrùm revera peccatorem pœnitentem recipiat DE- us? alacriter reſpondit ſciſcitando: ſi palli- um tuum laceratum eſt; num ſtatim abjicis 2 Nequaquam ait miles; ſed reſarſum iterum induo. Mox Abbas: ſi ergo tu veſtem tu- am non projicis, an putas DEum, ſuam ima- ginem per pœnitentiam reformatam abjectu- rum ? () Timeant DEl juſtitiam ac ſeve- ritatem, qui impœnitentes peccata peccatis accumulant, & nolunt intelligere, ut bene a- gant: (?t) at quem pœnitet peccaſſe, jamque bona voluntate DEO obſequendi præditus eſt, Divinæ ſe bonitati ac miſericordiæ tu- tò committit. L Diabolus nempe hac impoſtura utitur, ut ei, qui peccare paratus eſt, DEl clementiam ac bonitatem mirùm extollat: dum autem re- ſipiſcere, ac ſalutis ſuæ curam agere incipit, Eum ipſi jam implacabilem, nimiumꝗue ſe- verum modis omnibus perſuadeat, Sed au- diendus non eſt malignus impoitoôr; nec ulla Peccatorum multitudine aut gravitate ei, quem verè pœnitet, deſpondendus eſt ani- mus. Bonorum noſtrorum DEus non indi- Vient. Sankt. Comp. K get, ſr) Sap. I. I. (⁵) V. PF. l. 6. c. 4. n. 39. „) EBl. 35. 4* 1722 PARSI. CAPUT VI. §.3. DE DIFFID. get, nec aliud magis, quàm cor contritum ac humiliatum à nobis expoſcit; utpote cui æquè facile eſt, mille peccata dimittere, at- que unum, multéque citius multorum crimi- num reus plenam conſequetur veniam, qui ſincero cum dolore, integraque in DEl bo- nitate fiducia convertitur, quàm alius, qui unicâ tenetur noxâ, ſi doleat quidem, mino- ri tamen in DEl bonitate fiducia ad frugem ſe recipiat totus pavidus ac puſillanimis. Quem- admodum namque miſerationes Domini ſu- per omnia opera ejus, & ſua bonitate homi- nibus plus delectatur DEus ſe exhibere ama- bilem, quàm ſeveritate ac juſtitia terribilem: ſic & humilem in ſua bonitate fiduciam tam gratam & acceptam habet in peccatore pœni- tente, quàm exoſa ipſi eſt diffidentia ac de- ſperatio. Inde eſt, quod benigniſſimus Redemptor aliquando Catharinæ Senenſi dixerit: Pecca- tores, qui in mortis articulo de miſericordia mea deſperant, multò gravius me ofendunt, 2 magis mibi diſplicent boc uno peccato, gum omnibus aliis iniquitatilus, quas unquam com- miſerunt. Qui enim deſperat, contemnit aper- tò ipfam miſericordiam meam, & perversé exi- ſtimat, iniquitatem ſuam majorem eſſe, Sade ſit eadem miſericordia & bonitas mea. verò doleret, quòd me offendiſſet ac contemiſt- ſet, & in miſericordia mea Eideliter ſperaret, cam certiſſanè inveniret. (u) Vult ergo DE- us — (*) Bloſ. Monil. Spir. c. I. Gtn e lht, 1 erNli Hoe on N D“ n hanflen nin Nerde yorekene n Chtibis f . eunn, tanti 4 llotetus e ui Hh ünn ilof tio toumn le iglisfens toe inpoon Gelcrunt, Gts glocl Koe Wunls ts: E bre niden Coriltsondie pert ſcd ine ort ſerot dum ſerchs, 50 amnilene el, pantoe Cin Ntoprie⸗ e (ogt Cnnan l Weakenone Dn 1n, AAubonine r okerlber mmer Aliu ende banue fcum en eoemee Ni däftenne 1 . D . mua ud ifvk 1 1 ſent, et Duiage fllhi SUI, & CONFIDENTIA IN DEO. r23 us te ſalvare, vult tui miſereri; vult te juva- re, modèò ex animo ipfius bonitati confidas. Hoc ſolum DEO impolſibile eſſe crede, in- tegrè in ſe confidenti non ſuccurrere. Secu- ra illa conndentia (Chriſti ad Gertrudem propria verba ſunt) gquam gquis erga me ba- bet, eredens me revera poße, ſeire ac velle ſibi in omnibus ſideliter adeſſe, transvulnerat cor meum, tantämgue vim facit bonitati mex, ut nultatenus poßſim hujusmodi bomini deeſſe. (X) Hac itaque fiducia animatus, dum de te- ipſo diffidis, in omni opere tuo atque nego- tio totum te DEO ſemper committe, atque ipfius fretus auxilio, quod breviſſhima aſpira- tione implorare poteris, univerſa, quæ tibi agenda ſunt, fortiter aggredere, nihilque fa- cias, quod quidem alicujus momenti ſit, cui iſthoc actualis fiduciæ exercitium non præ- mittas: & brevi experieris, quòd ſicut in te- ipſo confidens nihil, ita in DEO humiiter in confiſus omnia poſſis. Nec initio tantùm o- peris, ſed in ejus etiam decurſu, ſi longioris moræ negotium ſit, hanc in DEO ſolo fidu- ciam iterabis, ne calhda natura id, quod DEO auxiliante cœptum eſt, occultè ſibi ar- roget, vanâque complacentiâ bonum rei ſuc- ceſſum propriæ ſuæ induſtriæ attribuat. Sæpe quoque tibi videbitur, opera tua omnia cum ſola ia DEum fiducia à te ſuſcei- Pi, cùm tamen reipſa aliud intus lateat. Præ- ſumptio ſiquidem atque ſuperbia tam altas K 2 in — — (½ S. Gert. 1. 3. c. 7. 124. PARSI. CAPUTVI. §. 3. DEDIFFID. in corrupta natura agit radices, ut tota vita hominis iis penitus eradicandis vix ſufficiat, quin fibræ ſaltem nonnullæ ſemper ſuperſint. Quod exinde deprehendes, ſi quandoque in cccatum aliquod lapſus gravem in te puſil- Parnmitatem, triſtitiam, & animi inquietudi- nem perſentiſcas; quæ quò major fuerit, eò certiori tibi erit indicio, te etiamnum in te ipſo, & non in DEO ſolo confidere. Si nam- ue vera tibi ineſſet tui ipſius diffidentia, & in ſolo DEO confidentia, non mirareris ma- gnopere, nec turbareris admodùm lapfu tuo, utpote fragilitati tuæ, ac ad omne malum proclivitati penitus admenſo. Indignaberis quidem propriæ tuæ negligentiæ atque incu- riæ, moxꝗque ad DEum converſus vero do- lore ac deteſtatione peccati labem eluere ſata- ges: at animo interim imperturbato, quæ tui ſunt muneris, perages, & acſi in nullo offen- diſſes, boné animò, Deoque gratias agens, quod gravius te labi non permiſeêrit, in an- teriora te extendes oblitus quæ retro funt, usque dum ſuo tempore, ſi gravior culpa ſit, pro ſacro tribunali ejusdem te denuo remi- niſci neceſſe fuerit. Quod devotæ quædam ac Religioſæ perſo- næ vellem melius attenderent, quæ dum conce- pto ſpirits fervore aliquantisper in via vir- tutis alacriter decurrunt, & ea, quæ mune- ris ſui ſunt, ſatis gnaviter perſolvunt: quam- primum alicubi ceſpitant, & in aliquo notabi- liter Ginderrunt n, hm A Netegnic⸗ J igcstfet genee rin de ſerniue Peneſio h iooblon e lced gr Hicene! Centi ſi, Caortmadln bimdte, bonte, 1e ſſhle Nrelit ſeen repropter Uens hiee H „ . Aobh ulE NNene⸗ A r me, . ” e onne n DEmm cnnyerlus vero erend Den eere eAl in goni iace genl ni, mn ninnn SUI, & CONFIDENTIA IN DEO. 125 liter delinquunt, mox animis concidunt, & quam ſe habere putabant in DEl adjutorio fi- duciam, vix non penitus amittunt, ſeque à DEO minus curari, nec ſuum ipſi probari co- natum, proindéque in perfeéëctionis ſtudio o- peram ſe ludere, perperam arbitrantur. To- ti proptereàâ dejeéti, aridi, ac tepidi vix à ſe ipſis impetrant, ut conſueta reſumant exerci- tia; ſed diutius ſubinde ſe tanquam hoſpites & peregrinos in DEl ſervitio, ne dicam pro- fugos à facie DEl gerunt, aut opinantur. Un- de nec priſtinam animi malaciam, & conſcien- tiæ ſerenitatem priùs recuperant, quàm vel à Patre ſuo ſpirituali conſolationem, vel à con- feſſario abſolutionem à reatu, forſitan non us- que adeò gravi, obtineant. Hi certè facto ipſo demonſtrant, ſe à dif- fidentia ſui, & confidentia in DEO nimiùm quantùm adhuc eſſe alienos, ac nimio ſui ipfi- us amore, occultäâque ſuperbià adhucdum la- borare. Quia nempe ex illo ſpiritús fervo- re, & ſubſequo bono illo, brevi licèt pro- greſſu, ſe arbitrabantur jam eximiè perfectos, ac eapropter in futurum defectús omnis ex- pertes: hinc deprehensò⁶ minimòô quovis pia- culò extremè deſolantur, & v leviori defectui ſua puſillanimitate, tœdio, ac diffidentia ſu- peraddunt majorem: cùm econtra ex ipſfis defectibus majoris profectús compendium fa- cere potuiſſent, ſi nimirum generoſa humili- tate agnoſcendo propriam infirmitatem mox K 3 cor- 126 PARSI. CAPUT VI. §. 3. DE DIFFID. cordiali fiducia ad DEum converſi ex corde dixiſſent: En! Domine DEus, geſſi me qua- lis ium. Peccavi! ignoſce mihi, &c. Hoc pa- cto nempe iisdem, quibus hoſtes nos vulne- rant, armis eosdem proſternimus, & ex lap- ſu fortiores ex victis ſurgimus victores. Fru- us ſiquidem, quos poſt lapſum nos humili- ando colligimus, ſupplent abunde illud dam- num, quod cadendo incurrimus; ut Chri- ſtus pſemet S. Gertrudi afſeruit: Contingit, inquit, quosdam cadere in levem aliquam cul- pam, ut inde pœnitentes mibi ex bumtilitate ma- gis placiti fint. (y) Hine denuo ipfſimet Ger- trudi cum magna ſpiritůs dejectione oranti, ut ſuâ gratiâ levem, ſed frequentem aliquem defectum in ſe penitus emendaret, reſpondit: Et quare velles, ut ego privarer honore illo, & tu infinito fraudureris prœæmio, guod lucraris, quotiescunque illum defectum, vel ſimilem in te recognoſeens de cœtero cavendum proponis * Nam quandocungue aliguis ſtudet pro amore meo defectus ſuos devincere, tantum mihi exhi- bet honoris & ſidelitatis, quantum miles aliguis Domino ſuo exhiberet, ſi ſtrenuò ſe in bello con- tra inimicos opponens, omnes manu farti virili- ter eæpugnaret ac proſterneret. (2) Hæc ergo diffidentia ſui, & confidentia in DEO ſolo, ſi vera & ſincera ſit, omnia quæ incipientibus in via purgativa, ad obti- nendam & conſervandam bonam voluntareim neceſ- (7) S8. Gert. 1. 3. c. 18. (2.) 6. Gert. 1. 3 c. 58. m guins lankunnikt elunſo rſoe miah —. . 4 3 Ar Antn Arcenoihinet mns Gectoreen Afenlenenaht Genallitt Nepo mm hene in mteni i, Aelnirt ai Alt n n tutn nlin tu. Aurun ie SUI, & CONFIDENTIA IN DEO. 127 neceſſaria ſunt, ſarta tectâque conſervat; at- que id efficit, ne perfectionis ſtudioſus in va- cuum laboret. Si namque in ſua quisque vo- catione, fide viva, filiali DEl timore, vitio- rum mortificatione, ac tentationum reſiſten- tia ad finem ſuum ultimum magnis paſſibus con- tendat; ac inſuper diffidentià ſui, ac conſtan- ti in DEum fiducia ſuperbiam omnem, ac complacentiam vanam, quæ extrema virtu- tum peſtis eſt, à ſe eliminet, & proculcet, nullam jam bona voluntas in neceſſaria man- datorum DEl obſervantia patietur difficulta- tem; quin potius ad Evangelica etiam conſi- lia paulstim adjiciet animum, in quantum nem- pe ſtatui ſuo ac vocationi congruunt: aut ſi jJam ad ea ſe voto obſtrinxit, alacrem iisdem in virtute ſpei navabit operam, & perfectio- nis ſtructuram altiùs quotidie evehet, quem- admodum eidem hucusque in virtute fidei ſolidum jecit fundamentum. K. „E 0 . E S * K 4. PARS. 1289 PAhRs II. PRIMO £ E E ren. S 6 an e EW OO 63 * 9 2e Rt t 2 2 Fre 1. k rke 49 = Be S SNeααϑe. SY. Wa ee eSSeE Roe oee PARS SECIINDA. VIE ILLUMINATIVE PRINCIPIUM IN .SPE: CQUIA DEUS REMUNERA- Ne § Fides, Apoſtolo teſte, ſ ſperan- ret darum ſubtftantia rerum; (a]) vir- tutem Spei ex Fidei certudine ac firmitate procreari, nemo ibit inficias. Unde quò firmior ac vivacior aſſenſus fidei, quo DEO in ſuis promiſkis fideliſſimo credimus: ed (, Hebr. 1I. I. e h R 1. Aums, e Eeninndenn te l nian . po i rit mmm 6 n ſe⸗ . b,ͤt her ini neioren, ti gid anis Ukr. erkn gl⸗ Nrkehece lnec, PRINCIPIO SPEI. 129 eò quoque nata inde ſpes promiſſa hæc con- ſequendi firmior erit, atque ſecurior. Spes ſiquidem aliud non eſt, quàm ſecura expe- ctatio futuræ beatitudinis à DEO promiſſæ, ſi homo, quod ſuum eſt, conſtanter faciat. Eàâdem autem certidudine, qua beatitudinem ipſam, quæ DEus eſt in cœlo clarè viſus, ex- pectamus, ipſa quoque media ad obtinendam beatitudinem neceſſaria, eaque ſimul omnia, quæ beatitudinem in cœlo comitantur, ſpera- mus, ac præſtolamur; & quidem ex eodem mo- tivo Divinæ in ſervando promiſſo fidelitatis. Quemadmodum autem fides ceu funda- mentum præſupponitur Spei, dum id, quod credimus, expectamus: ita efficax motus ſpei concipi non poteſt, ſine amore aliquo illius, quod ſperatur. Quis enim ſperat ſecurè, quod prius non amat & cupit? An verdò hic affectus ſpei ſit ipſe amor concupiſgentiæ, an verò præſupponatur tantùm, Scholis venti- landum relinquimus: nobis interim dixiſſe ſuf- ficiat, eſſe bonam voluntatem, qua homo vult & ſperat, quod DEus ipſum vult velle & ſperare; & bonam hanc voluntatem, eo ipſo, quòd ſperat tot bona à DEO promiſſa, fieri meliorem, eéque magis excitari & per- fici, quò certiùs atque ſecuriùs eadem bona expectat. Nec refert, quòd iſthæc bona voluntas ap- petat & expectet beatitudinem, & quæ ad eam ducunt media, ut ſibi bona; quia eo ip- . RK z. ſo 130 PARSII. DE PRIMO PRINCIPIO SPEI. ſo DEum appetit & expectat. Pietas amorig Divini (dicebat Chriſtus Gertrudi) qua bu- manam diligo ſalutem, compellit me, ut quæ- cunque bona deſiderat electus, ſemper reputem il- Ium me deſideraſ'e, cum in me lateat, & ex me profluat omne bonum: (“) quantò magis igi- tur deſiderium ipſius beatitudinis, quæ DE- us eſt, & quo bona voluntas ad ea, quæ DEO placent, peragenda incitatur, DEO gratum erit & acceptum, æternâque remu- neratione dignum? Dum itaque homo bonæ voluntatis DE- um bonorum omnium Remuneratorem con- ſiderat, ea omnia, quæ prius ex timore, & non ſine difficulcate aliqua peragebat, jam ſumma voluptate ac animi alacritate peragit, ſpe prœmij infiniti amara omnia dulcorante. In hac itaque ſecunda parte, præmiſſa futu- ræ beatitudinis, & præſentis, in ipſius ex- Pectatione, felicitatis brevi conſideratione; deinceps in mediis ad eam aſſecurandam or- dinatis toti erimus: quò melius illam Scien- tiæ Sanctorum prudentiam (c) aſſequamur, quæ æternæ mercedis intuitu temporalia om- nia, tam læta quâm triſtia contemnit; ut cum negotiatore illo Evangelico inventam pretio- ſam margaritam ſibi comparet tota æternita:⸗ te non amplius amittendam. () §. Gert. l. 3. c. 32. (c) Prov. 9. 10. NNN 1 Loewon en merhe S. rnes en Olls e nns n wobengeinn umt Neyoe⸗ ſcht: At an Nonin uee Ain Lni 4 eKeooum cel Cckine D Cenn tuuct Huparte Tunkhis un n on pit Neli ſt, ale Gintrin n Mols oonnlis 1b E dlis, mnrcorene kulen Neon, lan ⸗ . Nun, Arn md re obnne! anm D enupertoreng⸗ — . SE1 1t. mò Evangeliſta Mathæus totam Chriſti doctri- in er inn, in Nrgrhte umniinnine vng mn Oni Mone 1pere, enl n reni in ilnd er Dreſi ndrfne dean Wennndm N n wlis lun di rin 1¹) Wchen 5 ur ”ñů mein menn) , . 7 E EC 15 1 1 N 091 . 131 WW (ZX) EE CAPUI I. DE ZTERNA BEATITUDINE. Ota doctrina Evangelica à Regno cœlo- rum incipit, & in Regno cœlorum de- Joannes Baptiſta ſuam prædicçatio- Pænitentiam oωlo- ſinit. em orſus eſt his verbis : ite, apphropinquavit enim regnum „ Quibus ipfſiſfimis Chriſtus Domi- nus in Evangelij ſui exordio uſus eſt. (e) I. nam à Regno cœlorum vult denominari, dum ſubdit: Et cireuibat kſus totam Galilæam, docens in Synagogis eorum, & prædicans Evan- gelium Regni. (J) Ita planè Regnum DEl, ſi- ve Regnum cœlorum finis ac ſcopus eſt toti- us doctrinæ Evangelicæ, dum ubique præ- cepta tradit & conſilia ad illud obtinendum. Hinc tot parabolæ, in quibus Regnum cœlo- rum rebus tam diverſis comparatur; ut ſi u- na non ſapiat, & moveat voluntatem, altera præſtò ſit, quæ perſuadeat. Id interim notatu dignum, has inter pa- rabolas nonnullas eſſe, quæ Regno cœlorum in re, & alias, quæ Regno cœlorum in ſpe duntaxat conveniant: nec minus tamen utro- bique eodem Regni cœlorum nomine venire; ut inde diſcamus, in hac etiamnum vita Re- gnum DEl per ſpem inchoari, quod tandem, 1 — (2) Math. 3. 2. (e) Math. 4. 17. () Math. 4. 13, 132 PARS II. CAPUT I. §. r. ſi gratiæ ac ſibi ipſi homo non deſit, aliquan- do reipſa conſummetur in cœlo. Sit ergo De Regno DEI, ſive Beatitudine in re. 6! Paulus in tertium cœlum raptus, & ad ho- ram immenſæ illius beatitudinis ſpectator, nulla tamen verba, quibus illud gloriæ pon- dus quoquomodò adquaret, invenire po- tuit: quid infirmi nos, & humo affixihomun- ciones de eadem gloria poterimus balbutire? Oculus non vidit, nec auris audivit, & in cor hominis non aſcendit, quæ praparavit DEus his, qui diligunt eum. (g) O! arria cœleſtis, quidquid de te dicitur, de te ſcribirur, & de te creditur minus ſemper, & in imenſum minus ve- rô eſt. Quidquid hic voluptatis, quidquid gau- dij ac delectationis animô aut ſenſibùs poteſt percipi, non niſi remotiſſima ac tenuiſſima i- mago eſt, ſinceriſſimi illius gaudij ac puriſſi- mæ voluptatis, quam beatæ illæ mentes ex ipſo fonte beatitudinis hauriunt, & continuò ab ubertate domús DEl inebriantur. Et un- de ad hæc intelligenda noſter intellectus ſen- ſibus affixus vicarias illius beatitudinis imagi- gines accipiet, ut rei veritatem aliquatenus aſſequatur? Imaginare tibi, quodcunque li- libuerit, excogita, quidquid placuerit: ſem- per in infinitum erit infra rei Vcriratcm. . Beati (g2) 1. Cor. 2. 9. SNd, W endern u. õ nur, eiuen Uene Dn ſ unz d il it benostet⸗ 1, doe inek zefii elce Duintnin . ui, it ſili — —- =— = — — —,j e Cyerü hot, ae in ehullter⸗ mem oro no⸗ DEprinum in ltinoni Ik eni lgr hncyin, Cuneig ii Uc 1 gllg gſte N — l⸗ DE BEATITUDINE REGNI DEI. 133 Beati ergo omnimoda felicitate ſic abſorpii L ſunt, ut nihil ſuperſit, quod pro majori ſua fe- licitate optare poſſint: & tamen dum guſtant cœleſtem hanc dulcedinem, amplius & amplius ſemper guſtare geſtiunt; & licèt ſatientur plena- H riè, continuò tamen deſiderantidipſum, quo jam perfruuntur. Contrarium prorſus ac in cre- atis accidit, ubi ſatietas boni etiam præſtan- tiſſimi parit ſui faſtidium, quamprimum ob- n en tenta illa voluptate, quæ in bono creato quæ- —– ritur, ejusdem ceſſat deſiderium. Qudò pls iin nempe DEum vident, eò plùs videre cupi- umen hn unt; quò plùs DEum laudant, ed plùs laus iſta beatos delectat; quò magis fruuntur bo- no hoc increato, eò magis in æternum illo perfrui deſiderant. Ac tanto interim amore Divinitatis, & gaudio ſupereſftuenti replentur Beati, ut nibhbil eis deſit gloriæ, nibilque poſſit deeſſe felicitatis. (H) O! verè beati, qui babi- tant in domo tua Domine, in ſæcula ſæculorum laudabunt te (i) Licèt autem beati uti gratiâ, ſic & gloriaâ n diverſi ſint, nec proinde omnes eàdem men- IAe ſura æqualiter participent Divinitatem; nulli . tamem pro modo ſuo deeſt quidquam, aut illo ſe privatum dolet, quod videt in altero. Multum enim ordinatèò providi, (ſic S. Catha- rinæ Senenſi loquitur DEus) „ ſuper cœle- „ ſtium Civium, & Angelicorum Spirituum „ charitate in vita æterna. Non enim volui, „ ut quilibet guſtet ſolus proprium honum . quo , Luit. Chr. 1. 3. c. 585, (⸗ Pf. 83. 5. 134 PAkRs II. CAPUT I. §. r. 22 22 22² 20 22 72 22 77 22 22 22 27 22 22 22 EE 22 72 22 22 2⁰ 29 22 22 22 27 29 22 92⁰ 22 29 2⁰⁹ quod à me recipit: ſed ordinavi, ut bo- num uniuscujusque participetur ab omni- bus. Volui, ut in ordinatiſſima perfectiſſi- mque charitate major guſtet bonum mino- ris, & econverſo minor bonum majoris. Ilbi & magnus & parvus perfeqfctè gaudet, perfectàmque conſolationem obtinet: quia omnes pleni ſunt pro menſura ſua, & in gradu ſuo. O! quàm fraterna eſt iſta cha- ritas, & quàm unita in me. Angeli cum ingenti lætitia communicant cum animabus beatis; & ammæ beatæ cum ſanctis Ange- lis. Itaque omnes ſuaviſſima dilectione per- fuſi, ultrà quaàm intelligere poſſis, exultant, mirabilibusque modis jubilando gaudent in me. Quilibet cœli civis videndo me DE- um æternum, videt gloriam, & laudem nominis mei in Sandtis meis, &ñ in bonis Spiritibus Angelicis, & in omnibus aliis creaturis, atque etiam in dœmonibus. Ve- ritatem claré cognoſcit, & habet omnia, quæ deſiderare poteſt. Semper ſatiatur, & tamen faſtidium nunquam patitur. De- ſiderant quidem recipere corpora ſua; ſed nullatenus ipſos affligit hujusmodi deſide- rium, quod certiſſimè ſciunt aliquando fo- re implendum. Neque exiſtimare debes, quod poſt reſurrectionem glorificatio cor- poris majorem beatitudinem afferet animæ: nam ſi ita eſſet, animæ quæ in cœlo ſunt, quousque reſumerent corpora ſua, beatitu- dinem haberent imperfectam, quod nullo modo eM ,o 0 get iufein, hrgtun „iancd 1 4 Ceclos 1 e is ianeth Gtudo d lunmn , e⸗ olcher ülnie rmn celelb Nlin inns enn Nllt genn Cnn igl ven Unfents, Iun Inn Alet gtolt, l Plchrtuddne Oundoruan, ol ſis, mmtr 1 1 emebiinns herel, kr ltneihrs Norinm perrg Ur metze⸗ iriie U per Mlümmorum Cnn gul MNh P AK. 77 W Me NplilwClee lvene als, enle Ils Alitc Nalen Crd iceno Ne l 1 Nonm, G Nocet n oondns di wli, A Mha Gn „ ſua. DE BEATITUDINE REGNI DEI. 135 modo fieri poteſt: neque enim illis deeſt a- liqua perfectio. Itaque corpus non auge- bit ipſi animæ beatitudinem, ſed potiùs a- nima illam corpori conferet ex abundantia Oculus intellectú⅛s videre non ſufficit, nec auris audire, nec lingua exprimere, cogitatione comprehendere, quanta ſit bea- titudo Electorum meorum. O: quale & quantum gaudium eſt, me clarè intueri, „ me dulciter amplecti, me perenniter frui, „ qui ſum ſummum in æternum Bonum. „() Si prætereà unius animæ in gratia DEl de- cedentis pulchritudo tanta eſt, quod S. Phi- lippus Nerius teſtis oculatus ſæpe aſſeruit, ut nulla creata pulchritudo in comparationem cum ipſa veniat; quid erit tot animas jam glorificatas, & mentes Angelicas videre, qua- rum una alterâ ſemper illuſtrior, magisque gratioſa, ac ſicut ſtella à ſtella differunt in pulchritudine & claritate? Certé minimus Sanctorum, olim à Chriſto S. Mechtildi oſten- ſus, tantæ apparuit eſſe majeſtatis, decoris ac amabilitatis, ut præ admiratione ſe vix ca- peret, & ſtupefacta interrogaret: quibus virtutibus ad tantum gaudium, tantamque gloriam pertigiſſet? qui tamen in terris ra- ptor & malefactor (ut ipſemet faſſus eſt) in fine vitæ vix per pœnitentiam, ac multorum poſted annorum purgatorium expiatus cælum obtinuit: quali fulgebunt gloriâ, qui Vli ſan- (₰-) Bloſ. Monil. Spir. c. 14. 136 PARS II. CAPUT I. §. 1. tè tranſactà multis pro æternitate congre- gatis meritis hinc emigrant beati? Et quidnam erit, Cœlitum Reginam, di- gniſſimam DEI Matrem Virginem videre in gloria, quæ in hac etiamnum valle lachryma- rum Dionyſio Areopagitæ tam mirabilis & amabilis eſt viſa: ut ſi fides ipſum non docu- iſſet unicum eſſe DEum, hanc Virginem glo- rioſam latriæ cultu dignam exiſtimaſſet. Si poſt viſionem beatificam, ac Sanctiſſimæ hu- manitatis Chriſti intuitionem, quæ gloriæ ac felicitatis ſumma eſt, aliud in cœlo gaudium non ſupereſſet, quàm amabilem & admira- bilem hanc cœlorum Imperatricem, quantùm dignitate ac meritis, tantùm quoque gloria & honore cæteris omnibus præcellentem vide- re, ac perpetuòô ipſius frui conſortiò: omni- um, quæ animo aut ſenſibus accidere poſſunt, gaudiorum ac voluptatum vices ſupplerentur abunde; utpote quæ ſola veluti paradyſus DEI delicioſiſſimi fluminis impetu lætificat ci- vitatem DEl. S O ſupernæ civitatis manſio beatiſſima! 0! dies æternitatis clariſſima, gquam nox non ob- ſcurat, ſod ſuimma veritas ſeimper irradiat: di- es ſemper læta, ſemper ſecura, & nunguam ſta- tum mutans in contrarium. (1) „ OQ! Regio „ illa beata (ut Gertrudis noſtræ phraſi utar) „ G beatificans affluentiis beatitudinum; a- „ ger deliciarum, cujus minimum granum „ ſufficientiſſimè ſatisfacere poteſt aviditati om- — or M ) igennrumn cawoln ſ 1 L dninrletn mchei un um „Iun myenn Nls nene Guihtumeonn arpuchrin lens cwcpinn Ouun ceicdernn Unnpenti ii Ecions onndni Udre ddientn efuun uge Qummmml, Mr ix iſſintin i ur lli Mrmnn zu Pleyllctn / lg tti alglon, i/ in urnt⸗ ye Au lnn n 5,1 lmn hS 6. „ 1 wingligezlt D Nkceleotemn Neofars Klcere 2/ erſ te DE BEATITUDINE REGNI DEI. 1 37 „ omnium Electorum, in his quæ humano „ cordi deſiderabilia & ſuavia poſſunt exco- „gitari. O! æternum ſolſtitium, ſpecioſus „ meridies, manſio ſecura, locus totum con- „ tinens, quod delectat: Paradyſus jucundus, „ undique manans rivis inæſtimabilium vo- luptatum, & alliciens florigera venuſtate „ omnigenarum amcenitatum, & demulcens „ ſuaviſſimo ſono, imò ſuaviter afficienti me- „ lodia intellectualium muſicorum, & inebri- „ ans reſolventi dulcedine internorum ſapo- „ rum, & immutans mira blanditate ſecreto- „ rum amplexuum. „(m) Sanè metuere non debemus, ne ibi deſit quidquam eorum, quæ hic placent; dum univer- ſa, quæ pulchritudinis, aut ſuavitatis, aut amabi- litatis quidpiam habent in creatis, aut à quo- quam deſiderari, ac ſentiri poſſunt, aut diſper- ſim reperiri, ibi unitim ſine defectũs aut imper- fectionis cujuspiam admixtione in ſua pleni- tudine obtinentur: ut non fruſtra Gertrudi de furura ſua gloria multa ſciſcitanti Chriſtus: Quantumcungue, inquit, nune explorares, ta- menh in inſinitum plus te inveniſſe gaudebis: Et in hoc ſunt deliciæ meæ, quòd nunquam bumani enſus tantùm poterunt inveſtigare, guantum e- g meis Electis ſoleo præparare. (n) Quisquis hæc legis, id tibi pro epiphonemate dici e- — xXiſtima, quod Chriſtus olim S. Thereſiæ, O- ſtensà ccœli gloriâ, dixit: Vide, quantis ſe bo- nis ſpoliant peccatores! ient. Sanct. Comp. L §. 2. —,— — (“2) §. Gert. 1. 2. c. S8. , S. Gerr. 1 5. c. 26. 138 PARS II. CAPUT I. §. 2. De Regno DEI, Rve beatitudine in Spe. NHriſtus Dominus à Phariſæis interrogatus: quando veniat Regnum DEl? reſpondit: Non venit Regnum DElI cum obſervatione: ecce! enim Regnum DEl intra vos ſ: (o ac ſi diceret: à foris quærendum non eſſe, quod niſi intus in anima non invenitur. Quorſum autem hæc Chriſti reſponſio? ſciſcitabantur Phari- ſæi de Regno DEl glorioſo; & Chriſtus re- ſpondet de Regno DEl laborioſo: illi loquun- tur de beatitudine in re; & Chriſtus aſſerit de beatitudine in ſpe. Ergo, ſi dicere lice- at, aut interrogatio iſta, aut reſponſio ad rem non facit. Ita prorſus inepta fuit Phariſæo- rum quæſtio, quam reſponſo dato emenda- tam voluit veritatis Magiſter. Prius indagan- dum fuerat de Regno DEl in anima, quàm de Regno DEl in patria. Non fruſtra orare nos docuit piiſſimus Salvator: Adveniat re- gnum tuum! Niſi enim priùs adveniat in nos Regnum gratiæ, nunquam perveniemus nos in Regnum gloriæ. Hoc Regnum DEI intra nos, eſt arrha Regni cœleſtis, cujus hic in ſpe jam ordimur poſſeſſionem: ut exinde fortiſ. ſaimum ſolatium habeamus, qui confugientes 2 tenendam propoſitam ſpem, gquam ſicut ancho- ram babemus tutam ac firmam. (†) Quemad- modum enim qui navim anchorãâ firmatam ha- — () Luc. 17. 20, & 21, (*) Hebr., 6. 18. & 19. o Ngpum ſotcboin Culun nn Meo lepen Mwenmneen Eneconicarm intelgidün,, iplenet Aati Anungle tfe ler gnui von PConnrur jot Uili gtuni cuhe relt, ſunt 0 Dinen bonte e Cnſummm ſnp Ovol onſcecte ftins a Kiune Nulo ungum g egne dſeen leiie, Uklin , ntttonem ein ho N nun E n onii fain ocnn llt ui ſNen DE BEATITUDINE REGNI DEI. r139 habet prope littus, etſi necdum littus teneat, ſpe ſua tamen jam eſt in Hittore: ita pariter ſpes firma, quam Regnum grartiæ parit in anima, eam nobis ad Regnum gloriæ præſtat ſecuri- tatem, ut juſtiſtcati gratid ipfius baredesſimus li. Jecundum ſpem vitæ æterna. (4) è ð Ergo Regnum DEl intra nos eſt; quod EEEE, teſte Apoſtolo aliud non eſt, niſi Juſtitia, & Aai pax, & gaudium in Spiritu Sancto. (r) Ubi (hns tria hæc reperiuntur in anima, ibi Regnum DEl inveniri certum eſt. Itaque tria hæc or- dine conſideremus. Et verdò juſtitiam hic non intelligi aliam, quàm gratiam ſanétificantem, u ipſemet Apoſtolus mox relatus fidem facit. ImAdτα Si namque zuſtiſßzcamur gratid ißſius Salvatoris, iurulutt hæc gratia noſtra juſtitia eſt. Et in hoc ſen- NWA i dicuntur juſti, qui ſunt in ſtatu gratiæ, & Wdvee Nulli gravi culpæ, quam pœnttentiâ non de- Ngtr Mbtine leverint, ſunt obnoxij. Hanc juſtitiam ho- minem bonæ voluntatis in via purgativa jam conſecutum ſupponimus; dum ab omni, quod confcientiam remordet, expiatus con- ſtans ac ſerium concipit propoſitum, DEum nullo unquam graviori peccato offendendi: NE indéque ad affecurandum hoc propoſitum, fi- de viva, DEl timore, paſſionum mortificati- one, tentationum reſiſtentia, ac plena humi- lique in ſolo DEO fiducia animum ſic præ- munit, ut in priſtinas miſerias relabendi pe- riculum quodammodo nullum ſuperſit. Id jam reſtat, ut qui juſtus ſt, juſtifcetur ad- L a buc Annmdl Ii Wuihlne r! uret — . (2) Tit. 3. 7. (r-) Rom. 14. 17. 140 PARS II. CAPUT I. §. 2. buc, (5⁵) & ſi fide viva operante per manda- torum DElI obſervantiam DEl gratiam eſt conſecutus; jam deinceps in virtute Spei vi- væ ad conſilia Evangelica pariter pro ſtatũs ac vocationis conditione ſe extendat, & per continuum bonorum operum exercitium gra- tiæ juſtificantis augmentum indies conſequi allaboret: ut hoc pacto certam ſuam vocatio- nem & electionem faciat; ſic enim abundan. ter miniſtrabitur introitus in KRegnum æternum Domini noſtri & Salvatoris g Eſu Cbriſti. (t) Juſtitiam Pax preſſo pede. inſequitur. Dum enim gratiaâ ſanctificante repletur ani- ma; pax illa, quæ exuperat omnem ſenſum, (u) pariter ingreditur, & fit, quod dicitur: () Juſtitia & pax oſculatæ ſünt. Superatis nem- pPe paſſionibus inordinatis, cumprimis autem Profligato capitaliſſimo hoſte amore proprio, hoſtes tartarei omni ſua malitia & aſtutia pa- cem animæ, utcunque tentationibus inſtent & inſidientur, turbare nequeunt; præſertim ſi ſecurâ in DEO ſolo confidentiâ, ceu ſcuto impenetrabili, contiauè utamur. Equidem non eam hic pacen inrtelligo, quæ tentatio- nes, adverſitates, & afflictiones non ſentiat: iſtiusmodi pax Regno DEl glorioſo in cclis propria eſt; ſed talem pacem animæ, quam nulla tentatio vel adverfitas à conſtanti in DEI promiſſione ſpe ac fiducia, firmoque ipſius beneplacito obſequendi propoſito vale- at dimovere. Hæc eſt pax illa, quam homi- nibus (*) Apoc. 22. II. (7) 2. Pet. I. 10. (2, Pnihp. 4.7. (X) Pl. 84. 11. inn Eeipl t AN Inonn Olenper dul r, go Punn Zenunle Remn iiett: n ie Negemdumf Meſrite igenre n Aynim Nuin iuollmt Cdun mi Ergandiun, 6 ſando, omni gn minen üunis lehnpern n Ctur, tihutn. endum, glod e er relte WEu itinerun Uin bene oni tufune henitn Nkiniſin hol nin, o Eönin bocilin 1,/ Kiiene nlen mmrmnußrin, 1t golcenn 1 ; Aenchn Cmns anprin ut Nekunmtabebclene eegent, Nkenn 1 tkent du DE BEATITUDINEREGNI DEI. 141 nibus bonæ voluntatis ipſa ſtatim naſcentis Salvatoris nocte Angelici Spiritus accinuêre. Qui hac pace gaudet, in mediis vitæ hujus turbinibus ſemper tranquillus eſt & pacatus, atque omnia inæqualia æquali fert animo, Ehuin dum nec proſperis extollitur, nec adverſis e dejicitur: ut de ipſo, quod Stoicus ille falsò Dhm jactabat, ex vero dici poſſit; etiamſi cœlum ruat, impavidum ferient ruinæ. Quin imò, eò ſemper pax iſta firmior erit atque ſecuri- or, quo plura ac graviora pro DEO inqui- rentium ſe Remuneratore agere ac pati con- tigerit: cùm iisdem ſuum in cœlis meritum magis auctum iri certò confidat, ſibique illud Pſalmiſtæ identidem occinat: In pace inidi- plum dormiam & requieſeam: quoniam tu Domine ſingulariter in ſpe conſtituiſti me. ()) eingea in nint Elin A Quid jam mirum, ſi hanc pacem comita- tur gaudium, & quidem gaudium in Spiritu Sancto, omni mundano gaudio citra compa- rationem ſuavius atque ſincerius. Nec enim ille ſemper aut tantùm gaudet, qui ridet, jo catur, tripudiat. Res ſervera eſt ſincerum gaudium, quod nunquam datur impiis, ut- pote ex recté factis, honeſtis conſiliis, volu- ptatum infimarum contemptu, voluntate ad DEum bene ordinata; cumprimis autem ex certa futuræ beatitudinis expectatione natum. Nil ſic inviſum hoſti maligno, ac iſtud ari- mi gaudium, quod diſturbare modis omni- bus nititur. Potifſſimum autem incipientibus ⸗ L 3 viam V) k. 4. 9. & 10. 142 PARS II. CAPUT I. §. 2. viam ſalutis, ac perfectionis ſemitam ceu te- tricam nimis ac confragoſam adumbrare aſ: ſolet, ſimilis illis Iſraélitarum nuntiis, qui po- pulum ab ingreſſu terræ promiſſionis deterre- bant, ac ſi eſſet ejusmodi, ut nemini ſano & alacri illic degere liceret, quin ſuos incolas & habitatores inhoſpita hæc tellus devoraret. At aliter hac de re Spiritus Sanctus loquitur, cujus teſtimonio, non eſt oblectatio ſuper cor- dis gaudium, (2) quécum nulla delectatio mundana & carnalis conferrr poteſt. Id quod- facto ipſo probarunt Antonli, Bachomii, Ro- mualdi aliique innumeri, qui lætâ ſemper ac hilari ufl mente, ſic & facie adeò vernabant, ac ſi rigoris nec minimum fuiſfent unquam Experti. Vident nempe mundanæ voluptatis aucu- es piorum hominum labores, jejunia, vigi- kas ac ſpontaneas ſuimet afflictiones: ſed in- ternam dulcedinem, ac intimum cordis gau- dium, queis Spiritús Sancti gratia hæœæc om- nia condire ſolet exercitia, non vident: hoc eſt: vident crucem in pariete, ſed oleum non vident. Nempe dulcor ille conſolationis ac gaudhj interni omnem corporalium afflictio- num amaritiem abunde compenſat. Si nam: que in Martyribus ſæœæviſſima inter tormenta tantùm valuit Divina gratia, ut iisdem, qua- ſi nihil ſentireat incommodi, ridere, jocari, & tortoribus quandoque inſultare libuerit: quid- ni DEl ſervis Spiritús Sancti unctie idem præ- ſtare — () Eccli 30. 16. 5 4 Uyf 1, ctentſltin Nand er länmn Y iermren drhunel⸗ hunnmcnt: rurrunkt, Ntn denienne N)Ain⸗ imum, & GCauonan 4 Noed Banl, no Orlko, dune ! En Econkte Kelhlnurady in anma hun m Nee Negro Dl eMinnm n pplenchet nume miloni, ſ. 4 . in Hne et, Umen ſberne Ehunid ce utt Afinn, Nr 1 nlboe glnn i el Mlicng, Edt SAdimin min, M NlN! 1iet, Wden⸗ lar ie lhun 1n hnin Fone „ „ DE BEATITUDINEREGNI DEI. 143 ſtare poſſit., ut ſuas inter afflictiones ac labo- res ſpe cæleſtis beatitudinis, ne dicam, amo- re ſummi Boni ſuſceptos, ſecum in ſinu ſuo audeant, & verè in Domino lætentur? Ex- eriuntur nempe, & reipſa ſentiunt, quòd de leipſo ſcripſit Apoſtolus: Sicut abundant paſ- Kones Chriſti in nobis, ita &j per Chriſtum a- undat eonſolatio noſtra. (a.) Eſt ergo Regnum DEl juſtitia & pax, & gaudium in Spiritu Sancto: ubi tria Rærc ſta- Biliter manent in anima, ibi DEum regnare indubium eſt. Bene ſiquidem illa Chriſti ver- ba notanda ſunt: Si quis diligit me, ſermonem meum ſervabit, & Pater meus diliget eum, & ad'eum veniemus, & manfionem apud eum faci- emus. () Aliud namque eſt, DEum venire in animam, & aliud, inibi facere manſionem. ui etiamnum claudicant in duas partes, & modèò Baal, modo DEO ſacrificant; nunc Chriſto, nunc Belial adhærent; nunc dete- ſtantur & confitentur peccata, ac mox iterum revertuntur ad vomitum: hi profectò DEum in anima ſua manſionem facere non ſinunt, nec Regno DElI ſedem ſtabilem permittunt; ſed Spiritum Sanctum cum ſua gratia tanquam hoſpitem & peregrinum ſuſcipiunt, levi ten- tatione maligni ſpiritůs mox iterum expellen- dum. Hinc eſt, quòd Regnum DEl glorio- ſum certò ſperare non poſſint, ſed illa potius Salvatoris ad judæos comminatio in ipſos quadret: Aufferetur à vobis Regnum DElI, &. L 4 da () 2. Cor. I. 5. () Joann. 14. 23. 144 PARS II. CAPUT I. §. 3. dabitur genti facienti fructus ejus. (c) Hi nempe fatuis illis virginibus ſimiles ſunt, qui- bus ſuâ culpaâ oleum ad lampades defuit, ac tum primùm ſibi comparare voluerunt, cum advenienti ſponſo jam paratæ debuiſſent oc- currere. Ita prorſus habent iſti lampadem fidei, ac etiam igne Spiritús Sancti nonnun- quam accenſam: ſed quia oleum deficit, id eſt, certa & firma DEO in omnibus conſtan- ter obſequendi voluntas, mox iterum extin- guitur; ac tum primùm ſibi comparare co- gitant, cùm jam hinc exeundum, Domino Pulſanti aperiendum, ac Judici loco ſponſi oc- currendum erit. Quare ſe quisque operæ Pretium maximopere facturum arbitretur, ſi maturè ſibi de oleo hoc proſpiciat, & absque mora iis utatur medüs, quibus bona volun- tas firma ſtabilisque redditur, & Regno DEl fixa ſedes in anima conceditur: ut ſecurum aliquando & expeditum ſperare poſſit tranfi- tum à Regno DEl in ſpe, & laborioſo, ad Regnum DEl in re, & glorioſum. § z. De mediis conſervandi Regnum DEI. Uandoquidem, àùt ſuprà innuimus, Re- — gnum DEl temporale in anima, quodam- modo radix & ſemen eſt æterni Regmi DEl in gloria: eadem prorſus media uni Edi ac . — uins: göde Min WNNA, gcum Dln 9 Qn o Nlbominre Pvelbonien I gne hehu Gum eotmn len Urzanmercerl, ( emitur, pn lbemni mninn Pun Del co optins, Onn Clnr Uubensa N Pont S DUur Unrile Gmnnto um Dis geneim der on gnun Clrn Eewer erd bimen Non Genmie giam uitaneen ee⸗ Aelimn D , e, eſcübanſot . , Al Ubis konn ol nin Aheoh Medlur bournn unhernm Alntc 1he E Mch Agunhnn DEBEATITUDINE REGNI DEl. 145 alteri obtinendæ idonea ſtatuenda ſunt. Nec diu hic indagandum, cùm Veritas ipſa hæc nobis media diſertis verbis demonſtret. E- vangelica nempe conſilia æternæ vitæ promiſ- ſione palàm obſignat; & illos beatos pronun- tiat, qui ſic dictas beatitudines ſibi fecerint familiares: quibus dum Regnum DEl ſtabi- liunt in anima, etiam ſpem certam obtinendi Regnum DEl in cœlo ſibi coneiliant. Qum appoſité igitur Salvator Regnum DElI homini negotiatori ſimile pronuntiat, qui inventâ bonâ margaritâ abiit, & vendidit om- nia quæ habuit, & emit eam. Quemadmo- dum enim rem pretioſam, maximique ælti- matam mercari cupiens, totum illud pretium, quo emitur, præ illa re pretioſa contemnit, ac libenti animo ejus facit jacturam: ſic Re- gnum DEl comparare ac conſervare ſerièò exoptans, omne illud, quod loco pretij poſ- citur, lubens amittit, ejusque damnum in lu- cro ponit. Si ergo pretium, quo cœlum e- mitur, ſunt illæ à Chriſto tantopere laudatæ, & mundo tam exoſæ beatitudines, quid no- bis agendum ſit, diutinâ deliberatione non indiget. Pro hac ſcilicet & non alia moneta Regnum cœlorum venale eſt, quàm Chriſtus ipſemet verbô & exemplô fignavit. Enimvero non imus inficias, mandatorum obſervantiæ vitam æternam eſſe promiſſam, quando Chriſtus adoleſcenti ſciſcitanti: Quid Jaciendo vitam æternam poſſidebo 2 dixit: S vis ad vitam ingredi, ſerva mandata: at æ qquè L 5 no- . 146 PARS II. CAPUT I. §. 3. notum eſt, Dominum ſtatim addidiſſe: Si vis perfectus eſs, vade, vende omnia qua babes, & da pauperibus, & babebis theſaurum in cœlo: & veni, ſequere me! (d) Et cum hôc audi- 16 adoleſcens triſtis abiret, nec tantùm habe- ret animi, ut amplas ſuas poſſeſſiones præ cœ- lo contemneret, Chriſtum ſubjunxiſſe: Faci- cilius eſt, camelum per foramen acüs tranfine, qudm divitem intrare in Regnum cæœlorum. Po- itrema hæc Chriſti verba cum primis non bene cohærent, niſi dicamus: mandatorum DElI obſervantiæ vitam æternam promitti qui- dem; at ſine conſiliorum cujusvis vocationi con- gruentium obſervantia hanc obtinere, tam eſſe difficile, ut miraculo ſimile ſit, ſi talis ſalvetur. Imò mandata DEl omnia vix quis- quam debitè ſervare poterit, ſi nullam peni- tus conſiliorum habeat rationem. An quisquam ſibi perſuadeat, artem illam à ſe primo inventam iri, qua poſſit duobus Dominis ſimul ſervire, ſimülque ad ſatieta- tem frui præſentibus, & non carere futuris? Ad quid ergo Ohriſtus Dominus toties inge- minavit væœæ! divitibus; væ! qui ſaturati e- ſtis; væ! qui ridetis; væ! cum benedixerint vobis homines? cur væ! his omnibus, ſi. mundi voluptatibús ad votum ingurgitari fas eſt, quin aliquod ſalutis æternæ timendum ſit periculum? Cerrè nec Chriſtus, nec Apo- ſtoli, nec alius quispiam Sanctorum hanc ad- cœlum viam facto tenuit, minus verbéô docu- ir: — (4) Math. 19. 17. &c. Oldcere. 1 Un n, Mi⸗ Nenrocnn o, N MnI (leirinnitt⸗ ionun I mn ſenan e efechmn in d mend omne ncd petfkctoren Egoun i foumtanen, UCodätn ( Cent, mnen MllercTanii kalt, ann 6ögorir innnn Trinnuprrin Mebtror. Abisc 4 Inn guch Unnbe nen Mannnmn onit Nqiiflenine n Chiiet, lnne ii, l Mormu n wert Umlin ven 10 Km unkiun Donina Me DE BEATITUDINE REGNI DEI. 147 it: ſed potius utroque oſtenderunt, Regnum cœlorum vim pati, & non niſi à violentis ad ſe rapi. Non equidem id dixerim, unicam ad cœ- lum viam eſſe, mundò penitus relictò, & ab- dicatis mundi bonis in deſerta, vel clauſtra ſe abdere, aut alicui Religioſo ordini ſe vo- to addicere. Etiam ſæcularibus paret ad cœ- lum via, nullüsque ſtatus aut conditio homi- nem vocationi ſuæ obſequentem à virtutis ſtu- dio, ac Regno DEl excludit. Id folùm in- culcare animus eſt, cuivis generi ac conditio- pi hominum, ſi certam ſuam vocationem, & electionem fucere cupiat; non niſi per bona o- pera conſilis ac monitis Evangelicis conſen- tanea effectum iri. Tum etiam illud mihi haud gravatè omnes conceſferint, nullam a- liam a3 perfectionem tam Chriſtianam, quàm Religioſam viam ſupereſſe, quàm conſiliorum æ&qquè ac mandatorum obſervantiam cujusque ſtatui conformem, ſeu liberam deinde, ſeu voto debitam. Cui Regnum DEl cordi eſt, ac immenſam illam gloriam ſibi aſſecurare de- ſiderat; momentaneum & leve tribulationis pariter & conſolationis hujus temporis magni non faciet; quin potius immenſ illius ponde- ris gloriæ intuitu lubens contemnet, & hoc pretio margaritam hanc inæſtimabilem emere non gravabitur. Si Beatis è& cœlo ad terram reverti liceret ad novum gradum gloriæ comparandum, omnibus mundi pœnis ac ſupplicjis redime- X6 148 PARS II. CAPUT II. DE CON- re non recuſarent, poſteaquam nempe plenè intelligunt, quæ merces opus quodhibet vir- tuoſum in cœlo maneat; ac DEum ſimul per- fectiſſimè diligunt, cujus laudi & amori in gradu illo eminentiori magis ſe aptos fore perſpiciunt. Malè igitur Chriſtiani illi, ne dicam Religioſi ſibimer conſulunt, qui ſimpli- citer cœlum obtinere contenti, de majori glo- ria ſibi comparanda nil ſunt ſoliciti. Periculo ſe exponit à toto ſcopo aberrandi, qui infra ſcopum collineat; & ei qui minimâ in cœlo gloria vult eſſe contentus, timendum, ne to- 1t6 cœlô aberret. Conemur quantùm poſſu- mus, adhuc leviter deficiemus in multis. Digna eſt his omnibus, & majoribus præliis illa gloria, quæ uti finem nullum habert, ita nec æſtimationem ullam recipit. Contemne igitur hujus intuitu, quidquid temporale eſt: horum quippe contemptu emitur æterna gloria. Sit igitur CATUT II. DE coxTEMFTUTEMFORATIS HONORIS Cunm tota Sapientiæ Chriſtianæ, & Scien- tiæ Sanctorum diſciplina conſiſtat in ve- ra humilitate, ac Chriſtus Dominus præ om- nibus id unum diſcipulis inculcet, ut diſcant mites M ,kloik 6G M, . 4 As mei Nrrnune MZ umiis Vn Omminn s Gonche ck, E en Cdubent, trNchue⸗ Nre dis len 4 onr lnn fheonn! 1e Atrenaetl Qummsl Uumiinsnlee Kene, wigli Mininorum i, Wwin mern ſü⸗ (ldmgs sbhorori, . G ſo! Um. Nunmn en 1 Dernandi dn enciur. Nen Im, hemeree r iurſifenn unis hne gn . 5 nn Mer ſios glt en re AHean mnm n umrg inenin t CGnmr umin Etneng in gln mgorb rei en ulun ber i n kupt. Conemne Pilenpoleel rmnn emun tenn TEMPTU TEMPOR. HONORIS. 149 mites eſſe, & bumiles corde; (a) illésque in Regno cæœlorum majores futuros pronuntiet, qui ſe cum parvulis magis bumiliaverint: (b) meritò poſt virtutes Theologicas primas ſibi vendicat humilitas, utpote quæ ſuperbiam malorum omnium ſcaturiginem obſtruit, & reliquis virtutibus fundamenti loco ſervit. Hinc eſt, quòd primam inter beatitudines ſe- dem obtineat, quando Chriſtus pauperes ſpi- ritu, id eſt, non habentes inflantem ſpiritum, præ aliis beatos declarat: Quoniam ipſorum eſt Regnum cœlorum: (e) ac ſi nempe humi- les ſpe certa jam tenerent, quod alij in timo- re & tremore anxij quærerent. G Quamvis igitur perverſa vulgi opinione humilitas vile quid, & abjectum videatur præ- ſeferre; reipſa tamen excelſa, & nonniſi ma- gnanimorum virtus eſt. Nec enim humili- tas in mera ſui abjectione & deſpicientia ſita eſt, ſed magis in generoſo contemptu tem- poralis honoris, ut gloriæ cœleſtis, & hono- ris, qui à ſolo DEO datur, fiat compendi- um. Summa autem hujus virtutis, ex men- te Bernardi, quadruplici contemptu compre- henditur: Spernere mundum, ſpernere nul- lum, ſpernere ſeſe, ſpernere ſperni: Et bac Junt dona ſuperni, addebat Philippus Nerius, quoties hanc gnomam, ſibi oppidò familia- rem, inter ſuos referebat. Nos tribus pa- ragraphis rem totam includimus. K . — () Math. 1II. 29. () Math. 18. 4. (c) Math. 5. 3. 450 PARS II. CAPUT II. §. 1. DE CON- De contemptu temporalis Dignitatis. NUnquam nobis cum Mundo bene conve- nier, niſi una cum Mundo perdamus nos ipſos. Adoleſcens ille, quem S. Gothardus Epiſcopus ad vitam revocatum abſolutione Sacramentali expiaverat, interrogatus, utrùm diutius ſupervivere optaret? Zube, ajebat, Jube me Sancte Fater iterum in pace quieſcere: mundum nimis borreo, qui amatores ſuos mit- tit in gebennam. Et quomodo ij, qui cœ- lum cogitant, ea quæ mundi ſunt, queant diligere? Neſcitis, quia amicitia hbujus mundi inimica eſt DEI * quicunque ergo voluerit ami- cus eſſe ſoculi bujus, zimicus DEI conſti- tuitur. (d) Et quid aliud, quàm mundi amicitam ſeè- ctantur, qui dignitates ambiunt, aut honore etiam ſponte oblato vanè delectantur? Niſi enim hominibus placere, & coram mundo apparere ipſis volupe eſſet, nihil in dignita- tibus tam oneroſis, quàm periculoſis, quod amari debeat, invenirent. Quid enim honor temporalis, etſi magnâ potentiâ ſuffultus, eſt aliud, quàm ſplendida ſervitus, & larvata mi- ſeria? quæ ſi paſſim nota eſſet hominibus, prudentum neminem ad ſui amorem pellice- ret. LVerumtamen in imagine pertrankft bo⸗ mo, ſed & fruſerà conturblatur. (e) Et ſi ani- mæ (4) Jac. 4. 4. (e) Pſ. 398. 7. Tins dut Tinete, Aund Qun Eſf⸗ cunn ſecoli lient contre Ee gicen. Ure: lün Ilgei honore Im humilietis I honorss ii (la, & ſüubmni eogir Ahr NMobürman MININ, A a eoliticon cet fchoim win lans aMemnin in rrichd Ir elinge / . Mnnynut n Inn que, Penng melt. liſnhllin wec I SII 0 1 AI ECenn 7 Au ammch i, it , gng. 2 mmd ſr, i 1l miti kun im Vinvialentn mur anß n üm N A rm AUI 1 e 4 TEMPTU TEMPOR. HONORIS. r;5r mæ pericula ſimul penſantur, & ſtrictiſſima reddenda ratio: quisque meritò tanto ſe one- ri ſubducere modis omnibus conaretur. Hinc cauſam aliquando rogatus Aloyſius Gonzaga, eccur ſpreto Marchionis titulo ac dignitate Religioni ſe addiceret? reſpondit: Volo ſecu- ram reddere meam ſalutem; nimis enim ur- duum ef, eſſe Dominum, & ſalvari. Reve- ra nimis arduum eſt dignitate ac poteſtate e- minere, & nullum ſuæ ſalutis pati diſpendium. Quàm difficile, ac plena periculi res eſt;, cum ſpecioſa puella familiariter verſari, & nil caſtitati contrarium vel agere, vel cogitare, & ne quidem impudico oculo unquam deli- bare: tam difficile eſt, & æquè inſolitum, inſigni honore ac dignitate pollere, & nul- lam humilitatis pati jacturam, atque ad mi- nus honoris titillatione delectari. Tot obſe- quia, & ſubmiſſionis argumenta à ſubditis, tot elogia & laudes ab aculatoribus profecta, probè obfirmatum in ſui cognitione exigunt animum, ſi ad vanam ſakem complacentiam emolliri non debeat, ac ſenſim ad nimiam ſui fiduciam non induci: quo facto totum humi- litatis antemurale ſubruitur, & ſuò virtus nu- data præſidiò direptioni hoſtium patet impu- né; ut exinde locum habeat illud veriverbi- um: Honores mutant mores, ſed rarò in melio- ves. Interim quod maximè habendum erat præ oculis, tranſit in oblivionem, & vix ul- la rationis olim reddendæ habetur ratio: nec tam juxta legem DEl æternam, quâm juxta J regu⸗ 152 PARS II. CAPUT II. § 1. DE CON. regulas humanæ prudentiæ, & recurvam a- muſſim politices ſæcularis pleraque diſponun- tur; minorque ſæpe animarum, quàm lucri temporalis cura eſt, magisque ſubinde homi- nis, quam DEl mandatorum urgetur obſer- vantia; & quod nonnunquam ex paſſione a- gitur, ex zZelo juſto fieri exiſtimatur: ſicque pPaulatim eò devenitur, ut non tam honori Divino, animarũmque ſaluti, quàm honori proprio ac commodo privato omnia ſacra ſint, ipſaque etiam Religio ac diſciplina ancil- lari cogatur humano affectui, & reſpectui humano. Quòd ſi firmiores in animo radices vir- tus habeat, ac eousque dignitas & honor non Propellat hominem, ut inverſo finis ordine ſe potius, quàm DEum, ac ſubditorum ſalutem ſpectet in ſuo regimine: quam eſt difficilè, ac raræ prorſus virtutis, inter tam diverſa & adverſa plerumque negotia, cum tot diſpa- ris genij & ingenij hominibus agere continuò & converſari, & nihil interim de ſæcularium moribus ac indole ſibi attrahere, ut cor reli- gioſum non paulatim de terreno pulvere ſor- deſcat, ac dici debeat: Commixti ſunt inter gentes, & didicerunt opera eorum. (F) Iſtud nempe foret gratiæ, ſicut illud naturæ mira- culum (quod ſcribunt aliqui) nempe flhumi- na quædam per longa maris ſpatia utl colorem, ſic & ſaporem ſic retinere, ut nihil de ma- ris V) Pſ. 105. 35. DANNE 5 lehn uun Clrun hintd Dopſeb ſoe Ptokm m Uirthnhl n Nn n did Un finnhuo p Uin, Alde tur: Alſenun n nein rn Cnn kelcen ſeennt pln ore offei ⸗ Geipecium bene optent, 0iNepotiorum Nir lkluts cnt⸗ Gdun ilod enin ernent Nrguundi Gudisgicare onchorrn ,Cndnisert emtliſhnr Une tor nnteſe les Eefreni dne decege 61e. aten — E. 5 ahrclihn „ , n 4 Winmi dn Peentuc koneen Aierfnsorci d Eihänn e N: Inel fci d Uer undhet Un, n n le Nösigtkcnnin Tlimincelwln Kicrinee, uat mnEetneopi utgen a// 7 . 1 1 ANuut = — =2= TEMPTU TEMPOR. HONORIS 153 ris ſalſedine trahant, retentâ ſemper nativ4 aquarum ſuavitate. Denique tot inter curas alienæ ſalutis ſui- ipſius curam nunquam negligere, quàm eſt laudabile, ſolidæque virtutis, tam inſolentis pariter exempli eſt. Quotusquisque eſt eo- rum, qui in alto dignitatis gradu conſtituti, dum fini ſuo appropinquarunt, non ultro faſ- ſi ſint, id ſibi eveniſſe, quod in canticis di- citur: Foluerunt me cuſtodem in vineis, vine- am meam non euſtodivi; ( £) & tum demum, cùm ad reddendas paſtorum Principi rationes ſe parant, plurima deprehendunt, quæ oc- caſione officij ac dignitatis ipſis ſubrepfere, & expeditum ad cœlos iter remorantur; ſe- riôque optent, ſe in ſolitudine procul ab om- ni negotiorum ſtrepitu mundo ignotos pro- priæ ſalutis curam unicè egiſſe. Notum eſt dictum illud laudati cæterà Pontificis, qui dum in extremis ageret, ad ſuos gemens di- Xit? quantèò ſatius mihi foret, ſi tot annis, quibus cœli claves tenui, in clauſtro quopiam Monachorum portæ claves tenuiſſem! Et il- la Cardinalis cujusdam noſtra ætate famoſi ex- trema ſuſpiria: O! ſi tantâ diligentiâ ac fide- litate tot annis ſerviviſſem DEO meo, quan- tâ Regis terreni curavi negotia, quàm ſecu- rus nunc decederem. Lubet addere, quod ab Abbate celebris nomims ipſi audivimus 3 um poſt multorum annorum regimen lau- dabiliter exactum in ſuprema ægritudine ſæ- Wient. Sanct. Comp. —☚ . -= M pius (6) Cant, 1. 5. 154 PARS II. CAPUT II. §. 1. DE CON- pius ingeminabat: Quid jam me juvat tot an- norum prælatura 2 Nempe tunc temporis ali- is oculis, ac modò honores ac dignitates in- tuebimur, paucique fuerint, qui in illo arti- culo, ſi telam retexendi daretur optio, non ſubfuiſſe mallent, quàm præfuiſſe. Veriſſima itaque eſt illa aurei Aſcetæ ſenten- tia: Qui tempo ralem requirit gloriam, aut non ex animo contemnit, minùs amare cœleſtem convin- citur. (h) Qudò altior nempe dignitas, & ho- nor ſplendidior, ed plus affert impedimenti loriæ cœleſti, niſi ex animo contemnatur. Q autem voluptas, aut conſolatio animi in honore contemprtibili, & contempto? Onus nempe eſt, & mera afflictio ſpiritůs. Qui temporali honore non gaudet, ſed potius ve- luti ſub onere gemit, ac quantùm eſt de ſe, liberari ab eo cuperet: is demum eſt, qui veram cœleſtis honoris æſtimationem retinu- iſſe cenſeri poteſt. Is nec à vera ſui cogniti one ac diffidentia de ſe ipſo unquam abſtra- hitur; quin imò occaſione honoris eò pro- fundius ſe humiliat, quò altius ſe ſuper cæte- ros elevatum attendit: dum in altiori culmi- ne graviora ſibi videt imminere cass pericu- la; & quò plura ſibi cernit commiſſa, edò plu- ra olim à ſe exigenda conſiderat, ac terribi- lis illius comminationis nunquam obliviſcitur: gudicium duriſſimum bis, qui praſunt, Fet. Exiguo enim conceditur miſericordia: poten- tes autem potenter tormenta patientur. (4) „2. Nermined Gldt, n m Nrd liher nu⸗ fernn iſen (( adoouncus Cos imenronk Veinn bl ChnIhit Hidinos le Nucs aprinct Unnliunt, i boe vegen Cln lolins virn Eicerio 1d a atiſeerbin mhenemer Hun,U noner Dro frecheis Nenti gorione caß Alis Ciecr nni b iltz ain gtur kenn lnn 6 unh tnriaine Crenelnnt DA mino unene nanto n Kanenno,0 1 lin rits 1uct t potis ir nimn et e mibnn t, ð Erei ſenlic o mnem i Clidee dndisd iiuhile Ae. TEMPTU TEMPOR. HONORIS. 155 §. 2. De contemptu laudis humana. Nter vanitates, quibus vulgo hominum mun- dus illudit, maximè vulgaris eſt laus hu- mana; quæ licèr in ſeipfſa vana fit & inutilis, ac inſuper maximam virtutis merito cladem afferat: à plerisque tamen perditè deperitur, & nonnunquam quò occultius, eò pericule- ſius intentionem, quæ actionibus univerfis pretium tribuit ac valorem, inficit, ac peni- tus corrumpit. Equidem paucos, & non niſi vaniſſimos ſæcularium reperias, qui ſolius Jaudis captandæ gratiâ operari ſeſe fateantur: at multi ſunt, & plures omnino quàm par eſt, qui hoc veneno clanculùm infecti funt; & dum ſolius virtutis ſtudio, ac DEO placendi deſiderio ad actiones ſuas rectè inſtituendas indauci ſe arbitrantur: occultè tamen, & quaſi inadvertenter laudem & æſtimationem homi- num, ſi non ex toto, ſaltem Ppro parte ſibi pro fine operis præfigunt, ficque maximam meriti portionem, fi non totam mercedem, in cœlis alias ſperandam miſerè deperdunt. Oudd licèt nullus fareatur, ac fraus iſta for- taſſis ipfos etiam, quos tangit, lateat 7 & negottum perambulans in tenebris clam ſit: re- ipſa tamen, ſi inimos animi receſſus penitius inſpicerent, hunc anguem in herba latitantem deprehenderent. Age igitur, excute ſiaum tuum „ & cordis M Z la- 156 PARS II. CAPUTII. §. 2. DECON- latebras omnes ſedulò ſcrutare: & ni ſponte cæcus ſis, ſatis clarè videbis; multa tuorum operum, ſi abforet laus humana, tuique apud ali- os exiſtimatio, talia non fore, qualia moddò ſunt. Videbis, te in abſcondito, & remotum ab ar- bitris, non eâ uti modeſtiâà & gravitate, qua appares in Publico. Videbis, te multa face- re, multa dicere, quæ tibi in animo non pro- bantur; ac aliis ſuadere, quod tibi ipſi non perſuades. Videbis denique, duplicem tibi libram eſſe, unam, qua dicta & facta tua pon- deras in oculis hominum, & alteram, qua ſo- litarius, & ſoli DEO viſus ſingula penſas. Dices forſitan, te in hac agendi diverſi- tate bona intentione duci, Deique honorem, ac proximi ædificationem à te poſcere, ut ne.- mini ſis offendiculo: qua ratione ceſſante, ſi 1olus ſis, liberiùs non nihil agere tibi eſſe com- modius. Ais; at cedèò mihi! ſi DEl honor, ac proximi utilitas in publico ſic tibi cordi eſt, cur quæſo! mavis bonus apparere, quàm el- ſe? An neſcis, id, quod in ſpeciem dunta- Xat agitur, colorem diu non ferre, & oratio- nem cum vita pugnantem, àt ùt ſpecioſa ſit, nemini perſuadere? Cùm enim alius longè ſis ingenio, quàm cujus ſimulationem foris in- duis; in aliis pluribus tuimet obliviſceris in publico, ut illud tibi in aurem dici poſſet: Mendacem oportet eſſe memorem. Cur in iis, quæ ad commendationem tui faciunt, tam es facundus, & in aliena laude tam parcus? Aliorum dictis & factis unguem imprimere tibi kAaenl ) El „ 4 noli (Getnmen 1Abemo, 11 Me ne onnn Kanpoin es, el e Vennmni enmmid Gim is ſGalen en kere lt, i Sluciror, ien I, hec Ilon Cernio, elsii Iegrum celon OIEihche ulln ſennne nolk mminen ertonm Menn Guün benneg nſtiponoren Mladporente gn Heckren in Mrorun n M Atenn ſa . ntiehare Cn, guid Aen 1 1eesonnuen⸗ rin he genlch edi, Difte aot mnn Atnn nd n 54 keihond Prene, in NHN inmmient ut Uen, Mühe TEMPTU TEMPOR. HONORIS. 157 tibi pronum eſt; & vix alienum quidquam laudas, niſi portio laudis in te redundet. An putas, ſolo tuo, ac tuorum exemplo & dificari proximum, & iis tantùm, quæ tu dicis, fa- cisve honorem DElI promoveri? ſi recta ti- bi eſſet intentio, & ſincera humilitas, in ali- ena laude totus eſſes, in tua nullus. Sic nempe proximo veræ virtutis ederes exem- 4 plum, & DEO dares honorem. Qui intus rectè compoſitus eſt, & ab omni vanitate ali- enus, etſi taceat, geſtu & habitu ſe prodit. Vera namque humilitas ab animo in corpus emanat, & vivum exhibet virtutis ſimulacrum, cujus ſolo aſpectu componuntur intuentes; ut idem ferè ſit, videri, & prodeſſe. Sic DE- us laudatur, ſic ad virtutem excitatur proxi- mus, nec ullum tamen diſcrimen adit reéta operatio, ejusque meritum, quod hoc pacto integrum cœlo tranfſcribitur. nullum, ſpernere ſeſe, cordi magis quàm me- moriæ imprimeretur: quantum virtutis ac meritorum plerique compendium facerent. (Qaam uberem cœlo meſſem inferrent, ſi nul- lam fibi portionem decimaret vana gloria. Si nihil ad apparentiam, omnia ad conſcientiam integrè ſpectarent; quàm plenâ fiduciâ mer- cedem bonorum operum expectare liceret in cœlo. Nunc autem pleræque actiones, etſi bonæ de ſe & honeſtæ, ceu fulguritæ fruges, caſſæ decidunt, quibus illa epigraphe adſcri- benda venit: Amen dico vobis, recepberunt M 3 mer O! ſi illud humilitatis arcanum: Spernere 158 PARS II. CAPUTII. §. 2. DE CON- ra mercedem ſuam. (E) Loco prœmij inæſtimabi- 8 lis ac perpetui, aurâ tenui humanæ laudis ſa- ahcn tur, nihil habet ultrà quod in cœlo expecter, n mi imò habet, quod in loco pœnarum aliquan ,el do luat lnthn . KCoimpons Et quid demum ſuavitatis, aut emolumen- 0 ti habet laus humana, ut tanti boni jacturâ re- dimi digna fit? Quid eſt homo inde melior, Oaifn ſi ab homine reputatur major? Revera fallax alr. Ol Jallacem, vanus vanum decipit, dum exaltat; un peian . . —„ . . Lll & veraciter magis confundit, dum inaniter ig an. HNI laudat. () Certé ipſis deemonibus ejusmodi aucupes vanæ gloriæ deridiculo ſunt, dum Elmn ſeini bene cognita conditionis humanæ vilitate, tan- mnl umn hi B ti tamen ejus laudem ac æſtimationem fieri uhzfi advertunt, ut veræ laudi, quæ à ſolo DEO In 4b⸗ n eſt, ipfique gloriæ cœleſti fatui homines ante- Un fim!7 ponere non vereantur. 1 Arin, gun Quaàm longè aliter ſentiunt, aliter agunt, folen // qui Scientià Sanctorum probè imbuti funt: quorum præcipua ſemper cura eſt, virtutes ſuas, ac opera laude digna, quæ communia non ſunt, ſub humilitatis cuſtodia cautè occu- antent lere, ne ipforum theſaurus oſtenſus in publi- i co vanitati in prædam cedat. Quamvis enim, Punnt quod S. Philippus Nerius monebat, ob vanæ uen hüit gloriæ, laudisque humanæ periculum, à bono m aj Nen opere vi ſtatůs & officii debito nunquam ceſ- Aminn 3 ſandum ſit: ab ejusmodi tamen dictis & fa- ſhmn g ctis in oculis hominum gloriofis, querum in- m r termiſſio nemini derogar, tutò abſtinent ij om- ich nes» — eſl (C. Math. 6. 2. (4) Imit. Chr. I. 3. c. 50. . /, 6, m e Set, nn ZEiilenb inn nöhumme füine: E Elinnoren k e 1 ho Un bonnezen zpr an h,tnn Munnltlit, TEMPTU TEMPOR. HONORIS. 159 nes, quibus humilitas cordi eſt, & dona, fa- vores ac gratias præ aliis à DEO acceptas ſub clavi illa cuſtodiunt: Secretum meum mihi! ecretum meum mibi! (m) Cùm DEO viſum fuerit, ipſemet lucernam ſub modio latentem candelabro imponet, ut luceat omnibus qui in domo ſunt. (n) Non enim qui ſe ipſum com- mendat, ille probatus eſt, ſed quem DEus com- mendat. (o] Placet hic ſubnectere breve di- ctum ac factum magni Anachoretæ Neſtero- nis eximi miraculorum gratià à DEO deco- rati. Hic aliquando altero fratre comite de- ſertum peragrans, viſo eminus dracone, ſi- mul cum fratre nimiùm quantùm exterrito ociùs fugit. Cui Doflea frater: An etiam tu, mi, Abba, times? At Neſteron: Non, in- quit, flli mi! d dracone mibi timui, ſed d va- na gloria; quam, niſi tecum fugiendo, non m. ugiſſem. () De contemptu bumani contemptit. UNum reſtat, quod ad perfectam pauper- tatem ſpiritůs, ideſt, ad veram humili- tatem, cui prœmij loco Regnum cœlorum adpromittitur, Bernardi ſententia exigit : Pernere ſperni. Plures fortaſſis ed virtutis de- veniunt, ut rectè facti conſcientià contenti MA lau- (2) Ifai 24. 16. (2) Math. 5. 15. C) 2. Gor. io. 129 (9) V. PP. l. 5. c. g. n. i2. 160 PARSII. CAPUTII. §. 3. DE CON- laudis humanæ cupidi non ſint: at pauci ad- modum id aſſequuntur, ut contemptum ho- minum æquo ferre animo, & ſpernere ſperni Plenè addifcant. Eſt protectoò nonnunquam videre homines, præſeèrtim Religioſos, mi- tes, modeſtos, diſciplinatos, & quantùm ap- Paret exreriùs, ſäatis humiles, qui in regula- rum obſervantiaâ exacti, moribus compoſiti, in vVerbis cauti, tenaces filentij, nihil agunt: dicuntve, unde vanæ gloriæ vel in minimo poſſent redargui: quin imò ſe ipſos nonnun- quam, ſi laudentur, velut omni virtute vacu- OS , infrmos, fragiles, peccéatores omni con- temptu dignos lictitant. Crederes, ipſam humilitatem in eos commigraſſe. Sed quam- diu tales? tamdiu nempe, quamdiu à nemi- ne quidpiam ſiniſtræ de ſe opinionis, aut ali- cujus contemptũús indicium advertunt. Quèd ſi levi verbulo, nutu, ſigno, aut geſtu minùs honorifico ſe contemptos ſuſpicantur, mox indignantur, turbantur, ſtomachantur, & di- verſis, iisque amarulentis agitantur cogita- tionibus. Et ubi illa humilitas, quam eatenus præ- ſeferebant? ubi illa vilis de ſeipſo exiſtimatio? ubi ſui ipſius, & refpectůs humani contem- ptus? nimirum in ſua imaginatione tantùm, quæ modica adverſitate ceu folium à vento rapitur, & agitur in transverſum. Usque a- deò rara avis eſt, mens ab omni laudis ac æ- ſtimationis humanæ cupidine aliena. perne- re ſperni, id demum genuinum animi verè hu- 6 gehel is bitnlen le gimins Iin denpe Uin motidres Aes CEiele Eil Cninonma Nnaglkn⸗ Peningtt Etneak ſenatobeneun pilute, fnin Aere, (tone bls gind l Cand A En —= =S Cnquumi s Gech fen oponen, d is Aenolktei Uerolr encte p Krone wu m evemnliunn nnin s un nun N 6 la DD ͤ Ra . 1,40 T Eeommenee Wores/Onnic uun (abtes i Krr ene Cldnr ten elkagnins Ruim menm Coor n Arkunne AMianm wen Hnn 18 Chnm eneni, rum exemplis firmatum legimus. TEMPTU TEMPOR. HONORlIS. 161 humilis Scibboleth eſt. Humiliationes illæ, quas noſtra ſponte ſuſcipimus, & propriæ vilitatis conteſtationes verbales, nonnunquam de hypocriſi ſuſpectæ ſunt: at vilipenſiones, quas caſu fortuito nobis evenire finit Divina providentia, ſicut omnium utiliſſimæ, ita ad veræ humilitatis probationem aptiſſimæ ſunt. Tum nempe liquidè pateſcit, quàm altas in animo radices habeat humilitas, qua ſine vir- tutes cæteræ ætatem non ferunt, ſed inſtar fœni tectorum ante maturitatem areſcunt Non equidem dixerim, DEl ſervo nullam penitus tamjæ &ñ honoris debiti habendam eſ- ſe rationem: ut nunquam ei liceat, ſalvâ hu- militate, ſiniſtra de ſe hominum judicia re- fellere, ſuamque tueri innocentiam. Imdò in rebus gravioribus id omnino neceſſarium, ne ſcandali exiade orituri reum ſe faciat. Quanquam id ipſum quoque absque humili- tatis diſpendio, & ſumma cum moderatione fieri oporteat, & plerumque ſimplex verita- tis aſſertio ſufficiat: cui ſi non deferatur, ge- neroſæ deinde patientiæ locus eſt, ſi de cæ- tero res tota DEO comittatur, quod Sancto- . At in re- bus minimis tam eſſe ſenſibilem, & leviſſi- mi contemptús impatientem, veræ humilitati neutiquem congruit, nec cum illa ccœleſtis gloriæ æſtimatione quam habere debeat Chriſtianus, ne dicam Religioſus, conciliari poreſt. Minimum nempe granum tempora- lis contemptũs, ſi non gaudenter, patienter M S ſal- 162 PARSII. CAPUTII. §. 3. DECON- ſaltem pro DEO toleratum, ſupra modum in ſublimitate æternum gloriæ pondus operatur in nobis. (49 Annon pudeat Chriſtianum, tam eſſe de- licatum, ut tantillum pro cœlo ferre recuſet, ſi aſpiciat in Auéctorem fidei, & conſummato- rem kſum, qui propoſitéô ſibi gaudiò ſiuſtinuit crucem confuſione contempta. . „) Quidni er- go & nos propoſitò cœlorum gaudiò ſuſtinea- mus modicum contemptum confuſione con- tempta? An tanti non valet cœlum ? Quid fieret, ſi gravis tentatio, & totius honoris ja- ctura nobis ingrueret? Sibi ipſi profectò im- Panu⸗ ſi ad damna quævis & ſupplicia pro EO ac cœlo toleranda ſe paratum fore exi- ſtimat, quamdiu modica, & ſæpe imaginaria tantùm confuſio patientiam ipfius ac humilita- tem ſic peſſumdat ac ſubruit. Qui in parvo. tam infirmus eſt, quid in magno erit? In. minimis itaque experire te ipſum, quid vale- as in gravioribus. Et ſi merces illa, magna nimis, tibi arridet, pretium, quo emitur, ni- hili pende. Spernere mundum, ſpernere ſe ſe, ſpernere ſperni, hæc demum illa ſunt, quibus cœlum mercantur humiles. Beati pauperes ſpiritu, quoniam ipſorum eſt Kegnum elorum. () CA- (7) 2. Cor. 4. 17. (r) Hebr. I2, 2. (⁵) Math. §. 30 1. Uldktd tr Hegen Vor don No „ornm im „IWn Mis bere uhn „ſonperlun Preln lis, oben I entell ſerte te inn Cllcem, 8 Memam, „erpeun Wbertni enir onin Dboren, (ld IuI Omaumn Eudhr roner 1 nnnn 1 N ſitn a 4 G Wi * Pen, Nzn . Id Amins hevettr 1 Ciit noechn rii d uplir nn Gleperrun Lre eit Nen Al⸗ einugnni cmtum iptuen unitre⸗ Cuid in Movo e enr n ün Lümwslu geimm, Aenun en nunlin fnt 47 TEMPTU TEMPOR. AFFLICTIONIS. 163 CALPUTIIII. PE coNTEMPTU TEMFORALIS AFTT CTIOW Er multas tribulationes oportet nos intrare in Kegnum DEI: (a) Lex lata eſt, & im- mutari non poteſt. „Diſpone omnia, & „ ordina ſecunduùm tuum velle & videre, & „ non invenies, niſi ſemper aliquid pati de- „ bere aut ſponte aut invit, & ita crucem „ ſemper invenies. Aut enim in corpore do- „ lorem ſenties, aut in animo ſpiritûs tribu- „ lationem ſuſtinebis. Converte te ſuprà, „ Converte te infrà; converte te extrà, con- „ vVerte te intrâ: & in his omnibus invenies „ Crucem, & neceſte eſt, te ubique tenere „ patientiam, ſi internam vis habere pacem, „& perpetuam promereri coronam. „ (⁵) Nos brevitatis causâ ad tria capita totam pa- tientiæ diſciplinam revocabimus, ſcilicet: ad laborem, dolorem, & adverſitatem; quo- rum omnium generoſo contemptu æterna, gaudia promereri nos oportet. 9. 1. De contemptu temporalis laboris. Homo vafeitur ad laborem, (e) & ipſum, quo (*) Act. 14. 21. (5) IHmit. Chr. I. 2. c. 12. (c) Jac. 5. 7. 164 PARSII. CAPUTIII.5§. . DE CON- quo veſcitur, panem laboribus à terra impetrat: ut diſcat exinde, nec cœleſte manna dari otioſis, nec denarium gloriæ cceleſtis, niſi in vinea Domini ſtrenuè laborantibus. Nec minus in- terim nimio quietis amore, & horrore labo- ris quamplurimi utl negligunt de victu tem- Porali laborando ſibi providere, ſic & ea, quæ animam æternùm reddere queant felicem, ſtrenuè aggredi, aut proſequi ſaltem non co- nantur. Dum namque ratio ſenſualitati, præ- ſentem commoditatem ubique ſectanti nimi- ùm indulget; inferior ac brutalis pars homi- nis paulatim rationi, ſeu parti ſuperiori eate- nus incipit dominari; ut licèt hæc clarè ſatis perſpiciat, quid pro gloria cœleſti vel acqui- renda, vel augenda ſibi agendum foret; at- tamen horrore laboris ad eam animi pufilla- nimitatem induci ſe patiatur, ut præſenti mo- mentaneæ commodlitati quietem illam ac fe- licitatem nunquam finiendam in cœlo, longè poſthabeat. Inde eſt, quòd prævalente ſemel hac ani- mi laſhtudine, atque ſocordia, omne, quod quoquo modo laborioſum eſt, primo ſtatim intuitu ſui pariat faſtidium; ut jam non libe- at aliquantò plus agere, quàm ex mera ne- ceſſitate ſibi videt agendum, & id quidem, quantùm fieri poſſit, labore quàm minimo. Ex hac ſcaturigine potiſſimàm promanat ple- rorumque hominum ſæcularium juxta ac Re- ligioſorum tepiditas, dum levibus, & quæ minimo conſtant labore, exercitiis quibusdam con- tahlii tenum Kn ehabunt, lee A ten ſ Um, n Qcn eracne Pchlucn uls ell er Uus expenim geci polneit Eericebis N Ure hon auces bek. Mcoot Pen Coctenn Cnrmr ortte Tium, gumn Gelcher, gin Ckekkit O nt ucer in Unnnmn ,here Aiſeni nncten Mngdii lginilnen Wureimuisnn 1 Arnmn Aperanie rlid d Mi 1 gunicreleg liggennmn er, 1 muenmicol rplene et ondn, nj Vinun , Nnd u rum ſubſtantiæ non contraveniant. TEMPTU TEMPOR. AFFLICTIONIS. 165 contenti, multùm ſe præſtitiſſe arbitrantur; ili quidem, ſi DEl Eccleſiæque præceptis ut- cunque pareant, & iſti, ſi Regulæ ac voto- Utrique interim hac tepiditate ed deveniunt, ut dum ea, quæ conſilij funt, horrore laboris refugi- unt, ſenſim ac inadvertenter in iis etiam, quæ præcepta ſunt, deficiant; ac minima primùm, quæ ad rem parùm facere arbitrantur, negli- gant, ac demum magis magisque debilitati, dum etiam ibi ſingunt laborem in pracepto, (d) in gravia omnino prolabantur. Vah! iniquum rerum æſtimatorem, qui talis eſt! adeône gravis ac difficilis tibi labor apparet, ut tantum animi non habeas, vires tuas experiundi? Si generoſo auſu rem ag- gredi volueris, plura, quàm credis, te poſ- ſe videbis. Non quia difficilis eſt labor, ten- tare non audes; ſed quia non audes, diffici- lis eſt. Ni contemnas laborem, timebis ſem- per. Contemne, & ſuperaſti. Aggredere duntaxat fortiter: videbis tantùm tibi eſſe vi- rium, quantùm animi. Si beatitudo illa te delectat; etiam ipſe labor pro ea ſuſceptus delectabit. Qui verè amar, non laborat, eti- amſi ſudet in opere pro re amata. Septem annorum labores Jacobo pro dilecta ſua Ra- chele ſuſcepti videbantur pauci dies propter magnitudinem amoris; adedò leve evaſit illi Pondus diei & æſtus: & tibi, ſi cœlum di- ligis, breviſſimæ vitæ hujus dies longi vide- antur, —— — (2) Pſ. 93. 20. I566 PARS II. CAPUTIII. §. r. DE CON- antur, aut tantilli temporis labor difficilis pro æternitate ? Ita ſanè non ſolùm acti labores jucundi ſunt; ſed ipſa etiam actio laborioſa, dum fervet, ſuam habet qucunditatem, ſi ſpe cer- ta magni lucri continuò animetur. Quid mer- catori longa ſua per mare per terras itinera; quid militi decumanas in bello moleſtias & æ- rumnas; quid agricolæ in re ruſtica duros labores ſuaves reddit, & jucundos, niſi ſpes lucri, ſpes prædæ, ſpes fructús ſuo tempore colligendi? tametſi hos omnes ſpes ſua fru- ſtretur nonnunquam, & caſſo labore ſeſe fa- tigent: & tibi certa & ſecura expectatio infi- niti, ac omni deſideriò majoris prœmij in cœ- lo, exiguos tuos labores dulcorare nequeat? O! ſi vidiſſes Sanctorum in ccœlis glori- am, & ingens prœmium cuivis labori repo- ſitum, omnis tibi labor, & difficultas volu- ptati eſſet, atque id unum ex animo cuperes, ut multæ tibi pro DEO, ac cœlo laborandi occaſiones ſuppeterent, quò plura repoſfito in cœlis theſauro identidem adjicere liceret. Tam parùm nempe te labor omnis fatigaret, aut frangeret, quàm parùm mercatorem in reci- pienda pro mercibus pecunia, aut militem in comportandis ſpoliis, aut agricolam in colli- genda meſſe occupatum fatigat. Qudò ampli- or, ac diuturnior hic labor eſt, eò quoque ſemper jucundior. Diem ſe perdidiſſe credit avarus, fi nil laboris in colligendo lucro im- pendere licuit: ſic & tu diem illum te perdi- diſ- 4 4 Ee N Gektbnn lotdi 1 Tuoe dl . Uud cinage n m: ) den rpricund rocte mic E⸗ Mn nt. Que! n, a hlan (yunis ninnium ce, & hane 0 nbiobin G coronene leris voyun Idnn merceze um cmenne olrohurcen r Geu x tij nui anum Nn Aunti uemne htli 1n al bor Alan ehecmwi rümmmni menine nss nne eegle mdorun ig oes o munn aiis ai ten⸗ Gor Afelts wr. Ummammnoche DMO r olhen Wl 2 Höfictt ipter TEMPTU TEMPOR. AFFLICTIONIS. 167 diſſe exiſtima, quæ tibi tranſiit ſine labore pro æternitate. Gaudebis ſemper veſpere, ſi diem ſic laborando expendas fructuosè. Et quanto tibi olim ſub vitæ veſperam e- rit ſolatio, quando eò tibi migrandum erit, quo te nemo alius, præter opera tua, ſeque- tur? Tunc intelliges, quanti valeat brevis la- bor. Ergo nunc tibi proſpice, & contempta quacunque difficultate labora tanquam miles bo- nus (e) & certus eſto, laborem tuum, quò majori cum difficultate fuerit conjunctus, eò quoque majoris eſſe meriti ac valoris, quod Chriſtus Dominus Gertrudi ſuæ pluries aſſe- ruit. Quare ſi tibi nonnunquam labor pro tua, aut proximi ſalute ſuſceptus videatur Aaris nimium ac difficilis; mox cœlum ſu- pice, & hanc laborandi occaſionem à bono DEO tibi oblatam exiſtima, ut paratæ jam in cœlo coronæ novum unionem inſeras, & jam inſertis novum adjicias ſplendorem. Brevis labor, merces æterna. Ergo ſi hanc æſtimas, illum contemne, & cum Sanctiſſimo Patre noſtro hanc deinceps tibi teſſeram elige: Cur- rendum & agendum eſt modò, quod in perpetu- um nobis exrpediat. (JF) De contemptu temporalis doloris. emitur. UE labore, ſic & dolore cœlum Nem- ) 2. Tim. 2. 3. (7) 5. Bencd. Prol. Reg. 16 ⅛ PARS II. CAPUTIII.5. 2. DECON. Nempe agere, & pati fortia Chriſtianum eſt. Imò patiendo magis, quàm agendo cœlum expugnatur; & vis illa, quam Regnum cœ- lorum pati dicitur, in humili potiùs ſufferen- tia dolorum, quàm grandium operum moli- mine ſita eſt. Melior e vir patiens viro for- ti. (g) Unde licèt dolores illi, quos per ſpon- tanea pœnitentiæ opera ſibimet homo infert, magni ſint meriti, cœloque digni, ſi recta cum intentione ac diſcretione debita ſuſcipi- antur; attamen ij dolores, quos DEus ipſe homini absque ejus electione aut voluntate im- mittit, licèt fortè in ſe tam graves non ſint, longè majoris dignitatis ſunt & valoris, ut- pote in quibus propria voluntas nil ſibi arro- gat, ac proin etiam vanitati ac propriæ com- placentiæ minùs ſunt obnoxij. Ejusmodi ergo dolores & afflictiones for- tuitò ingruentes homini ſingularia Divini fa- voris indicia ſunt; & ſi patienter, ac multèò magis, ſi gaudenter tolerantur, certiori ac ſublimiori in cœlis prœmio locum parant. Hinc Magna Gertrudis aliquando in Divino lumine intellexit: Quòd Dominus, cujus deli- ciæœ ſunt eſſe cum filiis hominum, quandoque, cùm nibil inveniat in bomine, quo placita ſibi dignatione eum adeſſè deceat, tribulattones, ſeu moleſtias tam corporales, qudm ſpiritales immittat, ut inde habeat optortunitatem ma- nendi cum ipfo, quia veritatis ſeriptura dicit: Juxta et Dominus bis, qui tribulato Jag, cor- 6 —.— (2) Proyv. 16. 32. rtiu Onr anf. en ſnund ſirnaan gitlte vr, Enl: unn eit n tium bee hinm cer gettllnn Stoen wmet, unietnltni Ppyan Aannt ir lrpſr n ufin G ir i Cucniin N cenen⸗ Us öuiter En erg ind tn Clngtiet rcinr, k erle Aeli n e liliggiihin le non e a l ihte e NS IS ee Uns, ls Dut Seklnei ſtnee bkun guſes on Tohorkniiane intieſnibon imrenmin DNNEI, Go Send Wn — Siemhnbi Denunt irt/ . 1, 4 , 1 1. 90 ,G(SATN. Pe . — TEMPTUTEMPOR. AFFLICTIONIS. 169 de, & : Cum ipſo ſum in tribulatione. (B) I- mò hac de re vice altera amplius quid accepit? G Ecut dnnulus agnum eſt deſponſationis, ſic udverſitas tam corporalis, quäm Tiritalis ve- riſſimum Zgnum eſt electionis Divinæz, & guöd- R deſponſatio cum DEO.: n tantàm, guòld gra- vatus quisqgue veraciter, imo contdenter dicere poſſt illud: Annulo ſuo ſubarrhavit me Domi- nus meus Ihlus Cöriſtus. Et ſt inter aduerſch etiam höôc dono non caret, Judòd ſozlicet animum per gratitudinem in laudein, & gratiarum a- ctionem valet ad D Eum dirigere, onſeguenter cum jucunditate fubſequi poteſi illud: Et kanguam Wonſam decoravit me corona. Quia gratitudo in adverſis eſt ornatiſſzima gloriz corona ſutpey urum, & zopazton incomparabiliter preti- . Ci) Quidni igitur dolores omnes, quos pater- na DEl clementia tibi immittir, tuisque viri- bus ſuaviter ſemper attemperat, non lubens feras, imò tanti boni intuitu contemnas * Quid magni eſt, ſi caſu fortuito membrum læditur, ſi dolor capitis, ventris tormina; calculi aut podagræ cruciatus te exerteant; dut alius quispiam morbus lecto affigar? Do- lor iſte non eſt ad mortem, ſed Pro gloria El, tuâque ſalute, ſi æqui bonique conſu- las. Agnoſec beneficium, oſculare paternam Numinis manum, & Contemptio dolore gra- tlas age, quòd tanti meriti occaſio tibi offer- tur gratis, quam ommibus mundi opibus re- eient. Sanct. Comp. — † 7 4 12 di- — * Rears 2 K 2 2* = 170 PARSII. CAPUT III. F. 2. DECON- dimere debueras. Tunc ſi doles corpore, animæ tuæ bene eſt: tunc ſi affligeris, ſpes tua ad cœlum erigitur; tunc ſi tribulatio maxima eſt, tua in DEum fiducia ſumma eſt. Ita eiſt: „ Quantò caro magis per afflictionem atteri- „ tur, tantò ſpiritus amplius per internam gratiam roboratur. Et nonnunquam in „ tantum confortatur ex affectu tribulationis, & adverſitatis, ob amorem conformitatis crucis Chriſti, ut ſine dolore & tribulatio- ne ſe eſſe non vellet: quoniam tantdò ſe ac- ceptiorem DEO credit, quantò plura & graviora pro eo perferre potuerit. (£) Errant, qui putant, Sanctos Martyres in atrociſſimis ſuppliciis ideò tam hilares fuiſſe & animoſos, quèòd ſenſu doloris ſemper carue- rint. Senſerunt utique, ſed contempſerunt dolorem corporis, & præ magnitudine con- ſolationis internæ ex certitudine futuræ glo- riæ, quaſi non attenderunt; imò ut maximô DEl beneficiò ſibi in illo complacuerunt, ut jocari etiam, & tortoribus quandoque inſul- tare libuerit. Quare ſi doles corpore, mox ad DEum, mox ad cœlum te erige: illuc namque hoc dolore vocaris, & illuc te pertinere hoc tibi datur indicium. Quidni ergo gaudes, & in animo triumphas? Experire Cunaxat, & doloris tolerantiam tibi fortiter impera, videbis le- vem efſſe, ſi ferre poſſis; brevem, ſi non poſſis. Quanquam bonitas Divina dolores à ſe immiſſos ita ſoleat temperare, ut vires ho- minis — (6) Imit. Chr. I. 2. c, I2. 1 Aipen (molmif (Es ens put ed bee al anm Pnhmmen 6 es doe ige ſor igre hu (ctenclorgne (Clrs 10E. mmnn Previl Nugn potes Mhefcium, A⸗ fenelnqnan Pummctt l ferüun, nihon II! Niin myeniniinun 4 Kiun, . e leni Norecn , e i Kl l nnecig n⸗ hil ſ eluiite, e micee; N e gonun antr Warin umd n 1petneponet /9 un Mle HHnnes Gitium nunellel dind hnperan e, A ninglenn 1 dm unnce ⸗ A Crmnlre ie 1 aErun,Mndun dnd TEMPTUTEMPOR. AFFLICTIONIS. ryr minis neutiquam excedant. Moli diſzdere (di- cebat Chriſtus Gertrudi pro perſona afflicta anxiè oranti) noli dikzdere, nullo modo per- mitto Elettos meos gravari Jupra id, quod poſ- Kunt, &f ſeèmper adtlum eis modum ponderando: & ſcut mater cum parvulum ſuum calefncere vult ad ignem, ſemper tenet manum inter ignem & parvului; ſic ego càm ſcio congruere, ut electos meos purgem per tribulationem, non Ja- cio boc ad eorum conkfumptionem, ſe potius ad probationem & ſalutem. ()Unde ſi aurum es, hoc igne probaris; ſi æruginoſum æs, hoc igne purgaris. Nulla profectò melior efficaciôrque pro peccatis ſatisfactio, quàm doloris à DEO immilſi grata & humilis tole- rantia. Brevi hoc dolore longam Purgatorij Pœnam potes redimere. Felix, ſi agnoſcas beneficium, & ex neceſſitate facias virtutem. Ergéône, inquis, nullam dolori medelam afferre unquam licet, ſed morbos omnes & incommoda, quæ me afffigunt, quousque de- ſæviant, ni ſponte ceſſent, tacitus ſemper fe- ram? minimè omnium : quin imò media convenientia malo cuilibet adhibere, non mo- dèò licitum, ſed etiam plerumque neceſſarium eſt, ne videaris tentare DEum. Hæc autem poſtquam adhibueris, plena mentis reſigna- tione effectum, qui DEO Placet, expecta: & ſive remedia malo, ſive malum remediis Prævaleat, patiens & contentus eſto. Juva- it hanc veritatem teſtimonio omni exceptio- N 2 ne () §. Gert. 1. 3 c 84. 172 PARSII. CAPUTIII.§. 2. DE CON- ne majori, etſi non nihil longiori, roborare. Accidit, ut perſona labori ſuo intenta ex im- Proviio graviter læſa magno cruciaretur do- lore. Cui Gertrudis intimè compatiens pre- cabatur Domiaum, ne membrum hominis juſto labore læſum pPericlitari ſineret: „Cui 92 P 29 22 22 97 12 27 22 2 5 59 27 52 25 92 2 32 29 2 9 95 95 9) 22 2)9 29 ius Dominus reſpondit: Nequaquam pe- riclitabitur, ſeêd pro dolore illo incompara- bile prœmium mercabitur. Omnia etiam membra, quæ mota ſunt ad obſequium il- li membro ad hoc, ut dolorem illius alle- vient, & ſanent, ſimiliter ex hoc prœmi- um perpetuum obtinebunt. Ad ſimiſitudi- nem, ſicut cùm intingitur pannus unus in- croco, ſi quid aliud inciderit, ſimiliter cum eo colorabitur. Sic cum patitur unum mem- brum, cætera omnia membra, quæ illi ob- ſequuntur, ſimul cum illo æterna gloria remunerabuntur. Tunc illa: Domine mi, inquit, quomodo tantum promereri polſ- ſunt membra invicem ſibi ſervientia, cùm hoc non ideò faciant, ut membrum læſum pro tuo amore ampliùs aut patientiùs ſu- ſtineat; ſed tantùm ad hoc, ut dolorem ſu- um allevient? Ad quod Dominus inæſtima- bilis conſolationis dedit reſponſum dicens: Illam paſſionem, qua homo poſt adhibi- tum dolori ſuo remedium parienter tolerat pro amore meo, hoc quod nequit lenire ſtudiò ſuò, ego ſic ſanctificavi in verbo illo, quo in extremæ neceffitatis meæ articulo Patrem oravi dicens: Pater, ſi fieri poteſt, tran- 26t cude Hnmeſne Gidree Nl D uen, Ker „Gn: E, „00 Eltenin „Uer nt „ Ilte ſenlin ,d ften ,rumn Aerit An hon ſe anlslölnien ſl dolor el onlt, Afi (lnſiberacknee Uen, & cdin Denm, gnd bPininün Eins znide nin Mtonibes n 1iſtl inn lanen habe, Ulnde N e Vnne. N EUe⸗ l Prel e rAbN ”õü Ert, Anilerer Namnscrommme wumntn, e lon Nan ten Mn 1 Uueln Durn, Imm Ekfifl lIn N enn,e- in umenmr E l. TEMPTUTEMPOR. AFFLICTIONIS. 173 tranſeat à me calix iſte; quòd homo incom- „ parabile prcemium &ñ meritum per illam ncratur. Et illa: Nonne magis tibi pla- cet, DEus meus! quod aliquis patienter „ ſufferat, quodcunque ſibi evenerit, quàm quòd tunc patiens eſt, cùm nullo modo po- „teſt evadere? Reſpondit Dominus: Hoc „ in abyſſo Divinorum judiciorum meorum „ latet, & excedit omnem humanum intelle- „ cGum: ſed ſecundùm quod humano judi- „ cio diſcerni poreſt, inter illa duo eſt, ſicut „ inter duos elegantes colores, qui utrique „ lantæ venuſtatis ab hominibus judicentur, „ quòd difficulter poſſit diſcerni, quis eo- „ rum alteri dignè præferatur. „(m) An non ſic pati jucundum eſt, & dolor tantis ſolatiis compenſatus omni voluptate ſen- ſibili potior eſt? Sed quid? Si JEſus ſe ab- ſcondit, & fingit ſe longiùs ire? tum nempe cùm ſubtracta conſolatione interna, deſolatio- nem, & ariditatem animo immittit; vel in Pœnam, quòd in conſolationibus ante habitis ſibi nimiùm placuerit; vel conſolationibus ex- ternis avidè nimis inhiaverit, ac Divinis in- ſpirationibus minùs obſequentem ſe præbue- rit; vel etiam in probationem tantùm, ut occaſionem habeat meriti, & conſolationes ſupernas pluris deinceps æſtimer, ac iisdem cautiùs utatur. Planè hic dolor non eſt mini- mus, & dolorem corporis nonnunquam lon- ge exſuperat, Præſertim in illis animabus, N 3 quæ — 3 S (7) §. Gert. l. 3. c. 70. — = 174 PARS II. CAPUTIII. §. 2. DE CON- quæ ab ubere conſolationum primùm abla- Ctatæ cibo fortium minùs adhuc aſſuetæ ſunt. . Sed quid confili? quid tunc agendum ſic afflicko? Nihil aliud, quam ſuperiùs de con- temptu doloris corporalis dictum eſt: nem- pe agendæ DEO grates, & cum plena ſuiipſi- us réſignatione, quæ muneris ſunt, conſtan- ter peragenda ſunt; nec quidquam eorum e- xercitiorum, quibus cœlé ſerené aſſuevit, in- termittendum. Sic nempe magis DEO pla- cebit, & merito ſuorum operum majus ad- det incrementum, quàm ſi cum Paulo ex con- ſolationum, ac illuſtrationum Divinarum a- bundantia raperetur usque in tertium cœlum. Hine B. Angela de Fulginio dicere ſolebat: Illam orationem DEO eſſe gratiſſimam, quæ vi effuſa, & quaſi coacta ſit: id eſt, quæ non ob guſtum ſuavitatis ſenſibilis, quo modò o- rans deſtituitur, ſed purè ad placendum DEO fundirur; cui proinde ſic orans ſervit expen- ſis propriis, dum econtra conſolationis tem- pore quaſi mercede ductus DEOobſequitur. Vellem, dicebat aliquando Gertrudi Chriſtus, vellem ut Electi mei erederent, quia pro bono, imd optimo acceptarem, ſi ſuper expenfis Juit mihi aliquod ſervitium exrbiberent. Verbi gra- tid: ſuper expenfis propriis DEO Sacrificium perſalvit, qut cùm non habeat ſaporem devotio- nis, nibil tamen minus ſervit UEO in oratio- nibus, genuflexionibus, & Lemilibus; & ſuper his nkenan ns WMre⸗ il lehchent (ea e eoden etd Ne Nn Gont bmmeih inti c gents Snriie kes alcinst Nerii, guin, interne, Centuci ir enii ilnin . nis aun ch Woent hee Mubnper UAutCans E ulehnc bun ehhuun krintmmm: tn pſs hechi EN ontorinn in Knmreni Crerm Peri⸗ n — — le 4 e Nnnin t NMe NSNN mnlamm Anbere EIvIN Dtann nein ennumcn Plhino Geere Meh nrämn, g 1 Ket, genen Cahcdh⸗ A ebotmenckte uin ldend umhCemni TEMPTU TEMPOR. AFFLICTIONIS. 175 bis confidit de benigna pietate DEI, quod ta- men placidè illud acceptet. (n) Ecquidem illicitum non fuerit, inſtante ari- ditate ac deſolatione ſpiritúùs mentem in ſe- ipſam non nihil reflectere, atque in ſuos affe- us prudenter inquirere, num propriâ ſusâ culpâ has ſibi tenebras acciverit; & ſi nil tale in ſe deprehendat, placidè ad eum pro me- dela ſe convertere, qui vulnus inflixit: At verò anxiè nimium, & cum inquietudine a- nimi hanc à ſe amoliri velle turbelam, irre- ſignati ac nimis adhuc amori proprio indul- gentis animi indicium eſt. Unicus virtutis actus ariditatis tempore exercitus majoris eſt meriti, quàm plures alij tempore conſolatio- nis internæ. Elus amœnitatis (dicebat denuo Gertrudi ſuæ Salvator) invenio in te, ſi ba- bueris deſiderium cum gravamine, qudm ſi ha- bueris cum delectatione devotionem. (o.) Notent hæc ſibi delicatæ ill? animæ, qui- bus ſemper ad ſuavitates ſenſibiles, & Sacra bellaria dentes pruriunt. Vah! quàm debilis & nauſeabundi ſunt ſtomachi, ſi ſolidum ci- bum reſpuunt, & lactari ſemper volunt in- ſtar infantum: quæ matris manum, dum pa- nem ipfſis ſacchariten porrigit, avidè oſculan- tur; at dum dulciaria ejusmodi ſubtrahit tan- quam nociva ſanitati, triſtantur, lachryman- tur, & matrem ſibi putant iratam. Ita pror- ſus ejusmodi perſonæ devotulæ DEum ſuſpi- cantur offenſum, etſi nullam culpæ notabilio- N 4 ris „) S. Gert. 1. 3. c. 18. S. 11. (9) S. Gert. l. 3. c. 30 §. 24. — Iy6 PARS II. CAPUTkHI.§. 3. DE CON- ris conſcientiam habeant, dum illius potius Divini effati meminiſſe oporteret: Cum ipſo Sum in tribulatione, (P) quacum intellectua- lis devotio, quæ ſenſibili longè rutior eſt, at- que utilior, optimé conſiſtit. Melius itaque in deſolatione conſilium non eſt, quàm inte- gro corde ſe DEO reſignare, & quanto tem- Pore ipſi placuerit, ad hanc ſe probationem offerre; tum inſuperhabitôò dolore, qui ca- rentiam ſolatij comitari ſoler, ſolitum exer- citiorum ſpiritalium penſum lubenti animo perſolvere: nec dubites, ſi aliquantisper has tenebras humili patientia pertuleris, DEum in lumine gratiæ denuo tibi faciem ſuam eſſe oſtenfurum. §. 3. De contemptu temporalis adverfitatis. NtIbil ad mundi contemptum, & amorem cœleiſtium æquè valet, ac tribulationes & adverſitates diverſæ: ut infelices prorſus di- cendi ſint illi, qui ad hanc Scholam non ad- mittuntur. Plures certéè rerum inopiam pa- tienter, quàm copiam rerum omnium pru- denter ferre néêrunt; & ſic plures pariter fe- licitate ſua graviùs laborant, quàm adverfſita- te: & ſi ſint aliqui, qui adverſis ſuccumbunt; multò tamen plures ſemper reperire eſt, qui ſe perdunt in proſperis, Sapiente teſte: ro- Nℳe- („) Pfſ. 90. 15. raoctes X cllimsine tg in ketum m, Mu i ſderumkenmm uun lenoeises cte fllin, 1 r , ,ut. ſ Mimun g In et, R adhet Ur oor; En cudonun CONlRentur in l eſtuncnr l E Ülmerpen ole, (1) Din Di ee i . le mmn ure tanne, n 1 /Codei Nlhone ta laul bia 00 4 /, n ſne. „ (RN R lenneen Wnne Al iget gi N 3 n elln Cen Lahguunn 1henerns, lln Nno Ali aten r Vrntlichutſtru ropun, G Wren uudn ,ukls Pal Adne Adm: Ger NA Md 0 R6X mn korn TEMPTH TEMPOR. AFFLICTIONIS. 177 ſperitas ſultorum berdet 2005. . 99) Ita (anè ni- hil infelicius felicitate peccatoris. Pueris Ba- byloniis in medio fornacis ardentis illæſis com- parari poſſunt, qui inter fortunæ blandientis obſequia, & rerum abundantiam ſine animæ detrimento verſantur. Humilitas nempe in- ter honores, & favores hominum periclita- tur; caſtitas inter delicias ceſpitat, &tmpe- rantia in rexrum affluentia mergitur: ut nulla jam, aut rara ſit futurorum memoria, aut de- ſiderium æternorum; dum bonorum præſen- tium lenociniis dementata mens noxia illa qui- ete fruitur, in qua dicitur: Piæ, pax; & non eſt pax. Cr) 1 Maximum igitur miſerentis DEl benefici- um eſt, ſi adverſis quandoque homo revoce- tur ad cor; & tum etiam, cùm rectè agit, conſolationum & afflictionum viciſſitudine contineatur in officio, ne ad externa licenti- ùs ſe effundat. Hinc Gertrudis illud Prophe- t& dictum expendens: UMt mederer contritis corde, (5⁵) Divinitùs intellexit: Qusèd Erlius DEId Eutre miſſus, ut medeatur contritis cor- le, ſoleat Electos ſuos aliquo gravamine, quan- o ue etiam, panvo, & dge exterioribus tantam, conterere, ut inde habeat occaſtonem medendi eos. (t) Quod eidem Gertrudi ſub illis ver- bis antiphonæ Marianæ : Ios tuos miſericor- des oculos, &. ſanitatem corporis petenti Chriſtus quaſi blandè fubridens aſferuix: An N 5 ne- (72) Prov. I. 32. (r) Jerem 8. II. (5) Hſai. 61. 1 () S. Gert I. 3. c. 30. S. G. — 178 PARS II. CAPUTIII. 5§. 3. DECON- nelcis, inquit, quia miſericordiſſimo intuitu te reſpicio, quando corpore caſtigaris, vel men- te turbaris? (u) rl Usque adeò nempe hominis ſaluti adver- ſitatis cujuspiam tolerantia neceſſaria eſt, ut ſine illa Regnum cœlorum, quod usque mo- dò vim patitur, certò ſperari non poſſit. Ni- mirum hæreditas adeunda eſt cum oneribus, & qui conregnare vult Chriſto, niſi compa- tiatur primum, ineptus omnino heres eſt. Hinc denuo ad Gertrudem ſuam Dominus: „ Quos mea paterna providentia diſponit „»„ per tolerantias ſanctificare; ſi vigilantes „ ſtudent corpori ſuo commoda procurare, „ unde ſe occaſionibus meritorum privant: „ ego illis Divina pietate per ſomnia ingero „ gravamen, ut ſaltem ſic aliquid mereantur. „ Et illa: Num Domine! illis hoc poterit „ proficere ad meritum, quod ſine intentio- „ ne, & quaſi contra voluntatem patiuntur? „ Tunc Dominus: benignitas mea hoc per- „ ficit. Nam àùt in ſæcularibus videtur: qui- „ dam ſe vitrô ac cuprô componentes orna- „ ti cernuntur; ſed qui aurò & gemmis re- „ dimuntur, muhtò ditiores repurantur. Si⸗ „ Militer etiam in illis fit. „ (*α9 Quinam aliâs magnates illi ac nobiles, iique omnes, quibus rerum abundantia, & vitæ proſperitas alludit, cœlum ſperare poſſent, niſi bonitas Divina fellis quidpiam & abſynthij identidem- miſceret eorum deliciis, & nunc morbo, nunc in⸗ (! c. H. 9. (x) S. Gert. 1. 3. c. 31. 1a Dbun 6gtlömam din Em ONN (A wim;ein e honinmn ee Cisanneeſoin eliretuoc ,N /Cennien Ilr flun alht . eue Uhleſolen inpucen dontn ) Elenper ,W en n 9iſhnn unn Nöetmennn „Nnlkntceere iüscniden „Perecrunnnn tennpcen er hermiſie W N. guin nſinen 4 N 4 a . de⸗ R 0Derpn 7 Man n Cri ü. Cemnten dan Drn umm gleni i ifen f ii unmoct ruunn Tns enmumn ouin eunk er mns ie enlciiucnyenmmn Dnmrlis e wen um, Culelene. mycummn imen enmcnsmea e r Akklniduſcen: ahtd nndenti AAon und A Niorslelen) TEMPTUTEMPOR. AFFLICTIONIS. 179 infortunio, nunc alia adverſitate ipſorum e- xerceret petientiam; ut ſi non faciendo bona, ſaltem patiendo mala utcunque cœlo apti red- dantur. Quæcunque igitur incumbat adverſitas, & undecunque demum ortum habeat, ſem- per ad DEum ùt primam cauſam, & provi- dentiſſimum Patrem ad Electorum ſuorum ſa- lutem omnia ordinantem, mox convertendus eſt animus; etiamſi malevolentid ac perverfi- tate hominum ceu inſtrumento utatur, ſine cujus nutu ac voluntate homini nec minimùm adverſi poteſt accidere. „ Cùm paterna ma- „ nus (Gertrudem ſuam inſtruit Chriſtus) „ vult fillum caſtigare, virga reſiſtere non „ Valet. Unde vellem, ur Electi mei nunquam „ imputarent hominibus, per quos purgan- „ tur; ſed ſemper reſpicerent paternum me- „ um affectum, qui nunquam paterer vel te- „ nuiſſimam auram contra eos flare, ſi noa „ reſpicerem eorum æternam ſalutem, quam in „ remuneratione recipient. Atque idcirco po- „ tins compaterentur illis, qui quandoque pro- „ Pter orum purgationem maculantur., (ℳℳ) Videmus certé, & quotidie experimur, quo- tics ex permiſſione Divina homini ad proba- tionem, ac purgationem gravis ejusmodi ten- tatio incumbit, omni ex parte adverſa, quaſi ſigno dato, irruere: quod evidens argumen- ium eſt, ab altiori cauſa quàm humana hæc omnia dirigi & ordinari, prout Jobi hiſtoria fidem (5) 8. Gert. l. 3. c. 30. § 13. 180 PARS II. CAPUTIII. §. 3. DE CON- fidem facit, cui unus poſt alium calamitatum nuntius ſupervenit. Ex quo ſimul homo ſic afflictus monetur, ad DEum àt pientiſſimum Patrem mox recurrere, dum ex parte homi- num omne ſibi effugium videt eſſe præcluſum. Quäid ſi tunc patienter ac humiliter caſti- atiom Divinæ ſe ſubmittat, ſeque ipſius vo- luntati fiducialiter permirtendo ferientem Pa- tris manum exoſculetur: DEus qui non ſi- nit nos tentari ſuprà quàm poſſumus, defi- nito tempore mari & ventis imperabir, & diſcuſsis nubibůs ſolem ſuum denuo oriri fa- ciet, adverſis omnibus ad bonum hominis converſis, novâque & majori quidem gratia afffictionem præteritam abundè compenſante: Càùm gquælibet adverſitas pro DEO libenter to- lerata ſit quaſs capſula,» Cui artifer gemmam in- Jerere parat., id eſt, conſolationem gratiæ Di- vinæ. (2) Nam quemadmodum extraordi- naria conſolatio, & interna ſuavitas prodro- mus eſſe ſolet adverſitatis cujuspiam non vul- garis mox ſecuturæ: ſic & magna adverſitas Pagin conftantia propter DEum tolerata, ſingularis gratie homini præparatæ proxima diſpoſitio eſt. Quando ergo incumbit adverſitas, non cau- ſam proximam, ſed primam ac principalem, quæ DEus eſt, protinus attende. Cave ſis, ne indigneris baculo, qui te ferit, dum agno- ſcis manum ferientis Numinis. Si impatien- ter reluctaris, idem tibi eveniet, duod avi- us £ (2.) S Gert. 1. 3. c. 86. Gyeele, 1, 4 Kantolo Kch Dehnc. —= n, Proda en . it, mims 4 Neinmi Cistusahfrin Hioigo ict (Atgno ine clen fulimesd Utſtmo. denm fener primun⸗ Unpollamn bn m, nec zen e iihhutu, gor leephetenti PiNeiſcverdi ipupmnmm, Ermum; poncn Cler, & tennn W W n , * = MI&Ns i 7 en ulun kennn Nü N. Conun iun mai guienge miünnsanenin 1u n Dl Ainer bunnfirgunmi mmalnmn te ,. Enunolin enttl- Vmmmnlumin wen⸗ Saſchimnnd kn Get pel Rm der TEMPTU TEMPOR AFFLICTIONIS. fâr bus viſcò́ captis, quæ quèò magis ſe agitant, eò tenaciùs viſcum pennis illiniunt, & pejùs hærent captivæ. Si afflicto tibi libet conque- ri, quidquid querelarum apud homines vel- les deponere, humiliter coram DEO depone, & cum ipſo tanquam pientiſſimo Patre rem tuam pertracta. Memineris interim, DEum eſſe, qui fecit id, de quo tu quereris. Pur- gat, probat, expolit te DEus; non conte- rit, minùs te deſerit, dum affligit. Nec etiam inde turberis, quòd fortè pec- catis tuis adverſitatem acciveris: diſpliceat ti- bi origo vitioſa malorum; placeat autem ipſa caſtigatio à manu tam benefica, omnémque quem ſuſtines dolorem, in Sacrificium offer Altiſſimo. Senties de cœlo auxilium, ut pa- tienter primàm, mox etiam gaudenter feras impoſitam à Patre benevolentiſſimo ærum- nam; nec jam erit tibi difficile, æterni pree- mij intuitu, gloriari in tribulatione, qropria- que experientiâ diſces verum eſſe illud Philip- pi Nerij diverbium: In hoc mundo non da- ri purgatorium, ſed aut paradyſum, aut in- fernum; paradvſum illis, qui adverſa pati- 1 enter, & infernum, qui impatienter ferant. CAPUT 182 PARS II. CAPUT IV. DE CON. CAYUT IV. DE CoNTEMPTU TEMPORAILIIUM DI. IIIAKRUM. 3 (Qamis bona temporalia univerſim à DEO proveniant, & ſuapte natura ho- mini ad DEum adducendo ordinata ſint: cul- à tamen hominum plerosque à DEO abſtra- Punt, & illius, à quo proveniunt, reddunt immemores. Ita nempe homines ſumus, & ipſis DEl donis contra DEum abutimur. Ra- ra profectò avis eſt, homo dives, & valens opibus, qui ſuam iis affectionem non affigat, & absque nævo cupiditatis ad eum, cui deſti- nata ſunt, uſum fideliter expendat. Plerum- que ſuperbæ ſunt divitiæ, & plurimorum ir- ritamenta malorum: nec facilè unum repe- rias opulentum, qui omnia ſolius DEl hono- ri & obſequio ſic impendat, ut non ſimul ſuæ cupiditati, vanitati, ac commoditati propriæ plus, quàm par eſt, tribuat. Revera homi- nis felicitas non eſt, habere temporalia ad abundantiam: ſed quantò rerum minus, tan- tò minus cupiditatum eſt Mam qui volunt divi- tes feri, ineidunt in tentationem, & in laqueum diaboli, & deſideria multa inutilia, & nociva, gqua mergunt böômines in intèritum, & perdi- tionem. (a) Inde eſt, quod Chriſtus Domi- nus (4) 1. Tim. 6. 9. urmiun de leh er d Ne Hnkumru bitu d is Tehn, gra d Deyltam,n Ncut, der iu⸗ F uen 1 Uim magun Nek goe chonnio el;zu er ulumqte in 1, Cun panpen it. Mtqriopep Rdſeiopini⸗ Grnir id dolen Uegne te hne Nis thi moged Hinfnptrnert Gepolet ( Unun tiine Rihecininig, iid ir h h oborzre (et Pigen — = - eN R htnnk N N Nenge: De heng, kn ekonnts ing mDlimrtimn wo St,d en darnn n GumNenn aliceſß Geteipnnn. Deun⸗ Uine, Ahtncn ⸗ ec de Wun kepe⸗ Vend, Uunnni CNNNNn , 6 Vefen 8 TEMPTUTEMPOR. DIVITIARUM. 183 nus inter primos Beatos dicat pauperes ſpi- ritu, humiles nimirum ac pauperes, qui nec habeant in ſpiritu divitias, nec ſpiritum in divitiis: ut ſequaces ſui ſtatim hac initiaren- tur doctrina, qua nudum à bonis temporali- bus Magiſtrum, nudi ſequerentur diſcipuli: Vade, inquit, vende omnia quæ babes, & da nl pauperibus, & veni ſequere ine! (5) De paupertate ſpiritüs. Qn magna vitiis & divitiis affinitas, tam arcta quoque humilitatis ac paupertatis cognatio eſt; ut non fruſtra veritatis Magi- ſter utramque ſimul unica phraſi complexus ſit, dum pauperes ſpiritu beatos pronuntia- vit. Eſt quippe paupertas ſpiritůs tam humi- lis de ſeipſo opinio, ac proprij amoris exinanitio, ut nedum de ſe ipſo, vel de donis naturæ & gratiæ ſibi collatis quidquam præſumat; ut neque de rebus ac opibus à DEO concefſis plùs ſibi arroget, aut in uſus ſuos convertat quàm ſimplex neceſſitas & decentia ſuæ conditi- onis expoſcit. Cùm enim omnibus DEl donis indignum ſe æſtimet verus humilis: omnes o- pes atque divitias, quas haber, non tamquam ſuas, ſed ùt res DEl conſiderat, non aliter quâm juxta voluntatem ſui Domini expenden- as. Quare ſe piaculi cujuspiam reum cre- deret, —ʒ—N—— (9 Math. 12. 21. T194 PARS II. CAPUTIV. §. 1. DE CON- deret, ſi minimam affectionem ejusmodi bô. nis temporalibus addicèret, aut de iis aliter diſponeret, quàm DE gratum acceptumque fore arbitratur. Et hoc pacto in mediis opi- bus inops, & inter divitias eſt pauper ſpiritu, ut illis annumerandus veniat, qui ab Apoſto- lo hoc elogio decorantur: Nibil Zadentes 3 & omnia pohſdentes. (.9 Primitivæ Eccleſiæ iſta fuit felcitas, ut nemo fidelium quidquam ſuum eſſe diceret; etſi ampla à parentibus haberet latifundia; aut magnam auri vim in comune contuliſſer. Primus ille fervor ſidei, ac certa promiſſæ beatitudinis expeckatio utl eorum animis ho- noris ac doloris cujusvis temporalis contem- ptum indidit, ſic & ejusmodi bonorum excl- tavit faſtidium, quæ ad veras divitias in cœlo aggregandas ſibi eſſe Ppoterant impedimento. Cùm autem non tam divitiæ ipſæ, quàm ea- rundem ad animum adhæſio, cGleſtium deſfi- derium remorentur; ut hanc à ſe prorſus fa. cerent alienam, nec ad hunc viſcum affixi à libero ad cœlum volatu in minimo animus di- ſtineretur: maàluerunt facultatum ſuarum pre- tium univerſum Apoſtolorum pedibus affun- dere, & communi uſui omnia addicere, quàm cum quali quali periculo eprum dominium ae diſpenſationem ſibimet retinere. Ex quo ge- minam conſecuti ſunt utilitatem, dum ipſis dabatur ſingulis, Prout cuique opus erat: nec minùs interim à periculo divitiarum im- munes — (% 2. Cor. 6. 10. ,Sewnr l . nf⸗ um mhn 1 lienn an uß⸗ üpuper Nlmim,t n ha Cnkeits A zutfr lien r ſnoret alt ult i 1 Pt , ! oN 0 enpore Me: i nltfet, in b ii D 8Aht n tot aeun kciet! lbe iren ulun⸗ bopbes Comn red nd Morl ls ine Vnelce ec Non ubereot, Toohitennre bert elpend Aainn 4 u Ponn exen ne iſtch M 1bone ontlerer N Pinen 4 5d9) ell 4 10 ali an r ll OOO An l 1) & . ſ Dn Hanfie aunt r ani ni bEnporiisconer Keipnocd onanm ere 2AtensCftisin e Eporrm melnenn tle, nd ui lef 1I eonn mine 7 TEMPTU TEMPOR. DIVITIARUM. 185 munes centuplum illud à Chriſto promiſſum, & vitam æternam ſpe certa expectabant. Illud interim admiratione dignum, quod huic ſpirits paupertati centuplum ejus, quod relinquitur, in hac etiamnum vita reſtituen- dum Veritas adpromittat: Amen dieo vobis, nemo eft, qui reliquerit domum, aut fratres, aut ſorores, aut patrem, aut matrem, aut fili- os, aut agros probter me, & propter Evangeli- um, qui non adccipiat centies tantùm, nunc in tempore boc: domos & fratres, & ſorores, & matres, & ſlios, & agros cum perſecutio- nibus, & in ſeæculo futuro vitam æternam. (d) Si divites difficilè ſalvantur, & ſimplum divi- tiarum tot ac tanta ciet pericula, quid centu- plum faciet? ſed parce metu! Nullum hic ſubeſt periculum, quamdiu paupertas ſpiritũs his opibus dominatur. Domus, familiæ, a- gri, prædia, & quidquid demum divitiarum eſt, prorſus innocua ſunt, & perfectioni E- vangelicæ nec minimùm officiunt; ſi animo non imperent, ſed ſerviant tantùm, ac eo modo habeantur & expendantur, qualiter ha- beri & expendi jubet Evangelium. Si liber eſt animus, & bona voluntas adſit, ac ejus- modi bona externa magni non faciat, nec inordinata affectione proſequatur; ſed ut re- vera ſunt ceu bona DEl, & à DEO ſibi con- credita conſiderer & tractet: in mediis divi- tIis magis integra erit Paupertas ſpiritũs 2 quâm in alio, cui curta quidem ſupellex, ſed eient. Sanct. Comp. ani (2) Marc. 10, 29. & 30. 186 PARS II. CAPUTIV. §. 1. DE CON- animus ab affectione rerum non æquè liber, unquam eſſe poſſit. Nec enim, ùt vulgus æſtimat, paupertas Evangelica in rerum omnium inopia ſita eſt, ſed in paupertate ſpiritůs, hoc eſt, in tali nu- ditate animi, quæ ex his bonis, quæ utenda, fruenda accepit, nil ſibi attrahat, ſed tam li- bera maneat ab affectu divitiarum, ac ſi nil ad ſe penitus pertinerent. Servat quidem, & curat hæc bona tanquam à DEO fſibi com- miſſa, inſumit etiam, & expendit; ſed juxta voluntatem DEI, quemadmodum ſervus aut procurator rem ſui Domini. Errant profectò, & nimiùm hallucinan- tur, qui de paupertatis perfectione ideò glo- riantur, quod parciſſimé utantur bonis tem- poralibus, & tenuiſſimo victu ac veſtitu con- tenti ſint: qui tamen majori affectione, & multò tenaciùs vilibus ſuis reculis forſitan ad- hærent, quàm alius quispiam grandibus ſuis divitis. Affectus hic magis penſandus eſt, quàm cenſus; nec attendendum, quàm mul- tùm in penu, ſed quàm parùm in corde ſit. Non equidem dixerim, ſuperfluum rerum uſum paupertati ſpirit⁴s nil detrahere, ac ſo- lam internam animi nuditatem, quin aliquod ſentiatur exteriùs paupertatis incommodum, rem totam conficere. Ridicula foret hæc pau- pertas, quæ ſibi blandiretur de paupertatis merito in futurum, ac ſimul omnibus fruere- tur commodis divitiarum in præſenti. Id u- num eſt, quod aſſerimus: pPaupertatis per- fe- vnwh ſa 4 4 Arnn ſil . rrn 1 — ias n.e . lerin Gnits ininieine legie elſendor den 6t minorenn dl in oh Cun Ctegotie Nomgtg le EtEicucdmne Cln, A As T le Angenes: tuns ii et, Es kefetur, un ur, Jin ſi ii Orims imer ſFtils probeio⸗ Nnenpelen Unn haonuns p Cun tkinmmiore do er oe Cen lult, ſt nn 1 lomnoc Animn, onmn lie IlCenn ſn ) — = — = = S= fectionem non à parciori aut liberaliori rerum uſu, qui juxta conditionis, loci, temporis ac perſonarum diverſitate diverſus eſt; ſed ab animi ad eas res majori minorive adhæſione principaliter deſumendam eſſe. Eremicola il- le, cui Magni Gregorii magnæ opes, & feſti- vus ſplendor offendiculo fuit, ab Angelo di- dicit: majorem eſſe ſuam, erga catum, quem alebat in cella, æſtimationem & affectum, quàm Gregorii erga ingentes ſuas opes, & pompas pro Pontificis dignitate neceſſarias. Eſt aliquod animi ab affectu rerum liberi indi- eium, ſi quis vaſis teſtaceis perinde utitur, atque argenteis: at ex mente Saleſii majoris virtutis ille eſt, qui ex patinis quidem argen- teis reficitur, tam parùm autem ad hæc affi- citur, quàm ſi vaſa eſſent figlina. Optima interim ac certilſima paupertatis ſpiritůs probatio eſt; fi caſu aliquo fortuito, puta tempeſtate, incendio, vel alio infortunio rebus ſpoliatus placido fert animo, & plena cum reſignatione tolerat inopiam, & cum jo- bo ex corde dicit: Dominus dedit, Dominus abſtulit; ſit nomen Domini benedictum! (e) Quod ſi ejusmodi temporalium jactura homi- nem reddit inquietum, querulum, ac deſpe- rabundum; ſignuim eſt, ſuas ipſi opes tanquam ſuas adhæſifle, & affectu etiam, ac ſpiritu fuiſſe divitem, atque divitiis appoſuiſſe cor ſuum. Nimirum quæ poſſidentur cum amo- e, perduntur cum dolore; & quò major 2 ex — (e) Job. 1. 21. 188 PARS II. CAPUTIV. §. 2. DECON- ex rei jactura dolor eſt, ed amorem & affe- ctionem etiam fuiſſe majorem certum eſt. Ne dicas: te damno temporalium non ideò affligi, quòd affectu nimio proſequaris; ſed cùm tua non ſint, & à DEO tantm tibi concredita, te triſtari, quod tibi integrum jam non ſit, ex iisdem bonis Divinæ volun- tati obſequi, & pro gloria DEl utiliter di- ſpenſare. Vana hæc excuſatio eſt, & tum demum cujuspiam valoris eſſe poſſet, ſi pro- priâ tuâ culpà bona hæc interiiſſent: at verò caſu fortuito, aut facto alieno perdita cùm ſint, Dei voluntate ac permiſſione tibi ablata ſatis intelligis. Ergo ſi tulit DEus, quod ſu- um erat, cur indignaris, & quaſi res tua ab- lata foret, turbaris? Jam hæc bona ab ipſo DEO expenſa ſunt, quæ per te expendenda credebas: nec aliud jam abs te poſtulat DE- us, quàm ut ex tuo ipſi facias ſacrificium, tuam nempe voluntatem ad ipſius beneplaci- tum integrè reſignando. §. 2. De paupertate Religioſa. PAupertati ſpiritús in medio divitiarum lo- cum eſſe, ſi nulla animi ad easdem ſit ad- hæſio, nec tam ùt res ſuæ, quàm ùt à DEO precariò conceſſæ conſiderentur, ſtatim vidi- mus. Sed ùt amor proprius nequam eſt, non rardò evenit, ut ſub prætextu conſerdn- inbihin d. Tin unenh 1 bts eſtis UeArns, dl is ehemmd Kn aslen Ohel Oehenctent Uctnd iinin n odnek⸗ (eaked lenpel ketete nediun i gee 10 foiſtun n connahal umn Aillis, l Und, quonscre cenumn perne Tunemn hune Uumpnt, guie Pbneli ſen⸗ mm,annm Cnininonkel Dertmnisfelcing shelgonii le⸗ ln lirli bere re Unonn un Tet er uun hete d. N 4 Ale oke i 1 NK N 4 „»„ , Plm Dis, r rid ali es u nim bhun bir e belhenten D s lnkan, unm A Mpedt TEMPTUTEMPOR. DIVITIARUM. 139 di aut augendi res DEl, clanculùm ſe cupiditas, & affectio inordinata inſinuet; nec jam liber animus imperet divitiis, ſed divitiæ animo in- cipiant dominari, iisdémque curis, & ſolici- tudinibus luperfluis mentem deprimant, qui- bus ullus alius, qui ſpe & animo inhiat pe- cuniis, deprimi ſtringique poſſit. Unde fit, ut easdem opes non eo jam modo expendat, quo expendendas à DEO accepit: ſed vel te- nacitate nimia erga alios, aut liberalitate im- modica erga ſe ipſum largiter delinquat. Us- que adeò nempe difficile eſt, in mediis opibus tenere medium virtutis, ut nec ad dexteram, nec ad ſiniſtram deflectat animus, indéque non contrahat plurima maximâque impedi- menta ſalutis, quæ funis inſtar trahunt con- tinud, quousque animam à DEO abſtrahant, & demum pertrahant ad interitum. Funem hunc uno ictu amputant, & ab- rumpunt, qui generſo temporalium contem- ptu ſimul ac ſemel ab ejusmodi bonis ſe expe- diunt, quorum carentia roleratu facilior eſt, quàm innoxia poſſeſſio. Hæc Religioſæ pau- pertatis felicitas eſt, dum paupertatem ſpiri- tůs Religionis vinculo adſtringit, ut jam nec libeat, nec liceat deſultare animo, & quem ſemel exuit, ad res temporales affectum de- nuo reſumere. Felix neceſſitas, quam hic ſibi indicit libera volunras, Ne bonorum æ- ternorum adeat periculum, abjicit tempora- lia; & ne ipſa hæc voluntas mutationi queat eſſe obnoxia, voto vult eſſe ligatam. Quæ 3 ma- 190 PARS II. CAPUTIV. §. 2. DE CON. major cogitari poterit libertas, quâm in his vinculis, quibus homo aſſeritur in libertatem filiorum DEl? Non jam boſpites & advenæ, fſJed cives Sanctorum & domeſtici DEI () au- diunt, quibus confidenter cum Petro dicere licet Chriſto Domino: Ecce! reliquimus om- nia, & ſecuti ſümus te: (£) dum interim tot alij in mundo ſi non verbis, ſaltem factis ipſi dicunt: Reliquimus te, & ſecuti ſumus omnia. Magna profectò paupertatis Religioſæ fe- licitas, cui centuplum in hoc mundo, & vi⸗ ta æterna in akero adpromittitur. Quanquam enim iſtud centuplum cum perſecutionibus ) ſemper ſit conjunctum, & bona Religioſorum comitem individuam ſemper habeant invidi- am: nunquam tamen Paterfamilias ccleſtis ſuos domeſticos præſenti ope deſtituit, quam- diun paupertatem votô promiſſam ſanctè cu- ſtodhunt, nec è ſuis domibus inquilinam hanc cœlo tam charam expellunt. Quamprimum autem huic renuntiatur hoſpitium, etiam di- ſciplina monaſtica emigrat; & undà ſimul pro- tectio Divina. Pleraque nempe Moraſterio- rum fata ad hanc ſe referunt originem, & quamdiu ſarta tectâque manet diſciplina mo- naſtica, cujus fulcrum, præcipuum eſt pau- Pertas; adverſsriorum quorumcunque po- tentia ac malevolentia nihil efficiet, DEO pro- miſſum ſuum centuplum defendente. Urnon fruſtra egregius quidam Abbas identidem ſuis in- (V) Eph. zꝛ. 19. (2) Math. 19. 27. d Marc. 10. 30. „ienn d (Ann Dwnnee (n Ceilnenen mnak Nergoltun nr ih len Clipline ene NNgue Apennl ſeoni 6 lel Peller: er dor rites ſübcti leri ſperate n Cm. Qoock npcnenr, unm Drerun, & let sunr. U 6e murmureſntn voncls eiden No Mente ibtneg Aicen, anins Uinr los, er Cnn bitun Muuil nen „ n NRerum ftulen i 0 „ t, E hu Wnuyemni ſihik Annin hve ninc Aponmmmnr (unger ann ylwiinu 4D / n Cbanfelgabnn hkoper eben ini 1 Dutamlis caktt mioreittut , Dontn ln onbuznilnmne Wehm Cunmtnm n hium, Ein 6 Uinn, Amihmin , Nrun Chim 4 Tun NMecnan th . Ilcenele Gun⸗ Geor. ſ . 1 te. Uu TEMPTU TEMPOR. DIVITIARUM. 191 ingeminaverit: Servate diſciplinam &£ ipſa ſer- vabit vos! Quisquis igitur Religioſorum ſibi ipſi, ac ſuo Monaſterio ex animo bene vult, paupertatem Religioſlam pro virili ſuo ſem- per tueatur illæſam ;: & magnum ſibi ipſi perfectionis monaſticæ, & Monaſterio bene- dictionis Divinæ afferet emolumentum. Equidem intentionis noſtræ non eſt, pau- pertatis monaſticæ obligationes omnes ſingil- latim deducere, utpote Religioſorum cuivis jam ſatis notas. Id unum monuiſſe ſat fuerit, nec rigori nimio, nec item laxitati, plus quàm par eſt, deferendum eſſe, cuùm ex utroque diſciplinæ pernicies ex æquo timenda ſit. S1 namque Superior nimis parca manu ea, quæ Regula & recta ratio permittit, ſubditis di- ſpenſet: ex hoc rigore Superioris ſequetur laxitas ſubditi, dum id, quod à Patre mona- ſterij ſperare poterat, jam aliunde ſibi pro- curat. Quod cùm citra labem diſciplinæ fie- ri nequeat, unum inconveniens poſt ſe trahit alterum, & ſic demum totus diſciplinæ ner- vus luxatur. Ut nihil dicam de inquietudine ac murmure infirmorum; qui, dum portant pondus diei & æſtus, ſi ea, quæ ſibi debentur pro parte ſubtraéta, aut ſordidè ſubminiſtra- ta vident, animis concidunt, turbantur, & turbant alios, nec jam eâ, quâ ſolebant, ala- critate ſervitium Divinum peragunt, & fer- me non niſi metu pœnæ ſuum faciunt offici- um. Adeò verum eſt illud Bernardi: Uei non eſt abundantia, ili non eſt obſervantia. 192 PARS II. CQAPUTIV. §. 2. DECON. Quemadmodum autem nimius rigor Su- periori, ſic nimia laxitas ſubdito vitanda. Cumprimis igitur ipſi ſubſtantiæ paupertatis Religioſæ inimica proprietas non moddò in magnis, ſed & in minimis ſedulò cavenda, ut mhil clam Superiore accipiatur à quoquam, aut clanculùm teneatur. Nec ullatenus pro- bare poſſumus illam quorumdam opinionem oppidò laxam; qui nulli ſibi Religioni du- cunt, res quasvis, ac etiam pecuniarias ſibi oblatas ea conditione acceptare, aut apud perſonam tertiam deponere, ut proprietas quidem rei donatæ ſpectet ad donantem; ſibi autem integrum ſit occaſione, quacunque li- buerit, vel rem totam ſimul, vel per partes repetere: quam deinde Superiori, nullâ de hoc quaſi depoſito mentione factâ, ceu rem noviter acquiſitam, aut ab amico oblatam ex- hibeant, & ſic ejus permiſſione tuti, rem in ſuos uſus convertant. Annon reapſe & in ef- fectu idem eſt, ac ſi tenerent ipſi rem pro- priam, dum inſciò, & dubio procul, invitéô etiam Superiore apud tertium habeant depo- ſitam. Annon ei, qui talis eſt, dici poſſet, quod Magnus Baſilius Syncletico olim ſena- tori, poſteà monacho dixit: Dignitatem ſe- natoriam abdicaſti quidem, & tamen non es monachus, quamdiu de rebus tuis aliqua tibi reſervas: ac ſi diceret: jam nec ſenator es, nec monachus, nec ſæcularis, nec Religio- ſus, quandoquidem verè pauper non es. (2) ui 6: ) V. PP. 1. f. c. 6. ſ omron aotcl UiN eg 1 gri eO it n Celimn opoien Hlrm unn Ihn attiinidn it, W poleh n ecen min Alochen er Proceri Car⸗ ornextraci cen Ini, & paupen bonnl proyre Deince ade Nill retines, o Nle. Picent, giplo eclo n Heruepotern unheſoret i ESelt Kconod Nereg, ut tori 8 Mzoores be, Uen dmt I 0 Piguur, I M Crakconnen, oglar, uange n ol ſelor oan e KAenn oni e tone hckl cen ten ACNmel. Nermilone tuc kenin ¹ Mumenkne I . 4 Utmrtn Il tn n . Anio ol iwi erüm dhem ⸗ üi tis t dſe 7 49 1 0 — — TEMPTU TEMPOR. DIVITIARUM. 193 Cui Regnum cœlorum, paupertatis volunta- riæ prœmium cordi eſt, ad has artes ſe non convertit. Utr quid mundi opibus valere juſſis Religioſam pauperiem profeſſus es, ſi eo tibi modo rurſus providere intendis, quo ſæcularium opulentiſſimi etiam de ſecuro tem- poralium uſu fibi providere commodiùs non poſſent? An tu illum pauperem diceres, qui depoſità apud amicum pecuriâ, quoties libue- rit, uti poſſet, tametſi pecuniæ proprietatem in ſpeciem amico cederet? Imaginaria certè & ludicra foret hæc proprietatis abdicatio, ſi pro certo abdicantis uſn aſſervari, & quavis hora extradi debeat. Tu interim ſi animæ ſa- luti, & paupertatis integritati cautum vis, ab omni proprietatis ſpecie mala abſtine. (E£) Deinde ad ea etiam, quæ Superioris per- miſſu retines, omnem affectum inordinatum exue. Pudeat, ad hujusmodi minutias affici, qui pro cœlo totum mundum, & quidquid ſperare poterat in mundo, reliquit. Imò quàm turpe foret, ſi ad tuas reculas, utcunque uti- les aut accomodas, tanto te affectu abripi ſi- neres, quali forſitan in ſœæculo ad facultates tu- as majores abreptus non fuiſſes. Quidquid proin ad uſum tibi conceditur, tanquam re in diem tibi commodata utere; & ſi obedientia, vel charitas à te repoſcat, lubens redde, nec credas tuum tibi ablatum eſſe, cum tu ipſe tu- us eſſe non poſſis, certè non debeas. Cæterùm in uſu rerum paupertas Rcligid- — 5 (4) I. Theſſ. §. 22. —— 194 PARSII. CQAbUTIV. §.2. DECON- ſa àt plurimùm periclitatur. Cùm etenim bona Monaſterii ſervitio Divino, ac paupe- rum ſuſtentationi deſtinata ſint; ſi in alios u- ſus expendantur, fine ſuo deſtituitur piorum Fundatorum ac Benefactorum intentio. Cen- ſetur autem omne id ſervitio Divino impen- ſum, quod iis, qui DEO ſerviunt, in viéctu, veſtitu, ac habitatione congrua, & cumpri- mis quod fabricæ & ornamentis Eccleſiæ im- penditur, in quibus minus eſt exceſsũs peri - culum, dum in iis, quæ honori Divino im- mediatè ſacra ſunt, illud locum habet: Quan- tum potes, tantum aude? Quæ verd ipſas Re- ligioſas perſonas attinent, in iis faciliùs mo- dus excedi, & uſu fuperfluo peccari poteſt. Cenſetur autem omne id ſuperfluum, quòd pro conditione loci, temporis, ac perſona- rum neceſſarium ac decens non eſt. Neque enim nuda hic neceſſitas pro norma ſtatuen- da eſt, qua ſine DEl ſervitium ſuſtineri ab- ſolutè non poſſit; ſed neceſſitas decentiæ, & piæ conſiderationi juncta, ſine qua non ita commodè, integrè, & alacriter DEl ſerviti- um à Religioſis ſuſtineretur. Inde eſt, quod Sanctiſſimus noſter Legislator id potiſfimum in Regula ſua caverit, ne ſuis Monachis quid- quam ejusmodi neceſſariorum deeſſet, ſed ſin- gulis ſemper daretur, quæ danda ſunt, ut in domo DEl nemo contriſtetur. Quidquid er- go pro Religioſorum diu noctùque DEO ſer- vientium ſuſtentatione, conſervanda, vel're- ſtauranda valetudine, veſtitu ac habitatione de- orlen polerd tecelttilun DNucunn col Ortle s et, icum ſreun 18 Mgonmm Pentglamein lealendhiu en hommre Ulpenminnrt non Eve puln monio funt, lno bon Ten Munre lerum 4 nte hl, leliuttis, ted 1e r unncton Cineretfl Dertmns anam Kriomn s) olin Urvgrunrpanp, Unltertlu ren Uukkuur E UIuupmtntic oos S i *“ Kommenilien i gr ham Nind humkher E CEſediin Inen in i ſolig n prno hereni oltt meiclirflun, g Pr le perloon ſell E = = TEMPTU TEMPOR. DIVITIARUM. 195 decenti, quin & recreatione honeſta conveni- ens ac decens eſt, inter neceſſaria computari poteſt. Jam quod ſuprà fuerit, ſuperſftuum eſt, & amputari debet. (1) Quinam igitur cum paupertate Religioſa conciliari poterit illa veſtium ac utenſilium non neceſſariorum farrago; raritatum ac cu- rioſitatum copia; librorum, quorum nullus fortaſſe uſus eſt, abundantia; & exquiſita ad invidiam ſæcularium ſupellex, quæ in priva- tis Religioſorum cellis nonnunquam viſitur? præterquam enim quod ejusmodi res pretio- ſæ paſcendis tantùm oculis aptæ ſapiant vani- tatem homine Religioſo indignam; inſuper paupertati monaſticæ, & Religioſæ humilita- ti non leve vulnus infligunt, evidentique te- ſtimonio ſunt, talem Religioſum mundo. ex animo non renuntiaſſe, ipſique etiamnum prurire tergum ad nugas Ægypti. Eperien- Hã certè conſtat, talem nunquam alicujus eſ- ſe ſpiritùs, ſed ſub Religioſi ſchemate geſta- re cor mundanum, & tam exiguam ipfi di- ſciplinæ ac perfectionis monaſticæ, quàm pau- pertatis curam eſſe. Totum quippe ipfius ſtudium, eò collimat, ne ullum unquam ſen- tire cogatur paupertatis incommodum, quod tam ſuperflua rerum omnium proviſione pa- läm teſtatur. Et quid dico, incommodum? dum nec commoditate contentus eſſe ſoleat, niſi unà vanitati & curioſitati fiat ſatis. Verus Religioſus, cujus habitatio in coœ- lis ——— () §. Reg. c. 53. 196 PARS II. CAPUTIV. §. 3. DECON- lis eſt, præſentibus ad uſum ſibi conceſſis mo- derartè utitur, ac ita ſe gerit, velut in convi- vio: dum circumferuntur epulæ, ſi ad ipſum perveniant, extentà modeſtè manu partem ſu- am accipit; ſi miniſter ipſum prætereat, fert placidè, & alterum miſſum expectat; ſi veni- re differat, non inclamat, ſed eò, quod ad ipſum pervenit, contentus eſt, nec de quali, nec de quanto conqueritur. Sic erga res ne- ceſſarias Religioſus afficitur, & quidem ſine affectu. Si neceſſarium quid ſibi defieri con- tingat, non conqueritur, ſed opportunè ſu- am indigentiam ſuggerit Superiori. Si quod datur, minùs eſt accommodum, aut non ple- nè ſufficiat; tunc nimirum paupertatis me- mor gaudet, ſibi oblatam occaſionem qua- dantenus ſentiendi, quod ſolemniter promiſ- ſit: optimè gnarus, verè pauperem non eſſe, qui nullius unquam vult indigere. Nempe ingens illud prœmium paupertati promiſſum non datur pro nihilo. §. 3. De indiſoreto zelo paupertatis. CQCUm virtus quælibet, ſi medium excedit, laudem virtutis amitrat, & degeneret in vitium; etiam paupertatis ſtudium, ſi ſuos prætergrediatur fines, à natura virtutis defſci- ſcit, & non unius tantùm, ſed plurium vitio- rum indolem nanciſcitur. Equidem Relgo 0 4 gmelslene lhninas zotroimnuch Nutſeicbun, Dwm umuiſrn Cnlrütnnr etuits oorum Eluns hunst inThiun, mn ſim unkr Kbemclen, its, Und n Unenpreterg Cckt. Eccuren Eetlmitur, ni Hancdine 000. Pertions ſtc Geionor Dl Prorini nelis Dundronmort m müie len, A Ad 1n horen nt, ſak on mgl ſicchn nltnmn nperun Kan Wdin rn , mun papernus ar n oeuſcnen ⸗ ol ſemier nni⸗ Nertungenmnel, m leni munlin enk TEMPTUTEMPOR. DIVITIARUM. 197 ſo ſimplici, cui nulla temporalium cura com- miſſa eſt, minùs hic timendum. Vix erit, qui nimio paupertatis affectu excedat, niſi for- ſitan ex imprudenti zelo parcendi rebus ad uſum conceſſis ſemet fraudaret neceſſariis, cum vitæ aut ſanitatis periculo; qui caſus tamen ævo noſtro inauditus. Illos ergo potiſſimùm tangit periculum, quibus bonorum tempora- lium adminiſtratio vel in toto, vel pro parte committitur. His amor nimius ſervandæ pau- pertatis nonnunquam fœdè illudit; & dum ſe virtutis partes agere ſibi videntur, deflectunt in vitium, meritôque audiunt: Habent zelum, ſed non ſecundum ſeientiam. Si namque virtutum omnium finis eſt cha- ritas, illud paupertatis ſtudium, quod hunc finem prætergreditur, etiam virtutis fines ex- cedit. Eccur enim paupertas Religioſaà ſpon- te aſſumitur, niſi ut abdicata temporalium ſo- licitudine DEO ac Divinis liberiùs vacare, & perfectionis ſtudio ſe totum dare liceat: ſic- que honor DEI, ſalus animæ, & ædificatio proximi melius promoveatur. Hic unicus Fundatorum ordinum ac Monaſteriorum finis eſt. Jam videſis, qualiter nonnunquam fini huic ij, quibus præcipuè curæ eſſe deberet, derogent, & ſub ſplendido paupertatis præ- textu DEO honorem, animabus profedtum, proximis ædificationem ſubtrahant, & cha- ritatem tam in ſe, quàâm in aliis enormiter lædant. Verum eſt: Bona Monaſteriorum ſunt bo- na 198 PARSII. CAPUTIV. §. 3 DECON.- na Ecclefiæ, & Divino dicata ſervitio; pro- indéque conſervanda funt, ac etiam augenda, nec unquam expendenda ſuperfluè. Quid jam ſequitur? ergo Religioſis, quàm parciſ: ſimè fieri poſſit, dimenſum ſuum porrigen- dum? ergo domeſticis minor indies & ſor- didior portio aſſignanda? ergo hoſpitibus congruus honor & hoſpitalitas non exhiben- da - ergo pauperum nulla, vel modica ha- benda ratio? ergo quæ vendenda, ſummo ſemper pretio, quæ emenda, minimo venire debent? ergo artes omnes, ut crumena pin- gueſcat, excogitandæ ſunt, ſeu bene, ſeu ma- lè ſonet in auribus ſœæcularium? Ubi chari- tas? ubi ſalus animarum? ubi honor DEl? ubi ædificatio proximi? Religioſi rehctaà omni, qua frui poterant in mundo, commoditate, parentibus, fratri- bus, charisque omnibus valedicunt, ea ſpe, freti, ſe juxta ſponſionem Chriſti Salvatoris meliorem in Religione matrem, meliores pa- tres & fratres ſe reperturos. Quòd ſiibidem cum tempore experiantur novercam, & nec paternum nec fraternum in ſuis Akoribus af- fectum; quo animo Religionis onera porta- bunt? qua alacritate ſpiritùs Divino ſervi- tio ſe impendent? An non hac tenacitate, Paupertatis nomine pallhiatà, cultus Divinus minuitur, & ipfa fimul diſciplina, cujus ani- ma charitas eſt, languet, & peſſumit? Non ignoramus equidem illud S. Regulæ monitum: Ut omni extremitate contenti ſint Mona- Sun, Ctod der tchönis kten 1 JNRCN us gigtdn (dt hockind eeiced tma ui dbige k et, Clcreionan 1s Umne ſne ?onnin tenpnm tr mine Inn, Clfte in m er Dustenncumn i u lonteizen⸗ Ouunglum An Doeglle nir, Iinm, & iMemion ukeachl innimi erltene Ence nniin Nnatlt otonr 16 1 4 )N . den⸗ r “ Tenmnck, Miinbit⸗ Pumg Mnnen Elnn lubare kun Elnim?Ibide mun faor ll 137 mi, uftiſptenn n, Meniid un⸗ atont ale, Nen Cräi Gnons uN. WAlinde No 1 1 e ricds MOr. le d TEMPTUTEMPOR. DIVITIARUM. 199 Monachi (m) quod his parcipromis ſemper in ore eſt: at illius pariter meminiſſe oporte- ret, quod cellerario Monaſterij S. Regula in culcat: Ut fratres non contriſtet ; conſtitutam annonam ſine aliquo typo aut mora offerat, ut non ſeandalizentur; ut boris competentibus den- tur, quæ danda ſunt, ut nemo perturletur, ne- que contriſtetur in domo DElI. (nu) Illud mo- nitum, quod bene notandum, inter gradus humilitatis recenſet Sanctiſſimus Pater, ut ſi quando contingat aliquis neceſſariorum defe- us, qui ſœpé citra culpam Superiorum ac- cidit, hêc ſe dicto ſoletur humilis Monachus: nec ided tamen tenacitati nimiæ patrocinatur, ut qui ubique ſemper ceu diſcretiſſimus Pa- ter, diſcretionem matrem virtutum Præpoſi- tis ſummè ſemper comendatam cupiat: R Jic omnia temperentur, atque diſponantur, qua- liter & animæ ſalventur, & gquod faciunt Fra- tres, absque ulla murmuratione faciant. 09) Quid jam exteris, hoſpitibus, pauperi- bus ſperandum, ſi illis, quibus debentur bo- na Monaſterij, tam parca manu diſpenſantur? quanquam & iſtis ſua portio non ex præſcri- pto Regulæ tantùm, ſed & ex dictamine cha- ritatis, & intentione Fundatorum debita ſit. Num hoc pacto DEl honor, ſalus animarum, & proximi ædificatio promovetur? an poti- us utrisque nimiüum quantàùm detrahitur? dum id, quod Religioſæ parcitatis ac pau- bertatis titulé cohoneſtare cupiunt, ſordidæ tena — 4 (") §. Reg c. 7. (2) Reg. c. 31. (o) S. Reg. c. 41. 200 PARS II. CAPUTIV. §. I. DECON-. tenacitatis ac avaritiæ palàm incuſatur. Quid mirum, ſi exinde ſæcularium odiò & invidig onerantur Monaſteria, & ab infidelibus nomen DElI, ac Religionis blasphematur; dum te- nuis lucelli intuitu nil minus agitur, quàm àt in omnibus glorifcetur DEus. (P) Annon ſa- tius fuerit aliquam pecuniarum, quàm tan- tam honoris DEl, ac Monaſterij facere ja- cturam? Et quid demum ex hac tenacitate, ne di- cam, avaritia, emolumenti accedet Monaſte- rio? Benedictio Domini divites facit; (7) er- go hac deficiente omnis humana induſtria, & carnalis prudentia nec hilum proficiet. Qui- nam autem ſperari poterit iſta benedictio, u- bi charitas domi non eſt, & gemini illi fra- tres: Date, & Dabitur nomine, pariter ex- cluduntur? Notior eſt hiſtoria, quam fide digni Authores paſſim referunt, quàâm ut mul- tis enarrari debeat. Summa hæc eſt. In Mo- naſterio antehac ſatis opulento ſenſim rerum omnium penuria eatenus invaluit, ut diminu- t6 licèt Monachorum numeréô, annui reditus alendis Religioſis vix, aut ne vix quidem ſuf- ficerent: ac eapropter nec pauperibus, nec hoſpitibus quidquam daretur deinceps. Ac- cidit, ut incumbente jam noéte peregrinus quispiam Monachus, ut videbatur, fratri portario ſupplex ſe ſiſteret, ac vix tandem obtineret, ut nocte præventus ſub tecta ad- miſſus clam cæteris fratribus in anguſta cellu. a — (?) S. Reg. c. 57. (4) Prov. 10. 22. — Pcrerhohönin n ſore noe S erd Iis P ndon ſeche. S irom mn oknm Gbn knn len kN Gennn n N⸗ =- Cn Nd Men 4 4 — Rebnden kea umoretd Crn⸗ aen Möine nuot Dun unhetinm Crunſt!t elplitis, Ken Gckonem. aa mengvene Apulum lbin linen Dne enn len t rettgo tur vommne, il Urs, ds exun Imnuteumooen, Hoeſbidann Nuitte, ein Ninos, Artigucl Aünm ſPenm Unlgen wi i Ei Duin bn⸗ ehcun Sore at Annniz ern inlen lung w hihmpufit Meerk il eredſcio, Nth enini in Bmn ohle itre A nni dn f⸗ ntcunum. Onmkeeckt ie 5Onleno Enünten Enuihlnt, dni muNttd Min 6t, Mn detüiin; Met Ne⸗ Mein 4 darent (sſt . 4 1o* lhr, t/ 1 4 Nfola = A e TEMPTU TEMPOR. DIVITIARUM. 201 la ſineretur pernoctare. Portarius, ut erat vir benevolus, ſolus cum ſolo degens, inte- rim dum tenui ille cibo reficeretur, Monaſte- rij ſui miſeriarum annales recenſere hoſpiti, quanta fuerit rerum omnium abundantia ſub Abbate non ita pridem defuncto referre, & quanta modò premerentur inopiâ enarrare, ac demùm ſemet purgare hoſpiti, quèòd con- tra morem Ordinis tam exiguam ipſi exhibere liceret hoſpitalirarem. Tum. peregrinus jam homine major, heus! tu Frater, noſti undé- ham univerſum hoc malorum agmen vobis ortum ſit? & Monaſterio veſtro duos fratres expuliſtis, & cum iſtis omnem de cœlo bene- dictionem. Et cùm alter negaret Religioſo- rum quemquam, dumad viveret, è& ſuo cœnobio expullum; ſubjunxit peregrinus: quin imèò fratrem Date appellatum expuliſtis primam, quem & veſtigio fater ipſius germanus, Da- bitur nomine, ſubſequi juſſus eſt: quid mi- raris, ſi his exulantibus rerum omnium pe- nuria locum occupat? Dixit, & videri deliit. Hoc ſibi dictum putent, qui nimia ſua te- nacitare, præſertim erga pauperes & pere- grinos, lucri quidpiam Monaſterij bonis ac- ceſſlurum ſperant: ut econverſo potius dam- num ingens rei ſuæ familiari accerſant, bene- dictione Divina longiùs ſe ſubducente. Lo- co nummorum aliquot, quorum hoc pacto faciunt compendium, juſta DEl diſpoſitione in agris, pratis pecoribus, vinetis, igne , ient. Sanct. Comp. P lue, 202 PARS II. CAPUT IV. §. 3. DECON- lue, vel tempeſtate tactis deeuplo majus pati- untur diſpendium. Num ex tali parſimonia Monaſterio tam nociva, & cœlo tam inviſa quidpiam meriti ſibi ſpondeat Religioſus? e- go certè totam mercedem illam falſo huic Paupertatis zelo debitam caſſa nuce non e- merem. Videant, qui tales ſunt, ne graviori ſalu- tis ſuæ diſcrimini ſe exponant. Præterquam enim quòd tenacitas iſta, quæ ſuprà diximus, poſt ſe mala trahat, in ipſorum caput aliquan- do redundatura: inſuper res eſt plena peri- culi, & meritò timendum, ne ſub immodi- co hoc paupertatis ſtudio vera lateat avaritia, & coacervandæ pecuniæ cupiditas viro Reli- gioſo prorſus indigna. Et ſi hæc abfit, in effectu tamen idem præſtat, quod avaritia; dum reipſa idem agunt, quod avariſſimus ſæcularium pro buria ſua unquam poſſet a- gere. ðð Verus paupertatis amator diverſam lon- gè viam ingreditur, nec bona temporalia cum majorum bonorum diſpendio conſervare, vel augere nititur. Conſervat tamen; & auget prudenter & charitativè expendendo, & rur- ſum rationabiliter ac religiosè retinendo; tum nempe, cùm neque honor DEl, neque cha- ritas, neque proximi neceſſitas dictat eſſe ex- pendenda. IIlis parcit ſumptibus, quorum intermiſſio nulli gravis eſt & moleſta. Hæc parſimonia ingens ipſi cenſus eſt, unde mul- tas expenſas minores charitatis titulò debitas tole- 1 elisihenecen 3 , frorich lin Gut, W begeeln iesuPnn ti endi auln n, fcumrofhnmn Qls cemnn Uperezeüinf Galrnum his 11 Et hoepedn Coatbos conelin e ſo Monae Ne mnns cum Monlei, Abo Uninosadelgdon tlit, Enn 4 ulin nmn Ilni Anrs ne 6 n Atir n bhb N Nerale nladi be “ Abeapwnmn iann “ MMdc Pr tck geug dlo ſen Merrmmui ne chiclig ,io N m Ul bee ptit, aol nnii, nn Cl muln TEin mun ant tutcheintn reircdenenh Klelh. mmcu mie⸗ 1 67 tolerare poteſt. Nemo ſiquidem ægrè fert, aut ſibi quidpiam ſubtractum queritur, ſi æ- dificiis non neceſſariis, ſumptuoſis conviviis, ſupellectili bimis ſplendida itineribus volu- ptuariis, raritatibus ac pretioſis etegantiis coé- mendis ſuperſedeat: qua tamen parſimonia non parvam quotannis ſummam in lucro Ppo- nit. Deinde quæ in familiam expendenda ſunt, provida ſemper diſpoſitione ſic mode- ratur, ut neque luxus, neque ſordida paupe- ries uſpiam appareat, ac nemini juſta conque- rendi cauſa detur, ſed ſuum omues lubenter faciant officdium. Quia demum paupertatem ſincerè diligit, pauperes etiam ipſi cordi ſunt, & pro modo facultatum his quoque portionem ſuam aſſig- nat. Et hoc pacto bonis Monaſterij, ſuisque conatibus conciliat benedictionem Divinam, quæ ſola Monaſteriorum fortunas determinat. Nec minus cum re familiari auget honorem Monaſterij, & bonô ſuòé exempléô ſæcularium animos ad Religionis amorem ac venerationem trahit: ac denique dum bene miniſtrat, bonum Mi gradum acquirit meritorum, & voto San- Giſſimi Patris ſatisfacit: Ut in omnibus lori- Kcetur DEus! () P 2 CAPUT — ͤĩ £ . (c) S. Reg c. 57. 204 PARSII. CAPUTV. §. 1. DE CON.- CALPUTV. DE CONTEMPTU TEMPORALIS VO- LUPIATIIS. Ic à natura comporatus eſt homo, ut fine delectatione aliqua vel Divina vel humana eſſe diu non poſſit. Ex amore namque naſci- tur delectatio, ſi res amata vel in re, vel in ſpe ac deſiderio præſens ſiſtitur ac tenetur: ut ne quidem amplius amor ſit, ſi ceſſet de- lectatio, atque id anod Prins erat voluptati, incipiat tœdio eſſe ac faſtidio, alio nempe a- more, aliâque delectatione cor occupante. Ergo ſicut amor amore, ſic delectatio dele- Garione vincitur. Delectationes itaque hu- manas, carnales & vanas facilè contemnit, qui in melioribus, & homine magis dignis didicit delectari. St ergo §. 1. De delectatione ſenſuali in genere. Mgna Gertrudis ſecum aliquando perpen- dens diverſam omnino piorum hominum conditionem; dum aliqui tanta ſpiritùs pin- guedine in DEl ſervitio abundarent, aliis in- ferim in ſua ariditate relictis, hunc à Domino accepit intellectum: „ Quod cor hominis cinet rperlelne N dendo! 1 cothors Nenncen elinere Mell Kboecutant⸗ R 5 8 4 „ lbrent nin „ino nut oe ſiun Kn Clin ſent uuf⸗ Dn Corther! zin colce, an ,Vhde cum intl ſerne, Antc 9Iuntd genin „Uund kuckuott „ ni,ſo) is, de einm im co el: guidnn Omuneſonn, u Nhümuco, ein iumucim, g Uukeherur, Giklati iln x Uee lhrre Uare Ulngnrt Bmi liltin NZls Ilinr eer 1 mMor lt allte d wisenr lhr lilo, Motenne Ctime cr oellan ue le Clctto Deetines ngle ns Keld onennt, TEMPTUTEMPOR. VOLUPTATIS. 205 — — — — 77 creatum ſit ad continendas delectationes, ſicut vas continet aquam. Jam ſi vas aquâ plenum per minuta foramina deſtillaret, ſic tandem evacuari poſſet, ut vas ſiccum pe- nitus, aridumque remaneret. Sic cor hu- manum continens delectationem, ſi eam e- mittit per ſenſus corporis, videndo ſcilicet & audiendo; vel etiam per alios ſenſus corporis perficiendo quæ libent, tantùm „emittere poteſt, quòd cor vacuum rema- nebir ad delectandum ſe in DEO. Unde & hoc quilibet in ſe poterit experiri. Cùm libuerit videre, vel loqui verbum unum, in quo parvus vel nullus eſt profectus, ſi hoc ſtatim perficit, pro nihilo reputat, quia ſicut aqua perfluit. Si verò propter DEum continere proponit, tantùm creſcit in corde, quod vix ſuperare prævalet- Unde cùm, in talibus didicerir homo ſe ſu- perare, aſſueſcit in. DEO, delectari; & quantò graviori labore hoc pPerfecerit ,» tantò fructuoſiùs in DEO incipit, dele- ctari. „(Oι] Inſignis hæc pro incipienti- bus, ac etiam jam aliquatenus proficientibus lectio eſt: qui dum primùm ſe Divino ſervi- tio mancipant, atque in primo ſpiritůs fervo- re toti mundo, ejusque voluptatibus renun- tiant repudium; plerumque Divina conſola- tione ſic replentur, ut gravè ipfis haud acci- dat, à ſenſuali illa ac vana, qua antehac dif- fluebant, voluptate ſe continere. At ſi iſthac —— CCE- 32 (2) S. Gert. l. 3. c. 30. §. 25. 206 PARSII. CAPUTV. §. r. DE CON. cœleſtis ſuavitatis promulſide, DEO ſe paulu- lùm occultante, tantisper deſtituantur, tum nempe velut ablactati ab ubere conſolationum ſenſualium ægriùs ferunt earum abſentiam, quam in abundantia ſpiritũús totâ vitaâ ſe facil- limè laturos arbitrabantur. Hinc recreatio- nes illæ & delectationes in mundo olim deli- batæ magnis iterum expedirionibus ipfis in mentem veniunt, & vita ſpiritualis ceu tetri- ca nimis & inſipida ipſis repræſentatur. Et ſi inſuper, DEO permittente, gravis aliqua tentatio ingruat; tunc nimirum vacillant, ce- ſpitant, & vix non animum deſpondent. Hinc plerique ad- humana ſolatia ſe vertunt-, & licèt non uno impetu ad illicita ſe effundant; ſenim tamen ſenſibus nimiùm indulgendo pPereffluunt, donec tandem nihil amplius ſu- perſit, que delectentur in Divinis: & ſic de- nuo ſi non corpore, animo certè redeunt in gyptum. Hæc ferme unica tot ruinarum ſpiritali: um origo eſt; tum eorum qui in ſæculo me- lioris vitæ propoſitum deſerunt, tum eorum etiam qui in cœnobiis à primo fervore de- ſeiſcunt, & ſub habitu Religioſo nonnunquam cor mundanum circumferunt. Qui ſi niteren- tur ùt viri fortes, ſibique modicam facerent violentiam, brevi eam artem ſuâpte experi- entiâ diſcerent, qua voluptas carnalis ac mun- dana delectatione cœleſti & Divinâ ſic vinci- tur, ut jam contemptui ſit ac horrori, quod tantæ olim fuerat voluptati. Quem- däng, i crns in . 1 ecnis füt Eelhmmnten ie⸗ e ſurnen Nndt Soaherwndi Nlliungenzen⸗ Ceectinstn AKwon ml I uten Gea n le Dln iin cen imn Nhre zl Doünnun el de 1O, A& Pum Mbhinr,. Hncgwis Glncnsnenort Cekchinr, Atr ſnes itinas auhnis Ptd aün, gorim con ln l Ghert Untoloo e, D Kumen Yulbl MInVun ſecln, mmiven lhne uumm llti Ljentt WNieizketinenn u niin illhen nen ill nplisin rn Dunis: Elec⸗ 4 1e Wno en kkent munnm hien nn dönſrclnn n Kermt mnten gii wm nn Enn aen elalerut TEMPTUTEMPOR. VOLUPTATIS. 207 Quemadmodum enim cor hominis ad a- mandum DEum creatum eſt, ſic etiam ad de- lectandum in DEO natum eſt. Quod DEO minus eſt, capacitatem humani cordis non implet; & delectatio., quæ Divinâ minor eſt, cor hominis non ſatiat. Experientiãâ, quoti dianâ diſcimus, delectationes ſenſuales quas- cunque citiùs ſui faſtidium, quàm plenam cor- dis ſatietatem gignere. Sola illa delectatio, quæ à DEO, & in DEO, & ad DEum eſt, ſaturum reddit cor hominis & quietum; cùm ſola hœæc veram & ſinceram pariat voluptatem nulli unquam pœnitentiæ obnoxiamæ Reliquæ delectationes omnes ſpuriæ funt & degeneres, & ſi non turpes & noxiæ, ſaltem inutiles. Eſt autem delefadtatio Divina non illa dunta- xat, quæ DEum immediatè reſpicit, & cha- ritati ceu virtuti inter Theologicas primæ propria eſt; ſed illa etiam, cujus objectum proximum eſt bonum aliquod creatum, ſed à DEO, & ad DEum ordinatum, in quo ſuam aſſequitur perfectionem. Hinc quoties homo non moddò futuræ bea- titudinis memor in ſpe gloriæ filiorum DEIC) delectatur, & hac delectatione omnes delecta- tiones infimas & ſenſuales contemnit, in DEO, qui hujus gloriæ ſumma eſt, delecta- tur; ſed etiam, ſi delectetur in mediis ad hanc gloriam conducibilibus, ſeu proſpera illa ſint, ſeu adverſa ſecundùm ſenſus; qua ratione Apoſtolo in tribulationibus etiam glo- PDP 4 ria- () Rom. 5. x. 208 PARS II. CAPUTV. §. 1. DE CON. riari (c) volupe fuit. Licèt enim ſenſibus moleſta ſint hæc media, ſpiritui tamen dulcia ſunt & accepta, eò ipsô, quòd ſciat eſſe me- dia delectationem illam cœleſtem, quæ om- nem ſenſum ſuperat, olim conſequendi. Quamvis hæc delectatio ſpirits multò ſit ju- cundior ſemper & ſublimior, quando iſta ſi- mul cogitatio animum afficit; quam gratum ſit DEO, ipfſius amore in hiſce delectari; qui propriè charitatis actus eſt. Interim non intellectuali tantùm, ſed eti- am ſenſuali quadam, & innoxia quidem de- lectatione in DEO ac Divinis delectari conceſ- ſum eſt: quin perfectionis ſtudio quidquam officiat, ut potius ad ſpiritualiter quoque in DEO delectandum magno adjumento ſit. Ipfſi- us Gertrudis noſtræ facto verbisque rem te- ſtatam reddimus. Sanctiſſimæ huic Virgini aliquando gravi morbo tentatæ ab aliquibus conſultum fuit, ut tantisper, dum vis morbi remitteret, ſolitæ contemplationi ſe ſubtra- heret. Paruit illa, ùt erat humilis, & alieni Potius quàâm ſui judicij tenax; hac tamen con- ditione, ut dum aſſueto more ſpiritualiter de- lectari in DEO non liceret, in exterioribus quibusdam occupationibus ſenſualiter delecta- ri fas eſſet. In hunc finem exornando imagi- nes crucis Chriſti, & cum talibus quaſi luden- do ab interiori ſtudio contemplationis ſe ab- ſtrahebat quidem; nec minus tamen per ex- teriorem imaginis Crucifixi repræſentationem con- —0 ● — () Rom. z. 3. „Ern, uD 00 tmm N Vurn nritniin tcpeied ur ixentenſnn Ausnencrumt Dnins (Gnße imoNs munn Nelens Cdt e 0 40, Cunſim li. Nll „(linkoäle „ mnonen unn 1 3 N.n 9 Mins ckmn ,lis palerine 9ors coonner Olnſio ceeter 9Ce, Cve nrh exteriorbus n 9N horinonnn atnr d — „Mnrt ban „Illcekdninn ,Enlaleni ceen “ ſonci Donins ,las exioere Nurm poler ilte habere ie 0 1 h ——— = = = E S = == S. 5 = 2— S= = — hſetöletn t Alir hie figii 0 Enur Dünidu tiher, Cun tnoni Cenpeunn e. 1 hunis, Kin en,unene 1 Danelitnitt Se — = A TEMPTU TEMPOR. VOLUPTATIS. 209 continuam fovebat Sponſi ſui unicè dilecti me- moriam. Dum igitur nocte quadam hac occu- aretur folicitudine, qualiter Amori ſuo crucifi- xo bellum de paleis pararet ſepulchrum, in quo ipſum ſextâ feria jam imminente in Dominicæ paſſionis memoriam reconderet: „Benignus Dominus (qui potiùs intentionem reſpicit, quàm opus amantis) tali occupationi ſè in- „ gerens dixit ad eam: Delectare in Domi- „ n0, chariſſima? & dabit tibi petitiones cor- „ dis tui. In quibus verbis intellexit, quèòd „ quando aliquis propter DEum quærit dele- „ ctationem in rebus conſimilibus, tunc Do- „ minus delectatur in corde ipfſius: ſicut ali- „ quis pater familias delectatur in habilitate „ luſoris convivarum ſuorum, cùm ipſe in „ luſu ſuo delectatur. Et hæc eſt petitio cor- „ dis, quæ datur homini ſic propter DEum „ in exterioribus innocenter delectanti, quia „ cor hominis naturaliter petit, id eſt, deſi- „ derat, ut DEus delectetur in ipſo. Tunc „ iſta dixit ?à Et quid amantiſſime DEus! ex „ tali delectatione poteris habere, quæ magis „ ſenſualitati deſervit, quàm ſpiritui? Re- „ ſpondit Dominus: Sicut uſurarius avarus „ invitus negligeret, ſi ſaltem unum denari- „ um lucrari poſſet; ſic ego, qui delicias me- „ as in te habere ſtatui, multò invitiàs per- „ mitterem mihi unum cogitatum, ſive mo- „ tum extremi digiti tui proper me factum „ ſic perire, quòd ipſum non in ſummam 1 P 5 lau- 210 PARS II. CAPUTV. §. 1. DE CON- „ laudem meam converterem ad æternam tu- „ am ſalutem. „ ()) Cùm igitur tot occaſiones & media in DEO ſe delectandi homini ſuppedant conti- nuò; mirùm quòd extra DEum unquam cu- piat delectari. Quæcunque homini, cujusvis ſtatůs ſit ac conditionis, agenda ferendave poſſunt occurrere, continua ſunt in DEO de. lectandi materies, modò ea honeſta ſint, & ad animæ vel corporis neceſſitatem, ſive uti- liratem aliquid faciant. Nec tantùm gravioris momenti actiones & negotia, in quibus vi- res animæ vel corporis fatigantur, ſed ipſa e: tiam recreatio & refocillatio virium recta ra- tione regulata, & ad DEum quoquo modo re- lata, in DEO delectandi occaſionem ſuppedi: tat. Sive enim recogitet, hæc à DEO ſibi, commoda provenire, ut recto illorum uſu vi- res ipſi ſerviendi reparet; ſive bona hæc tem- poralia, quibus ſenſibilis aliqua delectatio, conjungitur, eſſe tenuiſſimam quamdam um- bram illius delectationis immentæ, quam E- lectis ſuis præparavit DEus; ſive alia quavis mentis reflexione actiones ſuas ad- Deum re- ferat, in ipſo DEO delectari, & hac delecta- tione Divina delectationem ſenſibilem quo- dammodo abſorbere poterit, Quanquam tunc ſemper melior puriôrque in DEO delectandi materia ſit, ſi res, vel a- ctio, quam propter DEum, ſive cum relatio- ne ad DEum, ſuſcipimus vel ſuſtinemus, cum 44) §S. Gert. J. 3 C, 54 4 U, he, gictſe e AA lin Cakeu homnice 8 ſerio Diycona lml. Cune⸗ cent, nanmn fehem, wn linnſe lol Meſker Cedocenn. inn, d nus⸗ m, d pin l Nliien Nuf in nillir Etrecekchnan⸗ inelgenenn Mhelee Nr: 4 ben ſint, alio on 1 Drrbertinen i n Meriminen 4 npti in gl Nn kninmn k ellno num kecen Ningogonoct aiaen inpe enn heet 000 Uunn dommun reeebonheren. is inn 4 V TEMPTU TEMPOR. VOLUPTATIS. 211 difficultate aliqua & labore ſociata ſit, minũs- que habeat de delectatione ſenſuali: Unde, (ut Chriſti ad Gertrudem verba ſonant càm in talibus didicerit homo ſe ſuperare, aſßuelcit in DEO delectari; & quantò graviori labore boc perfecerit, tantò fructuoſiüus in DEO in- cipit delectari. (e) §. 2. De delectatione carnali. OMuium dele ctationum ſenſualium uti nulla homine indignior, ſic nulla amori ac de- ſiderio Divinorum nocentior, delectatione carnali. Quàm denſas offundit rationi tene- bras, ne, quod verè bonum eſt & honeſtum, pervideat; tam gravi ſimul pondere deprimx affectum, ne ad cœleſtium amorem ac deſide- rium ſe ſuſtollat, & in DEO ac Divihis ve- raciter delectetur. Quemadmodum enim a- nima, quò magis ab hac delectatione eſt alie- na, eò aptior eſt ad ſapidam Divinorum co- nitionem: Beati mundo corde, quoniam ipfi OPum videbunt; (YV) ſic viciſſim quò miqus ab hac delectatione ſe continet, eò fit inepti- or ad intelligendum ea, quæ naturam quoquo modo excedint ł Animalis homo non percipit a, guæ ſunt ſpiritüs DEI. (g))) Usque adeò hæc delectatio non mode fidei, ſed & ratio- IS (e S Gcrt. h 3 c. 30. §. 25. (FJF) Math. 5. 8, (E) I. Cor. 2. 14. „ 212 PARSII. CAPUT V. §. 2. DECON. nis lumini eſt inimica, ut utramque ſi non ex- tinguat penitus, ſic tamen debilitet, & obfu- ſcet, ut huic voluptati impensè deditus pa- rùm diſtet à bruto, & creaturæ rationalis dignitatem ægréè ſuſtineat. Inde eſt, quod nulla unquam occaſione, prætextu vel titulo impudicam è& ſuo vel alie- no corpore, extra conjugium, voluptatem capere liceat; cujus ſola ſanctitas, & propa- gandæ prolis neceſſitas defectum & inordina- tionem, qui hic intervenit, cohoneſtare,; & compenſare ſufficit. Ut adeoque nec ipfis conjugibus liberum ſit, voluptati huic plùs indulgere, quàm fini matrimonij congruat. Quamvis, ut re7ctè Saleſius, à voluptate car- nali abſtinere omnino, faciliùs ſit, quàm de- bitum in illa modum ac menſuram nunquam excedere. Quanquam igitur aliis omnibus hæc vo- luptas omni jure ſit illicita, & eatenus prohi- bita, ut ne quidem cogitatio ipfſius deliberata, ſine juſta & rationabili cauſa culpâ vacet, aut ſaltem periculo; ipſius autem deſiderium e- amdem, quam ipſe actus, malitiam contra- hat: nihilominus hæc delectatio nulli ætati parcit, aut ſexui; ut non primis illiciis, ceu initiis tentet animum, & leves quasdam ſcin- tillas cordi injiciat; ubi quamprimum igni apta ſuppetit materia, in apertam denique flammam erumpant. Etiam innocentes illæ animulæ, quibus per ætatem nihil adhuc con- ſtat de ſexú⅛s diſcrimine, hanc nonnunquam EX- 6Cumne epl! Aloce, un 1elentes. Clt ſecliresun m Uunnr hebiue es Ac mN Etfüum, neim xienlo Lentnton boc nlen Cdilis eienen Cnmedegunteu Gre cogunm Mnere nonfn Chuninkammgn Aune, Cl ei Krnor loginn (d minn Uunna clogru, Udſies, A Min Uücpereneepene n nilg nnir. ncenum he Muugin in nen,, oobreine l dg N 11, Gipen luen mumni ann iſoluree Ulgſo dun Nluun moun ionnbale e Kermanmr Noh I 1 TEMPTUTEMPOR. VOLUPTATIS. ar3 experiuntur carnis tyrannidem „ & coguntur ſentire, quod neſciunt. Certè juvenis ille, quem pater vix ablactatum ſecum Monaſterio intulit, & nullius unquam fœminæ notitiam habuit; earum tamen imaginibus ſtimulabatur etiam dormiens. Et cùm aliquando ex ere- mo Scythica cum patre ſuo Æάgyptum ver- sàs tenderet, fœminis quibusdam eminuùs vi- ſis clamare cœpit: En! pater mi, hi ſunt bel- li illi ſocij, qui in ſomnis ſe mihi toties ſiſtunt præſentes. Cui pater: Ne attendas, fili! iſti ſæculares ſunt monachi, & diverſo à noſtro utuntur habitu, cæterà nobis per omnia ſimi- les. Ac mox viam relegens ad cellam redu- xit filum, ne innocentem ulteriori exponeret periculo tentationis. . Si hoc in ligno viridi, in arido quid fiet? Quid illis eveniet, qui tot inter libidinis in- centiva degunt quotidie, & illa videre & au- dire coguntur identidem, quibus ignis latens ſub cinere non foveri tantùm, ſed etiam ex- citari in flammas neceſſe eſt: in illa præſertim ætate, qua juvenilis ardor maximè viget, & fervor ſanguinis nutrit in lumbis ſcabiem. Quid mirùúm, ſi inter tot noxias libertates, incauta colloquia, geſtus leviores, aſpectus moroſos, & hilaritudines continuas, blandô intus operante venenô, incauta juventus dam- num priùs ſentiat, quàm periculum, ac in illo lutro demum hæreat captiva, quo totus ferè mundus inficitur? Rara nempe avis eſt juvenis, qui non aliquid pennarum ad hunc VI- 214 PARS II. CAPUTV. §. 2. DE CON- viſcum relinquat. Et ſi voluptatum promul- ſide quapiam illectus, vel minimo libidinis auctoramento ipſum initiari contingat; dein- ceps veluti guſtatâ loté inſaniet, ac ſi tota damnatæ voluptatis menſa unacum mappaipſi devoranda eſſet. Quéê fit, ut etfſi poſteà ad meliorem ſe frugem recipere cogitet, ac eti- am aliquamdiu fortaſſis carni ſuæ vim inferat, & nolentem etiam intra honeſti limites ſe con- tinere compellat; accedentibus tamen annis, oblatãque occaſione vulnus jam prope perlſa- natum recrudeſcat, & denuo trahat ſaniem multis poſteà lachrymis non ſat eluendam. Cave! innocens anima, cave à primo peccato; ac velut à facie colubri fuge, quick- quid voluptati carnali parat ingreſſum. Idem aliàs tibi, qui pyrauſtæ, erit interitus; cui flamma, quam tam dulcem putat, quàm pub- chram, pennas adurit, priusquam reétè ſe attigiſſe exiſtimat. Virgines certè, ut ſcribit Hieronymus, hac cumprimis tentatione vio- lenter exagitat cacodæmon, ut hujusce vo- luptatis vel ſemel tantùm faciant periculum, eamque infinitò ſuaviorem, quam revera ſit, ipſis depingit. Experiri nempe, & perire unum idemque ſunt. Quem ſemel afflavit hæc peſtis, vix unquam ex integro convale- ſcit; quin aliquas ſemper morbi reliquias cir- cumferat, quas non niſi ſingulari DEl gra- tia, ac geminato labore valeat radicitùs ex- Tripare. Felix ille, ac millies beatus, qui maturè 6 6oehirs e irſt oen, Aaemeum! van colddr⸗ Cefe.) V D mdnn n Crice la:N n 1 = = E= ut cumn ont Hurs tres nchn nis contentr Omhunſoekl 9ſleck omnin 9Writuun, „ Mlenco teche „Welnt. Kg „fariineſtonmn le ſilcscen lock unm llin ſiſheche pnmunr om Pknutonis ger in ln n chc gnu a rbelare Eſn en Eeno nultr iue N Wlebenden kaliniſge git Urriylim een den mins; al Lenpun Cunu uguin N TEMPTU TEMPOR. VOLUPTATIS. 215 mundo raptus eſt, & ignoratâ potiùs quam deſpecta hac voluptate à primis ſtatim aanis in DEO ac Divinis delectari didicit; eamque jniit vitæ rationem, qua theſaurum in va- ſe fictili contentum in tuto poneret, ut ani- mam cum corpore virginem caſtam exhile- yet Cbriſto. () § 3. De mediis conſervandæ caſtitatis. Gbonſa Chriſti Gertrudis illa Evangelij ver- 9 ba: In domo Patris mei manſiones multæ ſunt ſecum quondam expendens, in ſpiritu e levata tres vidit in cœlo ordines beatorum ca- ſtitatis conſervatæ prœmio inſignes: „Pri- „ ma manſio eſt illorum, qui cum Apoſtolis „ ſuſpecta omnia fugiunt, & non ſuſpecta „ admittunt: & ſi quid inter hec mentem „ pulſando tentaverit, viriliter certando de- „ vincunt. Si quando veròè ex humana „ fragilitate ſuccumbunt, hoc dignis pœniten- „ tiæ fructibus delent. Secunda aäutem man- „ ſio eſt illorum, qui tam in non ſuſpectis, „ quàm ſuſpectis cautiùs agentes, omnino e- „ longantur ab omni, quod poſſet eſſe alicu- „ jus tentationis occaſio. Caſtigant carnem „ ſuam, & in ſervitutem redigunt, in tan- „ tum, quòd quaſi impoſſibile ſit illi contra „ ſpiritum rebellare. De quorum numero „ Vide- (⁵) 2. Cor, II. 2. 216 PARS II. CAPUTV. §. 3. DE CON. Orunme „ videtur eſſe S. Joannes Baptiſta, & cæteri 1 aggel „ ſpirituales viri. Tertia verd manſio eſt il⸗ O nem gln „ lorum, qui præventi à Domino in benedi- in eei pum „ Ctionibus dulcedinis, omne malum quaſi rmmigtöf + „ 4 . — . 3M . „ naturaliter abhorrent; & tamen inter di- nmndn, „ vVerſitates accidentium quandoque cum ma- runr golre „ lis, quandoque cum bonis converſantur pro rmnenen ls „ diverſitate cauſarum; ſemper tamen im- e por Ee „ mutabili propoſito malum deteſtantes, & tereienuc „ bono adhærentes; ſicque tam ſe, quàm jſinmbem „ alios ſtudent immaculatos cuſtodire. Ta- emchaten „ les homines ex humano affec7ctu, qui eis e R „ non deeſt, miro modo lucrum reportant: cimcschc „ dum etiam pium erga alios affectum per- niiignnt, „ timeſcentes humiliantur, & inde diligenti- eniiſch „ us ad ſui cuſtodiam animantur. Et inter i- e nncem „ ſtos Beatus Joannes Evangeliſta obtinet W „ privilegium victoriæ principalis. „(²) u kead ſrn Miraris forſitan hanc diſtinctionem gradu- in R um caſtitatis, illumque, qui difficultauis vi- unn n n⸗ detur habere minimum, eminere cæteris vix e Ncül credes; cùm liquidæ veritatis ſit, virtutem Ubrnlmnn impugnatam majoris eſſe meriti virtute in pa- n mn ce conſervatàâ, ut ipſimet Gertrudi vice alte- 1 . nnnun ra oſtenſum eſt, dum Joannem Baptiſtam qua- H ſi ſedentem in ſolio ſupra mare longè eleva- Wn ner ſt to; Evangeliſtam verò ſtantem in medio ca- in Eſtalep, mini horribiliter ſuccenſi conſpexit, ſimùlque d, Mord hanc à Domino vocem audivit: Quid magis Teſirckunn⸗ videtur tibi laudabile, quòôd Evangelitta non ar- ummtin nce det, ſive quòd Baptiſta non comburitur? (O elnſnrerhe 4 3 I en ne Qui ld. — (²⁴) S. Gert. l. 4. c. 4. (.) Loc. cit. Cimen ine R aeannn U mn nmm ffith i dh tenn kunn Ais fichn Mn Ginelen IWImmur Lriner 8 laneike Ohre Annornye,⸗ e Afelin ⸗ . . TEMPTUTEMPOR. vOLUPTATIS. 217 Qui Joannem Evangeliſtam à nuptiis à Chri- ſto avocatum credunt, haud difficulter ter- tio huic gradui primatum concedent: hoc interim auget diffcultatem, quòd tertium i- ſtum gradum, eo ipſo quod ſummus ſit, maximæ quoque difficultatis eſſe oporteat; cùm tamen ex dictis Gertrudis cum minima naturæ, utpote benedictiontbus dulcedinis præ- ventæ reſiſtentia conjunctus eſſe videatur: ni- ſi velimus dicere, illis, qui minimam in con- ſervanda caſtitate patiuntur difficultatem, ob occulta pericula, maximâ diligentiâ, ſuique cu- ſtodià opus eſſe: quod quàm ſit veriſſimum, mox videbimus. Tergemini gradus caſtitatis exempla à Ger- trude adducta triplicis conditionis perſonas DEO ſacras, quibus propria ſua voluntate ſervandæ caſtitatis neceſſitas eſt indicta, ad o- culum nobis demonſtrant. Apoſtolos æmu- lantur Presbyteri ſæculares, Baptiſtam Reli- gioſi intra ſepta monaſterii, Evangeliſtam Re- ligioſi externis officiis, vel curæ animarum de- ſtinati. Horum nullus citra difficultatem, ac diligentem ſui cuſtodiam, caſtitatem ſuo ſtatui debitam ſervat illibaram; & ubi minor ſæpe videtur difficultas, ed magis cauto opus eſt. Et verò, ut ordiamur à primis, quis non videat, quot & quantis periculis virturem hanc quàm pretioſam tam delicatam perdendi, vel lædendi ſaltem ſint expoſiti; qui ſeœculares ian- ter tam diſparis conditionis & ſexũs verſan- tur continuò, variâsque occaſiones vi ofheij ient. Sanct. Comp. is⸗ 218 PARS II. CAPUTV. §. 3. DE CON- tenentur admittere, vel etiam adire, in qui- bus ad peccandum nihil deeſſet, niſi mala vo- luntas. Tametſi enim animarum Curatores, quod dicebat S. Saleſius, caſtitatem ſuam Charitatis tutelæ atque fidei tutò committant: eadem tamen Charitas, ut huic theſauro con- tra tot hoſtes defendendo par ſit, non vul- Jarii fortitudinis atque conſtantiæ ſit oportet, illa Charitate, qua pollent alij extra peri- cula conſtituti, longè ſuperior; nempe Che- rubinis illis in arcæ ſummitate poſitis per om- nia ſimilis, qui ſolido ex auro fuſi, in itineri- bus ad quemvis impulſum haud facilè vitium capere poterant; dum econtra illa Cherubi- norum ſimulacra, quæ in grandiori forma templi parieti affixa hærebant ſemper, aureis duntaxat laminis obducta erant, cæteraà lignea. Solida, inquam, & ex auro puro conſtans, nullique tentationi cedens charitas ſit, neceſſe eſt, cui caſtitas periculis tam diverſis expoſi- ta concreditur: nec illa ſufficit, quæ huic the- ſauro intra monaſterij ſepta cuſtodiendo ſuff ceret. Quare ad id potiſſimùm Curatori ani- marum connitendum, ut præ aliis virtutibus verum DEl proximique amorem ferventem ſemper in ſe nutriat, ſuisque exercitiis quoti- dianis, velut identidem affuſo oleo, magis in- flamare ſatagat: vi cujus ad omnia, quæ mu- peris ſunt, peragenda actualiter moveatur; ſicque DEO cooperando ad animarum ſalu- tem, in hujus operis omnium Divinorum diviniſſimi exercitio experiri mereatur ſince- riſſi- . llret els ll 61need Gln iis on igene Crſto wommm . e. Ciaun D vorsoene n CoCehlenkenn lile, 4 Al Nk — unen Ds Mien np, eonun en linn alln et 4 inen urpolnegre Gek uno Nie Clun kard kcis ir ecvonn i Cen 2 ndon ſnn 5 Amhmn enper, Mr Hd un Aupnnten; uchnisln de⸗ Btm Seise Eit Ceetirte enkohetd ctlimumnmmg . . contemnendo vincet. Anbckeni igne TEMPTU TEMPOR. vVOLUPTATIS. 219 riſſimam illam ſpiritús voluptatem, quæ vo- luptates infimas & carnales omnino inſipidas reddit & exoſas. Si itaque cum ejusmodi perſonis agendum, unde aliqua ſibi tentatio creari poſſet, brevi ſaltem aſpiratione elevatà ad DEum mente imploret ejus auxilium, ac deinceps creatu- ras aſpiciat quaſi inter brachia Salvatoris in ipſius ſinu jacentes, ſibique pro cura ab ipſo Chriſto commendatas. Fieri vix poterit, ut animam DEO tam charam aliò, quàm puri amoris oculéô aſpiciat; aut reverentiæ Chri- ſto debitæ ullatenus obliviſcatur. Hac cogi- tatione, & actuali DEl amore obarmatus omnia tela ignea inimici aut non ſentiet, aut Quòd ſi gravior, & quaſi ex inſidiis ſubitanea ingruat tentatio, eo, quo de tentationibus diximus, modo ſe gerat; cumprimis autem vivam in DEl adju- torio fiduciam in ſe ſuſcitet, ac humiliter & amorosè ipſi dicat: Tuus ſum ego, ſalvum me Joc! (2.) certè non deſeret ſin amore peri- clitantem DEus. Nunc ad alteram manſionem gradum fa- cimus, eorum nempe, qui extra teli jactum, & intra caſtra Relhigionis degunt ſecuri. Et quid his timendum? Omnino elongantur (ut Gertrudiana phraſi utar) ab omni, gquod poſ- ſet alicujus tentationis eſſe occafio: caſtigant carnem ſuam, & in ſervitutem redigunt, gqubd guaſi impoſſibile ſit illi, contra ſpiritum rebella- Q. 2 76. () Pſ. 18. 94. 220 PARS II. CAPUTV. 5§. 3. DE CON. re. Si ſic in cœnobis vivendum, & carnis mortiſicationi eo rigore inſudandum, ut quaſi impoſſibile ſit, carnem rebellare ſpiritui, quid agimus Religioſi? tot Monachos & Eremi- tas rigidiſſimà abſtinentiã in multos annos ſe macerantes, ac labore continuo ſemet excru- ciantes, carnaliter ſæpe, & quidem acerrimè tentatos legimus: & carni noſtræ quaſi im- Poſſibile reddi debeat, rebellare ſpiritui? Sed macte animo eſto, mi Religioſe! non iſta ver- borum Gertrudis mens eſt, Religioſos uni- verſim ad eum rigorem obligare, ut caro ſe ultrà contra ſpiritum movere nequeat. Hoc perfectorum tantùm, & ut ipfa loquitur, ſpiritualium virorum opus eſt, qui paſſioni- bus plenè jam devictis, non tam corpore, quam ſpiritu vivunt, & cum Apoſtolo dicere oſſunt: LVivo ego jam non ego, vivit verò in me Chriſtus. (m) Iſthæc merces eſt victoriæ toties de carne reportatæ. Si nulla præceſ- ſiſſet pugna, nulla quoque foret victoria. Si ſtrenuè pugnando imitaberis, quandoque e- tiam ipſorum felicitatis conſors eſſe poteris. Interim ſi volupe tibi eſt, quantocitius hac frui mentis malacia, quam nulla queat turba- re carnis rebellio: & tu eſto, quod diceris: Homo vers ſpiritualis; & eandem mox ſenti- es carnis ſubjectionem atque debilitatem, ut ultrà ſpiritui tam grande negotium non faceſ- ſat, quod levi manu non ſtatim queas compo- nere. Bene! inquis, ſi res iſta factu eſlertain — m) Galat, 2. 20. giletergol ,alceerieitan te kot. I 6podom, mun 6s: güdienn Girwndadins Poinmmnls hüf Grtotis E Süinelbosuel Clicn ciid omnd Cieler & horwe Uittthi vrtin eneliun, ert Neoperodun 4 0pmlonnnoeenp CCgniicnen uhulnen: ten 1 ellm kerrene penim, gin Ar enin Ne Gimumm, At Nh An heceli N . Nin Lerezion, Pen honn Inen Müm = . D.,. . Pnnctlenr, Ian Mnne eglet n A i han 1 dplstt, i al . ſi 1s, n un anpore Kan kotol cien n ton eh, Aut en11 h Eitbeis nnihle us laelepten Geihichguumin TEMPTUTEMPOR. VOLUPTATIS. 221 facilis, quàm dictu eſt. Velle mihi adjacer; erficere autem non invenio. Agedum! ſi ſeria tibi eſt voluntas, brevi, DEO juvante, eſſe poteris, quod te fieri poſſe diffidis. An non à voluntate tua unicè dependet, ut ames, quod libet? ergo ſi libet, id potes amare, & in eo delectari etiam, quod hominem ſpiritua- lem te faciat. Si terram diligis, terrenus es; ſi mundum, mundanus es; ſi carnem, carna- lis es: quidni etiam, ſi cœleſtia, ſi divina, ſi ſpiritualia diligis, homo ccœleſtis, divinus ac ſpiritualis ſis? Guſtaté nempe ſpiritu, ait Gregorius, deſipit omnis caro. O! ſi in ſpiritualibus ac Divinis delectari aſſueſceres, quàm citò omnis delec7tatio carnalis faſtidio tibi eſſet & horrori. Delectare in Domino, & dabit tibi petitiones cordis tui: quod ſupremum AN remedium, cuſtodiämque pro caſtitate, gquis neſciat? (n) Z Nec operoſum tibi fuerit taliter delectari, quando tota occupatio tua talis eſt, ut ad DEl cognitionem & amorem te quaſi continuò manuducat: ut ferme facilius tibi videri poſ- ſit, rerum terrenarum ac inutilium, aut tui ipſius etiam, quàm DEl ac Divinorum oblivi- ſci. Aut enim Religionis exercitiis, aut ſtu- diis litterarum, aut labori manuum, aut utili negotio, aut neceſſariæ corporis refectioni, aut etiam recreationi honeſtæ per diem das operam. Quid horum te DEl tui finit eſſe immemorem? Ipſum oras, ipſum meditaris, — Q3 ipſi (2) S8. Gert. l. I. c. 10. 222 PARS fI. CAPUT V. §. 3. DECON- ipſi ſtudes, ipſi laboras, & ut diutiùs ipſi ſervire poſſis, tibi ſolatij quidpiam indulges: ergo in ipfſo delectari tam tibi pronum eſt, quârm agere quod agis. Delesctaris autem in DEO., dum in opere ad DEum relato alacri- ter occuparis. Hæc ſpiritualis delectatio in operando non moddò nihil te impediet, ut portiùs te juvet, ut lætus & alacer ſemper a- gas, quod agis. Nec tam facilè tui te labo- ris capiet faſtidium, cùm DEum remunera- torem cogitas, qui tanta tibi in cœlo parat. prœmia pro brevi obſequio & labore. Si hac delectatione animum imbuis, & perpeti uſu cordi imprimis, paulatim guſftare incipies, gquàm ſuavis eft Dominus: (o) nec ullus jam ſupererit carnali delectationi locus, utpote cum hac delectatione ſpirituali penitus incompoſſibili. Et ſi quando primæ ſe inſi- nuent cogitationes rerum carnalium, aut vi⸗ vida natura non nihil ſe moveat; actutum a- nimus huic in DEOdeleq7tationi aſſuetus, vo⸗ catâà in ſubſidium aliqua fidei veritate, omnia compeſcet; & ipſum hunc carnis inſultum convertet in occaſionem virtutis ac meriti, majorisque in DEO fſolo delectandi deſiderij. Quamvis autem plenæ ab hoſte hoc inte- ſtino reportandæ victoriæ non parùm confe- rat moderata corporis afflictatio, ac cumpri- mis conſtans in victu ſobrietas; quia frenatâ gulâ omnia carnis vitia faciliùs frenautur: ni- hilomninus perpetua in DEO ac ſpiritualhus dele ) Pf. 33. 9. 4 Dorno, ie Gn fenekiun. aertamdeng Ne, Wehn n enti dectium linmmiimn Min ineruil Cetchater, E ic fucent im ume lungi ii ffuniflii Cres non imnnern 1l olheia n en Cepuuummr, Mlontkerionm, NOdis, Wel eiun Ueler d alni en Peneulols dvon ulicinihe he nult, MWrnm l duſto) eun Lnper Mnigſennur. annſunr, Melunakocire WI Miinc 1 Genocklhor. cekchinni hoen, ehriunl pennn Cun cuntlun mN Emen anumt echanAMens, ANNRCR Cucn iobs Hnnd ,uliri Alr. hrmek lle TEMPTUTEMPOR. VOLUPTATIS. 223 delectatio ſemper hic primas teneat, qua ſine alia omnia parvo, aut brevi tantùm adjumen- to erunt; quandoquidem ipſam mali radicem ſola non tollunt, nec diu etiam ipſorum uſus qurabit, niſi & ipfſa fpirituali aliqua delecta- tione condiantur. Repetens repeto: Delecta- ri in Domino, ſupremum eſt conſervandæ caſti- tatis remedium. Tertiam denique & ſupremam manſionem eſſe, videbat Gertrudis, eorum: Qui præ- venti benedictonibus dulcedinis, omne malum quaſßi naturaliter abborrent, & immutabili pro- poſßito inter malos & bonos converſando, malum deteſtautur, ac bono adbærent, & tam ſe gudm alios ſtudenit imnmmaculatos cuftodire. Inte r quos Joannes Evangeliſta obtinet privilegium victo- riæ principalis. (?“) Ad hanc claſſem illos re- feras non immerito Religioſos, qui ad exter- na officia tam temporalia, quâm ſpiritualia deputantur; & vel dynaſtiis, ſive grangiis Monaſteriorum, vel Sacrarum Virginum cc- nobiis, vel etiam parochiis præficiuntur, ac velut & caſtris extracti, in ſtationibus magis periculoſis exponuntur. Interim ſi præ venti benediétionibus duloedinis omne malum quaſi na- turaliter alhorrent (aliàs tutiùs relinqueren- tur in clauſtro)) etiamſi cum malis bonisque verſentur, ſemper immutabili propoſito ma- lum deteſtentur: non modò nullam ipſi ma- culam contrahunt, ſed alios etiam ſtudent im- maculatos cuſtodire. Ergo iſti non habent, Q 4 quod — (e) 5. Gert, 1. 4. c. 4. 224 PARS II. CAPUTV. §. 3. DE CON- quod timeant, moddò iisdem, quibus ſæcu- lares etiam Sacerdotes uti debent, mediis u- tantur: quinimo melioris adhuc conditionis in eo ſunt, quèòd præventi DEl gratià omne malum quaſi naturaliter abhorreant, quod fortaſſe aliorum omnium non eſt. Fors jam ſcire aves, eccur hi Religioſi, quibus pro ca- ſtitate ſarta tecta ſervanda minor reliquis pu- gna eſt, in altiori tamen ponantur gradu, & Joanni Evangeliſtæ comparentur, quem ſtan- tem in medio camini horribiliter ſuccenſi Ger- trudi nuper oſtenſum diximus. Scimus hunc Evangeliſtam à Redemptore jam jam in cruce morituro ultimis quaſi ta- bulis deſolatiſſimæ ſuæ Matri Virgim datum eſſe tutorem & curatorem, ut filiali deinceps affectu ipſi ſerviret, ac de necefſariis provi- deret; & accepit eam diſoipulus in ſuüa, (4) ut Scriptura loquitur. Licèt ergo nullus A- poſtolorum tunc temporis proprium quid poſſideret; ſed ommibus omnia eſſent com- munia; ac bonis credentium adminiſtrandis & diſpenſandis nonnulli ex diſcipulis conſti- tuerentur, cæteris Evangelij prædicationi u- nicè vacantibus: Joannes tamen, vi muneris à Chriſto ſibi injuncti, ſpecialem illius portio- nis Matri JEſu, & ſanctis fœminis cum ipſa verſantibus aſſignatæ gerebat curam; ac ca- Propter cum variis diverſi ſexús perſonis fre- quens ipſi erat negotium, dum quodammo- do Oeconomum virgineæ illius ſocietatis a- gere — — (3,/ Joann. 19. 27. NN . Lren omninin Mopa ,dum dnekn. e, A Mener hs Kr „Anhern hoekulume . venn emi „Cctionenn etls, ſlictt Ohrekr.“ E 9Cde Apolen ,Muia Mitre 9Der me ſc cun ,leetlitscpe OUe, ulnqun „e umen en „Cllkoclum wc „More, Ir Wien lereonithn umilunheine r de e. iceruchi 1ing mene IIO meo 0 „„. n e, Ut h eecſ⸗ p „, 8 enne iue di mpuis Aepinn gil Wn tbencuen niclene llendte ogne C CApIN N. II . 6 — TEMPTU TEMPOR. VOLUPTATIS. 225 gere tenebatur. Et ex hac quidem parte nul- ſum Joanni inſtabat periculum, & ſi quod o- riri poterat, ſola Virgineæ Matris præſentia & aſpectus totum diſſipaſſet. Inſuper Joannes ipſe virgo erat caſtiſſi- mus, & benedictionibus dulcedinis præventus omne malum quaſi naturaliter abhorrebat, & immutabili propoſito bono adhærens tam ſe, quàm alios ſtudebat immaculatos cuſtodi- re, üùt ipſemet his verbis S. Gertrudi faſſus eſt: „Semper in omnibus verbis & factis me- „ is hoc ſtudium adhibui, ut diligenter cave- „ rem, ne mihi vel aliis aliquo modo darem „ occaſionem, unde illa Magiſtro meo grata „ virtus, ſcilicet caſtitas aliquo modo macu- „ laretur.“ Et adjunxit: „ Ad illa verba, „ quèd Apoſtoli erant cum mulieribus, & „ Maria Matre Eſu, & Ego inter illas ſem- „ per me ſic cautè gerebam; ut cùm aliqua „ neceſſitas corporis, vel ſalus animæ exige- „ bat, nunquam viderer ſexum refugere: „ nec tamen unquam omiſi diligentem mihi „ cuſtodiam adhibere. Habebam enim in more, ut ubicunque aliqua ſe occaſio præ- „ bere potuit humanitatis, ſemper invocabam „ auxilium Divinæ pietatis: & hoc eſt, quod „ canitur de me: In tribulatione invocaſti „ me, & exaudivi te. Quia Dominus nun- „ quam permiſit, ut aliquis ex affectibus meis „ aliquatenus macularetur. Unde à dilectiſſi- „ mo Magiſtro meo hoc accepi in remune- Q 5 77 Ta- — — 226 PARS II. CAPUT V. §. 3. DE CON- „ rationem, quòd præ cæteris omnibus Ele- „ tis caſtitas in me collaudatur. (1) Vide ſis, mi Religioſe expoſite! qua ſo- licitudine, ac propemodùm anxietate tot à DEO gratis præventus Apoſtolus in ipfius Vir gineæ Matris ſocietate innocentiſſima ſuæ caſtitati proſpexerit. An non hoc certum tibi præſtat indicium, perſpicaciſſimam hanc Aqui- lam ibi detexiſſe, ac etiamn expaviſſe pericu- lum, ubi nos talpæ tuta omnia eſſe arbitramur. Nempe ille ipſe pius affectus, quo naturaliter malum abhorrebat, & tamen cum ſequiori ſe- xXxu benevolè agebat, ipſi ſemper erat ſuſpe- ctus, ne loco charitatis aliqua ſe clanculùm in- ſinuaret carnalitas, & ſic ſibi, vel alteri eſſet offendiculo. Unde licèt hoc periculum adhi: bitis tot cautelis Joanni ſemper manſerit re- motum: idem tamen, imò majus adhuc lon- geque ſublimius prœmium promeruit, quàm ſi in proximo periculo graviter fuiſſet tenta- tus. Stetit ergo Joannes in tort occaſionibus velut in camino ignis illæſus: non quod ignis revera non arſerit, & tentatio de ſe nulla fue- rit; ſed quèòd ſui cuſtodiâà ſic munitum Joan: nem non uſſerit, & nihil in ipſum valuerit tentatio. Timuit tamen, & ſic timendo flam- mam non ſenſit: nec minùs tamen fſic timen- do & cavendo plus meruit, quàm alius adctu- ali tentationi fortiter reluctando. TZales ho- mines, utl textus ſonat, ex bumano abfectu, qui eis non degſe, miro modo lucrum reportant. dum — — — — — (r) S. Gert. J. q. c. q. eN ,unfmg, lrnen, ,nen Ar u⸗ lutie . 7 turziltg an M N Gmareſhe iots A Uicheen,0 ann letn Ae nlins Del Ia Gocunm ) unmmt ſomss lu, umen tdl i rorinit Degne ni hu Pliper amune Ufems, ktigi 1e ut relgiol 5 Corhoonnes, Cormt dabolu⸗ II. Akunihmn Cbriichmns dde Ulwrel inten Relgiolim Al 1. Nn =☛£ 9 4 lechelln Aleli ſelzerien eröllunctt nn ane mnet , Nöuri Ir WEI Moretudn. 4 1 11 rSNMNcKd lnis Mlal l, 1 è”MM 1 ” r E 1 GE 1 TEMPTUTEMPOR. VOLUPTATIS. 227 Jum etiam pium erga alios affectum pertimeſcen- tes humiliantur, & inde ad ſui cuſtodiain ani- mantur. Inter quos B. Joannes Evangeliſta obtinet privilegium victoriæ principalis. Diſcant hinc Religioſi extra caſtra, quàâm diligens ac ſolicita ſui cuſtodia in ſtatione tam lubrica ipſis ſit neceſſaria: nec nimiùm fidant pio illi affectui, quo de ſua continentia freti, cum ſexu altero fidentiùs verſantun. Quid ſanctius DEl Matre? quid innocentius totâ illa ſanctarum Mulierum famiha? & tamen timuit Joannes caſtiſſimus ille Amoris diſcipu- lus, tametſi ab ipſo Domino ac Magiſtro hæc ipſi provincia fuerit demandata. Quid illis agendum, qui cùm & ipfi ſint homines, pro- indéque nil humanum ab ipfis fit alienum; inſuper agunt cum hominibus ſuapte naturâ infirmis, fragilibus, & mutabilibus ? Sint li- cèt pij ac Religioſi; ſint piæ etiam ac devo- tæ aut religioſæ mulieres: utrique tamen ſunt homines, & ipfi viri, illeæ mulieres. Non dormit diabolus, nec caro adhuc mortua eſt, licèt longo jam tempore nihil hoſtile tentave- rit. Aſtutiſſimus logicus eſt cacodemon, & ſubtiliſſimas abſtractiones momentéô conficit. En! poteſt inferre: Tu vir es, illa fœmina; quin Religioſum te eſſe, aut illam piam, ac DEO dicatam te cogitare ſinat. Si inſuper occaſio hoſti faveat, & ultro citréôque ignem ſubjiciat: quâm ſubirèò ſtipula arida ex levi Cintilla flamam concipere, & excifatô ingenti fumô oculus mentis obrui poteſt, ut quod ho- 229 PARS II. CAPUT V. §. 3. DE CON- honeſtum & decens eſt, jam non videat, ſed uni illi, quod delectabile, attendat. O! quis- quis in hac arena non timuit, jam Periit. Si in ulla re alia, hic certè vel maximè beatus vir, qui ſemper eſt pavidus. (S) Qui in glacie, aut via fubrica audacter nimis incedit, lapfſui ſemper proximus eſt. Timere pluſculùm nil nocet, ſed juvat plurimùm, ubi non timendo accerſitur, vel augetur periculum. Sic time- re, & timendo tentationem prævenire ſecu- riùs eſt, quàm ſenſiſſe jam, & viciſſe: quan- doquidem ex hac palæſtra victor etiam rarò ſine omni vulnere diſcedit. Quò quisque igitur minorem in caſtitate conſervanda experitur difficultatem, edò ma- jori ac diligentiori ſui cuſtodia ipſi opus eſt, ne nimiâ ſui confidentiãâ, quæ periculoſiſſima tentatio eſt, ſibi ipſi creet periculum. Glo- rioſiſſima in hac pugna victoria eſt, continudâ de ſeipſo diffidentiã hoſti aditum præmunire, nec minimam ſenfibus licentiam permittere; ſicque in occaſionibus ſe gerere, ac ſi nihil uſpiam tutum, & piis etiam ac honeſtis fœ- minis non tam voluntatis, quæ fortè bona eſt, quàm naturæ vitié, nunquam tutò credi poſ- ſet. Quare brevibus ſemper, & gravibus verbis expediendæ ſunt, & magis ſubauſterum, quàm impendiè affabilem iisdem ſe exhibere Præſtat. Juvabit mantiſſe loco ex Iſidori Peluſiotæ, Sacerdotis integerrimi, ac inter Chryſoſtomi diſcipulos celeberrimi epiltol a ☛ — (½) Prov. 28. 14. nn uimen Srcke Cun elaes aumage oonigennotes n wortdes, Qlſtreent „ECninig blln Qenho b „Echemmennm „lehr tummn »eligio iet ,bultronerh ,ogvelen, ,loierullsi 6; dumonm Oeir aotei, iud ,ni hovorzen „Uurum beloonn „ien coontn „ ke, ie hucb t „Yiben fugen 5 E hee renin N mpornthls Pre alis ill e Oblenen nete Orere . ſigſeglen⸗ . 1 Enno eſle nig 1) 1 TEMPTU TEMPOR. VOLUPTATIS. 229 ad Palladium Epiſcopum Melaniæ, aliisque devotis fœminis familiarem aliqua hic at- texere. „ Familiaritatem cum fœminis, Amice „ perdilecte! quantùm potes, fugiro. Sa- „ cerdotes namque per omnia ſanctiores, & „ continentiores eſſe oportet, quàm ij, qui „ in momibus, & deſertis vitam degunt. „ Quòd ſi neceſſitas poſtulet, ut loquaris cum „ fœminis, oculos in terram defige, tuéôque exemplo ipſis oſtende, qualiter in viſu ſe debeant continere. Si non nihil, quod mu- liebri animo roborando ſufficiat, dixiſti; & veſtigio inde te proripe, ne longiori con- fabulatione ac familiaritate robur animi rui dilns „ langueſcar, idemque tibi accidart, quod eprndin „ leoni evulſis dentibus, unguibsque præci- mapnnm „ ſis; dum omnibus, quos rugitu ſuo terri- mcdmm »„ tabat antea, ludibrio fit. Quòôd ſi à fœmi- Wüiänmgmmn » his honorari cupias (quanquam hoc ipſum mim Enm „» Virum Religioſum non decet nullam cum eEutuII „ iisdem contrahas familiaritarem; & hono- enth“ „ re, ac laude te proſequentur. Honor ſi- e quidem fugientes potiſſimùm inſequitur, — 7 7 mmNen N r W fkunen, ed — — — — — — — — 2 „ & hæc præprimis mulierum eſt indoles, „ ut importabiles ſint ſibi blandienti; econtra „illos præ aliis ſuſpiciant & mirentur, maxi- „ méque obſervent, qui virili libertate, & „ authoritate adversùs ipſas utuntur. Si mi- „ hi dicas, frequens tibi quidem cum fœminis, „ at ſine damno eſſe negotium; fieri pote- „ rit, ut in tui gratiam fortè credam. Vel- lem — S — — — 2380 PARS HI. CAPUT VI. DE CON. „ lem tamen tu ipſe, & quivis alius, hoc mi- in rin „ hi viciſſim crederes, durum lapidem molli te ith „ aqua, & filicem frequenti ſtillicidio emol- iſun eln „ liri tandem & excavari. Jam ſi res tam ſo- zi huimn de⸗ „ lida ac penè impenetrabilis tandem vincitur, N1 MO, „ & guttis ſæpe cadentibus cedit: quinam „ fieri poterit, ut debilis & flexibilis noſtra Wlenm onneh „ voluntas à familiaritate tam lubrica & pe. ſenm & ol „ riculoſa non vincatur denique, & perver- Klie um n „ tatur. „() Neeni, Clint Nem Mqle in Nlnnen opu DE Telperarcimikt PE CONTEMPTYI TEMrORALTIS LII ulhun PEKIALIIS. Gckum Apgutti . on klyedittenhn Cunm aliquando Gertrudis pro perſona (operemat 0 quadam, ut à ſuis defectibus eximere- gur. Propmin tur, impenſiùs oraret, nec quidquam tamen kuuyolunss proficeret, amanter conquerens tandem di- (an XIt: „ Domine! cùm ego Hcèt minima cre- Aèl „ turarum tuarum, tamen ad laudem tuam Pprie igen „ orem pro homine iſto; & cùm tu tam om- miIn hs aut „ nipotens ſis, quòd omnia prævales, quare neintermrt „ non exaudis me? Reſpondit Dominus: toln ſunn 4 „ Sicut ex omnipotentia omnia prævaleo, ſic luekſon, „ ex inſcrutabili ſapientia mea omnia diſcer- nirlem. „ no; nec aliquid perficio, quod non deceat: Ane G „ ſicut Rex terrenus habens potentiam tam l ece „ VIII- C* Iſid. Peluſ. I. 2. Ep. 284. 0 1 InA 1 d Ne Cüclimne ndlektg Mend end n en e. 1 We I Eucen ſa 7 TEMPTUTEMPOR. LIBERTATIS. 232 virium, quàm voluntatum, quando habere libenter vellet ſtabulum ſuum purgatum, ipſe tamen hoc nullo modo manibus ſuis facit, quia non deceret: ſic ego nullum con- verto à malo, in quod propria voluntate „ incidit, niſi ipſe ſibimet vim inferens vo- „ luntatem mutet, & exhibeat ſe mihi ama- „ bilem & decentem. „(aα Vidimus huc- usque tam in parte prima expurgationem à peccatis, quàm in ſecunda mentis illuminatio- nem absque propriæ voluntatis conatu obri- neri non poſſe; ſed utrobique violentiâ noù- nunquam opus eſſe, ut ad illam felicitatem recuperandam apti dignique reddamur, à qua tam Protoparentis, quàm propria noſtra per- verſa voluntate excidimus. Adeò verum eſt dictum Auguſtini: Qui creavit te ſine te, non ſalvabit te ſine te. Niſi libera voluntate cooperemur DEO ſalvare nos volenti, nihil agitur. Propria noſtra, & quidem conſtans ac ſeria voluntas ad ſalutem nobis eſt neceſ- ſaria. Sed ! nos infelices, ſi huic vertumno, propriæ inquam voluntati etiam pro parte tantùm ſalus noſtra æterna concredi debeat. Si lunæ inſtar mutabilis eſt homo, & nunquam in eodem ſtatu permanet; multò adhue mu- tabilior eſt hominis voluntas, quæ ambulato- ria ſemper de uno tranſit ad alterum, dum id quod placet, eidem poſteà diſplicet, & quod modò ratum, poſt horam irritum eſt. 999 — (“) §. Gert. 1. z. c, 84, Sr 232 PARSII. CAPUTVI. §. 1. DE CON-. Quinam igitur certa & ſêecura futuræ beatitu- dinis expectatio in quoquam eſſe poterit, quæ utl promiſſioni Divinæ, ſic & voluntatis coo- pPerationi propriæ innititur? Heu! propriæ voluntatis, quæ Camæleontis inſtar colorem in horas variat, & levi momento huc illucque impellitur, & agitur in transverſum. Sed bono animo eſto! invenit Sapientia Divina modum, quo homo propriæ volunta- tis libertate ſemel prudenter & deliberatè u- tendo ſibi aſſecurare poſſit, quod pluribus actibus mutationi ſemper obnoxiis erat per- diturus. Et hic modus alius non eſt, quàm obedientiæ votum, quo tota voluntatis pro- priæ libertas DEOD mactatur, & oftertur in holocauſtum: ut deinceps non ſuo, ſed ali- eno judicio in via ſalutis dirigendus errare non poſſit, quamdiu nempe Superiorum vo- luntati ac mandato ceu infallibili voluntatis Di- vinæ interpreti promptè in omnibus, humi- literque obtemperat. Sit igitur De Obedientin in genere. FETG omnis anima altioribus poteſtatibus ſub- — dita ſit, (b) & ſervus domino, diſcipu- lus magiſtro, uxor marito, & ſubditus quis- que Superiori ſuo teneatur obedire: iſta ta- men obedientia, utpote merè naturalis aut neceſ — CC) Rom. 13. . lruilszil vone ots pel cin hee Gprlar precep Uannnt Necium. eettite t ord in Ptkeh Wus olen irirhuhe ictlit, one Erel ſeienu Cerlo hominenn lut. Qot 1 d Ccnlomde Grum ad clin lon nibil proe Gandetenontiät uitle nkele nibislenendo A Uotebekurbonann eCnti Aibproee ihuong, Ufnonbie in er uni Crlipcre, pn — = = zeng ut VEnpr ohwnis en 4 biin e 1s . n olnnne n mdnr, Cofeme A0, KN d Aigncis emn enne Metm d. Udnre. 1 Anur TEMPTUTEMPORLIBERTATIS. 233 neceſſaria, atque ad finem tantùm tempora- lem ordinata ea non eſt, qua animæ ſuæ ſalu- tem quis reddat ſecuram. Imd nec obedien- tia Eccleſiæ? mandatis ab omni Chriſtiano de- bita hac penitus gaudet prærogativa, ut ex- tra omne ſalutis periculum hominem conſti- tuat; cüùm hæc generalia tantuùm, valdéque ampla ſint præcepta vivendi, ingensꝗque re- linquant vacuum libertati humanæ, in quo hæc exerfare, deficere aut excedere, ac de- mum in præceps abire ac perire poſſit. Solius obedientiæ Religioſæ; aur ſaltem ad inſtar hujus libera voluntate, ſalutis æter- næ intuitu, homini propter DEum promiſſæ iſta eſt felicitas; ut absque omni erroris pe- riculo hominem rectâ ac ſecurâ ad cœlum vi4 deducat. Quod ipſum Gertrudi ſuæ Domi- nus ad oculum oſtendit, dum ipſi viam ani- marum ad cœlum in ſimilitudine valde ſtricti, ac non nihil préclivis aſſeris exhibuit, quem ſcandere non niſi difficillimè homines poterant; erätque neceſſe, ut aſcendentes ambabus ma- nibus tenendo aſſerem ſemet juvarent: Quo notabatur bonorum operum neceſſitas. Ex- peditiùs aliis procedebant, qui Angelos habe- batt adjutores; ij nempe, qui bonis eorum inſpirationibus ſe reddunt obſequentiores. Interim ex utrâque parte aſſeris viſebantur Crcumvolare gryphes terribiles animabus im- Portunè inſidiantes, & earum aſcenſum mo- is omnibus impedientes. Econtra ipſi oſten- debatur Religioſorum ſub obedientia viventi. Nient. Sanct. Comp. R um 234 PARS II. CAPUTVI S T. DECON-. um ſolatium, quibus eadem ad cœlum via reddebatur facilis & ſecura; dum aſtſer ille pro Religioſis videbatur habere ex utraque parte perticas, quibus commodè ſe tenere ae ſuſtentare poterant, ne caderent, In illa ve- rò parte ( quod bene notandum ubi Prælati negligunt ſubditos per obedientiam regere, vi- ehaeen, perticæ defcere, & anxiè timebatur caſus. Illæ autem animæ, guæ ſe, voluntarias ad obedientiam exhbibuerant, manibus propriis in perticis ſe tenentes ſecurò tranſßibant adjuvan- tibus Angelis, omnidgue al iphis impedimenta removentihus. oein Unde, quæſo, hæc obedientiæ Religioſæ ſecuritas ? inde nimirum, ut ſtatim dicam quod res eſt, quia verus obediens errare non oteſt; dum econtra aliæ viæ, etſi videantur lomimilus rectæ, nonnunquam exerrare, & ducene poſſunt ad interitum. (d) Quinam er-= rare poſiit ille, qui ipſam DEI voluntatem Superioris mandato infallibiliter manifeſtatam ſemper ductricem habet? Qui vos audit, Me audit, (e) ipfius Veritatis effatum eſt: ideo: que obedientia immediata apud DEum excu- ſatio eſt, nec quidquam imputabitur obedi- enti ſubdito (modòè res præcepta evidenter mala, Deique præceptis contraria non ſit) etiamſi fortè Superior præcipiendo peceer;, G res alià viäã modéôque fieri debuiſſet. Obedien- tia namque quæ bominibus prabetur; DEOer- (e) S. Gert. l. F. . 24. (3) Prov. 16. 25, (6) Luc. 10. 161 hahoſos Verla eriorts mnoctn lben et npei rolomei ſto lere l s K Dn Worma nibbil ie ig omnihr Mn,, Iur e Cicaret, hon yoti ſolatoe lecltg Nne Perlom Dist honie Oenpe Anors incuntn nnenlim clel lncheclenc Uüem arſer Miomiret. Anum eut en hi AMuh e n in Pnzien mne ,iii aiunmn, nlifi mnn nſnet mir g indn Ctehenie ait Iun, N Mnn Gen Uens Cdelenennneton r it i iinm Gnnu Atnt 4 Emm ¹1,Qnt Eiwalte n ris Annckei⸗ RK lren TEMPTUTEMPOR LIBERTATIS. 23 bibetur: (Jet in quantum reſpicit fubdi- tum, præceptum quodvis Superioris ipfius voluntatis Divinæ infallibilis interpres eſt. Quemadmodum igitur DEus fuam homini voluntatem aperiens errare non poteſt; ſic & homini voluntati huic obſequenti nullum ſubeſſe poteſt errandi periculum. Blùs i- taque ad promptam alacyémque, obedientiam in omnibus prœſtandam opus non eſt; quam viva hujus veritatis fides continua: omde Su- perioris mandatum eſſe ſubdito certam & in- fallibilem Regulam, ſe ſuâque omnia confor- mandi voluntati Divinz. ISaiGi a Quanta hæc felicitas * quanta animæ con- ſolatio? fcixre ſemper, quæ abs ſe fieri vult DEus. Si DEus ipſe, aut ejus vice Angelus in forma viſibili ſemper tibi præſtò foret, te- que in omnibus manuducçeret, ac minutim ommia, quæ agenda tibi omittendâve ſunt, indicaret: non majori ſecuritate, etſi fortè majori ſolatio, certè tamen minori merito o- bedires. Nune autem dum in Superioris perſona DEus tibi præcipit, tuque DEO in homine obhtemperas; eadem quidem adeſt erroris immunitas, meritum verò obedientiæ in immenſum creſcit; proindéque etiam men- fis in obediendo prompfirudo & alacritas ju- re deberet creſcere, ſi fides viva non aliquan- tisper dormitaret. . L Non negaverim equidem, alios quoque pios ac devotos, etſi obedientiæ votôò non te- H K ZAI ne 236 PARSII. CAPUTVI. §. 1. DE CON. neantur, ſi conſcientiæ ac rectæ rationis du- ctum ſequantur in omnibus, ac juxta præſcri- pta legis Divinæ & humanæ, quæ agunt, in- tegrè rectéque peragant, hoc frui poſſe ſola.- tio, quòd illud nempe faciant, quod fieri vult DEus: attamen hi omnes, dum ex volun- tatis ſuæ libertate ſibimet facienda determi- nant, certi omnino non ſunt, ſed opinantur tantùm, id quod agunt, voluntati Divinæ per omnia eſſe conforme. Fieri poteſt, ut aliqua ex circumſtantiis integram operis bonitatem conſtituentibus deficiat: locus, tempus, mo- dus fortaſſis mancum reddunt opus de ſe bo- num; aut ipſa etiam intentio non usque adeò pura & ſincera eſt, cùm id quod propria e- lectione ſuſcipitur, ſemper de amore proprio non nihil poſſit eſſe ſuſpectum. 1 Dum eécontra obedientia Sacra has difficul- tates omnes eliminat, nullumque in animo dubium reliquit, ut non certè ſibi perſuadeat obediens: hoc ipſum opus, & non aliud, & quidem héôc & non alio modo faciendum, il- lud eſſe, quod hic & nunc abs ſe fieri vult DE- us. Nec ullus alius obedienti ſcrupulus oriri poteſt, niſi ex accidentali aliquo operantis defe- ctu, puta, quòd non ea devotione, intentione vel attentione, qua par eſt, opus injunctum peregerit: quanquam hi ipſi defectus levio- res minũsque deliberati plerumque ab obedien- tiæ merito ſic abſorbentur, ut nullum operis in- tegritati afferant præjudicium. Si namque juxta doctrinam Magnæ Gertrudis: Quodli- bet Sgrynigilk, Gleinm, Kvo ninpelte! ,ttorun, 1, . Chatkate fun ns Ceiin terin ler 4 Odecſertaet) orts werti l or in opereſ⸗ N. Cum ler Dum erher t li Derkun obecenirop Chnnhd magser Ueneperachn Dnrt Aehr nlent: i 4 Ao intin pehne ,e , eRe, N. 1 ſui, ut honagilenne mimilin / tſpri t ngr,„, llcnie unti, ie Ijp, 4 Iſren 3; 15 I RKo⸗ 7 Emmlncputet n uenhtdilt en Iand ron Enyremr n Nlimtkn uid Pietute mN Atild, 0 ddlnendum! TEMPTU TEMPOR. LIBERTATIS. 237 let opus bonum ex obedientia, recta intentione verfectum, obtinebit bomini agonizanti indul- gentiam alicujus negligentiæ; (g£) cur non e- tiam modò, dum opus ipſum ex motivo obe- dientiæ peragitur, & dum fervet adhuc ipſi- us meritum, leviorum illorum defectuum ve- niam impetret? Cbaritas operit multitudinem peccatorum, (;) quidni & obedientiæ opus ex charitate factum leviores ejusmodi defe- ctus operiat? Interim, ſi cætera ſint paria, illa ſemper obedientia eſt DEO acceptior, & non tantùm majoris meriti, ſed & ſolatij ſincerioris, quò major in opere præcepto difficultas exantlan- da eſt. Quam ſi obediens forti animo pro- pter DEum exhaurire allaboret; tantùm cre- ſcit ipſius meritum, ut longè excedat multa alia obedientiæ opera, ſine naturæ refiſtentia, ac multò, magis cum propria aliqua commo- ditate peracta. Hinc Gertrudis ad illa verba: Locavit. Angelus Domini Abrabam, divinitùs intellexit: quòd ſieut Abrabam, extento bra- chio ad e Lagti n perſiciendam, vocari mera- it ab Angelo: ſic Electus cuùm ad aliquod opus ſibi dißpcile, propter DEum mentem Kectit, integram adjungendo voluntatemn, Katim in in- Ranti arridente ſibi ſuavitate Divinæ gratiæ, teſtimonio propriæ conſeientiæ meretur conſolari. Et hoc eſt donativum, quo incontinentiſſima li- beralitas DEI bprævenit æternam mercedem, R’3 quam (&) 5. Gert. 1. 3. c. 81. (6) I. Per. 8. 4. 238 PARS II. CAPUTVI. §. 3. DE CON. guam unusquisgue bropriam oe Her Necundum ſuum laborem. Ci) Et quid demum ſolatij afferet homini be:- dientia tunc temporis, quando omni jam de- ſtitutus humano ſolatio æternitati Propinquat; quò nemo ipſum;, niſi bona vel mala opera, quæ geſſit in vita, comitabitur? Tum nempe videbit, multa eorum operum, quæ propria ſua ſponte ſuſcepit, & in quibus fortaſſis ea- tenus nonnihil fiduciæ poſuit, genuina non fuiſſe, ſed inſtar glaciei defluxiſſe, ac loco Prœmij, quod ſperabat, pœnam fſibi potius timendam eſſe. Sola obedientiæ opera, re- cta intentione facta, conſtanfter durabunt, & in illo rerum articulo vim ſuam exerent, ma- ximéque erunt moribundo ſolatio. Hæc an- xio tunc homini quodammodo dicent: Zu nos egiſti, tua oper ſumas, nos te non deſe- remus, ſod ſemper teeum erimus, & tecum ad Judicium Lergemnus. Tune, OEO propitté; omnia opera obedientiæ in ſimilitudine perfo- narum hbonorabilium onſolabuntur eum, & in- tervenient pro eo ad Dhum; ita quòd quodli- bet bonum opus er osedientia, recia intentione perxfelctum, obtinebit bomini indulgehtiam alicu- Jus negligentix. Et boc erit magnum releva- men botuini agonizanti. ( Quis igitur libenter non obediat, & ma- gis ſubeſſe cupiat, quàm præeſſe vel ex ſolo hoc capite, ne tanto merito ac ſolatio frauda- ri ipſum contingat? Hæc certè breviſlima ad Per- (9) §. Gert. 1. 3. c. 30. §. 13. (4) 8. Gert. 1. 3 c. Sr. N gunle um Aelul 1 ngen gliniufel erl Nelenl Gackenat y⸗ 1 gun, * ll cmmn ſeln, etain Plurs in tu e t te Eees A N Niogedskg unn Pene anetet, tonm imn KNrW Penn Del hir l Ciern c Hetten. 1 1. 1 ignnt⸗ (iwoti U DO ern ner Cnnhch VnHumelenmnt, ni CNoinn Herne hnon Ceer: 1 nl Nt M ⸗ Enn minn 6 ken 1 In, Mnn 1n nitiin mluutiren 1 ℳ TEMPTUTEMPOR. LIBERTAXTIS 239 perfectionem adeoque etiam certiſſima ad cœlum via eſt: ſimpliciter & punctualiter o- bedire in omnibus, non arduis tantùm & ma- nis, ſed etiam in minimis, in quibus nempe tdem eſt obedientiæ motivum, & dignitas o⸗ peris; cùm revera minimum non ſit/ quod DEO gratum, ejusque Sanctiſſimæ voluntati ex integro conforme eſt. Si res ipſa parva ſit, magnò tamen fiat animò, magnôque DEO placendi deſiderio; magni operis me- ritum adæquat, idque ſuperaddit, lucri, ut in gravioribus difficilioribusque promptè ſem- per obediendi afferat facilitatem. iO nem Ergo nil unquam præferendum obedien- tiæ, ſed privata omnia ac ſpontanea, utcun- que bona, huic cedant ſemper. Sic brevi dif- ficultates in via perfectionis occurrentes om- nes devinces, & obediendo ſimpliciter, in minimis æquè ac maximis, in omni-virtutum genere plus proficies, quàm in exercitiis aliis quibuscunque propria voluntate ſuſceptis. Voluntas DEI ſanctifkcatio noſtra; (H) quam in ſola obedientia certò ſemper habemus per- ſpectam. 6 ð De obligatione obedientiæ in Subdito. Um itaque obedientia, quæ hominibus præ- betur, DEO exhibeatur; magna Religio- R4 (?) 1. Theft. 4. 3. 240 PARSII. CAPUTVI. 5.2. DECON.-. ſo rectè & perfectè obediendi neceſſitas in⸗ cumbit: ut nempe nec internâ nec externâ a- aliquàâ renitentia opus injunctum pPeragat, ne- dum cum murmure vel reſponſione nolentis, uod gubetur, eiciat. (m) Hoc caſu namque illud Moyſis ad refractarios Iſraëlitas dictum haberet locum: Non contra nos eſt murmur veſtrum, ſed contra Dominum. (n)) Unica certè cauſa defectuum, qui obedientiæ meri- tum deſtruunt, aut ſaltem minuunt, hæc eſt . quòd certò non credatur, DEum eſſe qui ju- bet, aut rem à Superiore præceptam eſſe vo- luntati Divinæ, in quantùm concernit ſubdi- tum, per omnia conformem. Qui error tum maximè ſe prodit, cum Superior ipſe, uti homines ſumus, ſuos patitur manes; nec ipſius diſpoſitiones per omnia ad amuſſim re- ctæ ratiônis videntur exactæ. Inde fit, ut imbecilles animæ nonnunquam turbentur; & dum Superiorem ob ſuos defectus vilipendunt, ipfius pariter imperia dijudicent; nec jam uᷣt à DEO profecdta attendant, ac cæcâ obedien- tiâ exequantur: verùm ùt ab homine, & qui- dem defectuoſo, absque ſufficienti prudentia & diſcretione temerè emanata deſpiciant, & cavillentur. QQ! Religioſos modicæ fidei! ergéône ſan- ctis & perfectis tantùm parendum eſt, & vox illa Salvatoris: Qui vos audit me audit, qui vos ſpernit, me ſpernit, Superiores imperfe- ctos nil attinet? Ergo, qui Wicleffitarum er- — ) 8. Keg. c. F. Q, ExOd. 16. 38. uen Aldim Crüns Domtons i, gielm⸗ fige algur d lin iün mmn Uend haltan enlat, b im Art grni i⸗ an Alitus ie Uine entn n ſi /inifrmn linlun feelim luter chieene lhetere (9) Se Kil, u eiim , le rdlinikre en Glitun biirr d ckr cenlaitin Ut; relrin Uuhtn perionk, wack ,uleci fui⸗ Cere non bhinins D ieicen mAAAN „ — . r h 6e Ne . emnerigein uunn nen i mimm (en an Knenr it Minr nde,, N mu inliN. r audk MM f nn henn 6 Cikloflynm, Annn mſn A N a Geir 1., / d D 4 n emude TEMPTUTEMPOR. LIBERTATIS. 241 ror fuit, Superior, quamprimùm delinquit raviter, dignirate & authoritate ſua excidit, Timpuns ipſi non paretur. Eousque certè noſtri temporis Religioſi non devenient, ut damnato huic errori ſubſcribant; etiamſi for- tè ſic agant nonnunquam, ac ſi in animo ſic ſentirent. Audiant interim, quid de talibus Chriſtus Dominus Gertrudi dicat: Junt ali- gqui, gqui rælatos perfectos & religioſos ſincero oſßfectu diligunt; & ut juſßtum eſt, tam verbis, quàm factis reverentur & extollunt : diſcolos verò Prælatos & imperfectos quodammodo vili- pendunt, & omnia eorum fucta cum impatienti corde gruviùs judicando deſpiciunt. Et bi par- tem capitis mei dexteram velut gemmis & mar- garitis decenter ornare, partem verò capitis mei ſiniſtram & ulcerofam (quam ſitper eos ad pauſandum reclinare deſiderabam) videntur ne- quiter abiicere, & pugnis inſuper immitibus impetere. (o) Si Gripelium Superioris imper- fecti, aut etiam vitioſi Chriſtus Dominus in ſe redundare æſtimat : videant illi Religioſi, qui tam leviter Superiorum ſuorum dicta & facta cenſoriâ virgulà perſtringunt, quid a- gant; præſertim ſi eò deveniant, ur ex con- temptu perſonæ, & cavillandi pruritu ipſa e- tiam facta laude digna, ob criminum inopiam, ipſis vitio dare non vereantur. Animales homines non percipiunt ea, quæ ſunt ſpiritůs DEI, qui nonaullos quan- doque etiam evidentiores defectus permittit —d R 5 in (*) S. Gerr. 1. 3. c. 75 242 PARS II. CAPUTVI. §. 2. DECON- inhærere Superioribus, ut ſubditorum obedi⸗ entia ed ſit perfectior, majorique prœmio di. gna; tum etiam pro bono ipſorum Superio- rum, ut in altiori gradu poſui defectús pro- prij recognitione altum de ſe non ſapiant, propriaâque infirmitate docti aliorum diſcant eompati defeétibus. En t denuo Gertru- di ſuæ pro Superiore quopiam defectuoſo o- ranti Chriſtus: An neſeis, inquit, quod non ſfolùm illa perſona, ſed omnes qui praſunt buic mihi dilectæ congregationi, non earent ali= gquibus defectibus oum nullus bomo poſſt gF- Je in hoc ſæculo, qui omnino, careat defectu, boc me permittente ex abundantia meæx Di- vinæ pietatis, dulcedinis, & dilectionis, gua congregationem banc elegi, ut, inde meritum ipſius mirifies adaugeatur. Nam mult? ma- Joris virtutis ett ſubjici ei, cujus defecktus cognoſcitur 3 gqudm alteri, cujzus opera per omnia pnobata videntur. Ad bac cum iſta di- ceret: Quamvis Domine mi! congauderem ſub- ditorum meritis, deſidero tamen etiam Prælatos eulpa carere, quam timeo eos quandöguecontra- bere ex defeltu. Reſpondit Dominus: ego cùm cognoſcerem in eis oinnem defectum, permitto; quòd ex diverſitate curarum guandögue macu- Jantur. Aliòs fortè nunquain devenirent ad tantam bumilitatem. Unde ſicut ſubditorum meritum ereſeit ex ipforum (Superiorum) tam defectibus qudm profectibus: ſic etiam Prælato- rum meritum ereſeit er ſubditorum tam Pro- feäcibus, gudm defectibus: gquemadmodum in u- . 0 Kignnnone,⸗ Wolisenmd gi ſbet de Mrciecrn 1e. Peffadiuk Aobelenmrhi⸗ Proprij an De 8 Thiſpns Nockitaen Rene Ggiorum; is uoeber ion Dientore n Uerenu. Urneren be Penliri W Unnig gur gin llten finn ioheclemien 1 Kun gehe NAhriong mand Enun Ee ramonpleh 1 Ur . 4 agfüffii em, Mn and an r un , ann mi Auliti , ni 6 Alling 6 n ul mnin tn Mn u iht a an ir Aun ahtn hen be⸗ . Aler mnſtt. r Mulan 6 An unnemmn ut tnniNſiliſucn helt anm n nt „ TEMPTU TEMPOR. EIBERTATIS. 24¾ uno corpore diverſa ſe membra promovent ad onem profkdam. C(H Erx quibus mnibus id demum conficitur, infallibilem DEf voluntatem in quovis imper- fecti etiam Superioris mandato manifeſtari ſubdito; cui proin absꝗque omni non modèò ter- giverſatione, fed etiam diſcuſſione aut diſcur- ſu, oum integra voluntatis ac judieij proprij reſignatione, parendum eſt. Sit imperfectus, ſit vitioſus etiam Superior: DEus tamen eſt, qui jubet, & per os ipſius loquitur ſubdito. Neſcit dij uaitare „qui perfectè didicit obedi- re. Perfectionis Religioſe ſumma in perfe- a obedientia ſita eſt 3 & obecdientia perfeècta in proprij, judicij omnimoda abnegatione. Hinc S. Philippus Nerius dicere ſolebat u Sanctitatem Religioſi contineri ſpatio trium digitorum; & hæc dicens mediis tribus di- gitis tangebat fnontem, ac ſi in proprij judi- cij abdicatione totum hoc negotium abſol- veretur. 1 et Et revera breviſſima hæc, & quaſi com- pendiaria ad perfectionem Religioſam via eſt, omnia quæ injunguntur, tanquam optima, & ad ſalutem ſuam ordinatifſima excipere, & cœcâà obedientia exequi non modò quæ Regu- la, & Statuta generalia, ſed etiam particula- fia Superioris mandata requirunt. Dum ere- nim minima æquè ac maxima ex motivo o- bedientiæ promptè hilaritérque agenda ſuſci- pit Religioſus, ipſo facto oſtendit, tnatn vo⸗ lun⸗ — (7) 8. Gert. J. 3. c. 83. — 244 PARS II. CQAPUTVI. §. 3. DE CON. luntatem Divinæ per omnia eſſe concordem, & felicitatem illam, qua beati fruuntur in cœ- lo, jam aliquatenus guſtare in terra; dum fi- de iemper certus eſt, id quod agit, DEO placere, & ſic agendo errare non poſſe: ut ex vero dicere ſemper poſſit, quod aliis ora- re tantùm & optare licet, quod in ſe defacto fat voluntas DEIſicut in cælo, & in terra. . 3. De obligatione obedientiæ in Superiore. Raviſſimam ſubditi obligationem „ manda- –☛ dato Superioris ſine replica aut diſcuſſio- ne obediendi, ex eo potiſſimùm capite dedu- ximus; quèòd Superior præcipiat loco DEi, cujus voluntatem ſubdito imperiô fuéô mani- feſtat: ut adeoque ſubditus inobediens non jam hominem, ſed DEum cenſeatur contem- nere, quemadmodum obediens Superiori, voci DEl obaudire dicendus eſt: Qui vos au- dit, me audit; qui vos ſpernit, me ſpernit. Gravis profectò, at ſuavis ſimul obligatio, dum hoc pacto ſubditus de voluntate Divina ſecurus non errat; ac inſuper hoc gaudet ſolatio, quod obedientiæ laborem ipſi in tem- pore reddit jucundum, ſe in æternitate quo- que obedientiæ prœmio non cariturum. At aliter ſe res habet in Superiore, cui equidem graviſſima incumbit obligatio, imperia ſua voluntati Divinæ per omnia conformandi; quin Eenſen Ntedd ns no. men dapern Hüfielen Gütihens, wrue lden t 1ln myein Fumntgle ien Nlisterardn 6hnnis enreen Wir,au umn te, Ctkedm donmmälnnes Nnnle ue krdn un dle dw⸗ mumn mnn n Wne, un S= weltetmenmnte ir enen Nin 6 Cunch ntch Eeini hlnd,i fohhenor Clipe no g n n ect. We gecern nlle “Sſ 1 1 N h, 4 D Nlanie/ Pyn 1 . 1 Neden Ahein Nennn Eus D „ a vaN N. 3 Wmlen I,, uunſo Polynonen nne rlli⸗ TEMPTUTEMPOR. LIBERTATIS. 245 quin tamen edem ſemper certitudine gaude- at præcipiendo, quemadmodum gaudet fub- ditus obediendo. — Enimvero Superiores quoscunque gravio- ri obedientiæ lege teneri, quàm ſubditos, ne- mo ibit inficias; ſi altiùs non nihil ad mentem revocare libeat tot rationum momenta, qui- bus ſua imperia ponderare, & ad Divinas humansque leges trutignare tenetur ille, qui DEl vices agere creditur, ejusque Sanctiſſimæ voluntatis interpretem ſe conſtitutum eſſe a- gnoſcit; quin tamen certa revelatione ipſi conſtet, quid hic & nunc DEO gratum, ac ſubditorum ſaluti magis proficuum ſit. Quis non videat, quot legibus, tor quaſi ſuperio- ribus ſubditum eſſe Superiorem; mukisque brereptis tam rationis, quâm fidei ipſum o- edire oportere, ut unicum former præce- ptum, quo ſubditum obligare intendir. O! quoties Superiori in ſuis diſpoſitionibus hæ- ret aqua, dum id quod melius, DEO acce- ptius, ac ſubdito utilius, indagat quidem, nec ſatis tamen pervidet, & quemcunque tra- lat rudentem, multa prævider inconvenien- tia. Grandi profectò, in hac periſtaſi, foret Zuperiori ſolatio, ſi ad manus ipfi eſſet quis- piam Superior, qui perplexa enodaret,; & ſi- bi priuùs, quid præcipiendum aliis, præcipe- fet. Sed nemo domi. Superiori ſoli nonnun- quam & ſtapede decernendum eſt, quod pro conſilio ſubditorum nemini manitfeſtare fas 7 eſt. eſt. Tunc nempe gum animo ſuo duntaxat ipfi dellberandumn eit. Verum eſt, ſi quod ſuum eſt, faciat Su- perior, culpàâ vacat: integrim de hoc ipſo non ſemper illi conſtat, an ſatis quod ſuum erat, fecerit, præſertim ſi proſpero evenku careaf diſpoſitio, & quod recta intentione eRaruik ſe putabat, ſiniſtrum ac. malum etiam ſortia- tur effectum. Tum nempe anxiæ cogitatio- nes plures ipſi defectus improperant, quos prævidere & præcavere poterat, atque ut fieri aſſolet, ſi aliter cadat alea, quàm projici- tur, identidem audit intus in animo: non ſic, ſed aliter ergt agendum. At de præterito jam non datur conſilium; dantur autem in- numeri ſcrupuli, qui pungunt animum, & Superieris conſcientiam diu noctuque lanci- nant. Quamvis enim felicem ac prudentem eſſe, idem non ſit; & ſæpe optima conſilia ad omnes prudentiæ regulas exaſciata malè quadrent, & cadant in irritum ; econtra te- merè attentata proſperum nonnunquam nan- ciſcantur exitum: attamen cum ea negotia, quæ DEum habent authorem, à fine ſuo nunquam excidant; & multæ interim Superiorum di- ſpoſitiones, ut diximus, nil minus quàm bo- num habeant effectum: ex conſequenti non vanâ omnino ſuſpicione negligentiæ aut in⸗ curiæ gravabitur Superior, ac ſi ſuâ culpà ma⸗ lum eveniſſet. Nec ſatis juvat, ſi dicatur » bona intentione, quod ſuum erat, feciſſe: hoc ipſum —,= — I Eenhorle dnn icumuüninn NCris! AM M hpebun mum Cre ſoins ien nd gl enn 1. Seerillnenen ſigtopnsar 6icceckisin Uürultkenpor Non es te ſegl, Dimniſce Menndkamtotezine mbindapenann n Alr, An nuntr Ninnden, Ingn, guo⸗ ilr (,) ton ioninsame En elpecitnn achi kant lilet, . . 8 Sumper . 3 i . n A Mig hn nkhen Mlene leonm. e Ens eMiin l 4 Wtn E uNININ TEMPTIUTEMPOR. LIBERTATIS. 247 ipſum nempe in quæſtione eſt. Nam cùm &ipſe homo ſit, nil humanum ab ſe alienum exiſti- mabit. An non fieri potuit, ut malè credu- lus relatiomi aliorum, ſiniſtrum de re aut per- ſona tulerit judicium? An non melior veri- atis inquiſitio ex aliquo tædio laboris inter- mitti potuit? An non aliqua affectio privata, aut temporale commodum ſubinducere poru- it animum ad minorem attentionem boni com- munis? An non honorem proprium, aut reſpectum humanum habere potuit in conſilio⸗ dum ſolius DEl honore ſe moveri putabat? Sanè niſi Superior mortificatiflimi ſit animi; ac ſinceriſſimæ voluntatis, certôque gredat, ſibi quò plus potentiæ, eò minus eſſe licentiæ: dicti defectus ipſi tam in proclivi ſunt, quam pluviali tempore guttæ,. è Non abs re igitur Sanctiſſimus Pater in Regula, Divini judicij, reddendæque rationis memoriam toties inculcat Abbati: ubi nempe multa Superiorum imperia, quæ moddò viden- tur juſta, & omni ex parte recta, revoca- buntur ad incudem, & ab illo damnabuntur ut iniqua, qui ſuo tempore etiam juſtitias ju- dicabit. (ꝗ) Fors dicet nonnemo: fſi ita eſt cauſa hominis cum hac uxore, prælatura, in- quam, non expedit nubere: Hoc ipfſum eſt, quod dicimus, dum ex Superiorum periculo; Religioſi ſubditi ſecuritatem adſtruimus. Re- vVvera multò tutius eſt, ſtare in ſubjectione, gudm in ———— (7) bl. 73. 5. 249 PARSII. CAPUTVI. §. 3 DE CON- in prælatura. (x) Nec moddò tutius, ſed etiam multò jucundius. Multi Religioſorum falsò ſibi perſuadent, neſcio quam ſuavitatem ineſſe imperio, ac tunc felices ſe fore, ſi aliis præcipere, & pro ſuo lubitu ipſimet omnia poſſent diſponere: nec interim perpendunt) quantum fellis amariſſimi huic mellis guttæ ad- mixtum ſit. Nimirum jucundum bellum in- expertis. Et ut abfint cætera dignitatis one- ra, quæ commodo & honori multùm præ- pPonderant; vel hoc ſolo nomine;, quòd DEl voluntatem ſuis imperiis aſſequi, & ſubditis teneatur manifeſtare, onus videri poſſer im- portable. WuIIIH s Eo ipſo nempe, quòd ſubditis à DEO præcipitur, ut Superiorum ſuorum voci, ceu voci Divinæ obediant; eo ipſo, inquam, Su- periori præcipitur, ut non niſi voce DEl lo- quatur ſubditis. Si fallat Superior, & voci Divinæ aliam vocem ſubſtituat, & voce 107 quatur merè humana: ſubditus quidem obe- diens extra culpam eſt, quia DEI mandato obſèquitùr: Qui vos audit, me audit: at Su- perior grandi ſe obſtringit piaculo, & falſi crimen incurrit. Si Rex terrenus miniſtrum deſtinaret ſubditis, ſuõque ſigillo munitas da- ret litteras credentiales, unl vocant, quibus ſignificarerur: Regis voluntatem à miniſtro oretenus fore indicandam, huic proin tutè crederent, ac voci ejus ceu voci Regis be⸗ 1- Er) Imit. Ch, 1. I. c. 9. ſi N⸗ ecen felurn nullke U uid konettlen⸗ d eng d Cil ageltimn Ddar Wobvnten 6Nan) d enge doscommiencuan Gtos in orcinen 0Alonum tumun Uny i/ Dn Vocillmni Parris Nenlon inbont ſimnofntinne lr n humane orul buam in Dlln iccum; kribae len ſlcht Ne Eerine norbig hhlpone Cor il Anlis c r Enm m, DD 3. Ccha TEMPTUTEMPOR. LIBERTATIS. 249 dirent. Si miniſter jam alia nuntiaret ſubdi- tis, quàm à Rege acceperat in mandatis: po- pulus obediens nullius noxæ teneri poſſet, quin potius obedientiæ prœmium expectaret. V autem miniſtro, in quem ſe Regis ira mDeritò exoneraret. 6 hum uri Quid ergo conſilij in re tam perplexa? enii aut quid agendum Superiori, ut mil ur-am D ummasg Divinæ voluntati contrarium ſtatuat ac præ- lml cipiat? id nempe agendum, & modis omni- h in bus connitendum; ut ſeipſum priùs quàm ſub- ufin ditos in ordinem redigat; quatenus ſopito paſſionum tumultu aptus ſit audire, quid lo- gquatur in ſe Dominus DEus. (⁵) Tum juxta Sanctiſſimi Patris noſtri monitum: Quiduid agendum inchoat bonum, d DE perfiet inſzan- tiſſima oratione depoſcat. (?) Nec ſuæ induſtriæ aut humanæ prudentiæ nimiùm tribuat; ſed totam in DEl adjutorio ac providentia ponat fiduciam; ſeriôque perpendat, quàm arduam rem ſuſcepit: Regere animas, & multérum ſervire moribus. Nemo credit, dictitabat S. Philippus Oratorij Fundator; nemo 6rsdit; GQudm ardua res ſit, multa libera ſubjecta in- ter ſe ſervare unita; quod melius feri neégutt; gudm exhibendo benignitatem, & barbuim eſ- e in præcipiendo. Unde & adagij loeo fe- rebat: Qu?t Lbi praſtari vult multa, praci- biat pauca. Quidquid ordinandum ac præci- piendum, ſive ſecundàm DEum ſive ſecun- Kient. Sanct. Comp. 8 dùm ———— (*) Pſ. 94. „. (¹) Prol S. Reg. 250 PARS II. CAPUTVI. §. 3. DE CON- dùm ſæculum ſit, nil aliud quàm DElI hono- rem, ac ſubditorum utilitatem præ oculis ha- beat; atque in ſpiritu lenitatis ſic ſua mode- retur imperia, ut nil imperioſum aut deſpo- ticum præſeferat; ſed potiùs ipſo imperandi modo oſtendat, ſe Chriſti vices in Monaſte- rio agere, ejüsque agi ſpiritu, cujus chara- Geriſtica nota eſt: Eſſèe mitem & bumilem cor- de. Si Superior (dicebat non nemo Patrum) in ſpiritu humilitatis, & timoris DEl præci- piat, hujusmodi præceptum, DEO volente, id efficit, ut ſubditus prompto obediat ani- mo: quòd ſi imperiosè, ſuamque oſtentando authoritatem quid jubeat, DEO permitten- te, effectu ſuo caret hæc juſſio, aut ægréè ad- modùm, & ſine fructu exhauritur à ſubdito. Nec timeat Superior, hac lenitate impe- rij ſui authoritati quidquam detractum iri; ut potius grandis eidem fiat acceſſio: quandoqui- dem ſubditi ſolam ipſius voluntatem ſuſcipi- ent pro imperio, dum vident & experiun- tur eam voluntati Divinæ tam in fſubſtantia quàm in modo eſſe conformem. Poſtremò dignitati ſuæ Prælatitiæ non ſie affigat animum, ac ſi tota ipfius felicitas in ea ſita eſſet: ſed magis ut onus graviſſimum non niſi DEl proximique amore tolerandum ſuſtineat, ſicque ſe gerat continuò, idémque ſentiat de ſe ipſo, qualiter ſe geſſit ac ſenſit prima wNe. nene gan C vorn ibus gn nun I = als ohe Kll ,Pes, MWelt, n unr, N Cel, Knper, PUnnate: Aum N ltae e „Mlumer „Loperdonsi „Iloc in ken ,Ulns, Emd ln pro Polen 9D0 hudcbi IS„, 0 Urgo polnnt Eenporels conten Eahinarinanin, Giseknerehing, gie Dneonor Iln nir lunin nllum, gani Pſtiwinr, ſ operi lcen Mar zo „ 00 un d ünn An Munto oetr⸗ . ſben M0 venir Alrr ulo, or 1 Delbantur:bdle nin Ctlonhndlni TEMPTU TEMPOR. LIBERTATIS. 251 prima die aditæ dignitatis. Colophonem ad- dat Gertrudis noſtra, quæ aliquando orans pro Superioribus quibusdam, divinits intel- lexit: „ Hoc maximè placere Domino in of- „ ficiatis ills, quibus adeſt dignitas Prælatu- „ ræ, ut ſcilicet habentes ſint quaſi non ha- „ bentes, id eſt, ut poteſtate prælationis u- „ tantur, velut re ad diem vel horam con- „ ceſſa, ſemper parati ſingulis horis eam re- „ ſignare: & tamen frequenter ſoliciti ſint, „ pro utilitate operum, quomodo laudem „ DEl nimis prô poſſe ſuo lucrentur, quaſi „ ſemper dicentes in corde ſuo: Eja! feſtina, „ ut hoc in laudem DEl promovere non ne- „ gligas, & tunc liberè onus officij deponas, cùm pro poſſe tuo omnia perfeceris, quæ — — „ DEO laudabilia, & proximo utilia nove- „ ris. ,„ () Ergo voluntatis propriæ, & libertatis temporalis contemptus, quo Regnum Dulf ſtabilitur in anima, Superioribus æquè ac ſub- ditis eſt neceſſarius. Sine hac voluntatis Pro- priæ abnegatione, reliquis virtutum exerci- tiis in via illuminativa necellariis parùm eſiet conſultum, qua videlicet nativa voluntatis vo- lubilitas & inconſtantia quaſi quibusdam vin- culis adſtringirur, ne ultra voluntatis Divinæ limites evagari liceat. Si itaque cor hominis à fumo honoris, & „ 2 vento (2) §. Gert. Il. 3. C. 73. § I. 252 PARS II. CAPUTVI. §. 3. DE CONT. &. 4 vento laudis humanæ vacuum; ſi laborum ac PeN dolorum tolerantia firmum; ſi à divitiarum “ 4 ac voluptatum cupidine purum: jam dein- ceps aptum erit, ut Regnum DEl in ipſum . adveniat. Et ſi inſuper clavem propriæ vo- R 4 luntatis DEO confignet, tunc nimirum om- nia tuta ſunt, & juſtitia, pax, & gaudium in Spiritu Sancto ſtabilem ibidem figent ſedem, EE audieturque protinus in anima optata illa vox , Incarnati Amoris: Ad eum veniemus, & man- ee 6 ſtionem apud eum faciemus. (X) Ergo Veni e N Domine 7lſu! () EN CH R * à= r. ͦ . k . 1 NI2 N Dr— BSEE ſ S CeUnemn lhenin PARS Nin Nali (Xx) Joann. 14. 23. GO Apoc. 22., 20. AM UIl , . cß D ni. an W ( YX) GG 253 * X kͤ AA N y Ne 1 n /1l SEEXEE E Ve⸗ DO NJ. e e Ne Ee e e BeeN& ee oe NeN e ee PARS TERTIA. VIE UNITIVNXE PRINCIPIU PE R . CHARITꝝAIEM: CQUIA DEUS-HOMO REDEM- PTOR EsT. è . . „CUm amor noſter erga DEum, effe- * * ctus ſit amoris DEl erga nos; de *** Charitate tanquam amore perfectiſſi- mo loqui non poſſumus, niſi de DEO ipſo, qui Charitas eſt, priùs cogitemus. IUle ipſe amor Divinus, quo ſeipſum ſuâmque perfe- ctionem diligit, DEum impellit, ut nos ho- 83 mi- 254 PARS HII. WIA DEUS mines ad ſui amorem incitet & invitet diver- ſimodè, & non fantùm minis ac præceptis compellat, prœmiis ac promiſſis alliciat; ſed quod his fortius eſt, ipſo ſuo in nos amore ad redamandum nos obliget, & quodammo- do amoris mutui necefſſitatem nobis injungat. Ita nempe ad expugnandum cor hominis nil intentatum relinquit, ac ſi fua multùm inter- eſſet, à nobis amari; nec ſatis ipſe felicitatis haberet in ſeipſo, niſi und nos faceret ſuo a- more felices. Non vacat hic vagari per ſingula, & a- moris in nos Divini tot indicia, quot benefi- cia pluribus recenſere; quæ licêt continua ſint ac prope infinita, ab uno tamen, eòôque ſolo, tanquam à ſole minora ſidera, tam ſplen- dore lucis, quàm vehementia caloris ſic ſupe- rantur, ut Divini erga nos amoris magni- tudini ſolummodo condignum teſtimonium præbere videatur. In hoc inquit Amoris Di- ſcipulus, in boo apparuit charitas DE! in no- bis, gquoniam Filiuin ſuum unigenitum miſit DE- us in mundum, ut vivamus per eum. (a) Et quaſi nil hactenus amoris ac beneficentiæ in- creata bonitas contuliſſet in hominem, ſtatim ſubdit: In hoc eſt Cbaritas; non quqſi nos di- lexerimus Dhum, ſed quoniam ipſe prior diie- xit nos, &j miſit Filium ſuum propitiationem pro peccatis noſtris. (b“) Ac ſi dicat: In hoc apparet magnitudo charitatis Divinæ, quèd nos immeritos, & nil minùs quàm DEum a- man- — — (2) I. Joann. 4. 9. (5) I. c. 10. N. etm Zon, u 1 l rrhole iin Clemus Un utlonnten 6 In Couphbhein ihetel onm olamonoh Ner Urunmn, Gionum ch hi Hh nnh tiif , okin tl Mitrehn Glnen ie tetn raretio adonin 5nd umngun Mte cogtlari a DEodum amofen Hcdcim norrun in gemnie Deor puncs VEir Amn N i Auins krtie lnns er il rtr, ſuun Ker Snitt, hn ſoln ſ⸗ „ „. Whlit an nle ernn (,ln Guteny otun = S= —— 1d ounen eul nmnſten, un ſ nni dlnblelr REDEMPTOR EST. 255 mantes, ac redamari dignos, prior ipſe in tantum dilexit, ut etiam Filium unigenitum ad nos redimendos, & ad ſui amorem per na- turæ humanæ aſſumptionem pelliciendos mi- ſerit; quatenus amore mutuo vera inter DE- um & hominem conſtaret amicitia, & bono- rum communicatio; cùm DEus ab homine acciperet cum ipfſius natura infirmitates, & viciſſim homo Divinæ naturæ particeps fieret per gratiam, & omnium Divinarum perfe- Gionum capax per charitatem. Qui namque proprio Filio ſuo non pepercit, ſed pro nobis omnibus tradidit illum; quomodo non etiam cum illo omnia nobis donavit? (9 Nil itaque Divinæ in nos charitatis magni- tudinem ſic teſtatam reddit, ac Verbi Divini incarnatio admiranda, quæ ſine tenero amo- ris ſenſu nunquam ab homine ſibi plenè com- pote cogitari poteſt: ut proinde ad inflam- mandum amorem hominis versùs DEum ef- ficacius motivum excogitari nequeat, quàm viva gratuitæ ac ſtupendæ hujus charitatis memoria paucis his verbis comprehenſa: DEus- Hamo Redemptor eſt. Hoc igitur par- tis hujus tertiæ eſto principium, qua bona voluntas per Fidem concepta, & per Spem roborata, ſuam denique perfectionem abti- neat per Charitatem, ut non jam timore ge- bennæ, aut ſola ſpe prœmij cœleſtis; Jed a- more Cbriſti, absque ullo labore velut natura- liter illa incipiat cuſtodire, quæ priùs non ſi- ne formidine obſervabat. (d) CA- (e) Rom. g. 31, () 3. Reg. c. 7. CAPUTI. DE 4MOE DEI en impensè à nobis amari cupiat DE- us, ipſe Amor incarnatus indicat, cùm dicit: Ignem veni mittere in terram, & quid volo, niſi ut accendatur? (e) Inde eſt, quèd primum illud & maximum mandatum: Dili- ges Dominum DEum tuum ex toto corde tuo, w0 non moddò expreſſiſſimis verbis in Evangelio iteratè promulget; verùm etiam, quaſi lex Evangelica aliud Ppræceptum non contineret, quàm charitatis, genuinos ſuos diſcipulos ex ſola dilectione dignoſcendos pronuntiet. Ni- mirum qui diligit, legem implevit; ut Augu- ſtinus dicere non dubitaverit: Ama DEum, & Jac gquod vis De Amore DEI ſuper omnia. ERgo primum & maximum mandatum eſt, —quo jubemur DEum ex corde diligere. Adeône mandaté ad DElI amorem adigi nos oportet? Annon ſatis amori Divino fuiſſet conſultum, ſi permiſſio, amandi DEum, ho- mini fuiſſet promulgata? Heu! quale hoc foret, % Luc. 12. 49. (J†) Math. 22. 37. CNd huis honn n Nnb nne Gtpoltdimmelt Uindoreſeerl nem, gn Dn . Tnper onndd? Oinns eutl Dinn ele ehln ns, & enfein Uere in eininemi Nodo amari ceid DLumitcuocnen nere, Chnm cten Ium,Dusre Numm mmare de le Nettectis Auln fib ineniur i ſiglolmmebon l⸗ etim funme Nics rorenton WProprium v la, i m englin hi igl 4 DE AMORE DEI. 257 . foret tormentum animæ infinitam hanc Pul- N chritudinem ac bonitatem vel obiter conſide- Aen ranti, ſi prohibitam ſe noſſet, amare DEum? 1 . . III Quid non tentaret generoſa mens, ut hujus amoris ſibi copia fieret? digna quæ omnibus mundi hujus pœnis emeretur. Et modè, dum gratis amare licet, imò non gratis, ſed propoſitò immenſo prœmiò, & adjecta com- minatione ſeveriſſima pœnæ æternæ, erit quis- piam, qui DEum amare nolit, & quidem ſuper omnia? Scimus equidem, & fide certi ſumus: en,,ne mnanete⸗ 4 ln DEum eſſe abyſſum ineffabilem omnis boni- undtn, ul tatis, & perfectionis; totumque illud conti- nnme nere in eminentiſſimo gradu, quod quoquo- rrick⸗ modo amari deſiderarique poteſt; ut proinde Cote Nonntin. N hin DEum utcunque cognitum non poſſimus non ie amare. Càm etenim amari nil poſſit, niſi bo- 1Au num, & DEus ſit omne Bonum:; quidquid de- mum amare ac deſiderare poſſumus, totum perfectiùs, & ultra hominis captum, excellen- tiùs invenitur in DEO. Nec ſolùm DEus in ſeipſo ſummè bonus & perfectus eſt; ſed no- Mirem dbis etiam ſummè bonus, utpote à quo nobis eſ unicè provenit omne quod bonum eſt. Unde nec proprium noſtrum bonum verè amare poſſumus, niſi unà & plùs quidem amemus DEum, quàm nos ipſos, cùm plùs nobis ſit, quàm nos ipſi. In ipſo enim vivimus, mo- vemur, & ſumus, & quidem magis in ipſo, quâm in nobis ipſis. Ergo bonitas Divina, vel tenuiter cognita, magis ad ſui amorem 8 5 Per- 258 PARS III. CAPUT I. §. r. permovere nos debet, quàm bonum propri. um, quod ſine bonitate Divina nullum eſt: ut eapropter nunquam ſedatô animô cogitare poſſimus, quod nos ſumus, quin ſimul co- gitemus, quid nobis DEus ſit. Quamvis itaque diligamus DEum ut in ſe infinité bonum, ac etiam ut infinité bonum erga nos: utroque tamen modo diligimus ſu- per omnia, & plusquam nos ipſos, ſi verè diligimus. Tametſi enim hic amor, quo ten- dimus in DEum ut ſummum bonum noſtrum, aliquatenus redeat ad nos ipſos, dum boni- tatem quæ in DEO eſt, amamus ſimul ut bo- nitatem & felicitatem noſtram: non ſic tamen ad nos redit, ut ad amandum DEum indu- camur ſolummodo propter nos, & amo- re noſtri; hoc namque eſſet ordinem amoris invertere, & ſacrilegè ſeipſum habere pro DEO, dum ipfſius amorem ceu medium amo- ri noſtro tanquam fini ſubjiceremus, quod DEus avertat! ſed dum amamus DEum ut noſtram beatitudinem, non DEum ad nos, ſed nos ad DEum referimus, eique conjungi cupimus tanquam finali noſtræ perfectioni. Magna ſiquidem inter hæc duo differen- tia eſt: amo DEum ut felicitatem meam, quam deſidero; &: amo DEum ſolummodo Propter felicitatem meam, quod idem eſ- ſet, ac dicere: amo DEum tantummodo propter me; dum econtra prior locutio hunc ſenſum habet: amo DEum ùt DEum meum, ſive ſummum Bonum meum, quo ſenſu loquitur Spon— ſoh! Hon. Girun Duntun lgn, ilmd Num. Mlenrn Ginnoco moi EMns oritur) Notte nrtirs Ne DEisnmen pin Edenodtiner I ns DEO, ute⸗ EBostCtos un inun fpen n e epener⸗ e imere Doun Un, eſt mure SS= = =ẽ = = 2= — = — eckondieſen E Enolins Tomom honn Unmn perfeckoon Mmn volri „Euls zremn o 1n 1 nlctne, an . 00ltre) 4 unln. . 1 enmn b. neh NNhe Ohum, n enn NuCN DLvr i ner W, M Wr Mtodten non n kpen A Punmcauctümme. 1 Abicerenn, u memss Döm DNNIS uirſeſkii un klo f II emm DE AMORE DEI. 259 Sponlſa: Dilectus meus mihi, & ego illi, (O ac ſi diceret, ille meus eſt, & ego illius. Ipſum certè prœæceptum, quo jubemur DEum dili- gere, ſatis explicat ſeipſum, dum exprefſis Verbis indicat, DEum ut bonum noſtrum di- ligi, nec alium ab homine exigi amorem, quàm illum, cui ſui boni deſiderium admix- tum ſit. Enimvero non dicit. Diliges Qo- minum DEum ex toto corde; ſed: diliges LDo- minum DEum tuum: ſuum autem DEum non diligir, qui non diligit, ut ſuum ſummum bo- num. Miſcetur ergo noſtri ipſius amor quo- dammodo amori DElI, ſed amor DErf (ut Sa- leſius loquitur) ſemper ſupernatat; & dum noſtra utilitas locum aliquem ſibi vendicat, DEus tamen primam ac principalem ſemper ſedem obtinet. Tantùm abeſt, ut nos præfera- mus DEO, aut comparemus etiam; ut poti- ùs nos totos quantos referamus ad DEum ut ultimum finem noſtrum; nec proinde à no- bis ipſe dependet, ſed nos ab ipſo. Adeo- que amare DEum ut ſummum noſtrum bo- num, eſt amare titulo maximè honorifico, fübjectionis ac venerationis pleno: quo nem- pe agnoſcimus & fatemur, DEum qui in ſe eſt ſummum bonum, eſſe etiam ſupremam noſtram perfectionem, in cujus adeptione conſiſtat tota noſtra felicitas. Quantus autem hic amor DEl eſſe debe- at, ut dici poſfit amor ſuper omnia, longa non indiget indagine, cùm ipſum amoris præ- ceptum (2) Cant. 1. 16. 100 260 PARS III. CAPUT I. §. r. neun Cun ceptum diſertis verbis indicet: Diliges, in- eſer⸗ quit, Dominum Dkum tuum ex toto corde tuo, 1! lin & ex tota mente tua, & ex tota anima tua, Gr Min & ex tota fortitudine tua. (h) „ Præcipitur t, Nun H „ ergo nobis, ut tota noſtra intentio feratur mi kul „ in DEum, quod eſt ex toto corde; & quòd Arinen h 1 „ intellectus noſter ſubdatur DEO, quod eſt Uringne mo „ ex tota mente; & quod appetitus noſter Sis oonnen „ reguletur ſecundum DEum, quod eſt ex Wen mmorb n „ tota anima; & quòd exterior actus noſter ormem mors „ obediat DEO, quod eſt ex tota fortitudi- ugmr: mm „ ne, vel virtute, vel viribus DEum dilige- nmes motsi „ re. „ (1) Quod præceptum licèt in pa- Melettete ht tria demum plenè & perfectè (ut Angelicus hns pali Doctor itidem advertit) & in, via non niſi etissooniun imperfectè impleri poſſit: „ Attamen in via (nk felhni in »» tantò unus aliô perfectius implet, quantò ma- r inn ſübdni „ gis accedit per quamdam ſimilitudinem ad pa- Iindherto: ſ „» triæ perfectionem. „ () Quamvis igitur 1 gnen ne, m perfecta unio hominis cum DEO, quæ iſt- ( mor Dll hôc præceptô intenditur, ob humanæ condi- In;ull ſtmn tionis infirmitatem in hac vita obtineri neque- (edlecio, bli at: eatenus tamen eſt poſſibilis, ex mente D. Muccongnngut Thomæ, „ut homo ſtudium ſuum deputet Mb arillen tin „ ac vacandum DEO, & rebus Divinis, præ- Mmglan ollez „ termiſſis aliis, niſi quantùm neceſſitas præ- uumnm dedhmn „ ſentis vitæ requirit. Et iſta eſt perfectio iminen dieci „ charitatis, quæ eſt poſſibilis in via; non nllenet „ tamen eſt communis omnibus habentibus mkaſegnn „ Ccharitatem. „ ( Communiter namau en n gn 40 Il n () Deut. 6. 5. (2) S. Thom. 2, z. d. 44. A. 5. C. (4) 1. c. A. 6. C. (7) S. Thom. 2. 2, d. zd. A. 8. C. Nu altuinr,fn Cn gar Chhummntcn ucbis, r enl in funn ey DE AMORE DEI. ad implendum charitatis præceptum ſuffi- cit: Ut habitualiter aliquis totum cor ſuum ponat in DEO; ita ſeilicet, qguòd nibil cogi- tet, vel velit, quod Divinæ dilectioni ſit con- trarium. Et hac perfectio eſt communis omni- bus charitatem habentibus. (m) Licèt itaque amor DEl ſuper omnia amo- res alios quoscunque non excludat, quin imò eodem amoris præcepto amor proximi ad normam amoris erga nos ipſos expreſsè in- jungatur: attamen amor DEl ſuper omnia, omnes amores alios citra comparationem de- bet excedere, & dominari omnibus affectio- nibus & paſſionibus, ita ut hic amor nobis præ aliis omnibus cordi ſit, nullique is ſub- datur affectui, ei autem affectus omnes ſem- per ſint ſubditi. Hinc illa Chriſti Domini a- nimadverſio: Qui amat patrem aut matrent plus qudm me, non eſt me dignus. (n) Inde eſt, quèòd amor DEl ſuper omnia vocetur Cha- ritas, quaſi ſit amor excellens, nec qualiscun- que dilectio, ſed talis omnino, ut alij amores huic comparati quodammodo veri amores non ſint, aut ſaltem infinit minores. Et licèt non- nunquam plures actus homo exerceat erga creturam dilectam, quàm erga DEum quan- tùm tamen dilectio DEI hujusmodi amori- bus præponderet, exinde pateſcit, quòd crea- turam ſic dilectam, ſi DEl dilectioni ſe op- poneret, cum omnibus ſuis amoribus potiùs miſſam faceret, quàm amori Divino renun- tiaret. 261 () l. cit. (27) Math. 37. 38. 262 PARS III. CAPUT I. §. 2. tiaret. Ideôque amor DEl ſuper omnia, non eſt amor, quem vires naturæ producant, ſed à Spiritu Sancto tribuitur, & diffunditur in corda noſtra. Quemadmodum enim anima, ſuam non habet ex corpore, ſed à DEO in- funditur: ſic & charitas, quæ vitam tribuit animæ, non eſt producta ab ipſa anima, ſed ſupernaturali providentia Divinæ bonitatis animæ infunditur. 9. 2. De amicitia inter DEum & bominem AMor ut ſit perfectus, debet eſſe recipro- cus; & tunc amor amicitiæ eſt, quæ ad mentem D. Thomæ, ſuperaddit ſocietatem gquandam amantis & amati in amore, ut ſcili⸗- cet ſe mutuo diligere ſoeiant. Et in boc genere amoris ponenda eſz charitas, gux eſt amicitia 9uædam hominis ad DEum, per juam bomo DE. um diligit, & DkEus hominem. (o) Hæc inte- rim Divinum inter ac noſtrum amorem diver- ſitas eſt, quòd amor Divinus ſua nos bonita- te ſemper præveniat, tribuâtque nobis gratui- 10 illud bonum, in quo ſibi complacet in no- bis: cùm econtra noſter erga DEum amor diversâ via incedat, ac priùs ſemper in bo- nitate Divina ſibi complaceat, quam ad be- nevolentiæ exercitium deveniat, & quidem bene „ . nlsel quæ vitam communicat cerpori, originem ſts Mron Ncglere Cnunt UDnum . tcnonancite Enlr Oones Sum, Onned Serimegto con Dlegvotrw e nobsln Cerni A Celn Gilini nobsan Dycheriſie Nnn n kopench l⸗ Cim epoſ uni DEO; llons, gn l Mrefenimd, eft 1, oo Dbnsc leno digt ein gari don dolite More ſt Cenn Nonns cenn e id a ſneere 1 nine ann Kottm e lmihmonng Elnn, ll irt 44 All mrv tili n igee b, ele tepne maik el, le 2, ſinult ſimmn nt ünft Ei 4iut. ilr n ant u Su DUn r untiil / DE AMORE DEI. benevolentiæ minùs propriè dictæ: cùm ni- hil boni DEO deſiderare, minùs conferre poſſimus, quod non infinitè perfectiùs & ſub- limiùs, quàm cogitare poſſit homo, in ſeipſo jam contineat. Unum quod DEO velle, & cum ipſo communicare quodammodo poſſumus, eſt noſtra voluntas, qua DEO intellectum & affectum, omnésque animæ ac corporis vi- res ex integro conſecramus, ac ejus amori & obſequio totos quantos nos impendimus: dum ipſe nobis viciſſim ceu amicis ſecreta ſua, in- certa & occulta ſapientiæ Divinæ, ac dona gratiæ communicat, atque pro coronide ſan- Giſſimi nobiscum commercij, ſeipſum in 88. Evchariſtiæ Sacramento nobis in cibum & po- tum ſtupenda liberalitate largitur. Cùm ergo idem ſit, amare DEum, & a- mari à DEO; & ipfſa charitas, ſive bona illa voluntas, qua DEI amori & obſequio nihil præferimus, effectus ſit increati ilius amo- ris, quo DEus diligentes ſe in tempore ab æ- terno diligit: etiamſi humana ratione inveſti- gari non poſſit, utrum homo in particulari amore ſit dignus, vel odiò; in genere tamen penitus certum eſt & indubitatum, eum qui verè ac ſinceréè DEum diligit, omnino eſſe in charitate & gratia. Quapropter noſſe cu- pienti: num diligatur à DEO? id unum in- 263 veſtigandum eſt: an ipſe DEum diligat? quo reſponſo magnus Genevenſium Antiſtes an- Xiæ cuidam animæ mærorem omnem abſter- ſit, dum dixit: Adhortor te, non ut inda- ges, 264 PARS III. CAPUT I. §. 2. ges, num placeas DEO? ſed hoc dunta-= taxat: an placeat tibi DEus? & cui ſincerè affecto tanta Bonitas placere non poſſit? Re- vera, cui DEus ex corde placet, quique ejus amori nil cogitat præferre, & paratus eſt ſu- am in omnibus voluntatem Divino benepla- cito ſubmittere: impoſſibile planè eſt, ejus- modi animam bono DEO non placere. Haud diſſimili reſponſo ipſemet Chriſtus Gertrudem ſuam, ob impatientiam ac inor- dinatam triſtitiam, in magnas tenebras & an- xietatem ſpiritús prolapſam ſolatus eſt: Qua- re diſidis, inquit, quaſßt non ſis in charitate? & cur tam deſperanter loqueris propter tua pec- cata, cùm voluntati meæ non praeligis volun- tatem tuam ?* („ρ) Nempe qualiter affecti ſu- mus erga DEum, taliter ad nos afficitur DE- us: & ſi integra ac ſincera voluntate DEl nos obſequio ac voluntati promptos in omnibus exhibemus;, ipsâque confcientia noſtra nobis teſtimonium reddit, quòd DEl amori nil præ- feramus: dubitare planè non poſſumus, quin etiam Spiritus DElI teſtimonium reddat ſpiri- tui noſtro, quòd ſumus ſili; OElI. (97) Et licèt hæc ipſa ſui ipfſius diſquiſitio, utpote ſenſu- um miniſterio facta, de ſe errandi periculo ſit obnoxia, ut quandoque timeri poſſit, ne amor proprius hominis de ſeipſo judicio ali- quatenus imponat: attamen in hoc quoque examine certam diſcretionis Regulam Amo- ris Divini Magiſter eidem Gertrudi tradidit, cùm (2) S. Gerr. 1. 3. c. 4, (7) Rom. 28. 16. „ (cl So n Kai⸗ ſochr rl ii nelire eebunmo in ,adiholt i zhae 6Ckotcre; Aelpiitt, 15 eiſnns belt Deir tenunlun ,Me Kruteſnl vlerbtum imm „Cunimerntoe „1V Lcre kim „loe ex ne el Ceterun qum EIDEO etsge ſenrumincicinal enis venialbe Kyobntriilee icenrepent 1iCenndnern Ge nenitamncnnd ohonmu eycin 6blerncſzolnn opvoin INen Aenitli,, cimn Enbnpperenig Dknlimm nn a henugno n Nchn ire ewlr eg . I im ſudnti nifrlirr tu Eei dthrl en Wunel a mngn inis Cenn lnn Nidlimmnge mem ohunts, I 6 = ſaffl „MCAN eccient. Sanct. Comp. DE AMORE DEI. cùm dixit: „Si quis hoc finaliter in corde „ ſuo experitur, quòd voluntas ejus per om- nia meæ Divinæ ſit unita voluntati, quèd nec in minimo unquam proſpero vel adver- ſo caſu poſſit à meo beneplacito aliquate- „nus diſcordare; & inſuper in illo, quod a- „ git vel patitur, ita purè laudem vel gloriam „ mei ſolius deſiderat, quòd in omnibus pro- „ priæ renuntiat totaliter utilitati & mercedi: „ ille ſecurè poteſt affirmare, quòd quidquid „ ſenſuum ſuorum exercitiis apprehenderit ‚cum interno ſapore (quod tamen Scriptu- „ ræ ſacræ teſtimonio non videtur carere ) „ hoc ex me veniſſe. „ (r) Cæterùm quamvis bona hæc voluntas ni- hil DEO ejusque voluntati præferendi, ceu ſecurum indicium Divinæ amicitiæ, etiam cum peccatis venialibus ſtare poſſit: diutina tamen & voluntaria illa tepiditas, quam venialia iden- tidem repetita, & plena deliberatione continua- ta ſolent inducere in animam, cum amicitiæ le- 26 5 ☛ ge neutiquam conciliari poteſt; cùm ejusmodi Voluntaria tepiditas ſit quaſi continua DEO diſplicendi voluntas, bonæ voluntati è diame- tro oppoſita. Id equidem non dicimus, pece- cata venialia, etiam accumultata, de ſe chari- tatem ſemper extinguere, tametſi oppidò de- bilem reddant & languidam. Nam utl anima in corpore magno dolore ac mœrore affecta, licèt membra aliqua ſenſu motũque deſtituta cogatur deſerere; eò ipsò tamen cor, in quo T ſem- — ,) S. Gert. l. 4. c. 14. 266 PAkRs III. CAPIT. I. §. 2. ſemper ad ſupremum usque halitum manet integra, non deſerit: ita & charitas, quæ vi- ta eſt animæ, licèt usque adeò nonnunquam langueat in anima, ut vix amplius aliquod e- jus exercitium notari poſſit; integra tamen in ſuprema regione animæ remanere poteſt, ac velut ignis ſub cinere, ſub peccatorum ve- nialium multitudine deliteſcere, quin extin- guatur penitus. Quo nomine Epiſcopus ille Bncünus reprehenditur à Chriſto: Quòd pri.- mam charitatem religuerit ; () non quòd exciderit penitus à charitate; ſed quòd in eo ſtatu & fervore, quo fuerat initiò, ejus cha- ritas jam non ſit, ſcilicet, non tam ardens, tam actuoſa, tam excitata: Quare, ait, peni- tentiam age, & prima opera Jac : ſin autem venio tibi citòù, & movebo candelabrum tuum de loco ſuo. In tali nempe ſtatu anima diu eſſe nequit, ſed aut charitatem excitare denuo, aut peni- tus tandem eam amittere neceſſe eſt. Cùm etenim tentationes diu non ceſſent, & qui ta- lis eſt, totus laſſus ſit & languidus, levi hoſti- um inſultu dejici poteſt ac ſuperari: quando- quidem venialia neglecta ſuâpte naturã ad mor- talia diſponunt, idémque non rardò evenit ho- mini, quod illi Atlethæ, qui aſſuetus quoti- die portare vitulum, etiam cum adolevit in bovem, perinde portavit. Quèd ſi Chriſtia- no cuivis juxta ſtatùs ſui conditionem, ac mul- tò magis Religioſo ad perfectionem tendendi (4) Apoc. 2. 4. M is tan ſenunn ger B ie Min 1 eim d zkireneigen Pelgent o nlrſte Cadums Dine cortempin erenn Gefaerl,l. PMerpun C NMAH MOd lr hulet er & maxine uum cln elhen Colocterelant, Dim r inn Canter rngt! polig, cnſtech haber, nllo Hnnn iplimcrn dee proniſ gun in is 3 le⸗ le llen I ebe TämiCioalr hrter fun lon ant DE AMORE DEI. gravis obligatio incumbit: habitualis ejusmo- 267 di venialium negleé7tus citra grave præjudici- um amicitiæ Divinæ continuari diu non pote- rit, quin ſenſim in hujus contemptum deſi- nat; ſicque emergente occaſione, & tentatio- ne urgente facto ipſo oſtendet, charitatem in anima jam dudum expiraſſe, econtra offenlæ Divinæ contemptum tantas jam habuiſſe vi- res, ut ad peccandum graviter, eatenus nil ſibi defuerit, niſi occaſio. De obligatione Charitatis. PRæceptum Charitatis eſt primum & maxi- *mum mandatum, in guo nempe uni veſck lex pendet & Prophetæ: (t) ergo prima pa- riter & maxima eſt illius obligatio nullo un- quam caſu diſpenſabilis. Quinam igitur Apo- ſtolo dicere licuit: Lex juſto non eſt poßita, (u) ſi prima ac ſuprema lex amoris omnes tam fortiter ſtringit? Ita eſt: juſto lex non eſt poſita, cùm ſine charitate juſtus non ſit; quam ſi habeat, multò fortiùs ad amandum ſumum Bonum ipfum compellit, quàm unquam alios minis ac promiiſis armata lex queat impellere. Vah! ignavos animos, quibus ad obſequen- dum ſummo bono alié, quaàm amoris impul- ſu opus eſt, & ſuaviſſimæ huic legi aliter ſe non conformant, quàm ægroti medico; cu- 2 jus — 268 PARS III. CAPUT I. §. 3. jus medicinas, etſi haud inſuaves, eo ipſo quod medicinæ ſunt, cum nauſea accipiunt, & non niſi metu mortis deglutiunt: ſic nem- pe aliqui charitatis legi obſequuntur ma- tis ex timore pœnæ, quam ſtudio placen- di DEO; tametſi hæc ipſa lex ſuaviſſima fit, & facillima, ideò tamen aliquibus difficilis, quia lex eſt & præceptum. Ponamus ergo; hanc legem præceptivam non eſſe, ſed in hunc tantùm finem promulga- tam homini, ne Majeſtatis Divinæ, ſuæque Parvitatis intuitu abſterritus, ad amorem boni tam immenſi aſſurgere non audeat, putétque ſoli timori ac reverentiæ hic locum eſſe. Po- namus, inquam, legem hanc eſſe permiſſivam tantùm, vi cujus homini liberum ſit, bonum tam ſublime quàâm deſiderabile liberè amare: ponamus inſuper bono huic erga nos tam be- nefico permaximè gratum eſſe, ſi diligatur ab homine; & ſi poſt innumera hujus in nos benevolentiæ ac beneficentiæ argumenta, hoc unum, quod inſtar eſt omnium, ſeriò libeat penſare: ſupremam hanc nullius boni indi- gam Majeſtatem tam amabilem qum reve- rendam, ut absque omni magnitudinis ſuæ timore à nobis amari poſſit, ad noſtras usque miſerias ſe demiſiſſe, & aſſumpta naturæ no- ſtræ infirmitate ſe noſtro amori ſic accommo- daſſe; ut dum viſibiliter DEum agnoſcimus, in inviſibilium ipfius perfectionum amorem rapiamur: fierine poterit, ut frigido ſangui- ne, gelidéque corde has inter flammas, & in; 1 00. n ſemn Nacttn 1o Men meſen etenti ſnn eberen Aume mufrolnn e ſcelun ocds grindos CN Gim nos mmari 1 nbgne tine mrimerlunntisn eGorecnus nunnn Vepeneenunot Heſolelte ikinnt Lebooum inmimn Nun, gli dnn urit NK ls nſi ege nt DDus ,eichmer nDlis, enund Nubers9 Olb ſiten Delegganm fin mmmndh Ioon ine s godn mnum fne u Riidu Ne iükid n 4 , S= = = 1. . De den ſep EEH Gnnn 44 den Mn Emm Nmonne Pran Alen n ne M heunele, m urele emilir WIiDeum donn ule ed amer Muenmmunde n hldenr munen ignns wkugmend umuun knte dne Mins Min SS . n wen N eNe DE AMORE DEI. incentiva amoris ſtemus inſenſibiles, nec ea- tenus ſaltem incaleſcat animus, ut tantæ bo- nitatis complacentiä moveamur ad amorem, & ultroneâ benevolentiâ feramur in DEum, tametſi lex nulla eſſet, aut mandatum? Si creatura nobis in natura ſimilis minora longè in nos contuliſſet beneficia, ejusque ad- versùm nos amor, ſine comparatione debili- or, inſigne aliquod gratuitæ benevolentiæ monimentum nobis reliquiſſet: certè non ex- pectaremus mandatum, quin propria ſponte rependeremus amorem, ac ſimplici ſaltem be- nevolentiæ affectu redhoſtiremus beneficium. Et bonum infinitum, DEum Optimum Maxi- mum, qui charitate perpetua dilexit nos, & attraxit nos miſerans noftri, (æx) non ame- mus niſi lege & mandato compulſi? O! mi DEus? (exclamare libet cum Saleſio) O! mi DEus, equando cognoſcéris? equando amaberis? O! ſi ſcirent homines, quantum DEO beneplacitum, ſibique ipſis gaudium crearent amando, amori DEl poſthaberent univerſa, ſibique ipſis quodammodo vim facerent, ùt quantùm ferre poſſit humana conditio, ſe to- tos quantos, ſuasque & corporis & animæ vi- res uni huic impenderent amori. DEus nam- que in amante anima ſibi complacet, utl pa- rens in unicè dilecto filiolo, quem tenero af- fectu identidem reſpicit; ſibi complacet uti artifex in artefacto, in quo imaginem & ſimi- 3 litu- (*) Jerem. 31 3. 269 270 PARS III. CAPUT I. §. 3. litudinem ſuam agnoſcit; ſibi complacet uti Rex in civitate à ſe condita, & ab hoſtium ty- rannide poſtliminiò vindicatâ, quam ſæpius in- viſere, ibique deliciari ipſi volupe eſt. Quid- ni ergo, felix anima! & tibi in DEO tuo ùt amantiſſimo Patre, ùt pientiſſimo Creatore, ùr miſericordiſſimo Redemptore unicè com- placeat, ſummaque fit hæc tua voluptas, de ipſo femper cogitare, in ipſo delectari, ipſum laudare, ipſum deſiderare, & uni ipſi in om- nibus velle placere & obſequi: quatenus poſt pauculos vitæ annos ad plenam & beatificam ipfius fruitionem, quò omnia hæc tendunt amoris exercitia, feliciter tandem pertingas? Hoc nempe totius Theologiæ arcanæ com- pendium eſt, in DEO ſibi complacere, &E ich unum agere, ut in ſe vicifſim DEus compla- ceat. Hoc ſtudio Antonij, Hilariones, Ba- chomij, Pauli ſimplices, aliique idiotæ brevi evaſere doctiſſimi. In hoc uno Scientiæ San- Gtorum ſumma continetur. Neque enim fie- ri poteſt, ut quis verè fibi in DEO compla- ceat, niſi unà deſideret, ut & in ſe DEus ſibi complaceat: ut autem in homine ſibi com- placeat DEus, ipſius ſe voluntati, ut per om- nia conformet, neceſſe eſt. Et in hac con- formitate profundiſſima hominis erga DEum obedientia ſita eſt, quæ dum per hanc ſan- Gtam complacentiam excitatur in anima, nec legibus, nec mandatis, nec minis, nec pro- miilis indiget. Sola voluntas dilecti ſufficit a- manti, nec mandata inter & conſilia magnum ponit ct Dumeh i lwiii⸗ elle enin Sner corcin; ehani, ſden eli dint, Aim⸗ Iukltüs, (üſkt Kilml ü Dom mrer uN DEns rinr Donnini pnunihin Gyjt mdi ,nn n ilo, giun llatur, in ün w 9 D Hre Nodo ſuumfei l arlit i, , un(2YNe 0, gun den hio alin Dbs fie t, in ſoinai hn link meng ſu Munr aum d mſicr uri hor ni Hirinn aiplig ſt Mnnh ui ei eince⸗ 1 Aum Eniiim rdadeni: en. Ve Aenmn & beute n amni Her e Aarr mlen penn Ihulyemnnke Dtiomleere Ei nahn rcnne Nn nme N. “” 1 eun Geir N⸗ Rn Wan e uhn DE AMORE DEI. ponit diſerimen; ſed inſtar bonæ frugis filij id agit ſemper, ut etiam deſideriis amantiſſi- mi patris fatisfaciat. Nec proinde aliter mandata & conſilia ampleétitur, quàm quia 271 DEus vult, & quantùm vult, ut amplecta- tur: neque enim DEus vult, ut quis omnia obſervet conſilia; ſed ea duntaxat, quæ cu- jusque ſtatui, vocationi, ætati, ac viribus ad- menſa ſunt; & tunc quidem juxta normam charitatis, cui cætera omnia ſervire debent, & ipſa nulli, niſi DEO. Dam itaque per hanc complacentiæ por- tam DEus ingreditur ad animam, illa Chriſti Domini promiſſio impletur: & quis aperue- rit mibi januam, intrabo ad illun, & cœnabo cum illo, & ipſe mecum. () Cor nempe iis paſcitur, in quibus ſibi complacet: dum er- go in DEO ſuper omnia dilecto ſibi compla- cet, DEum per hanc complacentiam quodam- modo ſuum facit, & dicit cum Davide: DE- us cordis mei, & pars mea Dkus in ater- num! (2) unde & magis ſibi complacet in DEO, quàm bono proprio. Et dum vi- ciſſim DEus ſibi complacet in anima aman- te, in ſpirituali hoc convivio perfectiones Divinas mens ſuaviter deguſtat, & jucun- dè epulatur cum dilecto. Quæ cüna a- moris licèt rarà horãâ, brevi mora duret ple- rümque, quia ſpiritus venit & vadit: mens tamen his epulis paſta & roborata jam ſeipsâ fortior, omnia deinceps agit ex imperio cha- T 4 ri- ) Apoc. 3. 20. (2) Pf. 72. 26. — 272 PARS III. CAPUT II. DE CON- ritatis, & non modò arduis virtutum adctibus Divini amoris ac beneplaciti finem præfigit, & per hoc ad dignitatem actuum charitatis evehit; ſed ipſas etiam actiones indifferentes pro ſuſtentatione naturæ neceſſarias, hac DEO Placendi intentione nobilitat, ſicꝗque ipſam na- turam cogit ancillari gratiæ, & ſuis operatio- nibus inſervire charitatis augmento. Verbo: DEl ſuper omnia dilecti amorem & honorem intendit in omnibus, ejusque emolumenta pro- prio commodo ubique anteponit, idque u- num agit continuè: Ut in omnibus glorifice- tur Dhus. (a) CAPUT II. DE CONFORMIIATE CUM CHRISTO. A Mor, inquit Chryſoſtomus, vel invenit, vel facit ſimilitudinem; & quò major eſt inter amantes complacentia, edò & confor- mitas eſt perfectior. Enimverò exemplum eorum, quos amamus, ſuave & occultum in nos exercet imperium, & vim quamdam in- ſenſibilem nobis infert, ut etiam nolentes co- gamur eos imitari, ut quam in animo exprelſ- ſam gerimus imaginem dilecti, moribus eti- am externâque actione exprimamus. DEI ſuper omnia dilecti perfectiones in- finitas vel à longè imitari nobis eſſet perquan 1 .⸗ (³ S. Reg. c. 57. nhaktſil nhinn N ntchenuſe in odind, ſeden een in dur onin cle lpenmi dnen vnn er le iymnt Arde ndiugunkn Ci rere Anu ch Merit; ſhe ipin Cebirts n eer Tunicentienet⸗ Mimitatioten ent 1 Ull elt eſtn llis ell, Acte Ouin neiiledn Propiis An. h Jan llanits 4 Nntmn, 0leiit: 6 T 54 le⸗4 a Ar ummt üer eliumuig ali⸗ CEN. Wühma, Rimen, Kürn n i ern, Ob oe W. quæ agnus caſtus dicitur, ſecum portat. FORMITATE CUM CHRISTO. 273 difficile, ſi non penitus impoſſibile, niſi ipſe- met DEl Filius priùs ſe nobis conformaſſet aſſumendo naturam humanam, in qua nobis præiret exemplo ad implendum illud increa- ti amoris votum: Ferfecti eſtote, ſicut & FPa- ter veſter cœleſtis perfectus eſt. (a) Modò autem, dum ipſum Sanéti amoris exemplar perfecétiſ- ſimum habemus præ oculis, ipſiusque non ſo- lùm doctinâ, led ciiam gratiãà juvamur, om- nem in hac conformatione difficultatem tam facile ſuperamus, quàm ſuperat itineris laſſi- tudinem viator, qui ramum ex arbuſcula, Ita ſanè jugum ſuave, & onus leve Salvatoris, qui veré Agnus caſtus eſt, nulli grave eſſe poterit; ſi hoc Agnô ſemper comite incedat, & defixis in hoc exemplar oculis, animum ſuum identidem ejus paſcat amore, cujus ſi- bi imitationem indixit. Nimirum in re ama- ta nulla eſt difficultas, & labor ipſe amanti dulcis eſt, & deſiderabilis, atque acrimoniaâ quadam acuit ſuavitatem, quâ longè gratiùs, quàm meraâ dulcedine, guſtus afficitur. Sed propiùs ad rem. . De Siritu Cbriſti. Acra illa Sulamitis unicè cupiens, ordinari in ſe charitatem, à Sponſo ſuo cœleſti an- te omnia expetiit : Oſeuletur me oſeulo oris — T 5 ſui! 274 PARS III. CAPUTII. §. 1. DECON. ſui! C) quaſi absque prævio hoc oſculo ſpes ſibi nulla ſupereſſet conſequendi intentum. O- ſculò nempe oris halitus amici ori infunditur; & qui accipit oſculum, attrahit ſibi ſpiritum oſculantis. Sic igitur ſponſa Divini amoris avida, oris oſculum à Sponſo primitus ex- pectat, ut hauſto exinde ſpiritu reddatur ap- ta ad reſpondendum ipſins amori. Ita eſt: niſi Sponſus animarum JEſus, gratuito pri- às oſculo ſuum nobis ſpiritum infundat, ip- ſius nos amori ac imitationi conformando ni- hil agimus, cùm ne quidem dicere poſſimus: Do- minus JEſus, niſi in Spiritu Sancto. h)) Reſponſum, quod Sponſa illa Sacra tunc non obtinuit, à Sponſo ſuo accepit Gertru- dis. Dum enim primâ Quadrageſimæ Do- minicâ, Epiſtolæ () in Miſſa recitatæ inten- deret, dixit ad Dominum: „Doce me Ama: „ tor benigniſſime, quibus ex his præcipuè „ virtutibus tibi poſſim placidé deſervire? „ Cui Dominus reſpondit: Perpende, quod „ in medio cæterarum virtutum inſeritur: In „ Spiritu Sancto. Et quia Spiritus ſanctus eſt „ bona voluntas, ſtudeas fuper omnia, ut „ habeas bonam voluntatem; & ſic omnium „ virtutum habere poteris decorem & pro- „ fectum: quia ſola voluntas plus lucratur, „ quàm unquam aliquis poſſet operibus per- „ ficere, aut obtinere. Qui enim haber in- „ tegram voluntatem, quòd libentiſſimè ſu- „ Per omnem creaturam me vellet laudare, a- „ mare) C) Cant, I. 1. («) 1I. Cor. 12. 3. (4) 2. Cor. 6, 6. onnirnn . he cſolt D 4 enneth ,Pin mamm 9 uſet drnnl eozek nne, lel ger ſeſtce 0 Clunnten, Ce Uiur, n henn is, lec gen gek, llin⸗ eilterrin . ſa Domn inein d ummara d ein Uer cindlen andtn je boramn iolwnre Cmmm; Ctichen Nat Amoris mlm uem Audemnte Ir veiis Chrinn Null Donti umniſis inrenik um:„Lopan ulls nrnts, Unige olir de Mkenngre . l . Ule. 11. El 1 9. OMomren 1 enn u / N oni le n öln uen, Cen 1chpeine ehranreinen In Dei Cbi1 nIlß riit Emin 21 epe l nümnmibem uGimniutn „. FORMITATE CUM CHRISTO. 275 mare, mihi gratias agere, condolere, & in omni virtute ſe perfectifſimè exercere, ſi poſſit: ille indubitanter à Divina liberalita- te mea remunerabitur quandoque copioſi: àͤs, quàm unquam ullus hominum opere „ potuiſſet obtinuiſſe. „ (e) Ergo ad ohti- nendum Spiritum Chriſti præprimis bona vo- luntate opus eſt, nec qualicunque bonãâ vo- luntate; ſed quæ ſit valde bona, beneplacens, & perfecta. (JY) Hactenus equidem bonam voluntatem, quæ ex fide naſcitur, & ſpe nu- tritur, ſatis laudavimus: at necdum bona ſa- tis, nec grandi elogiò, Spiritüs Cbriſi, di- gna eſt, niſi illo igne, quen venit ZTkſus mit- tere in terram, (g) fortiù incaleſcat, & igne- ſcat. Bona interim voluntas necdum adeò in- flammata ad hoc ſervit, ut per ipſam veluti per canalem attrahamus Spiritum Chriſti, ſi- ve bonam, voluntatem omnibus numeris ab- ſolutam; quâ obtentâ amor & imitatio Incar- nati Amoris nullam amplius patitur difficul- tatem. Audiamus denuo Gertrudem noſtram, aut veriàs Chriſtum ipſum. Dum namque in Natali Domini Salvatorem neonatum pro fibi commiſſis intentiùs oraret, tale accepit re- ſponſum: „ Ego cuilibet donavi fiſtulam au- „ream talis virtutis, ut cum ea quilibet ſibi „ attrahere pofſlit de intimis Deificati cordis „ mei, quæcunque deſiderat. Quam fiſtu- „ lam — (e) 8. Gert. l. 4. c. I7. (.-F) Rom. I2. 2. CE. Luc. I2. 49. 276 PARSIII. CAPUTII. §. 1. DECON. „ lam illa intellexit, eſſe bonam voluntatem, „ per quam homo omne bonum ſpirituale „ poſſet ſibi vendicare. Verbi gratiâ: cùm „ homo deſideriò accenſus vellet tantùm DEO „ exhibere laudis, gratiarum actionis, obſe- „ quij & fidelitatis, quantùm aliquis Sancto- „ rum ipfi exhibuit: hanc talem voluntatem „ acceptat immenſa DEl bonitas, quaſi per- „ fectam. Itidem intellexit, quòd illi, quos „ videbat hac fiſtula proximè de corde Do- „ mini haurire, norabantur hi, qui ſe totos „ Divinæ voluntati conformant & ſubdunt, „ ſuper omnia deſiderantes, ut laudabiliſſima „ voluntas DEl circa ſe in omnibus perficia- „ tur. Alios verò tantò difficiliùs pro deſi- „ deratis laborare, quantò ampliùs propriæ „ innitentes voluntati Divinæ ſe providentiæ „ minùs committunt. ,„„ (H.) Applicemus ergo & nos hanc ſfiſffulam aure- am, quam proximè poſſumus, ad cor Eſu; & cum plena ac omnimoda voluntatis noſtræ in Divinum ipſius beneplacitum reſignatione, aliud non petamus, niſi quod ipſi gratiſſimum, noſtræ- que ſaluti utiliſſimum ipſemet agnoſcit. Et quid aliud melius, ipſi gratius, nobisque ad Perfectum amorem magis neceſſarium ex cor- de tam benevolo & benefico expectare polſ- ſumus, quàm illum ſuum ſpiritum, quem di- leétis ſuis diſcipulis, ceu quintam eſſentiam omnis ſanctitatis, ultro propinat, cum dicit: Diſeite à me, quia mitis ſum & bumilis cor- de, — — (b) §. Gert 1. 3. c. 30. Condt mt ſun Enmnlth aleſtthd, ſuc Nomziz ai itu 1 os Cenme ie i Ne ebeglan cone is lisäins Elſee Adlonke Min. AeNon Cricelus uuen, Poiinm Crliin l üperlt Megneommur t munluenenun N Pplüm rn Unde nanäiente kompis orunmit Uurittem mino Mropric iti Cus urtnitktrtn 1 Gne. )De l(mnimtt Dn Nr her lim uinr⸗ hiincſben rin Aurcecctihneni ch, — Mhe. 4 „ e NN . Dere l. t. E. Morti che 1b ucanble enie Afelie e⸗ amm umnli roe Mirk anttane Atcsdenekunne⸗ Ne n Mene 7 ADcruchoonn (Cr 14 FORMITATE CUM CHRISTO. 277 de, & invenietis requiem animabus veſtris. (1) Non vult, ut ab ipſo diſcamus patrare miracu- la, curare infirmos, mundare leproſos, illu- minare cæcos, reſuſcitare mortuos; ſed hoc unum, quia mitis ſit &j bumilis corde, ac ſi omnes ſcientiæ ac ſapientiæ ſuæ theſauros ad hoc redegiſſet compendium. Profectò tanta hujus unius lectionis præſtantia eſt, ut eidem perfectè addiſcendæ tota hominis vita vix ſuf- ficiat. Adeò reconditus ſub parvo verborum cortice latet nucleus, ut eò plenè evolutô ad Spiritum Chriſti ſapidè deguſtandum nil reli- qui ſuperſit. Neque enim mitritatis nomine hic ſola ve- nit manſuetudo, qua iræ impetus frenantur; ſed ipſam bonæ voluntatis radicem indicat; unde manſuetudo, benignitas, ac benevolen- tia omnis ortum trahit, hoc eſt, illam ipſam ſuavitatem animi, quæ charitatis fundus eſt, & proprius inhabitantis Spiritüs Sancti effe- ctus, juxta illud Apoſtoli: In ſuavitate, in Spiri- tu Sancto. (&) Divina prorſus hæc perfectio eſt (quoniam tu Domine ſunvis & mitis) (1) nec per aliam virtutem propiùs ad DEl fſi- militudinem accedimus, quàm hujusce ſua- vitatis imitatione: unde etiam benigniſſimus Salvator dilectionem inimicorum diſcipulis ſu- is cupiens perſuadere, hac ſolâ utitur paræ- neſi: Ut ſitis perfecti, ficut & Puter veſter cœ- leſtis perfectus eſt, qui ſolem ſuum oriri facit Juper bonos & malos. (m) Utr (¹) Math. r. 29. (&) 2. Cor. 6. 6 () Pſal. 85. 5. („) Math. 5. 45. 27⁸ PARS HI. CAPUTII.§. r. DE CON. Ut autem hæc ſuavitas ficta non ſit, ad- jungitur ei humilitas: mitis & bumilis corde, ut vera & ſincera ſit virtus. Emimvero dul- cis ille affectus, & ſenſibilis animi ſuavitas non ſemper infallibilis inhabitantis Spirits Sancti nota eſt; ſed etiam à teneritudine com- plexionis, aut illuſione diabolica oriri poteſt, & in illo etiam corde reperiri, quod à vero DEl amore alieniſſimum eſt. At ſi ſuavitati huic internæ juncta ſit vera & cordialis hu- militas, quæ in profunda ſui nihili cognitio- ne, & jugi de ſe ipſo diffidentia, atque in DEO ſolo confidentia ſita eſt: tum nempe certo indicio eſt, ſuavem illam mititatem, ſeu mitem ſuavitatem ab alio quàm Divino Spiritu ortum non trahere, & animam ari- mari à charitate, quæ ſemper erit eo perfe- Gtior, qud ſincerior fuerit ipſa humilitas. I- mò non incongruè dici poſſet, perfectionem charitatis à perfectione humilitatis potiſſimùm deſumi; cùm tantùm ſemper creſcat in anima amor Divinus, quantùm decreſcit amor pro- prius, qué plené evacuaté amor DEI per- fectus eſt, quia ibi ſe diffundit, ubi vaſa va- cua invenerit. “ Ex hac itaque amabili & admirabili mix- tura mititatis ac humilitatis inſigne illud un- gueruum reſultat, in cujus odorem felix Su- Jamitis poſt Sponſum ſuum currere geſtit: quod appoſitè Chryſmati Sacro, quo Spiritus Chriſti adumbratur, comparari poteſt. Chryſ- ma ſiquidem ex oleo olivarum conficitur, ex cenor Ouries . , . Aunnit, uer l , dun Nei Peck. Nui un Ii unirun n d Ir, Kince techn . Pngnuekt,imtmi Non iifetir m en u ,ut, n ittm. ur ulet ien nan 1 Uenntiti, Mnni u Gunr (e)Kimik 1mtfuoninmninn Aatperkelioiln le rihns b igin NIs ferecnnn Hunilus boohni⸗ d unhid nne entt fienni⸗ Hinigeen iine⸗ r. NH. 8 ⸗ ntt Cmfet Crrgnen lai ihinr pet lne. IINI. e leng SS l eE 64 1I = = uihieige e ſenene li⸗ Ehenrllſer e, mme Wen iAn ninter 1 gun in Eee, AlNN n bnpr ti eh bent iethkimis ile ſeilhen õ ener nſtnin TnEtitoaft aani dA, N N . 1 tikK,n 4 n FORMITATE CUM CHRISTO. 279 ex balſamo. Oleum „ quod inter omnes li- quores ſemper ſupernatat, ſuavitatis, mitita- tis, ac benignitatis ſymbolum eſt, utpote quæ omnibus virtutibus præeminet ceu flos & cremor charitatis. Balſamum autem, ſi genuinum ſit, inter alios liquores ſemper ſub- ſidit, & fundum petit; quod humilitatis in- ſigne eſt. Huic ergo ſuavi humilitati, & hu- mili ſuavitati tota charitatis perfectio inniti- tur, & inde habet charitas, quod gatiens ℳ, benigna eſt, non æmulatur, non agit berperam, non inſtatur, non eſt ambitioſa, non guærit guæ Jua ſunt, non irritatur, non cogitat malum 3 non gaudet ſuper iniquitate, congaudet autem veritati, omnia eredit, omnia ſperat, omnia Juſtinet. (n) Si humilitati deeſſet mitis illa ſuavi- tas, aut ſuavi mititati humilitas, charitati ſua de- eſſet perfectio, nihilque poſſet eorum omnium, de quibus ab Apoſtolo laudatur. Nam fſola mititas ferendo malo par non eſſet, nec ſola humilitas bono fortiter conſtantérque agendo, niſi auxilié mutuéô ſe juvarent. Sui deſpici- entia ac diffidentia degenerare poſſet in Ppuſil. lanimitatem, ni ſuavitas mititatis eam robora- ret; & mititas in hypocriſin, ni humilitas animaret. Utraque autem ſimul illam bonæ voluntati tribuit perfectionem, qua abſolvi- tur vera ac ſincera charitas. Ut geminæ hujus virtutis commercium in ſeipſo graphicè oſtenderet DEl Filius, de cœlo deſcendit, noſtrâmque induit haturam, ut —— (2) I. Cor. 13. 4 & ſeq. 28o PARSIII. CAPUTII. §. 1. DECON. ut in ea ſe poſſet humiliare, quod in cœlo & in ſua natura non poterat. Hæc autem hu- militas, ut ſuam ſortiretur perfectionem, & conſummatum illud virtutis perfectiſſimæ exinde conficeretur: ſuavem illam mitita- tem ſeu benignitatem, quam cœlô ſecum detulit, miſcuit humilitati, & in corde ſuo Divino, hoc eſt, in ardentiſſimo illo amoris fornace hoc electuarium excoxit, quod om- nium noſtr⁴m infirmitatibus mederetur, & à ſymptomatis amoris proprij præſervaret. Inde eſt, quòd tam impensè hoc alexiacum nobis commendatum velit, omnesque ad ſe tam amanter invitet: Venite ad me omnes, qui laboratis, & onerati eſtis; & ego refciam vos! Et quo remedio? Diſeite à me, inquit, quia mitis ſum, & bhumilis corde; & invenietis requiem animabus veſtris. 0) “ Nec verbis tantùm, ſed factis ampliùs, remedij hujus efficaciam nobis perſuaſit; dum mitiſſimus hic Agnus tot inter labores & ſu- dores ſemper indefeſſus, inter invidorum Phariſæorum inſidias & injurias placidus & pacatus, ac demum inter atrociſſima ſuppli- cia, & ignominias ad extremum usque ſpiri- tum patientiſſimus oſtendit, quid mitis & hu- milis charitas poſſit. Quia enim venerat, be- nignam charitatis legem, antiquata illa lege antiquâ rigida, mundo promulgare; meram in omnibus ſpirabat ſuavitatem, ur etiam ſo⸗ lo ſuo aſpectu, verbisque pauciſſimis oinges a (“) Math. II. 28. eN i mom ude ns nin t 1Sle tinr on, Mkete nMierkkonmiid cumium. Hne isooaowogaamn Gchnlosgermmnes 9etampunm ils, Miduum Henin lt verius ulciut Deienm: Dan, ſaulr le ol,n Dtenniifümnnken it ilus ian. N Ninur Homint m on. () Kla⸗ Piiius, Cendn E nos Opontta Imn Elute ugeme nonen ifln en keiore glenpd Apn Gn ſians Noi nnllmnite inett Alk. Mnde ei US 4 . CCninen hincoonitzs Küter ſmiin rornimite 5 (ann egtelſec lir cum, =— = — ☛ = E = 4mir Uunh in Emetlmbun nüDs Nte1 MeNe e tein 4 . 1 er, onpentes urMm/ AYum Niuln inut / 7 1i m V inmuc FORMITATE CUM CHRISTO. 281 ad ſui amorem atque ſequelam pertraheret, niſi quos invidia, aut malevolentia animi cœ- leſtis ſuæ doctrinæ reddebat incapaces. U- num, quod ferre non poterat, illud fuit, ſi manſuetæ ac humili charitati quidpiam videret contrarium. Hinc Phariſœæorum ſuperbiam acriùs nonnunquam perſtrinxit, & duos illos diſcipulos germanos fratres, in Ccharitatis Scho- la etiamnum rudes, ſêveriùs redarguit; cum antiquum Eliæ zelum æmulantes, levi injuria, aut verius ruſticitate Samaritanorum irritati 2 petierunt: Domine, vis dicimus, ut ignis de- Nſcendat de cœlo, & conſumat illos 5 Quid ad hæc mitiſſimus Redemptor? Converſus inorepa- vit illos dicens: Meſeitis, cujus ſpiritüs eftis! Pilius bominis non venit animas perdere, ſed Jalvare. (p) Ac ſi diceret: non eſt iſte meus Spiritus, quem dudum in ſchola mea hauſiſ- ſe vos oportebat. Er cùm ego pro anima- rum ſalute quascunque demum injurias, ac mortem ipſam perpeti conſtituerim, quidni leviores eſusmodi offenſas placidè feramus? Eſt igitur Spiritus Chriſti mitis & humilis, ſeu ſuavis & placidus, nec ipſi cum minima a- marulentia ac animoſitate poteſt ullatenus con- venire: unde licèt alias virtutes omnes emi- nenter in ſe contineat, duas tamen homini- bus parùm cognitas, & minùs adhuc æ&ſſtimatas, Ppræ aliis habet familiares „videlicet: Simphci- tatem, & Longanimitatem, quarum illa ma- gis afficit intellectum, & ilta voluntatem. Kient. Sanct. Comp. U Quam õ („) Luc, 9. 54. & 55, 282 PARSIII. CAPUTII. G. 1. DE CON- Quam utramque ſuis diſcipulis bellâ ſimilitu- dine ſæpius inculcavit: Miſi ehciamini ſicut tarvuli, non intrabitis in regnum cœlorum: (9) cùm utraque hæc virtus nullibi patentiùs, quàm in parvulis, ac prope infantibus ſe pro- dat, utpote ab omni duplicitate & impetuoſi- tate quàm maximè alienis. Eſt autem ſimplicitas Chriſtiana non bruta facilitas, aut animi hebetudo, ut perperam arbitrantur nonnulli; ſed magnanimorum & verè ſapientum virtus: utl econverſo dupli- citas & ſimulatio non niſi vilibus & ſervilibus ingenis propria eſt. Simplex nempe DEum imitatur, qui ſimpliciſſimus cùm ſit, omnis fal- ſitatis ac ſimulationis oſor eſt maximus, unde etiam nonniſi cum ſimplicibus ſermocinatio e- jus. (v) Homo ſimplex planâ ſemper rectâ- que via incedit, nec alium ſe foris exhibet, quâm intus ſit in animo. Malitiàâ duntaxat Parvulus eſt, & omnem mundanæ politices falſitatem extremè averſatur. Verba ipfi non in ore, ſed in corde naſcuntur. Sine pigmentis, ſine phaleris, quod res eſt, elo- quitur; & viciſſim non exclusà circumſpectio- ne debitâ, bona omnia credit, omnia ſperat, malum de nemine facilè ſuſpicatur, ab omni fraude ac duplicitate ſemper alienus. Simpli- ci intentione ſoli DEO placendi peragit uni- verſa. Quid tali mente generoſius? Dicant licèt nonnulli, moderni ſæœculi ge- nium talem eſſe, ut pluſculum prudentiæ quàm — (37) Math. 18. 3. (r) Prov. 3, 32. CM n inpctns Niebuen Aunde vHnoenons Tmumcrüterme Eymne, mükunt erin le, de⸗ Innt COlumd. N AMiN 1 Drr Oon hn Crhilt exopten Diis & humist Ceniimn pantn fij ſihnien muun Ovocamncnole E 1 periell e Ent, provitemin Ubmovence'bün Ondue temene Werget, Warhhit Klrcendum ln 6N. en i lliie = 8 i anr m Einpliint de⸗ Nhpinimiten l nint Voluntzren Uneler G * N 4 / 4 Wertene unpalnponnet hrel nunin, un mlein ſmeimt 1 Dni bnper iech üm bindelle, Nltu immut 4 n l FORMITATE CUM CHRISTO. 283 quàm ſimplicitatis videatur exigere, ac ſim- plicitatem columbæ, ſine ſerpentina aſtutia continuo deceptionis periculo fore expoſitam. Interim crediderim ego, minimam portionem à ſerpente, maximam à columba ſemper re- petendam eſſe, ne viperâ prævalente, interi- matur columba. Simplicitas Evangelica ſe ipsa maximè ruta eſt, & ccœleſtis illa ſapien- tia præ omni humana prudentia & aſtutia carnali exoptanda eſt, quam Spiritus Chriſti mitis & humilis docet, & per quam nobis certam adpromittit ſecuritatem: Et invenie- tis requiem animalus veſtris, quibus taciteè quodammodo ſe obligat, ad quævis dam- na & pericula, quæ nobis cxinde naſci Poſ- ſent, providentiâ ſuã atque potentiâ identidem ſubmovenda: & ſi quando detrimentum quod- cunque temporale exinde tolerandum nobis emergat, lucrô ſpirituali abundè ſemper fore reſarciendum. Simus ſine querela ſemnplices i- lij DEI: (5s) & Pater cœleſtis curam nofiri in ſe ſuſcipiet. Si autem DEus pro nobis, uis contra nos? (t) Simplicitati ſociam jungir Spiritus Chriſti longanimitatem, quæ cumprimis in ordine continet voluntatem, ne mali cujusvis inſul- tui cedat, aut contrariis eventibus in bono laſſeſcat; ſed Patienter boni, quod expectat, dilationem Præſtoletur. Divina prorſus hæc Virtus eſt, ac inter præcipua, noſtræque in- rmitati maximè jucunda Divinæ bonitatis e- U2 logia () Phil. 2. 15. (4) KRom. 8. 31. 2 84 PARSIII. CAPUTII. §. 1. DE CON. logia ponitur longanimitas, qua converſio- nem ac pœnitentiam hominis tamdiu ſœpe ex- pectat, verè longanimis & multum miſeri- cors. (u) Unde Apoſtolus impeœnitenti tam affectuosè inclamat: An divitias bonitatis e- zus, & longanimitatis contemnis? (X) Licèt enim DEus paſſione non agatur, nec proin ab ira aut vindicta ſe cohibere debeat: quia tamen pœnam peccato debiram, non ſtatim, ùt juſtitia dictat, infligit, ſed reſipiſcentiam hominis diutiàùs nonnunquam expeétat; me- ritò miſericors hæc patientia, & patiens mi- ſericordia longanimitas dicitur, quòd in effe- ctu idem præſtet, quod longanimitas in ho- mine adverſitates, injurias, aut quaſcunque difficultates æquanimiter tolerante. Ex hac itaque longanimitate Spiritui Chri- ſti illa virtutum conſtantia accedit, quæ nulli adverſitati cedit, nulli difficultati ſuccumbit; cùm prima veræ charitatis nota ſit, quod ſit patiens, qualis non eſſet, ni foret longanimis. Tot nem- pe aliarum virtutum actibus à charitate impera- tis continuo occurrunt impedimenta ac difficul- tates, ut absque longanimitate iis exantlandis bona voluntas hominis impar ſit. Et verò ardua pro DEO agendi ac patiendi occaſio- nes rariùs ſe offerunt; in parvis autem longa- nimitas quotidie eſt neceſſaria, ne diuturnita- te ac importunitate levium adverſitatum laſ- ſatus animus ad graviora, ſi fortuitò ingruant, omnino ineptus ſit. Qui namque leves in- Ju⸗ (2, Pf. 102. 8. (*) Rom. 2. 4. t t nn inben u nun ile umokomwinbr enupeteenas mienge os 0 hnsiamexunds um es Mihete l, vemmeN 4. ( Gyrmn Imerentbis, hent n goihedſs inpel DwVenur, nd Nn glik ſti ageln MMihur, Autntn It cir, aut ehnert Küonoecadma Ekucet, E gt Uorer DEumſden WWenahimo nncnn Mnfſis, cli einn 1. Mergo gin lahlerabrn⸗ Cunn, jir ſralhinntt rin ayben N igli o⸗ — „ con enl Hconencun (luyminis n i, A (lun mirinr Min h e Jſui, ut ſit H tribus. () FORMITATECUMCHRISTO. 235 jurias, minora incommoda, quotidianos de- fectus proximi longanimiter ferre nequit, quommodo gravioribus absque tæœædio & im- patientia perferendis ſat animi habebit? Ex- periri nempe nos oportet in minimis, quid poſſimus in maximis. Et ſi in quotidianis chari- tas, quam nos habere arbitramur, longanimis non eſt; vera ac Chriſtiformis charitas necdum eſt. Qui Spiritu Chriſti agitur, ſiniſtris re- rum eventibus, perverſis hominum moribus, aut quibusvis impedimentis non admodùm movetur, certè non dejicitur; quia ſolùm quid ſibi agendum, & quid agat, non quid patiatur, attendit. Ideò nec magnopere con- tendit, aut vehementer rem agitat, ſed lentè feſtinat, nec ad multa ſimul ſe diffundit, ſed pau- cis ſtudet, & quod agit, rectè agit. Si conatus propter DEum ſuſceptus cadit in irritum; ipſe tamen animéô nunquam concidit, utpote DEO confiſus, cui voluntas ſæpe placet præ ope- re. Eſt ergo Spiritus Chriſti mitis & humi- lis, ſimplex & longanimis; & qui hoc Spiri- tu aguntur, ij ſunt Filij DEI, gquos preſoivit & pradeſzinavit conformes fieri imaginis Filij ipſe primogenitus in multis fra- §. 2. De modo ſe conformandi cum Cbriſto. PRæmilsà aliquali Spiritus Chriſti notione, — () Rom. 8. 17. & 29. 286 PARS III. CAPUTII.5§. 2. DE CON- id unum jam reſtat, ut oſtendamus viam mo- dumque attrahendi hunc ſpiritum, & noſtrum quodammodo faciendi, ne ex illorum infelici: um numero nos eſſe contingat, quibus dicitur: Qui Spiritum Chbriſi non babet, bic nos eſ ejus. (a) Suprâà vidimus, bonam voluntatem, etſi necdum adeò perfectam, canalem eſle, per quam nobis è corde Salvatoris bona omnia, ac ipſum etiam Spiritum Chriſti poſſimus at- trahere, ſi ſeriè volumus. Et quid facilius, quâm velle? & tamen ſola voluntate bonum tam grande conſequimur. Si dicere licuit Pro- phetæ: Aperui os meum, & attraxi ſpiri⸗ tum; () quidni & nobis, acceptéô. jam bo- næ voluntatis oſculò à Dilecto, fas fuerit, a- Perire os noſtrum, & attrahere ipfius ſpiri- tum, quem tam ſuaviter, quàm liberaliter propinat, nobisque aſpirat: Lileite d me, quia mitis ſüm & bumilis corde. Moddò ar- denti delſiderio concupiſcamus in animum, morésque noſtros derivare manſuetudinem illam & humilitatem, ſimplicitatem item & longanimitatem, quæ ex omnibus diétis & factis mitiſſimi hujus Agni elucent. Sanè dum Chriſtum Dominum animo noſtro præſentem ſiſtimus, & attento mentis oculo vivam hanc. manſuetudinis & humilitatis imaginem con- remplamur, cum ſincero ferventique de- ſiderio ipſum imitandi pro modulo: tum nem- Pe ad ipſum ingemiſcendo ipfſius in nos Spi- ritum — (⸗=) Rom. 8. 9. (⁶) Pf. 118. 13. 7 N tt et kehuen⸗ lirit e ie =— Vtl mied ihn hurceit Dürum ccthon keicern, ueet ſoren X lnd Ucidem Ciih I: ox etun d DVm, fuaritn Klemieturinun inimi amaruent Iml pellonum in 2Neeslaeſcsn un mninihur nen⸗ Dün wlloneokenin MMo mmine udn elcite! Are eriui⸗ Sachin. 1 nconinis ni ſ n. ( kentè r i Uonigten ſie L OArohoreedon Mere /aurde wti wrht, znd iDeco, en: Tunlrere ls pin n, G ftini FORMITATE CUMCHRISTO. 287 ritum attrahimus, ac pro menſura modéôque hujus deſiderij amabiles has virtutes, Spiri- tui Chriſti proprias, noſtras facimus, ut ipſe- met Salvator B. Mechtildi affirmat: Quando poſt me ingemiſeis, inquit, tu me tibi intrabis. Ecce! quantumceunque res aliqua ſit vilis & ab- Jecta, üt eſt feſzuca, bomo eam ſola voluntate non acquirit; me verò gquilibet voluntate, aut gemitu unico habere poteſt. (&) Et ſi huic deſiderio efficax voluntatis pro- poſitum accedat, opere ipſo exequendi, quod deſiderat; atque per ſinceram ſui nihili cogni- tionem ac de ſeipſo diffidentiam, aliquatenus cordialem Chriſti humilitatem æmulari cone- tur: mox etiam, ex confidentia in bonitate Divina, ſuavitas illa mitis & tranquilli affe- ctúùs ſentietur in anima; vi cujus exclusâ om- ni animi amarulentià ac impetuoſitate, cor ab omni paſſionum impetu liberum in plenitudi- ne pacis placidè conquieſçet: Et invenietis re- gutem animabus veſtris. Quod Gertrudi mi- rabili viſione oſtenſum eſt. Dum namque in- terno animæ auditu ſuaviſſimam Chriſti vo- cem audiret: Accipietis virtutem ſupervenien- tis Spiritüs Sancti in vos, ſuamque conſidera- ret indignitatem, videbatur ſibi, quaſi recor- datione indignitatis propriæ facere fundum in corde ſuo tantò profundiorem, quantò ſe reputabat viliorem. Hinc de corde mel- liflui DEl diſtillabat vena quædam puriſſima in fmilitudine favi melis, quæ paulatim fun- U4 dum (* Bloſ. Mon.il. Spir. c. 6. d P 22 99 25 2² 29 29 99 22 29 7) 25 22 2 2 9* 29 2 9 9 2 2 9 25 283 PARS III. CAPUT. II. §. 2. DECON- um cordis ejus inſtillans usque ad ſummum replebat. Per quod perſenſit deſignari ſuavi- tatem Spiritûs Paracleti, qui per cor Filij DEI ſuaviter influit corda electorum. () Quod ipſum Chriſtus Gertrudi alias pro erſona devota oranti hac inſtructione adhuc clariùs patefecit: „Dicas ei, inquit, ex par- te mei, ſi deſideret mihi familiaris amoris unione conjungi, ſtudeat ad ſimilitudinem nobilis avis ad pedes meos conſtruere ſibi nidum ex racemis propriæ vilitatis, & pal- mitibus meæ dignitatis, in quo quieſcat per jugem memoriam ſuæ vilitatis; quia homo mortalis per ſe ſemper pronus eſt ad malum, & tardus ad bonum, niſi gra- tiã præveniatur. Miſericordiam quoque „ meam crebriùs pertracter, recolendo, quàm Paterné paratus ſim ſuſcipere poſt lapſum ad me per pœnitentiam revertentem. Cùm verò à nido ſuo ad paſcua libuerit evolare, in ſinum meum progrediatur, ubi per gra- titudinem amatoriam recolat diverſa bene- ficia, quæ ſibi ex ſuperabundantia pietatis meæ gratlis impendo. Si verò adhuc lon- gius ſpatiando pennas deſideriorum ad al- tiora extendere delectatus fuerit: elevet ſe tanquam velox aquila ſupra ſe per contem- Plationem cœleſtium, volitando contra fa- ciem meam, alisque Seraphim, auſu cha- ritatis ſublevatus, Regem in desçore ſuo ſpe- culetur claris obtutibus mentis. Sed quo- ni- — — —— — (4) § Gert. 1. 4. C. 39. Codscde In chaneni Cher corlegren ollwenmi Trbe crehroh grecinur ereh OUüminns, Me CCONlekphtenen eniat ccdleltun Duar hie ym 0Merletioois inen Uriam hic afühn flconücerere, Incementum luerſfinno, II Gnnis cum Umnliure Uumqe! 1l COhetls, ec ⸗ Adnimner. tun in 1 Unlinicnm G lnb in U I Wer „Z. A. Aconter 9 EN eNn N N lmondim goge ñ iver niin renen (n benlache, nn uer FORMITATE CUMCHRISTO. 289 „ niam non eſt præſentis temporis, diu poſ- „ ſe perſiſtere in acumine contemplationis, „ quæ hic vix adipiſcitur, rarà horâ, parvâ „ morâ; prefſis iterum alis per recordatio- „ nem propriæ vilitatis, continuò ſe demit- „ tat in nidum ſuum, ibique moretur pau- „ ſans, quousque rurfus evolare per gratia- „ rum actionem ad paſcua delecterur amœna, „ & per conſequens tamquam in exceſſu men- „ tis culmen attingat Divinæ contemplationis. „Et ſic crebrò his vicibus alternatis, ſive in- grediatur per conſiderationem propriæ in- „ firmitatis, ſive egrediatur per cœleſtium — — contemplationem: ſemper deleckationes in- P P „ veniat cœleſtium gaudiorum. „(e) Juvat hic parumper ſubſiſtere, ac totam converſationis internæ ac Chriſtifkormis œco- nomiam hic affabre delineatam attentiùs non nihil confiderare. Et verò primùm ac velu- ti fundamentum cæterorum ponitur vilis ſui ipſius exiſtimatio, à qua incipit, & in qua de- ſinit omnis cum Chriſto converſatio. humilitate namque fruſtranei ſunt omnes no- ſtri conatus, nec in conſpectum Divinitatis noſtra admittuntur deſideria, niſi humilitas paret adirum: imò nec ipſa dona gratiæ, quæ ex familiari cum Chriſto converſatione repor- tantur, ſatis tuta ſunt, niſi ſub humilitatis cu- ſtodia cautè teneantur. ſtimatio juncta ſemper eſſe debet piæ in DE- um fiduciæ ex confideratione bonitatis & mi- U 5 ſeri (e) S. Gerr. 1. 3. c. 74. Sine Interim vilis ſui exi- ☛— 290 PARS III. CAPUTII. §. 2. DE CON- ſericordiæ Divinæ; & ſic utraque à Chriſto tantopere commendata virtus, manſuetudo nempe & humilitas, ſuum ſemper habebit a- limentum, hæc à vili ſui ipſius æſtimatione, ac diffidentia perpetua de ſeipſo, illa à ſuavita- te interna, quam Divina bonitas humili con- fidentia excitata cordi inſtillat. Et hic ille ni- dus eſt, in quo ceu propria & ordinariâ ſe- de anima devota ſe continere debet, & qui- eſcere, ſuam vilitatem, & Divinam bonita- tem jugiter attendendo. Interim hic nidus conſtrui debet ad pedes JEſu, ut in ejus præſentia, & ſub oculis pi- iſſimi Redemptoris anima verſetur ſemper; nec à nido ſuo aliter evolet, niſi ipſius ſpiri- tu ſublevata, & per internam illuſtrationem quodammodo evocata. Et tunc non altiùs ſtatim evolet, quàm ad ſinum Salvatoris, ſive in cavernam macerizæ Sanctiſſimi lateris Domini Eſu, ubi in ſummo foraminis repauſando ſu- at mel de petra, id ez, dulcedinem intentionis de corde Thſu Deifcato: ſicque ſecundum quod diligentiſſimè in ſeripturis Saucris converſatio- nem Chriſzi perpendere poterit, ejus per omnia exempla imitari ſtudeat. (J) Et ſic velut api- cula hauſtò & floribus ſuccò ad ſuum mox re- volet alveare, & in conſueto ſuo nido ſe con- tineat, quousque denuo, aſpirante gratia Sal- vatoris, libeat ac liceat evolare. Neque enim tamerè ac irreverenter ſe un- quam debet ingerere altiori contemplatiom, nec (V) 5. Gere. 1. 3 c. 7q. §H. 2. olet 4 birioere. Int, Nen, 6ninsthns in Aliuupedes? is nsge an Dledo ee ürtuti, ingu inis gritim e ollunt, ſiin itatiß neninm lentek, guin n Ivſord re aunt, lijm gnuim en Ouult elinuen Ui, Ed in rin mliai, & den⸗ ohre, ſel ii Revern, gul p Mte ad aſien E ere, & dini Hemere ſeinmnuce Ppechncnmert, n Pre rbg erins conchye Uumn cyerlinin ii Nobis e Urſhm; ſoen „orktkiun 1 enſcergtone ullninit Ulll, ,/ tioſut a um ſeleur enme „ Aet, l il . mmin, thin . lerenirrnen fuulng FORMITATE CUM CHRISTO. 201 nec ſublimiùs evolare, quàm vires gratiæ per- mittant, nec antea, quàm vocetur à Sponſo, in familiares ipſius amplexus irruere: ſed in nidulo ſuo ad pedes JEſu reſideat, ac placidè pauſet, quousque ſe erigere, ac liberius non nihil cum Dilecto converſari jubeatur. Qui- dam incauti, inquit aureus Aſceta, propter devotionis gratiam ſeipfos deſtruunt, quia plus ogere volunt, qudm poſſünt, non penfantes ſuc barvitatis menſuüuram, ſed magis cordis affectum ſeguentes, qudm rationis zudicium. Et quia majora praſumunt, gqudm DEO placitum eſt, ideirco gratiam citò perdunt. Fiunt inopes, & viles relinquuntur, (g) qui non ad pedes Eſu, ſed in cœlum ponunt nidum ſibi, ut humiliati, & depauperati diſcant non alis ſuis volare, ſed ſub pennis JEſu ſperare. Revera, qui præteritâ quaſi Chriſti hu- manitate ad alta & ſublimia contemplando ſe attollere, & ad intima quaſi Divimtatis ady- ta temerè ſe intrudere præſumit; idem ipſi expectandum erit, quod miniſtro ad ſervien- dum præ foribus deſtinato, ſi is injuſſu Regis ad interius conclave, ubi cum familiariſſimis tantùm converſari ſoler, impudenter irrueret. Skut alia nobis ad cœlum non patet via niſi per Chriſtum; ſic etiam ad cognitionem gu- ſtumque cœleſtium aliter non pertingimus, nifi per confiderationem ac imitationem hu- manitatis Chriſti, in quo omnes thelauri ſapi- entiæ & ſoientiæ ſünt albſoonditi. Cb.) Ee, um. oſti- — — (g) imit Chr. I. 3, c. 7. (h) Coloſl. 2. 3. 292 PARSIII. CAPUTII. 5§. 2. DE CON.- oſtium, inquit Veritas ipſa, per me ſt quis in- troierit, ſalvabitur: & ingredietur, & egre- dietur, & paſeua inveniet. (1) Nunquam igitur gratiam præcurrere, ſed ſequi ſemper debet devotio: & ſi quandoque ex humanitatis Chriſti, ejusque in omni vir.- tutum genere perfectiſſimæ converſationis in- tuitu, ad perfectionum Divinarum contemplati- onem excitari ſe ſentiat anima, humiliter ac ſo- briè prorſus ſe gerat, ut dum tanquam veloæ a- quila ſe levat re. per contemplationem cæœle- Reium volitando contra faciem DEI alis Sera- tbim auſu charitatis ſublevata; mox iterum preſsis alis per recordationem propriæ vilitatis continuò ſe demittat in nidum ſuum, & ad pedes Eſu ſe recolligat, ibique pauſet: & ſi denuo evolare libeat, utatur potiùs pennis columbæ, frequentiùs in cavernam maceriæ lateris Cbriſti, quàm alis aquilæ contra ſo- lem Divinitatis volitando. In hoc nidulo diſcet anima devota, quæ- cunque ad perfectionem ſuo ſtatui conve- nientem neceſſaria fuerint, ac ſenſim Spiri- tum Chriſti mitem & humilem ſibi ſic attra- het, faciétque familiarem, ut omnia, quæ ip- ſi agenda tolerandaâve ſunt, ex ſola Chriſti Domini in ſpiritu ſibi præſentis memoria, agat, ferâtque miti ac humili corde, ita ut ſim- plicitas & longanimitas ceu comites indivi- duæ, ex omnibus ejus dictis & factis ſemper eluceant. Inſuper in hoc nidulo ad pedes JE- ſu — — (²*) Joann. 10. 9. MA utnon mgt mmstendi r ln henel; Connn nofuun me inci eſh in tnum . ie ere, Undn falemn non ect ettuclenn knhe ndio. CEterim fon 0r Onbes Mldin Tin in coninn continere: ſech Coonem erpeci Cintentioni Chrt ekternasqne d Honem Chrikun Cllud Apokoln NAiri merentur: it verd inne ns Uelet nonnbbr Mnſtencdten Il, E inemionen tennioni inonn ns ſig ann , Es (hnſimi me ulalun, ite grarin (; 10 rnſun NIirhe /lm, ur /tn nun oMrui i uin ,ur, 1 üir eler e t um wül pem in Murnmn nnani mle omnb⸗ mdren urn Mn N FORMITATE CUM CHRISTO. 293 ſu conſtructo, tanquam in ſtatione fidiſſima, à tentationibus devota anima ſe maximè ſem- er tutam inveniet; aut ſi vehementior ſit nonnunquam hoſtium inſultus, qui ſolo con- temptu devinci nequeat, facile ipſi fuerit, à pedibus in ſinum JEſu evolare, & in fora- mine petræ, tanquam in altiſſimo refugio, quò malum non accedit, (E) deliteſcere, do- nec tranſeat tempeſtas, & hoſte eluſo ceſſet tentatio. Cæterùm ſicut nulla certior atque ſecuri- or omnes inſidias hoſtium eludendi ratio eſt, quàm in continua Chriſti Domini præſentia ſe continere: ſic etiam nulla ad charitatis per- fectionem expeditior via eſt, quàm Spiritui ac intentioni Chriſti Domini ſuas omnes inter- nas externasque actiones unire, & per hanc unionem Chriſtum quodammodo induere; ut illud Apoſtoli in ſe aliquatenus ſaltem ex- periri mereatur: Livo ego, jam non ego, vi- vit verò in me Chriſtus. (1) Dum namque aſ- ſueſcit in omnibus quæ agit, Chriſti Domini manſuetudinem & humilitatem pro poſſe imi- tari, ac intentionem ſuam perfectiſſimæ ipſi- us intentioni in omnibus conformare, ſicque actiones ſuas cum actionibus Sanctiſſimæ hu- manitatis Chriſti unire: tunc nimirum Apo- ſtolicum illud monitum implet modo perfe- ctiſſimo: Omne quodeunque facitis, in verbo aut in opere, omnia in nomine Domini noſtri YK- Ju Cbriſti facite gratias agentes DEO & La- tri — ʒ — — ( Tf 90, 9. (1) Gal. z. 20. 22 „ 29 22 22 22 39 29 22 95 99 99 9 99 95 9) 294 PARS III. CQAPUTII. G. 2. DECON- tri per ipfſüm: (m)) ut adeoque opus tali no- mine & intentione factum, non jam uùt opus hominis, ſed ùt fructus Sanctiſſimæ humani- tatis Chriſti acceptetur à DEO; adeoque & ipſi homini operantem in ſe Chriſtum, & ſe- ipſum in Chriſto viventem liceat intueri. Unde etiam fit, ut opera illa, quæ de ſe nullius eſſent valoris, mirè nobilitentur, ac ipſa etiam corporis commoda conducant ad animæ profectum, & augmentum charitatis. Certè Gertrudis noſtra adeò aſſueverat inten- tione præfata omnia ad DElI laudem & ho- norem referre, ut etiam bonis & commodis ſibi impenſis, haud aliter quàm Chriſto ipſi collatis gauderet. „Quapropter quando e- tiam ob indigentiam ſuam aliquid expen- dit, gaudebat mirum in modum, perinde ac ſi in DEl honorem ſüper altare obtu- liſſet, aut erogaſſet in pauperes. Domi- num enim in ſeipſa contemplabatur, cui ſe providiſſe gaudebat. Ideò ſive dormi- ret, ſive manducaret, ſive aliud quid com- modi aut requiei ſuo impenderat corpori, non aliter, quàm ſi DEO id feciſſet, exul- tabat. Ideò in ſe quoque illi, & ſibi per illum ſervire ac benefacere geſtiebat, quo impleret Dominicum illud: quod uni ex minimis meis feciſtis, mihi feciſtis. Se e- tenim exiſtimabat & minimam & viliſſimam omnium creaturarum. Ideò quidquid ſi- bi impendit, minimo, qui ad DEum per- tine- (m) Coloſſ. 3. 17. Nt. iennümut n Khnu Dr. ro mor 1 Gun gruren ce, EPrope S1an, u . . 4 6 egninelend uns en en d Nhre hoe lhet fortun. Aehen Nun enintin 9 Cal glaruren 9I4 Olndes Olid noi i Utoe guser unmm dumtardh re, Chrihune Aa ſmien en ſeplaret? Nehen ione conednt: 1ego me fueharen oeid io n Poclie enoti milme WEin Oton uhlli, 1 riChriſt Glcd n. 11 gorcti am M 9 len FORMITATECUMCHRISTO. 295 r de lne „ tineret, arbitrabatur ſe impendiſſe. Porrò quàm accepta DEO heæc fuerit devotio, hoc modo illi monſtratum eſt: Cùm labo- re quodam gravatum caput cuperet refo- cillare, & proptereà ſpecies, quas aroma- ticas vocant, in ore teneret; Dominus ſua benignitate ſe ad illam inclinavit, quaſi hau- , ſturus ex ea odoris fragrantiam, ſimulans „ Odore hoc ſpecierum ſe indigere & con- Immme, „ fortari. Ac paulò poſt ſe erigens ſuaviſſi- Smnaheun „ WMum emittebat anhelitu ſuo odorem, & EDNEmD „ quaſi gloriaretur de hoc, lætabundo vul- ramndamm „tu ad omnes Sanctos dicebat: Ecce! nund Nir Ne „ quid novi à Sponſa mea accepi. „ (n) Conerudee Et ne quis putet, iſthoc Sanctarum ani- nIun MMideg marum duntaxat eſſe privilegium, nec alte- nk rius cujusvis minùs perfecti intentioni con- venire, Chriſtus ipſemet Gertrudi ſciſcitanti: „ An ſimilem devotionem à quibuslibet ac- „ ceptaret? Reſpondit: Quoties tali devo- „ tione comeditur à quoquam una buccella, „ ego me fatebor cum illo comediſſe, ac per „ hoc ab ipſo impotionatum eſſe, ac ſi tot „ pocula amoris incentiva cum eo bibiſ- = Ei „ ſem, quæ in alterutrum noſtros affectus noc W „ ardentifſimè inflammaſſent. Ideôque ſe- „ cundùm omnipotentiam meam affeétum a- „ moris illius, tempore congruo, iatis dig- „ nanter illi manifeſtabo. „ (o) Et cùm vice altera audiſſet à Chriſto, quàm ſibi hoc gra- tum foret, ſi quotidie opus ſaltem aliquod — —,.— — (2) §8. Gert. l. 1. c. 12. () 5, (Sert. l. 4. c. 2¾. . 22 22 27 22 22 22 22 22 79 22 22 77 22 72 22 97 39 5 22 92 22 2² 22 22 72 22 52 22 2 22 — 296 PARS III. CAPUTII. §. 2. DE CON- dicta intentione perageret, ipfſaque diceret: 2) J Et quid faciam ſi hoc aliquomodo negle- xero? Dominus reſpondit: Quare velles hoc negligere, quod tam leviter potes per- ficere? Nam benignitas mea acceptabit, ſi unum veſtigium tali intentione calcaveris, ſeu calamum de terra levaveris, vel ver- bum unum locuta fueris, vel alicui geſtum amicabilem exhibueris, vel etiam ſi requi- em æternam pro defunctis, ſeu quodcun- que verbum pro peccatoribus vel etiam juſtis dixeris. Et ſub finem ad petitionem Gertrudis: ut & alijs hujus gratiæ copia fieret, Dominus ſubjunxit: O! quàm ube- rimæ benedictionis affectu ſuſcipere vellem illum, qui poſt circulum anni reverteretur ad me reportans mihi talem fructum, quòd per totum annum ſic ſtuduiſſet operibus charitatis, quòd omnia illa excederent nu- merum omnium peccatorum ſuorum, in uibus eo anno deliquit. Ad quod dum illa quaſi diffidens diceret: Quomodo hoc fieri poſſet, cùm ſenſus hominis ſint proni ad malum, in tantùm, quod homo ſingu- lis horis multipliciter delinquat? Dominus reſpondit: Et quare videtur hoc tibi tam difficile, cùm ego DEus tantùm delecter in ea re, ut ſi homo vellet aliquantulum ſtu- dij adhibere, ego DEus omnipotens pa- ratus ſim illi cooperari adeò, ut mea Di⸗- vina ſapientia deberet prævalere. Et cum illa diceret: Quid tunc Domine, proponis „ illi bmpetcii, elkena ſicl, a nis Aen Ceber den rearteca amm te mga Cu 9Cdüm Con ne Nen d Chritun Une in koimo ure Nr Uns inment te? du men luumcne pene Ve omn certiit 0 kotillo kbore nprori benepten ſe mmoriscnne Guleins Mmore. s Qen 18, ln in, egl niler e cnlion, en D Crckre) Neh Re FORMITATE CUM CHRISTO. 297 „ illi dare, qui hoc ipſum tuo auxilio perfe- cerit? Dominus reipondit: Hoc tibi apti- ùs non poteſt dici, quàm his verbis: quod „ oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis aſcendit. „ (p) Quis hæc audiens non excitetur, ut novo fervore artem tam facilem quàm DEO gratam, ipſique homini ſalutarem addiſcere & exerce- re ſatagat? Quid facilius, imò quid jucundi- us, quam omni negotio & actioni, momen- tanea ad Chriſtum Dominum converſione, hanc in animo intentionem adjungere, & a- mori illius immenſo tenuem hanc vicem red- dere? Si alia merces opera noſtra, quæ alias plerumque peragenda ſunt, non maneret; hoc unum certè ſatls ſupérque eſſet prœmij, quot tantillo labore tam ingens dulciffimo Re- demptori beneplacitum, & grati animi, ſince- rique amoris conteſtationem exhibere liceat. Quid dulcius amore, & quidem boni tam a- mabilis? Quæ major & tenerior animi volu- Pptas, quàm ſcire, & quaſi guſtare, univerſa quæ agit miſer terræ vermiculus, cœli terræ- que conditori, Domino immenſæ majeſtatis placere, ſibique licitum eſſe tam tenui im- benſa amorem tot titulis debirum ſummo Bo- no dependere? lichper hoc exercitio acquiritur facilitas, 79 ſuam erga DEum fidelitatem & amorem in gravioribus quoque conteſtandi, & ad chari- tatis perfectionem denique feliciter enitendi. eient. Sanct. Comp. X Hince () 5. Gert. I. 4 C. 7. 298 PARS III. CAPUTII. §. 2. DE CON- Hinc S. Saleſius à familiari ſuo rogatus: Quæ ſint media pertingendi ad amorem DEI per- ſectum? Reſpondit: Amare. Amando ſiqui- dem diſcimus amare DEum, utl ſcribendo diſcimus ſcribere, & fabricando fabricare. Et quidem à facilioribus ſemper in omni arte uſcenditur ad difficiliora. Qui ergo in obviis & quotidianis actionibus & occupationibus conſueſcit amare DEum, in rebus majoris momenti, & afdtionibus cum difficultate con- junctis jam expeditam habebit voluntatem, ut ſolius Divinæ bonitatis recordatione abripi ſe ſinat ab amore dilecti. O! quantam operum & laborum faciunt jacturam ſæculares plurimi, utinam non eti- am Religioſi, qui etſi mali non ſint, aut gra- viori piaculo facile ſe obſtringant: attamen o- pera ſua & actiones vi ſtatús vel officij debitas, ex lurida tantùm conſuetudine, ac ſuperfici- ali àüt plurimùm ad honeſtatem actùs attentio- ne peragunt; quin actuali aut virtuali ſaltem intentione, ſui Redemptoris, à quo omnem valorem ſortiuntur noſtra opera, recordentur, ipſiüsque nomine & amore operentur. Hi non ſibi tantùm, ſed toti communitati, in qua degunt, injurij ſunt, dum eam tot bonis privant, quot à bono DEO cumulanda fuiſſet, ſi ipſi pro ſua virili Divino amori meliorem navaſſent operam. Ut enim S. Gertrude au- diente aliquando faſſi ſunt Angelici Spiritus: Pluùs apud DEum pravalet vivis & defunctis im onue 6ne Munt an Mun 7 acreiti imn Ind 8 —,— — = Gttügvendo 6 Cen ſoonun de Ctnri in chan: Perfelnanin 1gtoc deiiic⸗ lun ſeiſctunm lum: „la IMemnorim Iu. Tune : ine Diglher Uetfcere)Neind Ge hieiigin eir⸗ ngllrdu trt⸗ ain l⸗ kihlinasini⸗ Ueilis Amors Meoniniin 4 tnin vanlle . Aer ineg,g Vel u 1 Nehr r IG Mömmrennet vnm 4 Lonn ken Uini uten von e Umnfnn Ar ge Hunm mmen sndohikchie; Aun Ate- eluen Cnmenk⸗ Dul uKtmüin l 5 FORMITATE CUM CHRISTO. 299 impetrare una amans anima, qudàm non aman- tium millia duodena. (42 De exercitio amoris Cbriſto omnium gratiſſimo. VIdit aliquando Gertrudis, omnia tam ſua, quam ſuorum bona opera coram DEO annotari in charta: advertit autem ubique ſemper relinqui vacuum, ac ſi deeſſet quidpi- am, quod adſcribi adhuc oporteret. Et cùm caufam ſciſcitaretur, tale à Sponſo ſuo tulit reſponſum: „ Locus vacans, inquit, deſig- „ nat, quòd opera bona, quæ facitis, facere „ in memoriam paſſionis meæ, non habetis „ in uſu. Tunc illa: Et quomodo Amanmtiſ- „»„ ſime DEus! hoc poſſumus tibi laudabiliter „perficere? Reſpondit Dominus: Si omnia, „ quæ facitis in jejuniis, vigiliis, cæterisque „ regularibus diſciplinis, faceretis in unione „ meæ paſſionis. Et quandocunque ab aliqua „ re abſtinetis in viſu, auditu, verbo, aut fi- „ milibus, ſemper illud offerretis mihi in u- „ nione illius amoris, quo ego omnes ſenſus „ meos continui in paſſione mea. Licèt enim „ unico intuitu potuiſſem terruiſſe omnes mi- „ hi adverſantes; vel unice verbo conviciſſe „falſi omnes mihi contradicentes: ego ta- „ Men tanquam ovis, quæ portatur ad victi- X 2 „ mam, (7) S. Gert. 1. 4. c. 55. — — — — 300 PARSIII. CAPUTII. §. 3. DECON- mam, inclinatéô humiliter capite, oculisque in terram depreſſis, coram judice non ape- rui os meum ad reſpondendum vel unicum excuſationis verbum contra tot falſas queri- monias mihi objectas.„ (7) Licèt ergo opera quæcunque Chriſti Do- mini actionibus unita magni ſint meriti, atque adeò adtiones minimæ, & illæ etiam, quæ ad commoditatem hominis faciunt, debita inten- tione ad Chriſtum directæ, ſupra, quàâm æſti- mari poſſit, nobilitentur, ac veluti actus cha- ritatis acceptentur à DEO: nihilominus ope- ra in memoriam tam amoroſæ quàm doloro- iæ paſſionis dulciſſimi Redemptoris piè pera- cta, incomparabiliter majoris ſunt meriti, Deoque magis grata & accepta. Quemad- modum namque DEus-Homo immenſum er- ga nos amorem per hoc maximè teſtatum red- didit, quòd noſtræ ſalutis cauſa, & ut copio- ſior eſſet redemptio, mortem tam acerbam ac ignominioſam perpeti voluit: cur non vi- ciſſim mors iſta & paſſio amoroſa tanquam ef- ficaciſſimum redamandi motivum præ aliis nos excitet, ut noſtrum erga Chriſtum pati- entem amorem ac gratitudinem jugi memo- ria conteſtemur, & quam ſolam poſſumus;, ipſi cordialiter compatiendo reddamus vicem. Hinc etiam B. Mechtildi interroganti;, quid maximè ſibi placeret in homine? Chri- ſtus reſpondit : Grata & jugis memoria eo- rum, quxæ ex amore bominis triginta tribus annis (r) S. Gcrf. l1. 4. c. Ié. MN ii Atli Ielgle gl Pnn Vttklüin, lant; Jncd⸗ enn Minr 6Cheinetennn tbor wansugu ngverenim 1Dedeamorsh it eelebie: le ſinumze ih Cod Del pmnn fgclinummann Tnunt noſtune Kocis ac ncnue⸗ tel Kti in Dper mninafk 1: Niontc, Divintitn , IIr, Inos eget Nik e erenin ire, Old in inficgogn . n kmmn aANor Contoin Adr len⸗ nee vonn ien loamocli — — M mminle in in nlennugs e Mrs dun meni; uk uunn Qeent s Hwwimwenimen unekhumte Aal, At⸗ , Mtn Mun udnmimltuid NNe! nmdruchoen ,,, K5“ S un Nd) ſc e 5 FORMITATE CUM CHRISTO. aunis egi ac pertuli, ac tandem mortuus ſum in cruce: ut adeoque grata & jugis tanti amoris memoria probabiliſſimum electionis Divinæ indicium ſit; quando id jam agit homo in tempore, quod agere Electis omnibus ſummè erit volupe in æternitate. Sicut enim in mon- te Thabor transfiguraté Dominéô (ubi velut in imagine præluſum eſt futuræ gloriæ) Moy- ſi & Eliæ de amoris hujus exceſſu colloqui tam fuit delectabile: ſic & in gloria ccœleſti poſt primum ac principale noſtri amoris objectum, quod DEl infinita bonitas & perfectio eſt, efficaciſſimum motivum amoris erga benigniſ- ſimum noſtrum Redemptorem, erit hæc ipſa paſſionis ac mortis ejus memoria, quem pro- ptereà Sacris ſtigmatibus inſignitum grato ſemper animo collaudabimus illo amoris can- tico: Dignus eſt Agnus, gui occiſus eſt, accipe- re Divinitatem & honorem. ss) Certè ipſi dœæmones diutina experientiâ docti illos metuunt, ac non niſi ſubtimidè ten- tant, quos frequentiori Chriſti dolorum me- moriæ ac venerationi deditos nôrunt; utpo- te circa quos vim quamdam Divinam ſingu- larem ipſos protegentem perſentiſecunt, præ- ſertim ſi id quoque ipfſis in more poſitum eſ- le ſciant, ut tentatione incumbente ad Chriſti vulnera mox confugiant. Toties nempe ſibi ipſi vim facit deemonum malitia, quoties ad tentandum ejusmodi hominem ſe accingunt; cujus unica ad Eſum crucifixum aſpiratio a- X 3 moro 301 — (²) Apocal. 5. 12. 302 PARS III. CQAPUTII. §. 3. DE CON- moroſa acriùs ipſos urit, quàâm ignis ipſe in- fernalis. „Et licèt ejusmodi homines (utl à „ Sponſo ſuo intellexit Gertrudis) in devotio- „ ne nonnunquam tepeſcant; ſemper tamen „ benigniùs reſpiciuntur à Domino, ſi pafſio- „ nis memoriam non omittant celebrare,. (t) „ Quia, ut alio loco advertit, ſicut impoſſi- „ bile eſt aliquem tractare farinam, & pulve- „ rem nullum contrahere: ſic eſſe non po- ,„ teſt, ut aliquis cum devotione etiam parva , Dominicæ intendat paſſioni, & nullum fru- „ Ctum inde percipiat. Et etiam cùm aliquis „. legit aliqua de paſſione, ad minus habilitat „ anlmam ad ſuſcipiendum fructum in tan-: „ tum, quòd magis fructuoſa eſt intentio ta- „ lis hominis, qui frequentat memoriam paſ- „ ſionis Chriſti, quàm plures intentiones al- „ terius, cui nulla cura eſt de Dominica paſ- „ ſione. „ (ℳ) Forſitan noſſe cupis, quonam modo ma- Ximè fructuoſam Paſſionis Chriſti memoriam, Frattudinem amoroſam in te excitare que- as? En! inſtructionem Gertrudi idem peten- ti divinitùͤs datam in hæc verba: „ Cùm ho- ; Mmo dirigit ſe ad Crucifixum, æſtimet in ,,; corde ſuo Dominum Eſum blanda ſibi vo- „ ce dicentem : Ecce! quomodo causâ tui „ amoris pependi in cruce nudus & deſpe- „„ ctus, & toto corpore vulneratus, nec non „ per ſingula membra diſtentus. Et jam tali „ dulcore charitatis afficitur cor meum erga = „ te; (*) S. Sert. IJ. 3. C. 39. (²) S. Gept. z, Cc. 1. 4 Gn cenle⸗ Egten md run geun Allimſoe d een Cruchm lne kucne Hict Ctufun Gumtunibel en ſe ſalent Eenn⸗ ſen reiie, di oocentänug gecht, ſe eh⸗ ellgennie o for femedum emns habeti en lonis cun in „ Adeccumis, enti deKeunt connet k tiheir inn⸗ E Ininno inen enluben ien 3 donor & „ 8 4nugn 4 Cetlämm e Mine ktri Wn Huckun in Eudt el nento⸗ enn mnonim , O””” ckierin WNmn MiNNe 1e . NmsCnmiionnnnn 2 ren enliik 1 NN i „ — — FORMITATE CUMCHRISTO. 303 te, quòd ſi ſaluti tuæ expediret, & aliter ſalvari non poſſes, jam pro te ſolo vellem omnia tolerare; quæ unquam æſtimare poſſes me toleraſſe pro toto mundo. Un- de per talem meditationem excitet homo cor ſuum ad gratitudinem; quia veraciter nunquam ſine providentia DEl contingit, aliquem Crucifixum videre: quia nunquam eſt ſine fructu, quòd quis ex intentione in ſpicit Crucifixum. (X) Unde quicunque quantumlibet gravi pondere peccatorum ſe ſenſerit depreſſum, reſpirare poterit in ſpem veniæ, offerendo DEO bPatri meam innocentiſſimam paſſionem & mortem. Et credat, ſe per hoc ſaluberrimum fructum indulgentiæ obtinere; quia nullum tam ef- ficax remedium contra peccata poterit in terris haberi, quàm devota memoria meæ paſſionis cum vera pœnitentia & fide re- cta. „ ( ) At necdum ſatis: ut hæc paſſionis Chriſti memoria ac veneratio hominis ſaluti per om- nia conducat, & Amori noſtro crucifixo ple- nè ſatisfaciat; internæ devotioni externa quo- que imitatio jungenda eſt. Cbriſtus namque taſſus eſt pro nobis relinquens nobis exemplum, ut ſequamur veſtigia ejus. (2) Et ipſius Chri- ſti ad Gertrudem verba ſunt: 95 29 9 — mnis affe- kus, honor & reverentia imagini crucis meæ exhibita nunquam mihi plenè ſapere X 4 „ poſ () §. Gert Il. 3. c. 41. ( ) S. Gert. l. 4. c. 25. () 1. Pet. 1. 21, 2 EC— 304 PARSIII. CAPUTII. §. 3. DE CON- t „ poſſunt, interim quòd homo non ſtudet ngnn „ exempla paſſionis meæ imitari., Et quali- miminn ter hoc fieri debeat ſtatim ſubdit: „Verbi lene 4 „ gratiâ, cùm homo gravatus adverſis pro- winrs Ront „VoOcCatur ad impatientiam; recolat Filij DEI kengdold 1d „ admirabilem patientiam, qui tanquam ag- Ynhnnile Un „ nus manſuetiſſimus ad iminolarndum pro onenr ,3 „ noſtra ſalute ductus non aperuit os ſuum Mh ohhoe ; Vel ad unicum impatientiæ verbum. Cùmbm etieliclen ; vVerò accidit homini, quòd gravamina ſua Mn onſbnrefl „ in aliquo poſſet vindicare verbo vel facto, AMrümäaunenm ; Fetrackare ſtudeat, ex quanta cordis dulce- Elt mhlnhlenin „ dine Amator ſuus nequaquam malum pro Mre Ane „ malo reſtituens, ſe in nullo vindicavit ver- Mn Purnin „ bo: ſed omnia, quæ pertulit, cum opti- (onmmelnir „ usque ad mortem perſecutionem paſſus eſt, nr, Aonin „ ipſa ſua paſſione & morte redemit. Et ſic nntün, An ,; exemplo Domini ſtudeat ſemper bona re- qnäpm n ſtituere pro malis. Item ſi aliquis accendi- n Cniſi ir „ tur odiò adversùs eos, qui eum læſerunt, f. ) „ recordetur ſuavitatis illius exceſſivæ, qus Ulte kl „ amantiſſimus Filius DEl iater ipfos etiam umperfiinne „ indicibiles paſſionis dolores, & pœnas mor. Wehig eron ; tis, pro crucifixoribus ſuis rogavit dicens: Morimben „ Pater ignoſce illis, &c. et in unione amo- lim igeee „ ris illius orare ſtudeat pro adverfariis fu- mſo nne „ is.„ Ac demum, quid ex hac imitatione nha homo lucri reportet, Chriſtus his verbis con- imn nen cludit: „ IIle eſt, qui inter ubera mea com- eeeüſien „ morabitur, ita quòd ego ſpeciali affectu Meumm „ omne;, quod per patientiam & cæteras vir- cho ) ti uſo inui Cit onn Alet 1 . 1 ab,d eln Nann ns drehee, I FORMITATE CUMCHRISTO. 305 „tutes meas promerui, illi in augmentum „ meritorum ſuorum donabo. „() Hac ratione ingens illud vacuum, quod in bonis noſtris actionibus remanet, dum de- fectus varios bonis noſtris affectibus actibus- que plerumque admiſcet humana fragilitas, abundé ſuppletur; & ex meritis paſſionis Chriſti, cui hoc pacto uniuntur, eam ſortiun- tur perfectionem, ut pluris apud DEum va- leant, majusque ipſi homini afferant gratiæ & charitatis augmentum, quàm alia virtutum o- pera utcunque ardua ac laborioſa absque hac intentione & unione peracta, unquam afferre poſſent. Prætereà cor hominis per ejusmodi pallionum edomationem intuitu paſſionis Chri- ſti ſuſceptam maximè diſponitur, aptumque redditur, Amori noſtro crucifixo non ſpecu- lativè tantùm, ſed re ipſa ac practicè compa- tiendi: quia nemo ita cordialiter ſentit paſſio- nem Cbriſti, ſicut is, cui contigerit ſimilia bati. () . Et hæc eſt illa vera & ſincera compaſſio, quam perfectus amor, & gratitudo tot nomini- bus debita exigunt, & noſtri amantifſimus Re- demptor à nobis unicè expectat. En! ipſa verba, quibus ſuum hoc deſiderium pandit Gertrudi: »In nullo, inquit, poteris mihi gratiùs ob- „»ſequi, quàm in eo, quòd patienter in me- „ moriam meæ paſſionis ſufferas, quæcunque „ eveniunt gravamina, ſive interiora, ſive „ Exteriora; & cogas te ad facienda, quæ X 5 „. Uibi — (2) §. Gert. 1. z. c. 42. () TImit. Chr. l. 2. c. 12. — 306 PARSIII. CAPUTII. §. 3. DECON- tibi magis ſunt contraria. Et hoc ſaluber- rimè in cuſtodia ſenſuum exteriorum, & refrenatione ipſorum perficere poteris. Nam quicunque ſe in memoria meæ paſſio: „ nis ſtuduerit exercere, absque dubio lar- „ gam remunerationem à pietate mea ſe ſpe- 3, ret accepturum. () Quot non continudò per diem ſe offerunt, occaſiones, huic Redemptoris noſtri deſide- rio gratificandi? eccur igitur non ambabus manibus teneamus, & gravamina, labores, aut etiam dolores quoscunque in gratam ac amoroſam Chriſti patientis memoriam fera- mus fortiter, imò gaudenter, certi, tam gra- tum nos ipſi facturos, ac ſi paſſionis tempore ipſius in nos transferendo dolores maximo, ipſum cruciatu ſublevaſſemus. Quot non, piæ animæ in dolorum Chriſti meditatione. ejusmodi inardeſcunt deſideriis, ut tenero, compaſſionis affectu ex animo cuperent, ſi Chriſti patientis tragediæ fuiſſent præſentes, ſolatij quidpiam afferre potuiſſent ipfius cru- ciatibus; quin imò ſe felices reputarent, ſi ea ipſis, quæ Simoni Cyrenæo ſors obtigiſſet, ut Chriſtum Dominum ſub crucis onere ge- mentem fublevare, aut alios ipſius dolores ſuo dolore redimere, aut injurias & contu- melias cum proprij honoris diſpendio averte- re licuiſſet. En! moddò tibi offertur hæc ip- 9 25 25 29 ſa tot votis expetita occaſio. Potes, ſi- vis hoc momento huic tuo deſiderio facere ſatis- Qudò — () S. Gert. l. 4. c. 15 N. komns, n nnief cob mantersd ohe⸗ 1 Gmen idi r ris: Dmmmgte Nn leres rca hen 6unids Krern en Aguun De⸗ Prioum: „e ,Illus ine me Mirimt,nd⸗ En digtan h ol Domim:5 Sutur, Aul Wen, qun in! s,muligketf e humpdnt e Uer cllpeblen e Nokprmints E wortitäer Aildes te⸗ mi, nih lols weini nr, nes FORMTATE CUM CHRISTO. 307 Quod nunc facis, jam tunc te facturum præ- ſewit patiens DEus-Homo; & in hac tua compaſſione ſibi complacuit, ac ſi patienti & morienti præſens opem tuliſſes. Audi, quid per Gertrudem tibi dicat Amator tuus, Sal- vator tuus: Dum namque Sanctiſſima hæc Virgo in die paraſceves circa memoriam Dominicæ paſſio- nis ſuaviùs afficeretur, cuperétque ex animo vicem aliquam Dilecto rependere, dixit ad Dominum: „Eja! doce me, ! unica ſpes & „ ſalus animæ meæ, quomodo tibi pro tua a- „ mariſſima, mihique ſaluberrima paſſione ſal- „ tem aliquam poſſim rependere vicem? Ad „ quod Dominus: Si quis alienum ſenſum „ ſequitur, & non ſuum; ille mihi captivi- „ tatem, qua hora matutinali captus, liga- „ tus, multisque injuris affectus ſum pro, ſa- „ lute humana, rependit. Qui verò humili- „ter culpabilem ſe reddit; judicium, quo „ horâ primâ multis falſis teſtibus accuſatus, „ & morti adjudicatus ſum, mihi recompen- „ ſat. Qui autem ſenſus ſuos continet à de- „ lectabilihus; flagella, quæ ſuſtinui hora „ tertia, mihi rependit. Et qui ſe ſubdit „ diſcolis prælatis ſpineam coronam mihi „ alleviat. Qui verò læſus, priùs ad pacem „ humiliatur; crucis mihi bajulationem reſti- „ tuit. Si quis etiam ſupra poſſe ſe extendit „ ad opera charitatis erga proximum; exten- „ ſionem, qua hora ſexta in cruce acriter di- „ ſtentus ſum, mihil rependit. Qui etiam „non 308 PARS III. CAPUT III. DE „non fugit gravamina contumeliæ vel tribu- „ lationis, ut proximum retrahat à culpa; „ mortem meam mihi rependit, quam per- „ tuli hora nona pro ſalute humana. Qui „ autem conviciatus humiliter reſpondet; me „ quaſi de cruce deponit. Qui verdò proxi- „ mum ſibi præfert, repurans ipſum ma- „ jori honore vel commodo, aut aliòé bo- „ né ſe digniorem; ille ſepulturam mihi „ rependit. „ (d) DE AMORE CHRISTI EVoHIARISTICI. AMor incarnatus cùm dilexiſſet ſuos, in fi- nem dilexit eos, (a) ac tale ſtatuit ſui monimentum, ut plus ultra non poſſet. Do- minus Zlſus ipfa nolte, qua tradebatur, ac- cepit panem, & Sneregs agens fregit & dixit: accipite & mandukate, boc eſt corpus meum, guod pro vobis tradetur; boc facite in meam commemorationem. Similiter & calicem poſt- guam cœnavit dicens: bhice calix novum teſta- mentum elt in meo ſanguine; hoc facite in me- am commemorationem. (b) Nempe infinito amori ſatis non fuerat ad finem usque nos diligere, niſi etiam ſine fine diligeret. Datu- rus 64) S. Gert. I. 4. c. 26. (2) Joann. 13. 1. (?) I. Cor. II. 23. &c. rhe, en guiden eaer n Dir ) Müut doe „ IOrs Junnn Pet Pelons ſ ncnenll ergin glod Ionumu Imemordenm E, hac on n Eno moc 1 Cnoticie vne Uprig ſpecen lguli nludn Vinhoc mtein lotlimr, Nri rn he el. Cln men i Eenir inilei darffeum 4 hum ſce Unlckrundn e nr lnt MeriNn OII AMORECHRISTIEVCHARISTICI. 309 e rus pro nobis omnia, corpus, ſanguinem, a- e nimam, ſuo amori necdum ſatisfeciſſe vide- pelt batur, ſi ſemel tantùm dediſſet: quare ut ſi- Nn ne fine dare poſſet, quousque veniret, (c) ac ne momento quidem à nobis abeſtet, ſed ad- eſſet ſemper uti Divinitate, ſic & corpore & anima; inſtituit hoc adorandum ac ſtupen- Romcht dum amoris Sacramentum, in quo vivam minmi ſemper paſſionis ſuæ haberemus memoriam, SS & immenſi erga nos amoris memoriale per- petuum. Non quidem memoriale hujusmo- r di, quod ſignum tantùm eſſet rei ac veritatis; WIII ſed memorlale rem ipſam ac veritatem con- DM tinens, hac ſola diverſitate; ut quod olim cruento modo peractum eſt in cruce, incru- IEnN ento quotidie ageretur in altari; & qui in propria ſpecie tunc adfuit, adeſſet modò ſub aliena. are nihil hic credendum oculis, nil guſtui, nil tactui; nam viſus, tactus, gu⸗ ſtus in hoc myſterio fallitur: ſolis auribus tu- tò creditur, per quas ſolas veritas innote- ſcit: Hoc eſt corbpus meum, bic eſt Janguis meus. Cùm autem hoc amoris prodigium, uùt exercetur in altari, ſit verum ac unicum novæ legis Sacrificium; & ùt ſumitur à fidelibus præcipuum fidei Sacramentum: utroque mo- do conſideratum reverentiam ſummam & amorem ſanè maximum à nobis exigit; ut proinde abs re non fuerit, utrumque ſingilla- um expendere, & quid utrobique facto ohpus ſit, (c) l. c. 24. 3 PARS III. CAPUT III. §. 1. DE. ſit, ut finis & effectus à Chriſto Evchariſti co intentus obtineatur, penitiùs confiderare. De Sacroſankto Miß Sacrificio. BEnigniſſimus Redemptor magno Redem- Pptionis noſtræ negotio doloroſa ac igno- minioſa morte finem impoſiturus, tale nobis memoriale poſt ſe relinquere ſtatuit, quo fſi- mul immenſi hujus erga nos amoris perenne daret indicium, & und tribueret nobis facul- tatem, inæſtimabili Redemptionis noſtræ be- neficio condignam gratitudinem rependendi- Quamvis enim in Eccleſia ab ipſo fundata plu- rima eſſent, quæ Redemptoris æquè ac Re- demptionis memoriam oblitterari nunquàm ſinerent; ac in Scripturis ſacris, & traditioni- bus non ſcriptis mors Salvatoris, ceu baſis & fundamentum noſtræ ſalutis, ſemper incul- cata fuiſſet fidelibus; ut adeoque nullus un- quam ſe Chriſtianum eſſe cogitare vorviſſet, niſi primitùs Chriſti Redemptoris meminiſſet: mhilomninus adorandum hoc Miſſæ Sacrifi- cium ceu memoriale nobis utiliſſimum, ac ſi- bi ipſi maximè glorioſum ingenioſus amor Redemptoris excogitavit, quo nempe & re- demptionis univerſalis fructus copioſior re- dundaret in ſingulos, & honor DEO ex gratitudine condigna exhiberetur præſtantior. Si namque nuda paſſionis Chriſti recorda- io, Nbn , fümm⸗ s An Tnnt ai ſun worrti cOineme in zinſhented licoine, Kde Uüenim wor ts hominumm Keit, Alngus3 Gonis nolre henn Cifcium, in gun Au (Hcd modi neihibenn ens erit, cum da in Aati Pr am ctucd Inn Cevon n woria? en! igrnanm! eine Nene d All iüien ht inn Perentedeng i von in nn, Ulh = 4 = 1 1 . =z = 1 Ceifenn, iefemnrin in. Ar GNalimun ii Ueenherum 1 Nher Nub in atennuuns alre Cen thenſent iboündnpn⸗ 4 Ne E N. Ahun unte li, Andoni eluns Eita r uNde MM Ae wIne M, AMORECHRISTIEVCHARISTICI. 311 tio, ut nuper vidimus, tantum nobis affert utilitatis, quid non poterit ejusmodi paſſio- nis memoria, cui jungitur Sacrificium ſuper omnia Sacra honorificum ac gloriofum; quo nempe Supremæ illius Majeſtati per peccatum læſæ non ſolùm redditur, quantum reddi po- teſt ab homine, ſed etiam quantum reddi debet DEO. Uti enim mors Filij DEl in cruce pro eccatis hominum juſtitiæ Divinæ per ompia Eiistccit, & ſanguis Agni chirographum dam- nationis noſtræ penitus abolevit: ſic & Miſſæ Sacrificium, in quo tota Chriſti morientis tra- gœdia (Hcèt modéô incruentò) denuo ad vi- vum exhibetur, ejusdem prorſus valoris eſt ac meriti, cum idem ſit Sacerdos, eademque hoſtia in altari, quæ fuerat in monte calvariæ ſuper aram crucis. Quid ergo non poſſit in anima devota talis ac tanta paſſionis Chriſti memoria? aut quæ non de ccœlo trahat dilu- via gratiarum? Si multi ſpectatores miſeran- dæ illius Scenæ, etſi neſcirent, quòd ipſorum cauſa ibidem acta ſit, de monte calvariæ re- duces percutiebant pectora ſua pœnitentes: Quid non in animas Chriſtianorum poter it hoc Sacrificium, quibus planè conſtat, eum qui offertur in alrari eſſe DEum -Hominem, ſuumque dulciſſimum Redemptorem etlfi ali- ena ſpecie occultatum? Fierine poterit, ut amore no ſuccendantur eorum corda, & quidem Apenem tanti beneficij quaſi no- Viter reper iva memoria expoſcitꝰ? Qum utilis interim homini iſthæc paſſio- nis 312 PARS III. CAPUT III. §. 1. DE. nis ac mortis Chriſti in Sacrificio Miſſæ me- moria; tam grata ſimul & accepta eſt DEO pro immenſo Redemprtionis beneficio gra- tiarum actio, quàâ major & præſtantior nec ab ipſo DEO deſiderari poteſt. Equidem beneficio infinito infinitam deberi gratitudi- nem, nemo ibit inficias. Quinam autem nos pauperculi & infirmi hôc nos unquam debité exſolveremus? aut unde infiniti valoris Sa- crificium gratitudo noſtra conquireret? Sit H- cèt infiniti pretij Sacrificium oblatio Chriſti morientis in cruce, ac omnia Sacrificiorum genera unl dignitate, ſic & efficaciâ in im- menſum excedat: at at hoc Sacrificium, & hæc gratiarum actio non noſtrum, ſed Chri- ſti Domini ſolius opus eſt, quo ipſo nempe gratitudo noſtra novo maximoque oneratur debito, quèd noſtra debita pro nobis imme- ritis diſſoluat. Unde niſi increara Sapientia inveniſſert, & Amor incarnatus inſtituiſſet hoc Miſſæ Sacrificium, nobis ingratis moriendum fuiſſet, dum nunquam gratiarum actionem infinito debito correſpondentem noſtrúm quis- quam præſtare ſufficeret. Stupendo autem hoc amoris invento, quo Chriſti in cruce ob- lationem repetere licet, nos ipſi cum Chriſto infinitæ dignitatis hoſtiam offerendi, & gra- tes debitas referendi accipimus poteſtatem: quod cùm nobis ad ſalutem, tum Chriſto ipſi ad majorem cedit gloriam; dimm eâdem Sacrificij crucis efficaciäã, qua tra delevit peccata, ſimul etiam nos aptos Paresque red- dit, muxmn, in 6ranlet deben Kigſeünth ynurum Gon zeni. Copti ila: (Mien/ 1Donini indenn lem, Obenn e e Chriſtiotern I ginis dd ſterio leronui Eluis impeniit 1e, modd gri un recenpin Im gruumdten leſuete n ng Aſecinen di In Eeron Nnci, u etchnn nchimn Hietbine Mdctnhenin Auuetbi, ce e llelinbin id Aalere, l g 1 19 . euan,e 1 a 109 e Wal, o wenn n nninotle onent Mielnne. n AMORECHRISTIEVCHARISTICI. 313 dit, dignas pro tanto beneficio referendi gra- tes. Non ultrà jam quæras, pia anima! Setis retribuas Domino, Pro beihe⸗ guæ retribuit tibi; (1) En! ipſa DEl bonitas, quæ infini- tis te cumulat beneficiis, ſimul modum vi- resque ſuppeditat;, infiniti pretii Sacrificium, pro gratiarum actione condigna tot beneficis reponendi. Confidenter itaque dicito cum Pſalmiſta: Calicem ſalutaris accipiam, & no- men Domini invocabo; (e) illum, inquam, calicem, quem Sacerdos cum corpore & ſan- guine Chriſti offert in altari, & quéúcum Chri- ſtianus quivis offerre poteſt, quoties huic Myſterio devotus aſſiſtit. Hic tibi licet abs- que tuis impenſis debitum tuum plenè exſol- vere, modè grandis illius impenſæ, quam Pro tua redemptione fecit DEus - Homo, VIvam gratamque in te excites memoriam : Hoc facite in meam commemorationem. (F) Si ſpecimen deſideras Miſſæ Sacrificium cum devota paſſionis Chriſti memoria cele- Gdi brandi, aut celebranti auſcultandi; en! ſuc- cinctam hic tibi merthodum ſubjicimus. Om- nibus ad tremendum hoc Sacrificium paratis, imaginare tibi, aperiri cœlum, & in prœſentia Divinæ Majeſtatis innumeram beatorum Spi- rituum multitudinem circum altare conſiſte- re, cœlumque totum ad celebrationem tanti myſterij eſſe attenrum. Dum igitur Sacer- dos procedit ad altare; Chriſtum Dominum Scient. Sanct. Comp. X hor- (7) bi. 115. 12. (e) 1. c. 13. (F) I. Cor. Il. 24. — 314 PARS III. CAPUT III. §. 1. DE hortum Gethſemani ingredientem cogita. Dum cruce ſe ſignat & inclinatus orat; Chri- ſtum pondere peccatorum (quæ inter & tua ſunt) preſſum, dolentem, agonizantem, ſan- guinem ſudantem attende; & ad Conhteor ſin- ccro de peccatis dolore te accuſa, ac ſponde emendationem. Dum Sacerdos ſcandit gra- dus, & oſculatur altare; Chriſtum hoſtibus obviàm procedentem, & à Juda oſculo tra- ditum conſidera, ſimulque injuriarum & atf- flictionum captivitatem ſubſecutarum remini- ſcere. Cùm dein ad latus epiſtolæ, & rur- ſum ad altaris medium Sacerdotem acceden- tem vides; recordare raptationis Chriſti à monte oliveti ad Annam, ab iſto ad Caipham; & hymnum Angelicum ex animo recita, ut contumelias & blaſphemias utrobique, ac to- ta penè reſidua nocte illaras Chriſto aliquate- nus compenſes. Dum Sacerdos denuo ſecé- dit ad latus, & ibi preces, epiſtolamque di- cendo moratur; Chriſtum à tota cohorte ad prætorium Pilati adductum, accuſatum, velut mitiſſimum agnum inter lupos verſantem re- cogita, & ab eo diſce muis eſſe & humilis corde. Dum redit celebrans ad medium altaris, S& inde ad latus Evangelij; Chriſtum per me- diam urbem à prætorio Pilati ad Herodis re- giam tumultuosè deductum, ibidemque illu- ſum, atque ad Pilatum in veſte alba remiſſum contemplare; & hanc ei vicem repende, ut nunquam erubeſcas Evangelium, imò pro Chri- nr 1 17 D 47 0 A. Lonomn Hoſackrampunn Cete hunun e zr ii Noen Ceocce tiii r) e Ars u lis dem NIarbis (lhun⸗ tncs enen lnr Ilius wocken fe voenenti Ehodare ſtnger le Eict rinere Dom Kenlle I; (hikum i Wrem ,h e Pennten henbog 0 K Plor .11 W M. 00 he AE edſe “ . UlH p, 9 AMORECHRISTIEVCHARISTICI. 315 Chriſto contumelias pati gaudeas. Ad offer- torium Chriſtum pro nobis ad mortem . & ſupplicia ſe offerentem venerare, & ex gra- titudine te tuaque omnia ipſi offer. Dum nu- datur calix, Chriſtum ad Hagella parari; dum e offertur hoſlia, & elevatur calix „ Chriſtum An Aenthen nen Ar MMonb rt nmn blnrCptr m a mnd terlr, ”” heue flagellatum ac ſpinis coronatum populo o- ſtendi exiſtima cum dicto: Ecce! bomo: & altè perpende, quid pro te DEus Homo paſſus ſit. Lotio manuum te Pitati fruſtra ſu- am injuſtitiam purgantis commonefaciat; di- ſcasque te nunquam putare innocentem, cùm æquè ac ahj peccator, & mortis Chriſti reus ſis: ideoque tibi aliisque dici æſtima: Orate Jratres! ne paſſionis tam doloroſæ fructus in te aut alis pereat. Ad præfationem Pilatum cum turbis diſputantem, ac tandem ad mor- tem crucis extradentem cogita, & in vicem inſanæ illius vociferationis: Crucinge eru- cifige vocatis in ſubſidium Cœlitibus univer- ſis laudare ſatage: Sanczus, Sankzus, Sanckkus ex animo ingeminando: memineris interim ne Chriſtum verbis laudando, factis, mala- que vitâ vituperes. Dum Sacerdos deinceps canonem proſe- quitur; Chriſtum fub crucis onere ad calva- riæ montem abeuntem tacitè ſequere, & ad Memento mulieribus dicentem auſculta: Woli- te Here ſuper me &v. nec tam paſſionem Chri- ſti, quàm ejus cauſam, Iua nempe aliorum- que peccata deplora, & ex vera charitate ora Pro te & aliis. Dum Sacerdos jam accipit X 2 in 316 PARS III. CAPUT III. §. 1. DE in manus hoſtiam; Chriſtum ad crucem ap- tari, eidemque, quot formatis crucibus, tot malleorum ictibus, clavis affigi æſtima: & dum elevatur hoſtia, Chriſtum cum cruce e- rectum aſpice, & tu pariter vocem non tam oris quàm cordis attolle, ex animo ſuſpiran- do: Ikſu! cruciſzxe, miſerere mei; ſimuül- ue te ipſum tuaque omnia und offer ſuper Placabili altari crucis. Ad elevationem calicis imaginnare tibi, ex omnibus Crucifixi vulne- ribus, concuſſione crucis in foveam demiſſæ recens hiantibus, ubertim profluere ſangui- nem, & in calicem recipi; ut inde nobis pa- retur lavacrum, in quo ſuper nivem dealbe- mur; ac firmiter ſtatue, ita vivere, ne un- quam innocens hic ſanguis clamet contra te. Deinde ad Eſum in cruce pendentem, & pro hominum lalute tacitè orantem humiliter con- verſus inſtanter ora, ut pro nobis quoque pec- catoribus, adeoque tam pro te, quàm tibi commiſſis, comendatis, ſpeciali memoria di- gnis , paſſionem ſuam efficaciter DEO Patri ignetur offerre. Ad Eater noſter in ſeptem ipſius petitionibus ſeptem ultima in cruce ver- ba conſidera, ac præcipuè illam Chriſti pro crucifixoribus orationem illis orationis Do- minicæ verbis: Dimitte, ſicut &ß nos dimitti- mus, accomoda: itemque ſic vivere ſtatue, ut poſtrema illa jam expirantis Salvatoris verba cum ingenti aliquando fiducia uſurpa- re valeas: In manus tuas, commendo ſpiritum meunm. rM noe Ne tunt eſe le lid er . Eenen krlum Gunpunnmn Ar doe unmon 1 ſe eentere Her Drun il 2 WMore ! 1e mn ‚un gun. 1twumn ofer dro Nntc Dorum Ne eetam perone e inte, mar un on Chokcommmur in Chriſti Neune Tho edudorun,l ülenrium inürn le hhen onie Ningend Ne 90, lepeltn (i fcche Aad hen . Dnmheir 1 1 ſſ . 6 Dofols ti Mlepere hegel Rm dhüini, 1 Elli eln da en won d m, o . . . 4 e fl D Gin W EI enCA, er n orohneen in RINN Noſkrere un 4 o Aper iſen e, A WMer, leln Enns neraonen Pennen,n rmen unerco ſeneſ CmuNRR der UADtrnſe AMORECHRISTI EVCHARISTICI. 317 Dum frangitur hoſtia, & particula immit- titur calici, ſeparationem animæ Chriſti à cor- ore, ac animæ deſcenſum ad limbum con- templare; & ad pax Domini, pacem illam, quæ omnem ſenſum ſuperat, morte Chriſti nobis comparatam tibi concedi poſtula: al- tumque hoc animo imprime: DEus mortuus ſt pro me peccatore, viciſſimque diſcas mori propter DEum tibi ipſi, iisque omnibus, quæ ab amore DEl te impediunt. Ad Do- mine non ſum dignus, Chriſto pro te mortuo cor tuum offer pro ſepulchro, ſed cor pu- rum ac novum per recentem fervorem, ut in te etiam per novitatem vitæ reſurgat, vi- vãtque in te, ut ex vero poſſis dicere: Vivo ego, jam non ego, vivit verò in me Chriſtus. Ad poſtcommünionem ſive gratiarum actio- nem Chriſti Reſurrectionem, Patrumdue e limbo eduétorum, Chriſtoque reſurgenti ap- plaudentium jubilum tibi repræſenta, novaâm- que ſpem concipe, olim feliciter cum Chri- ſto reſurgendi. Ad iteratum Dominus vobiſ- cum, repetitas Chriſti apparitiones Apoſto- lis factas; & ad Ite miſſaeſt! mandatum Chri- ſti ad Apoſtolos ubique gentium prædicandi Evangelium recognoſce; & ad benedictionem animo repete benedictionem Chriſti ad cœ- los jam jam abituri; quem uti modò affectu & deſiderio, ſic olim reipſa ut ſequi poſſis, exora. Ac demum ad ultimum Evangelium prædicationem Apoſtolorum tum Jeroſoly- mis, tum ubique denique terrarum factam X 3 læto 318 PARS III. CAPUT III. F. 1. DE læto animo revolve, firmumque propoſitum concipe, Chriſti fidem ac doctrinam Evange- licam non tam verbis quàâm factis, bonôque exempléô aliis deinceps prædicandi. Plura ti⸗ bi ſuggeret propria devorio, ſi, ut Myſterij dignitas expoſcit, internâ externâque reve- rentiâ, & accurata ad fſingula attentione Sa⸗ crificium peragas, aut Sacrificanti aſſiſtas. Et hœæc eſt illa comemoratio, ac viva paſ- ſionis ac mortis Chriſti memoria, quam Chri- ſtianus quisque, etiamſi Sacerdos non ſit, ina Sacrifici] Miſſæ oblatione habere debeat, ut Chriſti intentioni, ſuæque obligationi ſatisfa- ciat, & unacum Sacerdote infiniti valoris Sa- crificium obtuliſſe cenſeatur. Enimvero cor- pore duntaxat Miſſæ aſſiſtere, & cogitationi- bus vagari aliorſum; aut etiam devotionibus ac precatiunculis ad paſſionis Chriſti memori- am nil facientibus tunc tempus terere; inten- tioni Chriſti parum congruit, cujus manda- tum eſt: Hoc facite in meam commemoratio- nem. Hinc Gertrudi noſtræ, ùt fatetur de ſeipſa, ad Sacram communionem acceſſuræ, Juinmma ſemper ſolebat eſſe praparatio, intentio Milſeæ , (O) nec aliam meliorem exiſtimabat diſpoſitionem, quàm iis devotè attendere, quibus Chriſti in cruce oblatio iteratò exhibe- tur in altari: poſteaquam divinitùs intelle- xit: „Quèòd quotiescunque aliquis cum de- „ votione intereſt Miſſeæ, intendens DEO, „ qui ſeipſum offert in Sacramento pro com- 3; IHun „ —— NCNt eeggiverk Genmn Glel Par gönnMka ſe clocke l a fof e Ell lel s rs, Vur beuntnan Alcndo e ore hite Neutls. „ ) Nila wreeh⸗ ie ooiling Mn ceyonn A erhote, , Uis ſepillm an e,y Cund gun I Miln, ente Nuri in enentr 9Decnorun, dun nepinnim „ 0lnenmn fWen ar 1ts Prelannm Chrl Eis 1e gnie, znn ln Pore ohen merliuns AMORECHRISTIEVCHARISTICI. 319 muni ſalute univerſitatis; ille veraciter re- ſpiciatur à DEO bPatre pro beneplacito ho- ſtiæ Sacroſanctæ ſibi oblatæ: ad ſimilitudi- nem, ſicut qui de tenebris calcat in radium luminis ſolaris, totus repente illuſtratur. Et hanc beatitudinem toties ſibi homo multiplicando accumulat, quoties cum de- votione ſtudet Miſſæ intereſſe, & Sacra- Nulla itaque efficacior pro peccatis omni- bus, ac quotidianis defectibus fatisfactio eſt, quâm devota Sacrificij Miſſæ oblatio, quando Sacroſancta hoſtia totius bumanaæ culpa veriſ- ma, & efcaciſſzma reconciliatio imolatur 4 Sacerdote; (1) quèòd ipfa Gertrudis in ſe & aliis ſæpifſimè experta eſt, ac tum præci- pue, „cum quadam hora elevationis hoſtiæ „ ſub Miſſa, eandem hoſtiam offerret DEO „ Patri in emendationem dignam omnium „ peccatorum, & in ſuppletionem omni- „ um negligentiarum ſuarum; cognovit a- „ nimam ſuam conſpectui Divinæ Majeſta- „ tis præſentatam in beneplacito illo, quo „ Chriſtus JEſus ſplendor & imago Pater- „næ gloriæ, agnus ſine macula, ſeipſum „ eâdem horaâ obtulit DEO Patri pro ſalu- „ te univerſitatis in altari. ,„ ( 4) V. 4. d. 2. tanssn (7) §. Gert. l. 3. c. 14. (5) 8. Gert. l. 3. c. 18. §. 3. (4) S. Gert. 1.“ 3. c. 18. § 3. 320 PARS III. CAPUT III. §. 2. DE §. 2. De praparatione ad Sacramentum altaris di- Sgnè celebrandum & ſumendum. Uanto deſiderio noſtri amantiſſimus Re- Q demptor in hoc Sacramento mirabili ſe nobis communicandi ardeat, in prima ſtatim inſtitutione ſatis teſtatum reddidit, cùm dixit: Deſiderio deſideravi boc paſcha manducare vo- biscum, anteguam patiar, () ac ſi horam hanc deſideratiſſimam præ amoris magnitudine ex- pectare vix potuiſſet, qua nempe mirabili hoc amoris artificio intimè ſe nobis uniret. Quòd eodem adhucdum teneatur deſiderio, multoties Gertrudi ſuæ faſſus eſt tum maxi- mè, cùm aliquando eidem Ss. Communionis hora apparuit ,in ſpecie pellicani, ſicut de- „ Pingi ſolet, roſtro transfodiens cor ſuum. „ Quod cum illa admirans diceret: Quid mi- „ hi, Domine mi! per hanc ſimilitudinem „ niteris perſuadere ? Dominus reſpondit: „ Ut conſideres, quàm inæſtimabilibus amo- „ ris ſtimulis propulſus hoc tam prænobile „ donum porrigo; quod ſi incongruum non „ eſſet ad dicendum, poſt hoc donum magis „ eligerem mortuus remanere, quàm hoc „ donum ab amante anima continere. Inſu- , Per etiam conſideres, quàm excellenti mo- „ do anima tua ſumptò hoc donô vivificetur „ in vitam æternaliter permanentem: ficut 9 pul- (11 Luc. 22. 15. anl VI 6eteeliczon N Rücnuſtlcin, edl, H„ l„ 1 1 CMeeeN e, M, me i 8 ſnkCens, K ütonde omun CMintden De ſont ene i * Lu Cun ke erer vggleud de 1r colamunknn llone, guod Ne Ulnd meorems Tnndat emn in⸗ wiple, einei nur verdo in (Certruds) E S-= S= = =- d Delliavilini men OMWen, Iun le etennloinene Clg, in ici in Cecks ſdin⸗ WWcNnionen Uinger moref or E ”õ Hn CnmnnnS , e ſmecc dnok WN h ee n R WIM W . AMORECHRISTIEVCHARISTICI. 321 „pulliculus pellicani vivificatur ex ſanguine „ cordis paterni. „ (mm) Hinc etiam alio tem- pore „ ſuùb Miſſa, antequam Conventus eſſet „ Ccommunicaturus, apparuit ei Dominus JE- „ ſus non ſedens, ſed jacens velut in extre- „ mo ſpiramine omnibus viribus adedò deſti- „ tutus, quòd intuentis ſe viſcera omnia com- „ mota ſunt penè usque ad defectum ſpiri- „ tüs. Er dum ſic velur in ulrima miſeria „ jaceret usque ad horam, qua Congregatio „ erat communicatura, vidit quàm mirabili „ viſione, quòd Sacerdos ipſum levaret, qui „ multò major erat sé menſurâ corporis, & „ portabat eum, à quo non ſolùm portaba- „ tur ipſe, verùm etiam à quo omnia por- „ tantur verbo virtutis ſuæz. Unde & iſta (Gertrudis) hæc videns, dulciſſimo quo- „ dam ſuavis compaſlſionis affectu intellexit, „ quòd illa invaletudo præoſtenſa in Filio „ DElI omniporentis, exprimebat illam ſu- „ perſuaviſſimi amoris prævalentiſſimam vir- „ tutem, qua noſter Benjamin amabilis ado- „ leſcentulus in exceſſu mentis factus, dulcis „ JEſus, in deliciis expecktationum illarum, „ tam dilectis ſibi animabus deſiderabat uniri „ per communionem ſacram: unde quaſi e- „ Xanimis ex amore factus manibus Sacerdo- „ tis tractatur atque portatur. „ (u) Idem nempe amor immenfus, qui DEl Filium, ut homo fieret, & tam indigna Paterctur pro omine, coegit; ipſum pariter compulit ut 2 — — .—— 122) S. Gerr, l, z. c. I8. S. 6. („7) S. Gert. 1. 4. c. 25. 322 PARS III. CAPUT III. §. 2. DE ſe totum cum omni fructu digniſſimæ paſſio- nis ac mortis ſuæ largiatur homini; indéque tam vehementi tenetur deſiderio, ut quodam- modo vim patiatur amor incarnatus: donec ſe nobis communicet, & unà ſimul bonorum, quæ toôt laboribus & doloribus nobis prome- ruit, nos reddat participes. Et quid agis, &! anima, adhucdum fri- ges, nec viciſſim ardes deſiderio Dilectum inum, Redemptorem tuum, DEum tuum, quotiescunque licuerit, avidè ſuſcipiendi? Qui- nam dicere potes, quòd JEſum diligas, ſi tanto ipſius deſiderio morem gerere recuſas? Amor obligat amantem, ut bene velit amato, & in eo cumprimis, quèd maximè cupit, obſequatur. En.!! Sponſus tuus amore lan- guet, & ardet tui deſiderio; nec ante quie- ſcit, quàm in cor tuum admiſſus tecum ſe uniat, & tu per corporis & ſanguinis ſui communionem unus cum ipſo efficiaris ſpiri- tus. Quare prima ſemper ad Communionem ſacram diſpoſitio ſit, vehemens deſiderium communicandi. Qni namque verè amat, diu- tinam dilecti abſentiam ferre non poteſt; ſed quoties per obedientiam, aut negotia licet, cum fame ac ſiti ſpirituali ad hanc menſam accedit. Ex hujus defectu S. Philippus Nerius juniores quandoque à communione Sacra ar- cebat, quos ex uſu magis, quàm vero deſi- derio acceſſuros credebat, dicebâtque licenti- am poſtulantibus.: Non ! non ) ſed ſitientes venite ad aquans. Enimvero ex uſu tantùm cele· N e,1 M Krl zitt Chrinns cere in Klerni Gieten in ir Pret: 0! gum r Kecetcoles⸗ Omtnunicot? D 1 Cbicen mn Gedant; ſed n Fectio Celechun Uoce et Eelideriobn ls, Cui cunimn Unne ala etin tionumm l afornm pemnn ebrar, ſ ruihCiri 1 ſeer Draerznn DMns e rrupu Grninren Clheti onen iiun Ulnogem, & Enonen x uſn INN e 11 Nid muvmn ant Pnls Ns MMote A AConerinen AMORE CHRISTIEVCHRISTICI. 323 celebrare, aut communicare, quàm parùm DEO gratum, tam parm etiam homini uti- le eſt, & tanti Sacramenti ſublimitati planè indignum. Unde cùm aliquando Gertrudi ſuæ diceret Chriſtus: „Eos majori gloria „ excellere in æterna vita, qui ſœæpius ipſum „ ſuſciperent in terris; & iſta ingemiſtens „ diceret: O! quantâ gloriâ tunc me præce- „ dent Sacerdotes, qui ex officio quotidie „ Communicant? Dominus reſpondit: Glo- „ riàâ quidem magnâ fulgebunt, qui dignè „ accedunt; ſed tamen longè aliter ſentitur „ affectio delectantis, quàm gloria apparen- „ tis. Unde eſt alia remuneratio his, qui „ ex deſiderio & amore accedunt, alia verè „ illis, qui cum timore & reverentia ſumunt; „ atque alia etiam illis, qui cum ſtudio exer- „ citationum ad ſumendum præparantur: „ quarum neutram accipit ille, qui ex uſu „ celebrat. ,, (.) Ex quibus Chriſti Domini verbis adverte- re licet, præter amorem & deſiderium, quæ prima ac præcipua ad Communionem ac Ce- lebrationem diſpoſitio eſt, dari prætereâ præ- Parationem aliam per Reverentiam ſeilicet & Devotionem; & ſolam Communionem aut Celebrationem ex uſu, à ratione debitæ diſpo- ſitionis excludi. Si ſcire cupis, quid hoc rei ſit, ex uſu tantùm celebrare aut communicça- re? ex ipſis Chriſti ad Gertrudem verbis noſ- ſe poteris. Cùm etenim ex uſu celebrare con. — ————¶ↄ. (9) 3. Gert 1. 3. c. 36. — — 324 PARS III. CAPUT III. §. 2. DE contraponat celebrationi ex amore, & de- ſiderio; itémque celebrationi cum timore & reverentia; ac demum celebrationi cum ſtu- dio exercitationis: omnino dicendum eſt, il- lum ex uſu tantùm celebrare, qui nec ex a- more & deſiderio, nec cum timore & reve- rentia, & absque ſtudio exercitationis cele- brat. Equidem ex uſu celebrare cum reve- rentia debita, & prævia exercitatione ſive præparatione ſaltem mediocri, non eſt ce- lebrare ex uſu tantùm, etiamſi ex deſiderio & amore ſpeciali hujus Sanctiſſimi Sacramen- ti non celebretur; aut ſi uſus abeſſet, cele- bratio forſan intermitteretur. In hoc caſu ſi- quidem, ſi de cætero conſcientia munda ſit, celebratio fructu ſuo non caret, cùm neceſſa- ria ſaltem ad dignam celebrationem adſit præ- paratio: quamvis id, quod DEO grarifli- mum, & homini utiliſſimum, expreſſum nem- pe motivum amoris, & deſiderij deficiat; aut non niſi ex conſequenti, uſu tanquam ante- riori motivo jam præſuppoſito, aliquatenus ſuccedat. Optandum interim, ut Sacerdotes omnes, quos amor Chriſti Evchariſtici necdum mo- vet ad celebrandum, ſaltem piâ conſuetudine moveri ſe ſinant; ut quoties citra noxam, aut notabilem difficultatem licet, tremendum hoc Sacrificium, qua poſſunt devotione, of- ferant: inde nempe vires paulatim majores capiet eorum devotio ac reverentia erga tre- mendum hoc myſterium; ut demum guſtare in 91 eccto) ei⸗ Gi ullum Cienn , o Ne den I1 1d Domnimnum 6tonleuert. I Audem lun 6 gi winis mori (Commm mminnsrelpoodl dle cum klis N⸗ dumentum erne enorationen lipiendun ne cumn fceibe Ohlummchatioen. Anque Ucen) NX II; legodnne „1n hbere l Munit A inin s econ npelleret e . — lbentone chrn n e, onpen Nhblin 1 e 8 , 5*° II 3Welcrrer, zun, Danod reg, y e 5 e/ſor E1 Ul Delt Aiten Crore⸗ 1 n D muil .11.2) eeitcorit P rlopon,A1 AMORECHRISTIEVCHARISTICI. 325 incipiant, quâm ſuavis eſt Dominus, ac non jam ex pia tantùm conſuetudine, ſed amore ac deſiderio Chriſti Evchariſtici cum magna animi voluptate, & majori adhuc gratiæ aug- mento celebrare aſſueſcant. Imò brevi ed de- venient, ut illum diem ſe quaſi perdidiſſe cre- dant, quo per valetudinem, aliäque impedi- menta ad Dominum hoc epulum accedere ipſis non licuerit. In hunc modum Gertrudi pro quadam perſona, quæ ex zelo nimio a- lios, qui minùs videbantur diſpoſiti, à fre- quentiori Communione retrahebat, oranti Dominus reſpondit: „ Cùm deliciæ meæ ſint „ eſſe cum filis hominum, & ego hoc Sa- „ cramentum ex magno affectu in meam com- „ Mmemorationem retractandum, & ſedulè „ ſuſcipiendum reliquerim: inſuper per hoc „ me cum fidelibus remanſurum usque ad „ conſummationem ſœculi obligaverim: qui- „ cunque aliquem NB. (qui non ſit in morta- „ li peccato) verbis vel ſuaſionibus retraxe- „ rit; ille quoddammodo meanas delicias, quas „ in his habere poſſem, impedit, vel inter- „ rumpit, ad ſimilitudinem cujusdam ſeveri- „ Oris pædagogi, qui filium Regis duriùs „ compeſceret, vel retraheret à conſortio & collocutione coætaneorum ſuorum ignobi⸗ „ lium, vel pauperiorum, de quorum con- ſortio filius Regis multùm delectaretur; eò „ quòd judicaret, juvenculo ſuo magis con- „ gruere, quòd regali frueretur honore, „ quàm — — — — — 326 PARS III. CAPUT. III. §. 2. DE „ quàâm cum pila & fimilibus luderet in „ Platea. , () Fruſtra igitur indignitatem ſuam tepidi quidam prætendunt, cùm ipfa frequentiori comunione redderentur digniores, quia fer- ventiores; modò nullius gravioris culpæ con- ſcientia eos redarguat, & pro modulo fuo ſe Præparare, & ad devotionem excitare ſtude- ant. Si expectandum homini, quousque di- guus ſit; quandonam communicabit, aut celebrabit? Annon etiam Sanctiſſimi ex præ- ſcripto Eccleſiæ fateri tenentur: Domine non Jum dignus! Si haberes S. Joannis Baptiſtæ ſanctitatem, & inſuper centum annis te præ- parares, nec tunc quidem dignus accederes, ea nempe dignitate, quæ Sacramenti hujus excellentiam adæquaret. Hinc etiam Sanctiſ- ſima Chriſti Mater S. Gereoni præ reveren- ia ad S. Comunionem accedere trepidanti dixit: Zlu te indignum cogitas, &j quis putas tanta re dignus eft2 Hæœc ipia nempe propriæ indignitatis hu- milis agnitio benigniſſimo Redemptori noſtro gratior ſæpe eſt, quàm longa præparatio, magnaâque devotio. Ego (Chriſti ad Gertru- dem verba ſunt) quandoque plus delector in vir- tute humilitatis, quàm in gratia devotionis. (4) Et ut eam, auditâ de juſtitia Divina concione ad S. Comunionem accedere metuentem ani- maret, inter alia dixit: „Si negligis interio- „ ribus oculis benignitatem meam attendere, „ Fe- C0) 3. Gert. 1. z. c. 78⁸. (7) 1. c. c. 18. §. 8. 6 Gtnone haſts mmun Cgent etlonn gurin COchthuntone 1s bin coricen Ecur, mierte ſen telliter tenn Ccd canlereg⸗ MInnn indignnn os ſuos en leckäls mei nnn Qunqam mn rola ad Chrid dto optina 1 Tepiratio; oihion Uendo mykerio e Kiifle oponet, lenteeinenlec ſdh, dren reli nll clinm ſhprene lim, e ile AMORE CHRISTIEVCHARISTICI. 327 reſpice ſaltem corporalibus oculis, & intue- re, quàm parva pixide concluſus tibi obvi- im procedo; & ſcito pro certo, quòd ri- „ gor juſtitiæ meæ ita plenè circumcluſus eſt „ manſuetudine miſericordiæ meæ, quath in „ exhibitione hujus Sacramenfi erga genus „ humanum dignanter prætendo. „ (r) Er cum perſona quædam, ex dejectione nimia, à S. Communione abſtinuiſſet, ipsaque Ger- trudis piâ confidentia diceret ad Dominum: „ Et cur, miſericordiſfime DEus! permilſiſti „ illam taliter tentari? Chriſtus reſpondit: „ Quid cauſer ego pro eo, quòdipfa oper- „ torium indigmitatis ſuæ tam longè ante o- „ culos ſuos traxit; quòd pietatem paterni „ affectůs mei minimè potuit intueri? „ (*) Quanquam autem humilis confidentia, & amoroſa ad Chriſti Evchariſtici benignitatem affectio optima ad ſacram comunionem ſit præparatio; nihilominus reverentiæ huic tre- mendo myſterio debitæ eatenus ſemper me- miniſſe oportet; ut dum amori, ac benevo- lentiæ immentiæ dulciſſimi Redemptoris quod- amodo vicem reddimus fiducialiter amando, ſimul etiam ſupremæ illius Majeſtati ſolvamus debitum, nos ipſos quantùm poſiumus, hu- miliando. Quod ipſum Chriſtus alia occa- ſione Gertrudem docuit, dum eam paterne redarguit, quòd uni ex ſororibus ad S. com- munionem pavidè trepidéque accendenti in- dignata, quaſi cum tædio ab ea ſe averterit: „„ NOTII ——— — ert. l. 3. c. 19. J. 7. (5) 5. Gert. 1. 3. c. Io. 99 5 2, 3289 PARS III. CAPUT III. §. 2. DE „ Non conſideras, inquit, quod non minus „ dignè mihi debetur reverentia honoris, „ quâm dulcedo amoris: ſed cum defeétus hu- „ manæ fragilitatis uno affectu nequeat u- „ trumque perficere; cùm vos alterutrum „ ſitis membra, dignum eſt, ut quod per ſe „ quilibet minus habet, recuperet per alium: „ verbi gratia: qui dulci amore affectus re- „ verentiæ minùs obſequitur, pro ſe ſupple- „ tum gaudeat ab illo, qui magis intendit „ reverentiæ; & viciſſim deſideret illum obti- „ nere ſolatia Divinæ unctionis.,„ (4) Ex quibus Chriſti verbis diſcimus, reverentiam ipſi non minùs gratam eſſe, quam amorem; & hunc uni, illam alteri magis congruere. Qui namque non ita pridem perfectioris vi- tæ iter ingreſſi ſunt, ac multò magis ij, qui etiamnum ſubinde claudicant in duas partes, & nunc virtutis ſtudio ſe addicunt, nunc ite- rum vanitati aut ſenſualitati leviter ſuccum- bunt: non facilè illam amoris ſuavitatem pu- ris mentibus familiarem affectare debent, aut ſtatim quaſi per ſaltum in ſinum Domini con- volare; niſi prius cum Magdalena ad pedes JEſu diutiùs morati fuerint pœnitentes. Ibi ergo in ſuæ vilitatis & infidelitatis erga Do- minum tam beneficum conſideratione ſe con- tineant, & indignos ſublimiori conſolatione ſe agnoſcant; nec ante ſe è& pulvere præſu- mant erigere, quàm ab ipſo Domino, qui mmicas nonnunquam de menſa filiorum etiam catu- — 14) 8. Gert. 1. 3. c. 18. §. 10. ochöt S ine i wwen hden war tnignns el ieletalis, u e⸗ nun killnt. õ SEenn dn mindd, 1 Pöliris konggt Umlne negb l inons petluln Usnenpelprint Kütlor, mes n, N inegn nältone, ae Dt Uitone, cun üncionem pinn Dundarent luntn Uoline hiriigten m. Unde woonn ur, aricitttenge⸗ Dhonate don rier. Mlhm ſeliblen Chn petiten r Aun Aninn . Kl WVgrin et ilonn ue is n Nlisinceoron⸗ Critnen 8) pen,; 3 Monunt Pro ntnen, 1 * 646 AMORECHRISTIEVCHARISTICI. 325 catulis Pprojicit, ultro vocentur, & ipſius gratiã præventi jubeantur aſcendere Juperius. Tam enim benignus eſt ac liberalis Divinus hic Paterfamilias, ut etiam filios prodigos, àt primùm reſipiſcunt, nonnunquam epulari ſecum permittat, ſi viderit eorum conducere profectui: ſin minùs, in paupertate ac ari- ditate ſpiritùs eousque hærere ſinit, donec in humilitate magis firmati cibo fortium ci- tra inflationis periculum digerendo pares ſint. Hlis nempe ſpiritualis devotio ſenſibili mul- td eſt utilior, magisque facit ad illorum pro- fectum, ſi integra in voluntatem Divinam refſignatione, ac propriæ indignitatis ſincera ne cognitione, cum labore ac difficultate ad S. e Comunionem patienter ſe diſponant, quàm n i ſi abundarent fuavitatibus inrernis, & præ AnIMG qulcedine ſpiritůs devotionis lachrymis difflu- ine erent. Unde nonnunquam, etſi maximè co- GHiH nentur, ariditatem ac duritiam cordis eatenus amsIAN expugnare non valent, ut vel unicam affecti= unculam ſenſibilem ab ipſo impetrent; ſed cœlum ipfis videtur æneum, terra ferrea;, & cor ſuum lapideum. Nec minus interim DEO grata eſt illorum devotio, & plus for- ſan gratiæ ipſis non advertentibus infunditur, quàm aliis in devotione ſenſibili penitus abſor- ptis. Quod Chriſtus apertè Gertrudi aſſeru- it, dum ipſi oranti pro perſona, quæ eo die, quo erat comtunicatura; parciùs ſibi infundi grtatiam querebatur, quàâm quibusdam diebus privatis, in hœc verba reſpondit: „ Non ca- Scient, Sanét. Comp. 1. ; ſu 330 PARS III. CAPUT III. §. 2. DH ſu fit hoc, ſed diſpenſativè: quia quando privatis diebus, & etiam improviſis horis infundo gratiam devotionis, per hoc cor hominis ad me nitor elevare,; quod tunc „ fortè remaneret in ſuo torpore. Cum ve- „ rò in feſtis diebus, ſeu horâ comunionis „ gratiam (ſenſibilem) ſubtraho; Electorum 2 59 2 22 corda magis exercitantur per voluntatem deſideriorum, ſive per humilitatem. Unde tale ſtudium, talisque contritio magis lucra- 2 , 72 „ gratia devotionis. „ () Hinc etiam ipſi Gertrudi ejusmodi ſuavitatibus aliàâs aſſuetæ a- liquando dixit: Plus amænitatis invenio in te, ſi babueris deſiderium cum gravamine, gudm ſi abueris eum delectatione devotionem. (X) Advertant hæc devotæ illæ animæ, quæ in exercitiis ſuis ſpiritualibus, atque in ipſa eti- am præparatione ad Altaris Sacramentum ſe⸗ ipſas nonnunquam fruſtra diſcruciant; dum adhibito omni conatu nec unicum quidem te- nerioris affectùs igniculum è corde ſuo elici ; unt, indéque ſibi timent, & diverſis angun- rur ſcrupulis, ac ſi occulto aliquo peccato in- fectæ à DEO eſſent alienæ. Qui nullius gra- vioris noxæ reum ſe agnoſcit, & defectus quotidianos per confeſſionem vel contritionem abolere conatur, ac cumprimis ab iis, quæ charitati proximi adverſantur, puta, averſio- ne voluntaria, diſſenſione permanente, vel aliquo quaſi odio aut vindicta purus eſt; nec etiam — () §. Gert. I, 3. c. 18. §. 12. () l. c. c. 30. 5§. 24. „ tur ad eorum ſalutem, quàm quandoque iht DEum gne loe nieteſe nugs ne Hpirtis ⸗ min Dbämn 4 . . enoin 9 luns, Keken u polunt e Vom!ne vin eins 0eſe ſenlitiüe humilem & ni⸗ 1ed §. Comunin & homini uiüln lin Chriſtwpe 6 Cunn diqun leet, queller e Ialid, inguit n Un rening ai ſenf Rerllimet, Gcgr umn, Gunnont Nelire gegnen nmk Aern Re Corcon R lehce lle . h tan 4 N RPEparen in Darent Venlunt, nl 1t 16, WIHIH AMORECIHIRISTIEVCIHARISTICI. 331 I, etiam actualem voluntatem aut complacentiam AQllicujus venialis peccati retinet: tutò credere poteſt, hanc cordis duritiam, & ariditatem ſibi fraudi apud DEum non eſſe; quin etiam uberioris gratiæ fore occaſionem, ſi exinde in humilitate ſe magis exerceat, patientérque ferat hanc ſpiritûs paupertatem, atque cum emintegra in Divinam voluntatem reſignatione u preces ſuas, & exercitia conſueta, devotio- ne, qua poſſunt, perſolvant. Non enim eſt in homine via ejus, nec in ejus pendet arbi- trio, eſſe ſenſibiliter devotum, ſicut pendet, eſſe humilem & reſignatum. Et hæc præpa- ratio ad S. Comunionem utl DEO gratiſſima, ſic & homini utiliſſima deeſſe nunquam po- teſt, àt Chriſtus ipſemer Gertrudem admo- nuit, dum aliquando comunicatura ſcire per- ◻ Wu An, un gle minthusaizlitt umniir ini m mnmin, ,it Une ein j unhe; cuperet, qualiter ſe quàm optime pararet ? ariſin Mil aliud, inquit, requiro à te, qudm ut eva- ingrnn cuata venias ad recipiendum. (y Idem ſibi nCt dici exiſtimet, quisquis bonæ voluntatis eſt, ſi eam, quam optaret, devotionem in ſipſo „excitare nequeat. Si cor vacuum, id eſt, cor humile afferet ad altare, præparatus ab- undè eſt. Cor contritum & humiliatum DE- us nunquam deſpiciet. Aululiiter illorum cauſa ſe habet, qui cum e- xiguum aut nullum conatum adhibeant, ut Ppro dignitate tanti myſterij vel tractandi, vel ſumendi ſe præparent; inſuper inordinatis affectionibus pleni ſunt, & ad exteriora effuſi 7 2 intus — — C §. Gert. l. 4. c. 26. 332 PARS III. CAPUT III. §. 2. DE intus rarò ſe colligunt: ut etiam multum fſe Enn rofeciſſe arbitrentur, ſi à gravioribus qui- in Pusdam culpis ſibi temperent; temetfi inte- ne, un rim paſlionibus iræ, averſionis, murmura- lantie n tionis, ac vindictæ alicujus nimiùm indulge- Müm einn ant, & vanitatis ac ſenſualitatis ſtudiò adhuc- 6eilenendt dum oppidò teneantur. His adedò mirum eſ- Peicelee non ſe non debet, ſi graves ſubinde remorſus Vnne bone ſol conſcientiæ perſentiſcant, ac de interna man- lkihi prolls næ hujus ſuavitate rarò quidpiam deguſtent. Nekt, u Nnbes Ibi namque liberalitas Divina ſe eſtundli, ubi vaſa vacua invenerit: vaſa autem vacua cor- ſ da illa non ſunt, quæ licèt lethali culpa va- cent, aliis tamen paulò minoribus vitiis ac N nl Paſſionibus ſic ſcatent, ut conſolationi Divi- næ locus non ſuperſit. eò inquit Apoſto- Genrnuds Gint lus, inter vos multi infrmi, & dormiunt mul- ſtn mied gmie ti, (2) ij nempe, qui ex arida tantùm con- Pbchͤſiucsdi ſuetudine tractant Divina Myſteria, & ſus in- erts dernizn diſpoſitione indignos ſe reddunt & ineptos, mnlbiad ii ut guſtare poſſint, quàm ſuavis eſt Dominus. rli, unb Cùm etenim in hujus Sacramenti uſu, ex indenehnin mente Tridentini, irreverentia ab impieute mie! ren viæ gqueat diſcerni; (a]) videant illi, qui tam dce in w exigua cum devotione Miſſam deproperant, i eeN & uti recitatione tumultuaria acceſsus ſe ſuf- 0 eo0 Aun ficienter præœparatos, ſic etiam peractôò Sacr6 alm hn inn recitatione receſss ſe abundè gratos exiſti- Cu. mant, ac mox iterum ad externa effuſi, ad üiclio,e priſtinas negligentias & ineptias, ubi dimilſ- kanctini ſum eſt, revertuntur, per diem parùm me- wenebo⸗ mores, (*) 1 Cor. u, 30, () Seſl. 12. n. 5, = Sn.,G Amun - lathtmnn con Mtenndiul⸗ Un Gep⸗ 4 11 AMORE CHRISTIEVCHARISTICI. 333 mores, quem manè hoſpitio exceperint, aut etiam die poſtera denuo recepturi ſint: vi- deant, inquam, qui tales ſunt, ne paulatim ad eam denique delabantur ſocordiam ac in- ſenſibilitatem, ut etiam cum remorſu gravio- ris noxæ ad tremendum hoc Sacrificium de- nique accedere non vereantur. Quod cùm ab homine bonæ voluntatis, quécum agimus in præſenti, prorſus ſit alienum; hujus loci non eſt, ut pluribus perſequamur. §. 3. De effectibus Sacræ Communionis. § Gertrudis olim ad Sacram Synaxin acceſ- ſura mirè angebatur propriæ infirmitatis & inſtabilitatis intuitu, tametſià Chriſto Domi- no diſertis verbis omnium negligentiarum ve- niam ſibi adpromiſſam audiret. Et cum dicere- tur à Chriſto: An hæc ipſi promiſſio non ſuffi- ciat? Gemebunda repoſuit: „Optimè, mi Do- „ mine! ſufficeret, ſi hoc unum non eſſet, „ quèd cùm emendaveris præteritas negli- „ gentias, ego ſtatim eo ſuperaddere futu- „ ras, cùm non ignorem pronitatem meam „ ad lapſum. Cui Dominus: Ego tali mo- „ do me tibi dabo, quèòd non ſolum præte- „ Titas, verùm etiam futuras negligentias pro »te plenè emendabo; tu autem tantummo- „ do ſtude, ut poſt ſuſceptum Sacramen- „ tum à maculis peccatorum te conſerves Z 3 illæ- — 334 PARS III. CAPUT III. §. 3. DE „ illæſam. „ (à) Mira cuipiam & creditu difficilis videri poſſet iſthæc Salvatoris pro- miſſio, niſi addita in fine conditio omnem difficultatem tolleret, aut ſaltem mitigaret. Enimverò Sacram comunionem dignè acce- ptam juxta diſpoſitionem hominis plùs mi- nüsve operari, & cum gratiæ fanctificantis augmento, etiam præteritas peccatorum & negligentiarum maculas in anima abolere, a- pud omnes Theologos & Aſcetas in confeffo eſt. At verò futuras negligentiarum ac defe- ctuum maculas comunione Sacra emendari nemo dixerit, niſi fortè erroneè ſentiat, per Sacram commnionem reddi hominem penitus impeccabilem, & taliter confirmatum in gra- tia, ut nulla deinceps negligentia, minùs gra- ve peccatum, in ipſo locum habeat, Quod quàâm à veritate ſit alienum, quotidianâ ex- Perientiâ nimiùm quantùm convincimur. Eſt ergo primus iſte ac præcipuus S. Comu- nionis effectus, per intimam Redemptoris Evchariſtici cum anima unionem eandem ſan- Ctificare, & pro modo hujus unionis, omne illud, quod Sanctitati contrarium eſt, elimi- nare; ut non modò peccatorum maculæ ple- ræ que omnes eluantur, ſed etiam peccatorum reliquiæ, puta, mali habitus, & propenſio. nes, ſi perfecta ſit unio, mirè debilitentur, ſi non penitus extinguantur: quo fit, ut ho- mini de ſe infirmo ac fragili, tantum roboris ac firmitatis in bono accedat, ut ſi juxta Eun i —— —— (6) 5. Gert. 1. 3 c. 37. 17 ulhi nin lannneh e en inn Mihun cienolbetui pritluts urte dolr don lce ek, grot Pri. Chrtäirn⸗ edend „Tecog Cepto Cniion eo ſpentoren Ee ChrifiDonm Nmorloe incnien r: Jue in ii lin Eſimmn, Cperetions ondibüsbe (elcins; od: ſe, gvoc lkenn deperclta in „otporß(riit Celenter nantt cperni, liin rlni, ckleis un, ingiu her eunmher ll lt gel, 4 lr iti⸗ 2 AMORECHRISTIEVCHARISTICI. 335 ſti monitum poſt ſuſceptum Sacramentum tan- tummodo ſtudeat à maculis peccatorum ſe ſorva- re illæſum; facili negotio in bono ſtabiliri, & magis magisdue ſemper proficere poterit in virtute. Uno igitur eodémque effectu Sacra comunio nos liberatà malis præteritis, & præ- ſervat à futuris; ſi conditio illa, ſine qua non ex parte noſtra non negligatur. Inde eſt, quod Gertrudis accepto tam li- berali Chriſti promiſſo ad S. Comunionem accedens „recognovit, animam ſuam, ſu- „ ſcepto Chriſti corpore velut cryſtallum ni- »mveo ſplendore pellucidam, & ſuſceptam in- GernikniI ſe Chriſti Divinitatem tanquam aurum mi- auimunyn * Taculosè& incluſam per cryſtallum ſi plende- hui ginen. » re: quæ in ſeipſa tam mirabiles, & ſupra blan he, E „ quàm æſtimari poſſit, delectabiles exerce- en giintas bat operationes; ac venerandæ Trinitati, Il! „ omnibúsque Sanctis tam amænas exhibebat delicias; quod Gertrudis intellexit, hoc eſ- m Ent 1 ſe⸗ quod-legitur: Quia omnis ſpiritualis un „ deperditio poſſit per dignam ſuſceptionem S en „ corporis Chriſti recuperari. Nam tam ex- la „ cellenter jucunda videbatur illa Divinitatis ümm, „operatio, quòd tota ccœleſtis curia viſa eſt „ atteſtari, delicias ſuas eſſe: aſpicere ani- „ mam, in qua hæc operabantur. „ (c) Hlic parumper ſiſte, 6! anima, & cauſa- lem à Gertrude indicatam prefſſiùs non nihil conſidera. Dixerat, ſe intellexiſſe, quòd om- nis ſpiritalis deperditio per dignam corporis „ 4 Cbri- E — 336 PARS III. CAPUT III. §. 3. DE. ſubdit: Nam, tam excellenter jucunda videba- tur illa Divinitatis operatio, &c. Ergo hæc Divinitatis in anima operatio cauſa eſt, quèòd omnis ſpiritalis deperditio per dignam cor- Poris Chriſti ſuſceptionem recuperetur. Et ne putes mirabilem hanc Divinitatis in anima operationem tunc ſolumodo habere locum, cùm corpus Chriſti ſuſcipitur ab homine in alto jam ſancçtitatis gradu conſtituto, & di- ſpoſitione perfectiſſima ad hujus ſuſceptio- nem ſeſe præparante: Chriſtus iisdem pene verbis eumdem mirabilem Sacramenti effe- ctum de qualicunque homine non indignè comunicante affirmat; „Cùm ego, inquit, „ Propria benignitate, & dulcedine cordis ; mei devictus, per vivificum Altaris Sacra- „ mentum me alicui NB. (qui ſine peccato „„ Mortali eſt) inclino; omnibus Cexligenis ſi⸗ „ mul atque terrigenis ac purgandis inæſti- „ mMabilis beneficii Præſto augmentum.,„(ℳ) Licèt ergo majori minorive diſpoſitioni ho- minis, major minorque fructus Sacramenti reſpondeat: attamen in omni diſpoſitione ſal- tem neceſſaria (quàm credimus eſſe abſentiam Peccati mortalis, & voluntatis fortè actualis ad venialia plenè deliberata) ejusmodi mira- biles effectus producit in anima, quibus om- nis deperditio poſſit recuperari, & quorum intuitu tota cœleſtis curia videatur delectari. Quænam autem mirabilis hæc Divinitatis, u⸗ (2) §. Gert. I. 3. c. 18. §. 15. Cbriſti ſuſceptionem poſſit recuperari; & mox en Mhus ,Cenn line dn & Ais emunodan au Crrunenet 0 asoermiod nen ongo Fiden gend l Stugnemnunin llllceptione o⸗ keig operatiol Ueno Prohril ) Gcam bui Uchariſtici mne nior & preln Uice umonehn In naurd hun jus unions Ele ſit dcer un hon egr ui IHe monent lne Deen, C IIn, Cerninci balgo, P unen en 1Cineen 1 n 15, Ilan n reſ lt 4 Ment Ptnn Ans Gor⸗ ui DurNacd Ken⸗ õõ 4 0 entun MY N C 1, (n eo ie, 1 & (Alegine ord mento propria ſuperadditur. Wiale oe . AMORECHRISTIEVCHARISTICI. 237 ſuſcepto Chriſti corpore, in anima fideli ope- ratio? Si dixero, eſſe ipſam gratiam ſanctifi- cantem, aut potiùs ejusdem gratiæ augmen- tum, dicerem ſanè aliquid; ſed nil ſpeciale, quod non & aliis Sacramentis ſit comune. Quemadmodum autem Sacramentum Altaris alia Sacramenta omnia dignitate excedit, ſic & ejus operatio aliorum Sacramentorum ope- rationem longo poſt ſe intervallo relinquit. Equidem gratia ſanctificans, aut verius, hu- jus augmentum in hujus diviniſſimi Sacramen- ti ſuſceptione pro fundamento ponitur, cui dein operatio illa mirabilis, & huic Ss. Sacra- Sed quænam illa? dicam breviſſimè : eſt intima Chriſti Evchariſtici unio cum anima devota, qua in- timior & præſtantior in hac vita non datur, ſolique unione hypoſtatica ac perſonali Verbi cum natura humana inferior: ut Proptereà vi hujus unionis Sacramentalis homini jus fasque ſit dicere cum Apoſtolo: Vivo ego, Jaum non ego, vivit verò in me Cbriſtus. (e) Hanc unionem Chriſtus Dominus ſimilitu- dine Electri, quod ex auro argentéôque con- flatur, Gertrudi ſuæ expoſuit, quæ dum in feſto aliquo „ pluribus cauſis impedita comu- „ nionem Sacram omittere decreviſſet, & ad Miſſam DEO intenderet exhibebat quidem „ ſe illi DEus, quanto blandiori affectu ami- »cus amico poteſt impendere: quo tamen — — „ illa minimè contenta, utpote potioribus fa- 4 5 77 VO- (e) Gal. 2. 20. 338 PARS III. CAPUT III. §. 3. DE voribus aſſueta, tota à ſe ipſa alienari, & in Delictum (qui ignis conſumens eſt) trans- ferri, ipſiusque charitatis ardore liquefacte „ intima ſibi conglutinatione deſiderabat u- „ miri, quod tamen illa vice nullatenus potu- „ it obtinere. „ Tandem cùm ad oblationem hoſtiæ magno æ&ſtuaret deſiderio „hoc à Do- „ mino accepit reſponfum: Si te adaptares „ hodie ad ſuſcipiendum vivifici corporis „ & ſanguinis mei Sacramentum, certiſſimè „ conſequi poſtes triplex illud beneficium, „ quod in hac Miſſa exoptaſti, ſcilicet, ut a- „ miciſſima dulcedine mea fruereris, & ex „ fervore Divinitatis meæ liquefacta in me „ flueres, ſicut aurum conflatur argento; „ & inde haberes pretioſiſſimum electrum, „ quod DEO Patri digniflimè offerre poſſes „ in laudem æternam. „ (.) Quod alias eti- am frequenter ipfi accidit, nec ad intimam il- lam unionem admittebatur unquam, niſi cœ- leſti hoc pabulo prius refecta. Licèt enim Sponſo ſuo frequens afſſiſteret- quaſi in qua- dam expectatione hujus ſingularis favoris, Ejus tamen familiari unione frui non per- mittebatur, donec percepiſſet vivificum „ Sacramentum; tunc primùum anima ipfius „ plena fruitione (quantùm poſſibile eſt in „ hac vita) ſuo Amatori eſt unita. „ (£) Quemadmodum igitur aurum argento u- nitum mirum ipfi affert decorem, & ardenti ſuo ſplendore argenti pallorem quocdamode 4 . 22 2² — c(p 5§. Gert. 1. 3. c. 10. (2£) S. Gert. 1. 4. c. 40. cder to 17 munn 1ppe mvn Corbo n Ei mend Tumores olnt 1l Deie: n verda ſonnn s Arnmen 0 mur e⸗ U: , 1) Gm, dbin il Inn minr, ininl Kot Ue ummns Echebiies operme r ouper muchmn Uniiue uft I & gußn m p reelpeymm D m cormhunioren lenn, nihi ek, Cun Chriks nte 0 Klornn o per onmmin Nu, ecs i ſäte iin omniz er rono APl lelinros ſbi ſeplin dir n Wpe maonum NNnn en n Recen Inento en. Netlio eſt. dekt, d betin r Meg, t Br Hlehch n Gfinr Avem Eünun cednn, iünt ne dle 1, )Glüsen Gin krnmum AMORE CHRISTI EVCHARISTICI. 339 abſorbet, ut non jam merum agentum, ſed auro-argentum appareat: ſic Divinitas per comunionem Corporis & Sanguinis Chriſti animam ſibi uniendo facit, ut ejus affectus & operationes omnes reddantur nobiliores ac quaſi Divinæ: nam ùt Chriſti ad Gertru- dem verba ſonant „ Ex perceptione hu- „ jus Sacramenti per unionem, qua homo „ DEO unitur, omnia bona ipfius nobilitan- „ tur: „ (6)) Ut adeôque non tam ipſa a- nima, quàâm ipfſa Chriſti Divinitas, ceu ani- ma animæ, in ipſa videatur operari. Et hæ ſunt ill? tam mirabiles, & ſupra modum de- lectabiles operationes Chriſti in anima, quæ ut nuper audivimus, venerandæ Trinitati, omnibusque Sanctis tam amaænas exhibent delici- as; & quibus omnis ſpiritualis deperditio po- teſt recuperari. Dum enim anima per devo- tam comunionem Chriſto unita DEO ſe præ- ſentat, nihil eſt, quod impetrare non poſſit, cum Chriſtus ipſemet in ea operetur, in ea oret, in ea deſideret, & veniam imperret. O! ſi illo temporis momento, quo Chri- ſto per communionem unita eſt fidelis ani- ma, rectè uti ſciret; quàâm citò peccatorum debita omnia expungere, & gratiarum om- nium theſauros ſibi comparare poſſet. Qui namque ſeipſüm dat, quid negare poterit? tunc nempe magnum illud ſalutis æternæ ne- gotium cum Redemptore ſuo pertractandi aptiſſima occaſio eſt; quando non ut juſtus ju. — (5) S. Gert. l. 3. c. 35. 340 PARS III. CAPUT III. §. 3. DE judex, ſed ut amantiſſimus Pater, imd ut a- mabiliſſimus Sponſus ſuas in anima exercet delicias, ipsique blanditur per amplexus & o- ſcula, quæ vincunt mellis pocula. Quod li- cèt non tam evidenter in ſe ſemper perſen- tiſcat anima, & ob incuriam ſuam Divinis hi- ſce blanditiis, minùs quam par eſt, morem gerat: experitur tamen in effectu, & inſen- iibili quodam divinorum guſtu afficitur ac ro- boratur, ut minori jam difficultate ſuis domi- netur paſſionibus, & ad ea, quæ virtutis ſunt, ſe ſentiat expeditiorem. Hinc etiam nonnulli occulto quodam in- ſtinctu trahuntur ad frequentem comunionem, aut etiam quotidianam celebrationem, licèt ejusmodi perfectionis necdum ſint, ut illas cœleſtes delicias in Divino hoc epulo ſenſibili- ter experiri mereantur. Idem nempe ipfis uſuvenit, quod infantibus, qui neſcientes eti- am lacte materno nutriuntur, ſenſimque ve- getantur; indeque naturali quodam inſtinctu inhiant uberibus, & lac maternum, etſi ejus virtutem ignorent, cuivis alteri cibo præha- bent. „ Eja mi Domine! (dicebat aliquando „ Sponſo ſuo Gertrudis) unde eſt hoc, quèd „ quidam, quamvis ſibi videantur indigni, & „ etiam minùs ſtudeant præparationi; tanto „ tamen deſiderio attrahuntur ad percipien- „ dum tuum ſalutiferum Sacramentum, quòd „ nunquam ſine gravamine ſtatutis diebus ab- „ ſtinent? Reſpondit Dominus: Hoc revera „ pProvenit ex eo, quòd ſpeciali gratia mea ditati Menu iheri ſn er Aielts Ern Geltuun (olt gc li mgwnn SVr r Duſn re reſcemn Poins experinikn zmen, Almtin Geumin len neg Mithinten OIcen ECegulue l nn eyota deles⸗ Cbis vileſcenenn Pret, nili .s Iünti arime d Gplexus Cennonm es unins nenen in vottri ſorran 8 Cochmninen, 50 nolrun nin unirt in de Kere nob hber mis in nobiz e 4 ancogt 1 heiguan == =ẽ — Se = ” ICNNR ne is 5 nenunn tlis Gs tridhl AMORE CHRISTIEVCHARISTICI. 341 „ ditati ſuaviori ſpiritu meo aguntur: ſicut Rex, qui aſſuetus eſt regalibus, naturali- „ ter magis delectatur in aſſueta ſibi gloria, „ quàm more garcionis vicos & plateas per- „ vagari. „ (1 En! ipſi etiam ſuaviori ſpi- ritu Chriſti aguntur, qui tam perfecti non ſunt, ut pro hujus Sacramenti dignitate ſem- per ſe præparent, atque illas cœleſtis Sponſi delicias experiri ſatis mereantur. Trahuntur tamen, & ſuaviori DEl ſpiritu aguntur: dum effectum in ſe ſentiunt Sacramenti, cujus ta- men ſuavitatem plenè necdum deguſtant. ſi daretur vel ſemel experiri, & ſapi- dè deguſtare illas Sponſi Evchariſtici in ani- ma devota delicias; quàâm citò terrena omnia nobis vileſcerent, nec aliud jam cuiquam ſa- peret, niſi IEſus. Omnis mora longa eſſet amanti animæ, donec in Sponſi tam dilecti amplexus denuo ruere liceret. Diu noctuque hujus unius memoria nos occuparet, ac tota vita noſtra foret continua & ferventifſima ad S. Comunionem præparatio. Hoc uno ſola- tio noſtrum mitigaremus exilium, & ideò duntaxat in hac valle lachrymarum diutiùs hærere nobis luberet, ut Sponſo tam dilecto diutiùs in nobis delectari fas eſſet, nobisque interim majores ſemper vires accreſcerent, ipſum olim in æternitate ardentiùs perfectis- que amandi. Hoc motivo Sponſam ſuam Gertrudem quandoque ſolatus eſt Divinus Amator. Poſteaquam nempe eam ampliſſi- mis — () S. Gert. I. 4. c. 13. PARS III. CAPUT III. §. 3. DE. mis de felici ad cœlos abitu promiſſis reddi- 342 derat ſecuram, ipsaque diceret: „ Eja! quan- do dignaberis, fideliſſime DEus, de carce- „ re exilij ad requiem beatam me deducere? 95 25 2 27 73 2 22 29 22 77 22 79 22 ſæ tantus parabatur applauſus populorum, blandiretur per amplexus & oſcula? Et il- la: Quid ergo in me omnium creaturarum peripſemate poteris invenire, in quo tali- ter delecteris, ut hoc amplexibus & oſculis ſponſalis blanditatis æquiparare digneris ?2 Reſpondit Dominus: Hoc, inquam, quòd toties me tibi comunico in Sacramento Al-= taris, quod poſt vitam hanc fieri nequit; in quo ego in infinitum plùs delector, quàm omnes ſimul, qui unquam in huma- „ nis amplexibus & ofſculis ſunt delectati, „ potuerunt experiri. Nam deleétatio am- plexuum & oſculorum humanorum vilis eſt, & cum tempore tranſit: ſuavitas verò unionis illius, quà ego me tibi comunico per Sacramentum Alraris, nobiliſſima eſt, „ nec unquam deficit, aut tepeſcit; ſed „ quantò ſæpiùs renovatur, tantò efficaciùs „ viget in æternum. „() Barùm itaque dixero, ſi Comunionem Sa- cram appellavero, præludium quoddam viſi- onis beatificæ: cùm potius unio illa glorioſa cum Divinitate clarè viſa in patria, ad nor- mam unionis Sacramentalis in via metienda veni- — 29 2 25 75 (4) §. Gert. l. 5. c. 30. Reſpondit Dominus: Cui unquam ſpon- ut cauſaretur de mora, qua ſponſus ſibi clen 61 Aogonns C toddan nun Mole her n rin 2d Cenmd ilias unioni e, on Seſett, ant wrotir, tnie ) felces, N en nento ln, Ererhitate i Meellum elt. Fors his uudis Aper Etgten, lnegotiahriul cte don loet, ſe Coünniocen wer boglecin lim nucdins ynenn . boo zin mior nbj, A mhmla legeel Eeupernd cyn nhente l . nCimd, Münonis e⸗ lich. . Genuhane Uyrn . , Min, rrie Aixn n de minin er 3 fane clt , E 1 ENN,, n chi AMORECHRISTI EVCHARISTICI. 343 veniat; illéque plùs & perfectiùs DEum poſ- ſeſſurus & amaturus ſit in æternitate, qui inti- miùs cum DEO Evchariſtico unitus fuerit, e- jusꝗᷓue amori ardentiùs reſponderit in tempore. Ut adeoque ex vero dici poſſit: unionem Sa- cramentalem animæ per ſuſceptionem corpo- ris & ſanguinis Chriſti cum ejus Divinitate, eſſe quoddam initium Regulativum unionis glorioſæ per viſionem beatificam: quia, uùt Chriſti ad Gertrudem verba ſonant: Suavi- tas illius unionis per Sacramentum altaris nun- quam dehcit, aut tepeſeit 3 ſed quantò ſapius renovatur, tantò egficaciùs viget in æternum. 1) O! felices, ac verè beatæ animæ, quibus hoc frumento Electorum, ac cibo fortium, (m) pro tota æternitate vires largiente quotidie refici conceſſum eſt. Fors his auditis ingemiſcit nonnemo, cui vel per ætatem, vel perſonæ conditionem, vel negotia hujus ſe felicitatis participem red- dere non licet; ſed ſtatis ſolim diebus ad S. Comunionem accedere permiſſum eſt, ut a- deoque citra ſuam culpam tanté gratiæ ac be- atitudinis augmento ſe privatum videre debe- at. Sed bono animo eſto, pia anima! fre- quentior tibi, & ſi volueris, quotidiana Com- munio nulla lege eſt prohibita; nec ulla te vi- tæ, aut perſonæ conditio, minus negotia tua quotidina ab ea te valent impedire. Spiritua- lis nempe Comunio, ſi impedita es, vices ſupplet comunionis corporalis, & iisdem te gra. (⁷) L cit. (m) Zach. 9. 17. 344 PARsS III. CAPUT III. §. 3. DE. gratiis cumulat, tuéque Redemptori tam ar- ctè conjungit, ac ſi corporis & ſanguinis Chriſti Sacramentum realiter ſuſciperes. En! iterum Spiritualis hujus comunionis ſpeci- men in Gertrude. Hæc aliquando ex morbo adhuc valde debilis maximo æſtuabat deſide- rio percipiendi Divinum hoc Sacramentum; & licèt ſe quàm devotiſſimè præparaſſet, ex conſilio tamen Matris ſuæ ſpiritualis ſtatuit causâ infirmitatis ſacram comunionem inter- mittere, & ſpirituali refectione eſſe contenta. Hinc ſub Miſſa, dum conventus comunica- ret, reclinavit eam Dominus mira blandi- tate ad vulnus amatorium Sanctiſſimi lateris ſui dicens: Ex quo hodie causaâ diſcretionis me corporaliter in Sacramento Altaris ſu- ſcipere omittis; bibe nunc de corde meo ſpiritualiter ſuaviſſimæ Divinitatis meæ ef- ficacem influxum. Cù⁴mque de torrente voluptatis Divinæ ſuaviter potata devotas gratias ageret; ſimul intellexit, quòd quan- docunque ſe aliquis præparat ad comunio- nem ſpecialibus orationibus, devotionibus, & ſimilibus; & tamen omittit comunicare causâ diſcretionis & humilitatis, aut obe- dientiæ; tunc Dominus eundem ſatiat ex „ torrente ſui Divini influxûs. „ Usque a- deò nempe Sanctiſſima hæc Virgo ex hac ſpi⸗ rituali comunione benedictionibus dulcedinis ſe perfuſam ſenſit, ut non dubitaverit hanc Sponio ſuo proponere quæſtionem: „ „ Domine, ſi tantum conſequitur bonum; „ qui 25 25 22 25 22 22 29 25 E 2 27 22 SS 2 25 oNö onmn oni, Tritdmnmnere en' glo In ſimne nn Mnment, Dernmum Deime kre dalami d Aintuet ineom Unnamentss vruut, vepigtle eni cOfhuchonennon fein voluneten etftcit; & goen Cebli Sacramen, Lecleſum coünn Unc zicenzen fünmoco loon ſhetioit, hunit Eda nant, conn emmitit; ugle 4) de cumprins fön Hirintinr in ont l kennoe Nl, r Cenmd) tni tenporie rinrencetg 4 WoneH 1 e adgt arton Cuneno Alars 1ele le nied totab AMORECHRISTIEVCHARISTICI. 3,5 qui omittit comunionem Sacram; ergône meliùs eſt omittere, quàm ſumere comuni- onem? Ad quod Dominus: Nequaquam: nam qui amore laudis meæ Divina perci- pit Sacramenta, habet profectèò cibum ſa- luberrimum Deificati corporis mei, cum nectare balſami delicioſiſſimæ Divinitatis; & inſuper incomparabilem ſplendorem ex ornamentis virtutum Divinarum. Et ſi quis „ negligit ſe ad comunionem præparare, & comunionem omittit; ut ſuam liberiùs per- ficiat voluntatem ; ille 16 magis indignum efficit; & quodammodo ſe privat fructu tanti Sacramenti,; quod eoò die per totam Eecleſiam comunicatur. 3 (2) Hlinc videas,; communioni ſpirituali tunc ſolummodo locum eſſe, cùm quis ex cauſa diſeretionis, humilitatis; aut obediehtiæ ur verba ſonant, communionem Sacramentalem intermittit; atque interim eâdem ſe devotio- ne; ac cumprimis ardenti deſiderio, ad Chri- ſtum ſpiritualiter ſuſeipiendum Præparat ac diſponit; ut denuo ex hoc facto diſces. Con- tigit, ut Gertrudis Monaſterium ob aliquam de bonis temporalibus controverſiam ſubjice- retur interdicto. Dum itaque in Eccleſia pa- 4 rochiali civibus celebraretur Miſſa, Gertru- dis gemebunda Chriſto: „ Non miſereris ; „ inquit, clementiſſime Pater! quèòd nunc „ propter bona illa, quibus in ſervitio tuo „ ſuſtentari deberemus tam pretioſo bono Sient. Sanéct. Comp. A a „ Cor- ——— (27) S. Gert. l. 4. c. 13, 346 PARS HI. CAPUT III. §. 3. DE Corporis & Sanguinis tui fruſtramur? Et quomodo, repoſuit Salvator, quomodo tantopere miſereri poſſem, cùmũ ſponſam meam ducerem ad amcœna loca convivij! Hinc circa horam oblationis hoſtiæ ſaluta- „ ris, cùm illa eandem hoſtiam offerret Do- „ mino in laudem æternam, & ſalutem to- „ tius conventùs; Dominus ipſam hoſtiam in „ ſemetipſo ſuſcipiens, & ex intimis ſuis vi- „»vificam ſuavitatem aſpirans dixit: Ex hac „ aſpiratione, Divinâ refectione ſaginabo eas. „ Tunc illa dixit ad Dominum: Num Do- „ mine mi! nunc communicas omnem con- „ gregationem? Qui Reſpondit: Non, ſed „ tantummodo deſiderium habentes; & eas, „ quæ vellent habere deſiderium. „ (o) Ubi vides, præcipuam ad communionem ſpiritu- alem diſpoſitionem eſſe, ſincerum ejusdem deſiderium, aut ſaltem deſiderium hujus de- ſiderij; dum quis nempe non tam ardens ac vehemens, unl vellet, in ſe ſentit deſideri- um, conatur tamen, & ex corde deſiderat ejusmodi habere deſiderium, quo tanto hoſpi- ti dignè poſſit occurrere: quia, ùt à Chri- ſto didicit Gertrudis: „ DEO peroptimè ſufficit in homine, cùm plùs habere non „ poteſt, quòd voluntatem habeat magni de- „ ſiderij, & quàm magnum vellet habere;, „tam magnum habet coram DEO. „ () Advertant hæc piæ illæ animæ, quibus nonnunquam magnæ afflictioni eſt, qu ad 92 72 29 99 2 (9) §. Gert I. 3. c. 16. (5) S. Gert. h. 3. c. 30. §. 3 ,B 3 clen ut e 1onn lderior MN) Geſcn . Grn, Ebe Mn llnot, Net et, gum etn, vrpoeven la. Quere Cun 1do kanro Nil Drunt Ohontnen, 1 7 1, Hbentiine o nis prepernil hontatem mnet it, Ee huisſeeke: no Ceſcerin zerhdere Do Clequij, Cnltorum gl OMIntgtem moeel )gunl petten o her Vn. „Iinig inpnum 1Oen Vyyiend d gro led⸗ glliber n unlber Nrtie Chiſtn 1d 1DbiN: Nnd rummnas hend in kWenes Aet kirin ,79) . ubbud MHid N AMORE CHRISTI EVCHARISTICI. 347 Ss. Communionem acceſſuræ ejusmodi vehe- mentes affectus, & inflammata deſideria, uti vellent, in ſe excitare nequeant. Ipſa ſince- ra horum deſideriorum voluntas per ipſum conatum, quem adhibent, ſatls probata, DEO jam fufficit, & forſan ipſis majori emo- lumento eſt, quàm ardentia, neſcio quæ de- ſideria, utpote vanæ complacentiæ magis ob- noxia. Quare dum ad S. Synaxin ſe accigunt, placido animo piiſſimo Redemptori hanc of- ferant voluntatem, quèòd ſi foret integrum ſi- bi, libentiſſimè omnium devotorum deſide- riis præparati ipſi occurrerent: & DEO, qui voluntatem magis, quàm factum ipſum reſpi- cit, ſe ſatisfeciſſe non dubitent. „ Cùm ho- „ mo deſiderio accenſus vellet tantum poſſe „ exhibere DEO laudis, gratiarum actionis, „ obſequij, & fidelitatis, quantum aliquis „ Sanctorum ipſi exhibuit: hanc talem vo- „ lIuntatem acceptat immenſa DEl bonitas „ quaſi perfectam. „ (97) Et cùm aliquan- do hæc Virgo ,„Chriſti corpus ſumptura ſe „ nimis imparatam doleret, rogarétque Bea- „ tam Virginem & omnes Sanctos, ut Do- „ mino proô ſe offercent omnem dignitatem, „ qua quilibet ipſorum paratus fuiſſet ad „ quamhibet gratiam ſuſcipiendam: audivit „ mox Chriſtum ſibi dicentem: Hoc lucrata „ es, quòd jam verè omnibus Cœlicolis ap- »„ pares in eco ornatu, quem tibi petii- iti. „ (») 2) III. ,, Aa uàm — — 2 Q (7) I. cn. ) S. Gert, 1. 3. c. 34. 343 PARS III. CAPUT III. §. 3. DE Quàm quisque igitur ſinceriori voluntate eet ſale ejusmodi ornatum ad dignè comunicandum ſi- euüemn, ve ab ipſo DEO, ſive ejus dulciſſima Matre, uin, u ſive aliis Sanctis, ad quos majori devotione miekenn etet e ſechn . . ſalln eſtet ue d rat; e afficitur, ſibi expoſcit atque deſiderat; eò (Enrto ctedin magis ſe ad intimam cum Sponſo ſuo Evcha- zinnchorn riſtico unionem aptari confidat: quamvis po- nelohreim tiſſima ac expeditiſſima ſemper præparatio; tiaabe i ſuppoſitâ conſcientiæ puritate, ſit humilis & H Co duci de ſei Ilnn, kllil amoroſa in DEl bonitate fiducia, ac de ſeipſo, ninin ſuôque conatu perpetua diffidentia. Et hæc S de præcipua ac ferè ordinaria fuit Gertrudis no- hndd in . . n ſtræ ad S. Comunionem præparatio. Adeò Apaninn . . 1 IV nempe opera ſua bona, eâque omnia, qui- 1ed mni bus quisquam ſe præpare poſſet, exercitia kn Mt Nod proprd parvi faciebat, ut propter eorundem omiſſi- onem nunquam S. Communionem intermit- teret, probè ſciens, ,„ omnem conatum ho- minis devoti erga excellentiam gratuiti hu- Uonltere ſii n hujns deern Ulrr ilnd 22 „. „ jus doni, hoc eſt, Evchariſtiæ, vix gut- Alus noflign, „ tam dici poſſe comparatam pelago univerſi Mbinmnemeil „ maris. Atque ideò quamvis modum nul- pniuanimnh „ lum præparationis diſcreviſſet, elegiſſetque Nuſſiuim An „ Præ cæteris ſingularem, freta tamen mihil- eikuniſini „ ominus abundantid incommutabilis Divinæ Weglnmint „ bonitatis, mundo ſtudebat corde, ferven- lrlanenir Ne „tique amoris devotione ſuſcipere Sacra- nihſlere: „ mentum. „ (5⁵) nuum anvorum Quisquis igitur bona voluntate præditus Ml, mnbn ſinceram ſuæ lalutis, ac multò magis perfe- Kmeh t ctionis ſtatui ſuo convenientis curam agit; Miilcon fre- (5) S. Gert. l. 1. c. II. . — e r MINN, UDAR me, Ara fünh tbti⸗ Den lient I mutüemin n einin 4 n ahlr oni li Gnn olth knit Gr atunen onil. 4 muthiknni- mlen tenn to⸗ dlenmn wunn Dutrny. Gumn eigtt 4 ursndn rei . 4 m mruſdn⸗ e eNer AMORE CHRISTIEVCHARISTICI. 349 frequentem ſimul ac devotam Sanctiſſimi hu- jus Sacramenti ſuſceptionem omnibus aliis e- xercitiis anteponat, ac ſummum in hoc uno ponat ſtudium, ut aptum ſe reddat Diviniſſi- mis ejusdem effectibus integrè percipiendis. Si Bernardo credimus, omnes ſuorum Reli- gioſorum contra vitia reportatæ victoriæ, & progreſſus in virtutibus, non admirandæ, ac vix imitandæ vitæ auſteritati, aut rigori di- ſciplinæ, ſed ſoli frequentiori S. Evchariſtiæ ſumptioni referri debent in acceptis: quidni & moddò luxatô jam diſciplinæ nervôé, & re- miſſo plurimùm monaſticæ vitæ rigore, hoc quo ævo vivimus, iis qui ad perfectionem a- ſpirant, ad hunc fontem recurrendum erit, ut quod proprio labore, ac vitæ merito ad- promittere ſibi non auſint, virtute & effica- cia hujus Sacramenti aſſequantur: ut non fruſtra illud S. Mariæ Magdalenæ de Pazzis ad ſuas novitias monitum Religioſi omnes in- timis animæ medullis inſcriberent: MWullum ef- Kcaucius obtinendæ perfectionis medium eſt, qudm Jacroſanctum Altaris Sacramentum; & ſ eò rectè uti ſciretis, paucos intra dies Divino a- more repleremini usque ad ſummum. (t) Juvat huic ſententiæ Saleſij experientiam coronidis oco adjicere: ,, Experientiâ, inquit, vigin- „ ti trium annorum, quos in cura animarum „ inſumpſi, manibus quaſi palpare potui „ quàm portens ſit virtus hujus Diviniſſimi „ Sacramenti ad confortandas in bono animas, A a 3 G (?¹) V. P. 1. c. 65. 3560 PARS III. CQAPUT IV. DE 22 „ recreandas, & ut verbo omnia dicam, in hac etiamnum vita quodamodo Deifican- 9, „ das: dummodo viva fide, & puritate de- „ bita ſuſcipiatur. ,„ CAPUT IV. DE AAMORE 6CHRISTI MA TRIS VIRGCE MIS MARIAD. I per fanctiſſimi Corporis & Sanguinis Chriſti Sacramentum, ùt hactenus vidi- mus, Amori noſtro incarnato intimè unimur, & quaſi concorporei & conſanguinei Redem- ptoris noſtri efficmur; quid magis naturah *quitati conſentaneum, quam ut undà ſimul amorem ac venerationem erga dulciſſimam Matrem Virginem toto hauriamus pecétore, ipſamque pariter ùt Matrem noſtram filiali proſequamur affectu. Ego propinquiſſimus ve- ſter ſum (dicebat aliquando Chriſtus Gertru- di, dum parentum ſuorum cum toto Conven- tu memoriam ageret) ego propinquiſſimus ve- Rer ſum, Pater, & Frater, & Sponſus; ergo atiniſſemi vobis ſuntzt mei ſpeciales, guos nolo expertes eſſe d coizuni memoria parentum veſtro- rum. (a Si hæc de ſervis, quid ſentiendum de Matre Chriſti? An non cuivis noſtrùm uti C() S. Gert. 1. 5. c. 20. & à malo retrahendas, nec non ſpiritaliter en Elo dun ngelo: lee es ngn d TereigMin Kum von genen „Mlndh Ient gumn imt „Clur Pnincgrt )Iem prin ch ,bol ipln 9mihi in fün, Obis aCotndn Ulur guirizwir et i dizt In; Cim enn Nednpinen ens, Anil Tone ſtcunr. uch Ckrikiss humn, i, , ilan Min nſen uirc Aie⸗ lir / . . 4 U N I Imm unNemmme; Clheiecen⸗ r;N Ututdn AMORE CHRISTI MATRIS. 351 uti Chriſtus Redemptor eſt propinquiſſimus, ita & Mater ipſius affiniſſima ſit, & poſt Fi- lium primum ſemper in amore noſtro locum obtineat? Si Chriſtus Frater & Sponſus no- ſter eſt, quidni Maria ſit noſtra Mater? Au- di, quid ipiamet dicat Gertrudi. Dum nam- que in feſto nativitatis Domini legeretur in Evangelio: Leperit Filium ſuum primogeni- tum, (b) & Gertrudis ſecum cogitaret, quòd magis congruèê diceretur: Unigenitum, Pro- ptereà quòd alium Virgo puerpera poſt Chri- ſtum non genuerit filium; Beatiſſima Virgo „ blanda fſerenitate ipſi reſpondit: Nequa- „ quam Unigenitus, ſed congruentiſſimè di- „ citur Primogenitus meus dulciſſimus Eſus, „ quem primò clauſo utero procreavi; & „ poſt ipſum vos omnes ipfi in fratres, & ,mihi in filios, maternæ charitatis viſceri- „ bus adoptando generavi „(e) Quidni i- gitur quivis noſtrûm à Chriſto ſibi dici exiſti- met: Qui diligit me, diligit & Matrem me- am;, cùm revera fieri vix poſſit, ut Chriſtum Redemptorem verè quis diligat, niſi & Ma- tri ejus, & tali Matri, filiali amore ac venera- tione afficiatur. Tibi præcipio (dicebat ali- quando Chriſtus S. Margaritæ de Cortona) tibi præcipio, ut Matrem meam laudes & bono- res, ac ipſam laudari & honorari facias, quan- — tùm potes, quia eſt omni laude digniſſima. Si boſſet in cœlo plus laudis & bonoris dari ere- Aa 4 atis — (⁵) Luc. z. 7, (c) S. Gert. 1. 4. c. 3. * 352 PARS III. CQAPUT IV. §. 1. DE. aturæ, id illius ſet, guia digna eſt illa dul- cidima Mater. ) Luanti valeat ad ſalutem Virginis Matrig FPatrocinium. AMorem & honorem DEI Matri Virgigci ab Tipfis Daſcentis EKccleſiæ primordiis impen- di ſolitum DEO tam grarum, quàm fidelibus ſalutarem eſſle, tot argumentis & exemplis ad hæc usque temporâ comprobata veritas eit; ut planè actum agere videatur, qui plu- ribus ad hanc ſtabili'endam rationibus, niſi fortè ad obſtruenda loquentium iniqua hete- rodoxorum ora, ſeu inveniendis, ſeu ampli- ficandis tempus terit. Nobis hoc labore tutò ſuperſedere licet, quibus videlicet cum bonæ voluntatis catholicis, ac perfectioni ſtudiofis unicè negotium eſt. In uno itaque DEl Ma- tris titulo totum amoris ac honoris fundamen- tum ponimus, quo benedictam inter mulie- res veri Chriſtiani proſequimur. Prolixa lau- datio eſt, quæ non quæritur, ſed tenetur. Si Mariam DEl Matrem dicimus, ſatis laudavi- mus. DEus omnipotens puram creaturam nec amare;, nec honorare Plus potuit, quàm eligendo in ſuam Marrem. Filiahs amor, & filialis honor à DaO ipſo impenſus Virgini, omnes amoris & honoris gradus tran cenclt. t (4, Ia Vit. iltdleo, hen Glün in Ahunde Dl de mfuptenohl Alere confünit ſati, d wns Ohnitt. E vend m ale is pere, An n, guantin umdne n Uuretionem ni Ulhomines unn Mionls 1c Hete Ins zdorini Den Ulnkluna ſuo ann Ceimdum honit er, AA aig ge VPtonontiarer 9 ,0r Cin e etinmn hui H ri liæ Uelire g 41 adn ndl i remnin hun e end Aeng. AMORE CHRISTI MATRIS. 353 Et quispiam dubitet, num illa amari ac hono- rari ab hominibus digna ſit, quam DEus ip- ſe amat & honorat, ut plùs non pofſit. Cum autem amor & honor Divinus affe- ctivus tantùm non ſit, ùt fit in humanis; ſed efficax, ſive effectivus, atque bonum illud, quod vult dilecto, reipſa conferat: intellectu facilè eſt, quàm immenſa gratiarum profluvia inexhauſta DEl bonitas in eam profuderit, quam ſupremo DEl amore & honore dignam reddere conſtifuit, nec ſibi tantùm plenam gratia, ſed nobis etiam ſupereffluentem eſſe voluit. Et verò talem decebat eſſe creatu- ram, quæ totius generis humani defectum ſupplere, & indignitatem cæterorum omni- um, quantùm poſſlibile, ſarcire debuerat. Sola namque Virgo Benedicta Verbi æterni incarnationem magis promeruit, quâm reli- nue qui homines univerſi. Quin & ipfum Incar- nationis ac Redemptionis noſtræ negotium prius adoriri DEus noluit, quàm ipſa Virgo humillima ſuo conſenſu inchoaret, & ad re- creandum hominem, at! ipſa modò dice- ret, ad cujus creationem ipſe olim omnipo- tens pronuntiaverat. En! àùt Chriſtus ipſemet, audiente Ger- trude, veritati huic adſtipulari dignarus eſt. um namque in pervigilio Aſſumptionis Ma- tris Virginis Chriſto Fappler fieret, ut amo- ris & obſequij debiti neglectum pro ſe dul- ciſſimæ Genitrici ſuæ ſupplere, ejusque ſibi⸗ favorem conciliare dignaretur: „ Dominus X 354 PARS HI. CAPUT IV. §. 1. DE „ ſe cum ſuma blanditate in amplexus Matris „ amiciſſimos inclinans exhibuit ipſi omnem „ filialem dilectionem, qua unquam erga eam „affectus fuerat, dicens: Recole Domina Mater amantiſſima, quòd peccatoribus ego propter te ſim propitiatus; & reſpice hanc electam meam eo affectu, ac ſi omnibus „ diebus vitæ ſuæ tibi placita ſummaque de- „ votione ſerviviſſet. Ad quod Virginea „ Mater quaſi tota liquefacta, & in meſieain „ dulcedinem reſoluta, ſe totam huic cum „ beatitudine ſua, ob amorem Filij videba- „ tur impendere. „ (e) Si toti mundo peccatoribus referto ſuæ dulciſſimæ Matris intuitu propitiatus eſt DE- us. „ Quando placidiſſima ſua humilitate ma- „ gis magisque habilitata, ferventiſſimo de- „ ſiderio DEl Filium de ſinu Patris æterni „ traxit in uterum ſuum virginalem, atque „ ardentiſſimo ſuo amore amoeri Divino coo- „ perando Divinitatem excellentiſſimam te- „ nerrimè conjunxit, ac inſeparabiliter cou- „ nivit humanitati: „ (J) quis dubitet, piſſimum Redemptorem etiamnum intuitu Matris tam dilectæ propitiari huic aut illi ho- mini particulari, quem filialis erga tantam Matrem devotio ſpeciali ipſius favore reddit digniorem? Si totius humani generis Re- demptor non niſi per Mariam a4 nos venire voluit; non nimiùm dicimus, ſi fruéctum re- demptionis itidem non niſi per manus Ma- riæ — (e) §. Gert. 1I. 4. c. 49. (F) §. Gert. l. 3. c. 46. DC ,tnire 4 ingr 40. Manm gaburna Ne⸗ lun, mire ho uns nettto h nr edie Nint, un ns iis 1c Kenrik he nolt ten um, mninnin t. Dctiden mon 1Nn Prkchien fe Ne lentite Iii men alſerere nn im eſſe, guiſi nss era D, n tletius clin- hunc dekedn Oremn 4c Pltro Aenr. Tos zue Dlere niennn On non nloee nn & eſan Ohuben nn I, Mi men erlgalim, 1 wümn „L⸗ Nhlgubns ſin Mment, Maninim bnd! 3l imor — vrmn ebt 1 in umpinge, ullulhuntaene mennno e ISzem . d 1, E Mrtinn I Gwo 1. „ℳ — . unmmun e mr unDNe AMORE CHRISTI MATRIS. 355 rfiæ tranſire ad ſingulos fateamur cum Ber- nardo. Etſi enim unicum ac ſolum creda- mus & adoremus Redemptorem Eſum Chri- ſtum, totamque noſtram in ipfſius paſſionis ac mortis merito ponamus fiduciam: ipſius tamen Benedictæ Matris patrocinio ad hoc nitimur, ut ipſius Redemptionis fructus co- pPioſius ac ſecuriùs in nos derivetur, quô nempe noſtra negligentia atque ſocordia, ne dicam, malitia toties nos reddit indignos. Equidem non dicimus ſub lethalis culpæ noxa præcipi cultum Marianum, quod dice- re ac ſentire Tridentinum prohibet: viciſſim tamen aſſerere non dubitamus, raros admo- duùm eſſe, qui ſalventur, ſi, cùm ſint devo- tionis erga DEl Matrem expertes, nec fal- tem alterius cujuspiam virtutis merito ſingu- lari hunc defectum compenſent, ipſiusꝗue favorem ac patrocinium hoc pacto fibi con- cilient. Illos autem, qui quamvis virtutibus pollere videantur, cultum tamen Matris Vir- ginis non modò negligunt, ſed etiam vilipen- dunt, & devotos ejusdem cultores deridicu- lo habent & contemprui; parùm abeſſe ab interitu, niſi maturè reſipiſcant, nobis tam eſt perſuaſum, quàm certò credimus Anſel- mo dicenti: „ Sicut impoſſibile eſt, quòd „ illi, à quibus Virgo Maria oculos avertit, „ ſalventur: ita neceſſarium eſt, ut hi, ad „» quos convertit, juſtificentur & ſalventur. Quod fi cuipiam duriuſculè dictum vide- atur, is planè ignorat, idem eſſe, Mariam 2 356 PARS III. CAPUT IV. §. 1. DE à quoquam oculos avertere, & Mariæ Fili- um ſuos avertere; ut adeoque impoſſibile ſit propitium habere Filium, qui Matrem ſibi habet oftenſam. Videſis, ut ipſamet Virgo glorioſa veritatem hanc Gertrudi oſtendit ad oculum. Dum namque in feſto Nativitatis ſuæ ipſam ſolitò devotiùs ſalutaret, vidit ad pronuntiationem verborum iſtorum: Mos tu- os miſericordes oculos ad nos converte! vidit, inquam, Beatiſſimam Virginem mentum Fi- lij ſui blandè tangentem, atque ipſius vultum terram versùs inclinantem, cum dicto : Mi ſunt miſericordiſſimi oculi mei, quos ad omnes ine invocantes ſalubriter poſſum inclina- re, unde & uberrimum fructum conſequuntur Jalutis æternæ. (g) Imèò Chriſtus ipſemet ver- ba Matris confirmat, dum vice altera Ger- trudi iisdem verbis à Beatiſſima Virgine pro corporis ſanitate ſupplicanti, pro Matre re- ſpondit: An neſcis, quia miſe ricordiſſimo in- tuitu te reſpicio, quando corpore caſtigaris, vel mente turbaris? (B) Si igitur ad quos Mi- ſericordiæ Mater oculos convertit, eosdem & Filius miſericorditer reſpicit: quid expec- tandum illi, à quo Maria oculos avertit? Quisquis ergo ſalutem ſuam tot inter vi- tæ hujus pericula in tuto collocare deſiderat, miſericordiæ Matrem vera devotione ſibi ſtu- deat demereri. Scitote filioli mei! ad ſuos dicebat Philippus Nerius, & eredite mibi, quia bæc ſcio: nullum aliud praſtare medium ad ohbti (2) S. Gert. l. 4. c. 53. (h) 8S. Gert. I. 3. c. 30. §. 9. imncde dee Pors s 108 vinch Pgenit Ewel n Benerlenn e ncelutn et r 1d enm cund t, nulo no, Eemmal. Hxecn 1 poht umn iencos homne, ckorumm. „ ( Niente Certruk, II: »HKomh Ftrenda! tbi on ndi Pecegts on ll t Rents nddo Plett ii Ver Cecit onnen ſis lle, volienl Iporeltgem n un Cunii n õ õ aCiupenre in ier in 07 ibahuſime r nn 4 ann Mlin Lemrun V (Ao 4 winmen, / e 4 9 AMORE CHRISTI MATRIS. 357 obtinendas à DEO gratias, gudim ipſam Sanckiſ- ſimam DEI Matrem. Huic nempe འSanctiſ- ſima Trinitate donatum eſt, ut ſit potentiſſi- una poſt Patrem, Sapientiſſima poſt Filium, & benigniſſima poſt Spiritum unttum; (1) cui proinde nec poteſtas, nec ſapientia, nec voluntas nos juvandi deeſſe poteſt. „ Matri unigeniti Filj mei (DEI Patris ad Cathari- „ nam Senenſem verba ſunt) à bonitate mea „ conceſſum eſt, ut quicunque etiam pecca- „tor ad eam cum devota veneratione recur- „ rit, nullo modo diripiatur à dœmone in- „ fernali. Hæc enim eſt à me eleéta, para- „ ta & poſita tanquam eſca dulciſſima ad ca- „»„piendos homines, & præcipuè animas pec- „ catorum. „ () Quod ipſum DEl Filius, audiente Gertrude; Matri ſuæ prædilectæ aſ- ſeruit: „Ex omnipotentia mea, Mater re- „vVerenda! tibi conceſſi poteſtatem propiti- „»„andi peccatis omnium, qui devotè invo- „ cant tuæ pietatis auxilium, qualicunque „ modo placet tibi. „ (1) Sicut ergo DEus Pater dedit omnem poteſtatem ſuo Filio, ut cujus vulr, poſſit miſereri; ſic & Filius om- nem poreſtatem dat ſuæ Matri, ut adeoque b e voluntas Domini quodammodo in manu ejus 4 —— = — Ne 6dictus eſt? Sit ergo dirigatur. (m) Cujus autem magis miſereri velle credenda eſt pientiſſima Mater, quàâm illius, qui vera ac ſincera devotione ipfi ad- §. 2. ¹) 8 Gert. I1. 4. c. 12. (£) Bloſ. Mon. Spir. E. J. () §. Gert. l. 4, c. 33. () Iſai, 53. 10. 35 8 PARS III. CAPUT' IV. §. 2. DE §. 2. De vera devotione erga Chriſzi Matrem. 6! cultus ac veneratio perfectioni & excel- lentiæ perſonæ, quæ colitur, reſpondere debet, & Glorioſiſſima cœlorum Regina, ùt communiter ſentiunt Theologi, in primo jam conceptionis inſtanti majorem à DEO accepit gratiam, quàm ullus hominum, & Angelo- rum; & ſi hanc gratiam continué virtutum pPerfectiſſimarum exercitiò auxit, dum vixit: planè conſequitur, Mariæ ſolius gratiam, ac proin & gloriam citra comparationem tran- ſcendere, adeoque etiam majori cultu ac ve- neratione dignam eſſe DEI Matrem, quâm reliqui Sancti omnes. Inde eſt, quòd uni Vir- gini Glorioſæ cultum ſingularem hyperduliæ ſolò cultu latriæ minorem, majorem verd cul- tu duliæ, quo alios Sanfctos proſequimur, ab ipſis Eccleſiæ primordiis fidelium devotio decreverit; & ringente licèt orco, ac fruſtra obganniente hæreſi, ad hæc usque tempora ubique locorum in animis fidelium eatenus invaluerit, ut vix ſe catholicum nominare au- ſit, qui non in ſingularis erga DElI Matrem devotionis teſtimonium confraternitati aut ſo- dalitati cuipiam Eidem ſacræ nomen dederit. Ut nihil dicam de quotidianis pietatis exer- citis, quæ ut plurimùm precibus ad Deipa- ram Virginem directis condiuntur: ac cum- primis publica Roſarij recitatio, & terna per dGiem 0NC Annan n rmn umm Nli Ale Mns, , Cmnds Ner ſe ceroios lades, uminchamnd ie num adrertere, nimn Ceyid 4 dum non rin iVrgmiadik lencle eſcken⸗ Cicu riderele Pe Aa Ceclin Mimanus, Atii⸗ Cre videztur n 1 Gcim, Nihe ul pulos Kyr Muris en Clos vid ſor din Illi fot infm res: umen en Peecitonnm efef, Ubenr gloc inen ecunmmtons uftin Niin A/ 6 e Aaimn = crrtdaunt dne õ mamnumren in Mon clilke E EAl uunn, gun Puil ailum Grne . acicnn on AMORE CHRISTI MATRIS. 359 diem Salutationis Angelicæ memoria palàm teſtantur: cultum Marianum tam altas ubique egiſſe radices, ut ex vero dici poſſe videa- tur, Chriſtianos plerosque omnes Beatiſſimæ Virgini eſſe devotos. Japm ſi ad eos, qui Religionem in quocunque demum inſtituto ac ordine profitentur, libeat animum advertere; non ſine animi voluptate Mariana devotio ubique propalam ſe oſten- det, dum non minus Religioſos ſingulos Ma- tri Virgini addictiſfſimos, quàm ipſa cœnobia pleraque ejusdem cultui, aut etiam Nomini dicata videre licet. Ut adeoque à ſolis ortu us- que ad occaſum propagatus ubique cultus Marianus, & filialis devotio ſpem certam fa- cere videatur; inter illos, qui Chriſtiani, ne dicam, Religioſi audiunt pauciſſimos & quaſi nullos reperiri, qui non potentiſſimo DEI Matris patrocinio freti rectà olim ad Ccœlos viãâ ſint abituri. Eſto enim, hos inter multi ſint infirmi, fragiles, & miſeri pecca- tores: quamdiu tamen ſub alas Mariæ veri eccatorum refugij, devotè confugiunt, non habent quod timeant ab auditione mala æter- næ damnationis. MWunquam malè peribit, qui Genitrici Vingini devotus ſedulusque extite- rit. (n) Hanc fiduciam magis adhuc firmat cele- bris illa viſio Gertrudi noſtræ olim exhibita. Dum namque in feſto Aſſumptæ Virginis illis verbis: Ut ſua nos defenſione munitos, zucun- 05 — (n) §. Ignar. M. 9 360 PARS III. CQAPUT IV. §. 2. DE dos faciat ſuæ intereſſe feſtivitati, devotiàs intenderet, vidit Miſericordiæ Marrem beni- gnè expandere pallium ſuum, quaſt ad ſuſcipien- dum omnes ad ſe confugientes in ſpeciale patro- einium. Et ne juſtis tantùm aſylum hoc aper- tum quis putet; vidit inſuper diverſi generis beſtio- lIas ſub pallium ejus accurrere, per gquas nota- bantur omnes peccatores ad ipfſam ſpecialem de- votionem babentes. Quas omnes Mater Miſeri- cordiæ benignè ſuſeiptens, & quaſi pallio ſuo Polezeye Tnrt manu ſua ſingulas contre- ctando, guemadmodum quis blandiri ſolet catu- lo ſuo. Per hoc manifeſtè inſinuans; qudm mi- ſericorditer ſuſeipiat omnes ſo invocantes, & qudm materna pietate defendit & protegit eti- am adhuc peccatis deditos in ſe ſperantes, donec eos PFilio ſuo reconeciliet veraciter pæniten- tes. o) Quis hæc audiens cum Blofſio no- ſtro non altùm exclamet: Fieri non potett, ut pereat, qui Mariæ ſodulus & bumilis cultor fuerit. () ðð “ Atque utinam cultus ille Marianus; quoô plerique ſibi blandiuntur, tallis eſſet, qualem & dignitas Matris Virginis, & ejusdem Filij Equiffima voluntas poſtulat: tunc enimverò non juſtorum modò, ſed peccatorum quoque in miſericordiæ Matrem fiducia genuina foret & ſecura; nec prô dolor, tot auimæ Chriſti ſanguine redemptæ draconi infernali, cujus in ipſo jam ortu caput contrivit Benedicta in- ter mulieres, continuò in prœædam cederent. Non — — () 8. Gert. l. 4. c. 49. (z) Bloſ. Can. Vit. Spir. c. 18. eln wn cons ant Ailericor Mnre de N n non depori, üngüine gi Mieminfi arid wunns und le incllgen! DLI Muerment & inpeenian iurhie, G irt nniſerie ( nen cogitit, oin Driſi Merreme Urlinum opi. Plltpecenorgte Kendi volumg i Gid iglme Min ,llenn Menenline ſ eſ ulanig Mater Non eſt ur , Hiiun n lur, G krolte,, ☛n = ☛ = = — AMORE CHRISTI MATRIS. 36t Non eſt ille cultus Virgini Matri gratus, qui Wirginis Filio ingratus eſt. Non eſt illa vera devotio, quæ bonam voluntatem comitem non habet. Venerari Matrem, & injurium eſſe Filio, non concordant. Qua fronte quis uiee inclamet miſericordiæ Matrem, & dicat: Monſtra te eſſe Matrem! dum peccandi ani- mum non deponit, ſed veluti ſtillante adhuc Filij ſanguine gladio, novâque intentans vul- nera Matrem in ſuppetias vocat, ut ipſius pa- AAEO„ krocini tutus audaciùs diutiusque crudelitati aatn ſuæ indulgeat? An non hujusmodi ſupplici aum DEI Mater meritèò reponat, quod illi ſcelera- nin,, t0 & impcœnitenti . Vocatis me Matrem miſe- Gulugt ricordiæ „ Jacitis me Peccatis veſtris Ma- um Au Prei miſeriæ. Qui Mariam miſericordiæ Ma- Ur trem cogitat, obliviſci non debet, ſimul eſſe Iow Chriſti Matrem; cujus honori primò ſemper ee conſultum cupit. Ut igitur Mariæ placere f . 4 1 Uu A Poſſit peccatoris devotio, imd ut ſit devotio; peccandi voluntas priùs abjicienda eſt. Au- di, quid ipſamet S. Birgittæ dicat: Mater ſum omnium juſtorum, & etiam omnium peccato- rum emendare ſe volentium: (34) NB. emen- dare ſe volentium ergo emendate ſe nolenti- um Mater non eſt, nec ſalvâà charitate erga ſuum ac DEl Filium eſſe poteſt. Eccur igitur, dicet non nemo, ſupraà di- Gum eſt: Defendit & protegit adhuc peccatis cditos in ſe ſperantes, ſi retentâ voluntate pec- candi fruſtranea, imò nulla eſt devotio? At Seient. Sanct. Comp. B b re- (2) Bloſ. Monil. Spir, c. 13. 362 PARS III. CAPUT IV. §. 2. DHE reſponſi loco ſubſequa illic verba ſufficiunt: Donec eos Filio ſuo reconciliet verè pœnitentes. Hoc illis ſolatio eſſe poteſt, qui adhucdum imperfecto tantàùm dolore ac diſplicentia de miſero ſuo ſtatu afficiuntur, & necdum tan- tum habent animi, ut peccati compedes plenè abrumpant: inciamant tamen miſericordiæ Matrem, & conſuetis ſuis exercitiis ad hoc demereri ſtudent ejus patrocinium, ut gene- roſam illam voluntatem ſeriò ſe emendandi & verè pœnitendi ſibi à Filio impetret. Hos nimirum inter illas beſtiolas ſub pallium beni- gnæ Matris accurrentes numerari ultro fate- mur; non item illos, qui Beatæ Virginis o- pem eo animo implorant, ut impunè peccan- do vitam tranſigant, & fub finem demum vitæ Mariæ patrociniò pœnitentes decedant. Hi nempe bona voluntate omnino deſtituti, nihil ſibi certi de ſua devotione poſſunt ad- promittere, eſtque miraculo ſimile horum quempiam bene mori, qui de patrocinio mi- ſericordieæ Matris temerè præſumens nun- quam voluit bene vivere. Miſſo igitur imperfecto illo, ſi non penitus falſo Mariano cultu à bonæ voluntatis homine penitus alieno, de illa jam veneratione ac de- votione filiali, quæ Beatiſſimæ Virgini maxi- mè grata, & nobis proficua eſt, non nihil a- gemus. Non vacat hic referre ſingula devo- tionis exercitia, quibus pro diverſo erga DEI Genitricem, vitæque ipſius myſteria af- fectu à variis variè colitur, & nunc hac, nunc ills orem Uerimn rm enms pen Cbrr eies lu Celenuirt, wug ini Celedr r fe ie ukts ENln, 16, Wet onnes Ne in el u 6n ohntun gti Enecht orndne a DEO hen Nonilbus Ctincn n Regine amn pra hane lti 68 Mechricnmm ne ſtluttinen: il, hec Acttdn im , gülin⸗ us Direr e . Unkit, corfmnng elemiomm Us Crote 0 Nre perllltiit u kim Eeni unen Mnlt e Hirt Alun uecloe eferi⸗ Nin Ueri Ullie 5 i doe Verd AMORE CHRISTI MATRIS. 363 i illa precationum formula honoratur: cujus- modi exercitiis pleni ſunt libri, & paſſim ud proſtant venales., Interim quod orationem et vocalem attinet, vulgaris illa, & tot B. Vir- AY ginis favoribus celebris precationum metho- Se dus, juxta vitæ ac paſſionis Chriſti ordinem Kr MI in decades diviſa, quam Roſarium vulgò di- Inentie cimus, inter omnes primas ſemper obtinet, IsINI utpote in qua illa ſalutatio Angelica Virgini TrIn Hiend Matri omnium gratiſſima toties repetitur, & küPE nulla DEO acceptior, ceu ſertum roſarum wunIIN mMonilibus diſtinétum contexitur, & cœlo⸗ Arliim rum Reginæ coronæ inftar præſentatur: n rin, „ Supra hanc ſalutationem (P. Virginis ad IBfen enm » S- Mechtildem propria verba ſunt) ſupra nsun » hanc ſalutationem nunquam homo perve- ArinnEii, 9 Nit nec aliquis dulcis me ſalutare Ppoterit, eeſelt „ quàm is, qui ſalutat in illa reverentia, qua bn „ DEus Pater me per hoc verbum AVE ſa- iid „ Iutavit, confirmans me omnipotentia ſua, uinn » Ut eſſem immunis ab omni Evæ culpa. Fi- lius quoque DEl ſua Divina ſapientia ſic Niwet „ Ihe perluſtravit, ut ſim clarum ſydus, quo , „Cœlum & terra illuſtratur, quod per hoc »nomen MARIA, quod ſonat, maris ſtel- la, notatur. Spiritus Sanctus etiam tota „ ſua Divina dulcedine me penetrando, tam „ gratioſam effecit, ut omnis, qui per me „ gratiam quærit, ipſam inveniat; quod „ innuitur per hoc verbum GRATIA PLE- „ NA. In hoc quoque verbo DOMl- 1e,/ B8 b z „NS — — — S — 364 PARS III. CAPUT IV. §. 2. DE „ NUS TECUM admoneor ineffabilis unio- nis & operationis, quam tota Trinitas per- fecit in me, cùm carnis meæ ſubſtantiam Divinæ naturæ in una perſona copulavit; ita ut DEus fieret homo, & homo DEus. Quid illà horâ gaudij & dulcedinis ſenſe- rim, nullus hominum potuit experiri. Per „ BENEDICTA TU IN MULIERIBUS omnis creatura mirando agnoſcit, & teſta- tur me benedictam, & exaltatam ſuper u- niverſa. Per BENEDICTUS FRUCTUS VENTRIS TUl benedicitur & v extollitur „ excellentiſſimus, & perutilis Fructus ven- „ tris mei, qui omnem creaturam Vivificavit, „ ſanctificavit, & in æternum benedixit. „(xr) Hactenus DElI Mater. Prætereà myſteriorum vitæ ac paſſionis Chriſti memoria, cùm glo- rioſæ Virgini gratiſſima ſit, meritò ceu ex- quiſitiſſima benevolentiæ captatio illi preci ſupplici præmittitur, qua miſeri peccatores humiliter flagitamus, ut noſtri in vita ac morte memor Virgo Mater potenti ſuo pa- trocinio nobis ſemper aſſiſtat. Ergo ver ex anno tollit, qui neglectò Roſariéô aliis oratio- 227 2² nibus vocalibus ut ut piis ac devotis DEl Ma- trem demereri cogitat. Si devotioni tuæ a- lia magis ſapiunt, memineris iſtud magis ſa- pere Virgini glorioſæ. Oportet (ſi tamen oportet) illa facere, ſed alterum non omit- tere. “ Cæterùm quod devotionem internam, ceu — — — (rF) Hort. Mar, ar. 4. c. I. C Minn koii, . eiutenui t Muhre engun e Tyronn Iun Gin hri, in Ir exodons aucn ſos kren ftisrekckumn loris Chrii ide lig en lerentis lun 06 Marir nemar nini. Cbemtl olro pro lide⸗ Mi ignomt Inè teſtatum GO gratos oleni ſeorunden con immeniund flter comprin lc gorillr le fre Aniſben Mmem nor ⸗ 8 Natincinen s Golorum Nhm minis; lnſbow N oſdinr nlr, han pl 1 =S n 4uumnr DMCNSNN A enuisudn ECrinYUKn Zenn aelini, rrrs wEenonn mmin cln ui end a er R 4 1 inl ſee AMORE CHRISTI MATRIS. 365 ceu animam devotionis externæ attinet, & tam orationi mentali quàm vocali pretium tri- buit: nulla alia præſtantior, & Matri Virgi- ni exoptatior eſſe poteſt, quàm quæ ipſius Filio præ omni alia devotione cordi eſt. Au- divimus ſuprà, in omnibus bonorum ope- rum ac devotionis exercitiis, quibus Gertru- dis cum ſuis ſtrenuè inſudabat, in charta an- votatis relictum fuiſſe ubique vacuum, eò quòd paſſionis Chriſti memoria iis deeſſet. Idem ſibi de ſuis erga DEI Matrem devotionis e- xercitiis dictum æſtimet, quisquis compaſſio- nis Mariæ memoriam iisdem inſerere præter- mittit. Quemadmodum enim Redemptori noſtro pro ſuo erga nos amore, quem dolo- roſa ac ĩignominioſa paſſione ſua ac morte ma- ximè teſtatum reddidit, nulla re alia magis nos gratos oſtendere poſſumus, quaàm ſi ju- gi eorundem dolorum memoriâ recognoſca- mus immenſum hoc beneficium, ipſique cor- dialiter compatiendo aliqualiter rependamus: ſic & glorioſæ Redemptoris, & doloroſæ no- ſtræ Matri ſub cruce Filij per compaſſionem intimam nos quodammodo parturienti majo- rem gratitudinem præſtare nequimus, quàm ſi ejus dolorum vivam memoriam noſtris in- ſculpamus animis; & partem compaſſionis, quam Chriſto pro nobis paſſo debemus, lar- giamur dulciſſimæ ipſius Matri tam tenerè, quàm dolorosè ipſi compatienti, & quodam- modo commorienti. Tunc nempe, cùm illas morientis JEſu B b 32 Voces 366 PARS III. CAPUT IV. §. 2. DE Vvoces inaudiit: Ecce! Eilius tuus; in perſo- na Joannis, cui ſimul dictum eſt: Ecce! Ma- ter tua; nos omnes adoptavit in filios, & ſpirirualiter peperit quaſi tot Benoni, ceu verè filios dolorum. Tunc, inquam, per bo- nam voluntatem, & ſanctam intentionem imi- tata eſt Chriſtum in alta crucis arbore ſiſpen- ſum, & inter ipfas amariſſimas mortis acerbi- tates, totis viribus anbelantem ad hbumani ge- neris redemptionem; (5§) dum quod Filius pa- tiebatur in corpore, Virgo Mater compati- endo ſentiebat in anima, quam doloris gladi- us totam pertranſivit. In his doloribus miſe- ricordiæ Mater nos omnes enixa eſt, quæ o- lim Filium ſuum primogenitum inter Ange- licos concentus ineffabili cum lætitia in lu cem edidit. Si tot ac tantis cruciatibus conſtitimus Mariæ, quinam appellare poſſumus Matrem noſtram, niſi und ſubeat animum dolorum ipſius memoria? Et ex illa bora, inquit ſacer textus de Joanne, accebit eam diſcipulus in ſua: (t) quidni & nos hanc Matrem doloro- ſam accipiamus in noſtra corda, & frequen- ti dolorum ipſius recordatione ac veneratione gratos nos exhibeamus filios; & primam ac principalem horum, uti & Filij ſui dolorum cauſam, peccatum, modis omnibus elimine- mus. Hæc nempe compaſſio Matri doloro- ſæ gratiſſima eſt, ſi ipſius ac Filij ſui amore reluctemur baſſionibus, & quæ nobis hinc in- * — (.) S. Gcrt. l. 3, c. 64. (c) Joanhn. 19. 27: NECN cun hrt olinh, Semo ks Ni arat, M lelnines lhil lchemnsekt un geecnot, 3 ick in Omni! muum eioncte 12 Kaerumemoe n 1d entenn fumtot gken Firsconfelltum Ca l. Wri⸗ iun aſiültum v iſuo klann ien gitfuggelln Akeitonemn wein ceret E 4 Cuin non ſne n knnd, ſnm elt De Clope ntnenn, l, n eakih un Auni nale Ri Crpe an i 6lannisr Cllnicnlrotr, Uünbiinnn ger Hunmn, Ugrat⸗ = = = ſr lnlermm l 14 üödlrduc menl eh e⸗ Pimn ine 4A l an uiu il uis mim Ar MWnaluen an mnmn nn. ebinn tit Lt 1 „ Rr Mnencir Rbc. .J 4 De. I, e. N“ AMORE CHRISTI MATRIS. 367 de accidunt adverſa, patienter toleremus. Quanquam & ſimplex, dummodo devota, dolorum Matris Virginis recordatio fructu ſuo non careat, imò majoris ſit meriti, quàm aliæ devotiones magis laborioſæ. Id expertus eſt inveteratus ille dierum ma- lorum peccator, qui ſexagenariò́ jam major, W tranſactà in omni ſcelerum turpitudine vita, nunquam exomolegeſi ſacra, minùs Evchari- ſtiæ Sacramento expiaverat animum. Huic jam ad extrema deducto, & nil minùs, quàm tot flagitiorum veniam ſperanti, S. Bir- gitta confeſſarium ſuum ſubmittere à Chriſto Juſſa eſt. Vix tandem, ac non niſi poſt ter- tium aſſullum, poſteaquam nempe de miſera- bili ſuo ſtatu aliqua Birgittæ ex revelatione cognita ſuggeſſiſſet, obtinuit Sacerdos, ut ad confeſſionem totius anteactæ vitæ animum adjicerer. Qua tandem per triduum inte- grum non ſine magni doloris conteſtatione peracta, ac ſumpto etiam ſacro Viatico de- ceſſit. De quo poſteà Chriſtus Birgittæ: Bo- nitate men, inquit, qua usque ad ultimum pun- Cnm expecto hominis converfionein; meri- tis Matris meæ (cujus dolori vivens ille ad- buc in carne compati ſolebat) ſalutem inve- nit. (a) . Si talis tantusque peccator tantillo obſe- quio Matri doloroſæ exhibito tantùm ſibi bo- nitatem Divinam demeruit; quid illis non ſperandum, qui gratam ejusdem Matris do- B b 4 lo- („) Bloſ. Monil. Spir. c. 1I. — 368 PARS III. CQAPUT IV. §. 3. DE lorum memoriam non otioſa tantùm compaſ- ſione frequentant, ſed vità ipsà ſtatui ſuo con- formi continuò celebrant, dum amore Chri- ſti paſſi, & Matris compaſſæ ſibi ipſis dolo- ris cujuspiam, ſive mortificationis ſpontaneæ patientiam indicunt, aut ſaltem adverſa unde unde, à DEO certè provenientia patienti miti- que animo ferunt. Quæ devotio quibusdam, Sabathinis præcipuè diebus, familiaris eſt, aut profeſtis B. Virgini ſacris, ut aliquam corporis afflictationem, aut cibi potúsque a- liqualem abſtinentiam conſuetis ſuis exercitiis ſuperaddant; aut ſaltem quod omni corpora- li mortificatione potius eſt, his diebus ab ali- quibus licitis ſolatiis ac recreationibus ſe con- tineant, cumprimis autem à minima etiam DEI oftenſa ſolitò diligentiùs ſibi caveant: e- contra in virtutum actibus Beatiſſimæ Virgi- ni maximè gratis ferventiùs ſeſe exerceant. Sed de hoc ſtatim plura. De imitatione B. Virginis, praſertim in vir- tutibus ipfſi maximè gratis. QDaa Chriſto Redemptori noſtro gratum, nobisque ad ſalutem ſit proficuum, dul- ciſſimam ipſius Matrem Virginem vera devo- tione venerari, hucusque vidimus; nunc a ſcopum ipſum omnis cultûs & devotionis Ma- rianæ propiùs accedamus. Enimvero DElI Ma- Mc iun Lecorun Dnn d anien Ven Nedenpnn fndod. Unt⸗ leno ean irtnt l n arteire Colusinr: ISCcla ue um virtutesle lonis Marn e Mpoqe ſinen e clpiat, ai Edueunt. Hr: Nine dlis ein AEen,i teglttt. Cltur; Cumane laem mos Nnte ,r – Hem, ſnul a Uuin is4 D ipini l Mendum nnes An danlit U . n aleitſser n mmann Sch di Emrenuntneto en? muint eunn l⸗ ſnti peinni⸗ len Aumn AMORE CHRISTI MATRIS. 369 Matrem uti Filio ſuo proximam, ſic & in perfectione charitatis ſimillimam, adeoque & noſtræ ſalutis cupidiſſimam eſſe, apud omnes Catholicos in confeſſo eſt. Ideò namque DE- um ipſum, qui charitas eſt, novem menſi- bus geſtavit in utero, ut tota tranſiret in vi- ſcera miſericordiæ, quæ futura erat Mater omnium Electorum, fierique debebat eſca dul- ciſſima ad capiendos homines, & ad Crea- torem Redemptorémque ſuum ſuaviter attra- hendos. TZalis eſt, talis à DEO facta eſz, ut nemo eam borreat, nemo eam refugiat, nemo ad eam accedere trepidet. (x) Cultus itaque ac veneratio Virgineæ Ma- tris occulta quadam vi ineſcat animum, ut e- tiam virtutes illæ, quæ in hac pulchræ dile- ctionis Matre præ cæteris relucent, magis magisque ſapere incipiant, ſeriéque illi pla- cere cupiat, cui qui placent, DEO diſplicere nequeunt. Hôc amoris Divini artificio tot animæ aliâs perituræ indies à vitiis ad virtu- tem, à tepore ad fervorem ſuaviter indu- cuntur; dum conceptéô ſemel filialis erga DElI Matrem amoris igniculéô clarior ſemper in mente lux oritur, ad videndam virtutis ho- neſtatem, ſimul atque neceſſitatem. Sicque paulatim finis à DEO intentus, ipſa videlicet imitatio Virginis Matris tam amabilis obtine- tur, ac unà DElI honor, & ſalus hominis. ec enim putandum eſt, glorioſam DEI Ma- trem ſuper omnes Angelorum choros exalta- B b S§ tam, () Bloſ. Can vit. Spir. c. 19. 370 PARS III. CAPUT. IV. §. 3. DE tam, Sanctésque cæteros utl gratid, ſic & gloriâ in imenſum excellentem, alia de cauſa à miſeris terræ vermiculis cultum ac venera- tionem ambire; quàm ut mediante hac devo- tione creaturæ pretioſo PFilij fui ſanguine re- demptæ illuc demum pertingant, ubi Re- demptori ſuo æternùm gratæ, ipſius bonita- tem perpetim amare & laudare valeant. Hic- finis, hæc meta cultûús Mariani. Quænam autem illæ ſint virtutes Virginis Beatæ, quarum imitatione finis iſte infallibiliter obtineatur ab omnibus, jam pauliſper diſpicia- mus. Quanquam enim creaturam illam, quam DkEus elegerat in Matrem, in omni virtutum genere decebat eſſe perfectiſſimam; tres tamen erant præcipuæ, quibus ad digni- tatem illam proximè apta, & quantùm puræ creaturæ ferebat conditio, reddebatur digna, cujus ſubſtantia uniretur perſonæ Verbi æter- ni in Chriſti humanitate: videlicet, innocen- tiſſima Puritas, profundiſſima Humilitas, & perfectiſſima Charitas. Hac virtutum triade illam oportuit eſſe excultam, quæ eleécta ex millibus, tota pulchra placere debuit Altiſſi- mo, ut ex ea carnem ſumeret, ſibique uni- ret eà unione, qua intimior præſtantiôrque non datur. Ut diſcamus exinde, nos quoque, ſi ſtabiliter uniri DEO in præſenti per grati- am, & per gloriam in futuro cupimus, has ipſas virtutes in aliquo ſaltem gradu nobis eſſe neceſſarias, quas nec meliùs nec certiùs aliun- de, quàm ex Matris Virginis imitatione, ac. Pa⸗ 6 omin e mnickmillime ſogerrer Donn ſeren VWihcun 6 Coltum Nr Prono fuo euun ugide enpen paofenteſun Hummanam, 41 ie compken. Dende innuituin 9 ſti in bo PVittutum, gin Venerande Tn, Ochnuwi; un Wle, Conpl „ ., ALan Nima i ceeton )1Ngir, 61 Ne⸗ orero E ite c hor per ilam in ulilo i „Knmntonem , 1Athnsbomn Pireincii, lkr omnes A driNNN I ri Mem N an Aderfdiſinm ne Clledn n Emin ue WNC. er Nleſiz- Vhla m ut der — et . Zne AMORE CHRISTI MATRIS. 371 patrocinio nos conſecuturos ſperare poſſu- Mus. Audiamus ipſam Virginem glorioſam hanc veritatem nobis graphicè demonſtrantem. Gertrudis noſtra in feſto Aſſumptæ Virginis ad S. Synaxin acceſſura, eandem DEI Ma- trem inſtantiſſimè rogabat, ut ſua pro ſe me- rita offerret Domino, quò dignè præparata ſu- ſciperet vivificum Sacramentum. Ad has pre- ces Cœlitum Regina ipfi viſa eſt protinus è& throno ſuo exurgere, ſtansque in conſpectu fulgidæ ſempérque tranquillæ Trinitatis pro ipſa offerre ſua merita, quibus ſupra omnem humanam, & Angelicam dignitatem eidem ſumè complacuit. Exinde quaſi loco cedens blandè innuit animæ inquiens: „Veni eleéta, „ & ſta in loco meo cum omni perfectione virtutum, quibus ego aſpectum ſemper „ Venerandæ Trinitatis in mei placentiam in- „ clinavi; ut tu ſimiliter, quantùm tibi poſ- „ ſibile, complaceas ipſi Beatiſſimæ Trini- „ tati. „ Ad quod ipfa ſtupefacta cum ma- xima ſui dejectione reſpondit: „Et quibus, „ inquit, G! Regina gloriæ, hoc meritis „ potero? Quæ reſpondit: Cum tribus u- „ tique ad hoc habilitaberis. Primò, ut o- „ res per illam innocentiſſimam puritatem, „ qua Filio DEl in utero meo virginali placi- „ dam manſionem præparavi, emundari me- „ is precibus ab omni macula. Secundè, o- „ rabis per profundiſſimam illam humilitatem, „ qua ſuper omnes choros Angelorum & „ San- 372 PARS III. CAPUT IV. §. 3. DE „ Sanctorum merui exaltari, ut ſuppleantur „ omnes negligentiæ tuæ. Tertiò deprecare „ per amorem illum ineffabilem, qui me in- „ ſeparabiliter DEO conglutinavit, ut præſte- „ tur tibi copia diverſorum meritorum.,, () Quod cum Gertrudis, quàm poterat, devo- tiſſimè faceret, translata eſt ſubitò in ſpiritu usque ad celſitudinem gloriæ ſibi tam dignanter meritis cœlorum Imperatricis conceſſæ; ubi Domino Majeſtatis, ultra quàm dici poſſit, Placita apparuit, omnibusque Angelis atque Sanctis admirationi fuit, ac venerationi. (2) Quod tunc Gertrudi, idem nobis omni- bus à glorioſa DEI Matre etiamnum dici ar- bitremur; ut nimirum quantùm nobis poſſi: bile, illius interceſſione ac imitatione cone- mur his exornari virtutibus, ſi placere Altiſſi- mo, & ad intimam cum ipſo unionem cupi- mus pertingere. Uthenim ad gloriam cœle- ſtem nil coinquinatum admittitur, & ſoli mun- do corde DEum videbunt in patria: ſic & in via perfectionis nemo ad internam cum DEO. unionem, ſapidamque Divinorum notitiam unquam perveniet, niſi eès, quæ ſtatum cu- jusque condecet, corporis & animi puritate niteat; & ab omni eo, quod maculare po- teſt affectum, & intentionem ſoli DEO pla- cendi inficere, ſe ſervet imunem. Et unde hanc animi puritatem in ipſum etiam corpus redundantem hauriemus ſecu- riùs, quàm à puriſſima Matre Virgine, α pura ( S. Gert. lJ. g. c. 49. (.) loc., cit. h bin ebkee Atüunen l 1 lencne wir gid irun, re unchedanmr 0nem, gento er Uin buſs in Darris in uerum Diuinite, u0 Cctuhutr in ini G mnmtſt itn ,eſehetn Aengwamn d llo, lub cllini⸗ 5o convocn in Uipemoci pochn luſte 10 m a 1 gurkinin in uur /rn ym Gn liaſi e AUllas, idj divchne, ineen – linio, ee 4 4 Gün õ ven hvon Nerenumnun daie , umin i r innemcne one⸗ mis iger 4i. mm Dhmhrnal meilte Iamutwincke unii küim Cemunmutn vennNN er Devonm un . 4 „ HNN NN N 4 1 =☛ — — AMORE CHRISTI MATRIS. 373 pura Sancitas, ut loquitur Anſelmus, (2) & Sanctilſima puritas omnem creaturæ purita- tem, ſive ſanctitatem tranſcendit incomparabi- li ſublimitate. Unde licèt eximiam & admi- rabilem præſeferret pulchritudinem corporis; ex ejus tamen aſpectu, ut ex D. Bonaventu- ra notat Caniſius, () omnes ad puritatei, majorémque vitæ honeſtatem excitabantur. Et quid mirum, ſi homines hujusce virtutis odore trahebantur ad ejus amorem ac imita- tionem, quando DEl Filius, qui paſcitur in- ter lilia, hujus ſuaveolentiâ attractus de ſinu Patris in uterum Virginis ſe demiſit, ubi ejus Divinitas, ut S. Gertrudi revelatum eſt, (c) ſic delectabatur perfrui puritate ipfius innocen- tiſſimi & amantiſſimi cordis, ſicut ejus huma- nitas paſcebatur lacte virginali. Nunc verò poſteaqquam ad cœlos aſſumpta regnat cum Filio, ſub caſtitatis vexillum omnes ſuo exem- Plo convocat, ſuo præſidio confirmat, & ujusmodi vocibus identidem compellat Tranfite ad me omnes, qui concupiſeitis me, & à generationilus meis implemini; ſpiritus enim meus ſuper mel dulcis, & hbaæreditas mea Juper mel & favum. Ego guagfi vitis fructifi. cavi ſuavitatem odoris, &j fiores mei fructus bonoris & boneſzatis. Cd) UÜbi caſtitas, ibi & humilitas, cui ſemper individua comes incedit. In Virgine glorioſa qudò illa ſublimior, eò iſta profundior. Cùm ete- — () De excell. Virg. c. 9. (⁵) Caniſ. de laud. Virg. 2. c, 13. (c) S. Gert. I. 4. c. 3. (4) Ecclcſ. 24. 23. 5 374 PARS III. CAPUT W. §. 3. DE. etenim humilitas ſit cuſtos & conſervatrix eegeen gratiarum, quò iſtæ ſunt majores & amplio- m i ſ res, eò quoque humilitatem oportet eſſe pro- minte fundiorem ac ſolidiorem. „Prima virtus Wdhtii „ (ait S. Mechtildis Gertrudis noſtræ ger- ingsin u mana ſoror) in qua Virgo ab infantia ſe h 25 ⸗ . . .7. Men „ ſingulariter exercuit, fuit humilitas, qua ns cenb „ ita modeſtè de ſe ſentiebat, ut cùm tot gra- inmd Adi, gu⸗ „ tiis abundaret, nulli tamen ſe creaturæ un- tunell Hir „ quam prætulerit. „ Unde etiam, cum Ult, Meiin DEI Mater ſalutaretur ab Angelo, turbata eft Iumn Munb n in ſermone ejus, (e]) ſeque ancillam Domini (Qmne nuncupabat; & quò magis ſublimabatur à mae, gont DEO, ed ſe profundiùs ſemper in ſui æſtima- (hmianis, aib tione demittebat. Quod ex tota Evangelica xkn!? Dioan a hiſtoria pateſcit, dum ſingulari ſemper mo- o, galil deſtia locum infimum ſibi vendicabat, & vix menlis, gligt unquam niſi pauciſſimis, & plenis humilitate um adhiben verbis locuta legitur: quamvis ùͤt Domina u, quund n & Meſſiæ Mater ſuſpiceretur à fidelibus. TCa- (re pij man lem nempe decebat eſſe Matrem Virginem;, itiis Snli, quæ pulchra ac pura eſſet, ut placeret Altiſ- „Kymunlnu ſimo; humilis autem, ut eſſet fidelis, nec , moor ooninm. quidquam ex imenſis gratiarum theſauris ,„ 1,,)C quibus affluebat, ſibi ipſi, ſed DEO omnia peliu inkeron tribueret. . .. NNgnum elni Quemadmodum autem dum in vivis erat imninnum mnon Virgo Benedicta, hanc virtutem ſocias ſuas meig n (ut S. Bonaventura advertit) ( non tam Kiecne⸗ verbis quàm factis docuit, ſemperque fuit ſfo- m uer licita, ne qua illarum ſermone contra delin- ietlie gue. ukn ce) Luc. 1. 29. (J) Medit. Vit. Chr. c. 2. 1 ühmie mt Mu 1Aden N 81, a mhren Nhe, — ),e ,, NMe AMORE CHRISTI MATRIS. 375 queret, ne aliqua in riſu exaltaret vocem ſu- am, ne aliqua ſuperflua aut injurioſa contra parem diceret: ita & modò glorioſa in cœlis humilitatem ſibi devotis potiſſimùm inſtillat, ut quò magis in ſuo cultu & amore creſcunt, ed plùs etiam proficiant in humilitate; cujus evidens exemplum eſt humilis S. Franciſcus, qui non alibi, quam in æde B. Virginis de Portiuncula ſpiritum admirandæ humilitatis hauſit, ubi etiam ultimum ſuum ſpiritum in ſinum Matris Virginis demum exhalavit. Quid tandem dicemus de Virginis Matris amore, quo tota ardebat, utpote veſtita ſole Charitatis, cujus duntaxat radüs illuſtrantur cæteri? Dicere cogimur cum Sophronio, „ Puto, quod quidquid cordis eſt, quidquid „ mentis, quidquid virtutis humanæ, ſi to- „ tum adhibeas, non ſufficiat, ut cogitare va- „ leas, quanto indeficienter cremabatur ar- „ dore pij amoris, quam totam repleverat „ Spiritûs Sancti gratia; ita ut in ea nihil eſ- „ ſet, mundanus quod violaret affectus, ſed „ ardor continuus, & ebrietas effuſi amo- „ ris.»» (£) Cùm etenim nullam unquam in appetitu inferiori ſenſerit contradictionem, nec unquam vel minimo veniali peccato ſtite- rit continuum amoris progrefſum, nec etiam corpus ejus virginale ſtellis purius ullum a- ctivitati animæ attulerit impedimentum: nun- E quam ipfius affectus erat diviſus, nec in di- verſa ejus diſtrahebatur animus; ſed toto ſem- per — (2) Sophr, Serm. de Aſſumpt. 376 PARS III. CAPUT IV. §. 3. DE per amoris impetu ferebatur in DEum, & novis identidem incrementis augebatur incen- dium: ut cum primo vitæ rationalis initio per- fectione charitatis ſuperaret homines univer- ſos, in vitæ fine ipſos etiam Seraphinos tran- ſcenderet, ideôque non alio morbo, quèm vehementiã amoris ſuperatâ naturaâ, tandem morti cederet. Nunc poſteaquam in centro amoris DEO plus fruitur, quàâm Beati omnes, etiam ipſius amor pervenit ad ſumum; & ſi- cut de ſuperabundantia ejus Sancti omnes copio- sà bauriunt gaudium, gloriam, & beatitudi- nem indehcientem: () ſic & devoti Mario- phili ſpem & fiduciam concipiunt, imitatione ac interventu Matris pulchbræ dilectionis i) in qua eſt omnis ſpes vitæ & virtutis (£) ad eam denique pertingendi perfectionem chari- tatis, qua reddantur apti dignique ad inti- mam cum Sumo Bono unionem, modò per gratiam, & aliquando per gloriam. Quisquis igitur ad perfectionem Charita- tis aſpiras: Mariam cogita, Mariam invoca. Non recedat ab ore, non recedat d corde: Et ut impetres ejus orationis ſuffragium, non de- Jſeras converſationis exemplum. [1) Sic nam- que eandem ſperare poteris gratiam, quam Gertrudis olim vidit à Virginea Matre ſibi de- votis impendi, dum ſingulorum animabus per arctum complexum JEſum infantulum, hoc eſt, amorem incarnatum imprimi con- ſpe- (5) 8. Gert. I. 4. c. 49. (4) Eccli. 24. 24. (&) loc. 6. 25. (7) S. Bern. ſuper Miſſus eſt. G C t en Pernfinen Ninstliur cult⸗ n inin, 1 en elat in Un Eankuenhreln rn ſiplo en Il Ahmyen 04 — = = ANMl Ue Dmm! nu, unicf , 3 luckegn Imore DRlamor Ttiychuritci Memamorenzin fketions, Cel dei is Dyne ete nea Aern n 1 Aendlms, 3 umi: Nun in 6 ui. Vlihi- 4 üli⸗ Aus⸗ theͤ r r⸗ lin 1 0 n0. lang 4 ) 6 e e eene m i 1 *1 4 e ereee 6 rtiu, 3 n Min e dcn li, NEpit ininnr 1airn ilin / minicornc. ziei am uN l tümnn 5 n li⸗ n iti um Rimile eſt huic: Dili AMORE CHRISTI MATRIS. 377 ſpexit. (m) Ita nempe venerando & imitan- do Matrem Virginem aptus proximéque di- ſpoſitus redditur cultor Marianus, ut & Fili- um ipfius imitari, ipſiüsque in ſe charitatis imaginem velut impreſſam animæ retinere, & moribus expreſſam foris oſtendere queat, donec in ſeipſo experiri nonnihil mereatur 5 quid ſit Eſum verè diligere. CATYUT V. DE AMORE SUI IPSTIVUS Diiges Dominum DEum tuum ex toto corde tuo, guod eſt primum & maximum manda- tum, (a) hucsque nonnihil attigimus, cùm de amoré DEl, amore Chriſti, & amore Amoris noſtri Evchariſtici aliqua diximus. Subjunximus autem amorem ac imitationem Matris pulchræ dilectionis, ceu medium ſingulare ad chari- tatis Divinæ perfectionem feliciter enitendi. Nunc ad alteram magni hujus pPræcepti par- tem deſcendimus, nempe Dilectionem ſui & Pproximi: Secundum autein, inquit Veritas „ ges proximum tuum ſicut te ipſum. In his duobus mandatis univerſa lea bendet & Prophetaæ. (*ο) Cùm itaque amor ſui ipſius ſtatuatur pro norma ac regula dilectio- Veient. Sanct. Comp. Cc— nis ) S. Gert. 1. 4. c. n. 22. 29. 5 dc D 3. (-2) Math. 22. 39 373 PAhKRs III. CAPUT V. §. 1. nis proximi; neceſsè omnino fuerit, ſui ipſi- us amorem in ordinem prius redigere, quàm de amore proximi agamus; ne videlicet cur- va regula nobis ſit occaſio in amando proxi- mo à recta linea exerrandi. §. 1. Qualiter homo bonæ voluntatis reii diligat Je ipſum. Eſ amor proprius ubique malè audiat, && ipſum Philautiæ nomen vulgò tam ſit exo- ſum, quàm res ipſa plerisque hominum cor- de eſt: nihilominus amor ſui ipſius, ſi verus a- mor ſit, omni non modò culpa vacat, ve- ràùm etiam virtutis laudem ac meritum obti- net; imò ſub eodem, quo jubemur diligere proximum, præcepto nos fitringit. Aliud nempe, & toto cælo diverſum elf, amare ſe in ſe ipſo, & amare ſe in DEO, & ſecundùm DEum. Prior ille amor ſemper inordinatus eſt, ideôque & amor proprius appellatur, quaſi, nullo ad DEum reſpeéctu habito, ſe ipſum ſolum habeat pro fine, ſicut habet pro principio. At verò amor poſterior, quo ſe homo diligit in DEO, & ſecundùm DEum, non modò amori Divino non repugnat, ut etiam eodem, quo ille, motivéô gaudeat, amori proximi præfigatur pro cynoſura. Quinam aliàs ex vero dici poſſet: Secundum autem eſt ſimile huic, ſi aberraret à primo, motl- N itn 10 Randyms ie au Net keüm! n, C ſ⸗ Llodss ue pran Appolti wun Colephum iun 1 hobann Non Umn igcim ofen emn MWheietn Pene rohmmn Ptoc propoin, abillter ann 1d bons inn d Com, & Irin n impenli Imoris (upe Een) qubhmn En, ſeper Ile, cnnn Konebonn Higen,ſent We lenle eelnurer Eikſpenti e . l⸗ N r te li e⸗ 1. A. ””äs m ninei el U1 71 SEeNN ipins Slens: D DE AMORE SUI IPSIUS. 379 motivò⁶, quod DEO minus eſt, niteretur? Ud enim diligimus DEum propter DEum, ſive propter ejus bonitatem infinitam, qua DEus eſt; ſic etiam nos ipſos ac proximum diligimus propter DEum, five bonitatem Divinam, quam ſpectamus in omni bono, quod nobis ac proximo cupimus. Suppoſità namque bona voluntate, qua homo ſeipſum, ſuâque omnia refert ad DEum, cui conſtanti propoſito placendi, & nun- quam ipſum offendendi ſemper habitualiter ſaltem adhærer: quamdiu per deliberatum, ac plenè voluntarium peccatum non deſcifcit ab hoc propoſito; omnia quæ ſibi bona ra- tionabiliter cupit atque procurat, eò ipſo quòd bona ſunt, & honeſta, referuntur ad DEum, &ũ b à Chriſto Domino, ac ſi ipfi fo- rent impenſa, acceptantur. „Quia pietas „ amoris (ut ipſemet loquitur apud Gertru- „ dem) qua humanam diligo ſalutem, com- „ pellit me, ut quæcunque bona deſideret e- „ lectus, ſemper reputem illum me deſide- „ raſſe, cùm in me lateat, & ex me proflu- „ at omne bonum: v. g. Si homo deſideret „ ſanitatem, ſecuritatem, comodum, ſapien- „ tiam, & ſimilia, ut magis queam cumula- „ re meritum retributionis, frequenter repu- „ to eum deſideraſſe me. Exceptéô, ſi deli- „ beratè declinaret à me, ut ſcilicet ita deſi- deraret ſapientiam habere, ut inde poſſie „ſuperbire; ſive ſanitatem, ut malum per- ficere poſſet. Et adjecit Dominus: Unde Cc2 „ ſpe- — „ 99 2) 25 99 25 2 1P 1 2 2 2 2 2 2 29 2 25 22 2 380 PARS III. CAPUT V. §. 1. ſpeciales meos valde ſæpe ſoleo aggravare infirmitate corporis, & deſolatione men- tis, & ſimilibus, ut dum deſiderant contra- ria bona obtinere, zelans amor cordis mei valeat eos ſecundùm placitum liberalitatis meæ copioſiùs remunerare.,, Quod ſum Chriſtus non ſemel Gertrudi ſuæ facto ſo confirmavit: e. g. Cùm noéctu „ ex ſpi- ritualium intellectuum exercitatione nimis eſſet debilitata, accipiens uvas recreavit ſe tali intentione, quòd ipſum Dominum in ſe reficeret. Quod Dominus magnificè ac- ceptans ait: Modò fateor mihi recompen- ſatam amaritudinem illam, quam de ſpon- gia in cruce pro amore tuo bibi, quoniam Ppro ipſa jam de corde tuo indicibilem dul- cedinem ſugo. Et quantò tu puriùs ad laudem meam corpus tuum recreaveris, ed ſuaviùs ego me profiteor in anima tua eſſe refectum. „ (d) Item cùm aliquando 29 ex morbo adhuc valde debilis in Paraſceve Domini rogaretur à quadam ſorore, ut cibo ſe reficeret, ipſaque recuſaret, donec finita Paſſione abſolveretur Officium, Chriſtus blan- dè ipſam compellans ait: „Reficere, dilecta! 29 in unione amoris illius, quo ego amator tu- us in cruce vinum myrrha ac felle mixtum, cùm guſtaſſem, nolui bibere.— Mihi qui- dem ad hoc oblatum erat vinum myrrha- tum cum felle mixtum, quò citiùs morerer. Sed deſiderium multa patiendi pro homine — (“) 3. Gert. I. 3. c. 3r. (4) loc. cit, c. 51. N1 R ru ſe bib Copkn m Uinkundct, Gnirent coler⸗ . riumumcick ſtns i derd Un mn Doccel comectle, honarun : lcemtiya cunen ronn nokrstkte ſem. IHMeogte porentimment Dore conono ſt Cod eche Telaria, mon ckum prngm ane (uln Me in Ielien Endutur? nnn Congre lur Dbento, ane niibulgearn 4 D neni⸗ wine 1 G — = ⸗ Aem nii kunt nilm Anr e dli (nt ewiahen 4 ri l gn 1 — S auiendrt UEN 6 . 6 atätm oatuh nle 0, C. S et 4 —) 4 7* DE AMORE SUIIPSIUS. 381 retraxit me, ne biberem. Tu verèò è& di- verſo in eodem amore ſume omnia neceſ- „ ſaria, & comoda, ut per ea in ſervitio meo „ diutiùs viva conſerveris. „ (e) Et ne iſta Gertrudi tantùm dicta quis credat, ſubjunxit: „ Quoties tali devotione comeditut à quo- „ quam una buccella, ego me fatebor cum „ illo comediſſe, ac per hoc ab ipſo quaſi im- „ potionatum eſſe: ac ſi tot pocula amoris „ incentiva cum eo bibiſſem, quæ in alteru- „ trum noſtros affectus ardentiſſimè inflamaſ- „ ſent. Ideéôque ſecundàùm Divinam omni- „ potentiam meam affectum amoris illius tem- „ pore congruo ſatis dignanter ipſi manife- „. Uabo. „ (O). Quod de cibo, idem de alia quacunque neceſtaria, aut rationabili recreatione corpo- ris dictum puta; prout denuo Gertrudi ulti- mis ante Quadrageſimam diebus, quando nempe in diverſis gulæ peccatis potiflimàm delinquitur à mundanis, Chriſtus aſſeruit: „ Quicunque ſtuduerit ſingula ſua comoda in „ bibendo, comedendo, dormiendo, & ſi- „ milibus (quæ ex natura cogitur ſuſcipere) „ el ſumere intentione, ut dicat corde vel „ ore: Domine, hunc cibum, vel aliud quod- „ cunque ſuſcipio in illo amore, quo tu ipſe „ eundem ſancétificaſti, cùm in tua Sanctiſſi- „ ma humanitate conſimili utereris, ad lau- »dem DEl Patris, & ſalutem totius generis humani, &c. IIle ſingulis vicibus quibus C c 3 „ talt (e) S. Gert. I. 4. c. 23. (FJ) loc. cit. — — 382 PAkRS III. CAPUT V. §. r. „ tali intentione aliquod ſuſcipit comodum, prætendit coram me quaſi ſcutum quod- dam firmiſſimum, quo contra diverſas mo- leſtationes, quibus à mundanis infeſtor, „ quaſi protectus defendor. „(g) Et cum iisdem diebus primo manéè ſervis cœnobij in coquina pulſaretur ad jentaculum, ac bona Gertrudis ingemiſcens diceret ad Dominum: „ Heu! me, mi Domine, quàm manè in- ſurgunt homines ad infeſftandum te cibo. Ad quod Dominus blandè quaſi ſubridens „ dixit: Noli ingemiſcere, chariſſima! quia hi, „ quibus modò pulſatur, non ſunt de nume- „ ro illorum, qui contra me crapulà ſævi- unt; quia per hanc prælibationem ipfi vo- cantur, & incitantur ad laborem. Unde & ego delector in eorum cibo, quemad- modum quis delectatur in refe7tione ſui ju- menti, quod pabulo paſcit, ad miniſtran- dum ſibi. „ (H) Ex quibus omnibus id demum ſatls con- ſtare credimus, bona omnia, quæ ſibi ipfi bonæ voluntatis homo rationabiliter cupit at- que procurat, referri ad DEum, & à Chri- ſto Domino tanquam ſibi ipſi impenſa ſuſcipi; præſertim ſi habitualis illa bonæ voluntatis ad DEum relatio, actuali intentione ad ipſum dirigatur: quamvis hac eriam omiſſa, & per actum contrarium non rerractata relatione 29 25 22 39 2² E 22 22 habituali, actio hominis bonitatem fuam non perdat, ut liquidò patet in ſervis illis clauſtra- 1 li⸗ — +d——— (5) § Gert. l1. 4. C. I4. E S. Cert. l. 4. c. I13. Ullgere, ſden Cun ruiomdbine etDbumzn donn keftumn t, Cun ſnin h Pne wlet Auglin Gnem 6 Qbumcxxn Uunet in honir, IPlcendi N) enci propolo loge imege nn ne agit pro lu Coiplo rknumn Ndeuoguni ni Coneguigr,onti liKtuts ar e Im komnnz eint ne von referun nj eo ili un⸗ 6 ani per ho n her pecen Hugt honn eſt tihaheniorie Niopen te ibninen i te 1A Eoen. C DE AMORE SUI IPSIUS. 383 libus, quos veroſimiliter ceu homines ſim- plices & rectos, habituali duntaxat ad DEum relatione, eo animo ad jentaculum acceſſiſſe credendum eſt, ut ſumpto cibo ad operas ex officio peragendas alacriùs incumbant. Ergo ut redeamus ad principium, homo bonæ vo- lunratis eodem præcepto, quo jubetur DE- um diligere, jubetur pariter diligere ſeipſum, & dum rationabiliter ſe ipſum diligit, eo ipſo diligit DEum; dum omnia, quæ ſibi impen- dit bona, referuntur ad DEum, & DEO ſer- vit, dum ſervit ſibi ipfi. Hinc videas, quàm vera ſit celebris illa Auguſtini ſententia: Ama DEum, & fac quod vis. Quamdiu nempe bona voluntas integra manet in homine, nec deliberato animo à fir- mo placendi DEO, ipfique in omnibus obie- quendi propoſito peccando deflectit: amor quoque integer manet in anima, omniaque, quæ agit pro ſua conſervatione & comodo, facto ipſo referuntur ad DEum. Ex quo pro- inde tanquam à majori ad minus, id quoque conſequitur: omnia etiam opera externa, quæ vi ſtatůs aut officij per diem agenda occur- runt homini, etiamſi expreſſa ſemper inten- tione non referantur ad DEum àùt finem ulti- mum; eo ipſo tamen, quod ipſe operans ſe ſuâque omnia per bonam voluntatem ordinet ad DEum, nec peccato deliberato à propoſi- to diſcedat, bona eſſe, Deoque grata, ac vi- tæ æternæ meritoria, Quamvis citra dubi- um ejusmodi opera actuali intentione anima- C c4 ta; 384 ta, & cum ſanctiſſimis Chriſti actionibus uni- PARS III. CAPUT V. §. 1. ta majoris utique ſint valoris, ac ſublimioris ſemper meriti. Hinc dum aliquando Gertrudis fideliorem ſui Monaſterij Proviſorem, Converſum Lai- cum, Domino precibus comendaret, ipfius- que laboribus continuis compatiens à Chri- o peteret, ut ſuàâ gratiaâ fidelitatem ipſius ac induſtriam compenſaret, Dominus reſpon- dit: „Corpus illud, quod toties talibus la- 29 29 29 25 27 27 27 27 29 22 29 22 29 27 22 2² 29 25 27 boribus pro me laſſeſcitur, eſt mihi quaſi quoddam theſaurarium, in quo tot drach- mas argenteas repono, quoties ipſe aliquod membrum comovet ad neceſſaria ſibi com- miſſis acquirenda; & cor ipfſius eſt mihi quaſi arca, in qua tot aureas drachmas re- conditas mihi habere gaudeo, quot ipſe recogitationibus inſtigatur, ſubditis ſolicitè providere ad laudem meam. Tunc illa cum admiratione dixit ad Dominum: Do- mine! non videtur mihi homo iſte tam per- fectus eſſe, quòd omnia opera ſua ita purè aggreditur ad laudem tuam: ſed credo, quod ſæpe etiam aliæ cauſæ inſtigent eum, ut eſt, lucrum temporale, & per conſe- quens comodum corporale. Et quomodo tunc, tu impermixta dulcedo DEus, tales, ùt afferis, in corde & corpore ejus pote- ris habere delicias? „ Attendant hic, qui continuis occupationibus externis diſtenti, ſe minùs vacare poſſe Divinis conqueruntur nonnunquam; attendant, inquam, quid ad hæc NNMNN rirbennud n ſolunn e volunn nliranlonn rühnguls c⸗ Etsſus inelt 7 — E 1 S =—– 5 = „ — = S 6 Mamen N 6wiori Kaletet is, dn mimnd 1n & oer w rrpondem n nes &ͤſglcincn 9(pelntennoned (e etlim untne örum himmm revaler uprend Felices imn A 1noluorie mie unn ſenirr inn opter noo et) Dtolis vimnmmmtc glihes lbiithene Ure tMiondäirran Mnum (i neniz gnilig, lr n Afolonbis 4 nlks, faching = Ilöfonnnnnen nee7 , l,ien hllls a . 0 ll l n 1Ntri liziein DNeveNMAN Ricu = arii ni mrs chenng mt) or ie 4, üDun hmoleinkr eniunne 1 AE ARe Memm „ℳ Re A II Mlellde n. I N DE AMORE SUI IPSIUS. 385 hæc Chriſtus Gertrudi reſpondeat: „ Quoni- „ am, inquit, voluntas ejus ſic adaptata eſt „ meæ Divinæ voluntati, quòd ego ſemper „ ſum ſuma cauſa omnium operum ejus. Er- „ go in ſingulis cogitationibus, verbis, & „ Operibus ſuis inæſtimabilem fructum lucra- „ tur. Attamen NB. attamen, ſi puriori & „ devotiori ſtuderet intentioni in ſingulis ne- „ gotiis, tunc tantò ampliùs omnia negotia „ ſua & opera nobilitaret, quantò aurum „ Præponderat argento. ltem ſi cogitatio- „ nes & ſolicitudines etiam puriori devotiori- „ que intentione ad me dirigere ſtuderet, in- „ de etiam tantùm nobilitarentur, quantùm „ aurum optimum ad purum examinatum „ Prævalet auro vetuſto & obſcurato. „(2) Felices igitur, & millies beatæ animæ bo- na voluntate præditæ, quibus eo ipſo DEus ſumma ſemper ſuorumm operum cauſa eſtz ac ea- propter non modò per pia exercitia, ac la- borioſas virtutum actiones, ſed per ea etiam, quibus ſibi ipſis vel aliis bona & comoda na- turæ rationabiliter cupiunt ac provident, con- tinuum ſuis meritis adjiciunt incrementum. Auge gralias „ quæ merita ſperare poterunt in difficilioribus, & cum naturæ reſiſtentia conjunctis, ſi actiones tam faciles, & naturæ hominis nonnunquam delectabiles tantum ha- bent meriti? Si, inquam, bona naturæ, quæ recto ſuiipſius amore homo bonæ voluntatis appetit, ordinantur ad DEum, & acceptan- Cc 5 tur —B= — (⸗) 5§. Gert. 1. 3. c. 65. 386 PAhRS III. CAPUT V. §. 1. tur à Chriſto quaſi ſibi impenſa: quantò, ma⸗ gis bona gratiæ, quæ ordinatus amor ſui ip⸗ dus intendit, & per actiones virtuoſas iden- tidem ſtudet augere, hac gaudebunt præro- ativa, præſertim ſi initio ſaltem operis a- kualiter referantur ad DEum, aut etiam cum Sanctiſſimis Chriſti actionibus actuali:- ter uniantur, & quà tales DEO offerantur? Illa enim opera, quæ tali intentione fiunt, „ intrahit ſibi cor Divinum, miro quodam. „ & ineffabili modo in ſe nobilitando, & per- 39. ficiendo. Et quamvis quælibet opera bona „ inæſtimabilem operentur ſalutem; illa ta- „ men opera, quæ cor Deificum (Chriſti) „ ſuo attractu dignatur nobilitare, & ad ſum- „ mam perfectionem in unione ſui perduce- „ re, tantò ſunt digniora, & per conſequens „ etiam falubriora, quantò homo, ſive ani- „ mal vivens mortuo cadavere dignior & ac: „ ceptior æſtimatur. „ () Nec exinde bono operi tali intentione cœpto multùm decedit, ſi ex innata homini in- ſtabilitate per decurſum operis diſtrahatur nonnunquam animus, & aliis cogitationibus contra voluntatem occupetur; quod Gertru- di in ſimili caſu ſibi metuenti Chriſtus his ver- bis aſſeruit: „ Ego bonam voluntatem tuam pro opere ſuſcepi; quia gratuita bonitas mea hoc exigit, quòd quicunque integra voluntate proponit aliquod bonum opus perficere; ſi ex humana fragilitate, vel ne- „ Cel- — 29 — (L.) §. Gert. I. 4. c. 9. 1 churke p nlus e O Z 1o,09, u Nend un ele non n utbetun zen Gertkuch no dhele tnden . 9Dommo knni „Vongam mon „funlunnh 1r fubin an Uemn, ſbiee 9Necum 8,l ,bidus enen 9no Cwundnge „pin tamen ni 5 Gnbis opehn „Eputtehmn „ WMelterur D „Pennitent e norcet, n Uenam Col⸗ Khenrur gro Ulens nenin nuinorum, n lernpor int ſ D. Men UAll K 1 „. 1 4 1 , ,* kiümm Cni vwliier, ⸗ ie li enlic⸗ Kromeen Umn ben D Nei W N jaimutmut tn in s nn 61 W. DE AMORE SUI IPSIUS. 387 „ ceſſitate hoc negligit, ego pro facto vo- „ luntatem illius reſpiciam ſimul & remune- „ rabo. „(1) Imd etiamſi negligentia ho- minis interveniat, quamprimùm tamen ſe recolligit, pius Dominus laborem hominis ir- ritum eſſe non finit, dumodo voluntate ple- nè deliberata à DEO ſe non avertat. Quod itidem Gertrudi accidit, dum aliquando in bono opere „ ſegniùs DEO intendifet, ac „ tandem ad ſe rediens hunc ſuum defectum „ Domino confiteretur, timerétque ſe per „ longam moram laboraturam, antequam „ fuavitatem Divinæ gratiæ recuperaret, ſen- „ ſit ſubitò benignitatem DEl ad ſe acclina- „; tam, ſibique dicentem: Filia! tu ſemper „ mecum es, & omnia mea tua ſunt. In „ quibus verbis intellexit, quòd quamvis ho- „ mo quandéôque ex huma-na fragilitate inten- „ tionem ſuam negligit ad DEum dirigere; „ pia tamen miſericordia DEl non negligit „ Omnia opera noſtra æterna remuneratione „ Teputare digna, ſi ſolumodo voluntas non „ avertatur à DEO, &k homo frequentiùs „ Pœniteat de omnibus, quæ conſcientia re- „ mordet. „(mm) Per ejusmodi nempe pœ- nitentiam & dolorem de negligentia admifla Frecuperatur quodameodo deperditum, & to- tius operis meritum homini bonæ voluntatis manet integrum, quod vi ſolius intentionis generalis DEO in omnibus obſequendi püſſi- mus Redemptor interim ipfius quaſi nomine col- — r.— — (6) loc. cit. c. 25. („) 8. Cert 1. 3 c. 30. S. 14. 383 PARS III. CAPUT V. §. 1. collegit: prout denuo Gertrudi præter mo- rem ſolitum, quo feriis ſextis Chriſti patien- tis myſteria per horas ſingulas meditabatur, aliis occupatæ, ac ſub veſperam eapropter ſe accuſanti Chriſtus indicavit: „ Quod tu „neglexiſti, inquit, hoc ego pro te ſupple- 29 „ meum, quod tu debuiſti recoluiſſe in cor- „ de tuo; & exinde tam nimia plenitudine „ intumuit cor meum, quèd cum magno de- „ ſiderio expectavi horam iſtam, ut mihi fie- „ ret hæc intentio de te. Et cum illa jam of- „ ferre volo DEO Patri meo totum, quod „ ego per diem pro te ſupplevi, quia ſine „ tua intentione non poſſet tibi eſſe tam ſa: » lutiferum.,, (2) „ Ergo bona tam naturæ quàâm gratiæ ſibi ipſi velle ac quærere homini bonæ volunta- tis non modò licitum, verùm etiam præce- ptum eſt, dum eâdem obligatione, qua te- netur diligere proximum, tenetur pariter di- ligere ſeipſum. Suppoſita itaque bona volun- tate, qua DEum diligit, & ſe ſuâque omnia ordinat ad ejus obſequium; diligendo ſe ip- ſum, DEum diligit; quia ſe diligit propter DEum, cujus ſervitio tam bona naturæ quàm gratiæ ipſum aptum reddunt, & per conſe- quens dignum ad amandum & laudandum DEum tota æternitate. Hoc interim ſolius bonæ voluntatis privi- legium eſt, qua deſtitutus nil ſibi certi Parel ad-. (2) S. Gert. 1. 3. c, 30. J. 24. vi: nam ſingulis horis ego collegi in cor Neron inn⸗ iAlir ri aiſti ſdort Mdor enim 6s lermo c Pum, & keomd Uarnis homoe t, gübig d DEO cokene lenng ehumen more e 4 Cipllent:m: 1e, dtin m Dhomo bant Ne nocivd ant Go nil frr, Iine ſt dnn Culn, onnnen RR ſch 1 ſlin in Wierprr nr Alſor Aen nmem ett h bone Uheſentl 16 = — = DE AMORE SUI IPSIUS. 389 adpromittere. Voluntate ſiquidem per pec- catum à fine ultimo deordinata, reliquæ ap- petitiones & actiones omnes, etſi de ſe ma- læ ſemper non ſint, ſemper tamen carent me- rito, nihilꝗque juvant hominem pro æternita- te, cui ſoli laborare vera ſui ipſius dilectio eſt. Neque enim de alio ſuiipſius amore hic nobis ſermo eſt, quàm de amore propter DEum, & ſecundùm DEum, quo bonæ vo- luntatis homo ea corporis animique bona cu- pit, quibus ad ſerviendum & placendum DEO conſervari promoverique poſſit, qua- tenus eòô tandem æternùm frui, & in ipfius Aen, d amore ac laude finem ſuum ultimum conſe- Eiden qui valeat: dum econtra amor ſiui inordina- tus, ùt in prima parte ſatis oſtendimus, quo ſibi homo bona deleétabilia quidem, ſed ani- mæ nociva cupit atque indulget, à fatali o- dio nil differat, ac proin veri amoris no- mine ſit indignus. §. 2. Qualiter hominem bonæ voluntatis ipfe etiam defectus juvent ad profectum. Q ſeipſum in DEO diligit, uti bonum ſibi cupit & proſequitur, ſic & malum o- dit & fugit. Malum autem omnium malo- rum peſſimum eſt peccatum, præſertim ſi grave ſit, & bonæ voluntati fatale. Leviora enim ſive venialia, quæ bonam voluntatem non 3290 PAäRS III. CAPUT V. §. 2. non perimunt, lædunt tamen & debilitant; & ipſa quidem mala ſunt, & ſui ipſius non minùs, quàm DElI amori contraria, cujus nempe fervorem reſtinguunt, & ſi diutiùs hæreant in anima, ac identidem iterentur, languorem plerumque periculoſum inducunt, quo vigor bonæ voluntatis ſenſim elangueſcit, ut infirmitas hæc non rarò in lethalem mor- bum deſinat. Inde eſt, quòd ſuæ ſalutis ſeriò cupidi, dum non niſi bona innoxia ſibi exoptant, & in ſuis adtionibus intendunt; quamprimùm ex nativa ſua fragilitate & inconſtantia labem aliquam notabilem contrahunt, aut levem e- tiam defedtum minùús deliberaté admittunt; nonnunquam graviter turbentur, & vix non animum proficiendi deſpondeant: dum ma- ligmi ſpiritús ſuggeſtione non modò bonæ ſuæ voluntati, quam falſam ſuſpicantur, ſed ipſi etiam gratiæ Divinæ, à qua ſe deſertos metuunt, quodamodo diffidunt. Quo fit, ut amiſsâ animi malaciâ, & amoroſa illa bonæ voluntatis ad DEum affectione, aut inſtar Caini à facie DEl profugi hinc inde vagentur, & ad externa ſolatia, dum interno carent, licentiùs ſe effundant; aut certè toti pavidi & inquieti nonnunquam diutiùs ſuis incubent te- nebris, nec priùs ad mentem redeant, ſua- que cum guſtu repetant exercitia, quâm à Patre ſuo ſpirituali ſolatium, aut à Confeſſa- rio abſolutionem obtineant. . Alii, qui ſibi videntur fortiores, & in ſpi⸗ znertat, lbnet khon Terun le d Nichmni. N generollnte, idere ninmiuen ipetbie, Aun ſe eos ooolimun Ceechum : nn lisviriusſit Miſericontel ehts⸗ uimverèmn in winis b Iis Eetectihnsch Neminem etimit M Cum mninnn ſiken nilketdbe , anr iud he Enlug relcet 4 Mi Tkiohpti nflpreri blle ulii, de Lincione ſii “l ll 4 ſelne „ unhe A. “ MIN AKe. uſiennu! Mam, gungnn ra iNunndt A Winun, arſen? Cabens Anime; GErton NW de In Cprr ſd ,Umdden NW Emmml e Ae, un „*1 P l. m. 6 far, ) 6 1 Ni G . . nN UII. WeNR, DE AMORE SUI IPSIUS. 3 9 ſpiritu magis exercitati, dum ejusmodi pa- tiuntur infirmitates, ſibi ipſis graviter indi- gnantur, & mirantur quodamodo, hunc er- rorem aut defectum ſibi potuiſſe ſubrepere; ac eapropter ſibi ipſis amarulenter lapſum improperant, & indiſeretas nonnunquam pœ- nas à ſemet expoſcunt, quaſi hoc pacto im- poſterum ſe ab omni defectu lapſuque ſecu- ros reddituri. Nec interim advertunt, hac ſua generoſitate, ùt putant, in majorem re- cidere infirmitatem; dum hoc fafcto occultæ ſuperbiæ, & nimiæ de ſe ipſis æſtimationis ſe reos conſtituunt, quaſi crederent, omnem defectum à ſe oportere eſſe alienum, aut ſèe ſuis viribus id præſtituros, quod ſoli gratiæ ac miſericordiæ Divinæ referri debet in ac- ceptis. Enimverò non dicimus, quemquam ſibi- ipſi in vitiis blandiri, aut nimiàm indulgere ſuis defectibus debere. Id unum aſſerimus, neminem etiam ſibi ipſi nimium eſſe oportere; ne dum animum ob defectus leviores, aut ſaltem minùs deliberatè admiſſos duriùs argu- it, aut juſtò ſeveriùs condemnat, dejectum Denirus reddat & puſillanimem in futurum. toici Philoſophi dictum eſt: Ignoſce aliis multa, nihil prorſus tibi: queod ſi alicui de- bet eſſe uſui, de pacata duntaxat & modera- ta correctione ſui ipſius intelligendum eſt. Menſura namque amoris erga proximum, eſt amor ſui ipſius: adeoque proximum te- namur diligere ſicut nos ipſos, & nos iptos utt 392 PARS III. CAPUT V. §. 2. utl proximum. Sanè qui defectus proprios absque animi turbatione ferre nequit, quomo- do ſupportabit alienos? Qui ſibi nequam, cui bonus? Quomodo alios emendabit in ſpi- ritu lenitatis, ſi ſibi ipſi imprudenter iratci- tur? Ad correctionem nempe ſalubrem tam ſui ipſius, quàm alkerius pacato animo opus eſt: & ſicut amor erga proximum patiens & benignus nos obligat, ipſius defectus e- mendare in ſpiritu lenitatis, ſic & defectus proprios humili manſuetudine meliùs, quàm turbulenta impetuoſitate vel ſeveritate nimia emendamus. Faulatim (inquit noſter Ger- ſen) &' per patientiam cum longanimitate DEO juvante) meliàùs ſuperabis, qudm cum duritia & importunitate propria. Certè Chriſtus optimus perfectionis Ma- giſter Gertrudem ſuam ,„ tam leni blanditate „ ad ſalubrem ſuorum defectuum cognitio- „ nem ſolebat perducere, ut ipſamet fatea- „ tur, ſe inde ad tantam dulcedinem piæ „ Ccomotionis multoties eſſe inductam, quèd „ certò credat, ſe nullis minis terrendo ad „ tantum affectum de cætero emendandi, & „ Cavendi ſe unquam inflecti potuiſſe. ,„ (o) mò alicubi Chriſtum alloquens his verbis u- titur: „ Tam amicabiliter in his peperciſti „ rubori meo, ac ſi tu (quod atiam nefas „ eſt dicere dimidiam partem regni tui ex- , inde amiſiſſes, ſi puerilem verecundiam „ vVel in modico comoviſſes. Ita velut aſtu- ta „, — — (9 S. Gert. J. 2. c. 13. iitentenime dliobenie mnmihu Eeclg mes n gm aWettlls Renignüthmns olen igvenn Uim fugles iun n uunnl ele den vorrelkonest er bemmur, K⸗ un de eiiufn Uniitatem wis Ineb ejuewa eclionen ui Mgrum cefcm ſeipliphcenn Aobis hennen Mimum in Uton Eiirokcten aefllcinan ninm Noltri e e Pugnare t, gubid e D iyummntt pnniz alr g 1 en nppticins M 1 n kUndie Ann ni L?, elecl 0 quàm fragiles ſumus & So 1 8 DE AMORE SUI IPSIUS. 393 „ ta quadam involutione revelaſti mihi ali- „ quorum defectus tibi non placere: in qui- „ bus defectibus ad me ipſam rediens culpa- „ biliorem inveni me, quàm aliquem illorum, „ quos mihi oſtendebas; cùm tamen nec mi- „ nimo nutu mihi unquam notificaveris, quòd „ defectus tales in me vel ſaltem modicè un- „ quam advertiſſes. „ (9) Benigniſſimus noſter Redemptor optimè cognoſcit figmentum noſtrum, & ſcit nos 5 proni ad defectus, tam ſimul eſſe delicatos & vitreos quaſi ad correctiones: quæ niſi leniter ſuavitérque ad- hibeantur, & rubigo cautè eradatur, timen- dum ne penitus frangatur vas. Scit inſuper, humiliratem nobis magis eſſe neceſſariam, quàm ab ejusmodi defectibus imunitatem; nec perfectionem noſtram in eo ſitam eſſe, ut nunquam deficiamus, ſed ut firma conſtanti- que ipſi placendi voluntate ejusmodi defectus in nobis hærere nunquam ſinamus, ſed ùt primùm in aliquo nos lapſos advertimus, hu- militer mox doleamus, & amorosâ in ejus bo- nitate fiducia mox reſurgamus alacriter. Hœc nimirum noſtra perfectio eſt, contra imper- fectiones Pugnare continuò, nec ad venialia Peccata, à quibus ex toto liberi eſſe non poſ- 2 ¹ G ſumus, unquam affici, aut ſpontanea eorum is admiſſione, aut propenſione delectari. WRS Aliud nempe eſt, ex fragilitate, inconſi- derantia, oblivione, aut motu ſubito leviter ient. Sanæct. Comp. D d de- —,.— = „,9) §. Gert. l. 2. c. 23. — 394 PAhlRS III. CAPUT V. §. 2. delinquere; & aliud datâ quaſi operâ, & a- pertis oculis, vel affectata negligentia peccare. Sunt quidam defectus (CDElI ad Gertrudem verba ſunt) quos homo inſe recognoſcens humiliatur & compungitur: & in his eſt profectus humanæ ſalutis. Et tales defe- Gtus permitto quandoque etiam amiciſſimis meis, ut per ipfſos in virtutibus exercean- tur. Sunt & alij defectus, quos homo re- cognoſcens vilipendit, & quod peius eſt, quandoque etiam pro juſtitia defendit, nec ab his corrigi conſentit. Et ralibus defe- Gtibus homo maximum incurrit periculum, & perpetuum damnum. „ (49 Viges jam, quales defectus obſint homi- nis profectui: quos nempe vilipendit, nec cogitat emendare. Hujusmodi defectibus in- ficfuntur illi, quibus modica perfectionis, ne dicam, ſalutis cura eſt: ij inquam, qui à mor- talibus ſe obſervaſſe contenti, venialia nihili faciunt, & ut libertati ſuæ ac ſenſualitati in- dulgeant, DEl offenſam non metuunt, modò hæc ipſis pœnam æternam non inducat. Ex borum numero ſunt nonnunquàm etiam BReli- gioſi, qui etſi ad perfectionem ex profeſſo teneantur, abundè tamen ſibi feciſſe videntur, ſi graviori noxa ſe non obſtringant, de mino- ribus interim parùm ſoliciti ſacræ Regulæ, & ordinis ſtarutis (tanquam legibus, ùt ajunt, merè pœnalibus) paſſim contraveniunt, ſi impunè poſſint, identidem iterare nulli ſi- bi — 9 22 29 , 99 9) 99 95 99 9 92 95 (J7) §. Gert. 1. 4. c. 2. N MN ſeien lam. rctue her toiton Ols ohttecmon Turtim M agn 6ramemciur. mne Keohit Nigter Nos e s Eptobrnet ungmun pen PNdaat cicento: Uhileecekettdien fectt, (udsrin Liced, gui bin te gon olhont Uimi Curiiihene Unils errond in nes lemittnte ni ſuayi annt Ptbuodentiongi eprn in Dkl bone NOren enarteln, iuroliig lin ſbipeninh ere Mlu ene e ucherteni, F conturben Ritluinin⸗ innen , a =— E= Eem Luu ” Seeds oklr kon e iſrenli, Glckicthiein ktapettni e onen Cunoe Ti, fn 4 len lit N NeNn zNAH dve. DE AMORE SUI IPSIUS. 395 bi religioni ducunt. Tales defectus utl cum bona voluntate paràùm concordant, ſic etiam acriori lixivio opus habent, quàm leni tan- tùm ſuavique admonitione. Cùm erenim pri- ma medicina ſit agnitio morbi, quamdiu de- fectus contemnitur, culpa non agnoſcitur, nec proinde recipit medelam. Quemadmo- dum igitur alios etiam duriùs arguimus, & acriùs exprobrando inſtamus, ſi nullâ erroris ſui tangantur pœnitentiâ, & malefacta parvi- pendant dicendo: Quid feci? ita & ſeipſum in hiſoe defectibus vehementiùs objurgare con- decet, quos necdum ſeriò averſatur animus, & ideò, quia levia judicat, efficaciter emen- dare non proponit. At ſi expugnatâ ſemel animi duritiâ ſpontanea ſequatur deditio, & humilis erroris agnitio: tunc nempe minæ omnes remittendæ ſunt, & mutataâ quaſi per- ſonà ſuavi admonitione erigendus eſt animus, ne abundantiori triſtitia abſorbeatur, ſed con- cepta in DEl bonitate fiducia ad novum fer- vorem exardeſcat, firmitérque ſtatuat, ab e- jusmodi defectibus Bono DEO tam exoſis, quàm ſibi pernicioſis deinceps pro viribus ab- ſtinere. Nullus itaque de quotidianis ſuis defecti- Wbus ex inadvertentia, aut infirmitate ſibi ſub- repentibus conturbetur; ne videlicet hac tur- bela ac puſillanimitate profundiùs cadst, quàm ullo defectu. Quid enim adeò mirum, infir- mitatem infirmam eſſe, & fragilitatem fragi- lem? ab ejusmodi venialibus, dum vivimus, D dz ex 396 PARS III. CAPUT V. §. 2. ex toto eſſe imunes non poſiumus; bene au- tem ab affectione, aut complacentia ad illa. Dum autem, ùt primùm comittitur defectus, nobis diſplicet, ac dolemus; nobis nunquam placet, aut in affectione noſtra adoleſcit hæc ſoboles, quin potiùs in ipſo quaſi partu op- primitur; ſi mox ad DEum converſi humili- ter agnoſcamus culpam, & pœnitendo ultro luamus pœnam. Ita prorſus, quem ſtatim pœnitet peccaſſe, penè innocens eſt. Hinc Chriſtus Gertrudi ſciſcitanti: Qualiter macu- las quotidianorum defectuum quâm optimè ac citiſſimè abolere poſſit? Reſpondit: „Nun- „ quam per tempus ſinas in te durare; ſed „ quàm primùm agnoſcis te maculatam, ſta- „ tim devoto corde dic verſum: miſerere „ mei DEus! vel: unica ſalus Chriſte JE- „ ſu, da ut per ſaluberrimam mortem tuam „ deleantur omnia mea delicta. „(1) Ac ſi piiſſimus Salvator quodamodo expectet, ut mi- Jereatur noſtri, () ac ideò ejusmodi in no- bis permittat defectus, ut his quaſi admoniti recurramus ad ipſum, ac nos pro defectibus humiliando gratiæ ſuæ reddamur aptiores. Usque adeò ejusmodi defectus non ob- ſunt hominis profectui, aut DEO nos red- dunt ingratos; ut etiam amantiſſimus Redem- ptor Gertrudi eorundem omnimodam in ſe abolitionem flagitanti reſponderit: „ Et qua- „ re velles, ut ego privarer honore illo, &£ „ tu infinito fraudareris prœmio, quod lu- Cra- 97 tr ) S. Gert. Il. 3. c, 37. (⁵) Lſai. 30. 18. N1NN 8 s un t nolcens, = = 1¹ tn Cuurrun n Aberet, d Nen 1ics OPonens, ler Aghut Miplumtüzen ognoles eocan ihi,e gudc mimn ick⸗ ſpilen, Aun Nro moggtün, Eero pro akem Eeodi. „ Hkdh g luii inpen goriabuncln e ecere, Klini n ſulim znde Utlent neine Cr Dyiunicr NErore rollt g ver Cfohn⸗ Im inuniium le 1n gli ſan conin tkgninr lit imniin insn Kimedll no⸗ n 6 1 M 1 DE AMORE SUI IPSIUS. 397 mn ng. » craris, quoties illum defectum vel ſimilem Au „ in te recognoſéens, de cætero cavendum en „ bProponis? Nam quandocünque aliquis ſtu- „ det pro amore meo defectus ſuos devince- 6 „ Te; tantùm mihi exhibet honoris, & fide- „»„ litatis, quantùm miles aliquis Domino ſuo n » exhiberet, ſi ſtrenuè ſe in bello contra ini- ,Apulun „ micos opponens, omnes manu forti viri- Aurkmin „liter expugnaret, & proſterneret. „ (t) Emmnül Quod ipſum alias confirmavit his verbis: „Ut um Eunm „ cognoſcas & magis certificeris, modèò o- e ſtendam tibi, quanta dignatione accepto, i,A quòd anima fidelis poſt transgreſſionem re- isiklnrjl „ ſipiſcens, & ad me rediens compungitur Senuia „pro transgreſſione, cum propoſito de cæ- win nen „tero- pro poſſe, me auxiliante, peccata ca- aliltile. „ vendi. „ Hæc cùm diceret, vidit Filium mmmII Regis ſumi imperiali honore inſignitum qua- ſi gloriabundum ante thronum DEl Patris procedere, & ſuaviter cantare: Vidi civita- tem ſanctam Jeruſalem. „ In quibus verbis „ intellexit inæſtimabilem dulcedinem, qua „ cor Divinum afficitur, quoties aliquis cum „ Mærore recolit, ſe per elongationem cor- „ dis, vel diſſolutionem verborum, aut ope- „ rum inutilium receſſiſſe à Domino DEO „ ſuo, qui tam continuis beneficiis prævenit, „ & ſubſequitur ipſum, & cum deſiderio „ proponit ſimilia de cætero velle cavere. „ Quod quotiescunque facit, toties Filius „ DEl inæſtimabili novæ exultationis ſuavi- D d 3 tate — (24) 9. Gert. 1. 3. c. 58. 3929 PAkRs III. CAPUT V. §. 2. „: ötate afficitur. „ (u) Hunc in finem ali⸗ ꝗquando inquirenti Gertrudi, quid inter diver- ſa, quæ ſibi Dominus ex largiflua ſua pietate dignatus eſt impartiri, utiliſſimum eſſet ho- minibus manifeſtari ad ſuum profectum? Do- minus tale dedit reſponſum: „ Valde utile „ eſt, hominibus notificari, quòd utiliſſimum „ foret eis ſemper memorari, hoc ſcilicet, „ quòd ego Virginis Filius pro ſalute gene- „ ris humani adſto ante DEum Patrem; & „ quandocunque ipſi ex humana fragilitate „ delinquunt corde ſuo, ego immaculatum „ cor meum pro ipſis DEO Pateci offero in e- „ mendationem. Cùm verdò delinquunt ope- „ re, ego perforatas manus meas exhibeo, „ &G ſic in ſimilibus, in quibuscunque delique- „ rint, ſtatim innocentia mea placat DEum „ Patrem, ut pæœænitentes ſemper facilem ob- „ tineant indulgentiam. „ (ℳ) Quis hæc audiens pro quotidianis ſuis de- fectibus admodùm turbetur, dum paratam ſemper medicinam ad manum habet; imd ipſe medicus avidè expeétet, ut medeatur proti- nus patienti, ſed petenti, ſed pœnitenti? Quid trepidas timore, ubi non eſt timor, devota, ſed nimium delicata anima? & defecétibus tu- is profectum virtutis impediri metuis? Infir- mitas hæc non eſt ad mortem, ſed pro glo- ria DEl, majorique tuo profectu. Qaare ſi deinceps ejusmodi contingant, absque ommi Perturbatione ac dejectione animi culpam oci às (2) 5, Gert. 1. 4. c. Go. (X) 5. Gert, 1. 3. c. 40, Fmim vehhin tnind, gln in, idi hn ⸗ nid s erolzonmn ⸗ 1(repobet,ell Een mori mnin Pe. Lccarinn 1 Geteckus inn ethaud dube u en vehenenm Türmitate A in O amten ſun rln Nd tecti dD Cotce in undin n, Noda de Eickiormnn ten llit, e ien is inpropenn ehr amicum un nen, confie Hdhtongto⸗s lnäum Cautid D encen D. 1 =— v, end Mnouene DDLAuieterr rCelunt ls Netg elliben Aor Dn Ahnnidhn') Algt rr Dnm t 1 1 1A Mmn hul . 4 1 1 DE AMORE SUI IPSIUS. 399 s agnoſce, & amanter ad DEum te conver- tens humili confidentia ad vulnera Redempto- ris confuge, dole, inclama, brevique aſpira- tione veniam expoſce, ac deinceps in tuo o- pere, ac ſi nil finiſtri accidiſſet, quietus pro- redere. Qudd ſi poſteà vacat, & ob admiſſam ne- gligentiam te ipſum in jus vocare libet; pa- cato animo, quaſi cum altero tibi eſſet nego- tium, tibi ipſi dic cum Saleſio: Eja cor me- um! quid agis? etiâmne ſervire DEO, ejus- que voluntati obſequi tibi decretum eſt? Quid- ni (reponet, etſi non nihil ſubtimidè) equi- dem mori malim, quàm ab hoc propoſito re- ſifre. Eccur igitur ſic ceſpitas, & in priſti- nos defectus iterum iterumque relaberis? di- cet haud dubiè: ex improviſo, ex ſubito mo- tu, ex vehementia paſſionis, imò ex nativa infirmitate & inconſiderantia accidiſſe; mo- dò autem jam reſipuiſſe, & agnito errore de- nuo rectà ad DEum velle incedere. Si hoc in corde tuo audias reſponſum, bono eſto ani- mo, & modicâ pœnitentiâ contentus tibi ipfſi delicti gratiam facito, cui Divina bonitas jam indulſit; nec ulteriàs turbes te ipſum, aut duriàs improperando reddas pufillanimem, ſed velut amicum compellans dicito: Eja! anima mea, confide in Domino, & Salvatori tuo tam prompto- ad veniam grata eſto! Vir- tutis ſemitam cautiùs incedamus deinceps;, & Altiſſimi adjutorio freti ad hunc lapidem denuo non offendamus. Hoc paéto ſurges D d 4 ſem. 400 PARS III. CAPUT V. §. 3. ſemper à lapſu fortior, ipſique defectus & imperfectiones inſtar graduum tibi ſubſervi- ent ad ſcandendum culmen perfectionis. §. 3. Quæ nam ſit optima ratio diligendi ſeipfum. Dlligentibus DEum omnia cooperari in bo- num, & non modò actiones quasvis na- turæ ac rationi conſentaneas, ſed ipſa etiam comoda & ſolatia corporis, & quod magis eſt, ipſos quoque defectus & peccata, quam- diu bona voluntas integra manet in homine, conducere ad profectum; vidimus hucusque. At at, hoc ipſum forſitan nonnemini faceſſit moleſtiam, quòd certò non ſemper ſciat, num illa toties laudata bona voluntas ſemper ſit integra, aut ſi adſit, an omnia ex ipfius imperio, quæ agit, promanent; vel potiùs ex amore ſui inordinato pleraque trahant ori- ginem, ut illud aurei libelli fors locum ha- beat: Saæpe videtur eſ charitas, & eſt magis carnalitas. Usque adeò nempe occultè ſeip- ſam quærit natura, ut non ita ſemper pronum ſit, lucem à tenebris, falſum à vero ſtatim di- ſcernere. Quod non tantùm in actionibus, quæ comodi quidpiam afferunt ſenſibus, ſed in exercitiis quoque ſpiritualibus intervenire ſoler; dum illas delectationis ſenſualis quæ- ſitio, iſta minus recta intentio non rarò clam inficit, & dum homo putat agi lhirin 2 1 lim ih N n linam NuNüns in rn dk cor, Serproprl⸗ Paigdnm be liz i gohs Oklim mguen lcche kadi⸗ In Comiveri un le & honoten Aij veld ie Dertinectinun hleguinnber canflut 1 Ullerius corhn Strigalem iüe IGnt muners, ſkuum ſicollnd N; non Ken Pelionen Unmi n Collum n Pini inpli e Lfen Khonn V D liſ Vnz 6 l Ndhmgkunge, mmnmin eli ulener r, nWos ohr . 9 1 4 Entu, 0 , 1 Geun, n Murri une DE AMORE SUI IPSIUS. 401 DEI, agitatur à ſpiritu nequam, amore nem- pe proprio ad DEum neutiquam ordinato. Quod tum maximè timendum, cùm ani- mus avidè nimis inhiat comodis, aut plus, qum par eſt, corporis neceſſitatibus indul- get; vel ex proprio ſuo judicio cum ſingula- ritatis cujusdam nota quibusdam ſe exercitiis addicit; à quibus ſi quovis modo impedia- tur, ſtatim inquietus redditur, atque turba- tur; ſicꝗue facto ipſo oſtendit: amorem pro- prium dominari animo, dum ſolius DEI a- more & honore moveri ſe arbitratur. Alij zelò imoderatô ducti negotiis ad ſe nil pertinentibus paſſim ſe ingerunt, putant- que obſequium ſe præſtare DEO, ſi hunc vel illum cormilin ſuo operâque juvent, vel econ- tra alterius conatibus ſua opinione minùs re- ctis tragulam iniiciant: tametſi interim, quæ ſui ſunt muneris, ipſi negligant, & domum alienam ſuccollando propriam collabi ſi- nant; non advertentes, occultam aliquam paſſionem, propriumque amorem, ac ſuper- tiam occultam in cauſa eſſe, dum honoris Divini impulſu, aut ſuaſu amoris proximi id à ſe fieri falsò opinantur. Sunt prætereâ nonnulli, qui in multitudi- ne operum, ac exercitiorum ſpiritualium rei ſumam conſtituunt, putântque ſe maximam meritorum meſſem collecturos aliquando, ſi quidquid legunt in libris, vel audiunt factita- ri ab aliis, actutum imitentur; ſicꝗqᷓue paula- uim tot ſe onerant devotionibus, confrater- D d ˖ ni- 40o2 PARS III. CAPUT V. §. 3. nitatum obligationibus, ac diverſis exercitiis, ut üs omnibus debitè perſolvendis pares non ſint. Hinc privatis jam exhauſti & ad comu- nia laſſi modicum in ſpiritu proficiunt, idem- que ipſis accidit, quod quibusdam homin- bus, qui licèt multùm comedant, ſemper ta- men macilenti ſunt & languidi, quòd virtute digerendi careant: dum econtra alij & parùm comedunt, & bonæ tamen formæ, integræ- que ſunt ſemper valetudinis, quia ſtomacho non plùs ingerunt, quàm cui concoquendo naturalis calor ſufficit. Ita prorſus cum ope- rum & exercitiorum multitudine res ſe ha- bet. Qui pauca opera & devotionis exerci- tia, ſed integra intentione, magnâque volun- tate peragunt, continuos magnôsque in cha- ritate progreſſus faciunt; aliis cum multis ſuis exercitiis frigide & ignavè perſolutis in pri- ſtino ſemper tepore hærentibus. Quid hic conſilij, ne amor proprius & privatus ſub ſpecie ſancti amoris tam diverſi- modè nobis illudat? En! expeditum & infal- libile remedium. Tui ipſius amorem DEO totaliter comitte, atque tui quaſi imemor ip- ſi ſolumodo intende: nec attende, quid tibi proſit, quid tibi placeat, tibi ſapiat; ſed ſo- lam ipfius voluntatem ac beneplacitum ſpe- Ga in omnibus, & ipfius curæ plenâ fiducia, quæ tibi bona ſunt, relinque: Omnem ſolici- zadinem tuam projiciens in eum, quoniam iphi a G) r. Pet. z. 7. tnenet, u 1Ali Conn⸗ 6vhumerat eſe erſeed ul prolhern i lt vicoren. 1 Nbor à dn oproridete in 1Dl ern Uparets, un n gorioll n⸗ Imn Cwornnenm: t, rogmi h Occe mn cognolco, n )Ilenn epoi „Iyir e nr „W mii Kel „ Oo cor Diunn 9Dec Uno cogien tlvd, ouenn arllch Glamgro Clnl mei circz II ſilem 010 pen rCinen eidl Ahur urh ! 10, kyuſsente llindne 1s Ceotnselen õ L8anmntslis AmarstmG aphmi u n, 4 „ afone Ale⸗ 4 7 EEE . 4 . 4 . S= = SS= Cnglen f⸗ PE AMORE SUI IPSIUS. 403 Ita eſt: plena ſuæ voluntatis in Divinam reſignatio, & ſecura in DEl bonitate fiducia, Perfectiſſimus ſui ipſius amor eſt, qui omni oratione & obſecratione potentior omnia à DEO impetrat, quæ temporali & æternæ ho- minis ſaluti conducunt. DEus ſuis rationi- bus annumerat eventus omnes & negotia ho- minis perfectè reſignati, fibique plenè confi- ſi, ut proſpera inter & adverſa ſemper de- ducat victorem. Omnis pro ſe ipſo ſolicitu- do, labor & induſtria, quo bona ſibi ipſi ho- mo providere ſatagit, modica & pene nulla eſt DEl erga ipſum amori ac providentiæ comparata, ut meritò B. Mechtildis in cœle jam glorioſa Sorori ſuæ Gertrudi, ut ſpecia- lium quorundam amicorum jam meminiſſe velit, roganti hoc reſponſum reddiderit: „ Ecce! jam in luce veritatis tam perſpicuè „ cognoſco, quòd omnis affectus meus, „ quem ego ad aliquem habere potui in ter- „ ris, vix eſt quaſi una gutta ad pelagus toti- „ Uus maris reſpeétu Gaſilfimi affectus illius, „„ quo cor Divinum afficitur erga illos: quòd „ nec uno cogitatu velle poſſum quidquam „ aliud, quàm quod omnipotens ſapientia Do- „ mihi mei circa ſingulos juxta optimam eo- ,; Tum ſalutem ordinavit. Unde me totam „ pro tam ordinatiſſima Divinæ pietatis di- „ ſpoſitione in laudes & gratiarum actiones „ extendendo oro, ut ita impleatur. „ (2)) Quid igitur turbaris erga plurima quæ- rens () 5§. Gert. I. 5. c. 7. 404 PARsS III. CAPUT V. §. 3. rens bona corporis & animæ? quære unum bonum, in quo eſt omne bonum, & ſufficit. Hac una Divini beneplaciti voluntate, & Di- vinæ pietatis fiducia obtinebis omnia, quæ induſtrià tuâ, labore ac exercitatione ſpiritu- ali nunquam obtineres, ac inſuper à fraude a- moris proprij te reddes ſecurum. Tunc ni- mirum voluntas tua erit bona, beneplacens, & perfecta, & quadam ſecuritate ſic firma- bitur in DEO, ut univerſa, quæ tibi agenda tolerandaâve occurrunt, non aliter quàm de manu DEI ſuſcipias, certus tibi omnia tam proſpera, quàm adverſa cooperari in bonum. „ Proſpera quidem ſuſcipies cum gratitudine „ in unione illius amoris, quo DEus amator „ tuus fragilitati tuæ condeſcendens ea pro- „ curat, ut per ea diſcas æternam proſperi- „ tatem cogitando ſperare. Adverſa verò „ ſuſcipies in unione illius amoris, quo ex „, affectu paternæ fidelitatis ea tibi imittit ad „ Præparandum tibi pro his æternum bo- „ num. „(4) Nec jam erit timor ille in fi- nibus tuis, an ea, quæ pro corporis como- do faciunt, tibi innocua ſint; aut quæ pro animæ profectu ſuſcipis exercitia, tibi ſint proficua: utrumque nempe de manu DElI ſuſcipies, ac modum ſimul & menſuram ti- bi præſignantem intelliges, quamdiu hæc Di- vini beneplaciti ſincera voluntas, & ſecura de bonitate Divinâ fiducia tibi prælucet. . Ex quo ulteriùs id conſequéris, ut nulli 7 un- 2) 5. Gert. I. 4. c. 27. Nho⸗ Kioni G cun ecnis el mnntinkens Cciris nol Creniiokun rlil veſs, 6uun Dfuden ts: (uumgt 1,000 tedl Nle nla hubt Algn here, 8 reh Ds,kelumoyun Bilas &exerant MWaintellexenz tum DO Meupes) üſe 1 charitasite lis lter te inn 0Dlnratis intnt 0, ſed ſol D Cuum, turrule as, N Nre lncez ſen en bnetebus gi Enprinimn an loggoonge elkraſſt Altisirrem⸗ mn m,N Dopr Pri Tnnte e Uereizi Panpenithun ösann guiul OEment aleren a ⸗ Nenn lßtl. 1. Wela ſen Malün 4 mn W tennN Nidinlent i — DE AMORE SUI IPSIUS. 405 unquam rei, actioni, ſtudio, affectui, aut pi- is etiam exercitiis cum proprietate aliqua aut pertinacia inhæreas; minùs te rebus ad te nil pertinentibus motu proprio imiſceas; aut te- mer exercitiorum multitudine obruas. Cùm etenim nihil velis, niſi quod DEO placitum; nec in tua prudentia, ſed DEl ſolius pietate confidas: quamprimùm te à cauſa unde unde orta, DEO ſic diſponente, impediri advertis, absque ulla turbatione aut inquietudine animi, quaſi ſignò tibi Divinitùs daté́, mox quieſces ab opere, & rebus utl eveniunt, te accomo- dabis, reſumpturus poſteà, ſi vacaverit, actio- nes illas & exercitia, quæ ſecundùm DEum a- genda intellexeris; aut ſi non vacet, pacata men- te totum DEO comittes. Quinam autem alienis te occupes, niſi vel obedientia, vel neceſſitas, aut charitas à te expoſcat; cum néque pro- priis aliter te impendas, quàm ſoliùs Divinæ voluntatis intuitu, & nec tunc quidem tibi ipſi, ſed ſoli DEO confiſus. Quinam, in- quam, tuæ prudentiæ ac induſtriæ tantum tri- buas, ut ad res impertinentes feliciter expe- diendas ſpem concipere valeas, quando in tuismet rebus nil tibi, omnia DEO adſcribis? Quamprimùm autem vel Superiorum juſſu, vel alio quocunque voluntatis Divinæ indicio tibi aliena neceſſitas curanda injungitur, non lam aſpicies ùt rem alienam, ſed magis etiam quàm tuam propriam, quia ùͤt à DEO tibi commiſſam. Tandem exercitiorum multitudo nil tibi crea- 406 PARS III. CAPUT V. §. 3. creabit moleſtiæ, ſi plura ſimul non aſſumas tua ſponte, quàm à DEO tibi comiſſa intelligis: qui cùm omnia in numero pondere & menſu- ra ſoleat diſpouere, plus à te non exigit, quàm ut unum expedias poſt alterum. Nec proin- de nimium feſtinabis unquam, aut unum de- properabis, ut alteri te impendas; ſed anego- tium quodcunque, quod quidem alicujus mo- menti fit, ages quàm potes diligentiſſimè, om- nesque vires animi impendes, ac ſi nihil tibi agendum prætereà reſtaret, hocque abſoluto tibi ſtatim hinc migrandum foret. Qui uni negotio ex DEl voluntate ſuſcepto occupatur, alis interim intendere non tenetur. Etiam minimæ actiones magnæ ſunt, ſi magna vo- luntate DEO placendi & obſequendi peragan- tur. Supremus Angelicorum Spirituum, ſi DEO id placere intelligeret, eadem prompti- tudine & alacritate ex agro colligeret Zizania, qua modèò grandia à DEO ſibi comiſſa mu- nia exequitur. Nihil nempe parvum eſt, quo voluntati Divinæ famulamur. Unde fidelis DElI ſervus non magnum inter negotia ponit diſcrimen, ſed omnis ei labor æqualis eſt, ſi DEl ſervitium concernit; niſi opus ipſum ſin- gulari ſua excellentia, aut difficultate ſpeciali extraordinariam attentionem ac diligentiam exigat. De cætero in minimis æquè ac ma- ximis DEO placere æqualiter contendit, ni- hilꝗue aliud ſpectat, quàm ipſius beneplaci- tum & honorem. Et hoc pacto etiam pau- ca & minima agendo ſemper in DEl amore cre; Uoprs dorumen Omulis Mis i ls, uut nenn unbm prepon (umvsimet here propte anxletas unel Nünua qual bertatioftet i umdqueretdtd- mem 1d Düng no Ulo finore, Gun 00 Mcnm Axiinen Ceisk Tins toguns ne enpe hens dorn in, at⸗p unalis gogre er dlcicon llr egice nt bero menn Chnmncende B leyvoghin n Enran Lin elin, f ni aieetenk wgn nmn Ninn, DE AMORE SUI IPSIUS. 407 ereſcit, & licèt non creſcat in ramis & foliis, creſcit tamen in radice; volo dicere: licèt multitudine operum, quorum pleraque ſub- inde defectuoſa ſunt, & ſuperflua, non abun- det; quia tamen pauca quæ agit, perfectè, pura intentione, & inſigni charitate peragit, radix amoris Divini, quæ bona voluntas eſt, ſemper creſcit & roboratur in anima: ut uni- cum opus bonum exinde ortum valore ac me- rito multis aliis virtutum actibus feſtinanter, frigidè, aut intentione minùs recta peractis plurimùm præponderet. Quamvis interim cura & diligentia in om- ni opere propter DEum ſuſcepto adhibend⸗= ſit; anxietas tamen & ſolicitudo nimia, ac continua quaſi ad ſeipſum refexio uti men- tis libertati officit, ſic & opus ipſum mancum plerumque reddit & imperfectum, dum atten- tionem ad DEum quodamodo interturbat, & vano illo timore, ne fortè plùs minúsque, quàm DEO placitum, agatur, fervorem & alacritatem operis retundit. Certè S. Anto- nius rogatus, quæ ſit optima oratio? dixit: Illam eſſe, ſi neſcimus, qualiter oramus, quan- do nempe mens tota ſic abſorpta eſt in DEum & Divina, ut ad ſeipſam reſpicere non vacet. Idem in aliis quoque actionibus propter DE- um ſuſceptis, & bona voluntate ſincerâque in DEum fiducia continuatis tibi dici æſtima. Opera noſtra equidem conſideratè agende ſunt; ſed libero mentis oculo, nec nimium rei affixo attendenda. Per intervalla actiones no- 408 PARS III. CAPUT V. §. 3. noſtræ nonnihil attentiùs peniandæ ſunt, po- tiſſimàm autem veſpere aut meridie in exa- mine particulari, ubi omnia dicta & facta ſingillatim ad incudem revocari poſſunt. Sed per diem quò devenies, ſi greſſus tuos ſin- gulos numerare velis! Si bona fide, quod voluntati Divinæ conforme judicas, ſuſcepe- ris agendum, conſtanter perge in opere; & ſi tibi ſuggerat cogitatio: hoc vel illud, aut hoc vel illo modo factum DEO fortaſſis fore acceptius, nil cura, quin potius dicito tibi ipſi: & hoc quod ago, DEO gratum eſſe confido. Rurſum, ſi opere ac labore aliquo ſuperſede- re, aut neceſſarium corpori ſolatium indulge- re ſuadeat diſcretio: ſenti de Domino in bo- nitate, nec anxiè nimiùm examina, num hic & nunc expediat, nec ne? ſed bonà DEO placendi voluntate rationem adjuva, & tibi, quod neceſſitas aut ratio poſtulat, concede. En! ipſiſſimam doctrinam à Chriſto Domino Gertrudi traditam, dum ipſam aliquando ex morbo debilem ſub Miſſa ad Evangelium ſur- gere pigeret, & ſemet ipſam proptereà ar- gueret, quod ,„ non ſatis pervideret, qualis „ in hac diſcretione foret profectus: more „ ſolito à Domino quid ſibi foret laudabile re- „ quiſivit: Cui Dominus reſpondit: Quando „ cum difficultate ſupra poſſe tuum aliquid „ facis ad laudem meam; ego accepto illud „ à te, ac ſi neceſſario indiguiſſem eòô ad pro- „ fectum honoris mei. Cùm verd alia omit- „ tens, comoda corporis admittis cum inten- „ tio-⸗ 1N im irit icgffiüm DlNenide. IuNeDVine l My (lücer de ,dol ugencnn Iitenidenn E Soohtianis eke Yendum inope Mundus eſt un Vendum in o Enprimum in Aicolnplcent, nte kelagnie io ciſhlicent umconveriare tihiinterfeil lere, eoge n Enr Perlohen eti eeltönga , &wunc 1 eect n coßie ſs Geechig i lui „Qum tn hocenn Wlen, inſ ntn aen Min⸗ . ) Gul tenct 4 A Mochsc , 4 Z gäsCandit Memunclt Aariigoſ mnhlrunnelg niEMnivin umnint, tun KA bn 0 len , whit me 14 . . 0 lodhane 6 , mumt . = = = = DE AMORE SUI IPSIUS. 409 „ tione ad me directa; hoc ego accepto, ac „ ſi ego ipſe infirmus comodé illo nullatenus „ pPoſſem caruiſſe. Et ſic utrumque pro glo- „ ria meæ Divinæ magnificentiæ in te remu- nerabo. „() uid ? dicet non nemo, ſi interim dum ago, quod agendum, per ignaviam aut incu- riam identidem delinquo, & opus de ſe bo- num continuis defectibũús inficio; num & tunc pergendum in opere, nec prius ad cenſuram revocandus eſt animus? Paucis reſpondeo: Pergendum in opere, non item in defectu. Quamprimum igitur evagatione culpabili, vanâ complacentia, impatientia, vel ſimili de- fectu te deliquiſſe advertis, momentanea tui ipſius diſplicentiũ, & humili ac amoroſa ad DEum converſione habita, denuo opus tuum, ac ſi nihil interveniſſet mali, confidenter proſe- quere, eoque attentiùs ac ferventiùs, quod reſtat, perſolve: ac demum expleto opere de tuis defectibus coram DEO dolenter te ac- cuſa, & totum Chriſto Domino, qui idipſum avidè à te expectat, humili fiducia ſupplen- dum comitte: quod ipſemet Gertrudi ob ſi- miles defectus puſillanimi bella ſimilitudine perſuaſit. „ Quemadmodum, ait, ſi tu ha- „ beres vocem multùm ſonoram, & valde „ flexibilem, & inſuper maximam haberes di- lectionem ad cantandum ſi adſtares alicui „ malè cantanti, qui valde gravem & diſſo- »nam haberet vocem in tantum, quod vix — — ient. Sanct. Comp. Ee „ Ma- ——N (6) §. Gert. 1. 3, c. 59. Aro PARS II. CAPUT V. §. 3. magno labore aliquid poſſet proferre; cer- tè indignareris, quòd tibi hoc optimè præ- valenti, & ad cantandum promptiſſimæ non comitteret, quod ipſe tam difficulter pro- ferret: ſic procul dubio Divinum cor me- um humanam recognoſcens fragilitatem, ſimiliter & inſtabilitatem, cum inæſtima- bili ſemper deſiderio expeéctando optat, „ quousque tu, ſi non verbis, ſaltem aliquo „ nutu committas ſibi ſupplendum pro te „ ac perficiendum, quidquid per te minùs „ perficere potes. Illud autem ſicut ex om- „ nipotenti virtute facillimè prævalet, & in- „ ſcrutabili ſapientia optimè ſcit; ſic ex natu- „ raliter mihi inſita benignitatis dulcedine, benevolentiſſima hilaritate ” ſum- 25 22 2² 22 29 22 27 22 29 „ mopere concupiſcit. „( Videſis, quid humilis confidentia valeat a- pud DEum, & quot prærogativis emineat bona illa voluntas, qua homo ſui ipfſius amo- rem totaliter DEO comittit, & quaſi nulla ſui ipſius, imò nec propriorum defectuum ratione habita pergit in DEl ſervitio; idqᷓue unum agit & intendit, quod DEO placitum, & ipſius honori ac obſequio arbitratur con- ſentaneum; cur interim ſui ipſius benigniſſi- mæ ipfſius providentiæ penitus relictâ. Nul- la profectò hâc expeditior, breviéôrque à perfectionem via eſt. Hac amoroſa fiducia potiſſimùm Gertrudis noſtra, ùt ipſa fatetur, ad intimam cum Chriſto familiaritatem perve- nit, — — (c) S§. Gert. I. 3. C. 25. 1Ms em ma⸗ Nellu oem tcbithet kiaiik imnii l noraren UCgnttionistn ntepre ondi Eengniſime. n Egnantiüim⸗ Gun. ,(9) Ptentie dond innes (in ten n, heqbe din Vimd nee alc leſls Eekechh ln nconſtantenlen n benignin rel. Neqlkti len ei Domin Ulet: ſe Nennd A ncn ſeber ii nunkogr Gtnn intanmt i, an . 77, cpert d Nen iſſimnd attee, 15 Eal ble Ripernn 1, Kll edin aen faraion Al eic 4t ime ai, Kelin/ nimmus Aedit, nin Mülte in , ‚üſ, p 4 enktuſletr⸗ urwalr rimn l mmimn Eim l⸗ 1 rum, quibus vita hæc DE AMORE SUI IPSIUS. 41 nit, ac tot, tamque ſingulares gratias & fa- vores obtinuit, ut Chriſto Domino aliquando dicere non dubitaverit: „ Tatn inæſtimabi- „ lem amicitiæ familiaritatem mihi exhibuiſti, „ quòd ſi ignorarem abyſſalem ſupereffluen- „ tiam dignationis tuæ, mirarer, ſi intellige- „ Tem te præ omni creatura ſoli dignæ Matri „ tuæ benigniſſimæ tecum regnanti in cœlo, „ tam dignantiſſimæ blanditatis exhibuiſſe af- „ fectum. „ (d) Hæc itaque Gertrudis in confidentiæ dono adeò excelluit, ut nec tri- bulationes (dt textus loquirur) (e*n neque damna, neque etiam impedimenta quæcun- que, imò nec delicta quidem, ſi quæ fuêre, aut ejus defectus illam obumbrare potuerint; quin conſtantem ſecurâmque ſem per confiden- tiam ad benigniſſimam DEl miſericordiam re- tineret. Neque etiam gravatè ferebat, ſi ſen- ſibilem ei Dominus aliquando gratiam ſuh⸗ traxiſſet: ſed perinde illi erat, hanc habere, vel non habere, niſi quod in adverſis ſpes quandoque ipfam roberaret major, qua cer- tiſſimè compertum habuit, tam adverſaà; quàm Pproſpera, nec mins interiora quàm exterio- ra omnia ſibi in bonum, Divinâ id agente Pro- videntia, converti. Familiare tamen illi ex Proprio erat inſtituto, dum maculis peccato⸗ præſens nunquam ca- ret, ſe reſperſam ſentiret, ad pedes Domi- ni Eſu confugere, ubi in ejusdem ſanguine ab omni macula ablueretur. Verumtamen Ee2 quan- — 12) §. Gert. I. 2. s. 13. (*£) l. I. c. 1I1. 412 PARS III. CAPUT V. §. 3. quando Divinæ gratiæ influxum ſentiebat ſi- bi occurrere uberiorem, tunc non ad pœni- tentiæ exercitia ſe dabat, ſed Divino benepla- cito, ejusque tractui ſe prævenienti liberè con- ſentiens, in omnibus ſe reddebat velut inſtru- mentum idoneum ad omne opus amoris in ſe ipſa, & ſecum ipſa exercendum, ut tunc non cunctaretur (quod in humanis rebus dici ſo- let) cum Domino DEO univerſorum ludere de pari. Ex hac confidentia uſuvenit illi tan- ta gratia comunicandi, ut licèt nullum præ- parationis modum diſcreviſſet, elegiſſetve Præ cæteris ſingularem, freta nihilominus a- bundantiãâ incomutabilis Divinæ bonitatis, mundo ſtudebat corde, ferventique amoris devotione ſuſcipere Sacramentum. Verbo; quæcunque à DEO acceperat bona, ſoli con- fidentiæ tribuit, æſtimans illa ed magis gra- tuita, quantò verè gratis, atque citra ullum meritum hoc nobile confidentiæ donum ಠDEO gratiarum omnium largitore recepiſſet. Hac confidentia adeò confortabatur, ut mori ſæpenumero deſideraret, Divineæ tamen ſem- per unita voluntati, cui ſe adeò conformabat, ut tam vivere, quàm mori perinde illi eſſet. Quantùm hæc confidentia DEO placuerit, ipſemet teſtatus eſt alteri cuidam perſonæ de- votæ per orationem aliquid requirenti, cui cum diutiùs reſponſum non daretur, ac illa proptereàâ miraretur, Chriſtus tandem ipſi di- xit: „Idcirco reſpondere tibi diſtuli, quan- „ doquidem non confidis in iis, quæ clemen- tia laintn ,1rlinnion n il, goie 5 cA . ſbr lüifin kto, iunt Lümi orciontn In enicn Dbns en & ſimilncine Vokimi volitele emn mri, In,l Gglimmr Kmmn er aferinflin nieng n niiruclnen D limiituco 4 Ul “ De, ur Nkin = S nne . ad Amr Mlglnco Nex 4 Minke, Smnilben 1 D Ir lek oolnme dril, Eſn , Ken nlhiumnt Unr Mntni , mennile mmen wemm Talio; utiu cN hann g I in alein imi nlmme UatomumI . Dürelhlr ubclin DE AMORE PROXIMI. 414 tia mea in te operari dignatur, quomodo Electa illa mea (Gertrudem innuens) quæ providentiæ meæ radicata fortiter eſt, & a- deò innixa, ut nihil non de exuberantia meæ bonitatis confidat. Quamobrem nun- quam illi, quodcunque à me petierit, ne- gabo. „ (J₰— CTPUT VI. DE 1MORE PROXIMI. AMore ſui ipſius per amorem DEl regu- lato, magna haud ſupereſt in amore proximi ordinando difficultas. Quemadmo- dum enim DEus creavit hominem ad imagi- nem & ſimilitudinem ſuam; ſic & amorem proximi voluit eſſe ad imaginem & ſimilitudi- nem amoris, qué DEum, nôsque ipſos pro- ſequimur. Si namque DEum diligimus pro- pter ſuamet infinitam bonitatem, par eſt, ut etiam diligamus nos ipſos tanquam imaginem & ſimilitudinem DEl. Cùm autem imago hæc & ſimilitudo in homine quovis reluce- at; fieri nequit, ut rectè, id eſt, propter DEum & in DEO diligamus nos ipfſos, niſi unà diligamus & proximum. Tanta certè, tamque arcta eſt amoris DEl cum amore pro- Nimi neceſſitudo, ut ex negatione amoris pro- E e 3 Xi- — —— (F) 8. Gert., l. I. c. II. 41¹4 PARS HI. CAPUT VI. FK. 1. ximi ſequelâ legitimàâ inferatur negatio amoris Divini: Qui enim non diligit fratrem ſuum, quem videt, Dbum, guem non videt, quomo- do poteſt diligere? (a) qui imaginem & ſimi- lirudinem bonitatis Divinæ, quam videt, non diligit, quomodo diliget bonitatem DEl, quam nom videt? Hæc nimirum ſancti amoxis Ma- giſtro quaſi veſtiaria teſſera eſt, qua genuinos ſuos diſcipulos à ſpuriis vult eſſe diſcretos: In boe, inquit, cognoſcent omnes, gquia diſcipu- li mei eſtis, ſi dilectionem babueritis ad invi- cem: () ac ſi tota lex Chriſtiana in hoc a⸗ no impleatun ſermone: diliges prowimum tuum, Kicut te ipfum. (c.) Qualiter proximus ſit diligendus. F. Rgo hoc mandatum babemus DEO, ut qui diligit DEum, diligat & fratrem ſuum; ac ſi aliter à nobis diligi DEus nolit, niſi und diligamus & proximum. Quâm magna in- terim diligendi proximum, tam magna pari- ter ipſum rectè diligendi neceſſitas eſt nobis indicta. Eodem quippe mandato, qua jube- mur diligere proximum, jubemur ſimul dili- gere propter DEum: Secundum autem Aℳ ſer mile buic. (d) Quo magis igirtur in amore proximi intentio fertur in DEum, & quo mie L nùs ——- (a) I. Joann. 4 20. (6) Joann. 13. 35. (e) Gal. 5. 14. (4) Math. 22. 392. iomneit; tenmn unb 1Cigiur, 6. Tontkn ane p mort Dyne e etan Etn woln amors ſen Dis dlignurir uur in e. (tharina denelt⸗ nit, pociim a Gum, etinian emanet: ſem Dls eſt, unme SDiviniuum Qumdun mn , gopnömn le perſeciynen , I, Mon ftiſe n ſelucen n nen homin bon n ipün elerer Gionen non A, gemn irumhe ng nplice be N l Lrgte niifum, 1 U . , er ,muinut 4 h a ly A WMt r ſna — e Nnnn n. E Mr dN , DE AMORE PROXIMI. 415 nùs in qualitates privatas proximi; eò ſem- per perfectior amor eſt. Unde amor ille na- turalis aut ſenſualis, quo ſine reſpectu ad DE- um homines ſeèe diligunt, in veri amoris cen- ſum non venit; quin imò amori Divino ma- ximo plerumque impedimento eſt. Quid- quid enim extra DEum, & non propter DE- um diligitur, eò minùs ſemper DEus diligi- tur. Econtra amor proximi in DEO funda- tus, amori Divino nil derogat, quantumcun- que etiam ſe diffundat in homines: quia mo- mvum amoris ſemper manet integrum, ſive DEus diligatur in homine, ſive homo diliga- tur in DEOD. Quod appoſita ſimilitudine S. Catharina Senenſis declarat. Quemadmodum, inquit, poculum canali ipſius fontis, ſubpo- ſitum, etiamſi continuò inde bibas, plenum vemanet: ſic amor proxlmi à fonte ſuo, qui DEus eſt, nunquam recedens, nullum amo- ris Divini patitur detrimentum. Quamquam autem amor ille merè natura- lis, quo proximum ob aliquam qualitatem ſi- ve perfectionem nobis amabilem proſequi- mur, non ſit iſte amor à DEO intentus, nec de ſe laudem ac meritum virtutis obtineat: attamen homini bonæ voluntatis fuerit facilli- mum, ipſum elevare ad gradum virtutis, & per additionem motivi ſupernaturalis ad di- gnitatem ſancti amoris evehere, ut unà DEI amore diligat, quem affectione naturali com- plectitur. Si namque dotem illam, ſive per- fectionem ad complacentiam & amorem pro- 416 PARS III. CAPUT VI. §. r. Xximi nos allicientem conſideremus, uti reve- ra eſt, tanquam bonitatem à ſumo bono ema- nantem: haud difficulter animus ad DEl lau- dem & amorem inde ſe ſüſtollet, nec jam qualitatem illam amabilem ùt in homine tan- tùm exiſtentem, ſed ùt à DEO, in quo meli- às & infinitè perfectiùs præexiſtit, liberaliter donatam intuebimur; ſicque diligenti proxi- mum propter bonitatem à ſumo bono parti- cipatam, pronum erit, diligere in DEOD & propter DEum. Quemadmodum namque bonitas tam naturalis, quàm ſupernaturalis quædam bonitatis Divinæ participatio eſt; ſic utraque ad DEl cognitionem, & amorem nos poteſt inducere. Unde non rard uſuvenit, ut bonitas naturalis, quæ prior cadit ſub ſen- ſus, priùs etiam moveat voluntatem, ac vi- am quodamodo ſternat cognitioni & amori ſupernaturali, locumque habeat illud Apo- ſtoli: Priùs quod animale, deinde quod ſpirita- le: (e) Quod DEO aucstori tam naturæ quàm gratiæ diſplicere non poteſt. Rem e- xemplô damus. Contigit, ut audiente Ger- trude obitus cujusdam propinqui nuntiare- tur cuidam perſonæ; quæ hoc nuntiéô vehe- menter turbata ad compaſſionem movit Ger- trudem, ut inde etiam pro anima defuncti inſtantiùs ſe rogaturam adpromitteret. Quam- primum igitur ad orandum ſe accingit, edo- cetur à Domino: Divina ſua diſpoſitione fa- ctum eſſe, ut ſe præſente obitus propinqui nun- (e) I. Cor. I5, 46. 0100 Ginmit Cenmis Dom Uere ls I ,in 1 Nral taiccklu mithn uen cun bol (t bocumn 0 (oiezigun Urllem Acun Pürmen Mi um donittene rem ilam, ge⸗ Unte iplo nit⸗ PS., Modhen eunrz, Mernn leodumele conplacente ent periculum 1 Dum nan 1 bonits a )n le it minun te imnis ſeninni Adnimumgeuie 5&e uin Cecſoll un aeznune Auois te Slinre ni Wbee D N el * Eeuwin n e Mbth unn MeNN 1 M Aen, 4n X 4 min mi . n Won M l op. . Er. e. DE AMORE PROXIMI. 417. nuntiaretur alteri. „Ad hæeæc cum diceret „ Gertrudis: Domine, ſine iſta compaſſione „ bene poteras mihi dediſſe gratiam, pro a- „ nima iſta orandi. Dominus reſpondit: „Speciali delectamento mihi in hoc opere „ complaceo, cùm homo naturalem como- „ tionem cum bona voluntate ad me dirigit; „ & ſic bonum opus perficit. „ (F) Quoties igitur ad amorem creaturæ ob naturalem aliquam ipfſius perfectionem ſeu qualitatem allici te ſentis, mox ad increatam illam bonitatem ceu fontem omnis perfectio- nis & amabilitatis mentem evibra, & boni- tatem illam, quæ tibi placet in homine, in fonte ipſo deguſtare ſatage. Statimque intel- liges, modicam ſtillam eſſe, quam vides in creatura, nec proptereà à fonte ipſo tibi di- ſcedendum eſſe, ut illà potiaris. Quòd ſi amor & complacentia hujus creaturæ nullum tibi cieat periculum; innocuè amabis in DEO, aut DEum in creatura. Sin verò ejusmodi ſit bonitas aut pulchritudo, quæ apta nata- que ſit animum hominis avertere à creatore 3 ac nimia ſenſuum illecebra faſcinare mentem: mox animum oculösqueaverte, ne videant vanita- tem, (g) & creatura de ſe forſitan innocua tibi fiat in decipulam. Omnis itaque affectio & amicitia creaturarum, cujus cauſa ac finis DEus non eſt, ſemper tibi ſit ſuſpecta. Nec tu ſenſuali alicujus tenearis amore, nec alium ſingulari amore tui occupari cupias. Nulli- e 5 us — — — (V) S. Gert Il. 5. c. 19. (2X) Pl. uIS5. 37. 41 PARsS III. CAPUT VI. F. 1. us corporalem præſentiam magnopere affe- ctes, niſi ſpiritualis profectůs gratiã: quan- quam nec tunc quidem cum inquietudine ani- mi expetenda. Si quem ſpiritualiter diligis, haud gravatè feres corporalem ipfius abſenti: am, cum boni omnes tibi in Chriſto ſemper Præſentes ſint. Igitur nonniſi in DEO, & ſecundàùm DE- um diligendus eſt proximus, amorque erga ipſum non tam conteſtatione affectús, quàm exhibitione effectůs, ipſoque opere compro- bandus eſt Eſt autem opus charitatis, quidquid propter DEum impenditur proximo, prout Chriſtus Gertrudi hæſitanti, quinam charita- tis opus ab ſe requiſitum quotidie perficeret, explicuit: „ Quare, inquit, velles hoc ne- „ gligere, quod tam leviter potes perficere? „ Nam benignitas mea acceptabit, ſi unum „ veſtigium tali intentione calcaveris, ſeu ca- „ lamum de terra levaveris, vel verbum u- „ num locuta fueris, vel alicui geſtum ami- „ cabilem exhibueris, vel etiam ſi requiem æ- „ ternam pro defunctis, ſive quodcunque ver- „ bum pro peccatoribus vel etiam juſtis di- „ Xeris. „(„) Quodvis ergo obſequium Divini amoris intuitu exhibitum ptoximo ma- joris eſt meriti, etſi labor adeò gravis non ſit, quàm aliarum virtutum opera longè magis la- borioſa. Hinc dum Gertrudi oſtenderetur animæ intra corporis anguſtias undique con- duſæ, ac paſſionum nebulis obfuſcatæ miſera con- () 8. Gert. l. 4, c. 7. Netenpe oprs ,n merto tvo Nls kacd pro Aee Eedilsun I0 ſun no d litd ſiheneni et; ecognoti Gumn ſuamn ind Ccoratam, A Cot verbeancn Crore inhrmn! Cuum quonn iumn confelirin ln voce (Hitr ore iult h „pron H 9(Cne Oen n e glori 1 Glmnoc e o cheritg ailian N VoN 9in Neccar in Gloris i (ne . 00/ H Negllge . 1 kliun 1 re no Bpöchuiuiitn Wir ni N inn, lmmaint ntle eenth ſels Me . Efer! . Wpunm 4 DE AMORE PROXIMILI.„,„ 419 conditio; ſimulque intelligeret, quolibet vir- tutis actu, quaſi ſolari radio, animam non- nihil illuſtrari: Maximè tamen ſerenari vidit, ac fulgeſcere ex operibus charitatis. (1) Quòd ſi obſequium proximo impenſum cum labore ac difficultate conjunctum ſit; tunc nempe opus charitatis omnem æſtimati- onem merito ſuo excedit; prout denuo Ger- trudis factò propriò fidem facit. Cùm enim valde debilis ad matutinas ſurgeret, & perſo- luto jam uno nocturno cum alia infirma for- tuitò ſuperveniente iteratò ex charitate lege- ret; recognovit inter Miſſarum ſolemnia ani- mam ſuam vario ornatu mirum in modum decoratam, & quaſi tot gemis excultam, quot verba ex charitate denuo recitaverat cum lorore infirma. Et cùm illa occaſione defe- ctuum quorumdam memor, quos per abſen- tiam confeſſarij necdum fuerat confeſſa, que- fula voce Chriſto ſe ream ſiſteret, hoc ab e- jus ore tulit reſponſum : „ Et quid cauſaris „ pPro tuis negligentiis, quæ veſte charitatis „ (quæ operit multitudinem peccatorum) „ tam gloriosè circumdaris? Ad quod illa: „ Et quomodo ex hoc conſolari poſſum, „ quèòd charitas operit culpas meas, quibus „ tamen recognoſco me maculatam ?2? Ad „»„ quod Dominus: Charitas, inquit, non „ ſolùm peccata operit, imò etiam inſtar „ ſolaris caloris in ſe conſumit, & annihi- „ lat omnes negligentias peccatorum venia- li- —eren — (1) 5. Gert. 1. 2, c. M: 420 PARS III. CAPUT VI. §. 1. „ lium, & inſuper confert cumulum me- „ rirorum „ () .. Quanquam autem quodvis charitatis opus inſigtis prorſfus ſit meriti & valoris, ut ne quidem hauſtus aquæ frigidæ alteri amanter porrectus ſua careat dignitate: inter omnia tamen charitatis opera illa ſemper primas fe- runt, quæ ad animæ ſalutem impenduntur roximo; præſertim ſi ad plures redundet kenefnum, & toti comunitati ad ſpiritalem profectum adjumento ſit. Hinc Gertrudi no- ſtre aliquando Chriſtus apparuit, ac ſi hu- meris ſuis innitentem amplam domum ſüuſten- taret, dicerétque: Vidésne quanto labore;, quanta cura ac vigilantia domum hanc mihi dilectam, hoc eſt, Religionem ſuſtentem? hæc namque per univerſum pené mundum vergit ad ruinam, proptereà quòd tam, pau- ci reperiuntur in mundo, qui pro illa tuen- da, promovendave fideliter aut operari, aut pati velint. Quapropter tibi, dilecta mea! congruit compati meæ defatigationi. Et ad- jecit: „ Quicunque aut verbo, aut quovis „ opere promovere conantur Religionem, „ eamque curant ad meliora erigere; hi ve- „ lut columnæ ſuffultæ domum hanc, quan- tum poſſunt, mecum ſuſtentant, meque o- „ nere ac defatigatione levant. „() Qui- bus verbis intime comota Gertrudis ſolitéò ve- hementiùs ad promovendam Religionem in- citabatur, adeò, ut aliquamdiu ſupra vires e- tiam, — —„ (6) §. Gert. I. 3. c. 61. (7) §. Gert. l. 1. c. 8. Peiaghe tun zntko groti, eneiflimt n otnbiumn Cn tern awümarun 4 homne, Pronoſen, ſene (uns cn edtn, mmnenne uli mimns n Nim optin in⸗ lver Honun ndh ter trulatil Ucetione Cnim Ao rectem N,/(uinen Nuchat mmn ,lin Here, l, an Mmn er annn ¶of ihe numn Ad pronnn lemen leen, onorun, greellr, cn lihinm lũ uund Mr, tum hue ni Uren (Kenen n EN mun DE AMORE PROXIMI. 4ær tiam, ordinis ſui obſervantiis atque rigore, quò aliis exemplo præiret, ſemet fatigaret, donec à Sponſo ſuo monita ab hoc ſibi labo- re nonnihil temperavit. Hæc itaque ſunt ea Charitatis opera, quæ utl Chriſto gratiſſima, ſic & Religioſo cuivis convenientiſſima ſunt. Si namque Divino- rum omnium diviniſſimum eſt cooperari ad ſalutem animarum; nil planè diviniùs agi po- teſt ab homine, quàm ſi verbo & exemplo illos promoveat, qui tum ſuæ propriæ, tum alienæ ſalutis curam agunt, & nunc pro ca- thedra, nunc in catecheſi, nunc in confeſſio- nali animas juvare deſtinati ſunt. In hoc quàm optimè ſimplex quivis Religioſus, qui omnes homines in charitate DEI pro poſſe ſuo li- benter traberet ad Dkum, etiam absque præ- dicatione Cbriſtum Dominum civitates & ca- Kella præadicando circumcurſantem imitari po- teſt, (ut ipſemet Gertrudi teſtatur) 7pſe ſtudeat non ſolum verbò, ſed etiam in oimni o- pere, geſtu, vel quocunque motu corporis pro- vimum per bonum exemplum æadifkcare. (m) Qudòd ſi inſuper, quod à DEO accepit ta- lentum ad proximi uſuram expendere per o- bedientiam liceat, & verbo, vel ſcripto aliis valeat prodeſſe: ſingulari prorſus merito om- nium ſe bonorum, quæ inde proveniunt, red- dit participem, & novo ſemper in cœlis gau- dio perfruetur, quoties exæ eorum auditu, vel lectione quispiam compungitur, ſeu ad devo- 170 (n) 5. Gert. I. 3. C. 74. H. 2. 42 2 PARS III. CAPUT VI. §. 2. tionem incitatur, aut inflammatur ad amot rem. (n) Hinc Sancta quædam Virgo, quam Gertrudis vidit in gloria, rogata, quam pro ſingulis virtutibus remunerationem acceperit, poſt alia reſpondit: „Quid vis amplius ſci- „ re de mea remuneratione? Tota illa cœle- „ ſtis aurca, in qua habitat omnis plenitudo „Divinitatis corporaliter, ſcilicet dulcifſi- „ mum cor Amatoris mei JESU Chriſti, eſt mihi reſeratum, exceptàâ una clauſulâ, quæ „ mihi non patet, quia hoc non promeruiin „ vita mea. Nam quod ibi intus latet, hoe „ tantumodo reſeratur illis, qui tali dilectio- „ ne DEum amant in terris, quòd omnia bo- „ na, quæ ſciunt, libenter toti mundo nofi- „ ficarent, ut DEus ampliùs gbrificaretur: „ quam charitatem ego non habui, ſed dele- „ Ctabar ſola cum ſolo ſcire, quidquid dono „ ejus accepi. Unde ad ſuperjucundum ga- „ Zophilacium non admittor, quod talibus „ Præparatur. „ (o) §. 2 De pracipuis operibus miſericordiaæ. [Niter Charitatis opera illa eminent, quibus homo hominem aliquàâ levat miſeriã; & cùm ipie miſer ſit & miſerabilis, ſui tamen quodammodo oblitus, condolet proximo, & quantùm prævalet, miſericorditer ſuccur- rit. („) 1. 4. c. 10. (o) §. Gert, 1. 5. C. 13. 1 lumm u⸗ lrenied le on Munikfinon wktututum Eun e an a cd Win pee in ce lan etgt pmodo ſoh l tremende in ii conbeeren, Enum reprobs be ſun honet Crportimin Ii non ele et lenpro ſeul lione nigan nidem ven! ſ, cibare ſimei ivos, linft⸗ Ullu Iubent, jn dls Cfelhe⸗ er Hininlien in u ponne Perant, füumeg liim Cennd Nain h Amlſencore 4 ir Dom SAA⸗ n ℳbnutr Mi unch ghmfanm: uli Eck⸗ DE AMORE PROXIMI.‚. 4a3 mit. Enimvero quanti apud DEum ſint meri- ti illa, quæ vulgò enumerantur;, miſericor- diæ opera, vel ex eo liquet, quòd ipſius Salvatoris teſtimonio in extremi judicij die de nullis virtutum actibus ſic laudabuntur E- lecti, ſicut de actibus miſericordiæ; nec re- probi ob alia peccata acriùs coarguentur, quàâm de ſua erga miſeros duritia: ac ſi quo- dammodo ſola Miſericordia & Immiſericor- dia tremenda illa die ſummam Judicij decre- torij conficerent, & illa Electis gloriam, iſta Ppœnam reprobis ſola decerneret. Ut adeo- que ſua ſponte fluat hæc ſequela; ejusmodi corporalia miſericordiæ opera rem meri con- ſilij non eſſe, ſed eos, quibus adeſt facultas, ad ea pro ſtatůs ſui ac circumſtantiarum con- ditione rigoroſo præcepto obligari. Quan- doquidem verò Religioſorum omnium non eſt, cibare famelicos, veſtire nudos, viſitare captivos, aliosque miſeros facultatibus, quas nullas habent, juvare: relictâ hac Superiori- bus & Officialibus provinciâ, ad ea duntaxat, quæ Spiritualia miſericordiæ opera dicimus, & alia uti nomine, ſic & dignitate multùm ſuperant, ſtilum convertimus. Etiam Gertrudis noſtra auditéô illo Evan- gelico: Venite Benedicti Patris mei, eſurivi enim &v c. †“d) ardebat deſiderio per ejusmo- di opera miſericordiæ hanc ſibi benedictio- nem aſſecurandi; attenta tamen ſtatũs ſui con- ditione dixit ad Dominum: „Eia mi Domi- ne! ) Math. 25. 31. 624 EA 27 22 22 27 22 92 22 27 27 27 22 27 2² 22 PARS III. CAPUT VI. §. 2. ne! cùm nobis non congruat corporaliter eſurientes cibare, & cætera opera miſeri- cordiæ perficere, eò quòd te ordinante ſub regulari profeſſione converſantes nihil nobis proprij] liceat poſſidere: doce me, quo ſtudio poſſimus & nos illam dulcifſi- mam benedictionis tuæ vocem conſequi, quam hoc loco Evangelij pro operibus mi- ſericordiæ promiſiſti? Cui Dominus re- ſpondlt: „Cùm ego vera ſalus, & vita a- nimæ ſine intermiſſione in quolibet homi- ne eſuriam, & ſitiam ipſius ſalutem; ſi quis omni die ſtuderet aliqua ædificatoria proferre, ille certè meam eſuriem ſuaviſ- ſima refectione relevaret. ‚„ Ac deinde per ordinem reliquis miſericordiæ operibus ad ſenſum ſpiritalem exactis ſic tandem conclu- dit: „ Qui autem pro peccatoribus, & ani- 22 mabus purgandis devotè oraverit, hoc tam dignanter acceptabo, ac ſi ad me incarce- ratum crebriùs veniendo, blandis conſola- tionibus ſuis deſolationem meam ſublevaſ- ſet. „ (½) Nos omiſsàâ primi operis per verba ædificatoria conſideratione, quæ ad eos ſpectat potiſſimàm, quibus aliorum cura de- mandata eſt; & nos, quantùm ſingulos con- cernit, in præcedentibus nonnihil attigimus: ad ultimum, idque præcipuum, omnibusque commune, orationem ſcilicet pro peccatori- bus & animabus piacularibus, aliqualiter ex- pendendum progredimur. — (7/ 8. Gert. 1. 4. c. 18. ugrram, inl mo, In ſeg 9t0 Gblerarin mnne nine hu tügeo manined Cen novilmie ſe & peenang 050 werle wn lemonis thuumt bil amenheit Ue nolint, lei le tamen niain llerebiiors ge Ce infent, Imn ccontit irni e Cend aniin Lünn inpei por lene n ſe ſnöennin nachoruno, riemen ien . ſerun 8 Uunn cor W n Al iine⸗ H In. nnni Pad e , Kametng W SNeH ulmn Clet Enangl Khmmemtani 1/(ilen Nentſiilinr . Eingoligtn nin ſunn,1 ien elftun ehren NO „Aeceicee de Grllle 1 umken anl and Aan⸗ CheinNn Klüe o, Docswr nent C 7 R e. DE AMORE PROXIMI. 425 Et verò oratio pro peccatoribus ceu pri- mò à Chriſto nominata, primò etiam conſi- deranda venit, quamvis interim litem illam noſtram non facimus, an DEO gratior pro peccatoribus, an pro defunctis fuſa oratio ? Utramque certè eſſe gratiſſimam, ſi non ex æquo gratam, ſatis indicat hæc Chriſti com- Paratio, qua ſe quaſi incarceratum utroque modo ſublevari teſtatur. Quemadmodum namque animæ purgandæ in carcere illo ſub- terraneo maximeque pœnali usque ad ſoluti- onem noviſſimi quadrantis tenentur captivæ; ſic & peccatores adamantinis perverſæ & à DEO averſæ voluntatis vinculis adſtricti ſub dœmonis tyrannide gemunt captivi; hac no- tabili tamen diverſitate, quòd iſii ſe ipſos ju- vare nolint, illæ juvare ſe non poſſint, utri- que tamen miſerabiles, & illi in hoc etiam miſerabiliores, quod illorum captivitas, ni a- liena ope juventur, fors futura ſit perpetua, dum econtra piaculares animæ ſtato tempo- Te certo certiùs ſunt liberandæ- Quâm impensè interim benigniſſimus Re- demptor hanc Pro peccatoribus orationem expetat, ſatis exprimit affectuoſa illa ad Mech- tildem adhortatio: „ Eja! condole mihi E- ,lecta mea, & ora pro miſeris peccatori- „ bus, quos tam caro emi pretio, & tam „ longanimiter expecto, cupiens vehementer, ut ad me convertantur. „(Qr) Quis hæc audiens non intim compaſſione ductus ar- Wient. Sankt. Comp. F f denti (r) Eloſ. Mon. Spir. c. I. 426 PARS III. CAPUT VI. §. 2. denti deſiderio Salvatoris morem gerere, & ſuis precibus peccatorum converſionem proe- movere geſtiat? Etſi enim ipſius miſericor- dia erga miſeros peccatores in gratiam reci- piendos promptiſſima ſit, ac inſuper paſſio- nis ejus meritum ad auxilia gratiæ ipſis im- pendenda ſit abundantifſimum: quia tamen Divinæ Juſtitiæ, cui pariter ſemper conſul- tum cupit, indecens omnino foret, eum qui propria ſe voluntate à DEO avertit, absque voluntatis propriæ conatu ad ſe convertere, & culpam, quam non averſatur, condonare; piorum ad hoc precibus juvandi ſunt, ut gra- tiam quam ipſi non merentur, horum meri- to impetrent, ſicque Divinæ Juſtitiæ alienâ o- perâ quadantenus ſatisfiat, & miſericordia ad ampliora auxilia gratiæ imeritis concedenda quoquomodo obligetur. Inde eſt, quòd mul- Iii Sanctorum, ùt in eorum actis paſſim legi- tur, pro peccatorum converſione non modò precibus, ſed etiam operibus pœnitentiæ, proprij corporis afflictationibus eousque in- ſtiterint, donec mitigatâ JIuſtitiæ ſeveritate;, miſericordiæ ſuas partes agere, & obcæcata illa corda ſereniori gratiæ radio illuceſcente ad peccatorum cognitionem, veramqᷓue pœ- nitentiam efficaciter permovere licuit. Vult nempe DEus vim talem fſibi inferri ab homine, ut quos ob malam ſuam volun- tatem ſalvos facere non poteſt, ob bonam a- liorum voluntatem ſalvos facere debeat, illo- rum charitate quodamodo compulſus. Sic nem- vorm proehn oron eroi Pin cogntne ammns inim DDom am nre „Veret, ſbent DLOocret ön fli honti Dusamorstt mrumn ipünm Chlilarus in Uiit forfinneen Miumn eſſe, nis lenb in non grmmnn I in vitnni miciti elcil kelge ſebene, l ihie a Ab erit A nienicordi⸗ nkne Mece bt⸗ n —— mngn Wntriorn, 4 Bünn 0 Kern Nein, NHα⅓e inmciinn un r, korum ne 2 tietln nietancin i Maleni ei glnl⸗ Nng . nuntd eNe WWNT Me Dereny PDE AMORE PROXIMI.„. 427 nempe impletur illud Davidicum: Miſericor- diaæ & veritas obviuverunt ſibi, zuſtitig & bax oſoulatæ ſunt; (S) dum precibus ex vera cha- ritate fuſis Divina Bonitas ad miſerandum promptiſſima legitimatur quaſi, ut, ſalvꝗ́ ju- ſtitiã, quod piis negare non boteſt, peccato- ribus concedat. Id intellexit Gertrudis no- ſtra, cùm profectum toti militanti Eccleſiæ X piorum devotione provenientem admirans, Divina cognitione illuſtrata dixit: „ Cùm u- „ na amans anima toto corde convertitur ad „ DEum cum integra voluntate; quòd ſi præ- „ valeret, libentiſſimè perſolveret Domino „ DEO omne damnum, in quo eſt detrimen- , tum ſui honoris; & ſic inter orandum faci- „ bus amoris inardeſcens blanditur DEO: in tantum ipfum placat, quòd quandoque re- „conciliatus parcit toti mundo. „ (1) Erit ferſitan, qui dicat, hoc perfectorum negotium eſſe, & illos duntaxat idoneos pro Peccatis alienis fore interceſſores, qui pro- priis non gravantur reatibus, quosque ſin- gularis in virtutis ſtudio profectus interiori cum DEO familiaritati reddit idoneos, ut ti- mulò amicitiæ fiducialiter cum DEO agant, e- — „ — lusque erga ſe benevolentiam in alios quoque orando derivent. Ego autem propriæ infir- mitatis & miſeriæ conſcius, quid agam pro aliis? Satiùs fuerit, pro memetipſo Divinam inclamare miſericordiam, & aliorum potiùs Pro me flagitare Preces, quàm meas interpo- f. 2 nere (4) H. 84. 4. (2) S. Gert. I. 3 c. 30. H. 3. 428 PARS III. CAPUT VI. §. 2. nere pro aliis. Non inficiamur equidem, has voces, hæc lamenta illis congruere, quos gravioris noxæ per Ppœnitentiam necdum de- etæ conſcientia accuſat; qui proinde quam- diu hærent in peccato, ſunt inepti prorſus pro aliorum peccatis interceſſores. At, quem Pœnitet peccaſſe, jamꝗue malæ voluntati de- nuo peccandi nuntium remiſit; etſi adhuc ipſemet ex vulnere non ita pridem perſanato infirmus ſit, & ad recuperandam integram valetudinem propria alienâque ope indigeat; nihilo tamen minùs ſuas preces ex vera cha- ritate non modò pro aliis impendit utiliter, ſed etiam ſibi & aliis fortaſſis non minùs fru- ctuosè, quàm ſi in alto jam perfectionis gra- du conſtitutus, ſuæque ſalutis ſecurus, aliis periclitantibus opem ferret. Dicito mihi, amabo! quænam major eſt charitas, majorisque meriti beneficium, illi- us, qui ſanus & vegetus ægroto ſuam navat operam? an verd illius, qui cùm ipſe ſit lan- uidus, & obducto vix vulnere titubante ad- Euc greſſu pedem figat, alteri tamen pejùs ha- benti in ſuppetias eat, & quaſi manu ſuper vulnus proprium poſita adrepat ad obliganda vulnera aliena? Chriſto Domino gratiſſima hæc charitas eſt, quam ſingulari miſericordiæ ſuæ effectu compenſat. En! ipſa verba piiſſi- mi Redemptoris apud Gertrudem: „Omni- „ no impoſſibile eſt Paternæ pietati meæ, ef- „ fectibus miſericordiæ non reſpicere eum, „ qui quamvis propriis gravatus exceſſibus „ reco lare. N Licpontenn mim Mduee 1 Vodd Mis, E- — IS. Nenhe n Mhicebrore : ud mier iſe et us, ouinun uſto, or/u Wrimikicun. ltann gull Iiſua volumn le eltenib hhon grata pro mni⸗ Urionem füibe ſliin, npen 6 9 Cnummn is ſuopri gun lus Dominu. kenerrime: le, pris , r hon potel. uher prellin Ennn alennibn e Dinine Pinpenlt nlr, AoN nins ir. n gentkonegtr us kouns, Ais 1 7 DE AMORE PROXIMI. 429 „ recognoſcit ſe Divinæ indulgentiæ medica- „ mento indigere; affectu ramen charitatis „ ductus pro ſalute proximorum non deſinit „ ſupplicare. „ (“) Ergo etiam Peccatoris, dumodo pœnitentis, pro peccatoribus ad Pc- nitentiam adducendis oratio efficax eſt, & non modò aliis, pro quibus ex charitate fun- ditur, ſed ipſi etiam oranti quàm maximè ſa- lutaris. Nempe héôc charitatis obſequio Chri- ſtum ſibi debitorem facit, cujus veriſſima vox eſt: Quod uni ex minimis meis JFeciſtis, mihi JFeciſtis; (æ) & qui devotèò orat pro peccatori- us, & animabus purgandis, tam dignanter accepto, ac E ad me incarceratum veniendo Ccot- Jolationibus ſuis me ſublevaſſet. y)p Si tam grata DEO pro peccatoribus, Ppro- pria ſua voluntate à ſumo bono averſis, adeo- que eatenus ſponte inimicis, oratio: quàm e- rit grata pro amicis toto voluntatis imperu ad fruſtionem ſum̃i boni tendentibus, ſed exigen- te juſtitia, in pœnis graviſſimis etiamnum de- tentis? Cruciantur animæ in piacularibus flamis ſupra quàm credi poſſit, acerrimè, & Chriſtus Dominus, ut à pœnis eripiantur, optat tenerrimè: nec minùs tamen ſalvâ æ- quitate, nè prius ſolvatur debitum, reas ab- ſolvere non poteſt. Quaàm grato igitur ani- mo accipiet præſtitum hoc animabus ſe ipſas Juvare non valentibus obſequium, quo ſimul & Juſtitiæ Divinæ fit ſatis, & miſeræ debi- F f 3 trices (4) S. Gert. l. 3. c. 73. (X) Math. 25. 40. ) §. Gert. 1. 4. c. 18. 430 PARS III. CAPUT. VI. §. 2. trices exeunt imunes? En! ut ipſemet Sal- vator Gertrudi miranti, quòdch ad pauculas preces tot animas à pœenis abſolveret: „Ni- „ mius amor, inquit, quem habeo ad redem- 22 „ miliruchnem, ſi Rex aliquis, qui detineret „ quosdam amiciſſimorum ſuorum in capti- „ vitate, quos libenter dimitteret abfolutos, „ niſi eum judicium juſtitiæ prohiberet, tan- „ dem nimio zelo redemptionis eorum im- „ pellente, dum non haberent, unde ſeè redi- „ merent, Rex utique à quocunque militum „ ſuorum acceptaret, ſi ſakem pro argento „ & auro, aliud quid pro liberatione eorum „ illi ponderaret ad menſuram debiti eorum, „ ut vel ſic occaſionem dimittendi eos habe- „ ret: ſic & ego accepto, quidquid mihi pro animabus eorum, quos pretioſo ſanguine „ & morte mea redemi, offertur, ut habe- „ am occaſionem eos à pœnis abſolvendi, & „ ad gaudia ipſis ab æterno præparata per- „ ducendi. „ Et cùm ulteriùs ſciſcitaretur Gertrudis, quàm ſit ipſi gratus eorum labor, qui ſuis ad hoc nituntur precibus? Reſpon- dit: „Tam acceptus certé, ac ſi memetipſum „ toties ſuo pretio à captivitate liberaſſent, „ quoties liberatur anima per eorum oratio- „ nem. Et hoc ipfis indubitanter reſtituam „ in tempore opportuno ſecundùm omnipo- „ tentiam meæ liberaliſſimæ pletatis. „(2) Interim non tam refert, quot, & quàâm 22 (2) §S. Gert. 1 5. c. 21. tionem earum, inſtigat me. Unde ad ſi- endiur gi 1 pelt is 1i cheni t wors, Tum, nngur rror eim Quen Tertuen M nags kitn ingult, Mimt t pro temets ue Ooimhin: Chm ex Aecdh 6oratur pro uut ſi guis hi enter lypere nwodareorur, Cumn auacetn⸗ Weado, ein 4 smuocirenn Ura multas ke 8 Morem er ſe ſuhen obeinet a mulum mnle, ( Porncove acn Ehiieunn, ene eos e⸗ l kin⸗ ſcſtarelun eans klete DE AMORE PROXIMI. 431 longæ; quâm quales & quàm fervidæ pro a- nimarum remedio offerantur preces: cùm perſæpe brevis & affectuoſa oratio ex vera charitate fuſa, plus ipſis proſit, quàm integri Pſalterij, aut vigiliarum minùs devota recita- tio. Si uſpiam aliàs, hic certè affectus ma- gis attenditur quàm cenſus. Uti enim chari- tatis opera aliis omnibus anteſtant; ſic & in- ter ipſa opera charitatis illa ſemper majoris funt valoris, & potioris admiſſionis apud DEum, in quibus non motivum tantùm, ſed fervor etiam & intenſio charitatis dominatur. Quam veritatem Chriſti ad Gertrudem ver- ba magis reddent perſpectam: „ Quamvis, „ inquit, animabus multùm proſit, quidquid „ fit pro remedio earum in vigiliis cæteris- „ que omnibus: tamen multò plùs valet eis, „ cùm ex affectu, & paucis quandoque ver- „ bis oratur pro eis. Ad ſimilitudinem, ſi „ cut ſi quis habens lutoſas manus, ſi fre- „ quenter ſuper eas aquam funderet, tandem „ mucidarentur, cùm lutum liquefieret, & „ cum aqua deflueret: Si verò violenter eas „ lavando, etiam modicâà aquàâ contentus ci- „ tiùs mundarentur. Sic ſciendum eſt, quèd „ ſupra multas lectas vigilias, & alias oratio- „ nes, majorem habet effectum unum ver- „ bum ex affectu ardenti oratum, & multè „„ majorem obtinet relaxationem animabus, „ quàm ſi multum pro eis eſſet lectum te- „ pido corde. „ (ℳ) F f 4 Id (a) 8. Gert.] 5 c, 18. 4³² PARS III. CAPUTVI. §. 2. Id ipſum poſteà Gertrudis experimento didicit, cùm ipſi diutiùs pro defuncto quo- piam oranti, anima apparuit in ſpecie bufo- nis, „Nigra ut carbo, & ex imenſitate pœ- 29 22 2 29 297 2 9⁷ 27 2² 29 22 27 2² 29 93 29 2² 9 £ 22 27 2² 27 29 2² 27 29 29 narum in ſeipſam retorta. Nec videbatur aliquis tortorum adeſſe, ſed in ſeipſa in ſingulis membris torquebatur à culpis il- lis, quas comiſerat cum quolibet membro. Igitur Gertrudis inſtans actibus amoris dul- ciſſimo amatori ſuo inter cætera affectuosè dixit: Eja Domine mi! vellésne causâ mei animæ illi miſereri? Cui Dominus tanquam blandiendo dixit: Non ſolùm animæ illi, ſed etiam mille millibus animarum volo a- more tui miſereri. Et adjecit Dominus: Quomodo vis, ut impendam illi miſericor- diam ? an vis, ut omnem culpam dimit- tens ab omni tormento eam liberem? Ad quod iſta: Fortè non expediret hoc juſtitiæ tuæ? Et Dominus: Bene expediret, ſi tan- tùm cum fiducia hoc à me peteres, quia e- o DEus futurorum præſcius in agone ſuo aliquibus ad hoc coaptavi. Tunc iſta: Eja ſalus animæ meæ! perfice hoc, ſecundùm quod tua miſericordia potuerit obtinere, quia ex dono tuo verè confido de tua bo- nitate. Quod cùm diceret, confeſtim ani- ma defuncti exurgens ſtetit in forma hu- mani corporis, & depoſita omni nigredi- ne præferebat albedinem cutis etiamnum ſqualidæz, cum ingenti lætitia & gratia- rum nGeeng == = ſeun, Necone hi en is ⸗ W Uünmidns le, uegbe 00 milerante elet. D h umn Ehorbis r Ponceriſi imn keani pole rido rehonlun Nborester, glbid klenin en proſtnn repentegin Noris Afkehn, Elt habere ui e uliun an l monen il ppomerventinhe Mum imolrtie Urbo reiennn ani Poniis meor 645 d in aiin m uo en tor inſter ) Hin Animunn Per Mmnns: n Nienoe⸗ nalnemn n. TN40 rdoſne HZ . Neere e zisnirin i Uurheln ——— DE AMORE PROXIMI. 433 „ Trum actione tanquam ab omnibus peœnis „ liberata.,, () Hac occaſione pariter intellexit: animam quæ tam multis diverſisque peccatis infecta decedit, comunibus Eccleſiæ ſuffragiis juvari non poſſe, usque dum aliquantulùm purga- ta, DEO miſerante, illud culparum pondus deponeret. Et cùm ſfcire percuperet, qui- busnam laboribus ac orationibus vivorum hoc pondere à ſuffragiis Eccleſiæ impediente anima levari poſſet, hoc notatu dignum à Chriſto reſponſum tulit: „Nullos, inquit, „ labores facere, ſeu orationes dicere potes, „ quibus alicui animæ tale ac tantum adjuva- „ men proveniat, quia hoc cum nullo cona- „ tu repente acquiri poteſt, niſi per talem a- „ mMoris affectum, qualem tu ſenſiſti in hac „ hora. Et ſicut hoc nullus homo per ſe po- „ teſt habere, niſi ego dederim: ſic etiam „ tale auxilium nulli animæ præſtari poteſt „ poſt mortem, niſi quæ ſpeciali gratia hoc „ promeruerit in hac vita. Scias tamen hoc ipſum intolerabile gravamen proceſſu tem- „ pPoris relevari quibuslibet orationibus, ſi- „ Ve laboribus amicorum fideli intentione pe- — — — „ ractis: & ita citiùs vel tardiùs liberantur, „ ſecundùm quod conatus fidelium pro eis „ affectuoſiori inſtat devotioni; & etiam „ ſecundaàm quod in hac vita promerue- „ Tunt. „(c)]) Hinc mirari deſines, ſi alicu- „ bi legas, aut referri audias, Reges, aliés- F f 53 que (⁵) S. Gert. l. 5. c. 19. (c) loc. cit. 434 PARS III. CAPUT VI. §. 2. que magnos Principes, quibus tot precibus & Sacrificiis ubique parentatur, poſt fata, mul. tis ab obitu annis piorum hominum fuffragia imploraſſe, ac ſi nil hactenus remedij à quo- piam vivorum percepiſſent. Cæterùm non tantùm precibus, ſed aliis quoque piis operibus ex charitate factis plu- rimùm juvantur animæ, & iis præſertim, quibus aliqua ſui ipfius mortificatio adjunécta eſt. Generoſa aliqua de ſeipſo victoria hunc in finem DEO oblata, multis ac longis oratio- nibus potior eſt. Exempla teſtantur, animas diuturno alioquin purgatorio expiandas, ſola heroicâ condonatione vindictæ ab amicis vel parentibus inimico facta, momento à pœnis fuiſſe liberatas. Inter omnia tamen Religio- nis ac charitatis opera, animabus maximè ſa- lutaris eſt devota Sacrificij Miſſæ oblatio, non ſolùm à Sacerdote celebrante (quæ utique de ſe efficaciſſima eſt) ſed ab aliis etiam, qui de- votè interſunt Sacrificio, pro iisdem facta, quod multoties Gertrudi revelatum eſt. (7) His igitur miſericordiæ operibus tam ani⸗- marum purgandarum redemptioni, quàm peccatorum converſioni impendendis quivis ſtudeat, ſi ſingulari obſequio Divinam pieta- tem demereri cupit, certéque ſibi perſuaſum habeat illud piſſſimi Redemptoris promiſſum in ſe aliquando impletum iri: Beati miſeri: cordes, quoniam ipſi miſericordiam conſequen- tur. (2) Et ſi dubitet, quodnam horum Chriſto — —,N.j..)P0 (4) Vide S. Gert. 1. 5. c. 15. (e) Matp. 5. 7 Ais ohes rt ürdrier oritonenn pt 0boocin inen e hertunn cec wodum vien fcis pro un oc imeenonen holts lifngir lorius erg 1pro dohe Pllamns, Nen lute len kuin Nec ſihi iner Lom meriocus Drationes d Num cihhene, 1s; imd is Mpecctum ſihn ne CHriſi Ehhlin in Aimny en Iuls noſtra i o Gefaneh Aca . nt 7 Vutehrn mnehnntg il Ne AMesſe unen? peii 1umn N nb nuund DE AMORE PROXIMI. 43 5 Chriſto ſit acceptius, mediâ incedat viâ, & utrisque, animabus ſcilicet, & peccatoribus artem tribuat; vel potiùs uno eodémque a- tu utrisque ſubveniat. Cùm erenim quod- vis charitatis opus pro animarum piacularium remedio ſalubriter offerri poſſit, quid vetat e- tiam orationem pro peccatoribus amanter fu- ſam hunc in finem DEO offerre, ut ſperatum inde merktum cedat animarum ſolatio: quem- admodum vice verſa precibus noſtris & Sa- crificiis pro animarum remedio perſolutis hanc intentionem licet adjungere, ut animæ noſtris ſuffragiis adjutæ ſuas viciſſim pro pec- catoribus preces apud DEum interponanoe; utl pro nobis ipſis etiam interceſſuras non dubitamus, præſêrtim poſtquam à pœnis ab- ſolutæ plena beatitudine potitæ fuerint. Nec ſibi timeat, qui ſic orat, ſuo- apud DEum merito quidquam deceſfurum, etiam- A orationes & actiones ſuas omnes hunc in modum diſpenſet, & quaſi diſpergat paupe- ribus; imò potiùs maximum ſe meritorum compendium facturum piè confidat, dum a- more Chriſti ſeipſum quodamodo ſpoliat, ut ipſum veſtiat, &, ut ſua phraſi utar, incar- ceratum blandis conſöolationihus ſublevet. Id Gertrudis noſtra ſatis experta eſt, cùm ali- quando pro defuncti anima ſua bona opera DEO offerret. „ Vidit namque Chriſtum „ Dominum id benignè acceptantem, & „ quaſi gaudentem, quod aliquid haberet, „ unde indigentibus fatisfaceret, qui facétis Pro- 436 PARS III. CAPUT VI. §. 3. „ propriis ſua beneficia non meruerunt. Vi- „ dit prætereâ benigniſſimum Redemptorem „ cuilibet operi ſibi ab ipſa oblato ex libera- „ liſſima pietate ſua aliquid addere, & ſic il- „ li remittere, ut pro bona voluntate nunc „ duplicatum reciperet, & conſervaret in „ *ternam remunerationem. Per quod in- „ tellexit, quod homo non perdit, ſed „ multùm lucratur in charitate alios juvan- „ do. „ (J) De charitativa ſupportatione, & correctione defectuum proximi. Dliliges proximum tuum ſicut teipfüm. Ad hanc amuſſim tam defectuum proximi ſupportatio, quàm eorundem correétio exi- gendæ ſunt. Qui in communitate degunt, vix aliam frequentiorem exercendæ charitatis occaſionem habent, quàm in benigna defec- tuum proximi tolerantia. Hæc, ſi Auguſti- no credimus, (O) eſt lapis lydius, quo ge- nuina charitas probatur. Tot inter homines diverſi genij & ingenij fieri vix poteſt, quin multa continuò occurrant, quæ tibi diſplice- ant, & pariant faſtidium. Aut enim natura- lis hujus, aut moralis alterius defectus tuam exer- (-) 8S. Gerr. 1. 5. c. 23. (2) S. Auguſt. Serm. 21. de verb. Apoſt. N 00 Klarre! tans b fler unkenionen latolerare, MI Wen tu ino tutdars, IScoginiond etbis comanoe Dpetentem: iteten ptonim Ninis, inge In. ill iglcck⸗ proximo ken is goe ne uia eſccn Uinolerebies Win te kene Wilithignn 1honme, ii iirlgen hi UImum ſan E Uckiſut, Poo hve proprin mronimo, il ne, Gem dd 19. J 1 7 ℳ DE AMORE PROXIMI. 437 exercebunt patientiam; & neceſſe erit multa vi- dere, multa audire, quæ tibi neutiquam pro- bantur. Et nonnunquam videbuntur tibi tam abſona, & nativæ tuæ indoli tam contraria, ut faciliùs tibi fuerit gravem aliquam corpo- ris mortificationem ſùbire, quàm pacato ani- mo iſta tolerare. Hic jam experiri poteris, quanti valeat tua charitas. Si indignaris, ſi animo turbaris, ſi iraſceris proximo, & a- maris cogitationibus vexari te ſinis, aut etiam verbis commotæ bilis teſtibus tuam pandis impatientiam: hem! ùt liquido patet, cha- ritatem proximi domi tuæ non eſſe, & te nil minùs, quàm proximum diligere ſicut te ip- ſum. Si illi ipſi defectus tui eſſent, quos vides in proximo: ferres profectò benigniùs, & ab aliis quoque ferri cuperes moderatiùs. Nunc quia defectus ſunt proximi, videntur tibi intolerabiles. Recogita pauliſper, quid alios in te ferre oporteat, quibús æquè tu il- lis, ac illi tibi graves ſunt. Alter alterius o- nera portate, inquit Apoſtolus, & ſic adim- plebitis legem Chriſti, (b) quæ jubet diligere Proximum ſicut ſe ipſum. Qui eidem jugo adſtricti ſunt, pondus alterius perinde por- tant, atque proprium: & ſi charitas verè te jJungit proximo, illius defectus non tibi plùs erunt oneri, quàâm tui proprij. Si amicus alter ego; magis erit proximus, ſi diligis ſi- cut teipſum. An igitur tuos defectus non tole- — (h) Gal. 6. 2. 438 PAhRS III. CAPUT VI. §. 3. toleras, & tolerari vis ab aliis? ergo vade, & tu fac ſimiliter proximo, quem diligis, imò debes diligere, ſicut teipſum. Sic ædi- ficabuntur muri Jeruſalem, ſi lapis ſuppor- tet lapidem, & cæmento charitatis ſibi mutuò adglutinentur. Id Gertrudis noſtra divinitùs intellexit, dum murum ex gemmis, cæmen- ti loco, auro compaginatis erectum vidit. Per hoc namque ſignificabatur, quòd ele- „ Sti ſe invicem teneantur ſupportare, ſicut „ lapis lapidem ſuſtentat in muro. Per hoc autem, quèd colligamentum gemmarum „ ex auro fuit, intellexit, quòd prædicta ſup- „ portatio fidelium ad invicem fieri debet ex „ Charitarte, &ũ pura intentione propter „ DEum. „ (7) Faceſſat ab animo hominis Chriſtiani, ne dicam Religioſi, falſa illa mundanæ politices æquanimitas, qua diſfimulant nonnulli, & in ſpeciem moderatè ferunt quosvis aliorum de- fectus: at ſine charitate, nec propter DEum, ſed propter ſeipſos. Internè ſeveriùs judi- cant proximum, vilipendunt in animo, & occultè etiam indignantur, atque bene notant ad memoriam, quæ ſuo tempore uſüui eſſe poſſunt ad denigrandam famam proximi, aut ſi quo æſi ſunt verbo, ad rependendam quan- doque vicem. Diſſimulant interim, & fron- te Stoica, ac ſi nil ſemirent, omnia excipi- unt; ne videlicet aliquam ſuæ æſtimationis fa- ciant jacturam, ſi quod ſentiunt, palam te- ſten- (7) §. Gert. 1. 4. c, 60. U gm n nt oemn io Cenhunn 6 hreetin Merlhrn Nnuin i yofnns, ndrd elt, n tetendl, ſel fnencte. ronind Cefl Dl bue cogten Euot uniretl, eris, Ce Plis. (tn Eum ammnt 4 Illem ei nidn nſuitater nuin gna pro (l Liſio: gucni⸗ Hunas huſee n Ures, erecfi Dus fortier? Ulam eni lt inpariem. Uobiimerin 1 is lamn & Konibus blgarion hu r. ſp lln veltti n fen cet r Nern 8CNllerizee ſ DE AMORE PROXIMI. 439 ſtentur; néve ambitioni ſuæ „ qua clanculùm laborant, aliquod ponant obſtaculum, ſi fa- vorem proximi confeſſa indignatione, aut a- verſione deperdant. Propter DEum, NB. pura intentione prop- ter DEum udl diligendus, ſic & ſupportandus eſt proximus; & ſuavitas illa, quæ charita- tis fundus eſt, non ſolùm in vultu ac verbis præferenda, ſed intus in pectore conſtanter retinenda eſt. Hac dulcorantur omnia, quæ à proximo defectuoſo propinantur amara; & ſola hac cogitatione: propter DEum, mite- ſcunt univerſa, quæ dura ſunt, & evadunt levia, quæ gravant, & aliàs videntur impor- tabilia. Quid namque dulcius animæ ſincerè DEum amanti, quâm tam levi impendio ali- qualem ei reddere vicem, qui noſtri amore iniquitates omnium portavit? (&) Equidem magna pro Chriſto patiendi rarior ſe offert occaſio: quidni igitur parvas ſaltem, & quo- ridianas haſce moleſtias, ingratos proximi mores, parvosque defectus ipſius amore fe- ramus fortiter? Verè patiens in majoribus nunquam erit, qui erga defectus proximi fuerit impatiens. Et ubi interim correétio proximi, ſi de- fſectus illius tam æquanimiter ferendi ſunt? Cuivis certè mandavit DEus de proximo ſuo; nec ſuperioribus tantàùm, ſed etiam æquali- bus hané obligationem injungit charitas, ut à malo retrahant proximum, & qualemcun- que — — (6) Iſai. 53. 11. 440 PARS III. CAPUT VI. §. 3. que DEl offenſam, ſi poſſint, impediant. Quinam igitur placere DEO poterit iſthæc patiemtia, & tacita defectuum tolerantia,? Annon ſatiùs fuerit, & proximo utiliùs, ar- guere delinquentem, & ſi aliter non liceat, indignatione ſaltem, & diſplicentiæ ſigni- ficatione erroris ſui commonefacere? En! quàm bellè amor proprius tuetur ſe ipſum, & ſub ſpecie zeli ſe occulit ſuperbia. Non dicimus, peccatis proximi, quæ certò pec- cata ſunt, tacità conniventiâ velificandum, multò minùs illis, quibus ex officio incum- bit, correctione peccantium ſuperſedendum eſſe: id modò aſferimus, defectus proximi patienter & amanter ferendos, nec unquam ob ejusmodi defectus, ſeu parvi illi ſeu mag- ni fuerint, charitatem deſerendam eſſe. Ta- metſi igitur correctio, ubi res'exigit, inter- mittenda non ſit: in ipſa nihilominus corre- ctione, à quocunque demum fiat, lex illa charitatis, quæ jubet diligere proximum ſi- cut ſe ipſum, ex oculis nunquam dimitti de- bet: ut proinde charitativæ ſupportationi proximi in ipſa etiam correctione ſemper locus ſit. Qui ex officio tenetur ad correctionem proximi, prius ſemper affectum medici erga ægrotum induat, neceſſe eſt. (Quemadmo- dum is non indignatur ſuo patienti, aut du- riùs, quàm neceſſitas poſtulet, tractat miſe- rum: ſic & Superior charitativus placido a- nimo medelam adhibet; & quod lenibus em- pla- cellhotis n 7 ,Ckes hr lelcer prind Pibes anon morun Ceke Dauc atem pe le poleele, duris otihe Era chariag en tindo, mnen n increnne, Opaſim mmmn utem. Dig Eeviendum non Non vindch l, à mimn corlectionenen Ulimo lli ſe⸗ Urle pren r, ut loenn ! Nlit WN ui 1 0portet, Aierun L A ceher lng n E n 1 Won Kün ger Anmungani e R R nm ſe 1 in hrltinir Cths noln g, Arr nnin hriilkung weäitt er Uümunene Ann tdl Nuunntr I 4 dhncnnt 2 Wui aen l. * G S Abi⸗ N 4 1 DE AMORE PROXIMI. 441 plaſtris curari poteſt, uſtione & ſectione non tentat evincere. ‚„Utinam, (dicebat aliquan- „ do Chriſtus Gertrudi) utinam quidam ſal- „ tem per expreſſionem ulcerum amicorum „ ſuorum dignarentur addiſeere, qualiter ul- „ cera corporis mei, ſcilicet Eccleſiæ, hoc „ eſt, defectus proximorum poſſent curare: „ ut ſcilicet primò leniter tangendo, id eſt „ „ lenibus admonitionibus in charitate, pro- „ Ximorum defectus ſtuderent emendare. „ Dum autem perpenderent, ſe ſic non poſ- „ ſe proficere, proceſſu temporis ſtuderent „ duriùs corripiendo ſanare. „ (1) Itaque vera charitas eum, qui corripiendus eſt, hortando, monendoque potiùs convenit „ quàm increpando, & acriùs arguendo, mi- nùs paſſim infamando, quamdiu res admittit lenitatem. Et ſi quando ſeveriùs agendum, & ſæviendum nonnihil: ſine felle ſævit. Non ira, non vindicta, non propria, ſed DEI cauſa, & animarum ſalus vehementiorem ab eo correctionem extorquet: ac interim intus in animo dulei affectu ejus miſeretur, ſibique in corde præfert, cujus defectus foris per- ſequitur, ut locum habeat illud Sanctiilimi Patris: Oderit vitia, diligat fratres. (m) Ergo correctio quæcunque, ut ſit proficua, amoroſa ſit oportet, alioquin non eſt effectus amoris. Qui alterum in ira corripit, ut qui- dam Patrum dicebat, (a) ſuæmet paſſioni Scient. Sanc. Comp. G g ſatis- () S. Gert. I. 3. c. 75. (m) 5. Reg. c. 64 (2) V. LPP. 1, 5. c, 4 4422 PARS III. CAPUTVI. §. 3. ſatisfacit, non legi charitatis; neque tali mo- do alium ſanandum ſperet, quo lædit ſeip- ſum. Niſi delinquens amari ſe ſentiat, etiam dum corripitur, perit correctio. Hinc Au- guſtinus corrigenti proximum: ſi, inquit, amore illius facis, optimè facis; ſi amore tui facis, nihil facis. Sanè indiſcreti correctores illis tectoribus ſunt ſimiles, qui unam alter- amve tegulam reſtituturi, decem integras frangunt ſua impetuoſitate. Sic importuna, & nil minùs quàm amoroſa correctio animum delinquentis magis exulcerat, & omni fructu procul perit cum ſonitu verborum; quin non raro compunctionis locò, animum proximi ſuâ inficit amarulentiâ, & diffidentiâ erga cor- rigentem, unde graviores nonnunquam, quàm fuerat præcedens, ſequuntur defectus, & fit error poſterior pejor priore. In eos dunta- Xat invehendum ſeveriùs, qui nullà facti tan- tuntur pœnitentiâ, aut etiam malefacta defen- Hunr : „ Illum econtra (utl egregius Aſceta „ gyptius, Abbas Paſtor monuit) illum, qui errorem agnoſcit, ſeque peccaſſe fate- tur, duriùs ne arguas, alioquin bonum a- ſi ſuaviter illi dicas: non contriſteris nimi- àm, frater! ſed cave tibi in futurum; hoc pacto magis ipſum ad pœnitentiam move- „ bis. „ (o) Si iis etiam, qui ex officio tenentur, tam . cauto opus eſt, ne corrigendo alios aliquod — faci- — (9) V. PP. Il. 5. c. 10. R. 48. nimi propoſitum in illo turbabis. Econtra M Gurtrnttch idind ⸗ 4 Eerll⸗ Pordirentt Nelis d renleortel kemmerei, Perin, prelun cntinns Dron te ſele olendin 1r efkecum; u urds uanis,e ne levions eke⸗ apiet Clecin! Nricnlum eruut Ctuum fufkren iparümc ann imns Pieri un hebetehlin Uuit: Cr ſou mitite /in ⸗n urſim lenn ulnij vhr n late /9) lre hlfn⸗ nyprucemer, G . N Arooanti d lumilte N llorce, enſim ge DN el en — — = E =,˙ñ,. = =☛ - = ien n n Kimmn, aumetounn lem Comiten lenonm auunn Aüinun fhunn ftmiagan mnagtanela Elig t n. Vturt nndhii iakif Ar om)n ſe ſen 6 uigu: ndt M — DE AMORE PROXIMI. 443 faciant charitatis diſpendium: quanta circum- ſpectio adhibenda eſt illis, qui ſola charitatis lege, & in certis duntaxat caſibus obligantur ad correctionem fraternam? Præterquamenim, quòd æqualis ab æquali non tam æquanimiter ferre ſoleat correctionem; ac inſuper non rarèò ſub ſchemate zeli, ſanctique fervoris deliteſcat ſuperbia, præſumptio, & averſio animi: ni- ſi charitas proximi in hac correctione plena luce ſeſe oſtendat, vix unquam bonum ſortie- tur effectum; ut/potiùs timendum, ne evul- ſurus zizania, eradicet triticum, & correctio- ne levioris defectús, vitium longè maximum capiat dilectio. Minus certè privato iminer Periculum ex tacita humilique alienorum de- fectuum ſufferentia, quàm eorundem liberio- Ti parumque conſiderata correctione. San- ctiſſimus Pater agens de zelo bono, quem de- beant habere Monachi, ſumam rei in hoc con- ſtituit: Ut honore invicem præveniant; & in- Birmitates ſuas ſive corporum, ſeve morum pa- tientiſſimè tolerent; excluſo penitus illo ama- ritudinis zelo, qui ſeéparat à DEO, quia à charitate. („99) V Qauare niſi fraterna correctio omninò ſua- viter, prudenter, & ſine ulla authoritatis cu- juspiam arrogantia, rogando potiùs, quàm arguendo humiliter fiat, nil boni pariet, ma- gisque diſcordias, animi exacerbationes, ali- osque effectus charitati fatales poſt ſe trahet, quàm Prætenſam defectuum emendationem. Gg 2 Us- (-) S. Bened. Reg. c. 72. 444 PAks III. CAPUT VI. §. 3. Usque adeò nempe ſuſpecta plerumque res eſt, zelus alienæ perfectionis, ut non fruſtra Saleſius cum lapide Bezoar comparandum du- Xerit, qui rarò ſincerus ac genuinus reperi- tur, ut vix unus ex centum veneno efficaciter reſiſtat, quin potiùs ægrum reddat adhuc æ- griorem. Ita prorſus cum zZelo plurimorum res ſe habet; qui dum præfidenter & indi- ſcretè malum propulſare ſatagunt, & ad mi- nimos quosque defectus excandeſcunt, ex malo pejus efficiunt, & inſtar imperiti medici afflicto addunt afflictionem, & morbum red- dunt pertinaciorem. „ Hoc malum, inquit Beatus Laurentius Juſtinianus, apud bonos etiam reperire eſt, ut ſub ſpecie ſancti fer- voris incautos crebriùs re argaane : quo- rum plerique tamen plùs apu alios, quàm 27 27 27 22 „ videntur. Iſti habent zelum, ſed non ſe- „ cundùm ſcientiam; cùm debitus ordo fervi- „ dæ charitatis exigat, ut quisque primd ſe- „ ipſum, deinde & alios reprehendat. „ (9) Equidem graviores DEl offenſæ, & ubi pe. riculum in mora eſt, à quovis ſtatim pro poſ- ſe propulſandæ ſunt, & nihil non agendum, ſi res medicinam recipiat, ut honor DElI ſar- tus tectüsque ſervetur: at verò ad minimos & quotidianos defectus plerumque convenit connivere privatum, & Chriſtiana charitate ſupportare delinquentes, ad mentem Apoſto- li: Debemus nos firmiores imbecillitates infr- mo- „ apud ſemetipſos Divinum honorem zelare W2 Dec vit. ſolit. c. 4. NM Vumn Nin, Mein iin en lnli, Pochntene, 1 gein chbel Lpckteroopil Sndi grtoninn Ere dis, gud Oclduntur dek⸗ Treckione verdt e nncelt, uls emiciomaeonn Aons noer Im/Ant, uuſenm leſli iur. ur,1 h gite ui 1ſulin n, Ube ſe churint proömum, Eurdions ack unedo⸗ drert Ene mllum e lche kln, Nnes iadvet de ls, tin 3 1 NNS U e⸗ Elnmm lini Aonkin Uirvetndets ,A mubn Demuün, i g tMltu ſewelul tmunr,e. Atis un turnte n Anb H e n Ggteli, kenk Gelinn DE AMORE PROXIMI. 445 morum ſuſtinere, & non nobis placere. (r) Superiori interim erit integrum, correéctio- nem, ſi opus ſit, ad occaſionem magis com- modam differre, ut minori periculo, majori- que fructu adhiberi poſſit. De cætero optima, & cuivis permiſſa cor- rigendi proximum ratio eſt, boné exemplé Præire aliis, qué multò feliciùs citiusque e- mendabuntur defectus quicunque, quàm ulla correctione verbali. Homo ſolidæ virtutis, etſi ore taceat, factis ſemper loquitur, & qui- dem idiomate omnium linguarum. Hinc An- ſelmus noſter ad illa verba Apoſtoli ad Ti- tum: In omnibus te ipfſum præbe exemplum bo- norum operum, ſic Religioſorum quemlibet al- loquitur: Ita vive, ut ſis omnibus forma rectè vivendi, & qui te viderint, legent in tuis ope- ribus, quaſe in libro, quid ſibi agendum. Hac lectione ſine charitatis diſpendio licebit corri- gere proximum, qui niſi tardi omnino inge- nij, & tardioris adhuc cordis fuerit, mores ſuos improbos brevi dediſcet; aut ſaltem te præſente multum de ſua improbitate remit- tet, ſicque ſenſim, & quaſi inadvertenter ali- os mores induet bono tuo exemplo tandem. convictus. §. 4. De dilectione inimicorum. DHimus ſuprà, amorem proximi eò fem- g 3 Per — — — (r) Rom. 15. 1. 446 PARS III. CAPUTVI. §. 4. per perfectiorem eſſe, quò minùs in ipſum proximum, ejusve qualitates noſtra fertur in- tentio; quandoquidem motivum amoris, quod DEus eſt, eò puriùs dominatur actui., quò minus in ſubjecto ſibi vendicat ſenſuali- tas, aut delectationis naturalis quæſitio. E- nimvero proximum nobis benevolum & gra- tum diligere, naturæ per omnia eſt conſenta- neum; nam & Ethnici hoc faciant. Sed ſin- cero amore illum compleéti, qui nil in ſe ipfo habet amabilitatis, habet autem plurima, quæ nobis diſplicent, & quodamodo nauſeam & averſionem ſuadere poſſunt: is demum natu- ræ vires excedens, & genuinus amor eſt. Dura quidem nux videtur multis inimicorum dilectio, & lex illa Evangelica: Diligite i- nimicos veſtros, benefacite bis, qui oderunt vos, (5⁵) aliquibus tam difficilis, & vires ho- minis adeò tranſcendens viſa eſt, ut eâ pri- mum auditâ exclamârint: Lex Chriſtianorum, lex impoſſibilkum nihilominus ſub duro hoc cortice latet nucleus ſuaviſſimi amoris, quem ipſa veritas ſubjectis ſtatim verbis manifeſtat: Ut ſitis filij Patris veſtri, qui in cœlis eſt. (t) Is nempe certò certiùs filiali amore DEum di- ligit, & paterné rurſum diligitur à DEO.; qui ipſius amore diligit inimicos. Hanc veritatem Amoris Magiſter Gertru- di ſuæ jucunda viſione perſuaſit. Exhibuit ipſi charitatem in ſpecie arboris tam fructibus bonorum operum, qudm Roribus oneroz vo- un. — (*) Math, 5. 44. (²) loc. cit. NM Sun in. tuim ch 1 . ir nggel Anm 5 Mes to cuten e I:Cs Vr ſid homo n unn inico, fonem, uol Doe wotncn li⸗ Keltanmnn ODunr uſin blg, Nte & ammiin poms Cnn Cörumineni is Dol u lem fübireſr lPiain ſnoere⸗ iciis, glin i DoresOnnts n HEimmwtnfn Un eclis n ftpnnomn ile unnits . Effinene En Hen, ti elum Alerins en 1 4 . 1 nuinns tmor l Nils inoon liu: Rt 1 n en Kisbo⸗ üd u lulhikamn nimntd; ſen , 1 nebsnu 1 ſ 1A G DE AMORE PROXIMI. 447 untatum refertæ. Inter alios fructus viſeban- tur etiam nuces, quas ut Gertrudis carperet, ſibique porrigeret, Sponſus mandavit. Quod cùm promptéè faceret, monuit ulteriùs, ,„ ut „ etiam nuces illas decorticando, & extra- „ hendo cutem ad manducandum ſibi apta- „ Tet: dans per hoc intelligi, non ſufficere, „ quòd homo mentem frangat ad benefacien- „ dum inimico, niſi etiam ipſe quærat occa- „ ſionem, quomodo hoc perficiat. Nam „ hoc totum ſignificabatur per hoc, quòd „ fructus nucum colligere, & parare mone- „ batur, ut ſcilicet benefaceret ſe perſequen- „ tibus. Et ideò Dominus nuces, quæ duri „ & amari ſunt cordicis, in una arbore cum „ pPomis demonſtravit: quia charitas inimi- „ corum intermiſceri deber dulcedini ſuavita- „ tis DElI, qua quis etiam paratus ſit mor- „ tem ſubire pro Chriſto. „() Ita planè nuſpiam ſinceræ charitatis nucleus deguſtatur dulciùs, quàm in dilectione inimici. Alij a- mores omnes, quibus in proximum propter DEum noſtra fertur affectio, naturalis cujus- piam affectús admixtione infici poſſunt, ut non ſit pura omnino ſumi boni dilectio, nec proinde ſuavitas defæœcati amoris in animam plenè ſe diffundat. In ſola hac dilectione Di- vina bonitas, propter quam creatura nobis non bona diligitur, totum ſibi vendicat amo- rem, ac ſola etiam afficit palatum animæ, ut absque alterius creatæ ſuavitatis admixtio- Gg 4 ne „ — (₰) S. Gert. I. 3. c. I5. 448 PARS III. CAPUT VI. §. 4. ne guſtare poſſit, & videre, gudàm ſuavis eft Dominus. (X) Quid enimvero dulcius animæ DEO pla- cere cupienti, quàm certò ſcire, & ſapidè intelligere: Sumum illud Bonum ſibi in facto ſuo non modò complacere, ſed & ſe ſihi ſi- milem quodamodo æſtimare; dum quod DEO pProprium eſt per naturam, ſibi imitari licet per gratiam. Inimicos diligere, malis bene- facere, Divina illa perfectio eſt, qua ſine ge- neri humano per orginale peccatum à DEO averſo, nulla unquam ſperanda fuerat re- demptio; nec modò peccantibus, & eo ipſo inimicis ulla ſupereſſet ſpes veniæ. Nunc autem, ex quo Divina bonitas benefacit eti- am inimicis, & ſolem ſuum oriri facit ſüper bonos & malos: ( tot miſeri continuò re- deant in gratiam, & antehac inimici inter fili- os DEl computantur. Hoc certè, & non a- lio motivo Chriſtus Dominus legem hanc E- vangelicam nobis reddere voluit acceptam, dum ſubdidit: Ut ſitis klij Patris veſiri qui in cælis eſt; ac ſi hoc ſolum ſufficiat ad dile- ctionem inimicorum omnibus efficaciter per- ſuadendam. Qui alias leges & mandata ad unguem etiam obſervant, ſervos ſe & qui- dem inutiles æſtimare jubet: at qui diligunt inimicos, & perſequentibus ſe benefaciunt, certos eſſe voluit, quòd ſint filij Patris qui in cœlis eſt. Quantò igitur filiorum conditio melior eſt, quàm ſervorum, tantò quoquea- mor () Pfal, 33. 9—0) Mat. 5. 45. ld propter n Mterlse p 1r Chritumn amieren Erlt Cnid, Qllte, ulo is oopiin ken Cün finiinunr nungeuntin GO, Mnd (liden u utam keeiti n pomnt fülin Um imtimunß an 0 ACe Chrikn, Cun henfii xin Pphiſenn nj Mullinſ⸗ e Chnnt . ſn. lur. ð hend ienn umni kon s Eenz NM Niz kentiii nn fii/ imimo Nimiurh 4 10 R. e ſh nNN 1 3 ,DD lmmt uiß 1eo , , 5 Etrinmd DE AMORE PROXIMI. 449. mor inimicorum quoscunque alios virtutum actus antecellit. Hinc etiam Gertrudi ſuæ hunc amorem perſuadere cupiens Chriſtus ait: „ Perpende, quanta familiaritate note- „ tur à Rege, qui ſibi in omnibus præ aliis „ magis aſfimilatur; & inde æſtima, quan- „ tùm affectus meus creſcat erga te ex eo, „ quod propter me ſimilem mihi contume- „ liam pateris. ,„(2) Similem nempe pro- pter Chriſtum patitur contumeliam, qui ſi- mili erga inferentes contumeliam aftectu, quo pertulit Chriſtus, amanter tolerat. Quare, ut homini obtinendæ hujus felici- tatis copiam faciat DEus, atque ad intimam ſecum familiaritatem ſuaviter inducat; ſinit nonnunquam aliquos averſo erga ipſum eſſe animo, ut dum nullam in creaturis, ac ne in illis quidem, in quibus maximè confidebat, ſecuram reperit fidelitatem, in ſolo DEO to- tam ponat fiduciam, ſicque inimicitia homi- num intimioris cum DEO amicitiæ fiat occa- ſio. Id Gertrudi ſuæ diſertis verbis teſtatus eſt Chriſtus, dum perſonâ quapiam acceptis à ſe beneficiis peſſimè reſpondente, illud Pſal- mographi ſecum volveret: Quoniam ſi inimi- cus meus maledixiſſet mibi, ſuſzinuiſſem uti- gOue, &c, & proptereà non nihil turbata ad Dominum confugeret, blandè ipſam ſolando dixit: „Noli contriſtari, filia! quia ego per- „ miſi iſta ad tuam ſumam ſalutem. Nimi- „ ùm enim conſortio tuo, ac comanſione tua GgS 5, le- (2) S. Gert. 1. 3 c. 30. §. 27. 22. 30 PARS III. CAPUT VI. §. 4. ſedula delector, ut eâ crebriùs frui poſſim: quemadmodum mater habens puerulum tenerrimè ſibi dilectum, quem ſemper ſibi deſiderat adeſſe; cùm puer ad contuberna- les colluſionis gratiâ vule diſcurrere, circa quælibet vicina larvas, vel aliqua apponit horrenda, unde puer territus currat in ſi- num ſuum: ſic ego deſiderans te lateri meo nunquam deeſſe, permitto, ut amici rui tibi in aliquo contrarientur: ut dum in nul- Ja creatura plenam fidelitatem reperis, eò ardentiùs ad me recurras; quantò apud me „ omnium delectationum & fidelitatum abun- „ dantiam ſtabiliorem recogpeſcis. »„(a] An- non ſola hujus veritatis recordatio ſapidam nobis gratamque reddat dilectionem inimico- rum, quorum nempe operâ utitur Divina bo- nitas, ut nos propiùs ſibi attrahat, intimæ- ꝗue ſecum familiaritatis reddat capaces? Nemo igitur miretur, ſi audiat, inimicos præ amicis diligendos eſſe, cum majori nos afficiant beneficio perſequendo, quàm ulli a- mici nobis gratificando aut blandiendo. Eſto, hoc ipſi non intendant, intendit tamen per ipſos DEus. Etiam crux Chriſti, per quam redempti ſumus, ſalutem hominum non in- tendit; honoratur tamen præ multis alijs, quæ Redemptori noſtro inter homines ver- ſanti fuerunt uſui; ided duntaxat, quòd in- ſtrumentum fuerit pœnale præœcipuum noſtræ redemptionis. Quidni ergo inimici amors mn (4) §. Gert. 1. 3. c. 63. ,n Nrebein mnicne. N e niriin h Acomode lmmufumd müſten hon „E (Mlne, „4 peenn k ,ſpeciles w! Kailcet amb ſilumstlemn 1ofkencerlus OUibus: giuin Eeckum er do Drotectd nun Natur minn, e CruN, ib de poocenn i aun I. (lmeran le aii erucet N Kh dtdi Minininm Glfemt le Qelenoo Wenn re i 6 — Ciwen ianto⸗ nbDhite mt mne. duän inak DE AMORE PRONIMI.„‚. 451 & honore noſtro videantur digniores quàm amici, dum nobis ſerviunt ad obtinendum tam grande bonum intimæ cum DEO amici- tiæ. Audiamus ipſa verba Crucifixi: „ Con- „ ſidera, dicebat ad Gertrudem, quale exem- „ plum præbeam Eleétis meis in crucis ho- „ noratione. Nam præ cæteris creaturis, „ quæ mihi in humanitate mea deſervierunt „ ad comoda corporalia (ut vaſa, quibus in „ infantia ſum balneatus, & ſimilia) multèò „ majorem honorem contuli cruci meæ, ſpin- „ eæ coronæ, lanceæ & clavis, quæ mihi „ ad pœnam ſervierunt. Et deſidero, ur „ ſpeciales mei in hoc me vellent imitari: ut „ ſcilicet causâ honoris mei, & ſuæ propriæ „ ſaluris vellent majorem affectum dileétionis „ oſtendere ſuis adverſariis, quàm benefacto- „ ribus: quia incomparabiliter majorem pro- „ fectum ex hoc conſequi poſſunt. „ (5) Profectò nullò virtutum meritéô ſic exor- natur anima, ac heroica iſta dilectione inimi- corum, cujus nempe unicum granum præ- ponderat toti cumulo aliorum bonorum ope- rum. Cuùm etenim, àùt nuper vidimus, nul- la re alia evadat homo ſuo prototypo ſimili- or, & Chriſto conformior; inſignem omni- no hæc ſola dilectio, & exinde nata quævis benigna injuriarum ſupportatio, animæ or- natum conferat neceſſe eſt. Quèd denuo Gertrudis exemplo probatum reddimus. Dum namque pro more ſuo humilis Virgo in vili fſfſiii () 5. Gert. l. 4. c. 34. 452 PARS III. CAPUT VI. §. 4. ſui æſtimatione omni ſe virtute vacuam repu- taret, Chriſtoque diceret: „Heu! mihi be- „ nigniſſime DEus, & qualiter ego tantilla „ perveniam ad te, quæ nec veſtigium cujus- „ libet virtutis recognoſco in me? Dominus „ reſpondit: Scisne tamen hoc, quòd ali- „ quando detrahentium diverſitate moleſta- „ ris? Et illa: Scio, Domine! quia heu! e- „ Xigentibs culpis proximis ſæpe fui cauſa „ ſcandali- Cui Dominus: Ergo ſingula de- „ trahentium verba ſume tibi loco virtutum, „ quibus exornata pervenias ad me; & ego „ compaſſiva pietate mea compulſus benig- „ nè ſuſcipiam te: & quantò plùs converſa- „ tio tua ſine culpa reprobatur, ed ampliùs „ cor meum amatoria blanditate tibi conde- „ ſcendit: quia per hoc efficeris mihi ſimilli- „ ma, qui in operibus meis ſemper habui „ perveriſores. „ (9 Quanto hæc illis ſolatio eſſe debent, qui licèt ſint bonæ voluntatis, arduis tamen vir- tutum, aut pœnitentiæ operibus, vel ob na- turæ infirmitatem, vel ſtatůs ſui conditionem inſiſtere nequeunt: cùm tam facile ipſis ſug- geritur medium, alienis ſumptibus ſemet ex- ornandi virtutibus? Nulli quippe conditioni aut ſtatui hominum occaſiones deeſſe poſſunt, quibus ingentia identidem ſibi merita compa- rent, ſi modò iis probè uti velint. Uti enim nunquam deſunt, qui adverſentur; ſic & eo- rum ſingula dicta & facta amanter tolerata in- e- (4) S. Gert. l. 4. c. 60. UAtorumn, dun 6 Cloles verpeins, Sts, Nerd⸗ ties gens d enctlenin Gotons orrwe is bigelaion Nerodhin 0i merno d luper &en⸗ Molvit, Nern ni chantsn cione anen Cltio, „ tscklorganl Eccatorun, orunn heui Ucs iubemurc I Ainittimm. Utbis incndunn Uenti hanzi ihis , ide Nulin Clle m t 1 alceneri, 60 ⸗ 6 Anilt wübonnn, riöelg ampliu o glsnen w, G ine thi ant⸗ tiünlkiini. mitlhi DE AMORE PROXIMI. 4 3 tegram ſemper offerunt ſegetem meritorum. Qoties aliquem tibi minùs bene affectum be- nigè toleras, quoties verbo læſus tacitâ con- ſcientiâ ſuffers, quoties aliquam injuriam con- donas, quoties vindictæ cupidinem DEl a- more reprimis, quoties malefacta beneficiis redhoſtis, verbo, quoties odientem te dili- gis, toties ingens tibi accreſcit meritum, quo multò excellentiùs perornatur anima, quàm ſi diutinis orationibus, longis jejuniis, cru- entis flagellationibus temet excruciares. Nec modò inimicorum dilectio tam inſig- ni merito ſupplet defectum virtutum, ſed inſuper delet peccata, & pœnas peccatorum exſolvit. Præterquam enim quòd cuivis a- ctui charitatis pro majori minorive ſua per- fectione competat culpæ ac pœnæ alicujus a- bolitio, „ nec ſolùm operiat, ſed inſtar ſola- „ ris caloris conſumat & annihilet negligentias peccatorum: „ (1) inſuper dilectioni inimi- corum ſpeciali promiſsò aſſeritur venia pec- catorum, dum non ſolùm in oratione Domi- nica jubemur dicere: Dimitte nobis, ſicut & nos dimittimus, ſed etiam expreſſis Chriſti verbis indubia redditur hæc conditio: Si di- miſeritis hominibus peccata eorum, dimittet &ο vobis Tater veſter cœleſtis delicta veſtra. (e) Ut adeoque nullum certius impetrandæ vé- niæ, & ſalutis ſuæ aſſecurandæ ſit medium, quàâm amoroſa alieni in nos delicti condona- tio: ſicut econverſo vix evidentius ſubtrahen- dæ (42) 8. Gert. I. 3. c. 61. (e) Mat. 6. I4. 454 PARS III. CAPUT VI. §. 4. dæ finalis gratiæ, & ſecuturæ damnarionis in- dicium ſit, quàm injuriæ tenax memoria, o- diumque proximi. Si non dimiſeritis bomi- nibus, nec Pater veſter dimittet vobis peccatk veſera, (J) jam dudum à Ohriſto lata ſenten- tia eſt. Vigdeant illi, quid agant; qui quàm faci- les ſunt ad ahiorum diſplicentiam & averſio- nem, tam ſunt difficiles ad ignoſcendum: dum levi damno, aut injuria affecti ab altero, eousque nonnunquam iras coquunt, donee aceſcant in odia, vindictæque cupidinem ; quam data quavis occaſione in adverſarios ex- onerent. Nec interim fibi Religioni ducunt, aut contra legem charitatis agere ſe arbitran- tur; quòd juſto zelo ſe duci, & conſervan- dæ ſuæ authoritati, aut correctioni proximi id neceſſarium eſſe, aut ſaltem licitum, falsò ſibi perſuadeant. Sic eunt, ſic orant, ſic ce- lebrant; nec unquam tamen ex animo recon- ciliantur proximo. Et licèt in confuſo for- taſſis & in genere, dum orant: Dimitte no- is, ſicut & nos dimittimus, ſtatuant, cum nullo hominum gerere inimicitias, aut vin- dictam privatam à quoquam expoſcere: ni- bilominus id, qué olim offenſi ſunt, ſemper manet alta mente repoſtum; indeque tanquam ab igne latente ſub cinere identidem exiliunt ſcintillæ, ut nec vultum, nec vocem hujus aut illius æquo animo ferre poſſint. Qudd quàm ſit periculoſum, nemo non vi- () loc. cit. v. 15. e ntus 1ons Ain onnterifu⸗ teiigeto Cceret: Din lor Ninnittim Oimamn unn 9Valde mune boc fen! Ocdm elem 9udch ils, ſecilè enit ſs exbihi! „tione iccero 1ſ inmolentt Oturbor. ( Wentum (o nim, 46 1Vicitemn 1Cer dzen 1 ſpont⸗ Or N Ar I lalmii 9 5 rimnin Eenn ent Heirin chun Nere alin⸗ Cantnnr nn wuni 4 AUNe an tnr. rmn: Duntt u, Tun DE AMORE PROXIMI.‚. 455 videt, qui graviſſimam non fucatæ tantùm, ſed ſinceræ charitatis proximi obligationem vel obiter perſpectam habet. Et licèt fortè deletà per pœnitentiam culpâ, qui tales ſunt, aliquando deceſſuri ſint: graviſſimas tamen proptereà pœnas luent, multéôque difficiliùs, quàm alij quicunque, piorum ſuffragijs juva- ri poterunt. En! teſtimonium omni excep- tione majus. Vidit quondam Gertrudis in pœnis animam cujusdam Religioſi, qui Monaſterij ſui procuratorem egerat: pro cu- jus refrigerio dum inter ranaurm diceret: Dianitte nobis delita noſtra, ficut & nos dimittimus & c. „advertit jam dictam a- „ nimam anxium prætendere geſtum, quòd illa verba „ valde mirabatur; & cum perquireret, cur „ hoc fieret? Tale accepit reſponſum: Ego ,, cùm eſſem in ſæculo multùm deliqui in eo, „ quòd illis, qui contra me fecerunt, non „ facilè remiſi, ſed longiori tempore me ip- 9, 8 „ ſis exhibui ſerioſum: & ideò pro emenda- „ tione ſuffero, quòd auditò hoc verbo, qua- „ ſi intolerabilis verecundiæ anxietate per- „ turbor. Cùm verdò poſteà in Miſſa Sacra- „ mentum Corporis Chriſti offeretur pro a- „ nima, & Gertrudis à Chriſto perquireret: „ Vicitne anima iſta, Domine! nunc omnia, „ quæ tenebatur pati? Dominus poſt alia re- „ ſpondit: Orationes veſtræ tam velociter 2, non poſſunt illi ſuccurrere, ſicut facerent, „ ſi culpam illam non haberet, quòd in ſæ- „ culo tam durum, & inexorabilem ſe exhi- bu- 455 PARsS III. CAPUT VI. §. 4. „ buit. „ (£) Si diuturnior illa ſerioſitas of- fenſæ necdum decoctæ indicium tanto hujus animæ redemptioni impedimento fuit, quid inveterata ſimultas, & averſio animi, ne di- cam, inimicitia, quamvis zelo juſtitiæ pallia- ta, faciet? Quisquis igitur ſuæ animæ conſultum cu- pit, ſuasque & aliorum pro ſe preces vult eſſe efficaces: injurias quasvis & offenſas om- nibus ex animo dimittat, & inimicos ſi non magis, æquè ſaltem ac amicos ſinceréè diligat. Tunc nempe acceptabile erit DEO ipſius ſa- crificium, ſi fratris reconciliatio præceſſerit. Et ſi inſuper ſincero charitatis affectu pro ſu- is adverſariis ipſemet intercedat apud DEum, illorumque ſalutem ex animo promovere ſa- tagat: tunc certè res ſuas apud DEum bene ſitas eſſe confidat, & de ſuorum delictorum venia ſecurus, impleta jam conditione à Chri- ſto requiſita, fiducialiter expoſcat: Dimitte nobis, ſicut & nos dimittimus. Nec dubitet, quin preces ſuas ratas habiturus ſit DEus, quando Chriſtus ipſe (quod Gertrudis vidit) ſuis meritis pro tali apud Patrem perorat. Cùm enim ad illa verba in paſſione lecta: Pater ignoſcee illis, &-c. ſancta hæc Virgo in- timo affectu oraret ad Dominum „Ut illo „ amore, quo ipſe in paſſione pro ſuis cruci- „ fixoribus oravit, dignaretur dimittere om- „ nibus, qui unquam in aliquo contra ipſam „ deliquiſſent; vidit Filium DEl Patri offer- ) 1I (42) S. Gert. Il. 5. c. 14. Urmyid Gun, Iimms ſnpt eipientbbin elfectig ln⸗ 18 Phüpnn ſen ele hon he tmione, 68 kliſſer hen Pfins prriamni Pe cooſiltd Ugngtends de Nrecipi no, mmon . Alate gele ie ODrineenice ſci iin⸗ 1 Pohen uai⸗ Urfch iau⸗ len lu e en l 0 Wtini, N ieni nminne 1,Ainmiglen nien nuutlir atll ist innnerli Mfth Nü Arpul lin, numdlte l⸗ lDunee Unn Wanen anlireni⸗ Dt Dien Nin binms k Nr, 1Crmiie) A Mrr En n Penn „ lrle, ⸗ hl, Nrr,Ui ,aieket onmm uni lce⸗ „ DE AMORE PROXIMI.„‚. 457 „ re pro ea fructum totius ſanctiſfimæ con- „ Verſationis ſuæ in emendationem digniſſi- „ mam omnium, quibus unquam cogitatio- „ nibus, verbis, & factis contra ipſum de- ,, liquiſſet. „» () CAPUT VII. DE OR„ ATIONE. (Qamvis ad omne opus bonum inchoan- dum, proſequendum, & perficiendum primas ſemper teneat oratio; adeoque tam incipientibus, quàm proficientibus, ac etiam Perfectis ſemper & ubique tam ſit neceſſaria, ut S. Philippus Nerius dicere non dubitarit: Idem eſſe hominem ſine oratione, ac animal ſine ratione; ac Proptereà initiò ſtatim ope- ris fuiſſet pertractanda: nihilominus attentâ ipſius præſtantiâ ſimul ac difficultate hucus- que conſultèò diſtulimus, quatenus præjactis aliquatenus de amore Divino fundamentis . de præcipua ejusdem operatione, quæ eſt o- ratio, majori cum fructu, minorique diffi- cultate agere liceret. Orare equidem conceptis verbis, aut ſim- plici petitione neceſſitates ſuas coram DEO deponere, ejusque implorare auxilium cum ſuperficiali aliqua ad DEum & Divina atten- Scient. Sanct. Comp. H h tio- () 5§. Gert. 1. 4. c. 2 . 4538 PAkRs III. CAPUT VII. tione & affectione adeò operoſum nen eſt: at verò orare in ſpiritu & veritate, (a) quemadmodum veros adoratores oportet o- rare, ardua omnino, & incipientibus parùm nota, & proficientibus non ſemper uſitata occupatio eſt: ut quispiam Patrum rogstus: uænam virtus homini Religioſo plurimùm faceſſat negotij? dicere auſus ſit: Non cre- do majorem eſſe laborem, quàm orare. Quam- primum namque orationi homo ſe accingit, dœmones omnimadis conantur impedire, o- ptimè gnari, nulla re alia æquè ſuas enervari vires, quàm devota oratione. (⁵) MZ Saleſio certè Oratio, & Theologia My- ſtica una eademque res eſt, cùm utraque ex mente ipſius aliud non ſit, quàm amoroſa cum DEO converſatio. Duplex nempe ſtatuit a- moris erga DEum exercitium, unum affecti- vum, effectivum alterum. Per illud intimè afficimur erga DEum, & omne id, quod a- mat DEus: per iſtud ſervimus DEO, & e- xequimur, quod amor affectivus agendum nobis deſignat. Illud nos replet DElI com- placentiâ, bonis deſiderijs, propoſitis, jacu- tatoriis precibus, & omnis generis affecti⸗ bus ſpiritualibus, quibus ad intimam cum DEO unionem diſponimur: iſto mandamus effe ctui pia deſideria, & bonam voluntatem ipſo opere reddimus efficacem, ac eo ipſo magis firmamur in propoſito DEO obſequen- di, omniâque mandata ipſius & conſilia nobis con- (a) Joann. 4. 23. (⁶) V. EE. l. 5. C. I2. . 2. 10 e Nl uornn 1 Dler eienimngi ren n. i lan! ulfol ebli AuDl en len, Min eIrophios, algls N ſeten r l Pelbni, a Neremtnez I Noi perr Theongun, Pepeno unn e Mphcr, & Wunn, m N Ndis n Uhordis eh Emmen Ikoo Hurae neli Tioneneunin 1eg elinn Kalmunone e Ue: Prolgegn iegttie thnn huffnedn er Keine . ugtr ren. glon ee 0l lo Eininn. init n um o 4 Uuni l cin umigeel mtmoroNn Inn ilit n uni EllGN convenientia exequendi, & tolerandi quæcun- que ipſi placuerint. Vocat autem converſa- tionem hanc amoroſam Myſticam Théeologi- am, quòd ſicut Theologia Speculativa DE- um habet pro objecto, ſic & iſta; cum hac tamen notabili differentia, quòd Speculativa tendat ad DEl cognitionem, Myſtica ad DEI amorem, faciâtque ſuos diſcipulos amantes, ſive Theophilos, ſicut illa facit ſapientes & Theologos. Myſticam autem ideò apellat, quòd ſecreta ſit iſta DEum inter, ac animam converſatio, quemadmodum ſermocinatio inter amantes ſingularis eſt, quam nemo in- telligit præter ipſos amantes. Si nulla alia inter Myſticam & Speculati- vam Theologiam, niſi ſtatim dicta, diver 1- tas eſt, nemo unus erit prudentum, qui Theo- logiæ Myſticæ, ceu nomini ſine re, ngusm imprimat, aut myſticorum dialectum ideò , quòd Scholis uſitata non ſit, ac ipſis etiam authoribus explicatu difficilis, in jus vocet.- Enimvero Theologi Scholaſtici ipſimet haud gravaté conceſſerint, non omnem DElI co- gnitionem cum ipfius amore eſſe conjunctam, ac eos etiam, qui à DEO alieniſſimi ſunt, in ſpeculatione de DEO & Divinis poſſe excel- lere: proindéque Theologo æqué ac Idiotæz Scientiâ Sandkorum opus eſſe, ut cognitio ſpe culativa evadat practica, ipſaque voluntas for- titer ſuavitérque inducatur ad DEl Divino- tümque amorem. Qua fcientià ſi polleat heologus, eoipſo erit & Theophilus; idem- BBh quue- „- 460 PARS III. CAPUT VII. §. 1. que ſentiet, idémque faciet, quod Myſtici, licèt verbis modéque loquendi diſcrepet. Nos interim Myſticorum cauſam hic non agimus, nec eorum idiomate captum ſimplicium, adeoque & noſtrum excedente utemur dein- ceps; ſed plano ac intelligibili ſermone, quæ ad rectè orandum cuivis uſui eſſe poſſunt, perſequemur. 6. 1. De Oratione in communi, & in ſpecie de Locali. Cum oratio ſit elevatio mentis ad DEum, ſive dein ſit ſimplex petitio, ſive medita- tio aut contemplatio, ſeu denique amoroſa cum DEO ſermocinatio, quæ perfectiſſima eſt oratio; internam ſui recollectionem, vi- vâmque præſentiæ Divinæ memoriam oraturo Præprimis eſſe neceſſariam nemo non intelli- get. Si namque (àùt Sanctiſſimus Pater lo- quitur) cum bominibus potentibus volumus ali- qua ſuggerere, non præſumimus niſßi cum humi- litate & reverentia: quantò magis Domino DEO univerſorum cum omni bumilitate, & pu- ritatis devotione ſupplicandum eſt. Et ſi ubi- que credimus Divinam eſe praſentiam, & o- culos Domini in omni loco 5, malos; maximè hoc ſine aligua duhitatione cre- damus, cum ad opus Divinum Wimas . 9 — — . (e) §., Bened. Keg c. I. & 20, VN 6von ere Cclun ins telektine 1 nen1pe Ahns weri NMlam auten Gglure poer 6srelentem e W werlenn e, glen Aon Geqne dilts, Rtia 2c Munin irium wal⸗ m, cuirihn Chjus mundn funt. Ne m orandi a 1 Magni hyn emnentil, gle tix tni . nilius amone gr de prote Illt, ur müifimlee hll Nekſinte peculari bonos &Gι n Neltgth bimg a 1 le co 1o ceni uel 4 mAMn in Heneli. kine monlt NE llin EMerun . rmwüntD Ahnole . enn ut a M DE ORATIONE. — Divinum nempe opus eſt oratio, ad quam nunquam illotis manibus, & absque prævia ſui recollectione accedendum eſt. Ante ora- tionem, ait Sapiens, præapara animam tuam, & noli ſſe quoßi homo qui tentat DEum. (d) Quò namque melior hæc præparatio, ed fer- vor etiam & devotio in oratione erit major, & fructus uberior. Nullam autem meliorem præparationem excogitare poteris, quàm ſi ſupremæ Maje- ſtatis præſentiam vivaciter in te ſuſcites, ſeriô- que ad mentem revoces, quis & quantus ſit ille, quem alloqueris; & quis tu, qui loqueris. Indéque diſces, qua corporis animique reve- rentia ac humilitate, & qua ſimul ſenſuum ac virium recollectione cum illo tibi ſit agen- dum, cui te ipſum, tuaque omnia debes, £ in cujus manibus felices vel infelices ſortes tuæ ſunt. Nec minus interim ſpem & fidu- ciam orandi ac impetrandi omnia tibi ſugge- ret Magni hujus Domini infinita bonitas & clementia, qua te orantem expectat, ut miſe- veatur tui. (e) Et ſi inſuper recogites imen- ſum illius amorem, quo impellente homo fa- ctus, ac pro te paſſus omnia tibi bona pro- meruit, quæ ab ipſo jam cogitas impetrare; humili ſimul ac amoroſa animatus fiducia, tu- as ipſi neceſſitates filiali affectu expones, ni- hil dubitans, aut hoc quod petis, aut quod illo melius, tibique utilius atque ſalubrius, certo certiùs te conſecuturum. H H 3 Qudd (4) Eccli 18. 23. (e) Iſa. 30. 18. 462 PARS HII. CAPUT VII. §. 1. Quãòd ſi te non nihil reverberet conſcien- tia, & vel præteritorum peccatorum memo- ria, vel præſentis cujuspiam defectûs & ne- ligentiæ recordatio confidentiam tuam non- nilhil faciat titubare: mox ad pedes JEfſu te abjice, & antequam incipias orare, brevi ſal= tem de peccatis dolore, & emendationis, aut ſi neceſſe ſit, confeſſionis propoſito, veniam humiliter precare: ac deinceps reſumpto a- nimo ad orandum te accinge, ac ſi tibi præ: ter hanc orationem aliud agendum non re- ſtaret. Hæc certè mali demonis quotidiana ſtropha eſt, qua ipſo ſtatim orationis initio peccata & defectus obtrudendo, ac etiam exaggerando oranti perſuadere nititur, pre- ces hominis tam imperfecti nullius apud DE- um valoris eſſe, & ſi quos ſentiat pios animi motus, teneriorisque devotionis affectus, meras eſſe illuſiones, nec à DEO, utpote offenſo, ſed vel à naturali conplexione, aur malo genio omnia provenire. Id nempe agit ſtygius alaſtor, ut quorum orationem malis & perverſis cogitationibus interturbare non valet, ejus ſaltem fervorem defectuum me- moriâ, tanquam affusà aquâ reſtinguat, cer- rus, firmam in DEl bonitate fiduciam præci: puam bonæ orationis conditionem eſſe. Qua- re ſi ad orandum DEO te ſiſtis, miſsé om- ni vano timore certò tibi habeto perſuaſum⸗ cor contritum & humiliatum à DEO nun- quam deſpici, ac etiam hominis fragiiis & in- firmi, dumodo pœnitentis, preces ipſi eſſe 20C olemt, Cun Skßfnnrine AAniobum , dee ferme Intotincidun S tca Occu 68 dumn hom, emmdet, Otelsortton ,lure nOn i Ignns hais qi ora ie zincurrit,i ationis, in Verſusone lam, nee on Ouumciumin kemie (ihi be brſa Tomnentanen Umiſige n Uendanch eg 1d CMinin it: 1 6cunen n dand, olti er Chr Min N enn. eir Doei 1 3 N n Nrut . MNNenN 1 D Nend. 6 9 6 29 DE ORATIONEKH. 4863 acceptiſſimas. Nec proinde præterita te pec- cata puſillanimem, ſed humilem magis red- dant, eôque devotiorem, quò magis te de- bitorem agnoſcis. Alia fraude in decurſu orationis utitur ca- codœmon, dum diverſiſſimas rerum imagi- nes & phantaſinata injicit oranti, & integrum quaſi nimbum variarum cogitationum obtru- dit: nec ferme aliàs unquam, ùt inter oran- dum tot incidunt homini conſilia & diſpoſitio- nes circa occupationes ſuas & negotia, qui- bus dum hominem invitum etiam ac reniten- tem moleſtat, „Callidè ſuggerit oranti, quòd „ talis oratio nihil ipſi proſit, quum alia cogi- „ tare non debeat, quaâm illa quæ orat. Ma- „ lignus hoſtis hoc perſuadere nititur, ut is, „ qui orat, tædium confuſionémque mentis „ incurrat, atque ita omittat exercitium o- „rationis, quæ eſt armatura fortiſſima ad- „ vVerſus omnes inimicos. „ Sed nihil curan- dum, nec proptereà ceſſandum ab oratione: quamdiu animus repugnat, & ejusmodi inci- dentiæ diſplicent, pretium non amittit ora- tio. Et ſi aliqualis intervenerit negligentia; momentanea propriæ infirmitatis cognitione, humilique in DEl bonitate fiducia, mox e- mendanda eſt. Sic namque verba ſüpra rela- ta ad Catharinam Senenſem Chriſtus conclu- dit: „ quantùm animæ utilis, & mihi gra- ,; ta eſt oratio, quæ in vilitatis propriæ, & „ bonitatis meæ cognitione peragitur cum H h 4 „ Cha- 464 PARS III. CAPUT VII. §. 1. „ charitate. „ (Aꝓ) Quamdiu nempe intentio orandi DEum non retractatur, minùs volun- taria diſtractio mentis vim ſuam atque valo- rem orationi non adimit: tamdiu autem im- mutata manet iſta intentio, quamdiu volun- tas mentem ad DEum elevatam non revocat & avertit, aut datâ operàâ, vel affectatâ negli- gentiâ aliquid agit, aut datâ operaâ, vel affe- Ctatâ aliquid agit, aut cogitat, quôcum ora- tio, ceu mentis ad DEum elevatio, ſtare non pPoſſit. tus ab oratione diſſona obtrudantur objecta, ſi voluntas orandi conſtans manet & imobilis, omnis illa intellectûs evagatio cenfenda eſt in- voluntaria, & per conſeêquens innocua orati- oni. Et ſi aliqua ex parte voluntatis interve- nerit negligentia, damnum omne facilè recu- perabitur, ſi quamprimùm defectus plenè ad- vertitur, mens denuo humili fiducia elevetur ad DEum, & ſumo defectuum noſtrorum me- dico Chriſto Redemptori mox ad emendan- dum comendetur oratio, prout ipſemet do- cuit Gertrudem. Dum namque inter oran- dum ſingula verba optimâ, qua poterat, in- tentione & attentione conaretur proferre, & humana fragilitate impedita mens evagaret identidem, „ mœſta ex hoc dixit intra ſe: „ Et quis ex tali ſtudio provenire poterit pro- „ fectus, cui tanta ineſt inſtabilitas? Cujus „ mæſtitiam Dominus non ferens, præſenta- „ Vit (C) Bloſ. Monil. Spir. c. 3. Unde tametſi intellectui diverſa ac peni- e, ue 6itlucane (krerdon ſen 6mimi, Chm! ee tand Ciden in en um; ſ etan Krenca ete Dhumilan lcendi, e late, mude lor, guunſa Veritudo, 0 Etnt oranten, Ulvitar;eh Ppus ell, dun no lervi D 6 ſentbils. 2 6 njece⸗ 10 joren 6 oruidren le mgn ger acr lttir eplll 1 — ſanſeen icelr Anm heci Vnrkkfüolls elinckeli mpeuuonn. us mene⸗ miglerr. Knfmi uaczen Dookkokuace. IeNeN DE ORATIONLDY. 4865 „ vit illi quaſi propriis manibus ſuis cor ſu- „ um Deificatum dicens: Ecce! cor meum, „ dulciſſimum ſemper venerandæ Trinitatis „ organum, oculis mentis tuæ prætendo, „ Cui omnia, quæ per te minus ſupplere ſuf- „ ficis, fiducialiter pro te ſupplenda comen- „ dabis; & ſic omnia coram oculis meis „apparebunt ſumè perfecta. „(2£) Cæterùm ſenſibilis illa devotio, & ſuavi- tas animi, cùm non ſit in poteſtate hominis, utl nec anxiè quærenda, aut ſi adeſt, non nimiùm in ea fidendum, minus ſibi placen- dum; ſic etiam ipſius abſentia æquanimiter ferenda eſt. Intellectualis devotio, conſiſtens in humili erga DEum fiducia, & ſincera ipſi placendi, & per orationem famulandi vo- luntate, multò eſt ſecurior, ipſique oranti u- tilior, quâm ſenſibilis illa ſuavitas, animique teneritudo. Què minùs namque oratio de- lectat orantem, & piè tamen fortitérque per- ſolvitur; eò ſincerioris erga DEum amoris opus eſt, dum quaſi propriis ſumptibus ho- mo ſervit DEO, absque mercede conſolatio- nis ſenſibilis. Hinc diſtractiones involunta- riæ, & injectæ à maligno phantaſiæ extraneæ, quo majorem oranti afferunt difficultatem, eò & orationem reddunt nobiliorem, Deo- que magis acceprtam. Unde S. Angela de Fulginio dicebat, illam orationem DEO eſſe acceptiſſimam, quæ vi effuſa, & quaſi coacta ſit: Et Chriſtus ipſemet Gertrudi: „Vellem, H h 5 „ in- (£) S. Gert. 1. 3. c. 25. — — 466 PARS III. CAPUT VII. §. 1. inquit, ut electi mei tam crudelem me non æſtimarent, ſed crederent, quia pro 22 29) 2² 22. 2 „ DEO ſacrificium perſolvit, qui cùm non „ habet ſaporem devotionis, nihil tamen mi: „ nùs ſervit in orationibus &c. & ſuper his „ confidit de benigna pietate DEl, quòd ra- „ men placidè illud acceptet. „ (⁹) Quare ſi adſit devotio, ſobriè illa utere, & in DEO magis, quàâm in ejusmodi ſuavitatibus quieſce. Si non adſir, beneplacitum Divinæ volunta- tis ſit tibi pro folatio, & orationem quantò mehùs potes, reſignato animo proſequere; ac certus eſto, conatum tuum ac laborem, quo incidentiis & phantaſiis extraneis conſtan- ter repugnas, pluris à DEO fieri, uberio- résque tibi impetrare gratias, quàm ulla un- quam eratio animo penitus pacato inter de- votionis lachrymas ſuaviter fuſa impetrare Poſſit. Qudèòd illis potiſſimum eſſe poteſt ſolatio, qui ad preces horarias obligantur; in quibus. cùm multa occurant intellectu difficilia, quæ modicum quandoque devotioni præbent ali- mentum, ac exinde amplior diſtractionibus, ac ſpiritûs ariditati pateat aditus: qui ſi con- ſtantem laudandi DEum, & per orationem ipſi ſerviendi voluntatem retineant, & cogi- tationibus impertinentibus reluctando, om- nia;, bono, imò optimo acceptarem, ſi ſuper expenſis ſuis mihi aliquod ſervitium exhi- berent. v. g. ſuper expenſis propriis — (⁵) S. Gert. I. 3. c. 18. §. 11. ee nits Pwnin idn dor Ntn hes ſemneceted rek, Cin ſe vedorum ſe Chttel S Ve atone 1) eünmhiin (werbmocd⸗ gensile erd cicio el, ſo Oinnesgle ne uotarins n Drecipilttd iolentan K le penit, A orarions nenn prepro⸗ nolte, „ 1 ſepench 1 ſtem, gi 1 batur conle PHimmnin Rac Sno „ lellin 1 1 is, Nhero⸗ 4 ttiin en )Ceconter N l nali ennh g, nn, U Entunm l funbuggten Drne lnr. len nd ween, . Moren, esclier⸗ ti lao⸗ mlun ot PDE ORATIONLN. 467 nia, etſi minùs probè intellecta, ſtudeant in- tegrè pronuntiare: majorem fortè orationis fructum ex labore ſuo referunt, quaàm ſi ab- ditos Scripturæ ſenſus penetrando ſummo a- nimi guſtu has preces perſolverent. Nec a- lius ferme defectus in hiſce precibus frequen- tior eſt, quàm incauta nimis in pronuntiati- one verborum feſtinantia. Suppoſita nam- que voluntate DEum orandi, & per cogitatio- nes vel actiones incompoſſibiles non retracta- ta; etiamſi mens non ſemper ſibi conſtet, & diverſimodè evagetur: integra tamen dili- gensque verborum pronuntiatio ſufficienti in- dicio eſt, voluntatem orandi ſemper adeſſe, omnesque mentis evagationes eſſe minùs vo- Juntarias. Cùm econtra incurioſa verborum Præcipitatio fidem faciat, aut ſuſpicionem violentam, feriam orandi voluntatem vel ab- eſſe penitus, vel ſaltem oppidò laſſam eſſe, & orationis prope pertæſam, ideoque ad fi- nem præproperè feſtinare. Hinc Gertrudi noſtræ, „ dum-vice quadam horas canonicas „ legendo minùs intentè perſolveret, adver- „ tit ſibi adeſſe antiquum humani generis ho- „ ſtem, qui ipfi quaſi inſultando proſeque- „ batur conſequentia Pſalmi: Mirabilia te- Nimonia tua &i c. ſingula veluti pro feſtina- „ tione ſyncopando: & cùm compleſſet ver- „ ſiculum, addidit: bene expendit Creator „ tuuùs, Salvator tuus, & Amator, quòd de- ; dit tibi loquelam tam expeditam, quòd tam „ decenter prævales facere ſermonem, cùm „ K- 468 PARS III. CAPUT VII. §. 1. „ ſibi loquendo tam abruptè proferas, quòd „ jam in Pſalmo iſto tot litteras, tot ſyllabas, „ & tot verba ſubtraxeris. Unde intellexit, „ quòd ſi callidus hoſtis in Pſalmo illo tam „ fubtiliter numeraverat ſingillatim litteras & „ ſyllabas; poſt mortem magnam accuſatio- „ nem afferre poteſt adversùs eos, qui feſti- „ nanter, & ſine intentione horas dicere „ conſueverunt. „(¹) Ubi notanda veniunt pPoſtrema illa verba: Feſtinanter & ſine in- tentione, ac ſi quodammodo nimia in orando præcipitantia eo ipſo depoſitæ intentionis o- randi foret indicium, ac idem quodamodo ſit, orare nimis feſtinanter, & orare ſine in- tentione orandi. Quod cùm in privata horarum recitatio- ne potiſſimùm locum habeat, minus in reci- tatione publica & communi ſubeſt periculum, ubi alter alterius ſupplet defectum, & cho- rus orationem aut cantum integrè proſequi- tur, etiamſi unus aut alter reſpirando litteras aut ſyllabas abſorbeat, imò integra quando- que verba ex inadvertentia, vel levi aliquo impedimento ſubticeat. Qui verd ex officio vel charitate aliorum defectus in oratione publica vel pſalmodia præcavendo vel corri- gendo ipſemet diſtrahitur, & in pronuntia- mone vel etiam attentione quidquam negli- git; non habet quòd multùm ſibi timeat, cùm non modò chorus, ſed ipſa charitas omnia pro ipſo ſuppleat. Nam cùm aliquandoy Ger- tru- (2) 8. Gert. 1. 3. c. 22. Meni egt imn Mid eo, gud terdione, Csumt Usris us eel lget, gion Converluiore K propen Aiam ammns, nito ſemne ſ ſint quen Ocmdibus tun e uniformi, e el, goc Perfeche orn ibte ſmplei cgrid eni dors & i Gwint polnon enellui⸗ mpmi ⸗ hueineine Nn! . Enſn inhi i int ln Enkmgt Wunllii i liftt Rmmrnnn Dümnnern izinmmut en ti Paneſrir n ruintie Hnts inſee⸗ Anwwün, n 1 Olen H DE ORATIONE. 469 „ trudis videret perſonam ſub matutinis cir- „ cuire chorum, & commonere alias ad ali- „ qua obſervanda, in quibus aliquando ex „ oblivione fiebat confuſio in officio Divino; „ requiſivit à Domino, qualiter tale ſtudium „ d quoquam acceptaret? Dominus reſpon- „ dit: Quicunque ad laudem meam ſtudet in „ Divinis negligentias præcavere, & alios e- „ tiam ad id præmonere, pro illo ego ſup- „ pleo, quidquid ipſe neglexerit in debita „ devotione, & intentione. „ (£) Quisnam autem præcipuus orationis cuj- usvis finis ac ſcopus eſſe debeat, facilè intel- liget, qui orationem amoroſam cum DEO converſationem eſſe recogitat. Et ſi oratio eſt proprium amoris exercitium, ad finem etiam amoris, hoc eſt, ad unionem cum a- mato ſemper collineabit. Unde licèt diver- ſa ſint quæ orando à DEO expetimus; præ omnibus tamen perfecta cum Divina volun- tate uniformitas ſemper eſt expetenda. In- de eſt, quod Macarius Ægyptius ſummam perfectæ orationis in hoc ſitam dixerit; pau- cis ac ſimplicibus verbis à DEO petere, ut ſanctiſſima ipſius voluntas fiat in omnibus. Quidquid enim homo ſibi ipſi pro bono cor- poris & animæ deſiderare poteſt, id totum Divina voluntas ſalutis noſtræ cupidiſſima excellentius multò complectitur, nobisque impartiri eſt parata, dummodo noſtra ex parte impedimentum non opponatur. Qua- re (4) S. Gert. l. 3. c. 85. 4706 PARS III. CAPUT VII. §. 1. re eò umcè connitendum homini, ut ſua vo- luntas conformis fit Divinæ, tamque aptum ſe præbeat ad accipiendum, quàm prompta eſt illa ad largiendum. Aptus autem erit, ſi bona ac beneplacens ſit ejus voluntas, nihil- que velit aliuch, quàm quod vult DEus. Jam ſuprà dictum memineris, bonam vountatem eſſe auream illam fiſtulam, qua quisque ſibi de intimis Deificati cordis Chriſti Domini poſ- ſit attrahere, quæcunque deſiderat; & quèò propiùs cordi Divino quis apponat hanc fi- ſtulam, eò copioſiùs deſiderata haurire; at- que hoc nomine illos venire, „ qui ſe totos Divinæ voluntati conformant & ſubdunt, fuper omnia deſiderantes, ut laudabiliſſi- ma voluntas DEl circa ſe pleniſſimè perfi- „ ciatur, tam in ſpiritualibus, quàm in tem- poralibus. „ (⁷) Tametſi igitur pro quavis neceffitate ſeu pPropria, ſeu aliena preces offerre cuivis libe- rum ſit, Deoque acceptum: tunc tamen ora- tio DEO ſemper grariſſima, hominique uti-= „ liſſima eſt, ſi conditionem illam, quæ cuivis petitioni noſtræ tacitè ſaltem ineſſe debet, ex- preſsè contineat, & voluntate noſtra in Di- vinam penitus transfuſa ad imitationem Chri- ſti in horto orantis ex animo dicamus: Ve- rumtamen non mea, ſed tua voluntas fiat! (m) Hinc devotæ cuipiam perſonæ de effectu orationis anxiæ Chriſtus Gertrudem fſu- am nuntiare juſſit: „Confidat de mea ſapi- en- (7) 5. Gett. l. 3. c. 30. (m) Luc. 22. 4 2 — — = = =- S == = — = = — = =☛ — Gn escline Se — =— = = ☛ E – S=ꝛ — — =— 3 . enelnm fi (enpld & tunc om Ollius pore Winorarl„ WMein Kur lemper S (A ſanitaen, Citanti , Oratio net Cum Nern wini fllnn, ſcapulama Pohlit retro 9gnoc lie 9Aluiſtrm, 4 tolit proke 4 Domie ſl Cuimutexn Parte ſioiſn Tet. Fimin lernbl, (Ei N , Dto 68 lhe — — n 1z4 . Wilenel, Snng gi e Mkui Niſins er len lell⸗ in mnondb- rumun Mntgen⸗ 759 1 ◻. 22 22 77 22 22 22 , 22 22 DE ORATIONLMD. Hr Entia, & pietate Divina, quòd multò ſolicitiùs & fideliùs procuro, & diſpono omnem pro- fectum animæ & corporis ipſius, quàm ipſa alicujus conſanguinei ſui utilitatem; & quòd certè fructum omnium orationum & deſi- deriorum ad me pro ſalute ſua fuſorum di- ligentiſſima fidelitate conſervem ipſi usque ad tempus idoneum, & prædeſtinatum: & tunc omnia fimul infundam ei, cùm nullius poterunt importunitate infici, vel minorari. „ („) Quòd enimvero oratio hominis non audi- atur ſemper ad voluntatem, ſemper tamen ad ſanitatem, Chriſtus Gertrudi aliquando ſciſcitanti: „ Cur quæſo! toties caret effectu 92 29 oratio mea? hac ſimilitudine declaravit: Cum Regina dicit miniſtro ſuo, porrige mihi filum, quod dependet ſuper ſiniſtram ſcapulam meam, purans ita eſſe, cùm non Poſſit retro ſe reſpicere; & ille quærens, quod juſſus eſt, cùm videt filum non ſuper ſiniſtram, ſed ſuper dexteram dependere, tollit profectò quod comperit, & porrigit Dominæ ſuæ, conſultiùs exiſtimans hoc, quàm ut extrahat filum unum de tunica ſua ex Parte ſiniſtra, ut ſic præceptum adimple- ret. Similiter ego, qui ſum Sapientia in- ſcrutabilis, ſi quand6⅞que non exaudio pre- ces tuas ad votum; procul dubio ſemper pro eis diſpono utiliora, cùm tu huma- („.) 3. Gert. l. 2. c. 80. — 472 PARS III. CAPUT VII. §. 2. „ na fragilitate impedita non poſſis diſcer- „ nere meliora. ,„ (0) §. 2. De COratione mentali. El oratio quævis eſt elevatio mentis ad DE- um, & amoroſa cum DEO converſatio, cujus præcipuus effectus eſſe debeat, perfe- cta & integra cum ejus ſanctiſſima voluntate unio: id potiſſimum tamen orationis menta- lis munus eſt, quà intellectůs, quà voluntatis conatu eò contendere, ac piis affectibus & deſideriis eatenus frena laxare, ut quod huic unioni conſentaneum, probè intelligat, & quod enonerir toto animo complectatur, & ad effectum deducere efficaciter proponat. Appoſitè utriusque orationis, vocalis ſcilicet, & mentalis indolem expreſſit, qui dixit: Sicut Ppullus birundinis emal⸗ , meditabor ut colum- va. (p) Utl enim oratio vocalis pipientium adhuc avicularum vocibus ſimilis eſt; ſic ora- tiomis mentalis imago eſt gemitus columbæ: qui cùm illis longè perfectior, tum etiam multò ſignificantior eſt, tametſi clauſo tan- tùm roſtro muſſitet columba, ſuasque voces volvat in gutture, & gemitus ſuos edat in pectore, ut foris aliud non audiatur, niſi rauci murmuris tenuis reſonantia. Quo mi- nimo tamen ſtrepitu dolores ſuos & amores quàm () Loc. cit. c, 33. () Iſa. 38. 174. 1 nnt iague ldnno, fonyberi, id evcitandh taridus akke⸗ Pibus aimni mpore erec e, Nchein. ſed mimndus ſtls exercltnn mentalson ltio, (iddn o mentku intuitis, Im ivert⸗ Uncendo, enn let. Delider Diyinum ne Mobtentls ropterei nd kriat fuavinn 1e Gejechn id e ne enplmn Mor, 0la dente, N M DE ORATIONNM. „ quàâm optimè manifeſtat; dum econtra pulli hyrundinum aperto roſtro clamitantes majo- rem quidem edunt ſtrepitum, minùs tamen ſuorum affectuum exprimunt energiam. Prima itaque ac ordinaria mentalis oratio, eſt Meditatio, quæ eſt attenta ac ſtudioſa ali- cujus myſterij, aut veritatis Divinæ recogita- tio ad excitandam voluntatem „ ut ſanctis & ſalutaribus affectibus inflamata, ſolidis ac eſſi- cacibus animi decretis concipiendis, & ſuo tempore executioni mandandis, DEO juvan- te, ſufficiat. Altera & quidem ſublimior » ſed animabus in meditatione ſpiritualium jam ſatlis exercitatis, atque perfectis tantùm uſita- ta mentalis oratio eſt, quæ dicitur contem- Platio, quòd ſit amoroſa & permanens atten- tio mentis ad res Divinas per modum ſimpli- cis intuitus, citra laborem atque diſcurſum cùm diverſo meditatio unum ex altero de- ducendo, cauſas & effectus inquirendo labo- ret. Deſiderium nempe obtinendi amorem Divinum inducic animam ad meditandum; ſed obtentus amor movet ad contemplandum, Proptereâ quòd in re amata tam gratam re- periat ſuavitatem, ut leviter pertranſire, & in ea delectando non comorari haud Poſſit. ergo meditatio mater amoris, & con- templatio amoris filia, indéque dicitur amo- roſa attentio. Hinc videas, contemplationem illorum eſ- ſe, qui ulteriori meditatione non indigent, ſed ſimplici quaſi intuitu veritates Divinas ſi- Scient. Sanct. Comp. Ii bi 474 PAKRS III. CAPUT. VII. §. 2. bi jam familiares ſic comprehendunt, ut quamprimum ſe ad orationem mentalem ap- plicant (quod de plurimis Sanctorum legi- tur) à bonitate Divina mox abrepti amoroſa attentione ipſi inhæreant ; ex qua dum major ferventiérque amor naſcitur, oritur mutua illa complacentia, & intima converſatio inter DEum & animam, dum anima ſibi compla- cet in DEO, & DEus ſibi in anima, juxta illud Sponſæ: Dilectus meus mibi, & ego il- li: (c) in tantùm, ut nonnunquam ſopitis ſenſibůs anima amore ſumi boni abſorpta pa- tiatur extaſim, ac interna illa pace & quiete perfruatur, quæ exuperat omnem ſenſum. De quibus multa ſcribunt Myſtici, & experi- untur nonnunquam Sancti & perfecti: nobis autem in meditationis tyrocinio etiamnum hærentibus ignota ſunt, nec aliter de iis lo- quimur, quàm cæci de colore. Relicta igitur viris heroicis & perfectis contemplatione illa ſublimi; nonnulla, quæ ad meditationem cum fructu peragendam fa- ciunt, breviter ſubjungimus. Præmilſsâ igi- tur, qua de ſuprà egimus, Divinæ præſentiæ vivaâ memoriâ, orationi mentali cumprimis neceſſariâ, brevi ſed ferventi oratione Divi- num implorabis auxilium, quo juvetur tuas infirmitas, ut illa meditationis capita, quæ pridie jam ſub noctem ſelecta & prælecta o- portebat, attentè & affectuosè conſiderare, ac fructum exoptatum exinde colligere vale- as. (7) Cant. 2. 16. N. 6 Ponit. milennd crnen et eylter on il iil cogn Prüfmmi bes kerno⸗ 1s Nerns 1 länon rehn 1, Eimed QWMün . 1. u d Puta: Mn hen eces Man n ſun en nlgeratfecte biratis eſois ſomis Chuih Mroponis, kennmm ipe Dis el an Nonte ahene elim, ſen s Authorbbes Hecr ina Vkosinn Tolt Ppore ignnione, ln krinm Apnsiße — = — — = nüm Anun vmib õ itlna-⸗ ed gi⸗ mnen Ain , Ae eck, Nos o euovum mbüb⸗ S 8 Mniißf „ Deſenk DE ORATIONE. 475 as. Juvabit ad hoc Beatiſſimæœæ Virginis, & Angeli Tutelaris opem, aut illius etiam San- cti, cujus memoria in meditatione occurrere poteſt, breviter implorare. Cæteràm tibi ompnium inſtar præparationum ſit profunda tui nihili cognitio, & coram Divina Maje- ſtate infima ſubmiſſio: quia non niſi cum hu- milibus ſermocinatio ejus. Unde S. Philp- Pus Nerius cuidam, quomodo meditandum, ſciſcitanti reſpondit: Eſto humilis & obedi- ens, & tunc Spiritus Sanctus te docebit. c. 2. §. 2. diximus, hic tibi pariter dictum puta: ut nempe ipſo meditationis initio ad pPedes JEſu nidum tuum conſtruas, & inde in ſinum ejus, & in cavernam lateris ipfius Vulnerati frequentiùs, quàm contra faciem Di- vinitatis evoles. Et ſi aliquod vitæ, vel paſ- ſionis Chriſti myſterium tibi conſiderandum proponis, præter vivam Chriſti Domini præ- ſentiam inſuper ſic mentem tuam compara- bis, ac ſi factum illud e. g. crucifixionem in monte calvariæ præſens ſpectares, ac totam tragcediam, ficut ab Evangeliſtis, aliisque Piis authoribus deſcriptam legis, coram cer- neres. Hæc imaginatio ad hoc valet, ut a- nimus hos intra Iimites reſtrictus minùs eva- gari poſſit. Poterit tamen absque hujusmo- di imaginatione, ſola intellectuali repræſenta- tione, myſterium quodvis meditationi pro- Poni; quamvis iſte modus, utpote ſublimi- li 2 or, Quod ut ritè facias, id quod ſupra P. 3. 476 PARS III. CAPUT VII. §. 2. or, magis jam exercitatis, quâàm incipienti- bus conveniat. Poſt hæc quaſi præambula ſequitur ipſa Meditatio, ſive intellectús operatio, qua u- num vel alterum punctum penſiculatiùs men- ti ſubjicies, & iteratò ruminabis, eo fine, ut pios animi motus in te excites, indéque vir- tutis amorem, odiumque peccati concipias utrumque perfectum. In quo à ſtudio differt meditatio, quòd hæc non ad diſcendum tan- tùm & ſciendum, ut illud, ſed ad agendum & practicandum, quod intelligimus, ordine- tur. Ubi tamen bene notes, etiamſi plura tibi meditationis puncta præfixeris, ſi in uno guſtum fructůmque ſentias, in illo tibi ſiſten- dum, & quamdiu vena fluit, tibi ulteriùs non progrediendum eſſe. Dum itaque hac intellectùs operatione vo- luntatem tuam affici advertis, jam huic laxa- bis frena, & in excitandis affectibus totus e- ris, puta, amoris DEl vel proximi, imita- tionis Chriſti Domini, gratitudinis, gaudij, admirationis, deſiderij æternæ vitæ, fiduciæ in DEl bonitate & miſericordia, compuncti- onis de anteacta vita, & ſimilium. Eò au- tem affectus iſti magis ſemper erunt efficaces & fructuoſi, quò plùs tendunt ad particularia, ſcilicet ad virtutis alicujus acquiſitionem, aut vitij extirpationem. Sic v. g. poſt meditatio- nem primi verbi à Chriſto crucifixo prolati, excitabis in te vehemens deſiderium Chriſtum deineeps imitandi, nec tibi adverſantibus, ob- lo- ri noelun Utis Kelli Cplioridutn giotbis fehcnter eme I hoe den eoorunſoc 8 l, gun in 18 Conatis in lcicre ſtefn Titutumer ni Mülgare nd Kodium ere Killud binetdi lon proböre Inns reſolanone umfile ſr efea meperunn s: huti r tre, (p i i imerheere. I: Plne n Aüin f hin, Aut af nen ⸗ : a — — les o Naen a Wilurc Ccdhednr GMuin Gne, A iini on Ni, Hiüm Ltilr i is nr. Ahae ön Ir DE ORATIONE. 477 loquentibus, aut injuriantibus ultrà verbis tam amarulentis reſpondendi, minùs odium, aut vindictam quamcunque meditandi; quin potiùs te benevolum & affabilem exhibendi, Præſertim huic aut illi, quem ſæœpids tibi gra- vem & moleſtum experiris. Et ſic in aliis materiis affectus & propoſita negotiis & oc- cupationibus tuis per diem occurrentibus ac- comodabis, atque hac arte defectus & pecca- ta feliciter emendabis. In hoc nempe affectuum ad praxin redi- gcndorum ſtudio vis tota meditationis ponen- a eſt, qua ſine omnes intellectůús & volunta- tis conatus fruſtranei ſunt, & inſtar ſcenæ ludicræ ſine fruétu. Quid juvat meditari, & virtutum ac vitiorum cauſas & effectus ſcitè indagare; imò quid juvat delectatio virtutis, & odium peccati, ſi utrumque ſit inefficax, & illud biverbium locum habeat: Video me- liora probéque, deteriora ſequor? Ni ani- mus reſolutione practica ſic expugnetur, tamque ſit efficax propoſitum, ut pro ipſo jam opere computari poſſit, ut erat illud Da- vidis: In matutino interficiebam omnes pecca- tores terræ, (r) id eſt, tam firmiter propo- nebam interficere, ac ſi jam interficerentur in inſtanti: planè nihil agitur, & pejùs habet anima, quàm ſi nulla hujusmodi veritatum cognitione, aut affectuum concitatione ſtimu- lata fuiſſet. Juſtè namque illam reprehenſio- nem audiet: Vos ſemper Spiritui Sancto re- li 3 Mi- — (r) Pſal. 100. 8. 478 PARS III. CAPUT VII. §. 2. ſiſtitis? (⁸) cujus nempe inſpirationi ſatis a- gnitæ & per pios animi motus obſignatæ non obaudit. uemadmodum namque meditando DEO loquimur, ſic viciſſim ſua inſpiratione moven- do voluntatem loquitur nobis DEus. Si huic inſpirationi, etſi nos delectet, plenè ramen non aſſentimur, nec omnino morem geri- mus, nunquam nec hilum proficiemus in vir- tutibus. Uti enim tentatio, & eam conco- mitans delectatio, ſi negamus conſenſum, etſi tota vita duraret, nil nobis noceret: ſie & bona inſpiratio, quamvis nos delectet, me- liores tamen non faciet, ſi conſenſum ad rem inſpiratam opere complendam negemus. Ne- gamus autem, dum non facimus, aut ſaltem ea animi firmitate facere decernimus, ut qua- ſi jam factum reputari poſſit. Nec alia ferè cauſa eſt, quòd muhki ex meditationibus quo- tidianis nullum aut modicum fruétum ferant, niſi quòd veritatis ſpeculatione, & aliquorum affectuum excitatione contenti, de efficaci propoſito particulari paràùm ſunt ſoliciti: ideò- que in priſtinis ſemper hærent defectibus, aguntque per diem, ac ſismatutina meditatio ſolùm animi causâ foret ſuſcepta. Tu igitur meditationem tuam fixo ſemper certôque aliquo propoſito particulari conclu- de, quod altè memoriæ impreſſum tota die ceu teſſeram circumferas, quavis data, vel etiam quæſita occaſione ad praxin illud dedu- tu- t ümun fters hropet un Leprehen ucn hoguen nes Dins e Nund iſc en Sunmtmnenn, Pſituerenge orquere in Conlideruione, Drio üanii Eittiotes ſis 10 Ai, uur von Frere, uncoe Unn One nn Pautmlr, ane Em, Menin siliszceenl Unns Piyerin nulelſiit Kinan ADivin )nn N ſuich lle de Nlunen NI Aen en DE ORATIONE. 479 Kurus. Actis dein DEO grariis, petitéôque ad ſervanda propoſita auxilio eo animo ⅛¾ loco meditationis diſcede, ac ſi nunquam ejus con- trarium, quod tibi jam concluſum eſt, in mentem tibi venire poſſe certò crederes. Ni- mirum ſecundum noſtrum propoſitum eſt curſus profectüs noſtri. (t) Interim ad meditationis matutinæ effectum magno erit ſubſidio, ſi per diem crebrò te recolligas, ac breviter re- Hectas animum, an & qualiter hactenus tuo ſteteris propoſito: & ſi defectum vel mini- mum deprehendas, mox humili in DEum fi- ducia languentem ſpiritum reſuſcites momen- tanea illius veritatis recordatione, quæ tibi manè iſtud perſuaſit propoſitum. Sunt interim, qui meditationem ordinatam inſtituere nequeunt, dicuntque, fruſtra ſemet torquere in veritatis alicujus, aut myſterij conſideratione, dum nil quod eos juvet, pro- prio diſcurſu poſſint elicere: quin potiùs co- gitationes ſuas in hoc negotio mox evagari ad alia, aut nonniſi inſipido diſcurſu tempus terere, quandoquidem multa quidem ipſis oc- currant, quæ titillent intellectum, pauca ve- rò aut nulla, quæ afficiant moveântque volun- tatem. Interim qui talis eſt, ne omnino de- ſidioſis illis accenſendus veniat, de quibus San- ctifſimus Pater in Regula: Qui aut non velint, aut non poſſint meditari; (u) id ſaltem curet, ne meditationem proptereà omnino negligat, ſed præmiſsà Divinæ præſentiæ memorià, & I i. 4 ſancti — (?) Imit. Chr. I. 1. c. 19. (2) §. Reg. c. 48. 480 PARS III. CAPUT VII. §. 2. ſancti Spiritús imploratâ gratiâ, aliquot me- ditationis puncta ex libro ſaltem attentè legar & relegat; & ſi unum non ſapiat, ſecundum aut tertium meditatò evolvat, aut ſi malit, ore etiam ſecum pronuntiet. Fieri vix pote- rit, ut in nullo penitus ſaporis quidpiam re- Periat, & ſaltem tenue pij affectús indicium in ſe perſentiſcat: quod ut primùm advertit, mox juvet voluntatem, & urgeat affectum, tametſi initié6 admodùm laſſum ac debilem, dicâtque humiliter Chriſto, quod miſer ille de turba: Credo Domine! adjuva inoredulita- tem meam; (X) vel potiùs volo, Domine! adjuva tepidam voluntatem meam; fors te- nuis gratiæ radius glaciem peétoris non ni- hil eliquabit. Sin verò arida ùt prius frigi- dâque mens maneat, ſaltem ſeſe ex corde hu- miliandi, & ſuam ad omne bonum inertiam patheticè agnoſcendi, ac confitendi coram DEO optima erit occaſio: qua humilitate & Patientia id ſaltem evincet, ne penitus omni fruétu laboris careat, præſertim ſi aliquam ſaltem ſententiolam, ceu memoriale ex lecti- one meditationis pro uſu diurno ſecum aſpor- tet; aut ſuæ ſaltem ignaviæ per diem ſæœæpe memor humiliter ſemper de ſe ſentiat, di- catque ſibi ipſi in corde, quòd pius ille Ab- bas Neſteron palam dictitabat: Ego & aſi- nus unum ſumus. () §. z. („) Marc. 9. 23. () V. Pp. 1. 7. c. 42. h. 3. Ilnd eel t ſander e lete gridam Uelri rd bbore lne 1s ticen A Doyickt, dum wcent, bibn lyanus huit ventö megzn Müm etan, dis Mule niſtt, enet fanumlit t, noy Mund chnsel /) ,Aalenm nmnoni d in Wigle Khor n Uuss cogtinme ceber l Droxin N oniti⸗, Kafichns dtn. Driienkte. 0 Dünne ; M is NN⸗ nib . e ⸗ teltun Wom ERn nün lee r DE ORATIONLE. 48r De Frecibus jaculatoriis. EX malè intellecta Chriſti doctrina: Opor- tet ſemper orare, & non defcere, errorem ſuxêre quidam Monachi, proptereà Euchitæ appellati, quòd crederent, omiſsé alié quo- vis labore ſine intermiſſione orandum eſſe: quos tamen Abbas Lucius unica quæſtione falſi convicit, dum petiit, an ergo nunquam man- ducent, bibant, dormiant? (2) Et Abbas Sylvanus hujusce farinæ Monachum argu- mentòô magis ad hominem ſaniorem ſcripturæ ſenſum edocuit, dum cellæ incluſum reficien- tibůs Monaſterij fratribũs eousque jejunum dimiſit, donec à latrante ſtomacho compulſus Sylvanum adiit, & hoc dicto: Qui non labo- rat, non manducet, ad ſaniorem mentem re- ductus eſt. (a) Oportet nempe unum face- re, & alterum non omittere. Suum tempus orationi, & ſuum labori concedendum eſt. Imd ipſe labor utilis, & bona voluntate ſu- ſceptus continua eſt oratio. „ Quidquid ho- „ mo (dicebat Chriſtus Catharinæ Senenſi) „ in DEl proximique charitate facit, poteſt „ vocari oratio, quum charitatis affectus pro „ oratione reputetur. Bona tamen voluntas, „ pisque affectus certis temporibus & ho- Ii;5 „ ris () V. PbP. 1. 5. c. 12. n. 9. (a) V. PP. 1. 3. n. 55. — 4382 PARS III. CAPUT VII. §. 3. „ ris elevari debet in me per actualem de- i lm votionem. „ (⁶) Phetue 22 R . 117: . 4 . tenn Quàm feñces illi, qui non ſolùm certis ho- ker nisere. ris & temporibus orando mentem elevant ad Cminbe DEum, ſed eò etiam tempore, quo laborant, Andent, ſuisque incumbunt negotiis, piis aſpirationi- Nrei 5 bus, ſive jaculatoriis precibus mentem levant ns eldd o in altum, & orare ſimul ac laborare conſue- in hers ſcunt. Hoc exercitium etſi inexpertis videatur hffien difficile, reipſa tamen volenti facillimum eſt, une fi ut media inter negotia & occupationes exter- eo DLs nas, absque harum diſpendio, practicari poi- „Nono n it. Quinime, per hoc magis promovetur, o quàm impeditur labor exterior, dum inſtar „penaniwe Viatoris de via laſſi, per intervalla homo ſe ter prel recreat, ut licèt momenté ſubſiſtat, celeriùs Eeret Gennnd tamen deinde alacriusque progrediatur. Et ine heni quid facilius, imò Jndt furunadius DEum a- muullariann, manti, quàm de ipſo cogitare, de ipſo, &e Mmn daul cum ipſo loqui? Si qui humano vel naturali Honm ni affectu alium proſequuntur, libenter cum ipſo rnrireq agunt, cum ipſo loquuntur: num labori eſſe uiirr gi poterit, cogitare, & brevibus loqui- DEO , lücn ſuper omnia dilecto, ſempérque præſenti 2 olk ln Qui modico tempore per ejusmodi aſpiratio- * . nes & orationes jaculatorias cum DEO agere mimn . conſueſcit, tam ſibi experietur eſſe facilè, quàm reſpirare; ac inſuper id habebit com- modi, ut inſtar parvuli, qui patri ſemper adſtat, ſemper loquitur, ac vieiſſim vocem ipfius audit, & facta intuetur; etiam ipſe me Pa- ( (⁵) Bloſ. Mon. Spir. c. 3. klamt mnnanzan linie Dnen r Anit Auu, ien aki⸗ dum Dt ed 1. NRI Pontani l beN — DE ORATIONE. 483 patris linguam probè addiſcat, moresque imitetur. Hanc artem tam facilem quàm jucundam Chriſtus Gertrudem ſuam docuit, dum mo- dum oſtendit, minutiſſimas quasque actiones momentaneâ ad ipſum aſpirarione cum ſan- tiſſimis ejus operibus uniendi, & ad digni- tatem operis charitatis evehendi; ſimulque ipfius diffidentiam his verbis redarguit: „ Et „ quare videtur tibi hoc tam difficile, cùm „ ego DEus tantùm delecter in ea re, ut ſi „ homo vellet aliquantulum ſtudij adhibere, „ ego DEus omnipotens paratus fim illi coo- „ perari adeò, ut mea Divina ſapientia debe- „ ret prævalere. „ () Exinde quidquid a- geret Gertrudis, ſemper agebat cum Chriſto, atque hac potiſſimùm via ad tantam cum ipſo familiaritatem pervenit, at numquam vel ad i- dtum oculi ſibi ſubtractam ſenſerit ejus præ; fentiam; niſi ſemel diebus undecim in pœnam mundanæ cujuspiam confabulationis. Quam qualiter quisque imitari poſſit, ſuprà c. 2. §. 2. ſatis oſtendimus, ubi modus pariter e- jusmodi aſpirationes formandi indicatur. Hic tantùm libet advertere, in precum ja- culatoriarum exercitio potiorem veræ devo- tionis partem conſiſtere, aliarümque oratio- num defectum hoc uno ſuppleri: ut adeoque ij etiam, quibus diutinæ orationi vacare non licet, aut meditationes ordinatas inſtituere ne- queunt; hoc pacto ſe juvare poſſint citra tem- pe. — — («,) S. Gert. 1. 4. C. 7. 484 PARS III. CAPUT VII. §. 3. ris aut negotiorum diſpendium. Quid enim- vero facilius, quàm id quod agitur, Chriſto comendare, ad ipſum dirigere, cum ipſo di- ſponere, cum ipſo deliberare, de re quavis cum ipſo loqui? Si labor te fatigat, reſpira i laboro. ZEſu! amore tui. Si dolore affli- geris: ſu pro me paſſe! doloribus tuis jun- go bunc dolorem meum, & tibi ofero. Tſul amore tui, quantùm vis, & quamdiu vis. Si res ex voto ſuccedit: Bone 7ſu, tibi laus, tibi grates. Tuum boc donum eſt. Si occupa- tio externa talis ſit, ut totum ſibi vendicet hominem; nutu ſaltem aut mictu oculi Chri- ſto comenda. Si arduo negotio remoræ & difficultates penè ineluctabiles ſe opponant: Iſu adjuva! gquid ego poſſum ſine te? Tua cauſa agitur, impera ventis & tempeſtati. Si magna molimina ſiniſtrum prorſus ſortiantur eventum: Ita Pater, ſic fuit placitum ante te! Non mea, ſed tua voluntas fiat, duleiſſime JeE- ſu! Si actio ipſa delectet præſertim ſecundùm ſenſus: Alſit & YEoſu, ut delecter in aliquo ex- tra te, & non propter te. Si cibo poruque te reficis: Virtus Divini amoris tui incorporet me totum tibi! Dulcedo Divinæ charitatis tuæ benetret totam ſubſtantiam, & omnia interiora mea! Si quodvis comodum corpori indulges: Ikhſu, in illo amore, quo Sanctiſſimæa humani- tati tuæ indulſiſti ec Sria , ut in ea nos redi- meres, hoc admitto commodum, ut vires babe- am meliùs tibi ſerviendi. Si ad impatientiam 16 Porumnper, & ad Chriſtum aſpira: 7Eſu! ti- N cNen o e, 4 is, l tortn Pin lan ſur n, uu un ehigor ifhn, Alre nnt e le i ne, i t/ .icumbat: epolin. An u glgreteunt b. An) n in n N m ne frili Dilem Cekchun . 0D 11ℳ br m tuan virr Preterei i ore grok bel ig miͦ tl innmns & ſye N Cr Ellmem Mun⸗ yelomtuum u npere nn irt eckf Red A ckr ſic Nn 0 enue4 oun: t1ͦ nalti eirumt oe Ho A gnnt e DE ORATIONE. 485 te concitari advertis: 7Eſu bone ! tu tanta pro me, & ego nec tantillum pro te! Si adver- ſitas, vel infortunium undecünque ingruat: Ikſu mi! adoro & exoſeulor paternam ma- num tuam, qui per bac negligentias meas & eccata caſtigare intendis. Tu mortifcas & viviſicas, deducis ad inferos, & reducis. Do- minus es, fac quod tilbi placet. Etiamſi occide- ris me, iu te ſperabo. Si gravis aliqua tenta- tio incumbat: g Eſu miſerere! ſeis, quid ex me polſim. Fone me juxta te, & cujusvis ma- nus pugnet contra me. In vulnera tua me comen- do. Ahb! ne patiaris pretioſum tuum Jangui- nem in me perditum ire. Tuus ſum ego, ſal- vum me fac! ſi in aliquod peccatum, aut no- tabilem defectum incideris: En geſi me, qua- lis ſum. O DEus! propitius ezo mibi peccato- ri? Ab! bone Tkſu, ne patiaris me extra gra- tiam tuam vivere. Prætereà in quovis rerum eventu, tem- pore pacis & belli, conſolationis & deſolatio- nis, tam in publico quàm privato, ejusmodi aſpirationes, & piorum affectuum ejaculatio- nes, ſive ad Chriſtum Dominum, ſive ejus dulciſſimam Matrem Virginem, ſive etiam ad Angelum tuum Cuſtodem, Sanctosꝗue Pa- tronos uſurpare poteris, prout tibi affectus, & devotio ſuggeſſerit. Et licèt apud Bloſi- um, aliosque devotos Authores integræ ejus- modi aſpirationum ſylvulæ reperiantur: illæ tamen ſemper ſapidiores & efficaciores fue- rint, quas pro re nata propria tibi devotio & 486 PARsS III. CAPUT VII. §. 3. & affectio dictaverit, prout ipſimet Authores pPadhim advertunt. Inſuper id lucri ex harum aſpirationum frequenrato uſu conſequeris, ut omnia, quæ tibi occurrunt ſeu læta, ſeu triſtia, ſtatim ad DEum referre diſcas, ſicque creaturæ omnes fiant tibi ſcaleæ, per quas ad Creatorem aſcendas, ſintque tibi libri, in qui- bus bonitatem, ſapientiam & potentiam Con- ditoris legas continuèò- Horum nempe, nec aliorum librorum ſubſidio Antonius £Ægyptius cæterà rudis, & legendi etiam imperſtus, ad eam devenit ſa- pientiam, ut Philoſophi, qui totam ætatem inter pluteos triverant, ſe illius comparatione idiotas eſſe ultro faterentur. In hac ſchola Gertrudem Chriſtus ipſemet inſtituit, docuit- que, qualiter objecta quælibet creata ad ipfi- us cognitionem & amorem liceat inflectere. e. g. „ Qum aliquando primo manè curiam „ ingreſſa prope piſcinam ſederet, attendè- „ rétque amnitatem loci illius, qui ipfi pla- „ cebat ex aquæ præterfluentis limpiditate; „ circumſtantium arborum viriditate, circum- „ volantium avium, & ſpecialiter columba- „ rum libertate; hanc ex Divina inſpiratio- „ ne habuit meditationem: quòd ſi influxum „ gratiarum jugi ac debita gratitudine ad „ Chriſtum tanquam ſuam originem inſtar „ aquæ refunderet; & in ſtudio virtutum „ creſceret in modum arborum, bonorúm- „ que operum viriditate floreret; & inſuper „ terrena deſpiciendo libero volatu inſtar co- „ lum- P. . ode el brr nan Uent G! en in ⸗ Nede Memwcu! lioris FiumtauD ziumeutin 0pschmh rco conxoe ſrge iot hr Regibuscenn calelis (xit: „»Hne Porten ere eſtrotmm Lt ben tur ametori. lerventqne 9Verimns/, Hir ende N Ccrun Reri Crenore mworun Cei N perevntium Urn excitari. nierores amjr nncorum. ttinn = l:, 5 DE ORATIONNY. 48 y»„ lumbæ ccœleſtia appeteret, & per hæc ſen- 4„ ſibus corporalibus ab exteriorum tumultu e „ alienata tota mente Dilecto ſuo vacçaret; Birenil „ tunc omni amænitate jucundam ipſi in ſuo S „ corde præberet habitationem. „ (J) In eE hunc modum piæ animæ illa etiam, quæ ali- u. is diſtractionis & vanitatis poſſit eſſe occaſio, HE ſerviunt ad DEl ac Divinorum amorem & deſi- derium: qualiter S. Fulgentius Ruſpenſis Epi- ſcopus, cùm Romanæ nobilitatis à Rege Theo- AI dorico convocatæ intereſſet conventui, vide- mnen rétque tot proceres veſtium ſplendore cum Uun Regibus certantes ingenti pompa comparere, Snmnmig ad ccœleſtis gloriæ contemplationem abreptus A dixit: „ Bone DEus! quàm pulchra ſit, o- pAd „ portet, cœleſtis Jeruſalem, cum Roma ter- nie „ reſtris tanta pompa & fulgore reſplendeat? „ Et ſi hoc in mundo tantum ſplendoris da- „ tur amatoribus vanitatis, ecqua gloria re- „ ſervetur oportet in altero contemplatoribus „ Veritatis? „ mälohne, Hæc certè expedita ad perfectam Scienti- em am Sanctorum via eſt, in creatis omnibus intueri Creatorem, temporalium aſpectu ad æ&ternorum deſideria accendi, & uſu bono- rum pereuntium ad ſumi æternique boni a- morem excitari; ſicque inter continuas vitæ hujus varietates ſtabili & imutata mente DEO adhærere, cum ipſo converſari, & quod pro- Prium amicorum eſt, ompnia quaſi cum DEO abere comunia. En! quò piarum aſpiratio- V num — ünn Mn (4) S. Gert, I. 2. c. 3. 1 J8 8 PARS III. CAPUT VII. §. 3. num uſus continuus denique deducat. Annon operæ pretium fuerit, tantillo labore bonum tam ingens redimere? Quare, ſi DEum di- ligis, ibique ipſi bene vis, hanc orationis, & mentis ad DEum elevationis praxim tibi redde familiarem, brevique experientia diſces, quanto tibi ad emendandos quosvis defectus, virtutum profectum, imò iphus charitatis in- crementum adjumento ſit. Hac ratione nem- pe ipſum Sanctitatis exemplar, & omnis per- fectionis Magiſtrum ſemper tibi reddis præ- ſentem, qui tibi ad ſe aſpiranti ſuis inſpiratio- nibus ſemper reſpondeat, teque in omni re- rum eventu manuducat. Nec multùm jam timebis animæ tuæ hoſtes, quibus nimirum non jam tecum ſolo, ſed cum Chriſto Do- mino, quéôcum ſemper agis, negotium eſt. Altiſſimum hoc refugium eſt, quò malum non appropinquat ; ni ultro ſtationem hanc deſe- ras, téque ignaviter dedas hoſtibus. Hoc pacto pariter meditationum tuarum defectus ſarcire poteris, atque ex frequenti piarum aſpirationum uſu diſces vagabundam mentem tuam intra cancellos certæ materiæ reſtringere, & ea, quæ ordinata meditandi methodo perſequi poſſe diffidis, per conti- nuas ad Chriſtum aſpirationes, quaſi cum ipſo conſultando, orando, conquerendo, me- delam & auxilium flagitando, menti tuæ tan- dem imprimas, & voluntatem tuam, ut ut lenram ac tepidam denique excites & accen- das. Exempli gratiã: Meditaturus primum Chri- Gnronden Vancen ſten ſes duos Utes, & li Dtitid aden Pbns, uuri Us, Pkibz quüm Marrs Colatium E illimi perla vordliſun un Clatæ lurs Gltum ws! Uus tened do⸗ euleare w Gionen en ſe, gin Po Elehen ure 1n,uin ledem. Uuneoclt, M dlorle 6 Wontn, WMnrin D thietise iüihne Aein onin llhin in Sue nninmn Crito o⸗ iun Cholunvon vnnE. Wd tonumuun ne behen . n wn 8ete nen onpdm Enr. Ronm e. 4 W Ne DE ORATIONN.. Asa Chriſti in cruce pendentis verbum: Peter ignoſce illis, &. ſic ad Chriſtum aſpirandò loqui poteris: JEſu Crucifixe! quid hoc rei eſt? video te in cruce exfremos inter crucia- tus pendentem, video afflictiſſimam Matrem tuam Virginem doloris gladio transfixam po- nè crucem ſtantem; & ſimul video audiôque hoſtes tuos acerbiſſimos doloribus tuis inful- tantes, & tibi Matrique tuæ afflictiſſimæ ſuâ malitià addere afflictionem. Et tamen tui ipſius, tuæque dulciſſimæ Matris quaſi obli- tus, priùs tuis crucifixoribus veniam exoras, quàm Matris doloribus vel unico verbo afferas ſolatium. Ergéne tortores tui, & truculen- tiſſimi perſecutores, JEſu bone! tantùm tibi cordi ſunt, ut illorum priÄs ſaluti, quàm de- ſolatæ Matris conſolationi qualicunque con- ſultum velis? Intelligo planè, & quaſi mani- bus teneo doctrinam, quam hoc facto nobis inculcare voluiſti: nempe inimicorum dile- ctionem majoris virtutis, tibique potiorem eſſe, quàm propriæ parentis conſolationem. Sed eheu! duro cordi meo hæc lectio nimis alta eſt, quàm ut eam probè teneam, & ad opus deducam. Multùm mihi feciſſe videor, ſi, qui me odit, viciſſim odio non proſequar, aut malum malo non rependam: ut diligam inimicum, & nocenti bona pro malis reme- tiar, vires meas nimiùm excedit. Quid faci- am, JEſu bone! quomodo coram te compa- rebo? imò quomodo à te comiſſorum tot fa- cinorum exorabo veniam, qui meis debitori- Sient. Sanct. Comp. K k bus 49 PARS III. CAPUT VII. §. 4. bus tam difficulter ignoſco ? Ah! niſi tusâ gratiâ cordis mei duritiem expugnes, nun- quam emollietur ad ſinceram dilectionem ini- mici. Oro te igitur & obteſtor per illum ipſum amorem, quo tu pro crucifixoribus o- raſti, ut vel unicam veræ charitatis ſcintillam cordi meo injicias, quâtenus tandem ad tui imitationem accendar, diſcamque illos dili- gere, quorum dilectio tam eſt tibi accepta, ut eam cuicúmque alteri amori anteponas. Da igitur Eſu mi Salvator, ut vel ex hoc capité, quia tantopere tibi placet, ad dile- Gdionem inimicorum permovear. Propono itaque tuæ confiſus gratiæ, illi & illi, qui po- tiſſimàm mihi infeſti, & erga me malè affe- Qi ſunt, benevolum deinceps me exhibere, & pro injuriis aliquod ſemper beneficium re- ponere. Quando igitur illa & illa occaſio de- nuo ſe ofteret, da mihi ſapidam hujus verita- tis cognitionem, videlicet, amorem & bene- volentiam erga adverſantes tibi præ omnibus placere: ut amore tui prompté & alacriter faciam, quod amore hominum facere non poſſem. Ita firmiter propono, IEſu mi cru- cifixe! & hanc ſaltem vicem imenſo tuo er- ga me amori rependam, ut amore amoris tui diligam inimicos, qui amore amoris mei dignatùs es in cruce mori. In hunc modum aliæ quoque materiæ, per diverſas aſpiratio- nes & affectus cum Chriſto agendo, medi- tationis loco utiliter pertractari poterunt. CA- Wr 64 MNA NN 4 uir Geons opom omn irel A herte fim mione poprie lben et cenleter Cojungu, c vin polt 50 frilho Eupirur ut Ciatur Pinn Et, lil god ſe opn e Perfckons, Eeber hono Nodunconti Pempiam 5 e 4 . tione i⸗ n 1 Akooeni. P her in irbre Alintilen 1n Cni 4 4 küng i Nne ae ler A 1. Dpon kil, C⸗ e mletk⸗ eklibae, Ken⸗ wloce⸗ eKir vende⸗ eninn Karnt 1 bore ie = ine. 1 . 16 . nodn 4 Men do, gem 6 DE PERFECTA RESIGNATIONE. 491 CAPUT VIII. DE „ PEEFECTVYA RESIGONATIONE, STVE U. NMIONE VOLUNTDITIS NOSTNX CM DIINA. Andem eò devenimus, quò omnia ha- ctenus dicta collineant, & tanquam ad ſcopum omnis perfectionis conſpirant, vide- licet ad perfectam voluntatis noſtræ cum Di⸗ vina unione per omnimodam refignationem Propriæ libertatis. Cùm etenim res quæli- bet cenſeatur perfecta, dum fini ſuo ultimo conjungitur: tunc demum perfectionem in hac vita poſſibilem homo conſequitur, ſi DEO fini ſuo voluntate & affectu conjungitur & unitur, ut unus quodamodo cum ipfo ef- ficiatur ſpiritus, nihilque jam velit ac deſide- ret, niſi quod DEus vult, & quia vult. Hic ſcopus eſt totius Chriſtianæ ac Religio-= ſæ perfectionis, ad quem dum ſpirat, aſpira- re debet homo bonæ voluntatis; cùm rarèò admodum contingat, reſfignatione tam perfe- cta quempiam pollere, ut de voluntatis pro- Priæ admixtione non aliquatenus debeat eſſe fuſpecta. Quare operæ pretium nos factu- ros credimus, ſi, quæ pro coronide bonæ & perfectæ voluntatis faciunt, paulè dili- gentiùs examinemus. 492 PARS III. CAPUT VIII. §. 1. DE Wr⸗ §. 1 ntnken 2. umcn, Quòd perfectio hominis conſiſtat in plenaria vo- run & 7 . Mipt, lIuntatis propriæ reſignatione. ſlin „ Vlo te noſſe (dicebat aliquando Chri- enraſfn 5, ſtus Dominus dilectæ ſuæ Catharina Witen „ Senenſi) volo te noſſe, quòd omnes pœ- naus e „ næ, quibus homines in mundo affliguntur, en; Mmelt „ in voluntate conſiſtant: quia ſi voluntas eſ- Acerü „ ſet ordinata & concors cum voluntate mea, erk teigon „ careret quodamodo pœnèâ. Quamvis enim en lbenn „ is, qui hac ſancta ordinatâque voluntate Hr Chi, „ Præditus eſt, ſentiat laborem ac dolorem; un le „ quidquid tamen amore mei ſponte patitur, Ftöniite „ quaſi ſine pœna portat. Libentiſſimè enim Aumtich „ illud ſuſtinet, conſiderans & ſciens, meam Qrunele „ eſſe voluntatem ac permiſſionem, ut patia- uhn in pr „ tur. Mens ejus in quovis dolore corpo- I, Cd „ rali libera eſt, quum voluntas ipſius in om- 0gtio wepe „ nibus ſit conformis & unita voluntati meæx,. Voluorsre „ Omnino ex voluntate procedit, & depen- nphiin „ det afflictio ſive pœna: quia homo affligi- Imkte ceden „ tur vel habendo quod habere nollet, vel o, grodn⸗ „ non habendo, quod vellet habere. Igitur iny „ ablata voluntate propria Spiritus hominis Iiennur „ tranquillus eſt, & pace gaudet. „ (4) Si eptoone ad hanc amuſſim cuiquam Voluntatis ſuæ re- Armpe im Gitudinem exigere libeat, mox deprehendet, il rohhecl =n-= quàm longè abſit à vera perfectione. Multi en uer ſe reſignant, & totos ſe DEO offerunt, quam- btüntenni diu ltiie («) Bloſ. Monil. Spir. c, 8. ſuch umne ne, nisein e olldae Clbren; euin Nsenen Denm r. unnr⸗ mitt chr woki⸗ A, ir = Gim e E 4 3 hen . N n 1 8 ₰ PERFECTA RESIGNATIONE. 493 diu nempe omnia illis ex voto ſuccedunt: ſed tentatione, vel adverſitate ingruente ad pro- Priam voluntatem redeunt, 1deò tam pauci il- Iuminati, & liberi intus inveniuntur. (b) Non eſt perfecta reſignatio, niſi in adverſis æquè ac in proſperis ſibi conſtet, & absque ulla re- ſervatione ſit perpetua. Si voluntas Divina tibi dulcis eſt, quando te ſanum vult & feli- cem; amara autem & inſipida, dum morbo vel adverſitate te inviſit: nondum ad initium veræ reſignationis perveniſti, propria electio- ne ac libertate tibi ipſi reſervatâ. Hinc Chriſtus Dominus Gertrudi ſuæ to- tam ſe ad ejus voluntatem offerenti dixit: „ Si vis mihi hanc in te præſtare libertatem, „ da mihi clavem! Et cùm illa quæreret: „ Quænam eſſet hæc clavis? Reſpondit: Vo- „ luntas tua propria. In quo verbo intelle- „ Xit, quòd ſi quis deſiderat Dominum ho- „ ſpitio recipere, deber ipſi clavem propriæ „ Voluntatis reſignare, ſe plenè laudabiliſſimo „ beneplacito ipſius comittendo, & indubi- „ tanter de benigniſſima pietate ſua confiden- „ do, quòd in omnibus ſuam operetur ſalu- „ tem. „ (W Annon illi infidelitate quapi- am videntur laborare, qui plenè, & absque ulla exceptione DEO ſe reſignare trepidant, ac ſi nempe timerent clavi ſemel extradita ſa- tis ſibi proſpectum non fore; nec firmiter crederent, paternam DEl providentiam mul- tò utilius ſecuriusque ipſorum providere ne- K 3 ceſ- () Imit. Chr. I. 3. Cc., 37. (*) S. Gert. 1., 4. c. 23. 494 PARS III. CAPUT VIII. §. 1. DE. ceſſitatibus, quàm quisquam hominum vale- at pro ſeipſo. Inde eſt, quòd ſuæ nimiùm confiſi induſtriæ Providentiæ Divinæ quando- que parùm ſint memores, & dum è& malis, ût putant, ſemet extricare ſatagunt, magis etiam implicent, utpote ob ſuam diffidentiam ope Divina deſtituti, ſeréque tandem damnê ſuò experiantur, omnem induſtriam huma- nam benigniſſima DEl providentiâ longè in- feriorem eſſe. Dum econtra ſe totos in pa- ternas DEl manus reſignando, difficultates omnes eluctari, & magno fälutis ſuæ com- pendio in voluntate Divina tutò quieſcere li- cuiſfet. Suis nempe rationibus accenſet DE- us omnia negotia & eventus hominis plenè reſignati, ut ex omnibus denique educat vi- Rtorem. Caſtigat adverſis, ſolatur beneficiis, refocillat promiſſis, terret cominationibus, & ad tempus ſe occultat, ut majus ſui excitet de- ſiderium: mox iterum ſe manifeſtat, & ple- no lumine luceſcit animæ, ut remuneretur & confirmet amorem: & hac varietate to- tam Electorum ſuorum vitam mirum in mo- dum reddit decoram. O! ut nobis, quemedmodum Gertrudi-, liceret in corde Divino intueri ac legere, om- nes paternæ ipfius circa nos providentiæ du- ctus & diſpoſitiones: quàm citò omni de no- bis- ipfis ſolicitudine dimiſſa, uni voluntati Divinæ totos quantos nos comitteremus, id. ꝗque unum cogitaremus, & ageremus conti.- nuò, ut ipſius beneplacito, exclusàâ quavis a- lia MW Cutt, ſwee b⸗ . in n n ,hence taiduen B Koränag Ulhe⸗ lu el Glem Porez i s Veren Fenn ſolet imenki mars 1a Proriken cverli d „ hec Mld , Cuam ünm Dienta . „Optimumg Prout rwri Nonoli A Heren ſecke elet n mlerioordh Grigit han alres, lid Linfoum liine pro⸗ mnn⸗ . te jut, — (1 n ninnd. ſe nn nehun, néin, aenel. nns e Aler fi defeig hi anece n rnmmennt ſanenteſd inmme 7 PERFECTA RESIGNATIONE. 495 ha curâ, unicè in omnibus obſequeremur. „ Perſpice nunc (dicebat Gertrudi ob ſini- „ ſtrum aliquem eventum turbatæ Chriſtus „ cor ſuum ipſi exhibendo) perſpice nunc „ dileéta mea, omnia cordis mei interiora, & „ perpende diligenter, quàm fideliter omnia, „ in quibus mihi unquam intendiſti, diſpoſui „ & ordinavi ad utiliſſimum & ſaluberrimum „ animæ tuæ profectum: & conſidera, ſi „ Vel ſaltem unius verbi contra me cauſare „ potes infidelitatem. „ () Ita planè & nos videremus, omnem erga nos ipſos amo- rem ac ſolicitudinem vix eſſe guttulam reſpectu imenſi maris increati illius amoris, quo Divi- na Providentia omnia tam proſpera, quàm adverſa ad noſtram diſponit ſalutem, „ut „ nec unico cogitatu velle poſſemus quid- „ quam aliud, quàm quod omnipotens Sa- „ pientia Domini noſtri circa ſingulos juxta „ Optimam noſtram ſalutem ordinavit,,„ (e) prout Sorori ſuæ Gertrudi B. Mechtildis jam glorioſa affirmavit. Revera ſi hominibus paſſim nota & per- ſpecta eſſet amabilis illa ſolicitudo, qua DE- us miſericordiarum bPater elefctos ſuos regit & dirigit: haud dubiè miſſas facerent anxias tot curas, quibus ſe fruſtra diſcruciant, ſeque totos in ſinum paternæ DEl benevolentiæ, & ſuaviſſimæ providentiæ projicerent. Cogita- tiones namque bominum timidæ, & incerta providentiæ ejus, (O) nec eſt in hominis po- Kk 4 te- — (4) §. Gert. 1, z. c. 63. (e) l. 5. c 7. (F) Sap. 9. 14. 496 PARS III. CAPUT VIII. §. 2. DE teſtate via ejus: dum econtra hominis plenè reſignati tutorem ac defenſorem, providen- tiſſimumque proviſorem agit DEus, cujus voluntati omnia obediunt. Imò ſi æmulatio- ni in DEO daretur locus, in hoc daretur po- tiffimùm, quèòd creatura aliqua ad directio- nem hominis ſe tentaret intrudere, cujus Om- nipotens ipſe tantopere curam gerit. Unica igitur hæc cura tua ſit, ut totum te DEO, ejusque benigniſſimæ voluntati quoad corpus & animam comittas, idque unum agas, ut quod tibi præcipit DEus, ejusque voluntati gratum agnoſcis, integrè perficias, aliis cir- ca te curis DEO penitus relictis. §. 2. De Reſignatione perfectiſzma. Nio & conformitas voluntatis noſtræ cum Divina, ut dudum vidimus, potiſſimùm locum habet in adverſis, & naturali inclinati- ohi contrariis, ideò tantùm gratis, quia vo- Iuntate Divina nobis imiſſis. Enimvero ama- re DElI voluntatem in lætis & ſuavibus bonus quidem amor eſt, ſi in rei veritate ametur DEl voluntas, & quidem magis quàm res ipſa, in qua voluntatem DEl agnoſcimus: at voluntatem Divinam amare & compleéti in triſtibus & adverſis, dubio procul perfectior amor eſt, cùm nihil hic ſit amabile præter ſolam Divinam voluntatem. Ex ano puret anc e Kimn Dollioenn. m ue, Enekt lnn hideat, ſaints, ien hono Nlis,url ittlennmen 1o, qumts is cceplaren Nodo parnn n, ſmmletun Er recupen cere Hir- lekre gucen literin re its dlger Uuntnen. Qumtis ſOomnünin Deofleenehi M rim aon Goontormn fkreninon apeckit & glic ei Dee s Uimun D n Neltone Anmer ſen cti = = = 1 niit Mote Enlln Cn deſ 6Pr. lin ai maon heen ilnin P ore PERFECTA RESIGNATIONE. 497 hanc reſignationem voluntatis exerceri per ſubmiſſionem in obſequium voluntatis Divinæ jam cognitæ, dum v. g. homini gratum qui- dem eſſet, ſanum degere; ſed quia ægritudo imiſſa indicat, aliud placere DEO, acquie- ſcit animus, & voluntas ſe reſignat. Vellet quidem homo, ſi DEO placeret, imdò vellet fortaſſis, ut placeret, ſanitate frui integra: ſub- mittit ſe tamen lubenti animo Divino benepla- cito, quamvis ſi concederetur ſanitas, luben- tiùs acceptaret. Adeoque dum voluntas hoc modo parata eſt ad ferenda morbi incomo- da, ſimul etiam eſt, ac fortè magis parata eſ- ſet ad recuperandam ſanitatem, ſi ſic DEO placeret. Hinc videas, hanc reſignationem Præferre quidem omnibus DEl voluntatem; ſed interim præter hanc voluntatem multas res alias diligere, minàs tamen quàm DEI voluntatem. Quamvis itaque bona & ſancta ſit hæc voluntatis reſignatio: longè tamen perfectior Deoque acceptior eſt reſignatio, qua homo non tantùm agnitæ DEl voluntati ſuam ſubji- cit & conformat; ſed tali inſuper voluntatis indifferentia omnia à DEO circa ſe diſponen- da expectat & ſuſcipit, ut ne quidem ſcire cupiat, quid circa ſe diſponat aut diſpoſitu- rus fit DEus. Sic nempe cor hominis ceræ inſtar in manu DEl ad omnes formas indiffe- rens, impreſſiones æterni ipſius beneplaciti æ&qquanimiter ſemper expeétat; dum ſine ele- ctione propria, imò ſine eo, quòd ſciat, aut 5 ſcire 99 1„ „ 99 29 ⁷V 92 2) 99 95. 39 99 99 99 99 25 99 99 35 99 9 32 99 35 95 29 498 PARS III. CAPUT VIII. §. 2. DE ſcire cupiat diſpoſitionem Divinam, uni vo- luntati ac beneplacito DEl in omnibus æqua- liter acquieſcit. Exemplo hic ſit Gertrudis noſtra, „ cui aliquando febricitanti Chriſtus 2² Eſus totus inſtar floris amœnus apparuit in dextera ſua ferens ſanitatem, & in ſini. ſtra infirmitatem, præbuitque ei utrasque manus, ut eligeret quidquid magis opta- ret. Illa verò utrasque manus reſpuens, ac inter utrasque manus Domini procedens in fervore ſpiritûs, accedebat ad cor illud dulciſſimum, in quo ſciebat reconditam to- tius boni copiam, ipſius laudabiliſſimam inquirens voluntatem. - Ac faciem ſuam protinus avertens dixit ad Dominum: Ec- ce! nunc Domine, faciem meam averto à te toto corde deſiderans, ut non meam re- ſpicias voluntatem, ſed tuam in omnibus circa me laudabiliſſimam placentiam perfi- cias. -- Cui Dominus: Ex quo propriæ renuntiando voluntati ſic avertiſti faciem tuam à me, ego omnem dulcedinem, & dilectionem Divini cordis mei emittendo dirigo ad te. Per quòd notari poteſt., quòd fidelis anima tam ſecura confidentia ſe totam, & omnia ſua Divinæ comittere debet diſpoſitioni, quòd etiam delectatur neſcire, quid circa ipſam Dominus agat, ut eò puriùs Divinæ voluntatis complacitum in ſe ſciat eſſe perfectum. „ (£0 Neque interim (dum ſancta hac animi in: (e) §. Gert, l. 3. c. 53. — Wcolnperel 6 exveatumm Ueatiquam tun Selliruamur. le, kcimns, lpoſtooe Nobis von en Cgnienirne fegtunn on Elare. Muren Usile Aawarn Enumonnot n, u den in, kh n Iü wori Is on g⸗ Dphnmts ir EiAd iniman en poltzgun s aeam, normenn m bononn Niang In eheri 41 n in d Gm Pppont n N nugte Nn, ien Corla Codtntd Dlig denlun un,N. Nenn4 MAII 4 D PERFECTA RESIGNATIONE. 499 indifferentia omnia DEO comittimus) nihil nobis agendum, ant eventis omnia relinquen- da ſunt: quin potiùs ex noſtra parte gnavi- ter allaborandum, ut quæ à DEO nobis com- miſſa ſunt, noſtrôque ſtatui ac vocationi con- veniunt, rectè ſuccedant. Animo tamen ſic nos comparatos eſſe oportet, ut ſi DEus ve- lit eventum noſtris conatibus contrarium, neutiquam turbemur, aut animi tranquillitate deſtituamur. Si, quod in noſtra eſt poteſta- re, fecimus, reliquum DEO comittimus ſua diſpoſitione plenè contenti. Plùs nempe ಠnobis non exigitur, quàm cdiligentia operis dignitati admenſa. Jam quod effectum & e- ventum laboris attinet, in noſtra non eſt po- teſtate. Habe curam illius, (h) dicebat bo- nus ille Samaritanus Stabulario, pro miſero ſemimortuo à latronibus relicto ſolicitus. Non dixit, ut bene advertit Bernardus: Sana ipfum, ſed tantàm: Curam illius habe. Ita prorſus in ipfo etiam ſtudio perfectio- nis nil non agendum, ut extirpatis vitiis, & implantatis virtutibus demum reddamur ido- nei ad intimam cum DEO unionem. Atta- men poſteaquam plantavimus & rigavimus cordis aream, noſſe debemus, ſolius DEI eſſe, incrementum dare noſtris conatibus, & fructum bonorum operum & laborum à ſolo DEO expecgtandum eſſe. Quare fi progref- ſum illum in via perfectionis, qualem cupi- mus, non experimur; non nimiùm angamur, aut (à*) Lac. 10. 35. 50OO PARS III. CAPUT VIII. §. 2. DE aut turbemur, minùs cadamus animis, aut la- borare deinceps ceſſemus. Nunquam vitio datur diligenti agricolæ, ſi meſſem abundan- tem non habeat; tunc ſolùm reprehenſione dignus eſt, ſi negligenter coluiſſe agrum de- prehendatur. Etiam in Monaſteriis bene di- ſciplinatis hanc ſibi quisque maximam incul- care jubetur identidem; ſe etiamnum eſſe ty- ronem, & ulterioris probationis indigum: tametſi jam multis annis inter veteranos nu- meretur. Si bonæ voluntatis eſt, ſuéôsque de- fectus viriliter expugnare nititur; etiamſi non ſentiat ſe proficere, proficit tamen; cùm non minima hæc ſit perfectio, imperfectiones ſu- as conſtanter oppugnare. Niſi jumento, ut quidam Patrum dixit, in piſtrino laboranti obtegerentur oculi, verteret ſe retrorſum, ſuumꝗque mox devoraret laborem: & niſi mentis oculis opera noſtra bona DEus ſubdu- ceret, nobis ipſis placendo perderemus fru- ctum meritumque virtutis. (1) Inde eſt, quòd variis nos paſſionibus & defectibus i- dentidem ſinat eſſe obnoxios, ut ſemper hu- miles nunquam de nobis magnum quid præ- ſumamus. Id quod Mechtildis ab obitu ſoro- ri ſuæ in cœlis viſa iisdem prope verbis te- ſtata fuit: „ Quàm perutili diſpenſatione DE- „ us permittit aliquos defectus inhærere ho- „ mini, ut humilietur, & frequenter exer- „ ceatur; ſicque de die in diem proficiat ad „ ſalutem. „ ( For- ci) V. PL. l. 5. c. 1j. n. 8o. (4) S. Gert. l. 5. c. 7. Wt Foruan nee Mal acnel, ll/ ſaun, cum al Dus Aprantuagh menex Dl ſoit, gn Fur degie Ennt een Cioht enenns ene lum ett, An m (d menonn Güniene, gn E & Gaecl Id, ddiden edenptione 1n vol denne umn propni Erimier e Uml, mor Me hegſee Nunqan n bone ticeiein inih 1 unn Ndhundr Hehenlen wnn Cenr 8 S= S= ☛ = Unet⸗ tinntun annn ons⸗ eno Vondde. n, Kul E. R N chen er en re⸗ W PERFECTA RESIGNATIONE. zor Forſitan dicet nonnemo: quid me juvat hæc conſolatio, qui certò novi, meâ culpâ factum eſſe, quòd eatenus retarder in via per- fectionis? Quinam igitur indifferenti animo feram, cùm impediti hactenus profectús mei cauſa DEus non ſit? Equidem veriſſimum eſt, culpam tuam ex DEl voluntate non eſſe; eſſe tamen ex DEl voluntate, id quod culpâ tua e- vénit, & quidem in pœnam peccati. Quèd igitur negligentiâ tuà non profeceris, pœni- tentià delendum eſt; quòd modò pœnam lu- as, & illo profectu, quem facere debueras, eatenus careas, patienter humilitérque feren- dum eſt, & novo majorique fervore emendan- dum. Quòèd ſi modò deperdita recuperare ex integro non potes, animas in purgatorio luen- tes imitare, quæ dubio procul ob ſua peccata, quæ & deteſtatæ ſunt, & deteſtantur conti- nuò, ibidem detinentur: ac interim ſuam redemptionem patienter expectant. Sic & tu poſt peractam pœnitentiam profectum tu- um propriâ culpâ hactenus retardatum lon- ganimiter expeéta, & absque perturbatione animi, majori deinceps diligentia ſtude redi- mere neglecta. Nunquam igitur, nullé⁵que rerum eventu homo bonæ voluntatis à ſecura in DEum fi- ducia dejicitur, ut non inter læta & triſtia, profectus atque defectus in DEl voluntatem, ceu actionum omnium cynoſuram oculos de- fixos habeat, & ſecundùm eam curſum ſu- um inſtituat. Novit quippe, diligentibus DE- Soa PARS III. CAPUT VIII. §. 2. DE DEum omnia cooperari in bonum, ipſosque adeò defeétus majoris ſemper profectùs eſſe occaſionem; ſi modò animum nunquam de- ſpondeat, & contra hos Jebuſæos, paſſiones, inquam, rebellis appetitůs conſtanter decer- tet, & ut verus Israêlita cum his hoſtibus pa- cem nullam ineat. Exturbari penitus è fini= bus ſuis non poſſunt, utpote qui nunquam moriuntur, niſi nobiſcum. Quamdiu ergo nos, tamdiu &iiài vivunt. Satis itaque nos egiſſe, i- mò & viciſſe arbitremur, ſi debellentur conti= nuò, & ſubeſſe cogantur rationi; tametſi eâ nonnunquam invitâ rurſum ſeſe erigere co- nentur. Hæc pugna unioni voluntatis noſtræ cum Divina adeò nil derogat, ut etiam magis promoveat, dum præcipuam ac proximam ad eam diſpoſitionem, quæ humilitas eſt, in- tegram ſemper in nobis conſervat. Certè magnum illud vas eleéctionis S. Paulus, au- ditãa illa Chriſti ſententiâ: Virtus in infirmita- te perncitur, () in ſuis tentationibus non modò non dejecit animum, ut poriùs gloria- etur in ſuis infirmitatibus, ut inbabitanti in ſe virtuti Cbriſti amplior daretur locus. Quòd ſi nec paſſiones & tentationes invo-⸗ luntariæ, neque proprij defectus aliquando Pins minusve voluntarij à conſtanti cum vo=⸗ 1 Intate Divina unione retrahere prævalent ho- minem bonæ voluntatis: eccur igitur non in- tegrâ in paternam DEl providentiam, bene- volentiſſimämque voluntatem fiducis nos ple- mneèe 4 (7) z. Cor. 12. 9. nni d ofnn Gpedmmn ngit,r nods gvonne etilalo, . inftiockuaurg E ſais A orun genn niut. De Tompttudine Gorimode ⸗ idncinlter e⸗ in welin, Delleipüin⸗ ſedbrehmo eciſtim! n, f b rrleyen ei )dit zAgnibus n nunmiens ſ⸗ Kreliz, 1ic Miapn Unele gere slolte NH nen Gutt PERFECTA RESIGNATIONE. 503 nè reſignamus, & quidem ea ſecuritate, ut ne quidem ſcire cupiamus, quid in hac vel il- la re particulari circa nos diſponat, dum de ſincera ipſius erga nos voluntate jam ſumus ſe- curi. FPaciat quod vult, Dominus eſt: velit . . . . quod ſibi placet, pientiſſimus Pater eſt. Non pPoteſt eſſe miſi bonum, quidquid de nobis ſtatuat? modò plenâ nos fiduciâ, & indiffe- renti ad omne ejus beneplacitum ſubmiſſione amplectamur, quæcunque nobis ferenda in- jungic, & prompto animo aggrediamur, quæ nobis quomodocunque innuit agenda. Nec eſt illuſio, ſi quandoque vel ſigno externo, vel inſtinéctu aut quaſi inſpiratione interna excitari te ſentias ad aliqua vel agenda vel toleranda, quorum eventum tamen ſive ſucceſſum DEus non vult. Experitur nommunquam DEus animi promptitudinem, & exercendæ reſignationis omnimodæ occaſiones ſubminiſtrat; quas uti fiducialiter ac fortiter ipſius amore aggredi, ita viciſſim, ſi effectu careant, tranquilla mente ipſius voluntati acquieſcere nos oportet. Sic Abrahamo mandavit imolationem unici fi- lij; nec iſtam tamen DEus habere voluit effe- ctum, ſolâ Patris voluntate contentus. „De- „ lectat ſæpe amicos (Chriſtus loquitur Ger- „ trudi) ad invicem confabulari de multis, „ ex quibus nullus ſequitur effectus. Et eti- „ am amicus ſæpe diſponit cum amico quæ- „ que difficilia, ut per hoc amici ſui erga ſe „ quodamodo probet fidelitatem, & magno- „ Pere acceptat honæ voluntatis ejus erga ſe be- 504 PARS III. CAPUT VIII. §. 2. DE „ benignitatem. Similiter & ego delector „ cum Electis meis diſponere de diverſis, „ quæ nunquam evenient: ut ipſorum erga „ me comprobem dileétionem, ac fidelita- „ tem. Et ut pro infinitis meritis ipſos re- „ munerem: quæ nunquam opere perficere „ poſſent; quia omnem eorum voluntatem „ reſpicio tanquam perfectam. „ (m) Hæc itaque compendiaria ad perfectionem via eſt, Divinam in omnibus ſpectare volun- tatem, & laborem quemcunque DEl nutu ſi- ve per obedientiam, ſive charitatem, ſeu alio modo nobis manifeſtato ſuſcipere, alacriter aggredi; & rurſum tranquillo animo à labo- re ceſſare, quamprimum ex indiciis nobis conſtat, eventum ſive effectum laboris & Di- vina voluntate non eſſe. Ex hac indifferen- tia id lucri conſequimur, ut ſive opus ſuſce- ptum procedat, ſive non; fixa ſemper vo- luntati Divinæ adhæreat noſtra intentio, ac meritum operis ſemper remaneat integrum. Quamdiu nempe labor tali animo ſuſceptus feliciter procedit, puerulos imitamur, qui una manu tenent parentis manum, alterâ ê dumetis fraga aut baccas colligunt, ſui plenè ſecuri, quamdiu manum tam amicam non di- mittunt. Quamprimum autem parens manum retrahit, aut ceſſandum eſſe innuit, mox pue- rulus bene moratus obſequitur, abruptéôque labore abiturienti matri adhæret, fragis bac- cisque, quæ ſuperant, momento relictis. Quam- (m) 8. Gett. 1. 3. c. 64. W unci l dgiuin Elaſpetenmn 0Oen, Eellliun qu 6 Se aau. ti, dleri ins, & inirriwum leeptoop⸗ Uitno iadic unn celis tliniſpeen n conpene penculs uu el uckumn e Nlgtets, I 1 Ceken de Chricko Cen Moper we en lbor⸗ Te inpecine Tircarine Mie ipine bolnoraem: En eod an ulleinio enis korte opos nchn Unnmn 4 lin ius Enner Irn ſlehn PERFECTA RESIGNATIONE. z05 Quamdiu voluntati Divinæ noſtra adhæret tutò agimus univerſa, præſertim ſi per inter- valla ſpectemus, an labor ſuſceptus adhucdum DEO placeat, aut veriùs, an ideò nobis pla- ceat labor, quia DEO placet. Cave, dimit- tas hanc manum, quæ te ducit; aut dum ſe re- trahit, ulteriùs progredi præſumas. Nutabis Protinus, & omni fructu procul labor tuus ca- det in irritum; ſi te diutiùs, quàm DEO gratum, in ſuſcepto opere fatiges; aut inquieto & iniquo animo indictas tibi ferias patiaris. Si verò ad nutum cefſas ab opere, egregium indifferen- tis animi ſpecimen præbes, ingénsque merito- rum compendium facis, dum labore ſimul, & periculis laboris ſublevaris; nec minus ta- men fructum ac meritum laboris integrum conſequeris, acſi opus ipſum ad finem usque ſine defectu perduxiſſes. Audi in hanc rem à Chriſto Gertrudi dicta: „Si quis, inquit, „ Propter me aggredi voluerit gravem ali- „ quem laborem, in quo tale rimet incurre- „ re impedimentum, quo devotionis conqui- „ ritur detrimenrtum, & tamen poſtponit pro- „ Priæ animæ utilitatem, ut meam perficiat „ vVoluntatem: hujus hominis piam intentio- „ nem ego tanti reputo, quòd ipſam ſo- „ lam ſuſcipio quaſi pro opere perfecto, „ quamvis forté nunquam ad hoc veniat, „ ut hoc opus ſaltem incipiat; quod ta- „ men coram me talem fructum habet, ac „ ſi omnem laborem perfecerit, & nullam Nient. Sanct. Comp. L. 1 un- 506 PARS III. CAPUT VIII. §. 2. DE „ unquam negligentiam intereàâ contraxe- „ it. „» (2 Miſsâ igitur omni exquiſitione propriâ u- nam DEl voluntatem in omnibus attende, illiũs- que nutum & ductum prompto animo ſequere; nec velis quidquam, niſi quod DEum velle piè credis, & idedò duntaxat, quia DEus vult, nec ultrà, quàm vult. Non quòd in quibus- vis minutiis anxiè deliberandum, exquiren- dumque ſit, quid magis DEO gratum, ejus- ꝗque voluntati conformius ſit, v. g. an hoc vel illo ſitu orandum, hæ vel illæ preces pri- mùm perſolvendæ, huic vel illi pauperi ſtips porrigenda, hac vel alia die aliqua corporis afflictatio adhibenda, &c. Odioſa res foret, ſingulos obulos & teruntios revocare ad tru- tinam; hujusmodi obiter inſpiciuntur tantùm, & ſi evidentem falſitatis notam non præſefe- rant, numerando transmittuntur. Magni va- loris numi penſiculatiùs ponderandi ſunt, ma- joris, inquam, momenti, longiorisque du- rationis ac moliminis actiones & negotia ac- curatiùs examinanda ſunt, an revera volunta- ti Divinæ ſint conformia. In minimis ac quo- tidianis bona fide procedendum eſt, præſer- tim quando unum inter alterümque haud ma- gnum intereſt diſcrimen. Minutularum acti- onum nimia ponderatio plerumque ſapit ſu- perſtitionem, & ſerupuloſitati anſam præbet, aut fomentum: ac interim dum his minutiis occupatur animus, alia DEO longè magis ac- — EEe e — — — (“„) 5. Gert. l. 3. c. 89. ceyaun ohaloigene eollen Nutntl Enmnnior nmult ui & Nogrs lelele, 4 liabis lln & gue Eruen & er 1 ilentcen Duneni wol mi proprn Druwach liin oonn Uult inooni Dwn guon tt hiic Getctüum, Ones lson Eit ele cont Niniper ine Enperimin; Unporentilu 1. Uitit e, adinum Kimliount Arpnoe n 4 4 ennrt nelckis hlger Un ſel Wunh Aunie Gre Pnn H EH Enö heih⸗ upans s , eA. rtunmcy PERFECTA RESIGNATIONE-. 507 accepta tranſeunt in oblivionem; & quæ ex Officio agenda ſunt, cum anxietate continua, adeoque minuùs bene peraguntur. Rationabile ſit obſequium noſtrum, & re- tenta in quovis exercitio mentis libertate, pa- ratus ſit animus ad voluntatem Divinam ſta- re & progredi, agere & pati, laborare & quieſcere, aggredi & ceſſare; ideò duntaxat, quia DEus vult, & quantum vult, & qualiter vult, & quamdiu vult. Hoc pacto in omni rerum & eventuum varietate, quæ in hac vi: ta identidem occurrit, voluntas noſtra unita manebit voluntati Divinæ, paulatimque ani- ma à propria electione nudata uni beneplaci- to Divino adhærebit, eritque ipſi DEus om- nia in omnibus, utpote cujus voluntatem in- tendit in omnibus, propria ſua voluntate à Divina quodamodo jam abſorpta. Erfi inſu- per huic reſignationi voluntatis illud addat exercitium, de quo ſuo loco diximus, ut acti- ones ſuas omnes, quas voluntati Divinæ cre- dit eſſe conſentaneas, actionibus Chriſti Do- mini per imtentionem actualem aut virtualem ſemper uniat; tandem aliqualiter in ſe expe- riri poterit illud Apoſtoli: Livo ego, zamnon ego, vivit verò in me Cbriſtus: (o] tametſi fortè ad intimam illam ac mirabilem cum DEO unionem (de qua multa ſcribunt Myſtici, & ſoli intelligunt Sancti, qui experiuntur) nun- quam pertingat in hac vita. (*“) Gal. 2. 20. 5o8 PARS III. CAPUT VIII. §. 3. DE 2. De Reſignatione Enali. GCimus equidem perſeverantiam finalem ſpe- ciale DEl donum eſſe, nec aliunde quàùm ab ipſo ſolo impetrari poſſe; nam qui ſtat, ſolius DElI virtute ſtat : unde indeſinenti humilique prece à DEO petenda eſt, ac interim media, quæ ipſe nos docet, ſedu- d adhibenda; qualia præter orationem continuam ſunt, frequens Sacramentorum u- ſus, ſedula auſcultatio ſive lectio verbi Divi- ni, opera bona, præſertim miſericordiæ tam corporalia quàm ſpiritualia, ſincera devotio erga Chriſtum patientem, ejusque dulciſſi- mam Matrem Virginem, ante omnia autem & præ omnibus profunda humilitas, cum a- moroſa in DEI bonitate fiducia, qua anima- tus Apoſtolus auſus eſt dicere: Certus ſum, quia neque mors, neque vita, negue creatura lia poterit nos ſeparare d Cbaritate DEI, quæ eſt in Cbriſto Tkſu Domino noſtro. (P) Ita nempe nulla creatura à Sancto DEl amore a- vellere poterit hominem, niſi ipſemet ſponte vVelit avelli; nec quemquam deſerit DEus, niſi ante deſertus. Nihil itaque homini bo- hæ voluntatis timendum, niſi nativa ſua fra- gilitas & inconſtantia: quam ut dono perſe- verantiæ Divina bonitas in extremo illo ne- ceſſitatis articulo aliàs fortè ruituram ſufflami- net, meritò continuis ardentiſſimisque, pre- cibus, — (e) Rom. 8. 3. We o uii re, Abuniu lngt Nr ero alyn ſerit, Urin mmore lis Mrecbin niſm mon Mjunger;ch Edraquum it nugonoilell Corfumpese isel Kn Cnescefuncti lim helgoi Nilirenneh utkbianed Nridoſ lerdndns ldsdne, gi Uosele inen Eoin Cormien Laduce elcores lin ip Ui Manyre⸗ Eperon uimorß mmn m ine ſenmnlite Euüszi =̈ = E = „ = 2 = S2 = 1 Cennio Del 6Allen PERFECTA RESIGNATIONE. 509 cibus, & quibus poteſt pietatis exercitiis exo- rare, & bonitatem Divinam ad hoc demere- ri ſatagit. De cætero juſtus, etiamſi morte præoc- cupatus fuerit, in refrigerio erit, quia mori- tur in amore DElI. Hinc eſt, quòd Eccleſia in ſuis precibus publicis, ſubitaneam & im- proviſam mortem, à qua liberari poſtulat, conjungar; cùm mors juſtorum improviſa nequaquam ſit, tametſi fors ſit ſubitanea. Sic magnus ille ſtilita Simeon igne de cœlo lapſo conſumptus, eodem momento in cœlum ferri viſus eſt. Sic plures alij ſanctitate inſignes ſubi- taneè defuncti ſunt. Imdò noſtra ætate pius quis- piam Religioſus dœmonum in longiori agone inſidias pertimeſcens gratiæ loco à DEO flagita- vit, ut ſubitaneè moreretur; quod & obtinuit, dum peracto ſemel Sacro è& ſacriſtia redux a- poplexiâ tactus, momento extinctus eſt. Hunc aliôsque, qui in amore vivebant, etiam mor- tuos eſſe in amore, dubitare non licet. Uti enim dormientes quoque ſunt Theologi, ſic & actu de DEO non cogitantes ſunt Theophi- li. Feliciores tamen illi, & plùs ter beati, qui in ipſo actu amoris mortui ſunt, prout ſancti Martyres plerique. Feliciſſimi autem illi,; & ſuper omnia hominum vota beati, qui ipſum amoris Magiſtrum imitantes, non in actu tantùm amoris, verùm ex ipſa amoris vehementia mortui ſunt; quod de Matre Vir- gine glorioſa ùt certum tenetur comuniter, & de paucis aliis piè creditur. Certè Gertrudis I1.1 no- 510 PARS III. CQAPUT VIII. §. 3. DE. noſtra inter alia hoc quoque à Chriſto acee- perat in promiſſis: »„ Quòd nulla mors ipſi „ Prævalere deberet, præterquam illa nobi- „ Rcima virtus amoris, quæ in Filio DEI „ prævaluit, & prætioſam ipſius animam à „ delicato corpore ejus ſeparavit. „ (9) Quod quàm rari exempli, tam inſolitæ pariter gratiæ, & intimæ cum DEO amicitie indicium eſt; cùm eo tempore, quo vires corporis deficiunt, etiam operationes animæ langueſcere neceſſe ſit; ut licèt prompta ſit voluntas, & pia animi affectio tendat in DE- um, eo tamen vigore ac efficacia jam non polleat anima, uti pollebat corpore ſano & vegeto, vi cujus talem amoris actum, utpo- te à ſenſuum jam jam deficientium miniſterio dependentem poſſit producere, qui appellari dignus ſit: Fortis àùt mors delectio. (r) En-! ut hanc veritatem Chriſtus Gertrudi liquidò oſtendit. Obierat è ſuo Monaſterio innocen- tis vitæ puella novitio adhuc fervore florens religioſis virtutibus. Hujus animam brevi ab obitu mora vidit inſtar virgunculæ decen- ter ornatæ Chriſto Sponſo adſtare, ſed mœ- ſtiore vultu præſeferre quidpiam gravaminis. Tum Gertrudis ad Dominum: „ Cùm tu „ DEus totius conſolationis tam blanda fereni- „ tate huic adſis, quid ſibi vult, quòd tamen „ Mmœſtiori vultu internum gravamen præten- „ dit? Ad quod Dominus: Ex hac præſen- „ tia cum ipſi tantumodo meæ humaniratis . „ de⸗ (7) 8. Gert. I. 5. c. 31. (7) Cant. 8: 6. Wectn Pol pt ſiertlt; bnn in Uf 0 ſunoco, ete con cerendat knitſe h Gor: on zin the i Donunus e Dum„Ch Lens A en ſirem ame Uneanglis ſfoluotne. ierne dd deimkerum 9lemper un „ Civenc. „Bhenimn Vrbis yr⸗ rtte eche lum mmn 5 n Ne n omgatt Endra in m end PERFECTA RESIGNATIONE. SIr. „ delectationem exhibeam, plenè conſolari „ non poteſt. Sed poſt hæc cùm purgata „„ fuerit à õ præteritæ vitæ, in præ- „ ſentia jucundiſſimæ Divinitatis meæ eam „ perfectè conſolabor. Tunc Gertrudis: Et „ quomodo, inquit, omnes negligentiæ præ- „ teritæ converſationis non ſunt ſufficienter „ emendatæ per devotionem, quam manife- „ ſtavit ſe habere in extremis, cùm ſcriptura „ dicat: hominem judicari, ſecundùm quod „ in fine vitæ ſuæ invenitur? „ Ad quod Dominus dedit reſponſum notatu digniſſi- mum: „Cùm homo, inquit, viribus defici- „ ens ad extrema perducitur, tunc usque ad „ finem converſatio ejus pervenit; quia nihil „ tunc ampliùs prævaler viribus, ſed tantùm „ voluntate. Et cui ego ex tunc gratuita „ pietate do bonam voluntatem, & devotum „ deſiderium, ille habet profectum. Sed hoc „ ſemper tam plenum effectum non habet ad „ diluendas omnes culpas præreritarum ne- „ gligentiarum, ſicut ſi homo adhuc ſanus & „ Viribus prævalens vitam ſuam integra vo- „ luntate emendaret. „ (⁵) Jam mirari deſines, ſi legas alicubi, vel audias, paucos admodùm piorum hominum, atque etiam Religioſorum, tametſi magnæ de- votionis, compunctionis, amoris ac reſigna- tionis ſignis ante mortem editis piiſſimè deceſ- ſerint, rectà ſtatim ad cœlos evolare, ſicut e- volare poterant, ſi ſano corpore, & integris 4 Vi- (⁵) S. Gert. 1. 5. c. 3. SI2 PARS III. CAPUT VIII. §. 3. DE viribus hujusmodi actibus in DEum rapti, & toto animo converſi fuiſſent. Nimirum lan- guente corpore, languet plerumque etiam de- votio; & amor adeò intenſus, qualis ad abo- lendas omnes peccatorum maculas exigitur, remiſſo jam vigore ſpirituum, ad miraculum prope difficilis eſt. Dum econtra homini ad- huc valenti, & ſeriò volenti hujuscemodi a- ctus tam difficiles non ſunt, ut non cooperan- te gratia, quæ inſtanter oranti, & humiliter Proprio etiam conatu ſemet juvanti, nunquam denegatur, obtinere & elicere valeat; ſicque per totalem averſionem à creaturis, & con- verſionem plenariam ad Creatorem ab omni culparum labe purgatus, ſi mori ſtatim con- tingeret, absque ullo impedimento evolaret ad Superos. Hinc Gertrudis noſtra illa ſcripturæ verba ſecum expendens: Sanctificamini PFilij Ira- (½ divinitùs intellexit, „Quòd ſi quis „ Pœnitendo velociter de omnibus comiſſis ſu- „ is & omilſis, cum integro corde ſe inclinat ad „ Obedientiam præceptorum DEl, tam vera- „ citer coram DEO ſanctificatur, & paratus in- „ Venitur, ſicut leproſus ille mundatus eſt, cui „ Dominus dixit: Volo, mundare. „(2“) Huc facit, quod Bloſius noſter de magno quodam DEl Servo dictum refert. Rogatus nempe, quidnam morti proximus faceret, ſi eousque vixiſſet in peccatis? „Si quadragin- „ ta annis, dicebat, ſemper in peccatis vixiſ- „ ſem, C7) Num. 1I. 18. (2) 5. Gert. l. 3 c, 30. §. 5. mirun ſ nigruen kumacnn nete „diten, ,kr 6 Cne 60, g n ſgereli 6 hadenn in Erein en reddn Eegti honin um, Aen AA ol ſ Gkm hie norts Enp lhee por⸗ mteptusne Pupriden a94 ge int Juæ n Untenn ,. Aetiktwe — I louil Don un olet dh . on e PERFECTA RESIGNATIONE. 5r3 „ ſem, & tempore reſolutionis meæ inſtante, „ pPeccata mea purè confeſſus eſſem, atque , cum perfecto amore ex fundo cordis mei, „ ſaltem ſpatiò unius ſalutationis Angelicæ, „ me ipſum in DEum ita recipere poſſem, ut „ revera totus ad ipſum converſus, & ab „ omni peccato averſus invenirer: tunc ni- „ mirum ſicut purus & innocens ex hac luce „ migrarem. Si verò nonniſi unum pecca- „ tum admiſiſſem, & contritus, dolens, mœ- „ rensque poſt confeſſionem ritè factam hinc „ exirem, tunc utique ſicut pœnitens more- „ rer. „ (oA Quidni ergo ſanus & vegetus id agas mo- dò, quod viribus per ægritudinem jam acci- ſis agere aliquando vix poteris? Si mihi di- cas: hactenus dicta vagari extra lineas, & cùm de reſignatione finali, quæ mortem fe- licem reddat, quæſtio ſit, iſthanc ſani & in- tegri hominis converſionem totalem in DE- um, ad rem non eſſe; proptereâ quòd multa ex poſt facto poſſint contingere, quæ perfe- ctam hanc converſionem & reſignationem mortis tempore reddant inutilem. Quid, ſi poſthac novas contraham maculas, & ſubitô correptus morbéô ſenſibus deſtituar, quid me juvat pridem habita illa totalis ad DEum con- verſio? Agedum, videamus, num ad rem ſint iſta, quæ diximus, utrùm nempe ad bea- tam mortem faciat illa integris viribus longè ante facta totalis ad DEum converſio, quam LI 5 id- („) Bloſ. Monil. Spir. c. 12. 514 PARS III. CAPUT VIII. §. 3. DE idcirco reſignationem finalem appellamus ,» quòd vitam noſtram felici fine obſignet. Enitverò haud gravatè mihi conceſſeris, mortem eſſe quodamodo hominis autumnum, in quo laborum ſuorum fructus colligit, & merit, quod vivens ſeminavit. Aut fi exem- plo magis ad hominem uti libeat, mortem pij hominis eſſe quodamodo nuptiarum tempus, dum anima ceu ſponſa in illo ornatu, quem ſibi ipſa comparavit in vivis, Regi gloriæ co- pulatur; ubi ſimul omnia illa virtutum ope- ra, quæ DEl gratia adjuta unquam peregit, & tanquam fructus ſanctiſſimæ humanitatis Chriſti præmiſit, à Sponſo ſuo fideliter aſſer- vata reperiet. Hac ſimilitudine Chriſtus quon- dam Gertrudem ſolatus eſt, poſtquam è gra- vi morbo, in quo ſe deceſſuram ſperaverat, convaleſcens diceret: „ Si tunc Domine !tran- „ ſitum meum perfeciſſes, quando ex tuis „ reſponſis exiſtimabam me morituram; tune „ credo, quòd gratia tua paratiorem me in- „ veniſſet: ſed ex dilatione timeo, quòd pro- „ pter teporem deſidiæ meæ magis negligens „ deprehendar. Ad quod Dominus: Omnia, „ inquit, ſuum tempus habent in providentia „ ſapienti? meæ. Unde ſi quid quolibet „ tempore feceris, pietas mea tibi reſeêrvat. „ Et inſuper quidquid addideris non peribit „ tibi. In quibus verbis intellexit, quòd ſicurt fi- „ eri conſuevit inter mundanos, quando ali- „ quis nobilis diſponit nuptias celebrare, tunce „ anteà tempore meſſis, dum ad futurum fe- „ ſtum M kunft, 51 ohrt Tiere eütre „M N ,Mune uhtiru iglur, Drente )metam Ur hu Germuds, 10 worten ti lro Ctiol,, gun Enmmn en, & hon isprrenir KWexrenen „ eberr lA I igrore krigre n ipence In ſancki feate zun teriſſer ipchend n ibi 4 Grn al aregke 55 — N8 1 n PERFECTA RESIGNATIONE. ·rz „ ſtum frumenta congregat, per omnium o- „ ra volitat rumor de nuptiis celebrandis; ſi- „ militer etiam fit tempore vindemiæ. Dum “ſ „ verò hæc repoſira ſunt in horrea, ſive cel- „ laria, quamvis vulgi rumor conticeſcat, „ non tamen ideò minorantur, ſed tempore „ nuptiarum abundè miniſtrantur: fimiliter „ agitur, dum inſpiratur Electis, ut ſe præ- „ parent ad obitum, cùm tamen poſteà per „ multum temporis differatur. „ (9 mmßp Ut huic Chriſti monito morem gererer = S= S = - = =S S= = S — Gertrudis, tum ipſa ſingulis ſextis feriis, hane ad mortem præparationem frequentabat, tum etiam pro aliis inſtructionem perutilem con- ſcripſit, qualiter ſingulis ſaltem annis mortis ſuæ memoriam devota præparatione celebra- rent, & horam illam incertam certis exerci- tiis prævenirent. Et cùm aliquando ſextâ fe- rià extremam unétionem in ſpiritu recoleret, „ videbatur ſibi Dominus dignantiſſimè adeſ- „ ſe, & quaſi de intimis cordis ſui produce- „ re liquorem, quo oculos, aures & os, cæů- „ terâque membra ejus emendando deliniret, „ ſüperaddens tanquam pro ornamento me- „ rita ſanctiſſimorum membrorum ſuæ Dei- „ ficatæ humanitatis. Quod cùm Dominus Na. „; Perfeciſſet, ait ad illam: Ornatum hunc mi- vibt „ hi comenda, ut more matris fideliſſimæ ſoi „ ipſum tibi conſervem usque ad tempus i- öI „ doneum, quo ipſum nullis amplius pecca- ℳ „ tis aut negligentiis poteris obfuſcare. Cum- t „ due ) 8. Gert. I. S. C. 28. 516 PARS III. CAPUT VIII. §. 3. DE. „ que hoc devotè faceret, viſus eſt Dominus „ ornatum illum ab anima recipere, & in „corde ſuo, quaſi in ſcrinio tutiſſimo repo- 2 „ nere ſervandum. „ (2) Imò cum reipſa aliquando in gravi morbo Sacræ unctionis Sacramentum ſuſcepiſſet, Chriſtus ipſi iterum meliùs habenti dixit: „ Ego quodamodo provocavi mentem tuam . c. deſiderium mortis, & hinc ad accelera- tionem unctionis. Unde & omnia quæ de- votio tua, tam voluntate quàm opere in 2 27 22 27 22 22 22 2² 72 22 27 in ſalutem æternam. Unde ſciendum, quod dicitur: Juſtus ſi morte præoccupatus fue- rit, in refrigerio erit; ſi contingeret te qualicunque interveniente occaſione, re- pentina præoccupari morte, aut Sacramen- to privari, aut ſine intellectu & ſenſu un- „ Ctionis Sacramentum ſuſcipere (quod ple- „ rumque valde Electis accidere ſolet) ex „ hoc nullum detrimentum habebis: cùm „ omnia, quibus ante aliquot annos te ad „ mortem præparaveras, in imarceſſibili æ- „ ternitatis meæ vernantia ex virtute Divinæ „ cooperationis meæ vireant, floreant, & „ fructum tibi ſalutis æternæ producant.,, ()) Vides jam, opinor, reſignationem finalem per omnimodam converſionem hominis ad DEum abs re non eſſe, ſed pro beata morte plurimùm facere, licèt diu poſteà ſuperſtes ſit ho- ED N („) §. Gert. 1. 5. C. 29. (a) 1. 3. c. 64. præparatione talium perfecit, ego adhuc in intimis cordis mei Divini reſervavi tibi W ſrot ſe Clen cohntens ien En NChscnnax ſnslue e⸗ egruie. en Weben Pilima inn 1t1d (due Mechielemn ttinſu n feoof u p, mn Recennmyn t/ pt. Merin er⸗ fintilaf word deer usiligvoi Derpeentent Imn & eher ini pen UN Per len luin Clmetn Nonpertion ntlinters⸗ nonn ſar D p Umnber ucd gn PERFECTA RESIGNATIONE. 517 homo: reſtat ut paucis quoque oſtendamus, ne quidem defeétus & negligentias dehinc comittendas hanc reſignationem reddere inu- tilem. Et verò de homine bonæ voluntatis nobis duntaxat ſermo eſt. Nam qui ab ject4 ſalutis ſuæ curà ſciens volens terga vertit Di- vinæ gratiæ, & in mala ſua voluntate ad mor- tem usque impœnitens perſeverat; tali utique Priſtina ſua converſio & reſignatio nil prode- rit ad ſalutem, ſed locum habebit illa apud Ezechielem cominatio: Si averterit ſe Juſtus d zuſtitia ſua, omnes Juſtitiæ ejus, quas fecerat, non recordabuntur. Ivn injuſtitia, quam opera- zus &, morietur. (ö) Nec fruſtra piiſſimus Redemptor toties omnibus ingeminat: Vigi- late! vigilate! ne, quod Sanctifſimus Pater monet in Regula: Mos declinantes in malum, & inutiles factos aliqua bora aſpiciat DEus, 1b) & mors occupet imparatos. At verò defe- ctus illi quotidiani, aut etiam peccata quævis Per pœnitentiam mox iterum deleta, vim ſu- am & efficaciam converſioni & reſignationi finali longè ante habitæ non adimunt; præ- ſertim ſi per intervalla renovetur, & virtute faltem ſua in voluntate perſeveret. Cùm etenim per ejusmodi totalem ad DE- um converſionem, & reſignationem plenari- am voluntatis amans DEum anima unus quo- damodo fiat cum ipſo ſpiritus, ut deinceps non niſi ad ipſius beneplacitum vivere cupi- at, & in omnibus nonniſi amore ipſius move- 1i (²) Ezech. 19. 24. & 26, (c) S. Reg. c. 7. 518 PARS HI. CAPUT VIII. §. 3. DE ri ſoleat: leviores ejusmodi defectus & ne- gligentiæ fervore charitatis haud aliter, quàm à calore ſolis maculæ tenuiores mox abolentur &e conſumuntur, juxta illud: Charitas operit multitudinem peceatorum. (d) Hinc Gertru- di noſtræ, acceptàâ à Chriſto omnium ſuorum peccatorum ac negligentiarum veniâ, poſt a- quot jam dies animam ſuam eodem adhuc candore nitidam videnti, & aliquorum defe- ctuum interim comiſſorum intuitu de viſionis veritate dubitanti, Chriſtus Dominus his ver- bis anxietatem omnem abſterſit: „ Nunquid „ non ego mihimet ipſi majorem ſervo virtu- „ tem, quàâm creaturis meis contulerim? „ Nam ſoli materiali talem virtutem dedi, „ quod ſi pannus dealbatus aliquam maculam „ contraxerit, repente ex virtute caloris ipſi- „ us ac ſplendoris eädem maculaâ annihilatâ, „ Priori, imò micantiori reſtituatur albedini: „ quantò magis animam, ad quam ego (qui „ ſum Creator ſolis) reſpectum miſericordiæ „ meæ direxero, ab omni nota peccati ſeu „ negligentiarum incontaminatam potero „ Cconſervare, depurans in ea vi candentis „ amoris mei omne, quod in ea eſt macula- „ tum. „ (e) Quin imò, dum poſthac mor- bo decumbens jam dictam mortis memoriam more conſueto ageret, & hoc exercitio laſſa- ta in lectulo ſe reclinaret, dicerétque: „Do-⸗ „ mine! quidquid deinceps admitto comodi- „ tatum, hoc offero tibi in laudem ternat ; de- (7) 1. Pet, 8., 4. (e) 58. Gert. l. 3. c. II= ehde . Venbr „ niin „Uul „Gal ,tu ne Sgoctuͦ⸗ eſoneton mmertore Ukragiiue u ſectuode lire Lembee uor . Dentrinen, eYfoe nund lonemcis dera n 9 Corloleie „ſiments „ Mee he „Iioren „corporis Sifiun, e;ſe buncrer Ulrs cond Nonihug e ghains 6 16 Unnd — 6 7 W . R PERFECTA RESIGNATIONE. 519 „ deſiderans, ut ſuſcipias omnia tanquam „ membris tuæ Sanctiffſimeæ humanitatis ad- „ miniſtrata. Dominus hæc illi verba repo- „ ſuit: Et in quibuscunque deinceps delin- S= = Gen „ ques ex humana fragilitate, ſint per virtu- Gnn „ tem meæ Divinitatis emendata. „ (J) Ac l⸗ ſi quodamodo poſt plenariam illam voluntatis i reſignationem, & omnimodam ad DEum A cCconverſionem, defectus ejusmodi ex huma- n na fragilitate admiſſi virtute Divina jam forent fuf enentlatlz modè humilis aliqua, ac doloro- zuil ſa eorundem recognitio animum fſubiret. pi Et ne cui videantur Gertrudi tantùm aſ- m ſerrta hæc privilegia, idem benigniſſimus Sal- s, vator poſt longam favorum cœleſtium enu- l merationem, quibus felix hæc anima in ſuo ex hoc mundo tranſitu cumulanda foret, epi- l, phonematis loco hæc adjecit: „ Si quis deſi- H „ derat in extremis ſuis ſimili adventús mei „ conſolatione lætificari, ſtudeat quotidie ve- Node „ ſtimentis exquiſitiſſimis, id eſt, operibus i „ meæ perfectiſſimæ converſationis per imi- utt „ tationem amiciri; aſcendatque vehiculum ns „ corporis ſui, id eſt, ſequatur in omnibus ul „ ſpiritum, ſtudeâtque corpus ſuum ſubjuga- n „ re; & frenum jumenti, id eſt, propriam Mliag „ voluntatem ſuum manui meæ conſignet, ollr „ pPlenè confidendo de mea pietate, quèd in ,D „ omnibus ei fideliter aſſiſtam, in quibusli- cne „ bet bonis ſpiritum ejus paternè promoven- Nenn „ do. Omniâque incomoda & adverſa ſua Offe- . . (F) S. Gert, 1. 5. C. 29. — 520 PARS III. CAPUT VIII. §. 3. DE „ offerat mihi in laudem æternam. Tunc e- go de ſingulis quæ ſuffert, ipſum tanquam „ gemis pretioſis, & ornamentis variis deco- „ rabo. Si quando verò ex humana fragilita- „ te contigerit ipſum retrahere mihi frenum „ Priùs conſignatum, propriam in aliquo per- „ ficiendo voluntatem; hoc ſtatim per pœni- „ tentiam diluat, ac iteratò mihi reſignet ſu- „ am voluntatem: & ſuſcipiet eum dextera mi- „ ſericordiæ meæ, deducétque eum cum in- „ Eſtimabili gloria & honore ad Regnum cla- „ ritatis æternæ. „ (&) Videſis, quid vale- at integra ad DEum converſio, ac voluntatis ſuæ in Divinam finalis reſignatio; cujus vim & efficaciam nec temporis diuturnitas, nec defectuum admiſſio enervare ſufficit, ut non extremam illam horam etſi incertam, animæ DEum amanti omni ex parte reddar felicem. Hoc pacto nempe gratia illa ſingularis, quæ eſt, mori in actu amoris, quodamodo obtinetur in æquivalenti, dum amoroſa illa ad DEum converſio, & finalis reſignatio, ſano adhuc vegeféque corpore pridem facta ſuam virtutem comunicat moribundo, & in acce- ptatione Divina tantùm valet, ac ſi in ipſo mortis confinio eſſet elicita. Quemadmodum enim intentio quævis ſæpe repetita, & nun- quam penitus retractata, viva ſemper manet & efficax, etiamſi fortè ſomno, aut ſenſuum defectu actualis ipſius non adſit memoria: ſic multò magis finalis iſta reſignatio totâ vitâ ſæ- pius (2£) §. Gert. 1. 5. C. 29. W iugte Nne Hlibun Ius tun Mimkont Karin Kneſec mſti 1 Ure iS, C Kectoni eunn ſen Mtoventin ult & leie m inchen unni nlate, ſec TEaem ie⸗ 1fnen n n, len t AKuenn Epkir; i re, ſore ns cohſen d ul Klebores 1 ionib 30ti en⸗ glneene Uulenn Mhuni eu r D Min been fit enn – NeH ſſent An nng nnd . PERFECTA RESIGNATIONE. Far Pius renovata, & nullo graviori peccato, aut per pœnitentiam ſtatim deleto, retractata, in ipſa morte vim ſuam non amittit; quin poti- tùs tum maximè exerit, utpote ad quam, ceu ultima hominis voluntas, propriè directa fu- it & ordinata. Hinc jam ſatls tibi perſpectum erit, quid- nam rei ſit inculcata toties finalis illa reſigna- tio. Eſt nempe illa ipſa ſincera & integra vo- luntas, qua homo omni propriæ eleétioni, delectationi, aut comoditati abrenuntians, cum plena in paternam DEl benignitatem ac providentiam fiducia, ſine ulla exceptione vult & deſiderat, ut omnis vitæ ſuæ modus tam in adverſis quàm proſperis, tam in mor- te quâm in vita, tam in tempore quàm in æ- ternitate, ſecundùm laudabiliſſimam DEl vo- luntatem integrè ſemper dirigatur. Et hunc in finem quæcunque ſibi imittit DEus, ſeu læta, ſeu triſtia, tanquam optima, ſibique ad ſalutem maximè proficua de manu ejus ac- ceptat; ac interim univerſa, quæ DEO pla- cere, ſuoque ſtatui, vocationi, viribus, ta- lentis convenire intelligit, prompto animo ideò potiflimùm exequitur, quia ipfi ſic pla- cet; & ut placeant magis, omnes ſuas actio- nes & labores, commoditates & afflictiones, cum actionibus & doloribus vitæ ac paſſio- nis Chriſti Redemptoris unit identidem. Et ſi quandoque ex humana fragilitate huic re- ſignationi in minimo ſe contraveniſſe adver- tit, mox humili defectús agnitione & dolore Sient. Sanct. Comp. Mm ſtu⸗. 522 PARSIII. CAPUTVIII. §. 3. DE PERF. ſtudet emendare admiſſa, & nova iterum in DEI bonitate, ac Redemptoris meritéô fidu- cia, majorique cum fervore priſtinæ ſuæ re- ſignationi inſiſtit : ſicque de die in diem in DElI ſervitio & amore magis ſe exercens pa- cato animo horam illam expectat, qua felici tandem ex hoc mundo tranſitu illuc perrtin- gat, ubi DEum, qui eſt ipſi omnia in om- nibus, facie ad faciem videre, & æternùm amare & laudare valeat. Ad hunc itaque finem omnia collimant, quæ hucusque in via triplici incipientium, proficientium, & perfectorum diximus; & in hac reſignatione finali conſummatur volun- tas Bona, Benepblacens, & Ferfecta, quæ ex Fide naſcitur, Se nutritur, & Charitate de- mum per hanc reſignationem conſummata ſuam obtinet perfectionem: qua qui gaudet, vitam patienter tolerat, & mortem lætus ex- pectat, atque ex animo dicit cum Apoſto- lo: Mibi vivere Chriſtus ekt, & mori lucrum. (5) Ut in Omnibus glorificetur DE- us. J. Bened. Reg. c. . (5) Philip. 1. 2n. O e e e Gch 9 D 4 6 eekeck. .. 4. . der Kee * 08 De E= DS TLENCHUS on 9 e W, Nacf . n G eN *.* SR . G 4 e e D 4 TOTIUS OPERIS. H EEEEEEEEE 4 PARS PRIMA. VIæ Purgativæ principium: Quia DEus eſt. fol. I. CAPUT I. De fine ultimo hominis. - z. §. I. In quo conſiſtat finis ultimus ho- minis. - 6. §. 2. Quibus mediis finis ultimus obti- . neatur. ⸗ 8. 5 §. 3. Quòd quisque in ſtatu vocationis ſuæ ſalvari poſſit. - 11. — M m 2 CA- ELENCHUS TOTIUS OPERIS. CAPUT II. De fide viva. fol. 16. G. I. De virtute & efficacia fidei. 17. 4 2. Quare hunc effectum fides ubique non habeat. — 19. §. 3. Quomodo fides viva acquiri & con- ſervari poſſit. - 22. CATOT III. De Timore DElI. - 27. ualis eſſe debeat Timor DEI. 29. 8. 2. Timor DEl ex conſideratione gra- vitatis peccati. §. 3. Timor DEI ex noviſſmorum me- moria. . 37. §. 4. Timor DEl ex continua DElI præ- ſentia. 42. CAPUT IV. De Mortificatione.- 47. §. 1. De mortificatione amoris pro- prij. 49. §. 2. De mortificatione intellectus, & fenſfuum internorum. 54. §. 3. De mortificatione ſenſuum exter- norum. - 63 CAPUT. V. De Tentationibus. 76. §. 1I. De tentatione ſenſualitatis. 79. §. 2. De tentatione diabolica. 867 §. 3. De tentatione carnali. - CAPUE VI. De diffidentia ſui, & confidete tia in DEO. 104. §. 1. De vera fui ipſius cognitione. 106. §. 2. De diffidentia ſui ipfius. 113. §. 3. De confidentia in DEO. 117. PARS ELENCHUS TOTIUS OPERIS. *PARS SECUNDA. VI Illuminativæ principum: Quia DEus re- munerator eſt. - fol. 128. CAPUT. I. De æterna beatitudine. 131. §. 1. De Regno DElI, ſive beatitudine in re. 132. §. 2. De Regno DEI, ſive beatitudine in ſpe. - 138. §. 3. De mediis cenſervandi Regnum 144. CAPUT II. De contemptu temporalis ho- noris. 148. §. 1. De contemptu temporalis digni- tatis. - 150. §. 2. De contemptu laudis humanæ. 155. §. 3. De contemptu humani contem- Pptuús. 159. CAPUT III. De contemptu temporalis affli- ctionis. - 163. §. 1. De contemptu temporalis labo- ris. . 163. §. 2. De contemptu temporalis doloris. = 1607. §. 3. De contemptu temporalis adverſi- tatis. — . 176. CAPUT IV. De contemptu temporalium divitiarum. - 182. §. 1. De paupertate Spiritũs. 183. §. 2. De paupertate Religioſa. 188. . §. 3. De indiſereto zelo paupertatis. 196. M m 3 CA- ELENCHUS TOTIUS OPERIS. CAPUT. V. De contemptu temporalis vo- lupratis. fol. 204. §. 1. De deleciatione ſenſuali in gene- re. 204. §. 2. De delectatione carnali. 211, §. 3. De mediis conſervandæ caſtitatis. - . 215. CAPUT VI. De contemptu temporalis liber- tatis. 230. §. 1. De obedientia in genere. 232. §. 2. De obligatione obedientiæ in Sub- dito. - 239. §. 3. De obligatione obedientiæ in Su- periore. ⸗ 244. ViIx Unitivæ principium: Quia DEus-Ho- mo Redemptor eſt. 253. CAPUT I. De amore DEI. - 256. §. 1. De Amore DEl ſuper omnia. 256. d. 2. De amicitia inter DEum & ho- minem. - - 262. §. 3. De obligatione Charitatis. 267. CAPUT II. De conformitate cum Chri- ſto. 272 §. I. De Spiritu Chriſti. - 2773. §. 2. De modo ſe conformandi cum Chriſto. - 285. §. 3. De exercitio amoris Chriſto omni- um gratiſſimo. - 299. NNY 1 — = ELENCHUS TOTIUS OPERIS. CAPUT III. De Amore Chriſti Evchariſti- Ci. . fol. 308. §. 1. De Sacrolanto Miſſæ Sacrificio. 310. §. 2. De Præparatione ad Sacramentum Altaris dignè celebrandum & ſu- mendum. 320. §. 3. De effectibus Sacræ Communio- nis. 333. CAPUT IV. De Amore Vir ginis Matris Ma-⸗- riæ. - 350. S§. I. Quanti valeat ad ſalutem Virginis Matris patrociniium. 35352. §. 2. De vera devotione erga Chriſti Matrem. - 358. §. 3. De imitatione B. Virginis, prælkr. tim in virtutibus ipſi maximè gratis. ⸗ 368. CAPUT V. De amore ſui ipſius. 377. §. 1. Qualiter homo bonæ voluntatis re- tè diligat ſeipſum. 378. §. 2. Qualiter hominem bonæ volunta- tis ipſi etiam defectus juvent ad profectum. - 389. §. 3. Qbrnan ſit optima ratio diligen- di ſeipſum. 400. CAPUT VI. De more proximi. 413. §. I. Qaliter proximus ſit diligendus. 414. §. 2. De operibus præcipuis miſericor- diæ. ⸗ - 422. §. 3. S 7 ”ü ELENCHUS TOTIUS OPERIS. §. 3. De Charitativa ſupportatione, & correctione defectuum proximi. —fol. 436. t. De dilectione inimicorum. 445. CAPUT. VII. De Oratione . 457. G&. 1. De oratione in communi, & in ſpe- cie de Vocali. 460. §. 2. De oratione mertali. 472. d. 3. De precibus jaculatoriis. 481. CAPUT VIII. De perfecta Reſignatione, ſi- ve unione voluntatis noſtræ cum Divina. - 491. §. 1. Quòd perfectio hominis conſiſtat in plenaria voluntatis propriæ re- ſignatione. 492. De Reſignatione perfectiſſima. 496. §. . De Reſignatione finali. 508. E NIS. 3Ee — MSLr cNeO °.½ H . O 2 * 1 tone Noi A 7 tinſee ine 5 UAlrran ollken rets 1, ſt — SCIENTIE 1 SANCTORUM/E COMPENDICIM. * Bi B0N à Meing 2 = VOLUNTPAS, TRIBLS PRIMIS, ISQIIE SIMPLICISSIMIS FIDEI PRIN- –8 CIPIIS, EIL VIRILUTIBUS THEO- LOGICIS, IN VIA TRIPLICIL: . = INCIPIENTIUM, E . PROFICIENTIUM, N ET PERFECTORUM INNIXA. – SSESEEEEE. AUCTORE ABBATE BENEDICTINO, CONGREGATIONIS B. V. MARI SlI⸗ NE LABE CONCEPT. Cum Fermiſſu, & Approbatione 12 11 nne amimnm mſcſ 5 Superiorum. 2= NNENNNTNTENHNINI 8