Gi2572
author: François, de Sales

m

x

——

pE

Ó

—— n

—

m

x

— p

"d.

H

i

J

*

,

Y

1

a

:

*

$)

N*

H

d.

|

K

X

I

W

d

*

*

d

".

g

W

ss

z

"

i

-

Ts

EC

[

h

NÉ

W

(*

X*

"

í

AV

ial ia h at has

ao

AO J.t. 3

r M s

sst

x

$N

—

u u BN

DN

|

- d

gä

N124511998438 021

j

QUATIAHEH,—

Tübingen

iÉ es

d

—

——

-—

—

ORRT T SQE

MP —

t

—

ET

AA

m

emesii

$

1

(

Ti

ii

S. FRANCISCI SALESII

CERACTATUS

AMORE DEI

IN COMPENDIUM REDACTUS, -

A QUODAM

& SOCIETATE JESU.

qume

fu.

COP

EX

x O.

"ä

'diofoiR

pR

GX

/

E

Pt

) li'ä

N

*

-

W

E.

2

GT

(j

2

Xb

(l

6

"

Superiorum Permiffu.

OéHGHO O O OICDHISO O OgOgOgdsos

Wirceburgi,

Tvrrs xt Impexers JOANNIS JACOBI STAHEL,

BinrroPonz g* TyPoGnAPHI. MDCCLXVIIL,

X

Y

ïä

i

A

M

j

feo

)

Juil

tidit

divi

di,

Cert

E

effe

denc

f!;z:?ï

ieny

/nil

^M m

bng;zzh

7

f;

J

F-—

/fy

;(þ

2/

F

Ü

(4)

m i

:

',

äWW&&W&a

2

XATSELMÉ

b

;

La»r

-

x

ETE ?,:

ÉN

VEV VIS Vi d

9)7

Hæ.&. N

PRAEFA'TIO.

. d-

$T

attatus de amore DEI a Divo Francifto Sa-

lefto quondam compofitus ac duodenos in li-

wfgf&

bros dioifus ex. communi mortalium confe[-

Jione. non pauca. admiratione digniffima àn

fe complectitur: Quid?quod P. Nicolaus Cauffinus

S. 3. acerrimo is utique ingerio vir , maturiffimoque

judicio , tratatum illum appellare tton. dubitat (a4)

divinum quoddam opus, ac plane ejusmo-

di, quod cum ipfis adeo Seraphinis volatu

certare videatur, atque ab igne illo in curru

|

Ezechielis reprefentato fcintillas mutuatum

efle, ad univerfum terrarum

| orbem accen-

dendum.

Librum zjium tanto à fapientifmis . quibusque

Jan&iffimisque bominibus n pretio babitum novij]me

üerum in lucem edi curavit P. Fellonius S. 3. Pne-

randus autem Dominus "Tricaletus , ut eundem omni

bominum «conditioni accomodaret

» omilf;is variis que-

Jrionibus Tbeologicis ac Metaplyficis ( quas ipfe S.

Franciftus Salefius omitti à fe potuiffe confe[fus eft,

(2) ) uc materüis inter f& apte connexis, lum in

€0otn-

(c.z) Tracatu de directione fpirituali fecun-

dum fpiritum S. Francifci Salefii.

(2) Præfag in Tractatum de Amore DEJ.

compendium redegit, ternasque in partes divifit, qua-

ruin prima de amore DEL ejusque natura ;! excellen-

tía, nece[fitate, JDeciebus , effettibus atque exercitio :

fecunda de voluntatis nofire ad Divinam conforma-

tione fanttaque adiapboria : tertia demum de fuavif-

füna createe mentis cum D EO per orationem conjun-

|

Gione agit, C9 ita agit , uttoto in opuJculo preter

infignem ordinem , egregiam quoque im fragmentis

vette feligendis attentionem , & accuratam zn vedden-

dis D. Francifci Salefii fenfis fidelitatem a fe depre-

benjam e[Je , clariffani duo etatis noftre Critici ()

snonumentis litierarum publicis teftati fint.

E -2 RR u - U C R ET RNEECSEE, - EERGPCSRNRC CM

Hanc porro Epitomen ut federatis DD. dealz'-

]1

x

bus prejénte anno pro férena offerendam effe cenfere-

d

mus , duplex poti[[omum nos caufa impulit.

Prima

erat, quodis, qui eandem G'allice conftripfit , au-

$

&l

ibor idem ille fuerit , qui Ideam perfeGtionis Chriftia-

ne, prioribus amis Sodalitatis noflre impenfis edi-

Y

tam, ex operibus Patris Alpbenfi Rodriquez effnxity

videlicet. Plurimum |Reverendus Dominus | Petrus

JSfofepbus Tricalet Ss. Theol. Dottor, &2 quondam

q

Dire&tor Seminarii S. Nicolai Parifüs, anno z76z.

cum fanttitatis fama fatis fun&ius, ac mon facrorum

duntaxat Preconum ( b ) linguis, 'verum etiam Cri-

ticorum fupra notninatorum calamis copiofe laudatuse

amor

H

dltera autem propofiti noftri zaufa fuit , quod

I

£

() P. Berthier . J. in Ephemerid. Trevols

[/

^

tienf. Novembr. 1756. & D. Joannet in Epheme-

rid. Chriftian. Tom. 4.

(2) D. Hylaire Doct. Sorbon. item Direct.

Seminarii $. Nicolai.

. Qild-

DEI anima illa fit , a qua cun&as aliarumn virtit-

ctln-

tum attiones, de quibus in fuis Rodericius libris dif-

'ülo:

féruit , animari oportet , juxta illan D. Ztuguftini

Qrfhg-

( a ) fententiam : Pondus meum amor meus:

Dono tuo

inij-

eo feror, quocunque fferor.

tjit-

accendimur ,

& füurfüm ferimur.

Prete-

at

vea , ut D. Francifouus Salefius in eo,

cujus

D

bic epitomen damus , trattatu loquitur , amor to-

adden

tius Theologie compendium eft: amor eft;

d

qui nullo magiftrro , nullo libro, nulla arte ;

methodo nulla adhibita, & Paulorum, & An-

i(4)

toniorum & Hilarionum & Simeonum d&

Francifcorum denique infcientiam doctam

Wu-

effecit.

Cui etiam confentit Cardinalis Bona in

preclariffimo quodam libello [uo ( b ) ubi, Bona qui-

tjitt-

Prinó

dem, inquit , eft (cientia ; fed utilior amor.

[

Scientia fine charitate inflat; & nihil prodeft;

:

amor vero fine fcientia fufficit ad. falutem.

;

jfia-

j al*

Poteft homo fcientiam habere fine amore ; is

xl

vero , qui amat , quamvis fcientiis careat hu-

Pt

manitus acquilitis, plura tamen difcet, quam

idatfi

doceat humana fàpientia, quia illum intus

n

magiítrum habet, qui docet hominem fcien-

tiam.

rürti

nCr-

Jtitifs

Que ommia dum accurata. cogitatione perpendi-

uf

anus , in [bem minime inanem inducimur , fore , ut

hi

eximia ID.D. Sodalium pietas exiguum iftud Xenium

£adem benevolentia atque approbatione excipiat, qua

verole

heries

munus confimile annis proxime preterlapfis oblatum

2

ul

)ure

(4) L 13. Confefs. c. 9.

.(5) Via compendii ad DEUM c. 29.

þg/äz'pere dignata ef? ; fidulaque illius &? confiderata

lettione, tanquam flabello quodam , Divini amoris

Jlammam aut fufcitare in corde fuo aut fovere cone-

tur: prafertim cum amor ille res. una omnium

faa-

vil[ma atque facillima fit :

nam , ut veriffme D.

Hieronymus ( a ) , in reli

quis operibus 'bonis

interdum poteft aliquis quale

mcunque excu-

àtionem preetendere; ad hab

endam vero di-

lectionem nullus fe poterit excufare. Poteft

mihi aliquis dicere: Non poffum jejunare;

Nunquid poteft dicere: Non poffüm amare?

"dmirabilem iftam amoris cum faciiz:tzztem ium

vero fuavitatem D. Francif

us Salefius nom in fuis

ä

duntaxat libris, verum in propria etiam perfona. ex-

pre[ftt,ut preclare oftendit P. INicolaus Cauffmus (2),

|

eujus verba ( quoniam ad inflammandos cbaritate

Divina animos nibil exempli tanti praftantia

H

ejïacius eff ) paucis referemus.

t

a VRR

J»y

Sq

i oA

7

'/)x,("*)

v

a

—

^ x

H

(

SN

;7

4b

//«

W

L':ndl] "

»,

UE

zn

E

REU

—

Y

La

NONNNS TET P.

C

h

a

-

N

Q

g

4f

.EXEM-

(4) In c. $. Matth.

t

(4) 'Tr. de dire&ione Spirit. fect. 4.

li

EXEMPLAR PERFECTI AMORIS

hf

u

PROPOSITUM

,

IN DIVO

l

FRANCISCO SALESIO

li

P. Nicorao Caussiwo, S. J

)

*j

ä;llls explicare queat ftatum ac lo-

i

T

Y

cum illum , quem facratus D.

r

- Francifci Salefii animus in ccele-

fti illa verorum amatorum focietate obti-

)

(

nuit? Seraphinus erat fenis admodum,

iisque charitatis igne ardentibus, alis in-

ftru&us ; qui tamen non amplius conci-

tato quodam ac vehemente volatu age-

batur, ( nam ad plenam quietis habitatio-

nem jam pervenerat, ) fed duabus dun-

taxatalis, complacentize nimirum ac bene-

volentiz, plaudebat, circa inacceffüm illud

folium proximo fefe volatu circumagens.

Complacentia, quz eft gaudium de bono

DEI, eundem Divini fpon(i uberibus ag-

glutinatum tenuit; atque effecit, ut illius

anima, quemadmodum vellus Gedeonis,

tota cclefti rore compleretur , permix-

t10-

29

tione tamen tam fuaviter confufa, ut dif-

ft

iil

ficile dictu effet, utrum ros in vellere,

an vellus in rore exifteret

Eadem illa

luf

110

has ei vel in ipfo filentio voces clamores-

f

que elicuit: O DEUS' . DEUS cordis

f

mei, pars mea, hzreditas inea , & om-

0f

nia mea! fufficit mihi, quod DEUS fit

DEUS; quod Bonitas ejus infinita fit, &

fiq

tfà

perfe&iones ejus comprehendi non pot-

de

fint.

Moriarne, an vivam ego, id mea

an

parum refert ; quia Dile&tus meus vita

zterna, eaque penitus triumphante per-

ln

ruitur. Benevolentia accendit in eo con-

f

tinuum Divini Nominis manifeftandi ze-

f

lum , quo inftigante optabat momentis

jam

fingulis , Dile&o fuo in regione quavis

Q0g

habitabili benedici, eumque exaltarl, ho-

qui

norari, atque adorari.

Eum in finem

qu

languoribus amore plenis fe ipfe confü-

mebat, millena certamina füfcipiebat ;

(iti

infractos labores fübibat, quos tamen

i

füaviffimas vitz fuz delicias habuit, eo-

tüt

quod dile&iffimi DEI gratia exhauriren-

4C|

tur..

Y

Cujus tam in vita quam in morte

laudandi ftudio accenfus Francifci animus:

u)

fentiebat mixtas dolore delicias, quando

poít quam plurimos laudum conatus

(uf-

fünt

jf

fufficientibus fe effe deftitutum viribus

0

intellipebat. Digna hzc commiferatione

lh

lufcinia, dum accentus fuos concitare, fo-

nos acuere, melodiamque fàtagebart per-

]is

ficere; vocem quodammodo vitamque

fuam eadem via profundebat. Atque hinc

fi

oriebantur effluxiones illz liquefcentis fu-

fique fpiritus , illz amoris plagz, ille ex-

f

tra fe ipfum rapti explicationes animi, illa

"

denique tam perfeéta DEUM inter atque

1tà

animam iftius amatoris conjunCtio, ut nul-

:r.

lam liceret amplius jun&turam confpice-

n

re, fed felicem duntaxat metempfycho-

j

fin aliquam, per quam vivebat ipfe non

LIS

jam ipfe amplius, fed in ipfo.JESUS, qui

YIS.

cogitabat, qui loquebatur, qui przdicabat,

()»

qui i cribebat; qui cum aliis ccmgredæbatur,

j

qui & vita cordis ejus,& anima fpiritus erat.

1

Iftud przterea circa amoris illius con-

ts

ditionem ac indolem notandum eft, eün-

dem potius in pacifica quadam ac taci-

10.

turna fuavitate, quam in violento aliquo

ac procellofo impetu fitum fuiffe. Enim

vero quatuor fe nobis Francifci objiciunt ,

(4) qui omnes magna quidem cum per-

;Es:

4

fe&tio-

us

C(e) Nimirum eo, quoheca Ceuffino feripta

funt, tempore, fcilicet À. C. 1649. neque Fran-

fe&ione, at nonnullo tamen cum difcri-

mine DEUM amarunt.

Divi Franciíci

Aflifiatis amor erat amor aufterus & ex-

fpoliatus , qui ad contemptum rerum

omnium extremamque paupertatem ten-

debat.

Amor Divi Francifci Paulani erat

amor eximie humilis, qui novas fan&tz

humilitatis abyffos perquirebat, ut fe de-

mitteret, & obícuras noCtes, ut fuas vir-

tutes abfconderet.

Amor Divi Xaverii

cceleftibus . erat repletus fervoribus, ar-

densque atque magnanimus, qui nihil

animo veríabat aliud ,

quam centum

Orientem zque ac Occidentem verfus

portas aperire, per quas zelo fuo trans-

du . M. Lapsieca CURU , EEE n AE - RA

itum appararet. . Divi autem Fran-

ciífci Salefüi amor erat dulcis, fuavis ,

P.

tranquillus, & velut intra ipfius animam

abfconditus atque inclufus, ac ranquam

Ambarum aliquod , cujus quidem. odor

a AE RRR 2«

fuaviflimus totum terrarum orbem per-

fun-

eifcus Borgia , neque Joannes Francifcus Regis fo-

lemni Ecclefiz ritu inSanctorum album relati erant.

At horum tamem pofterior facile poffet cum Divo

Francifco Xaverio; priorautem cum Divis Affifiate

atque Paulano, tanquam egrepii eorum charitatis

h 2 as E -

ámitatores, conjungi.

li

fundens fentiebatur, energia'autem a ne-

ifci

mine fatis penetrari poterat.

2f

n

Contingit non raro, ut, qui amare

zi

incipiunt, affultus & concuffiones quas-

Tat

dam íua in mente fentiant propterea,

i

quod amor adhuc repugnantiz aliquid

(le.

in ea inveniat: fi autem omnes animi adi-

JiO

tus eidem fine oppofitione aperti funt ,.

eu

progreffus ille fuos pacifice & incredibili

af«

cum fuavitate continuat. — Ejusmodi vero.

hil

difpofitionem in anima Francifci noftri

N

Divinus amor invenit: hominem videli-

lus

cet fine definito confilio, cor rebus con--

fl$«

tentum omnibus, fuaviterque emortuam

n

inter fponfi cceleftis brachia voluntatem.

i )

Illic regnabat ille fine impetu, fine fymp-

am

tomatibus deficientis fpiritus: Illic pro-

b

grediebatur inftar aurorz dilatatione qua-

]or

dam & incremento continuo , fine fen-

wers

fu fenfibili, fed ita zxquali, ut nemo accet-

fionum intermiflionem perciperet. Quod.

quidem non nifi ex przcelía perfe&taque.

: fo-

virtute oriri potuit; quz facit.ut maximaz

ant.

res ac fortiffimz plerumque plurimum.

iO.

jite:

tranquillz fint: fic maxima quzque flu-

ts

mina pacifica cum majeftate decurrunr. ..

Ve-

N

A5

Verum abfit, ut quisquam exiftimet ,

i

Angelum hun

tam alte eluctatum , de-

Y

fcenfus oblitum fuifie: nihil enim eo aman-

ii

tius, nihil ad fua communicanda propen-

t

fius, nihil erga mortales alios indulgen-

bi

tius

Solebat dicere :

DEUM, ficut

d

creavit hominem ad imaginem ac fimili-

a

rudinem füuam , ita pariter ejusmodi amo-

Q

rem hominibus exhibendum przcipere,

t

qui amoris Divinitati fuz debiti imaginem

W

ac fimilitudinem gerat.

Neque enim,

Y

ut ametur homo, quarendum eít, an

fi

fapiens, an urbanus,an aliis id genus do-

Tk

tibus ornatus fit , fufficit quippe; quod

d

primz ac fuper cun&ta amabilis Pulchri-

Qu

tudinis imagine infignitus fit.... Ifti ob-

ls

fecutus regulz excellentiffima atque per-

m

fe&hiffima erga mortales alios charitate

Id

plenus evafit: eftque compertum omni-

C0

bus, eam ab illo poffeffam , cun&tisque

in occafionibus ad mortem ufque tanta

du

cum folicitudine ac puritate fuiffe exerci-

tam, ut nullo fatis exprimi fermone pof-

E

fe

fit.

Amabat vere & DEUM in homine,

b

& hominem in DEO : extra DEUM au-

zlt I

tem nec ipfe ullo apud alium loco effe

lii

voluit nec alius quisquam ullo apud ip-

um.

n

fum loco fuit... Commodabat fe ad-

venientibus omnibus, horis omnibus ;

momentis omnibus.... Praedicabat, hor-

].

tabatur, fcribebat, confeffiones excipie-

bat... Hofpitalia & pauperes verecun-

lt

dantes vifirabat , Religiofos viros iter fa-

|

cientes hofpitio füfcipiebat, magnam pe-

cunie vim propriis manibus erogabat ;

d

templorum altaria liberalitate füa exor-

nabat: imo, dum adhuc junior in mortis

,

verfabatur difcrimine , petebat cadaver

fuum anatomicis Chirurgorum inftru-

s

mentis fubjici, ut, quoniam vitze tempore

adeo fuiffet inutilis; ( fic nimirum ipfi lo-

qui placuit) poft mortem faltem nonnul-

lis prodeffet ; addens, quod hac ratione

mortuorum quoque quietem fecuram

redderet, qui interdum eum in finem ex

l-

ccemeteriis effodiebantur....

;

Quibus omnibus confideratis faten-

dum profe&to eft , eundem cun&tos illos

perfecti amoris gradus confecutum fuit-

Íe, quos in Cantico Canticorum( 4)) enu-

merat Salomon, ita loquens : Fortis eff

ut uiors dile&lio, duva ficut infernus emu-

latio: Lampades ejus. laumpades ignis. atque

7-

(4) C. g.

Jiammnavum. — . Aque anultae mon patuerum

extinguere Cbaritatem, nec flusnina obruent

Y

illasm : i dederit bomo omnem [fubflantiam

dowms [uc pro dile&ione , quafi mibil de-

Jbiciet eam. — Et oftendit fane Francifcus

noíter charitatem orco duriorem effe ,

g

eoquod nimirum veterem ipfà hominem

in fempiternum deftruat, quem orcus

torquendo tolerat, atque inflammis con-

fervat perpetuo, quin eum confumat. Do-

&ores "Theologie myfticz füpra textum.

S.)

illum quinque amoris gradus annotant:

videlicet mortem , fepulchrum , ardo-

rem , infatigabilitarem ,. infatiabilitatem..

Omnes illos confecutus erat S. Francifcus

Salefius : habuit enim mortem amoris ,

dum voluntas ejustam füaviter inter fpon-

fi brachia exfpiravit: habuit fepulchrum,

id eft; univerfalem confümptionem , dum

fe in fe ipfo tam perfe&te redegit ad nihi-

lum, ut in DEI corde totus effet : ardor

ejus eluxit ex continuis ipfius zeli aCtio-

E

nibus; infatigabilitas autem ex obnifü ad-

verfus impedimenta omnia fefe,utilluma

u

Die

dile&o fuo abducerent;objicientia: denique

Dte

€ vita exceíTit inamoris genere infatiabilis,

deü(

ac fimillimus Angelis, qui, quod maxi-

[u

me defiderant, id femper habent.

COM-

Uni

o

eni

DA

ZA

AA

-

mDm

£.

3W

d.

&

z

Q

f

oD

b,

Y

m

///lqmï

'X

d

!

À

EEE RE

N

m

CUS

O.

COMPENDIUM

)o

TRACTATUS

m

1t

SANCTI FRANCISCI SALESII

Y

DE AMORE DEI.

Lu$.

l5

PARS PRIMA

)i

DE AMORE DEI

lm)

üm

QuruT L

hi

"Amorem ceteras inter cupiditates

of

XSP

dominari.

Ü

4

ä C äum, occurrente bono, cor » pre aliis

du

affe ionibus,amoreexciretur,(ücu—

n4

ti mox dicemus) defiderium, om-

li

nesque alias ad bonum propenfiones amore

precurri manifeftum eft. Hoc enim tantum

llS;

defideratur, quod amatur. Malum i fum,

hac unica'de caufa tale habirum , quod bono

Te-

Z

CowrzNpiUM TRACTATUS

repugnet, ad odium non ita excitaret cor

lu

nofítrum, nifi amore boni, quo nos privat,

praoccupatum inveniret.

d

De aliis anime cupiditatibus & affectio-

in

nibus idem prorfüs dicendum. |Ex amore

hr

omnes oriuntur. Unde fit, ut legitimee fint

vel illegitimze , vitium aut virtutem partici-

ent; prout amor bonus aut malus eít. Ab

h

oc principio originem ducunt; a quo bo-

nas aut malas dotes fuas ita mutuantur, ut

cum amore, cujus füunt veluti partus, res

|

una efífe videantur.

Enim vero ,

nullo

fi

inter utrumque flatuto difcrimine, quatuor

M

tantum cum Boétio; Cicerone, Virgilio, &

omnibus fere antiquitatis Scriptoribus; cupi-

g

a

ditatlbus admiffis, fic loquitur S. Augufti-

nus (a): vdmor inbians babeve, quod amat , cu-

f

f

iditas efl ; id autem babeus, eoque fiuens , leti-

ali

tia: fugiens , quod illi advev[atur , timor eft ; id-

W

ue, fi accidevit , feutiens, tviflitia eff. — Proin-

de màla [unt ifla, fi malus eff amorv ; bona; fi bo-

m(

aus. Ciwitatis Dei incole timent, defide-

rant, dolent,

udent; quia autem illorum

U

(äa

«t

amor bonus e

bonze pariter funt affectio-

fs

nes

Evangelium mentem humanam Deo,

ju

ut eam regat ac tueatur, obíequiofam red-

Qu

dit; cupiditates vero menti, ut illas coer-

qu

ceat, rationis ad normam dirigat, & virtuti

a

(ervire faciat. Dum hic otdo fervatur, amor

& voluntas

s

(a) ipfi confenraneus fanctus eft,

p

rectas

(a) Lib. 14. de eiv. Dei C. 7. & 9.

Dg Auonz Dzi.

3

T COT

recta; quodíi perturbetur, tunc amor im-

[ivat,

moderatus eft &immoderata volunras. Id eft,

chariffime Tlheotime, quidquid boni aut mali

(lio.

more

in voluntate reperire eft, amori eft adícri-

e [int

þendlïm, qui eam fibi fimilem e&i;it.

ttici-

Àb

CaAPU T IL

) bo-

", Ut

De voluntatis affettionibus.

uas in anima ex

, 16

(

erimur affectiones ,

qullo

lus minusve no

iles, plus rinusve

[üor

funt

p

ve no

b

irituales , prout obje

M

&um plus minus-

,&

ile princ

ipium ipfis eft.

uzedam ex..

Y

rgtiocinio, quo

,.

experientiá fenfüuum duce,

yiti-

admittimus; alize

ex argumento humanis ex

,(l

fcientiis petito;

nonnu

fide nixorum confecuti

l& ex principiorum

lægi-

one naícuntur ; non

TA

alia tandem aliis extat

origo, quam fi

'ülfls

voluntati divine conf:

E

nfio

mplex

; aut fimpliciffi-

[ lo«

1nus veritatis fenfus

» quam nobis Dens ipíe

1de-

snanifeftat.

Primas affectiones naturales vo..

rur

cant; quas in omnibus homin

.

ibus reperire

10

€

*

ferva

quis enim faniratem , &

ad vitee con-

)

tionem neceflaria

; DOon exoptat? quis

d-

jucundis confüetudinib

us non trahitur? Se.

od

cundas rationi confent:

a

neas dicunt; quippe

tüti

qua . rationis luminibus

citatur voluntas ad bon

nitantur, quibus ex-

Qor

a nonnulla, qua fen-.

14

füs non afficiunt, fibi c

oncilianda: inter hzec

E ;.pag cordis, & omnes

virtutes morales, ve.

raque

ConuPENDIUM TRACTATUS

4

raque ploria recenfenda funt, nec non rerum

eeternarum nortitia.

'Tertie autem ,

veluti

luminis fidei

artus, & doctrinee Chrifti in-

hisce

telligentie , chriftianee nuncupantur :

,

affectionibus impulfi , voluntariam pauperta-

tem , charitatem perfectam , paradiíique glo-

riam diligimus.

IH

Ver

Voh

uod ad quärtæ claffis affe&tiones fpectat,

T

cum; preterquam quod ad Deum folum di-

E

hito

riguntur, ad quem unice pertinent & ten-

dunt, Deus ipf? in nobis, fpeciali modo,

fit;

eas efformet, nullo mediante ratiocinio , nul-

lo concurrente naturali lumine; eas divinds

füpe

eXer

fupernaturales nominamus. Et hoc exdi-

cendis de fan&a anime confenfione, & de

mini

divinis infiniteque fimplicibus fenfibus, quos,

jmi

cum Deus in ea velut in fanctuario fuo refi-

lüpe

det, ipfilargitur, haud difficile intelligere

Y

erit.

Has affectiones àd genus preefertim

mif

triplex revocari poffe ,. nunc dixiffe nobis

amo

fufficiat, Spiritualis fcilicet amor incotnpa-

Wini

rabilium pulchritudinum in fidei noftrae My-

amor ineftimabilium bonorum,

fteriis ;

chy

que nobis in altera vita deftinantur ; amor

flrar

erpa fummam Bonitatem , fanctiffimamque

o

& eternam Divinitatem.

D

flent

ttodi

CAPUT

Dz AMox;-: Dzx

n

Obss :H

lgti

j

Anorem. Dei cateros intey amores

s

dosminavi,

[(d»

].

oluntas, quz intelle&uales ccteras ome

*

V

nes facultates repit ,

fo, quo flagrat

amore, regitur; qui eam

j

b

i fimilem efficit,

Verum enim vero omnes inter amores, qui

voluntatem regere valent , fibi in alios aucto-

ltt,

ritatem arropat, & dominium habet Dei

d.

amor.

Ita ei effentialis eft auctoritas, ut, fub-

e«

lato dominio, ipfe tollarur , & jam nullus

,

fit, ubi nullos fubditos habet.

wl

Non inde fequitur nullos alios in anima

j

füpernaturales motus exiftere.

'Timor ,

die

de

exempli gratia, pietas, fortitudo, fpes, non

minus fünt grátize partus, quam Ifaac & Ben-

105

jamin partus mulierum , quarum fcecundiras

efi-

fupernaturali poteftari erat referenda. — Sacri

«

vero amoris, tanquam hzredis & filii pro-

tirti

miffionis, imperium eft. Etenim, propter

Jbis

amorem, precipue eterna cceli felicitas h

mini promifla eft,

.

p

f

Salus oftenditur fidei, 'parafur fpei, foli

W

charitati tribuitur.

Tides nobis viam mon-

Tor

ftrat , ut columna illa myftica nubibus & igne

conflata ; lucida ícilicet. & obícura fimul.

lque

Dulcedine fua fpes, inftar manne, nos fu-

ftentat. INos autem in terram promiffam in-

troducere folius charitatis eft; quse nobis

transeun-

6

COMP'EN'DIUM 'TRACTATUS

trranfeuntibus per fluctus ir& Dei, in die ju-

]ica

dicii fecuritatem preftat, quemadmodum If-

sdhi

raélitis per aquas Jordani viam patefecit arca

bon

fcederis.

Sola etiam charitas nobiscum ,

Voli

füb iptius aufpicio , in cceclum introdu&is ,

p

habitat ; cum Dei populus, columna fidei

falt

duce, nec manna fpei efta, in hac cæleiü

terra, jam ultra non indigeat.

piti

De catero, amoris imperium neque

prod

durum eít neque auíterum ; imo mirabili

Omnia ad

ditig

quadam fuavitate temperarur.

ti C

ditionem füam modo efficaciffimo fimul &

epre

raviffimo adjungit. Qlisquis amat, vim

&0qui

j

mul & maximam & maximo amore dig-

nam experitur.

qui

Qf q

ib am

G. A.U T DX

Termii

eXten

De natura amoris in genere.

Que q

Vern

deo intima , adeo effentialis voluntatem

inter & bonum convenientia eft , ur,

Difüm

ftatim atque bonum voluntas animadvertit,

hemy

ad illud fübito feratur, ut ei; cum voluptate,

&fam

tanquam objecto fibi apprime congruo, ad-

heereat.

Quae convenientia adeo arctam;

hanc inter animee potentiam & ejus obje-

&tum, connexionem efficit, ut ad unius no-

0

titiam ,' noritia alterius prerequiratur ; At-

que ad ideam boni nobis recurrendum, ut

&i

(entig,

voluntatem definire valeamus. | Sicuti ad ex-

plican-

AQato

Dr AMonr Dzr

7

e.

nIt-

plicandam boni naturam , voluntatis ideam

adhibere neceffe eft. Et vero, Theotime;

A CG

bonum ita definitur: quod quisque vult.

üm,

Voluntas autem , facultas animee, qua nos

is ?

impellit ad bonum profequendum, autad id

fidei

slelt

faltem, quod bonum nobis viderur.

Nec immerito dicitur cór a bono occue

pari, ab eoque, mediante complacentia, quam

eque

producit, ligari; amore autem attrahi , quo

rabil

jl

dirigitur fimul & adducitur ; a complacen-

tia cor impelli, ut a fe, fi italoqui fas eft;

u&

egrediatur; duce amore in viam fe dares

vii

eoque ftimulante objectum amatum profe-

dio.

[^]

qui. Atque etiam , pro libitu, dici poteft,

cor a complacentia expergefieri ac excitaris

ab amore moveri, & ad progrediendum de-

terminari ; a complacentia alas cordis veluti

exrendi, illudque ad volandum difponi, at-

que amore reipfa volare. Jure igitur , ut

dtem

verum fupponi poteít, amorem recte defi-

nitum nihil aliud effe, quam motum, effufio-

[

Ti

nem, & quafi, ad objectum amatum, cordis in-

ceffum.

[dlC,

nv

am;

)

Ia

De variüs [peciebus amoris.

j

At

ommunis & recepta amoris hec divifio

C

eft;amor bénevolentie;&amor concupif-

lu[

centie. Hic beneficiis, quae nobis ab objecto

ex-

amato preftari poffunt, queque ab eo fpe-

KFamus,

8

CowPENDIUM T&RACTATUS

ratus, excitatur; ille.contra obje&tum ama:

rg

|

D

tum pratis amat, cujus unice bonum inten-

dit. Iftius amoris;' vel a folo nomine, na-

ear

idea

tura declaratur, amore benevolentiz aliquem

amare, idem effe ac ipfi bonüm exoptate:

Ti |

Si ille, quem amamus; bonum, quod ei

e€xo

ptamus, jam adeptus eft, tunc de ipfius

felicitate gaudemus, & amor nofter eft amor

Nit

complacentie ;

actus nempe volunratis ,

qua gaudio objecti amati paudet.

Curi

vero ille bonum fibi congruens etiam, nunc

defiderat, illud ei exoptamus: amore íci-

licet defiderii.

Qw

TrUS

Tunc amor dicitur amor fimplicis be-

dam

nevolentie, cum non eft mutuus; inter eos,

qui muruo amant, amor amicitiz eft ; qui

8

r

in hoc triplici capite ;; quod amori mutuo

effentiale eft, confiftit.

Videlicet duos ami-

ralþl

nec amorem mutuum

finit

cos fe redamare ,

Tan

ignorare ; fuos animi fenfüs, ad invicem,

quo

aperire ;; familiarique commercio uti opor-

tet.

Qu

dum

Cum amicum, ceteris non pofthabitis ,

äe Dw

amamus, fimplex eft amicitia;- ceeteris vero

T

pofthabitis , dicitur dilectio ; quafi amor

electionis; quod , revera

&i

H

j ele&io objecti ,

j

prealiis, interveniat.

flit ;

" ;"Quodfi autem unus ita aliis prefertur ;

Vimn

ut jairi.omnis omnino abfit.comparatio aut

Qm

proportio ;..tum incomparabilis, fumma,

pmp«

pre-

Ds Auonr Drr.

9

afmds

reftantiffima erit dilectio ; & charitas fo-

TieQ«

l

Deo debita. Etvero, hz voces, cJarur,

,

chave , chavius fieri, wt facile intelligere eft,

juem

ideam magni pretii, fpecialisque zeftimatio-

f

nis preefeferunt.

od el.

pfits

CupPUT VE

at

Naturalem. mobis ineffe propenfionem , qua

Rif

Cuni

ad Deum pr« cunélis aliis amandum

uUvitamur.

Tunc

e [o

vamvis ftatu originalis juftitie , in quo

(3

primus homo creatus fuerat, excideri-

mus; & peccatum nature noítre horren-

s be

dam cladem intulerit; has ramen inter rui-

808

nas, propenfio ad Deum, pr& omnibus ,

; ui

amandum in nobis füpereft ; nec non natu-

Tutuo

Vdtlli

rilelumen , quo omnibus rebus creatis in-

finite amabiliorem eum effe cognofcimus.

tuum

(ceim

Hanc propenfionem non effe plane deletam

quotidie experimur.

Omifflis luminibus,

OPOI'-'

que fides nobis

fü

peditat, atque etiam

dum inrelleétus no

d

Isj

r naturali modo agit,

lbi[is j

velo

de Deo attente cogitare non poffumus, quin

nature propenfio, in intimo animz noflree

amor

fenfu, motum fecretum excitet, quo in ob-

»je&iy

je&tum noftra copitationis cor noftrum in-

filit ac involat; vix ác ne vix quidem di-

ffüf j

vinum iftud obje&um volunrati offertur ,

| qut

cum in illud non fine gaudio & voluptate

nfra

propendet.

q-

B 3

CaPUT

Ío

CoMrszNDIUM TRACTATUS

n

CaAPrurTr VIL

4/[(

Jor!

Solius matura vires non nobis fufficere ad

Deun fuper omnia amandusn.

u

nter omnes aves aquila exiftit fortiffima;

I

qu

cujus maxime fublimis maximeque au-

fui

dax volatus eft; oculis tamen magis, quam

COf

alis, valet ; ejusque afpectus , & celeritate

jis

& extenfione fua, volatu longe eft praítan-

N

tior. Idem de homine prorífus dicendum.

qut

Ad Deum cognofcendum idoneus, ad eum

Qrti

amandum propeníus eft ; Lumen autem ad

1ndi

cognofcendum, quam Deus fit amabilis, lon-

&l

ge fuperat virtutem ad eum amandum. Non

[ur.

tam peccatum obfcuravit intellectum, quam

dum

voluntatem debilitavit.

Appetitus fenfiti-

vus,

at

uem concupifcentiam nominamus ,

Ti$e

intelleétum quidem perturbat, imperium

autem voluntatis praferrim detrectat ; ita ut,

jenur

Tnt

dum huic animz facultati; jam peccato fra-

€&w , cum concupifcentia continuo eft lu-

füpi

lem

étandum , Deum nec pro amabilitate quam

CorG

in eo , ratione duce;, detegit , nec pro na-

füli

N

turali propenfione, qua in eum fertur, ama-

re valeat.

uam hec noftra imbecillitas commi-

feratione digna eít, chari(fime Theotime!

Qu

quis in fcriptis Socratis , Platonis, Trifie-

gifti, Ariftotelis , Senece , Epiéteti docu-

[

menta legerit, quibus conítat Deum eis non

Qul

igno-

Dz AwonE,Drr.

11

ienotum fuiffe, ad eumque amandum valde

Tt ad

ipfos inclinaffe; nec iftorum Philofophorum

fortem deploraverit ?

Hec funt , 'Theot

ime ,* ïu&uofæ cbn-

tradictiones, a quibus non abhorremus , ex

fimi;

quo mifera noftra natura, peccato fauciata

e di-

fuit.

Eam, non immerito , cum palmis

quam

comparaverim , qua ex Orientalibus cam-

ritate

hao

pis accerfere, & in noftris plantare folemus.

Non omni quidem fru&tu carent; nullos

duai

eunt

autem ferunt nifi imperfectos , & quafi ab-

Ortivos partus.

- Calidioribus regionibus

n ad

Von-

indigent, ut earum fructus formam, guftum

& fic. perfectionem fibi propriam affequan-

Non

tur.

Idem de corde humano prorfus dicen-

juam

dum. Non eít omnino impar, & quidem

nfiti-

0u$ ,

naturales ad fuas vires redactum, initio amo-

ris erga Deum,; utcumque, producendo, quod

um

(d Ut

tamen nec verus eft amor, nec amoris no-

inen meretur.

Verus autem amor, amor

) [ra-

[ lu-

füpra omnia, maturus ifle ac perfectus di-

lectionis fructus füumme Bonitati. debitus,

n

0 fld«

cordibus tantum gratia pracoccupatis ac fuüf-

fultis producitur.

EO

*

Qp wmr VIIE

Witi

ime!

Quantum Deus fe a nobis amari. defideret-

[ne«

egimusin Genefi, Cherubim gladio flam-

yu-

L

mis fulpenre armatum paradifi terreítris

non

cuftodem a Deo conftitutum fuifle; ut ne-

0-

B 4

minem,;

12

Commpwru TRACTATUS

minem, nifi divini amoris gladio perforatum;

&tteT

noft

in colum admittendum efífe intelligeremus.

Quapropter amabilis Redemptor noítter, qui;,

alio.

effuío omni fanguine fuo , nos redemit, a

ipfi i

nobis amari infinite defiderat, ut falvi zeterna:

pot

cum ipfo felicitate fruamur; & ideo nos fàal-

adi

vos & felices vult, ur a nobis in eeternum

II?US

amerur; ita ut noftram falutem propteramo-.

lil

rem noftram, & noílrum amorem propter

Tem

falutem noítram defideret.

Sic enim ipfe

Tnan

loquitur (4):. Jegem veni mitteve iu terram; £5

1nus

quid voloy sifi ut accendatur. . Ex. verbis au-

Arm

tem omni admiratione dignis, quibus amo-

301

rem noítrum exigit, quam flagrans ei fit, il-

lius, quod petit, impetrandi defiderium fa-

cilius 1ntelligi poteft. (&) Diliges Dominum.

Tate

JDeum. tuum ex toto covde tuo, €9 22 tota. anima-

Valde

£ua, Q9 im tota meute 1ua , Doc eft imaximuin 99*

potel

primun maüdatum. . Ah! chariffime 'Theoti-

fimis

me , corDei ardere, fi ita loqui fas eft, amo-

re noftri. videtur.

noscg

Nonne fuiffet fatis , fi

«f

eum amare: nobis ab ipfo fui(Ter conceffum;

dpt

quemadmodum a Laban amare Rachel, &

ttalo

conjunétionem cum ea füis mereri obfequiis

inm

iacobo conceffum eft?

Ad ftudium & ali-

tnic

quo modo divini fui cordis.ardorem fignifi-

candum, amandi venia minime fufficiebat.,

Expediebar ad eum ex totis viribus noftris

amzmdgm;, nos imperio. compelli ,

ne forte,,

atten-.

(4) Luc.c.12. v. 49..

€(5) Marb. c. 22. v« 37.

(

Dg AMonx Dä'x.

13

tim, 5

attente confiderata & Dei majeftate & miferia

Imnus,

noílra, qua tanto feparamur intervallo, vel

Q

alio quocunque pretextu , ab officio, quod

lf &

ui fieri

ipfi tam cordi eft, deterreremur.

(Tna

poffer, ut declararet apertius fe propentionem

s fil-

ad ipfum amandum, quam cum vita accepi-

'nam.

mus, non in nobis incaffum reliquiffe. Ni-

df«

hil profecto miffum facit, ut minime otiofa

pE

remaneat illa propenfio, cum etiam adhibeat

p

mandatum , ut nos ipfi regendos permitta-

n

mus; dum nemo eft, cui omnia neceffaria,

! dli-

ut mandatum hoc reducat ad praxin;abunde

fm0-.

non füppeditet.

5l

m fi-

Praterquam.quod. autem aperte decla-

um

rat eo, quo erga ipfum ferimur, amore f&

(

valde affüici, ut in uniuscujusque hominis

u

potettare fit, ex invitationibus amore plenif-

yoti«

fimis commodum percipere, ad nos venit,

amo-

nosque invirat (2), Ecce, inquiens, //o a2

i, Á

oflium, eg pulfos fiquis audierit vocem meam, 9

fum,

apevuerit mibi jamuam, intvabo ad illum, &9 ce-

d,&

siabo cum ipfo 69 ipfe mecum. . 1d eft, fexcentis

in modis meam 1n ipfüm benevolentiam &

fequiifä

(dli-

amicitiam ipfi comprobabo.

igni .

cjebat.

70&[ l$

fott&

CA-

gne

.By

(e) Apoc. e. $. v. 26

CoMwrPzNDiUM TRaACTATUS

14

UCaPUT IX

[

pa

Per Deum non flave, . quo zmus eum ar-

[u

d

vix

eq

fal

tiffimo amore profequamur.

& h! chariffime Theotime , fi omnibus di-

do

vinis afliatibus nos preberemus dociles,

E

eosque in nobis, »ro vi fua, operari finere-

inus, quam rapide in virtute progredere-

Q

do

mur! fruílra autem fons aqua abundar, que

no

tantum pro amplitudine canalis, quo trans-

no

mittitur, hortum ingredi valer.

C

Spiritus fan&tus veluti fons aques vivae,

fpir

qui ex omni parte diffunditur, cor noftrum,

Tif

utita dicam , circumdat, ^continuo paratus

ftr

ad illud gratia fua irrigandumi ; noftrum vero

eonfenfum defiderat: eamque in animam no-

ftram infundit pro menfüra fancte voluntatis

D

fuz noftreque cooperationis, cum nos rite

affectos invenit.

Quamdiu Viduz Sarepte vacua vafa

oblata (ünt, oleum, quod, füpplicante Eli-

feo, miraculofe Deus producebar, fluere

of

non defiit; fed deficientibus vafis, quibus

gign

contineretur , ftetit.

Ut fefe dilatat cor no-

i5

Vou

ftrum, feu , ut accuratius loquamur , ut illud

dilatari finimus, &, non denegato confenfü,

ledy

dum

nos Deo permittimus , qui, pro fuo arbitrio;

in nobis vacuum efficiat; ita 1ipfius mifericor-

adm

dia effundere non fe ceffat; & efficacia infpira-

&l

tionum ,. nec non abundantia magis ac magis

ldei

crefcen-

*

Dr ÁMonrz Dri

15

crefcente, prout illis refpondemus, crefcit

pariter divinus amor.

Deficiente autem va-

I q-

cuo , eoquod confenfüs nofter deficit; jam

falutares influxus mifericordie arefcunt.

us di-

Quid vetat igitur, quo minus eo fervi-

do amore ardeamus, quo olim Auguftinus,

XClles,

Francifcus, Catharina Senenfis, Francifca?

inere-

! '15 'e.

Quia, inquies Theotime, Deus eodem mo-

; que

do, quo gratia füa in iftis inclytis Sanctis;

non in nobis operatus eft.

Quare autem

tf«

non eodem modo eft operatus? quod, pro-

cul dubio, eo modo, quo par erat, fuis in-

ViVd

fpirationibus non refpondimus.

Et quare

um

non refpondimus? quia, cum libertate no.

Qratus

ftra uti poffimus, .'fumu.s abufif

1 VerO

f n0-

(X gT

yniatis

De amoris Jetfu, quem , snediaute fide,

g rite

accipimus.

; vifà

um nobis fidem largiri vult Deus , . non

C

e Hl-

ratiocinis fed infpirationibus animae

fluere

,noftre fe infinuat; atque intelle&tui tam be-

dibUs

nigne , tam fuaviter credenda proponit, ut

or no»

iis, non fine vivido complacentie feníü ;

voluntas afficiatur.

Sic excitatur ad intel-

rl

lectum, interpofita fua auctoritate , adigen-

1(enfu;

bf[l'iO;

dum, ut, remoto omni dubio ,

nullaque

admiffa diffidentia propofitis fibi veritatibus

ricot-

adheereat.

Hoc autem. mirum eft, Deum

fpirt

fidei myfteria circumfuía tenebris , & velis

nggls

cen

operta

.

16

CourEeNDIUM TRACTATUS

operta menti noftrae proponere, itaut, cre-

fUl

dendas veritates non diftincte, imo vix flri-

n

ia

&im, a nobis cerni, affirmare poffimus.

Dubito valde, TTheotime, ande prze-

füb

fenti materia, eo quo vellem modo, differe-

re. poíiim.

Fides eít mentis noftre ani-

1na; fibique exprobranti, fe adinftar fcientia-

bu,

rum humanarum neque claram effe, neque

qui

evidentem , non immerito verbis uteretur;

dei

quibus Canticorum Sponíà fociis fuis refpon-

T

debat: (4) Vigra fum fed forimofa. Me autem

qu

er fimplicis revelationis tenebras afpicitis;

d

quibus venuftatis mez fplendor abfconditur,

plu

ac denigratur, dum me intellectui offerunt;

lipi

quin evidentie lumine illuftrer. Attamen ,

Tio$

humana ratiocinia, fcientie ftudio quafitze,

Rte

fruftra vos mecum equare tentaretis , infini-

fü

ta certitudo, qua gaudeo, venuftatem meam

tit

adeo excitat & adornat, ut jam veftram lon-

|

Ver

Laudarent me

ge füperet pulcherrimam.

qui

mortalium oculi, fi talem, qualis reipfa fum,

dag

me cernere valerent.

Et vero, me maximo amore dignam

effe neceffe eft, cum tenebrofa obícuritas &

tibr

nebulofa.caligo, inter quas vix difcerni pof-

Tetr

fum, nonimpediant, quo minus hominibus

he ]

placeam, & erga me amore afficiantur. . Vix

Tent

menti rationis participi me obtulerim, cum

eüm

omnes fuas cognitiones pree me contemnen-

dec

das exiftimat. INon fecus ac Reginain palatiutm.

ïine[

fuum

Is

(a) Cauz. c. 1. v. 4.

Dr AMonE Dzr

17

U.

fuum excepta, folium confcendo , lepibus

meis omnes fcientias tempero , mihique om-

,

ri-

nia ratiocinia & omnes opiniones humanas

pra.

.

[ete.

fuþjicio.

- ani-

Firmis rationibus , argumentis morali-

ontid«

bus, miraculis & omnibus aliis preefidiis ;

eque

quibusChriftiana Religio inftruitur, dum evi-

ett;

denter fit credibilis, humano etiam captui

fpon-

magis accomodata evadit.

Sola autem fide,

utem

qua ad eam credendam & admittendam ad-

CLl

ducuntur ,

ei fubduntur mentes.

Quid ,

jitüry

plura! fides proponendo veritares, quibusRe-

tD

ligio conftat, ad amandum earum decorem

fnen

nos movet; itaut, ea fupgpgerente, has veri-

æü[æ )

tates credamus , illisque afficiamur ; quod

infini-

fuavitate, qua demulcet voluntatem, & cer-

fricafft

tfitudine, qua mentem firmat, preeparet ad

1lon-

veritatem & pulchritudinem objeétorum ,

jt me

qua proponit, percipiendas fimul & aman-

j [

as,

*

'

Ex dictis jam inte!!igis,'fheorime, quod

ignam

It

tibi probare mihi in animo fuits certitudi-

nem fcilicet in rebus , que nobis revelatio-

j por

jnUS

ne innotefcünt, & in myfteriis fidei occur-

, Vix

rentem, amoris & complacentiee fenfü prae-

um

curri, quem veritatum, qua proponuntur,

decor & füavitas excitant; atque in fide con-

mnel

tineri amoris initium , quo invitamur & ad

patium

res divinas allicimur.

yurm.

CAPUT

18

CöMpENmUM TRACTATUS

p

CaruWw XL

T

De eximuo amoris fenfu; qui in molis ex

0«

|pe ,malcitur.

emadmodum fol meridianus, cujus

n

Qu

adverfis radiis exponimur, non poteít

3pr

lumine füo nos recreare , quin & fimul ca-

Qui

lore excitét , ita fides vix mentem noflram

C6S

veritatum fuarum lumine illuftravit , cum

T

voluntas ctelefti amore ftatim inflammatur.

n

Dum infallibili certitudine nobis per fidem

Q«

innotefcit; Deum exiftere, bonitatem ejus

pei

infinitam effe; & poíle & velle totum fe no-

fieg

bis dedere; omnesque neceffarias ad gloriam

COg'H

ac felicitatem zeternam comparandam nobis,

[

àb ineffabili ipfius mifericordia, paratas vires

105 j

offérri.

Vero

Et quia ad fummum bonum omnes,

tipa

quotquot fumüs, proclivitatem experimur;

Cum

ex fecreto ftudio, quod hanc proclivitatem

tere

fequitur, in cordibus noftris nafcitur etiam

inve

continua follicitudo, que fedari non poteft;

utin

quaque agitati; ultro & continuo fatemur

tpir;

fincera ac perfecta felicitate nos non frui ;

"um :

& effentiale quid a nobis defiderari.

Cum fíemel autem fides menti noflrz

Qula |

ïam, ]

objecti pulchritudinem manifeflaverit; quo,

pros

excitante fua propenfione , trahitur; Deus

QTE g

bone! quot & quante delicie ex hac mani-

feftatione fluunt. "'am amabili objecto pra-

meum

QT

occupata mens noftra ,

exultat hetitia ; &

pre

Dz Awonr Drr

19

pre amore exclamat: O quam pulchrum es

meorum omnium defideriorum objectum !

P

O quam pulchrum es! quam fgro te cognovi!

.

Secretus & maxime intimus nobis ineft

ljus

infüinctus, quo felicitatem vehemenriiflime

otelt

appetimus.

Hoc omnia metimur; quid-

]

quid agimus , ea intentione apimus, ut feli-

iram.

ces fimus.

Nos in omnem partem verfa-

Qu

mus, noftre felicitati follicite fervientes; fed

QUP ,

quafi manibus incertis praetentantes, utpote

dem

locorum &objectorum ,. in quibus eam re-

ejus

perire eft, ignari, ingredimur ; ufque dum

Do«

fides, preemiffa infinitorum Dei miraculorum

m

cognitione, nobis eam oftenderit.

Is

'Tunc, quem fcrutabamur thefaurum ,

VileS

nos inveniffe afirinare poffumus. Quantum

vero gaudium;, hac cognitione, cor noítrum

IieS ,

experiatur; quanto cum amore , quantis

TTut ;

cum deliciis de ea fibi gratuletur, quis po-

atem

teritexprimere ? Inveni tandem, exclamat,

orii

inveni, quem ignotum tamdiu quaeefivi! ah !

otell

utinam ad notitiam & amorem fuümmi boni

emur

afpirare, mihi licitum effe non ignoraflem,

fnis

cum in rerum polfeffione , que quarebam ,

nulla lztitia afficiebar ; quod eum non nove-

oltre

ram, quem meis omnibus defideriis reipfa

qu0;

profequebar! amare volebam ; quod mihi

[eu

erat amandum nefciebatm.

uapropter cor

d-

imum;, cum verum & fuo amore dipgnum

D

bonum non invenerit; continuo defiderabat.

,&

Clam

Qu

20

COMPENi)IUM 'lTRaAcTATUS

Clam füfpirabat ; nec non füfpiriorum fuo-

fier

rum cauía ipfüm latebat.. . O mi Deus! pra-

fum

ad re amandum me

fenfionibus nonnullis ,

fa.

natum effe monebar; his vero preefenfioni-

po

bus non fàtis diftincte mihi manifeftabatur bo-

quo

nitas tuà ; ut ea afficerer, & ad cor, quod

of

obt

exigis , tibi prebendum impellerer.

hoc

CAyPUO T XIL

Quorodo in [pe amor colatur.

hoc

femw

icut intelle&us humanus, frerus illuftran-

tis fidei aufpiciis, in fumini boni notitiam

00f

[

&a

venit, illudque atrente confiderat , ita vo-

luntas hoc divino objecto mirifice capitur;

tivi.

quor

quod abfens , ardentiffimum praefentice fuae

defiderium excitat.

Dei

ipfia

Sacra fponía, magna vi lacrymarum

perfufà, amore languens, ubique dilectum

Tnun

fuum querit, quem, pre defiderio fuo;

In Divina ifta Ama(ia

pimis tarde inveniet.

acionum feriem obfervare expedir.

Ex

aft

amore in ea nafcitur defiderium; ex defide-

pes

rio ardor, quo ad motum adacta , ubique &

pIac.

follicite quaerit. — Ardor denique languorera

obje

progenerat ; eoque conficeretur penitus , ni-

0

fi eum tándem inveniendi, quem quzerit , fpe

qu |

fuftentaretur.

àciQ

CCf

Ne languore, follicitudine & contentio-

ne, quibus laborat indefinenter amor ille,

Quoj;

I.JS no-

Tüt

üi

qui ardenter defiderat, frangatur anim

er,

2t

13: -AMORE ,DEI.

1 (nos

fter ; ac proinde in defperationem incidat ;

pra-

fummum bonum, quod, dum fefe manife-

n.me

ftat , ardens füi defiderium movet, iteratis

Xoni«

promiffis ac . infpirationibus, fecuritatem

ürbo-

quodammodo, defiderantibus pretítat, fuee

quod

poffeffionis olim, & citra arduum laborem

obrinende , íi tantum paratis fibi & oblatis;

hoc fine, auxiliis ufi fuerint.

]

r]

Ex quo intelligere eft, Theptime, 1n

hoc negotio omnia amore confci.

Cum

ifirari

ífemel enim objectum felicitatis mez . fide

yritiant

cognovi, hoc amavi, hoc defideravi; imo

fd VO«

& amavi vehementius, & ardentius defide-

yitut

ravi, flatim . atque nullam in eo efle moram,

i fu.

quomíinus mihi íefe daret , cognovi, cum

Dei voluntas amore & defiderio dipnior,

narurm

ipfius prefertim propenfione ad íefe com-

e(dum

municandum, efficiatur.

) fuo,

hmafia

Non alia progreffione ; interveniente

D

amore, defiderium 'in fpem mutatur, quee

le(ide«

Ípes fimul eft jus pratenfum; vel, íi magis

li

placet, fpes eít amor, qui exfpectar, & ad

objectum fue exfpectationis jus fibi afferit.

yrert

U n

Quoniam Deum , & a Deo exfpectamus,;

qui fimul caufa & terminus exfpectarionis

'i[) fpe

ac noftr& contentionis eft;fides non immerito

dicitur divina feu Theolopica Virtus, quz fub

rentü»

r lHB,

quolibet refpectu ad Deum tendit ac termi-

natur.

j; o«

lr

C

CaPUT

4

22

CoMPENDIUM T RACTATUS

CaprvuT XII

*

d

Amorem [pei , etfi imperfectum , valde ta-

qi

guen bonuan e[Je.

1ü

morem fpei, Theotime, ad Deum, tan-

«

, quam ad terminum füum , non tamen

al

finerefpectuad nos, referri; de Deoipfum co-

itare, noftris commodis non omnino prater-

k

erfe-

Tni

miffis, conftat5 & ad fummam quidem

étionem eum fpectare, fed tanquam ea

:

ultu-

iK

rumcertum efít: id eft, ad Deum amandum

e

non hoc ipfo incitamur, quod Deusfitfumme

li

bonus, fed quia taliserga nos eft ; & ut fatis ap-

qi

paret, in hoc.utilirati noftrzeinfervimus. Ve-

lli

rus quidem eft amor, fed amor concupifcen-

Iu!l

tig, & proprio füo commodo non exutus.

Minime tamen dicere intendo nullum

fur

At

effe difcrimen inter fpem in Deo , & Dei

amorem proprer nosmetipfos. Abfit a no-

fün

bis, abfit dilectiffime Theotime, ralis difpo-

Nn

fitio, qua admiffa , anima fàcrilega effet, dum

AT

in fuo erga Deum amore ,. proprio gaudio

Sp

intenderet fervire, quod pro actionum fua-

Qu

rum fcopo fibi proponeret; ac.proinde ama-

lmI

eum ,

&

ret fe ipfam eo amore, quo

Tiür

Deum amore, quo fe ipfam amare debet.

-

Tan

Imnr

'TTalis agendi ratio haud effet diffimilis

rationi agendi uxoris, quae maritum fuum

,pla

amaret propter famulum , & fic in corde

fieC

fuo famulum loco mariti, & loco famruli ma-

hat

ritum haberet.

Kc

Amor

Dz Awxonz Dzr.

23

'Amor ergo, de- quo hic agitur, eft qui-

li.

dem concupifcentim , íed bene ordinate,

qua Deus non refpective ad nos confidera-

tur, & ut noflre inferviat utilitati; fed qua

n

ad Deum , tanquam ad finem noftrum ulti-

n

mumyin quo noftram felicitatem reperire eft,

11 C0s

afpiramus. Sic Deum ut füummum noftrum

PIet-

a.

bonum amando , revera nosmetipíos ama-

mus; íedlegirimo & ordinato amore , quo

Vi

nos nec ipfi anteponimus , nec cum ipfo

um

eequamus.

Non quidem omnino excludi-

mme

tur proprium commodum, fed Deo, tan-

$4p-

e-

quam fini & objecto primario, longe poítpo-

nitur; qui primum in hoc fpei amore lo-

(oen-

cum occupat.

QUEUS.

Quod autem dixerim Deum fpe a nobis

jllum.

fumme amari; de amore perfecto minime

t Dei

intelligendum ett.

Perfectus amor.ille; qui

.! I0-

fumma Dei bonitate, in fe fpectata, atficitur,

fpo

in fola charitate querendus eít, nec alius

dum

amor merito & proprie fümmus diciturt.

;udio

Spes, que ad hanc eandem bonitatem , in

Vflt-

quantum refpicit ad nos; dirigitur, amor eít

a.

imperfectus. Atetiam, quiafümmum bo-

;8

num eft hujusce amoris caufà predomi-

et

nans, fpe a nobis Deum fümine amari, non

imlls

immerito dici poteft; hunc tamen amorem

(

.plus affe&tu quam efficacia & praxi valere;

orde

nec ad fervanda Dei mandara ac viram eeter-

,fnà-

nam promerendam nobis, nifi intervenien-

ft.

te chal'iïate , fuüfficere

fatendurn e

Jor

P

CAgUT

24

CoMPENDIUM /TRACTATUS

CarpeuT XIV.

i

Compendiofa. charitatis defclriptz'o.

d

a

n füpra dictis, chariffime Theotime, mife-

I

d

ricordem Dei admiremur agendi ratio-

nem ergaanimam, quam a peccati fervitu-

te vindicar. Prævenigntes fuavitatis fuae be-

Ti

nedictiones ipfi largitur, quz continuo cref-

f

cunt, & quibus illa loco aufpicii utitur:

ex amore ad amorem ita deducitur, ufque

dum in terram promiffionis advenerit, id

f

eft, in perfecta charitate quieverit, que

eft vera amicitia, qua, propter fe ipfum à

nobis, fola ipíius infinite amabili bonitate

qu

invitatis, Deus amatur ; H«c reciproca eft

amicitia; cum, quisquis Deum amaverit,

el

[

amat, aut amabit in pofterum, a Deo prz-

veniente, ab eerno amartus fuerit.

Ml

lii

Hec amicitia utrique parti nota eft.

Deus enim ignorare non poteft, quo illius

j

Th

amore flagremus; cum ipfo authore in no-

Abis formetur; quemadmodum de ejus in nos

amore dubitare non poflumus, quem toties

f

tamque aperte declaravit; dum fimul nos

Ini

agnofcere copit, nullum in mobis effe bo-

M

num , quo ipfius benevolentia nos non dira-

p

verit. Familiarem nobiscum confüetudinem

lx

fovere non dedignatur; pratiz fuz infpira-:

el

tionibus ac illecebris, cordibus continuo lo-

4n]

quitur ,. nos conjunctiffimos amicos nomi-

il

t ac confis

nat; & r—s-eipfä'nolbiscum amice agi

denter ;

Dzs Axonz Drzr.

2$

ï

denter 5 quibus arcana füua manifeflare non

dubitat,

Suo tandem amori füisque benefi-

ciis cumulum addit, dum in fanctiffimo Eu-

fe.

chariftiae Sacramento ipfiffimus efca noftra

Q«

efücitur. Ad hoc amorisSacramentum, quo

l-

homines fuftentat , accedit facilis ad eum adi-

X-

tus, & familiare colloquium, quo , omnt

&[.

tempore, & pro libitu, mediante oratione,

lt

uti nobis licet.

In eo vivimus ; movemur

ue

& fumus; quidquid denique fümus,

per ip-

W

füm & cum ipfo & in ipfo fumus.

ug

ld

Obfervandum hic eft amorem mutuum;

(

qui Deo cum homine intercedit, non fim-

et

plicem , fed dilectionis amicitiam effe.

Id

um

eft, electione & predilectione ac' fpeciali

d.

amore Deum amamus.

Hoc nobis fipnifi-

catum voluit facraSponía , his verbis: Dz-

(

le&tus 1eus. ele&us ex -millibus (a)... 1d eft, in-

jus

ter omnes; hac enim illius fanCtee amatricis

no-

inens e(t.

x

fos

Multiplici hac,de

chufá , ficut fidei i&

tie$

Ípei, ita & charitati pro'fede banc afligna-

103

mus partem animz, quam alibi apicem. &

bo-

cacumen mentis appellavimus. Illa enim ut-

liti-

pote virfutum regina , in voluntate, quam

loco folii baber, fedem fuam pof(uit:

uo

yeffi

ift-

e loco dulces f os influxus diffundir, quibus

animz decor fovetur ac augetur ; ità ut atna-

h-

ml-

bilis femper & grata oculis Dei fit.

ille

3

Cha-

(ay Caur c. 4. v. 10v

26

CowuPENDIUM 'TRACTATUS

a

Cháritàtem ipitur amorem amicitie ,

£0

amicitiam dilectionis ; dile&tionem zeftima-

tionis effe ftatuamus ( íed zfítimationis in-

n

comparabilis , fümms & füpernaturalis )

eamque in anima, inftar folis in mundo exi-

$

flere ; ut illam radiis fuis exornet; in intel-

N

lectualibus potentiis , ad eas perficiendas,

[

regendas ac moderandas; in voluntate autem

ni

effe tanquam reginam in folio, ut refideat ia

i

ea; & Deum femper & fuper omnia ámari

d

procuret. Felix ergo anima, in quacharitas

diffufa eít; quacum omi.ïia bona ipfi venient.

Ti0

0p

ao p UoqU XAV,

du

fic

Deum [ui amoris progreffum. mobis faci-

ali

lem. veddidi[je.

dif

&

A ttende & mirare, Theotime! quid in

L X hominum opinione vilius àque frieidae

l«

poculo, aut frufto panis? veruntamen hec

]s

eleemofyna , amore Dei follicitante, pauperi

dif

erogará, confeítim in mifericorde anima; quae

Thi

[z

hoc largitur munüfculum; amoris augmen-

to remunerátur.

fi

Non fole plantie aromatice in felici

Arabia füaviter olent; ommes alie , plus

àm

minusve focunditatem & faventem apri dif-

W

pofitionem participant. Sic in anima chari-

10

tate accenfa, non in fola excellentia opera,

fed &in minima, virtutem fuam fànctus

amor

Dr ÀÁMonz Dri.

27

Ig ,

amor inftillat ; que odore fuavitatis, quem ex

Ils

eo hauriunt , grata efficiuntur Deo, a quo;

I

pro mercede, charitas augetur.

is)

Hec veritas, facrofané&ta "Tridentinc

exi-

Synodi judicio, extra dubium pofita eft (4).

tel-

Siquis dixevit , juflitiam acceptam non conjerva-

.

]i5;

vi, atque etta

" augevi covam Dto per bona ope-

EeITt

va; fed opera ipfa fru&us folummodo &9' figna

itit

jffe juflificati

onis adeptee, non autem ipfius augen-

fiari

4

/e cau[am s

Auatbema fit.

"ts

Ex dictis, "Theotime! juftificationem

ent

noftram, qu:ze charitate efficitur, ex bonis

operibus, &; quod fedulo animadverten-

dum, nullis exceptis, incrementum capere;

facile intellipis, Nam, ut ait S. Bernardus,

(t«

aliam materiam traétans, nihil excipitur, ubi

diftinguitur nihil. Concilium, absque reftri-

&ione aut diftin&tione, de bonis operibus

n

"(dg

loquitur, nec inter plus minusve perfecta

íftatuit, ut hinc, charitate omnia augeri;

hac

difcamus (hoc unico interveniente difcri-

xperi

mine) alia nempe plus, minus alia: majus

qui

enim eft incrementum, cuin majoxis pretii

nen

funt opera.

i

Sic nos amat Deus, fic noftrum erga fe

amorem continuo crefcere defiderat.

'Tan-

plus

|di

ta eft ipfius bonitas, ut omnia commodis

ha«

noftris impendat: omnia , fi ita loqui fa

s eft,

4

in

yldy

I&US

(a) Dejuft. C 24..

of

28

CowxPrzNpriUM TRACTATUS

in folutionem admittit, ut fibi occafio nos

f

bonis cumulandi nafcatur.

Quamvis nul-

[2!

lius fere pretii; & nullius fervoris opera

e

noftra bona fint, iis tamen urtilitatis noltra

n

gratia utitur,

lu

j

( APU -r XVL

1

De per[everantia in charitate.

di

Monne aliquoties animadvertifti, Theoti-

bi

me,; quam follicite mater curet infantu-

Iu

lum, quem tenere amat? fecum eum dedu-

Q

cit, nunquam a fuo latere finit difcedere,

a

pro neceffirate eum adjuvat, in trira ac molli

ut

via tantillum permirtens ingredi, fimulque

i

manu fíua füftinens & firmans ejus paffus;

nu

occurrente periculo eum in finu fuo fovetac

Tui

portat. Nullaalia imagine Dei agendi ratio

u)

melius exprimi poteft erpa ebs, quos pro

füis habet, eoquod in corde füo charitatem

Qu

T

habeant.

Coram fe ingredientes dirigit, ur-

n

'ente neceffitate porricit manum, imo &

qu

ipfe eos portat, cum cernit, hoc deficiente

MC

auxilio, futurum efle, ut defaripationi füuc-

cumbant.

-

Ya

. Hisce coloribus Dominus nofter fe ip-

d

füm adumbrat: (2) Ego Domimus Deus tuus,

p

appvébeudens mamum tuam, diceu

sque tibi: iNe

Tt

:

ili bonitate

Tuneas, ego adyuvi . Hac ineffa

lmï

&du-

«Qr

Ce) Ifai.c. 41.. v. $3-

Dr Awonz Drr.

29

0$

fiducia noftra nititur , qua 'nunquanfm fatis

il

erit magna; nunquam huic auxilio nos fatis

T

credemus. Fide enim con(tat, niíi gratiam

I

inutilem effecerimus, Deum incoeptum fà-

lutis noftrze opus perfe&turum effe, in nobis

operantem & velle & perficere: uti fan&a

"T ridentina Synodus declaravit.

In hac mifericordie Dei erga nos agen-

diratione, ab infufione charitatis in cordi-

0l

bus noftris, ufque ad mortem, (quo tem-

IU«

pore ejusdem charitatis confummatio fit)

Qu«

confiftit inzeftimabile donum perfeverantiee,

*re,.

cui glorie seterne donum promiffum eft,

0i

li

ut in Scripturis leoimus:

ui pev[everaverit

q

u[que in finer , bic [alvus erit. . Hoc euim do-

[us;

num nihil aliud eft, quam collectio auxilio-

aC

rum, rationumque feries, quibus, in divi-

iO

no amore, u(que in finem períeveramus;

pm

uemadmodum pueri inítitutio confiflit in

ial

multitudine curarum adhibitarum ,, ut recte

jl

informetur, earumque continuatione, uf-

0

que dum etatem attigerit, quee iis ultra non.

ente

indigeat.

fic-

Conftat auterh nullis exceptis, perfe-

verantiam ufque ad mortem pretiofiffimum

p

efle donum, quod à Deo fperare in hac vita

Tl

potfimus.

Hec gratia, aflirmante fancta

l

"Tridentina Synodo; a Dei liberalitate, tantum.

yttté

impetrari poteft, cujus folius eft ftantem

l-

confirmare, cadentem vero.erigere.

CAPUT

Cj.

3o

COMPENDIUM T.RACTATU$

CAPUT XVIL

fii;

vif

JIn chavitate smori , Jpeciale De: donumt

di

€[J€.

[

D ex , qui coeleftis fimul fpon(us eff, cum

qu

de

dilectam animam non fecus ac fponfam

fuam direxerit toto vitze tempore, nec, inftan-

IU

te moórte, eárm deferit.

Fert illi opem in hoc

tranfitu, & in lecto doloris exfpiranti fine

D)

mora viam patefacit ad thalamum gloria

pm

éeterne , fanéte perféverantie terminum, ut

Qu

ineffabili quiete fruatur.

Ah 'Theotime!

(

tum illa anima in dilecti (üi confpectu gau-

fl

dio & amore élata, memoria modum replens,

n

quo, fao durante exilio, tót ac tam exquifi-

inu

tis gratiis prevenientibus donata, atque ab

feli

De

eo corroboratà fuerit, adorat, & benignam

deofculatur manum , quaá, tantà cum füavi-

tem

tate deducta, füftentata, nec raro poortata fuit;

hæï

ne itineris labore defatigaretur. Confitetur,

non fine.gaudio, felicitatem, qua fruitur,

divino Salvatori fuo effe referendam; cum

eandem ipfius benevolentiam experta fuerit,

Qu

[

qua exoptabat Jacob adjuvari, ut faufte iter

fuum conficeret, poítícale vifionem, cujus

pars inferior terre

j

; füperior autem cqelo ad.

haerebat.

ch

Me nunquam dereliquifti, Domine, ex-

Iu

amg

clamat in exultantis gaudio animi motu;

meus in via, quam debui lu(trare; dux fui-

ls

(

r

Dg A"äuo'm: Dr:r.

ffi; nie pane Sacramentorum tuorur nutri-

J]

vifti; ut oculis tuis grataefficerer; me nuptiali

charitatis vefte exornaífti3 & non fecus ac

tenerrimus pater, qui ab eterno amat, fuüis-

uitt

que liberis apud f& collectis familiariter uti

fim

defideràt, me in eedes tuas; glorie domici-

rfdü

lium introduxifti.

|UM

uid euim mibi efl im celo, €g a ft quid

fite

volui fupev tevram ?

. . Deüs cordis inei , $g

Qj

pavs inea Deus in etergum (4).. Sed attende,

i Ut

qua&fo, quantopére Deus nos fuos effe defi-

mne

deret; quod ut obtineat, totus ultro fit no-

qU-

fler, dum vitam füani & mortem nobis do-

iens;

nodát; vitam, ut ab &eternà morté libere-

jili

mur; mortem, üt nobis vitàm seternum

e 1b

felicem acquirat. In pace ergo vivamus, ad

1am

Deo ferviendum üunice intenti , ut ipfi in

Vl-

tempore , perfectius, vero in &ternitate ad-

Vl

háreamus.

tUt

|LEUEy

CapPrvur XVIIL

cum

terit

wa vatione fiat, ut amorem Dei negliga-

1HU$5, €9 ad amorem rerum creatarum

T

Vjus

.

710$ conmveriamus.

T

( ic accidit, ut, nunquam fàtis deplorando.

*

infortunio, Deum creature poftpona-

inus

Ts

Deum a nobis, íime interruptione,

amari non fupponendum eít; quia charitas

j0[U ;

in

füi«

l5

(n) Pf 72. v. 2$ 26.

32

CowrrNDIUM TRACTATUS

in nobis eft non fecus ac alie confuetudi-

du

fr

nes, qua, reflibus Philofophis, prout eis

uti placet, nec aliter, ad actum reducun-

für

tur.

füc

0

TiS

. Cum ergo charitarem in nobis otiofam

effe finimus, id eft, cum nos amoris fàcri

fe,

exercitiis non impendimus, fíed contra ab

€0 recedimus, mentem nofítram aliis rebus

Ío

bu

occupando, vel illius otio atque inertiae con-

nivendo, rum, TTheotime, illiciti objecti il-

tu

al

lecebris patet cor noftrum, ac facile a tenta-

tore expugnari poteft. Erfi enim charitatis

habitus, qui in anima noflra füpereít, in

iftis circumftantiis non defit, quin fuo fun-

CIS

Q

gatur officio, nosque ad pravas fuggeftio-

nes repellendas incitet, non cogit tamen, ne-

€or

t

que ad actualem refiftentiam urget aliter,

quam pro modo illius Operz , qua'? volun-

T«

tate noftra confertur.

T

Quod idem alii ha-

bitus refpectu actuum fibi propriorum fa-

1o

ciunt.

tu

Confentire igitur vel diffentire i

noftra poteftate eít. . Attamen periculofüum

Te|

&l

objectum, faifis fuis illecebris, non raro cor

alicit; quod. fe immodice complacentiae

Ti

ii

mancipat, ac torum tradit, & hanc compla-

centiam adeo auget, ut eam vix tandem co-

ercere valeamus. Eodem modo, quo fpi-

ne, de quibus i Evangelio Chriftus loqui-

tur , fuffocant gratie femen,. & charitatem

extinguunt. Sic prima mulier fenfim ac gra-

datim

Ds AuMonr Dzr.

3'3

tüdi-

datim fibi ruinam accerfivit.

Primo, cum

It eje

ferpente garriendo , tempus inutiliter con-

Kr-

fumpüt. Prohibiti deinde fructus pulchri-

tudinem , infeliciter non fine delectatione,

confideravit; ac tandem fcientie perfectio-

ofim

ris acquirende fpe mentem füam pavit; ita

facri

ut, inani delectatione complacentiam augen-

t2 b

te, & complacentia inanem delectarionem

'ebus

fovente, fuerir decepra, confenfum pre-

; COT-

buerit, & funeftum illud commiferit pecca-

al

tum, quo

, ipfà inftigante ejus'máritus fe

(enId-

aítrinxit.

[LatiS

.Ah Theotime! qu-am trifte Angelis fa-

,W

fün-

cis fpectaculum , Spiritum fanctum, fàn-

elio-

étumque ipíius amorem cernentibus ex

,ne-

cordibus noftris peccato pulfüm! nifi in fta-

tu conftituti effent, in quo nec, flere poflunt,

liter,

)lun-

nec dolore àáffici, non dubito, quin maxi-

l ha-

mam vim lacrymarum profufüri ,

& ad

mf

fortem noítram lugendam continuo repeti-

turi effent maeftum [eremie canticum , qui,

re ii

ofum

regnante Sedecia, cum Hierofolymoee ruinas

cerneret, ad portam templi fedens, in ani-

000f

mi füui acerbitate a

J

entie

jebat : Quoiodo [edez [ola ci-

mplie

?itas plena populo? (a)

f C0«

*

3

(

' CAPUT

fitera.

C. gl'a-»

(«) Lament. e. 1.

1.

34

CóurENDIUM TRACTATUS

C€Cxkp»uc XX

Y

De amore complacentie , in

quo primum

K

confiflat.

mor, ut jam diximus, eft motus ac ve-

p

luti cordis ad bonum propofitum ten-

dentis effufio, qua trahitur ac delectatur;

ira ut prima & maxima caufà amandi fit com-

I

I

placentia. Sicut viciffim amor maxima com-

placentie caufa eft.

Cum motus ille ad

1

Deum dirigitur, fic excitatur:

Impenetrabilem quafi abyffüm perfe-

€&Honis, excellentie & infinite bonitatis

d

Deum effe fides nos docet. Hanc veritatem

At

fide nixam attente meditamur ; confiderando

immenfà bona, que poffider Deus, vel pe-

k

neratim; quafi abyffüum omnium perféctio-

If

num; velfingulatim, dum perfectionem

AT

unam ab alia diftinguimus; omnipotentiam

ab infinita ejus fapientia, füumm

?

&

tem ab eeternitate &c,

am boniïa—

Dum infinita bona divinitati effentialia

]e

Cd

intellectus nofter attentiffime confiderar, fie-

ür

ri non poteft, quin fenfu quodam compla-

a

centie voluntas afficiatur. 'l'unc vero auéto-

riratem adhibentes, quam in nosmetipfos

f

ii

merito arrogamus, cor noftrum excitamus

ad primam hanc complacentiam renovan-

dam ac augendam liberis actibus, qui no-

flrum füffragium noftramque exiftimatio-

nem

| Dl.ï AMoRE Dzrr.

33

nem fignificant, ac gaudvium, quo afficimur,

il

cum tot ac tanta excellentia bona in Deo

*

?

reperiri cernimus.

e Vee

Conítituta in hisce circumftantiis pia

anima , cum Canticorum Sponfa exclamat :

LT.

Ecce tu pulcher es dile&e mi , €9 decorus. — (a)

itür;

Ipfiflimus es amor.

'T'alis eít dile£tus meus;

Atf»

-Offl

talis e(l, quem diligit cor meum: fit in eter-

num benedictus.

Filie Terufalem, laudate

eal

eum mecum quia tam amabilis eft. Vivam-

neaut moriar ego; nihil mea refert; feliciffi-

rfe-

ina fum, quia coenovi omnibus bonis eum

tati

abundare; nec in omnibus effe infinitum, nifi

tem

ut eum infinite bonum experiamur.

3ndo

In hac amoris pleniffima approbatione

' ge-

d-

boni infiniti Deo eflentialis, &in gaudio fi-

1em

mul, quo afficimur, amoris actus confiftit, qui

if

a nóbis merito complacentià vocatur. Loc

enim aétu Dei beneplacitum noftro infinite

nit'a-

praponimus; feu potius Dei beneplacito de-

lectamur.

Hoc amore inflammati, data oc-

tl

cafione dilecti fui perfectiones enarrandi,

W, HC'

tanta letitiaSancti exultabant, & tanto cum

jpi-

Scitote,

d-

gaudio Deum effe Deum iterabant.

quoniam Dominus ipfe eff Deus.... Dixi Domi-

pfos

51o: Deus meus.es u ,... Deus cordis mei , &2

;qu

pavs mea. Deus in etermum. (b)

Va

PC APUT

1l0-

(10*

(4) Can. c. 1. v. 15.

(ä) Df 99. v. 3. PfC Aguu. 2« Df. 24cvra6.

36

"CowuprExND1UM TRaAcTATUS

i(CapruT XX

&

u

Ouod per amorem complacentiee adberea-

[

zuus Deo, ferme quemadmodum matris

V

uberibus admoti pendent parvuli.

W

quanta eft animze felicitas, cujus hee uni-

O

K

ce funt delicie, nil aliud noffe, nil aliud

Ícire, quam quod Deus Deus fit, & quod

Tü

illius bonitas nullis limitibus circumícribatur.

pi

le

Iíte delicie , quas diximus amorem compla-

centig&, porta etiam vocari poffent , qua cce-

tuj

al

leftis fponfus in animos noftros fubit, juxta il-

lud (2): Ecce ffo ad offium , g pulfo : fiquis

x

audievit vocem meam , €9. aperuevit jamuam , in-

lp

L

trabo ad illum, £2 ceuabo cum illo, €g apfe que-

cum. Inconvivio ifto deliciis pleno;, infinita

Dei dulcedine veluti facro , ut ita dicam,

C0I

epulo vefcimur , mirabili exinde voluptate

p

perfufi ;

audemus utique eas in Deo perfe-

[

étiones effe; quas cernimus; & facit hoc in-

f

k

effabile gaudium, ut infinitis Dei perfectio-

tel

nibus ranquam ipfío noftro alimento paíca-

Cu

mur, & fatiemur.

E

inq

Convivium iftud fpirituale ccena voca-

Al

tur, eoquod non aliter, quam coena corpo-

nü

ris, altiffima quiete excipitur: eft enim haec

dis

ratio amoris complacentie, ut in boni, quo

e[f

delectamur;;quo tanquam epulo pafcitur cor

camus.

noftrum, dulcedine omnino conquiefc

Scis

(

(

(4) .Apoc. €. 3. v. 20.

(

*

E

:DE-A:MO'-R*: Dfax.

'Scis enim Theotime, id variis linguis ufita-

Ttj-

'tum effe, ut quod arridet animo ,, aniini di-

catur alimentum ,

cibusque , uti düm

hr

'volumus nuncupare hominem honoris, 'aut

opulentie appetentiffimum , eundem nurm-

4norum exercerifame, honorum fiti arde-

uni-

dliud

re dicimus, illisque tanquam proprio cibo

mutriri ac paíci, quo etriam fenfu.dixit Sa-

od

atur,

piens (2): O5 flultorum jafcitur imperitia: ip-

feque Chriftus , dum ait (/): AMeus cibus eff.,

npl-

j (

£ faciam volugtatem ejus , qui mifit me : Non

tà1-

alia nomenclatura ipfi Philofophi, ac Medici

z"ngis

loquuntur; cum his ufitarum fit dicere: quod

; ifi-

dap

it, nutrit; illis, eo quemcunque paíci,

P TI-

&cíàtiari; quod amart.

finità

Hec eít dulciffima cordis noftri cum

ifll;

corde divino conjunctio, & amor illius com-

Jfate

placentie , qua tanquam preriofo balfamo,

etfe-

ad fümmam zque ac facerrimam voluptarem

Yif

perfundimur, &Hec elt impletio illius ten-

Xdio-

tentig , quam facra in Cantico Sponíà tanto

xlci-

cum gaudio profert (c): Zztroduxit ime Rex ,

inquit, 22 cellaria fJua ; exultabimus 9. letabi-

m

mur in ?e, memores uberum tuorum [uper vinum:

)rpo-

ve&hi düigunt te. - 'Theotime, cellaria i(ta Re-

nhac

is, nonne recte ac convenienter dicimus

edine

quo

effe finum divinz bonitatis , qu dulc

&c

r t

i

- (4) Prov. c. 15. v. 14.

n

(5) Joaun.:c. 4. V. 34

(c) Ceur 6 1. V. 3

»

38

CowurrzNDiUM TRACTATUS

ac deliciis abundat , Qui expromi perpetuo

pl

vellet ad inftillandam nobis fuavitatem fuüam,

[o

quique id exhibet devotae animse , quod par-

vulo praftant bonze parentis ubera, ad quee

adhibitus infans auri, margaritarum ,. &

T

quidquid in orbe fplendidi ac pretiofi habe-

Iu

tur, facile nullam curam habet.

df

Non eít ergo, quod mireris, animam

Tl

in contemplatione divinarum perfectionum

et

defixam nullius ceeteroqui rei amore , nullius

defiderio tangi, illique fic omnino fixum

efle, íeunam beatam, íe nullius rei indi-

gentem omnibus undequaque bonis circutn-

[/

fluere: nam ifta/ratione Dei, quem arden-

l;

ter amat, bona, fümmamque beatitatem

1

confiderans, hac ipía fruitur, unamque fe-

licitatern putat, five qua fibi, five qua di-

vino fuo fponío contingat.

Vidifti

jam

"Theotime, ut parvulus exultet, dum videt

matris übera, ut toto füi corpuículi quali-

h

cunque nifu ea captet, ut ipfa mater prom-

liu

tiffime pergratüm iftud munus tenellis labris

fi

adprimat.

000

&i

Sunt fane ifthzc aIi(]ua , fed levis adum-

bratio illius voluptatis, quze ahimam perfun-

ftra

CU][

dit, dum Regis admirandi, cujus amore

capirur, opes immenfàs videt; & inde amor

dios

crekit, quod fefe preveniri a fponfo fuo

fentiat, quod videat amore Regem impelli,

in])

ut fibi thefauros fuos recludat ; unumque

amorem

V

Dzr AuoRtr Drx

39

etuo

amorem effe, qui inter perfectiones ejus cze-

lm

teras preecipuo nitore refulgear.

Jit-

que

Nonne he«c tandem erit geftientis ani-

)

me letitia, ut in has vel fimiles voces pro-

xbe-

rumpat: O Deus amoris mei , quantus e(t

amor tuus, & quanto amore dignus es? fit

Md

mihi fas querere; utrum tu majus gaudium

um

jllius

e tanta felicitate tua, an ego ipfe cgpigm?

ixüm

I um XXL

índi-

uft-

Quod per amorem complacentie cor mo-

QO

Jirum Deus po[[ideat ; quodque viciffiza

atem

os ipfum po[fideasmus ,. bac. tamen .

jefe.

ratione, ut ipfum po[fidere a

? (i-

mplius

jatri

defiderermus.

det

s

:

ec prima eft amoris, qui, quod atmat,

jule

poflidet, delectatio; hic primus eft il-

TOffls

lius fruétus jucundiffimus, quem facraSpon-

labris

fà indicat, dum ait (4): Dile&us meus mibi , eg

ego 1. Cumque hac complacentia a nobis

dum-

& in nobis fir, utpore actus voluntatis no-

flr&; non minus etiam a Deo & in Deo eft,

rfüne

cujus afflatu in nos diffunditur.

more

'Hoc igitur,

ipos titulo bonitas divina poffidet.

jmo!

3

Et fequitur inde, bonis illis, que funt

yills

[

fi ad nos

in Deo;, non folum frui nos, ac

2

nqüe

Ípecta- x

m -

(;::) Caut. & 2. V. .16.

49

COMæ.:iaNm:v.M TRACTATUS

fp,e&arebt ; fed viciffim nosmetipfos m«

vel

nitudine illa divinarum perfectionum , ut

lur

ita dicam, involvi & concludi, cum infinita

fid

hec bonorum amplitudo vires & capacita.

bo

tem noftri animi longiffime excedat, füpe-

Tha

retque, itaque nunquam apprehendatur a

Y

nobis, quin nos in eam confeflim rapti vi-

d

ciffim ab ea toti comprehendamur. Inde

apparet, amorem complacentie effe reci.

procam donationem , quz fic tranfipitur

utrinque, ut Deus jam nofter fit,

nosque

Dei fimus.

Ü

Ex hoc amore nafcitur pufiffima volup-

tas, qua re defiderata fruimur, & ad defide-

randum amplius accendimur.

uo jucun-

dius hec bonitas divina a nobis delibari

cepta, hoc magis eam efurit ille£tus animus,

Cx

füs:

efurienti fimilis , qui cibo fàtiatur,

hac ipfa

fatietate ciborum apperentiam ftimul

ante.

exc|

Qu

De reliquo, Theotime, quid de fermo-

ger

ne dicam, quo fenfum profert anima ; amo-

re hoc exercita ? fi eflent ufitata haec nobis

qui

anir

verba, ac intelle£tui promta, crebro fic au-

Con

diremus animam in fàcra folitudine clamah-

vide

tem: O me felicem,dum fcio, quodDeusDeus

Tnt

eft, quod immenfà perfectionum divinaru

dIm]o

amplitudo, & bonitas infinira fatis amari ne-

&v

quéat; nil vivere, nil mori curo, cum is ,

tüun

quemamo , vivit; & cumulatus eterna vi-

àmpy

virgloria. Non eft acerbum mori, cui vi-

titm

vere

Dr Awonr Drt

"

Imà.

vere amare eff; & cui ja'ni probe notumi, il-

, ut

Id fuf-

ihifd

lum;.quem amat, eternum vivere.

ficit amantianime , quod is, quem arnat,

At

bonis affluat eeternum duraturis; nam multo

(üpe.

magis, quam in fefe, in illo ,, quem amat;

Q à

vivit, dicendum potius , non illam vivere,

(l Vi«

Inde

fed vivere in ea dilectum fuurn.

TeC

pitur

CarurT XXIIL

Jque

)uod Redemtoris moftri- paffionem | confi-

lup-

derautes ad. comimi[erationem: aque ac

fide-

complacentiaim. excitemur..

üCUn-

Jibari

um mihi offertur amabilis Redemtor no-

C

fter in monte oliveti graviffima oppref-

us

füs egritudine, luctuque, ha mihi querele

excidunt:

uid eft, o Domine , quod tu,

g

J

cum ipfa vità fis, mortifero dolore profli-

ermo»

geris, quid eft, inquam , nifi quod ames;

dIm0-

qui amor tuus ad miferationem permoto

nobis

animo tuo , omnes in eum miferias noftras

K dj*

conjicit, & exaggerat. "Theotime, poffisne

mf«

videre Deum tuum , tantis confeétum curis;

s[)eus

tanto marore preffum ,. quin & dolore &

jaru

amore pariter cor tuum vulneretur * Nonne

J nen

& vides, nonex defectu virium dilectum

nb»

tuum doloribus füccumbere , fed. unico

jj vi-

amore tui, una commiferatione ad impoten-

:ui Vi-

tiam redaéctum Deum fatifcere ?. :

ete

D 3.

Hic

42

CowrrzNDp1UM TRACTATUS

.. Hic eft, cur dicar anima (): Nz'em./itm)

if

nempe doloribus confecta, /ed formo/ía , fci-

ob

licet amore niteo ; nam hic dileétus meus

&T

commiferationém meam adeo cum compla-

a

centia jufto conjunctam feedere , utramque

Qu

in me clet.

Tanta ip(ius mala meum obfuf-

ul

cant vulrum.

ui enim mihi vira charior,

hunc in tormenti$ video, & luctu non tabef-

cam? Non rempus ullum eft, quo Noma-

dum tentoria rempeflate , ac bellis exercita ,

&C

non fqualida, & pulverulenta appareant, &

gl«

'ego. tantam dilecti mei calamitatem dum vi-

[

deo , - «commiferatione non foedum vultum,

& doloribus éxafperatum

Non tamen meros

COf

d

oïä*l?s?in me ciet

commiferatio ; fed voluptatem etiam hic

ell

mil

amor Dei affert ; nam eft illius amor ; qui

mií

eum luctu obruit.

Et fidelis cum fim divi-

COt]

nifponfíiamatrix, nonne tanta in eo amoris

copia ingentem mihi letitiam afferat, neceffe

At

eft? hinc eft, quod ipía doloris feeditas cum

pulchrirudine amoris in me apprime con-

ruat, & focietur. Etfi inlu&ctu, in Íqua-

lt

ore jaceam , propter acerbitatem pafílionis

& mortis, qua Rex meus defungitur , ta-

men fuüb deformi vultu animus deliciis abun-.

I

dat, cum videam tantopere me amari ab €0;.

quem in tormentis lugeo.

fice

Vos , qui me tam flebili videtis habitu ,

en

exiílimantes, vix me dignofci poffe ; non

MtOS

«t

f

(2) .Caur. c. 1. 9. &

D.EVA'MORE Der.

43

7

iflos tantum cruciatus perpendite , qui me

fci-

obfident; íi fentiretis , quibus deliciis me

INUS

amor cumulet, non tantum nigra, fed formo-

n

fa vobis viderer. . Eft, qui me amat unice ;

qu

quemque tenerrime amo , acerrimo dolore

bfof-

uítus. Id me in luétum conjicit.

Fiof

bef-

Sed idem pati amat, dolore dele&tatur,

Qma-

& magis etiam mei amore, quam cruciatuum

ditt

acerbitate confectus moritur ; id meum eri-

L&

git animum , idincredibili me facit Letitia

1 Vl-

exultare.

;

Atque hinc eft, quod ad magaitudin&m

complacentie , qui in amore JESU Chrifti

ecet

eft, ejusdem patientis intuitu , viciffim com-

| lic

miferationis incrementum fiat ,

& a com-

qui

miferatione axagperetur gaudium , dum.a

IVI-

||

contemplatione Dei hominis patientis ad in-

QUS

Ts p5*

ceffe

tuitum amantis animus cqnygrtitur.

curm

cor

Gar U T XXHI.

u-

De amore benevolentie in. Deum , qz-täm

Donis

eliciamus per anodum defiderii..

t

;buna

ic Deus amathominem ut complacentiam

be0;

benevolentia precedat. Primum vult

facere, ac facit, quidquid in nobis boni eft;

bitll

deinde in eo, quod ipfe fecit, fibi compla-

pon.

cet.

Poftquam ex benevolentia Davidem

:

fecundum cor füum effe fecerat; abhinc ta-

D4

em

44

COMPENDIUM TRA-C'T'ATUS

lem amabar amore complacentie , qualem

fer

ipfe formaverat. Ifta benevolentia condidit

orf]

pro homine mundum, & mundum pro ho-

bot

mine: inde re qualibet in gradu congrua

tro

T

boniratis pofita, dum vidit omnia , qua fe-

cerat, quod effent bona, hac approbavit

omnia, ipíeque requievit , id eít, fibi in

&t

füo opere complacuit.

pa

Contrrarium- omnino accidit in noftro

Qd

Dei amore.

Precedit complacentia, quam

del

fumma Dei bonitas, & infinire ejus per-

bi«

fectiones in nobis excirant; fequitur hunc

W

fenfüm animi

motus benevolentia.

Eft

Ver

ifte amer , quo Deo bona volumus, mera

fie

continuatio, & ut ita dicam, ipfius compla-

deg

cenrie.cumulus, quemadmodum in com-

fier

placentia, qua Deo nos in amore fümus, ip-

lib

fius in nos benevolentia continuatur ,

ficitur.

& per-

adhy

pf

Sed cum difficile videtur intellipere,

p

qua ratione homo poffit. bona Deo velle ;

del

inde exiítit quaftio, quid rei infit in amore

füf

benevolentie, quo in fu

premum Dominum

ferri audet homo.

fidet

Id primo manifeftum eft, nos Deo votis

moftris nihil poffe. adjungere , cum in Deo

Tno

fet

omne bonum fit ; nullurm defideretur; cum.

fim

fius illimirate perfectiones non tantum de-

j

d

eria, fed cogitationes eriam . noftras infi-

C0gi

nitis fpatiis. excedant. Deinde defiderium

fertur

V

Dz AwoRr Drr.

45

et

fertur in bonum: abfens ; in Deo prefens

(dit

omne bonum eít, & ita praefens, ut omne

h-

bonum hoc ipfe Deus fit, qui ab omni re-

u

tro erernitare omne ac totum bonum eft,

fe

nec boni quidquam fibi recens acquirit.

dVit

| If

Cum igitur nullurfi teneat pro Dei feli

citate verum & abíolutum defiderium, nos.

(ito

per amorem benevolentie, hoc ferme pa-

&o, imaginaria, & conditionibus permixta

Qamn)

Xf-

defideria efformamus: Domine jam fzepe ti-

bi dixi (4): Deus «meus es tu: tuque tam di-

Inc

ves es; ut bonorum meorum non indigeas.

D

Veruntamen fi (quod fieri non poffe fentio)

Ya

fi effet bonum. aliquod ; quod tibi adhuc

p

ffl-

deeffet ,. illud optarem tibi, illud ut obti-

neres, vitam, & quid

id füm, aut valeo;

ip-

libens impenderem.

[

uodíi accedere ad-

X

adhuc aliquid ad fummam felicitatem tuam

poffet, Domine, quam ardenter id tibi cu-

lt

perem ?. id.vellem tunc, ut cor meum in

Jle

delideria converteretur totum, & tota vita

dote

fufpiriis difflueret,

durtt

Non ideo id vellem, ut fibi aliquid de-

fiderandum foret, o dilectiffime ! 1d füm-

rotiS

mo mihi eft gaudio, quod fine careant per-

Deo

fectiones tuz: hec fola cogitatio, quod ad.

Curm

fümmam bonitatem tuam nihil nequidem

T

cogitando vel optando addi poffit, jam mi-

jf

5

rifice

j

r

(a) Pf. 15. v. 2.

46

COMPENDIUM TRACTATUS

rifice delectat animum meum. | Si vefo qua-

l

liscunque . perfectionis poffes nunc incre-

al

mentum capere: fi vorum iftud meum tuam

ht

"'augendi beatitatem ; .uti commerttitium to-

qu

h

um eft, nullaque veritate nititur, in opus

. poffet redigi, eo tangoffere vellem penetra-

Sk

lin

nil nifi vorum effem.

ri & accendi meum animum , ut ego ipfe

CAPU.T XXIV

n

N

: Quod e defiderio laudibus extollendi Deusn

du

tanta mojcatur. jucunditas , ut. caterae

qui

tür

onmes ilecebree defipiant.

tijj

x his, que dixi, fequitur , illis, qui Deum

E

amant amore benevolentie, nihil jam

cure effe, nifi ut Deum indies amore com-

pn

:

; placgnriæ magis & mapgis comPle&antur.

fola

tiof

Hanc curam gerens anima aüd!lm.

ish

- quodcunque refpuit, nifi a Deo fi. Utque

uíq

hac fuavitate perpetuo potiri poffit; ab om-

ctio

nialia confulto fefe removet.. /Egidius qui-

dame primis unus,qui fanctoFrancifco ad pi-.

Don

dhrit

iflimum, virz inftitutum receps adhaeferant ,

eqn

"cum alter eum quazreret , quid potius agen-

UER

dum ad ineundam Dei gratiam: U uga , re-.

fpondit, íape verbum hoc ut dulce melos.

occinens: wzi, fubjecit; Deo, wza debetur

anima. Diftrahirur hinc inde pluribus il-

(u

lece-

(

E

- DrAMORE Drzn-

47

qut-

lecebris intenta anima, neque, ut oporteret,

(Te-

ad diligendum Deum diffufas vires colligit.

U

Amanti nihil, nifi quod amat, placet.

uid-

| .

quid non pertinetad lucrum hoc amàndi

)pis

Chriftum ,. Paulus ad res viliffimas rejicit.

CT«

Sic fàcro fponfo fuo toram fe dedit fponfa, .

ipf

hincait(a): Dile&us meus anibi , €$ ego 1lj. -

Ita affectam animam nihil in toto orbe,

nec ipfi Angeli in fefe poffent convertere.

Nihil illam moratur; nifi quod ad invenien-

2//1

dum Deum forte peropportunum cadit. Sic

quidquid fibi fit obvium, id tantum fcifcita-

[4

tur fp

onfà (/): INum, quem diligit anima mefz "

vidjfis ?.

um

Gloriofa illa Chrifci amatrix. Maria,

j

prope fepulchrum Domini vidit fibi offerri

s

Anpelos. Beatiilli penii, cum vellent con-

folari miferam , non dubium eít, quin gra-

um

tiofos fe fummopere exhibuerint. . Sed nul-

lis his illecebris capitur infelix femina, quo-.

que

ufque Chriftum füuum non habet. Non di-

O

€tionis fefliviras, non cceleítes illi lepores,

jqi-

non veítium infignis candor , non oris pul-

d-

chritudo;: qua ifti Angeli ad. vifum corporis

TAl y

fe induerunt,

nil quidquam attentionem .

agen—

Mariee fibi conciliat. ,Um'.ce. dile£ctum fuum

PU

nelos

defide-

t

(a) Can. c. 2. v. a 4.

:.)5 11-«

() Jbid. c. 3. v. g.

49$. CowurrwbrUM Tu'c*mrus ,

defiderans: (2), zulevunt , inquit—, Dominum

meum , 9 ne[cio, ubi pofuevumt eum. — Hac

cum dixiffet.,- comver[a: efl vetvovfum , 9 vidis

"

!

j

gESUM flanten: fed hic cum: perfonatus

erat füb hortulani fchemate ,^ a quo nonnifi

flores peteret nihil exinde paudii haurit af-

flicta mulier ,. que clavos

» Ípinas . crucem

?ircumfercbat pectore.

e

qu

Confeftim tamen, ac fi ad fe rediret,

ad

& meminiffet Chriftum , quantumvis cru-

Til

:clatibus. jam feede obfoletum , a füa tamen

[v

divina pulchritudine, rofam dici conval-

dit

lium ; ac velut füfpicans , forte ab hortula-

Orm

no hanc rofam inter reliquos pofitam fuiffe

fàni

flores, (7) Domine, inquit, fi zu fuffulifii

poí

eum , dicito mibi, ulbi pofuifli eum; 9 ego eum

tollam.

Vtt

"Vix- autem proprio vocatur tiomine,

ob

cum incredibili perfufa fuavitate, o Domine,

C0l

exclamat, o Magiíter! Hucufque non quie-

qu.

vit, nec Angelorum coníortio, nec Redem-

tefl

toris perfonati confpectu fátiata: tunc vero

d.

acquievit, cum vidit Chriftum fpecie, qua

fen

dlum primitus amare cepit.

Ior

ütqu

Tis

CaAPUT

lemn

(a) joaa. c. 20. v. 13.

p

(5) joan. c. 10. v. 1.

Dr Awonr Dsr

49

um

CapruTr XXV.

lia

[j

.led ex amore benevolemie im Deum

1QLUs

reconüs ilum celebrandi na[catur de-

noif

Á

H

Jfiderium.

dtaf

Yem

mnibus cumulatus bonis, dicendum po-

Ó

tius, omne bonum, & omnis perfectio

cum fit Deus, nullo certe praconio , obfe-

quio nullo tanta ipfius ram infinita dignitas

diret,

Crü-

adequari potefl. Nulla ipfi his rebus om-

nibus confertur amplitudo , quse extra res

men

Wil

creatas pofita ipíà fibi fatis abundat. :Neque

Volt-

ditior a nobis, neque beatior exiftit cum

faiffe

omnis beatitudo, & divitiarum magnitudo

tanta; quam nequidem cogitando affequi

m

poffimus, ipfius fit effentia,

) eum

. Cum tamen hominum communi arbi-

minc )

tratu; dum fümus in aliquem benevoli, ipfi

obfequia praftare convenit; cumque pre-

irine,

coniis noítris eorum, quos colimus$, nequa-

qiie-

quam levare indigentiam, fed pracellentiam

dem-

teftatam facere conamur; inde eít, quod

Vero

eadem benevolentiz indicià in Deum trans-

, Qu

feramus, & poriori quidem jure; nam ea

non ded

i

natur, & equi, bonique confülit,

atque ve

f

ut vectigal , & juftum fummiffio-

nis noftre teftimonium , ur fumus ei mil-

)l

lenis titulis obnoxii

; à nobis diligenter exi-

git.

Cum

bis

CourrxpiUM TRACTATUS

qo:

Cum. igitur amore benevolentie jam

fid.

vehementius in Deum fertur anima; cum

cernit impotentiam optandi illi bonum,

tdn

quod nori jam ante habeat; ad illud denique

eju:

convertitur , quod fibi reliquum fit, ut fuo

eli

a

quodam modulo Dei cultum amplificet; id

eft, ut ardenter defideret , magis mapisque

lL

ber

indies dile&ti (üi cultum ,. & adorationem

frequentari, fan&tumque ejus nomen dignis

ing

"

ubique laudibus perpetuo extolli.

Initium obfequii ipfimet cordi fuo im-

perat, quod fine intermiffione ad facrum

iftud ftudium exftimulat.

uemadmodum

[

0n

folers apicula hinc inde flofculos alacriter

circumvolitat, fuum hauftura ne&tar; fic

anima devota perfectiones Dei, aliam ex

alia attente contemplatur, inde altiffimos

Rf

eeque ac fuaviffimos amoris fenfus colligens,

&d

quibus dilecto füo ad modum virium fua-

wl

rum extollendo encomia perficit & feftivas

tres

congratulationes. Sic eemulatur Prophetam

ign

regium , qui per miracula divinee bonitatis

allo

ftudiofam mentem agitans , tandem ex imo

fünt

ectore, amantis & admirantis animi, cum

fet,

fonitu Pfalmorum, ad Deum duxit anhelitus:

&on

Benedi&lus Dominus ex Sion, qui balitat iu 7e-

vufalem (2). -

De cetero ; Theotime, hec defiderii,

u

fe&h

quod gignit amor beneyolentiæ, peculiaris

oS

Thtu

(«) Bf. 134 v. 2 1.

Dg AMoRE Dzr

$X

dog eft, ut nunqüam expleatur. .. Hoc äe—

qum

«um

fiderio rite accenía anima divinee bonitati

,

tanta vellet encomia offerre, quante funt

nique

ejus perfectiones ; cum vero tantus árdor

t fü0

effe&tum fortiri poffit nullum, nifu inexpli-

5 d

cabili in motus vehementiores. perpetuo

isque

eluctatur.

Atqui hi motus afflante amore

benevolentie ,. & complacentie . continuis

*

JDefr

lipis

incrementis nimium quantum augentur.

o m

C APUT XXVI..

CUf

Ouod ex amore benevolentiee ves. ceeterag

dum

ommnes creando conditas ad laudandusm

emer

Dominum provocemus.

w

m x

es omnes ceteras, five fpirabili vefcan-

(imos

R

rur aura, five fenfüum expertes fint,

EenS,

ad depradicandum Deum ut invocet , im-

| -

pellitur fzpe anima, amore íauciara. ta

(livas

tres illi Babylone Judzi pueri, in caminum

hetafn

ignis conjecti ; ceelefti cantico , res omnes

titatis

allocuti , fünt ,

five que in colis longius

y imo

funt remote, five quas terra fpectabiles of-

am

fert, five qua immani barathrorum de

:

je&g

clitus:

condita*lucem tulerunt nunquam.

d t

Ifta -cu.piditas hoc p;&o laudes in Deum

cumulandi in folemnem , ac nobilem af-

jderi

vlins

fectum Davidem commovebat.

Coelefti a£-

flatu perculfüs, protinus remoto delectu,

(s

ac

$2

CowvrrNDiUM TRACTATUS

ac difcrimine jam ccelos adit , jam in terram

.delabitur; feu Angeli, feu pifces, feu mon-

tes, aqua, dracones, ferpentes , volucres,

i

4gnis, grando , nebula, ominia occurrunt

*extra fe rapto animo, qua' ad praconium

iNuminis inftigat; fiqua mente fünt preedita,

Taudes conficiant fermone; cetera tam diver-

ad

fis a divino auctore (uo inítruécta dotibus, il-

dat

lius magnifice extollendi materiam ur pre-

qu

Ítent, hortatur.

qip

D

Hoc defiderio divinz laudis adacti viri

qu

CUf

:Apoftolici rot & tanta rerum difcrimina in-

trepide adierunt; hoc eftu impulfi Xaverii ,

pis

Barzei, totalii e íacra Capucinorum familia,

an

e focietate JESU , e reliquis religiofis, aut

um

Ecclefiafticis ordinibus in Jndias pervafe-

TuiT

runt, ad Japones, ad barbaros penetrarunt,

X

ut eos facro Redemtoris nomini cultum &

obfervantiam deferre edocerent.

Huic de-

pen

Nl

fiderio debentur tor pie ícriptiones; tot

pu

sedes facre, tot altaria, tot alia monumen-

Inà

ta, qua majorum precipue noftrorum te-

Ilis

flantur pietatem , ab eis amplificando Dei

refe

cultui excitata.

Huic defiderio, divini cul-

Ut

tus promovendi incenfi ftudio tot fan&i viri

Iu

vigilias füas ac labores devovent, fervoris,

I

ut ita dicam , flamma deinceps confunlegdj.

(]UO»

(

—*-CA'PU'i.'

Drz Awonr Drt

53

eETaftl

-CaA?PUT XXVIL

In0n-

lrres,

Quod ex defiderio laudandi Deum ad. c&-

Jrmnt

lum a[piremus.

onium

more Dei ardeícens anima, cum fefe vi-

'ditày

£ X te hujus miferiis oppreffam nunquam

qiyer-

ad laudandum Deum fic affurgere poffe vi-

u5, 1l

det, ut füo defiderio fieri poflit fatis; cum-

L pra

que divinas laudes in ccelo juftius & ad rei

digniratem aptius cantari noverit ; o bone

Deus; inquit, quaàm funt cceleftes illi cantus;

fb viti

queis folium divine Majeítatis affidue cir-

ia iti-

cumíonat, ad laudem divini Regis mei ma-

verli;

gis accommodati! ut equum eft, applaudi

E'dmüiä,

a nobis tam faufte apprecationi ?

quam

celeftium illa-

jj düt

fuave ac jucundum eít,

rvale-

rum fidium percipere fymphoniam ,

uam

arunt,

ita aufpicantur & concludunt leti coeleftium

um &

geniorum chori: //elujz , laus Deo , amer fiat.

yce.

'Nam fcito, mi'Theotime!ex Dei folio vocem

$j tol

procedere non interruptam, leetamque accla-

jumere

mationem , que mira fuavitateSolymee coele-

un «

ftis incolas demulcet, eftque ea, quam Joannes

refert (a): Laudem dicite Deo uoffro omnes [ev-

lo Del

jni cul-

vi ejus; & qui timetis eum pufilla eg magri. Cui

innumerabilis beatorum multitudo tota.con-

i vir

iori,

tentione animi refpondet, alleluja.

fmeno

O mira fuavitas auguíli illius tem

quod laudibus divinis eternum perfonat

"

VOS

(a) poc.e. 19. v $-

T

í4

CouPENDIUM TRAGTATUS

vos beatee fedis beatos incolas , queis aufcul-

«f

tare licet ceeleftem melodiam, amore modu-

lice

latum carmen! ad fedem iftam perpetuo füf-

alia

pirat amatrix anima , more impatiens, qua

Ífe in terra detinet, ubi ex voto nunquam

fatis decoras laudes néc ipía Deo perficit,

tit,

fici

nec aliunde audit perfici. His defideriis ,

fanquam igniculis, qui magis indies excan-

D

gnw

defcunt, tam vehementer urgetur anima,

omi

ut nullius alterius rei jam íenfuüm habeat,

tantumque ardeat, ut vix non moriatur,

tla

der

quod accidit interdum , ita volenteDeo, ut

anima ranto deflagrans eílu, amore prorfus

d

B

langueat, & rebus his corporeis quampri-

inum exuatur.

Valer

&dmi

Cuiprvr XXVHEL

Quod, qui volunt elicere amorem benevolen-

ftis f

tiz , Deo offerre debeant laudes , quas ip-

&dmi

Jé tribuunt. Redemtor mofler [uaviff;-

Qmni

tia (

"us , €2 ejus [anctiffima Parens.

um ex amore benevolentiz, res univer-

anitn

D

balfa

fim omnes, ad collaudandum Deum in-

citamus; de eradu in gradum afcendimus;

mylt

primum, quee vita carent, deinde mente

predita, inde univerfam Ecclefiam mili-

ttim

tantem , ac poftea triumphantem , denique

Chri

beatos in coelo omnes, & genios ccleftes

prior

folicite adimus, ad ipfam denique Mariam

tori ,

Virginem pervenientes, quae füpra modum

M

con-

]

'

-; D&g Awont Dzr.

5$

ufcul.

concinne ac digne Deum laudat; tanto vide-

Q0du»

licet amore ;; tanta magnificentia ;; ut nulla

pf

alia laus cum ifta comparari polfit.

; que

Iquim

Sed etíi magna fit illius laudis preftan-

erfcit

tia, quz a Matre ploriee, & puri amoris pro«

jeriis,

ficifcirur ; nondum tamen Dei dignitatem;

AC

ut s&equum eft; attingit; hinc licet anima.ma-

nimm,

gnum exinde eaudium percipiat ,. hon tamen

omnino acquiefcit.

Ut defiderio fiat fatis,

1Deaty

Tafu,

etiamnum longius procedit, . ipfümque Re-

demtorem, filium Dei rogat, ut Patrem füum

0, lt

'orfus

depraedicer, videlicet Deus Deum ex totis vi-

ribus. "Atque hic conquiefcit, progredi non

mpti«

valens amplius; hic jam nonnifi filentio, &

admirationi locum effe cernit.

Proh! quale illud canticum ,. quod Pa

u-

tris fui honori Filius dilectus canit! o vocis

i

admirande fuaviras, quse diffluit a labiis,

omni perfufis graria! Ex ifta Chrifti abundan-

j

,

tia fua fingulis pars aliqua obtingit devotis

animabus, qua imbuuntur tanquam fragraüti

nivel»

balfamo: fed hujus balfami, atque unguenti

m itt-

myítici origo ipfe Chriftus eft.

]mus

mente

'Theotime !* . ifto di('crimihe Ecclefia

mili

triumphans ac militans, & utriusque caput

Chriftus laudes divinas celebrant , quod

niqu

ylellg

prior fauftra precatio; quamvis devota Crea-

ptori , ab infériori tamen creata re. proficif-

faril

m

ota divina fit, non fo-

(l«

catur; pol't?rior verot

2

lum .

$6

COoMPENDIUAM T-.R'A*(Z:TA-Tüs

lum; quod in Deum tendat; fed a Deo etiam

&j

exorta fit.

Ipfius Dei gratia: e noftris ani-

Ts

mis füam- producit laudem ; fed laudem

ml

iftam Chriftus, utpote Deus ipfe vi propria

producit.

Id eft,

þiaï

mitatum addit.

quod laudi pretium i.ll-i?-

qu

-:Q utinam divinum iítud canticum, quod

ede

infinitiscdeliburum blanditiis decantat. Deo

nf

Patri filius eequalis Deus; percipere nosetiam

fe í

poffemus! quanto adnixu virium ad coelum

if

luctaremur , ut iítud eternum audiremus !

eu

Ut affequamur hoc;, Chriftus ex fefe preeftat

pyt

omnia, ipfeque nos invitat: Surge, inclamat

liqu

anims dilecte füee (4) , propera amica. 2mea5

üiq

columba mea, formo[amea,.&9 veni: veni ad

2

fedem iítam deliciarum, ubi non nifi laudes,

tür

ac feftivae oratulationes perfonant, ubi flo-

1e5,

rum, acfuffituum blandimenta immeníà vo-

(h

luptate te perfundent.

CUP U ToXMIX

hw

D& laude osumiu optumua, €g9 maxima,

Tien

quam Deus ipfe fibi tribuit; 69 qua vatio-

fedi

ti$ 1

/e ad eam amor benevolentia nofftrze

DT

- adjungi queat.

tis ]

ametíi Servatorisnoftri humanz actiones

flm

T

pretium ómne , quod nos exiftimemus,

ii

füperent valore infinito, cum illius fint; qui

Tátio

unusDeus eft cum Patre & Spiritu Sancto, uno

dand

eequa-

Xime

(ay Caut. c. i. v. 10

j

,

57

Dz AMORE Dzr.

etiam

eequali Deo ;. eedem tamen humanse acio-

Is ani-

nes non infinite funt fuapte indole; quod fi-

dudem

mili quopiam utcunque illuftramus,

TOtià

m ili-

Non omnem, qui eftin fole, fulgoris co-

piam, fed partem aliquam ad modum aditus,

quo fefelux immittit, percipiunt colluftratee

y qt;od

ades. Siclimitata eft, certisque circumfcrip-

t Deo

ta finibus, quamvis illimitatee praeftantize, in

eetiam

fe fuaque indcle humana Chrifti actio; nam

celum

ia fic accepta primitus non a Deo, divina

'emus !

ejus natura, fed a Deo, ex hominis natura

lat

Eadem íane ad re-

operante proficifcitur.

la

liquorum hominum aétiones collata infinito

1177

utique omnes pracellit pretio, quod in eam

j à

i

ex operantis Dei infinita dignitate propaga-

ludes,

tür: Verum.cum Dei natura fi illam comipa-

bi flo-

res, determinatam vides finibus, quia ex Chri-

Yà vo-

: fti humanitate primario educitur.

Atque hinc fequitur, has JESU Chrifti

laudes, quas Deo Patri confecrat, in quantum

Vg

nempe humanz fünt, non omnimoda ac per-

j fütió-

1 fe&tasqualitate menfuram infinite Divinita-

tis undequaque contingere. " Cum itaque

fr

"

creatas res percurrimus , atque ex infra pofi-

tis gradatim afcendentes ad JESUM . Chri-

xdione

ftum jam pertingimus; quamvis ex illa glo-

mermus

ria, que Deo Patri a Filio affertur, in admi-

jnt, ?

rationem rapti , tamen nec ita laudem rei lau-

d

dande equaliter congruere videmus; & pro-

nec

j :

xime concludimus, non gb re creata ulla;

n

3

E

CoMwrENbPIUM TRACTATUS

78

a fàcratiffima Chrifti humanitate totam laudis

diving materiam omnimode adequari, at-

fs

que, utita dicam, exhauriri.

£ni

(4

'Tum denique prorumpimus: G/oria Pa-

um

?ri, ingeminantes , Gloria F.lio, Glovia Spiri-

pel

1ui fauéto,

Atque ut palam fit; non effe ad-

aC

ventitiam , quam Deoadoptamus, fed Deo ne-

pri

ceffariam, nature ejusinfitam & fempiternam

loriam, quamin feipfo habet, per feipfum, a

vin

do:

eipfo, & que eft ipfe Deus, eft enim Deus

anii

fua omnia; continuo adjungimus: Seu£ era£

$p pviucipio, €g mnc , eg J mper , ey dn [recula fe-

culorum, Ames. — In ifta verba Pfalmi & pre-

ces noftre definunt; quem morem ab Orien-

Tnen

tis Ecclefia, hortante magno Hieron

ymo ad

conf

noftram Damafüus Papa traduxit,

ult

10

feri

(CLATPuT XXX

Gatn

$. Pauli ad vitam a fenfibus abalienatam

To,.

flom

€2 Chriflo unice devotam adznonitio.

&nim

la ratiocinatione, quaS. Paulusad mentem

torq

L-afenfibus corporeis omnino abducendam,

ls;

rebusque cceleftibus vacandum unice nos ad-

bü

hortatur, nihil video effe poffe gravius, nihil

admirabilius.

Huc totüum animum adverte

nunc Theotime, avidusque audimagni Apo-

ditim

ftoli verba, que divina quadam vi afflata &

pelir:

veluti fpirantia cocleftem ignem JESU Chrifti

g,

amoreín inyicta efïicac;a perfuadent.

Vir

(r)

t

Dr Awonz Drr.

19

1Udli

Vir loquitur fubito amoris igne þercul-

l, dt-

fus &extra fe abreptus, illiusque fermo ma-

gnopere nobis eft imitandus: Charitas, inquit

i P.

(a), Chrifli urget nos, & quid magis, o Theo-

time, quam charitas nos urget? amori re-

Siri-

lo ad-

pendere amorem vehemenüílime urgemur

ac incitamur; inde fi quifpiam praftantior

C0«

etmam

prior amet nos ; fi denique Monarcha quis,

vir princeps ac potentiffimus füubditum aman-

fm, d

Deus

do prevenit; trum duruseffe poffit cujuspiam

animus, ut ei non refpondeat, tantaque be-

f aui

nevolentia ad amorem molliatur?

lafe-

j pre-

Novimus czeternum , ac fümmum Nu-

Orlete

men JESUM Chriftum tanto in nos amore

mo4d

conflaoraffe, ut noftri amore in cruce vitam

ultro pofüerit.

usenam vis major noítro in-

ferri poffit animo àd eum excitandum, ut re-

damet ram bonum Deum ? illud ego exifti-

(tth

mo, & affirmare audeo, non potuiffe Chri-

ftum majori fimul & fuaviori vi

ugnare ad

Ál

H

l

cam; con-

animos noítros, in eosque, ut ita

torquere tanquam fpicula fui amoris ignicu-

xepïem

:ndam;

los, quam cum tantam ipfe prior nobis exhi-

,

buit charitatem.

105 0"

; nihi

Et quo pacto tandem chariffimus ille ac

qverte

divinus amator noftri ad redamandum fe com-

iA

P

pellit? Pauli fentenriz attentos animos pare-

.

flartd

mus. QGbaritas , inquit , Chriffi uvget 105 , e[li-

Cidi

Tantes

4

J

(;1) iI. Cor. c. ,;. V. 14

60

CowurrNDIUM TRACTATUS

ii

mantes boc, totaque mente ruminantes, quid

enimvero? eflimautes boc , quoniam fi umus pro

bi

C

ommibus mortuus efl , evgo omnes mortui [unt , «g

jpro omnibus mortuus. efl Chriflus: egregia fen-

fk

tentia, totaque meditato amore flagrans.

Nam fic recte concluditur, fi vivere nullus

[

poterat, ni Chriftus moreretur, fi ex ipfius

d

morte vita pendebat omnium; ipfius er-

u

go mors, qua vita noftra eft, quamque is

m

vice omnium, pro nobis folus obiit, ad.om-

Y

nes.pertinebat, dum omnes erant mortüi,

i

Obnoxii videlicet non uni morti.

Quid porro fequitur? hic enimvero

magni Apoftoli vox inter fulgura & tonitrua

Ü

ad aures noftras volvitur: id porro fequitur,

quod Chriftus unice defiderat pro nobis mo-

riendo, ut quantum ipíe amavit nos ; tantum

amemus ipfüm: u €g qui vivunt, jam non fili

vivant , fed ei, qui pvo 1pfis mortuus efl , eg ve-

furrexit: o mira doctrinarum profunditas!

Pro nobis Chriftus moritur: mors Chri-

di

H.I:

fti vita noftra eft: utviveremus, ipfum necef-

ali

fe fuit mori, & morte ejus vivimus: in no-

Tan

ftrum locum fe ingerens occumbit vice om-

n

nium, noftra morsfuerat, noftram is unus pa-

p

titur, ut omnes viveremus: & nobismortuus

&t

efl, ut vitam nobis cederet, quam morte fua

po

meruit: in nobis mortuuseft, deftructa in no-

vif

bis noxa, que fibi & nobismortem tulit. . Cum

&Xe

ergo vitanoftra morte fit parta Chrifli, ipfaque

qua

aliud

61

. Dg A;szo'RE Dzxr

quid

aliud. nihil, quam Chrifti mors fit; non no-

lr pro

bis vivimus, non in nobis, non ex nobis, fed

Chrifto vita noftra eft, in Chrifto, ex Chri-

t t

a fen-

fto vivimus.

:

Qrans,

Ut e? qui vivunt, jam mon fibi vivant, fed

nullus

el, qui pro. ipfis movtuus efl , eg vefurvexit: vi-

jpfus

delicet amori pro nobis mortui Dei labores

us l-

noftrosomnes , &animiaffectus, & motiones

Qu i

mentis, & quidquid vite noftrz eft, hoic de-

d om-

vovere totum, debitumque oportet

nortüly

reddere.

gx jure

nveto

C ppPENEXD

ynimud

Unde po[fit cognofci, quo tendat amor mo-

quitur,

bis mo-

füer: am in Deum, an in mosmetip[os

fantutmi

referatur.

qon fl

ernis Theotime, quaspreces homoillein-

,Qm

t*

cenfo profert ftudio, :ut votis incalef(cit,

jtas!

utzítuare (àcro affe&tuum videturigne: visne

difcernere, an Deum amet, an femetipfum?

rsChri-

n nec-

aliquamdiu inhare oculis. . Proh dolor! vix

tantee fuavitati aliquod obrepfit teedium , jam

« in n0-

yce orme

cum faftidio preces averfans refilit, nec am-

unus pe-

plius convertitur ad meditandi ftudium, nifi

mortüus

zgerrime , ac perfunctorie, quamprimum

|orte fit

poterit, ad fefe rediturus. . Si Deum quefi-

viffet, invento femper eodem Deo, amoris

3 Info-

jc. o

exercitium non fic deproperaffet: blanditias

quafivit, & non blanditiarum Patrem. .

P

i,.ipfaque

E 5

aU.

62

CowrrENDIUM TRACTATUS

O imperitos amandi homines! nonneut

parvul placentulas captamus , & fíaccharo

D

condiros fructus? abjicimus melle abfumto

pe

panem. |Quodfi ab ifta fuavitate abeffet amor

eff

Dei, priorem cuperent, fpretoamore Dei, ad

Ti0I

füum quafi paftum abje&tz animz, in fetan-

al

tum benevola.

uid his timendum potius,

cu

quam ne amare definant, fübtraclis füis corn-

modis, atque ad fragile bonum, ad oblecta-

N

mentafenfuum, qua vim diviniamoris elidunt

4

J

üy

penitus, ac fuffocant, fe per

tide conjiciant,

bi

aut quod deterius, ftevis & mortiferis nefarice

dio

libidinis fe pofthac incantamentis mancipent ?

C

Tetr

QCaPuT XXXIL.

que

t í

De anxietate animae , que. Deum quidem

abni

amat , fed mullamm ?m eo jucundita-

Quo

tem lentit.

eXeI

irum eft, quantum prefentia Principis,

N

M

qui oblectari officiis noftris videtur,

fici

nos excitare valeat, ut in pericula, fümmas-

quii

que rerum difficultates obfirmato animo in-

dum

filiamus, operi inftemus ultro, & fatigatio-

fig

nem fümmam , graviffimosque labores cum

Hlp

gaudio perferamus. Sivero Princepsilleoffi-

plici

cia ignorat, aut ignorare fimulat, que ipfi

lità

exhibemus; hic enimvero animis opus eft;

(Jhu

hic fortitudine nobili , longeque füi ipfius

ls

curam abjiciente luctatur, feque ipfà quo-

dmw

Tidg

datng]OdO ftat generofa anima.

Non

63

Dz AMOREDE!f

f& ut

Non raro id contingit in (aera hac afcefi.

liaro

Precando non afficimur, íic permittente

imto

Deo, qui fe paulifper fubrrahit; que vota

amor.

efformamus, animus delinquens neífcit, atque

elad

non füis verbis, vi imperatos motus, mens

€ G-

alio diftra&ta concipit.

Ur ille Symphonia-

Ot[US,

cus, qui fürdus decantabat modulos, frigido

coti-

& naufeanti animo amorem proteítamur,

leda

Nec hic quiefcit faluti noftre infenfus hoftis

idunt

ftygius: pendulum coníternat animum, fu-

Clant,

bitisque & acribus dubiorum morfibus invi-

farite

diofe lancinat.

Nobis inutili videmur exer-

ent?

ceri opera, Deum nos dedignari, efle amo-

rem noftrum fortaílis commentitium, vana-

que nobis illudi amoris umbra, cum ejus ab-

fit fenfus, & in amoris figna ánimus preire

7177

abnuat; Hic enimvero ; Theotime, gratis

quodammodo , atque cum naufea divino

er-

exercemur cultu , nullo exinde opere

cepto fructu, nullo indicio fato, noftra of-

cipis

Conftantia re-

jeturj

ficia in bonam partem accipi.

Dd

quiritur atque invicta fides, ubi fic fervien-

i.

dum Deo eft, non folum fine libitu, ac ge-

nii obleCtamento, fed etiam ingruente ex orm-

»gatio-

s CUm

ni parte malorum tempeftate, atque multi-

plici tumultu; curis & tediis, & flebili tri-

koffi

; pl

flitia mentem exagitantibus.

Sic die, qua

Chriftus Hierofolymaz occubuit, gloriofa il-

$ €l

lius Mater Virgo, atque Difcipulus, quem

ipli

diligebat JESUS ; clamores inter & blaíphe-

qu

miás, que Deo patienti impactz fuerant; in-

Her

n

64

CoMwPENDIUM T* acTATUS

]tg

ter fievos dolores, e commiferatione órtos,

e nurante ac trepidante animo amorem non

CI:(?1

abjecerunt.

Cumque Servator noíler colle-

[l

[v

u

& in füperiori animze parte tota contentione

virium, cateroqui lenimentum omne a fe

du

procul abigeret, livore fuffufo vultu horro-

rem rmortis indicans; cum oculi errantes jam

E

fine vi ac lumine- in- noctem conderentur;

rità

cum folis fufcata luce laterent omnia , & hor-

dul

refcerent craffis occultata & circumfufa te-

qu

nebris: iftze amantes animz ad pedem crucis

0l

Tor

intrepidae (te;t,erunr.

165j

Q p um ^ XXXHL

Mlan

pien

Quod anima fic, ut diximus, afflicla o-

Tayf

qio fibi expers ameris- e[fe videatur ; umde

im muyflicam quandam. 1nortem

loan

2ncidit.

gt

eec eft defcriptio anime immerfe luctui,

licit

H

& curis divexate , cum fine blanditiis

€üm

durum.& afperum amorem colit.

Exercet

hiag

illa fidem, fpem atque charitatem ; effeetis

In f

vero viribus modum,: quo iítos actus elicit,

hinc

omnino non dipnofcit.

'Tanto marore lan-

TE

guet, tam gravi epgritudine, ut totam fe per-

feria

mittens atroci luctui folvatur penitus, nec in

gine:

fe ipfam poffit refpicere. Non fibi.fidem;

türbic

non fpem; non charitatem credit ineffe am-

am1

plius, vix vanum relictum effe amoris fimu-

lacrum x

7

Dr AMoRr Dri.

65

110

lacrum: quodfi illfus veluti ambiguum videt

. Don

crepufculum, aut vigentis olim charitatis ve-

colle-

ftigium , hzc cernit vix leviter in fenfum oc-

Ytione

currere aut aliundé, quam a charitate pro-

éahs

du&um füfpicatur inutilem affectum.

10rto-

"

'Theotime ; hec illa funt experimenta

esgum

animi ; atque periclitationes , quz terfam cha-

entut;

ritatem velut emaculatüm argentumab omni

x hor-

dubia fecernunt admixtione. Nam tunc obíe-

ufi te-

quio non mércenario volunratem: voluntati,

crücis

€or cordi jungimus, divino nempe noftrum,

non illigatum alio, quam puri ac finceriamo-

ris vinculo, non fenfuumambieuisadítrictum

blandimentis, fine fatietate noítra ; ex mera (à-

pientia, atque etiam cum hominis animalis

/T7

naufea.

Aride

Ar&iasfemper coéunte hac unione, nul-

j

lo amoris fenfu ille&ta anima, cum multa e-

gritudine, amorem, quem non reperit, fol-

] lU&Uia

licite circamfpicit, atque indagat. — Nam ubi

Janditiis

eurn reperiet? In fenfibus externis? non funt

]yercet

hianimales fenfus fpiritalium fedesaffectuum:

In facultate animi, imaginum fictrice? aft

| efïæïiS

US ehdf;

hanc, utita loquar, atroces depreedantur cu-

re. [nipfo intelle&tu, & quee ab omni ma-

rore la

pfe pe

teria longius fecernitur, pura mentis inda-

gine? Atqui hgc etiam multiplici folicitudine

5 nec y

j Bd9

turbida, inquinara, confufa, ferenitatem quan-

| dam vix patitur.

eflet

ts fn«

In

g«

66

CoMPENDIUM TRAcCTATUS

In ipía etiam fuperiori animze parte tan-

quam fopiti latent igniculi amoris : hic fane

Dy

reperit, at nondienofcit charitatem , fcit eam

hie ineffe*fübobícuro fulgore, non tamen

fentitanima caligine intercepta;angore prepe-

'Nl

dita , ne folita amoris fuavitate apertius frua-

tur. Et videt illum utique alieno tectum

ij

habitu, nofcit nonagnitum, & in amoreamo-

AT

rem quarit.

Sic Magdalena abfentis Chri-

fint

fti conítricta defiderio, & attonita, quamvis

h

fe£

amabilem Magiftrum prope fepulchrum fibi

praefentem habeat, fub hortulani pratenfo ha-

p

bitu perfonam, qua non erat, videt, Chriftum,

àn

quierat, nefcit. Inifta calamitate quid animze

Vide

effe

agendum? ficut Redemtor noíter in crucia-

tuum atrocitate illa, quam fibi juftitia Patris de-

Vinas

ftinaverat, viéctus acerbitate vulnerum, & vi

codi

injüriarum fui deditionem fecit : non aliter

i5 d

àc cervus canum immenífa rabie exagitatus,

jam interclufo fpiritu, lacrymante oculo ad

fei

pedes venatoris fe abjicit; fic tam difficilem

experta amorem anima, refiftere non valens

C6pt

li (

amplius tantis anxietatibus, cum Chrifto la-

crymabili in finum Dei fe voce projicit di-

Ceu |

tüine

cens: Pater, in mauus tua$. commendo [biritum

Don

meum-( 4).

Iehi

Ti

quod

li d

CAPUTP

üniqu

(Q4) Luc. 23. v. 46.

Drz AMIORE Dzrr.

$7

6 Faf

QwiPg rTUXXXIVI

cfüne

De Precepti, Deusn fuper omnia amandi,

Leam

Qmen

adanivanda dulcedine. .

Tepe-

'ihil in vaftiffima hac univerfitate rerum

s früt-

N

preftantius e(t homine: nihil in homine

dum

majus eft mente: nihil in mente preecellit

T

amori-- Atque inter varios, qui dari pof-

Chri

fint, amores eftamor Dei, rerum univerfía-

qmvis

rum apex, & coronis, pulchritudo,. & per-

m fibi

fe&tio mundi.

Hinc intelligitur pre(tantia

o h-

precepti, quod Chriftus appellavir primum

lum

& maximum mandatum.

Preceptum iftud

um

videtur mihi ia medio univerfitatis rerum

on-

effe adinftar folis, a quo in omnes leges di-

risde-

vinas eque ac humanas atque in omnes facros

T0

codices, tota vis, & fplendor, atque digni-

aliter

tas derivetur.

|tatüSy

ulo ad

Amori creata füunt omnia; amori cumncta

ferviunt. Is mihi videturarboreffe, unde pra-

icilem

valens

cepta omnia, & monita, & confilia Evange-

[io lt-

lii ceu facri quidam flores, vita vero aeterna

dr d-

ceu fructus opratiffimus pulcherrime proger-

irihtl

tninet. Et ficut inter mortem atque vitam

non invenitur medium, cuncta, qua ab amo-

re hoc deflectunt , ad mortem pertinentater-

nar.

Chariffime 'Theotime ! mandarum,

quod ad calum ufque nos comitatur, atque

ibi denique plenum fortitur effectum; ubi

UT

unicus in zternum dorminatur amor, non-

ne

68

COMPEND!UM 'TRACTATUS

ne mandatum hoc magnum in lege dici me-

«tnot

ruit?

t di

fl

Sed ejus etiam dulcedinem 'Theotime,

experire: o Deus! nonne id íatis fuerat; no-

bis permittere, ut te immenfum bonum ama-

"

remus, uti Jacobo Laban Rachelis diligendee

t

fecit copiam! Quare tanto inductu, atque per-

fuafu uteris, tanto molimine impellis nos at-

que adigis ad amorem tui, quem . ut non

amet quis, vix fieri poffe vides: O infinita

l

Cu

bonitas! id tuum hac inre confilium fuit, no-

bis precipere amorem tui, ne hinc extrema

tl Yà

EUIUR

noftra vilitas, atque indignitas, inde inexpli-

cabilis amplitudo tua nosabfterreret , quomi-

dtit

Tinat

nusamare te auderet humanus animus, atque

ut omnem nobis non obfequendi obtenrum,

profe

imi

fpeciemque^malz caufze pretextam qualem-

quin

cunäue longiffime pracideres.

extin

n

O utinam id caperepronum foret; quanto

ata |

amorefe dignum fecerit tambonus Dominus,

antif

qui diligendz divinz füuz bonitatis non modo

1ia f

copiam, fed & preceprum dedit! Quid potius

mple

inteamare debeam,:me; quzfo, Deus doceas!

la

anne divinam illam pulchritudinem tuam vis

j

XQt0;

primum diligam, an véro bonitatem, qua me &

vis & finisamore te complecti? o pulchritudi-

pofíu

afacu

nem fane amabilem , quam mihi ad amandum

offert ranta benignitas! o magna bonitds] que

&is,p]

mihi offers divinam pulchritudinem , ommai

amore

(

69

Djz AwxoREt Dzr.

i me.

amore dignam, quam tu viciffim omni amo-

re digna es!

n

-0fifte,

f" i» uT XXXV.

*a[, I»

f armie

Quod ad amoris apicem mon mifi in celo per-

ipend

veniatur ; quamvis ejus preeceptum tantum

Ue at

ad bujus terre 3ncolas perü-

nosat-

"edt.

üt non

infini

'um ceeli omnis incola cupiditate careät,

X

omnisque ibi animus agitatione & mo-

1if, 10-

((rea

tu vacuus fit: cum ibi neminem impellat

3mor profanus, vel odium, neminem accen-

expli-

uoimi-

dat ira, vel efferat leetitia ; paucis; nulla fit do-

minatrix animi libido, ex inferiori hominis

y g[que

entutmy

profecta parte: inillud tum virésnoftre colle-

é&tim incumbent oinnes, ut diligamus Deum,

udem-

quin unquam dilectio hzc turbari poffit, vel

exüngui Animalium illorum non imparem

referemus fpeciem, que olim Ifaie Vatisob-

,quanto

Qmints,

lata menris .afpectui, atque Evangeliftarum

antitypa, perpetua fui agitatione Dei preeco-

n mOdO

qpotius

nia trequentabant.

'Tunc illud. Davidis ad-

impletur (2): Beati, qui babitant in domo tua ; i

doceas]

Ad tantum

um vis

facula. feculorum: laudabunt. te.

vero amorisculmen in hac vitapertingere non

wuame "

hi

þo[fumus, in qua nec mens, nec ratio, nec ul-

lafacultas tam preecellenti vi, quam eft in San-

andum

r que

élis, prædita-vi'geft. S

ufficiat talem animum of-

F

ferre

T ol

(more

(a)Pf. 83. » ïu

79

CoMPENDIUM TRACTATUS

ferre Deo, qualis in terra hac exilii folet exi-

ftere: amori Dei vires, quae qualesque nunc

que.

effe poffint, devoveamus omnes.

|

fuus.

Dum fümus parvuli, loquimur ut par-

fumt

dulo

vuli; amamus, ut parvuli; in coelo, ubi ad-

Jeo

Anftar virorum erimus, numeris omnibus ab-

fedr

foluti, viriiter etiam ac perfecte Deum

verf

amabimus. Inrerea non impediat nos mor-

talis hujus vitee quaedam infantia, quominus,

qua ex nobis fünt, ea integre prafítemus in. ]

unt

magno hoc pracepto effectuifuüo dando. Id

It

quidem in nobis fitum eft, & facere pronum,

ofíci

quippe amore tantum opus eít, amore Dei

(tinc

fine fine amabilis & boni.

[ür d

1085 |

Caprur XXXVL

qtd5 Q

mon

uod illà; qui vere Deumn , atque.ex toto

córde diligumt , diver[a tamen vatione dili-

gant ,. atque preter Deum etiam alia

RUE

pioi

diligere po[fint.

Vole

Auamvis totum addiétum effe uni, idem

Trani

(q

videatureffe, acnullialreriulla fui parte

cord

addictum effe, totitamen Deo addicti effe pot-

quoq

fuümus, actoti etiam parentibus, toti familiee,

d

toti Principibus, toti Patrie, toti amicis; ita

Qüe (

uttotusfingulis totus & omnibus addictus effe

ipá c

poffit. Nàm difcrepanti vinculo, non vero

toto

repugnanti, Deo toti

.adftri.ngtimur , aliisque

bilior

adftringimur toti.

fitate

'Totum

$

Dz Auonz Dzi.

71

Obteyi

Totum fe devovet dilectione homo; at-

Ue Quf

ue fe tantum devovet, quantus eft anior

uus.

Summus fi ejus eft in Deum amor;

Ut pi-

fümma erit devotio.

Et alia amabit, id fe-

dulo tamen cavens, ne co:z addicens aliis

ubiad-

YDUs d-

Deo id aufferat; non fuüffuratur Deo cor con-

? Deun

fecratum unice, nifi is, qui eft oppofitus; di-

|0$ of«

verfz rei amor.

OTDinus,

uod Ifmaél cum I(aac fit, penitus nor

Jemus i

urit Saram, dummodo Ifaaco füo non I(inaél

xo. Id

repuonet.

Pariter fi recta ratio, & ordo aé

ORU

oflicium amores noftros diftinpuat, fuoqué

re Dai

omnes loco rite digeftos hinc inde modere-

tur amice invicem connexos, atque fubdi-

tos; non egre Deus fert, fe atque res cre-

H

atas exeequo & jufto, ab uno eodemque ani-

mo norn una eademque amari ratione.

6 T020

Idergo obfervandum, in facris literis fa-

(j 'dili-

[/7)

cere ex toto corde, eíle facere ultro, & co-

piofe, fine (epofitu quodam, aut parfimonia;

volenretoto animo. In hoc conveniunt pie a-

j idem

mantes anima:, quod quevis dilieat ex toto

tuparte

corde, ex totis viribus: inhoc diícrimen eft

effpot-

quod fuo modo hec, illa alio ex toto corde

fami]iæ,

diligat; cumque hi modi di(crepent, alius-

jis; 1td

que alio nobiliorem attingat ordinem, hinc

uselle

ipía etiam differt dilectio, quze quamvis.ex

n veo

toto corde proveniat, nobili tamen ac no-

alisque

biliore gradu difponitur.

Martyrio, Virgi-

nitate, Paupertate Evangelica, Actione, &

Jtorm.

2

On-

COMIP:.EN;DIUM TRACTATUS

72

205 0X

Contemplatione, Sacerdotii muneribus, &

Obfervartione mandatorum lepis, his plane

fjeum,

codilet

rationibus, aliisque plurimis Deo nos confe-

cramus totos; haec tamen confecratio ex füo

tumqu

iodo gradus habet; eftque amor perfectior,

feturt

Ne-

vide a

fi eft perfectior fe devovendi modus.

que diverfi tantum animi toti amore ferun-

tur in Deum, ac difpari amore: verum &

unus, idemque animus jam totus Deo addici-

tur, totusque aliis, que fibi per Dei amo-

D

rem non nefas eít amare.

Jacobum Daniel

dicebat fanctum Dei, & Jacobi in fe amo-

lii

rem teflatur ipíe Deus. Atqui Jacobus hic

Labano ferviit ex totis viribus, quamobrem?

hi

Obferv.

quia Rachelem diligebar. Labano fervit ex

totis viribus: Rachelem atque Deum ex to-

Dotavit

D0ya k

tis viribus unus idemque Jacob dilipit? quo

pacto componuntur ifta?

tinci

Vitig,

Videlicet non una ratione Rachelem art-

tunoyl

que Deum ex totis amat viribus.

Deum ut

gunt, [

fecran

Deum amat amore fümmo, qui amor reli-

quos exfuperat omnes, mapis etiam, quatn

pinqu;

Wote,

feipfüm Deum amat.

Rachelem tanquam

fponfam diligit, pra cateris feminis, atque

fitats ,

ficutfeipfum. . Hinc manifeftum fit, hoc al-

dienr

tero amore priorem non excludi, cujuspre-

parvul

rogativam & jus, ac pracellentiam is nullo

Veniat

aéto defttruit.

Ergo intelligis, "heotime,

105, (

h

incfuum pretium accedere amori Dei,; quod

Dea u

1

reliquos amores füee rationis prarftantia om-

dii, fo

nes

J5

Dzr Auonr Drer

73

üu, &

nes exfüperet: nempe Deum diligi'müs ut

isplane

Deum, f(ümmumac infinitum bonum. | Uni-

0s confe.

co dilectionis hujus gradui tanra vis ineft, tan-

tioexfio.

tumque pretium , ut czteris amoribus domi-

etfedtion,

netur omnibus, fuas

que Deo preerogativas in-

u Ne

viéte aflerat.

te ferun-

verum &

G AGSUT XXXV—U.

Q «dici-

Jel amo-

De duobus perfectionis gradibus diflinctis

7 Janiel

n 3odo dilggencii Deum.

fe amo-

bus hic

uce vidit Salomon in aula fua acbidere,

obrem/

horum imagine diverfas illas amoris &

obíervantiz , ut ita loquar, facies in Cantico

(ervit eY

] extQ-

notavit, quibus amantes anim& , vigente

novalege Regem Regum, vereque pacis

[? quo

Principem profequerentur. Sunt anime no-

vitig, divine hujus Deum amandi artis ti-

eleti df

runcule, ex fuis vitiis dum primulum emer-

o

unt, quse quamvis obfirmate animo fe con-

Jeum üt

r reli-

f

e

crandi Deo; tamen ut fit initio, Deo pro-

pinquant, necdum longe, ac fátis a vitiis re-

" quam

'anquam

mote. Non carent omni fenfu divine bo-

nitatis , fed íeníus ifte tam variis mifcetur

; 4qU

hoc d-

alienorufh affe&uum inquinamentis, ut in

parvuli, ac infantis amoris nomen fàtis con-

A pre-

jf nullo

veniat; cum enim necdum difcretionis an-

n0s, & robuür illud mafculum atrigerit, in

QIiImey

Deo unico non acquiefcit, & juxta Deum

j qUO

alia; forte crepundia, forre etiam avocamen-

rit om-

ta

n

E3

74

ConwrrzNbDIUM TRACTATUS

ta lufüsque difcrimine non vacuos puerilem

nerun

in morem captat.

(cente

HUX&

Phoenix dum oritur e fuo cinere,

purga

lanugine curtaque ac nafcente pluma necdum

pau

ad coeli füpera volatu fefe evehit, magis in fal-

|

tum nitens, quam nobili ac tuto vectus re-

t0 m.

migio alarum ; anima, de quibus fermo;

o

parius recentes grati?, primum e poeniten-

ftiux

ti& cineribus ad novam vitam edite nec-

cae

dum in regione amoris celía ac nobili volant

quib

audacia, nam pravis moribus, viree prateri-

oUal

tz in vitiis acte reliquiis , conítriétz ala lan-

Mino

guenr.

Non ideo carent amore Dei vero,

omnii

& vita gratie ; fine quae vitiis, ac peccaris,

i

morte praeprimis lacrymabili nulla datur

&ve

emerfio.

nesft

Sic filius ille prodigus; relicto immundi

inqu

pecoris turpi confortio , tritarum veftiurüá te-

pnm

étus laciniis & hara peítem fpirans in patris

Tame

convolavit brachia.

Hec peccatricis animae

tenin

minime abludens imago eft, ad Deum cum

viof.

revertitur, fpoliata gratie illuftri ac nobili

ftola, necdum penitus abíterfo fetore illo,

qui a vitiorum obfíceno inolefcit confortio.

P10g

iret

Cum tamen etiamnum vita feu charitas jam ei

infit, leetitia geftit pater, inclamans: Zz/iusmeus

quib

evaz mortuus, C vcoixit.

àdhi

df

Ha anime profelyte, ceuVirgines in

p

Cantico, Regis amautiílimi illectae fuaviffi-

per|

mo odore , ad ChriltUm ; ac falutem perve-

Dole

nerünt ;

'S

Dr AMORE Drr.

75

uerilem

neruht; & Chriftum vere diligunt, fed '-na*

fcente ac primulo amore , cui nondum per-

e, lu

purgato multiplex adhaeret fcoria pravee cu-

necdum

pidita;is.

gisin ld-

Ita recenter nuptze quamvis amore mul-

xdus 1.

to maritos profequantur, multa tamen prz-

: fetmo,

terea folicite deperiunt, ut ornamenta ve-

Xeitet-

íftium, aviculas ab exteris advectas plagis,

( nee

ceterasque nugas; gaudent dilectis fociabus,

]i volant

quibuscum luíus, choreas, ceteraque genii

Draterie

oblectamenta obire , ac frequentare amant.

ale lag

Minora hec deliéta, quibus non ita ftatim

«t Vel0)

omnino libera eft novitia charitas; fetmones

pecca//s,

itti liberius ac temere jactati, ifta crepundia

; (Mtut

& veftium nimius fplendor, he aberratio-

nes frivole , nimiumque protracta otia, haec,

mundi

inquam, & fimilia non toram charitatem op-

iumte

primunt, aut abimam funus faciunt; aít Deo

n patris

tamen difplicenr, cujus amorem feponit in-

s anime

terim, ac negligit amatrix levicula, & obli-

1m cum

viofa, anima.

c nobili

Suntali qui jam magnos ad amorém

r illo )

progreffus habuere ;

& nullis amplius (unt

nfortio.

E

irretiti vanis, & periculofis amorculis,

ed

sjm el

quibus nihilominus propeufiones quadam

Jj

adhuc adhzrent fane inutiles, quaeque fuo

difcrimine non vacant; quo paéto id contin-

^

joes in

(

git? nempe, cum nihil ament; nifi! quod

[ugyl-

per Deum liceat, atque amare fas fit: id im-

nimo &

| perve-

potentii quodam ac immoderato a

nimio

Unt;

4

76

CowrzNDiUM TRACTATUS

nimio amoris amant fenfu. . Exemplo res

datit

palam fier.

vittut

Adam & ejus uxor, ut inter fe tenerri-

À

me amarent, precepit eis Deus; at noluit

diligu

Adamum tam effe uxorium virum , tantaque

Tem,

effüfüm amoris intemperie , ut detrrectato

ordn

Creatoris fammo imperio in voluntatem con-

jugis nefariam concederet; Non in amore

üllp

)

conjugis, quem Deus ipfe preceperat, fed in

amandi intem

ne r

&im0)

tuit.

perie virqs & atrox malum 1a-

E

anfu

* . Quid voluntati Numinis, unde jus óm-

formi

né& equum manat, conformius amore, qui

200 1

atrie, parentibus, amicis atque proximo

impenditur: Atenim ad voluntatem Dei hic

quitu

idem amor pugnat, fi füis limitibus non rite

continetur. Quid potius ad officii noftri

MU

partes pertinet, quam ut, qua forte atque

[/

conditione fümus pofiti, ea nobis beati effe

videamur, imprimisfi manifeftiore Numine,

ac ceelitus ad eam nos vocatos effe fides fit;

W

Y

d

fed cuncta hec difcrimine non vacant, & ip-

fze nobilium virtutum exercitationes in vitia

utile

degenerant, fi alteri majori bono, cui füb-

(di?q

j

jectee deberent effe, foríitan opponantur, fi

q

majorum fe coérceri imperiis non ferant, fi

Iime!

his ut fcopo adhaereamus, qua non fünt nifi

el

D

4

prefidia quedam , ac via ;; ad finem inter.

in

Den

Jeur

omnes altiffimum perveniendi , ni(i denique.

inomnibus & modusfit, & ordo, & jus & cau-

| &ID

tà reliqugrum circumípettio, fine

quibus nec

il tiong

*eharis

4:

$

4

D.EUAMORE Dzr.

yo res

charitatis divine , nec cujusquam alterius

virtutis laus vera atque vigor poffit exiftere.

tenerri

E nolut

Ab:hisce animis , qui re&ta non recte

dilimunt, qui'non in re , que poftulet amo-

itoque

treGato

rem, fed in amoris ratione ab &quo atque

ordine aberrant, ab hisce inquam, vere Deus

4 COT«

1 a'more

dilipitur, &füper omnia, fed nonin omnibus

j fedin

eft.Deus quemrequirunt, in quibus non divi-

ns modo voluntatis nutum, fed alia quoque

lum h-

amoris füi ille&tamenta proponuntfibi, unde

in fuo amore, quod jam dolendum fàtis et, de-

$ 0tn-

formitas quaedam , ac turpitudo , quamvis,

; qui

non internecinum e

OXIIO

jusdem excidium coníe-

)ei lc

quitur.

C XPITOXXXSVIT

Y rite

voftri

uod duobus alüs perfe&lionis: gvadibus ,

itque

1nulto. adbuc altius afcendat. amor

tielle

inin,

Dei fuper ounia.

es fit;

unt; quinihil penitus neque in rebus, quas

N

amant, neque in amandi ratione effe in-

& ip-

] VIIA

utile patiuntur, aut qualicunque . vituperio

dignum. MNempe nil ipfi amant, nifi auod

l ng-

& quomodo amari Deus precipir. O Theo-

y, f

time! quanta videtur tibi horum felicitas?

mr,'l

l

j n

eft Deus ipfis in animo, ac intimis medullis:

intet

aít in Deo & amici, ac inimici adeo propter

Deum in amoribus ipfis funt, & deliciis. Sed.

aique

NC'lu..

& in alia feruntur charitate, hac tamen ra-

Deum:

[svnec,v

530??., ut nonnifi inj)eo , àc propter

[

: fibi.

78

COMPFNDIUM TRACTATUS

Anime

rüs di

fibi quidquam amabile videátur.

(e de

Phanici comparande , qui novo firmatus ro-

eque

bore nonnifi liquido vagatur ethere, aut

venia

fummo montium quiefcens apice infra fe

s

cuncta defpicit.

Eít charitas Dei verus &

LU

proprius campus, in quotam nobilis excurrat

né (

& exultet anima; hoc unico ac genuino füo

oble&tamento fruitur, etiamfi in alia feratur

Chri

Chh

ipfius defiderium, cum femper & ubique

nonnifi in Deum amore fit affecta.

tio,

Qj

Vides,Theotime, generofishisce amanti-

(hri

busanimiscum Deo amorem tantum interce-

eit

Il

dere, ut nihil füpra dici poffit: Atque fi tales

bus,

animas Reginas efTe dicimus, non funt velifto

Deu

gradu, vel nomineinferiores, cum fint arcti(fi-

mo nexu conjuncte fponfo Repi.

Cum ip-

Quq

jdem

ío regnum partiri promerentur, cum in eum

al

d (

penitus ac totze füaviffime fint effufze , nullius

rei extra Deum amore capienda.

Sed inter has Reginas quae eft, quam

Tion

dicere Reginam Reginarum, ac unicam pof-

füni

emus, quie amat ardentitfime , qua ipfa Re-

fpor

gi fponfo eft ominum chariffima? Eft illa,

nifij

mi Theotime, que Dei fuper omnia, & in

I

omnibus amplexu non contenta nil etiam in

II

omnibus niíi Deum defiderat, queque in

"m

rebus multis, in quae amore fertur,; rem

hr

unam , nempe Deum diligit.

lx

Non tantum regio cum Eíther fuleet

Affue-

haþiru, fed etiam vulgari tectam veíte

rus

(

j

j

$

Dx AuonE szx.ï

79

Ànme

rus diligit; fi eftRedemtor meus, quemuni-

ce defidero, cur is in monte Calvarie norn

d

1dü5t0-

e, i

squeac in monte Thabor defideratus mihi

infra fe

veniat? curnonutroqueloco dicam (4): Do-

veus &

mine, bonum cff nos bic effe? non amo quidem

CXcürrat

JEgyptum, fed in /Egypto Chriftum: non-

oino füo

ne & convivantem cum Simone leprofo

a feratur

Chri(tum, convivii amabo negligens?

ueis

übique

Chriftus violatur, facrilepa non amo convi-

tia, fed his convitiis offenfum Chriftum dili-

amantie

0; fuffitum unguentorum , queis delibutum

Chriftum video, cur tanto exquiro ftudio?

nterce-

eít fignum hoc indubium, Deum in omni-

( tales

bus, ac unice amari , fi ubicunque fe nobis

tveillo

Deus offert, in eum amor tendat, nam ubi-

ardti-

cunque, eftidem femper Deus; cumquenon

um ip-

idem eft, &fibiconítat amor, non Deus, fed

ineum

alia queecunque amoris cauía eft. .

nullus

, Que ektra Deum funt, queque Deus

, quim

non funrt, fanéte amanti animz omnino nihil

arfi pOf

funt. Adeo ab omni cupiditate aliena eft

pf -

fponía fidelis & cafta, ut ceelum non amaret,

Ht iliy

nifi in coelo füum poffet amare fponfüm , ràm

generofe a (eamatum fponfüm, ut fibi eque

a,&?"

iam It

is amabilis videretur, í1 coelum etiam, quod

'amori rependeret, fponfus haberet nullum.

(ue j

, Telt]

Paradifo montem Calvariz , dum ibi in cruce

affixus heret Chriftus, non poftponit..

uo

fülget

Affoe-

(4) Matb. c. 17. v. 4.

Tüs

80

CoMPENDIUM TRANC,TATUS

'uod reliquum eft'Theotime , tam pau-

üm

c& nurmnero funt ingentes iftee anime, ut in

[77777

u- Q

earum quamlibet aprum conveniat nomen,

quod unica Matris fuz fit, divinz Providen-

eft; r

tiz filia.. Perfectaetiam una columba eft, quia

que

amoris vis ac puritas ad fümmum perfectio-

aliun

nis apicem eandem adduxerunt.

Vere his

Iigni 4

ergo

w]

lebrat

o verbisutitur (4): Ego dileclo meo, €9 afl

me comverfio ejus.

Q1

*

Columba ifta unica, de qua in Cantico;

recte omnino dicitur fanctiffima Virgo Maria,

fente

cujus prafentia facit, ut reliquae amantes ani-

thari

m nonnifi inferiorum fortiri avium nomen

pluri

poflint: atque cum ifta Virgine nulla rite in-

This a

Ítitui poterit comparatio, qua amoris vi &

Q5

puritate reliquis creatis mentibus longiffime

(

precellit..—. Aft proximae tamen buic, longo

fud

quantumvis intervallo proxime funt ille

tiüm

animz, que tam caíto amore flaprant, ut

Yher

comparatee aliis Reginee dici poffint; colum-

pows

be unicee, & perfectee fponfi amicee,

lucr

Et fane illa nomina an denegari pote-

1 pa

runt beate illi anime, quz toto cordis fen-

fenti

fu talem. promíit fermonem (7): Quid amjli

dedig

efl n cmlo, €9 a te quid volui [uper terram?

Cedri

Deinde ilii, qua exclamat (c): Exifimo

quos

iber

omtia. detvimentum e[fe propter emiueutem [cieu-

tiam

apert

C2) Camt. c. 7. v. 1.

[

(b) Ef TRU v. 24.

*

tis fe

(c)o Paub D. c. 3. w A.

"Dr.AMOonsz Dzri,

81

lmpau.

tit;m g ESU Chrifli Domiui mei: propter quem

, Uin

omuia detvimentum feci , 9 avbitvov ut. flevcora,

oma,

ut Chrifum lucrifaciam. Non iftud. dicere

yidet

e(t;: nihil nifi in. Chrifto fefe amare, unice-

1 qui

que illum a fe in omnibus amari? aut quem

tedtio-

alium fenfum hec verba prefeferunt, ab in-

ere his

figni quadam Dei amante anima continuis ce-

) Wfl

lebrata noctibus: O Deus , tu mibiomniaes

omuia preter te inibi mibil funt,

g

Antico,

Non aliain S. Auguftino ,vigebat animi

Mari,

fententia, non alia in S. Bernardo; in S. Ca-

es dni-

tharina Senenfi, & Genuenfi, & in com-

omen

pluribus aliis, quos in affectando tam fübli-

inis amoris vertic

ie in-

&

e fummopere mihi imitan-

X

dos propono.

ifime

O animas eximiis, ac inufitatis plane in-

longo

Íftru&tas ornamentis , quarum infigne. pre-

t ille

üiüm , fummamque infrequentiam neque

nt W

Phoenicis rariffimus intuitus fatis poffit pro-

'oluim-

ponere: adumbratio earum aliqua in illa vo-

lucri forte videbitur, cui pulchrirudo eximia

a Paradifo nomen fecit.

p0[€-

&c avis tanquam

js fen-

J

fentens natalium preftantiam. humumque

j nj

dedignata , nunquam vulpari terra retidet: ad

n

j

Ya

cedri verticem adhzeret fatipata , non pedibus,

vifim

quos nullos habet, fed claviculis quibusdam

JLitl-

lbero fuüfpenfa ethere, nam nullibi; nifr

ig.

aperto sthere motu ac vita viget.

Sic etiam heroes animi, de quibus no-

bis ferino, non res creatag amant in fem

etip-

15

82

Cowu»rzxpiuM TRACTATUS

tl

fis, fäd in Deo, Deumque in rebus creatis

o

diligunt. . Siquando ad negotia, que fünt in

ài

terra hac;, duce amore veniunt, nullam in

Tnen

eis partem quietis capiunt, cum in Deo uni-

ce füaviffimo fruantur otio.

Et ficut qui

quei

tf

pifcatui margarirarum íftudent, inventa in

conchis magarita, non conchis delectantur,

dgm

fed his, que infünt, margaritis; ita qui vere

Deum diligunt, non rebus his creatis, fed

un

qui in eis exhibetur, rerum oinnium condi-

aci

tori Deo adharefcunt.

dile

4It0I

CAPUT XXXIX.

metf

atmor

Quod amor. Dei fuper omnia communis. fit

vim|

ommibus , qui Deum fimcere

pluri

auimt.

atnor

Giffi

tfi diverfis gradibus, quod hactenus mon-

E

dipai

ftravimus, facri amoris perfeélio diftin-

tio (

quatur: diverfe tamen ha& Deum amandi

forme, qua ferme infinite fünt, precepto

continentur unicó. Has inter Deum aman-

tes f

di formas tanta varietas fe offert, ut ficuti in

uti fa:

cclo non duo Angeli fünt fibi omnino fimi-

perio

les, ita in terra etiam non due forían animee.

ite

eequali prorfus forma ac ratione amorem Dei

r p

colant. — z4Jia clavitas folis , inquit S. Paulus

Tobis

(a), alia clavitaslune , es alia clavitas ffellavum.

lpfo d

Srella enim a [lella differt in clavitate, fic e vefur-

ünc

vetlio

Cad i. Cor. e. 15. . 41.

()

83

;

Dz AMQRE Dzi.

Te&lio movtuorim. | Canticum coeleftis gloriee,

Cfeatiy

ftat i

ro füo quivismodo , decantant redivivi fan-

éti. Verum cum tantum fitamandum difcri-

lm in

Jeo uni-

men, quis randem amoris facri gradus eft,

quem ut confcendant omnes, preecepto hoc

o qui

ent in

tenentur?

Gantüt,

Id mihi videtur factum divine Provi-

dént

Jui vere

iz fingulari quadam cura, ut in Vulga-

is, fed

ta noílra, cui ab Tridentina Synodo fümma

Condi

ac irrefrapabilis auctoritas acceffit, Dei aman-

dilex vocem dilectionis habeat, potius, quam

amoris: Diliges Domizum Deum tuum (a). 'Ta-

meríi enim dile&tioamor (it, non tamen folus

amor eít, quod S. Thomas notat, vocabuli

nis f

vim perícrurans, (ed eft qudam electio, ac

"

. pluris eeítimatio ac fi lex diceret, lectiffimo

amore amandum Deum effe, uti ipfemet le-

étiffimus inter omnes atque lectiffimo amore

5 ol

digniffimus eft, quem (enfüm etiam in Can-

itin

| tico fectatur Sunamitis.

amancl

gcepto

Qui fertur in Deum amor, ceeteros amo-

| aman-

res fuperet, eisque tanquam amorculis, fi

jcuri if

uti fas eít ferme profana voce, fummo im-

[ fmi-

perio prafit, fi Deo aufcultamus, qui nonin-

qnme

digne fert, nos prater ipfümalia adhue amo-

en Del

re profequi. Qualis divina lege imperatur

paulus

nobis amor ?. videlicet fincerus fit , natus in

dlari

ipfo animo , ibique dominans: chariffimum

hunc nobis effe vult Deus & defideratiffi-

j );' llf*

mutm,

rz'.'?lü

('aþ) Marzb. 22.

,

(CowrENDIUM TRACTAT US

94.

dimu

inum, eoque totam occupari mentem: vult

effe generalem, atque cui vires omnes ope-

um

ram navent füam: füublimem effe jubet,

& fü

qui omne mentis in fe convertat ftudium;

fumi

n

Riv

2f

ls

denique ut ge

»fus fit, atque firmiffimus;

Deu:

nnn

Aiil

i eundem excolamus ; cum

utque conatu 01

adji

itaque hac forma amando Deum optimum;

eundem unice deligimus, quem toto ampk-

&amuranimo ; iftaamoris forma,que Deo fo-

ett

liconvenit, amor fümmidelectus,five fummi

COt

amoris dele&us forte vocari poffet.

yiri)

pred

Nofti 'Theotime, quod fzpius jam di-

&um eít, varios amores dari; nam eft pa-

4mor

rernus amor, eft amor filiorum, :quo profe-

COmp

chari

quuntür patrem, eft amor fratrum, atque

omni

Conjugum, eft amor amicitie , eft amor

jatrim , funt slii amores: hi omnes dif-

flas ,

fdent latiffimo diferimine ; füntque cu-

dmi

'uslibet. tam certa ac rate vices, ut ab iis

yoftt

dimoveri fine turpitudine, ac perturbatio-

ml

ne nequeant. .Quodfi amore fratris patrem

idqi

meum profequerer, age, ut incongrue lo-

que

catus amor foret? non minus fcedum fo-

qitioi

ret, amare conjugem, ut pat

jdu

*

?em, aut filium,

ut fervum.

Vera t

m

Eft in ámore modus, cerfäque ratio, ut

& pta

inhonore, quem aliis deferimus. Non cae-

co quodam impetu, absque delectu & dif-

crimine, fed juxta dignitatem, fuum cujus-

cultum & obfervantiam impen-

que ordinem;

". dimus;

J$

Ds Auonz Dzr

9j

m: vult

dimus; eoderh ordine etiam procedit amor:;

I$ 0pe-

Cum ergo Deus fummum bonum fit ,. idem

. bet;

& fümmo cultu & füumma obfervantia , &

hidum ;

fummo- amore dignus eft, . nec fatis amamus

nillimus,

Deum, cum divino amori amorem fimilem

;

15; cum

Drümum,

adjiceþe non veremur.

) amjk-

Audi Ifradl: Dominus Deus nofter unus

: Deofo-

eft: Cum ergo unus fit , diliges eumex toto

efümmi

corde, ex tota anima, ex tota mente, ex totis

viribus: cum Deus unus fit, tanta vi, ac

jm di

preítantia, tanta generofitate nofter in eum

eft pa-

amor fit, ut ceteri amores ad hunc omnino

orofe:

comparari nequeanr. LHinc ergo fequi vides

, utqué

chariffime "Theotime, quod Deum fic amare

1 amot

omnino non poffimus , nifi eidem vires no-

sj d

ftras, ac omnes facultates ex integro ce-

w Q

damus atque devoveamus: . nam id fibi pro-

t ab 1is

pofitum habet perfecta haec dilectio; ut fum-

yrbatio-

mi Dei gratiam rebus preponat omnibus,

idque pro omni tempore, & omni loco: at-

pitrem

tue lo-

que fi res has univerfías in fua poteftate, ac

ditione cerneret verus amator Dei, harum

ïum fof

x flium

ja&turam mallet, quam fuze charitatis. Heec

vera eftdile&tio, cadens in omnes homines,

hominumque univerfo

generi div;nitus pre&-

ritio, Ut

.cepta.

on (

&df

p qjjs-

jimpet-

inuSy

CaPUT

$6

CONPENDIUM TRACTATUS

C XAPUT 'XE:

k

xc f

Quod. Deum amare Juper omnia, Ej' "d-

quod

gis etiam , quam mosmetip[os

fed i

oporteat. .

Deo:

:

ft Ariftotelis fententia, quemcunque bo-

fümi

Tnut

num proprium amare, plusquam cete-

ra, omnesque reliquos amores ex uno füi cu-

fubj

polii

jusque proprio amore communem ortum

ducere. Ira Philofophum loqui, qui Deum

fpon

6; 1

dilexit nunquam , cui nunquam in mentem

1092l

venit, de charitate Dei fcribere, mirari non

debemus. Ejus enim fententiam jam falfita-

atitfi

lunta

tis arguit ipfe cuilibet ingenitus amor, totius-

que nature proclivitas, qua (ammum bonum

e: n

pusq

primario, atque pre omnibüs bonis com-

plectendum, natura ipfà jam inflituit..— "Tan-

met;

fim,

tà eft menti inbonumingenita propenfio, ut

fiquod fibi fümmum ac infinitum effe vide-

tur bonum, & pulchrum , ab eo protinus

pre reliquis amplectendo, fibi temperare ni-

Er

fi per fummam vim non polfit.

Cum. de delectu bonorum finitorum

A(

agitur, mirum non eft, a quolibet füum cu-

metj

jusque bonum czteris prehaberi omnibus.

tor t

Aitinter bonum finitum ac infinitum tam nulla

torjl

eft proportio, tam difpar habitudo, ut bo-

Hocg

numinfinitum non folum fibi totam advertat

p

ac rapiat mentem nofltram, fed etiam füper

Jait

omnia füi amorem excitet.

Id

(a

U$

Ds AuoRnr Dri.

87

Id quodad confimandam hanc naturee vira

TA

ac ftudium valere plurimum videtur, id eft,

uod intimo quodam nexu, non adícitirio,

i

ed infito natura pariter nos Deo junpat. In

Deo magis, quamin nobis fümus, ac vivimus;

nqu bo-

fuümus divinum genus, omnes ab illo exori-

lat Cl

mur,abillo fuftinemur, ad illum rendimus, illi

10 fii qt-

fubjicimur, utadeo deeo vix paulo meditatius

1 orturm

poífimus cogitare, quin protinus hi nobis

ii Deum

fponte fermones excidant: Profecto, Domi-

ADentem.

ne, tuus füm, necnifituum me effe convenit ;

mapisin te, quam in me, meam vigere fentio

T4rt non

» Galin-

animam; in nullam rem aliam, ac in te, vo-

luntas mea ferri debet; tu mihi totus amor

t, Ltf

yharum

es: tu mihi vitze auctor, ac vite meta, íco-

pusque es: tu mihi plus, quam ego ipfe-

$ cotm-

Tan-

met, amandus es, nam in te füm, quidquid

fum, atque ad te totus pertineo.

io, ut

ffe vide-

CaAPvur XLI.

protinus

erare l-

Ex cbaritate Dei. oriri cbaritatem proximi.

d Numinis imagiriem creatum hominem,

Á

pitorum

utpropter Deumnon minori, quam nos-

pum cu-

metipfos amore profequeremur , lepem crea-

qmpibus.

tor tulit: Dzges Dominum Deum tuum ex toto

m nUl 1

corde tuo, €g in tota animatua, g in 1ota mentetua.

Hoc eff maximum $9 primum mandatum. | Secun-

) üt bO'

advef at

dumautem fimile eff buic , diliges proximum tuum

1 (uper

Jicut teipfum. (a) Cuuare amamus Deum ? cau-

2

a

j

(4) Matb. c. 22. 9. 27. 'drg.s.,

$8

COM;P,ENDXUM TRaAcTATUS

Íà amandi Dei Deus eft, ut S. Bernardus ait,

tfam|

ideo amamus Deum;, quia (umma & infinita

boniras Deus efl.

uare in nosmetipíos

sjtri:?

t uf

fovemus charitatem? quia ipfius Dei imago

fumus, & e&ypon. Atqui hzc dignitas , fi-

mfis 1

vinui,

muülitudine Deum referre in omnes convenit;

qit 4

omnes ergo tanquam vivas Dei imagines

T0ftf

amare nos oportet.

Qum Jj

Quod fimus divinivultus effipies expref-

tolltm.

fie, hoc titulo fummopere ad Deum perti-

ligi

nemus.

Hoc eft; quod adeo bomini conci-

Ttonii

liat Deum , hoc eft, quod tanta nos cur

jtscoll

Deo necetfitudine conjungit, ut nosmet filii

lus eun

Dei, noílerque Deus pater notinetur,

tümpri

& vere fit. Hoc eft, quo apti fumus, ut

Optimie

)eo uniamur in illa vitee &rernz inenar-

Tobias;

rabili gloria, ut perfruamur immeníà ejus

éxculty

gloria, & penitüs eadem , qua ipfe félix

&m, a

eft, beatitate.

Hinc haurienda gratie fu-

w R

mus idonea vafa; hinc mentem gerimus ap-

pioc:

tam diving menti , ut ei intimo adhzreat ne-

X l;

Xu; hinc adeo magni Numinis participamus

f/llid ])oï

indolem, ut S. Leo fcribir.

cun&o;

Silubet, etiamnum narrationi facre ad-

füm es !

Verte animum: (a) Tobias junior cornitante

pattis (

perfonato Azaria, ambo incogniti, iugvefft funt

55 eur

ad Raguelem , eg' fufcepat eos Kaguel cum gaudio.

tüntmj

Jutueusque Tobiam - Raguel, dixit. /duue uxori

tiflime"

Jug; quam fanilis eff juvenis ifle coufobrino meo !

Yis ho

D

Tonne ]

(4) Tob.c. 7. v. 1. d reliqq.

Ri [n

*

'ES

Dr Áwonr Drr.

$9

tdus ait

$2 cum bac dixiffit , ait, undeeflis juvenes featies

xifinita

noflvi ? at illà dixerunt , ex Tyibu Nepbzalz fumts,

maplos

] IDugo

ex captivitate Nimive. Dixitque illis Kaguel

moftis "Tobiam fvatrem meum ?. qui dixerunt, o-

nitas, l-

Onyenit;

vimus, Cuimque multa bona loqueretur de eo, di-

xit "dngelus ad Raguclemm, Tobia$, de quo inter-

[magines

rogai, pater iffius efl. Er mifit G Raguel, e9

*

cum lacrymis ofculatus eff eum, eg plorans fapra

collum ejus dixit , beuedi&lio fit tibi fllà i, quia

sexpndf

m perti-

bonieg optimi virifiliuses. Utvultu, & verbis

ni conci-

fuaviífime accipitur puer nonagnitus, ur ine-

105 cum

gv

jus collum Raguel injectat brachia, ut molli-

xet fl

bus eum verbis milleque blanditiis demulcet,

tineti

cum primum novit , eum Tobiz viri boni; ác

mus, ut

optimi effe fobolem. Nec nofcitRaguel, utrum

fnent-

'Tobias junior pariter ac pater füus, virtutibus

Y ejus

excultum gerat animum , nefcit le&tiffimum

fe felix

eum, ac ornatiffimum effe juvenem; quid

ag -

ergo Raguelin eo demiratur tantum, quid

imus àp-

provocat fuaviffimos in juvenem ample-

xus? benedilio, inquit Raguel, fir tibi filz mi,

grentne-

quia boni , €g optimi vivi filius e$: non quia

icipamus

eunétorum juvenum flos,'decus, ornamen-

tumes, nam utrum fis, id nefcio, fed quia

(cte "!

omitante

patris optimi, quem unice ampleétor, filius

es, eumque aliqua ipfe fimilitudine refersy

gyfi j

tanta mihi charitate digniffimus videris. Cha-:

m u /0:

riffime Theotime! quodíi imago Dei in quo-

f 1

vis homine confpicua offertur mentis oculis,

jj

50.

nonne hoc fenfu invicem tunc loqui oporte-

Ü

ret: In ifto homine, illu

peré Di-

' ftri Dei o

G 3

vinità-

90

CowrrzNpiuM TaAcTATUS

firi, !

vinitatis expreffum cerno vultum ; nonne

hoc folo nomine meretur, ut intimo eum

hutor.

appdl

amoris fenfu, ardenti charitate complecta-

ni$ 1

mur? & qua de caufa? non quia talis eft;

dis, a

qualem fortaffis fufpicor, fed quia opus Dei

teftat

eft. N« vel ideo tantum omni amore no-

ftro digniffimus evadit, mi Theotime! quia

a Deo oritur, quia ad Deum pertinet, quia

in Deo vivit, quia ad Deum tendit, quia ad

fimu

Dei fimilitudinem effictus eft.

fitü;

Trij d

f di

CUUPumT XEIL

4mory

fit inr

Deum amoris moftri ad emulationem uf-

fefla r

que percupidum. e[fe.

mus,q

[ümus

e

c dicit Dominus (4): Ego fum Dominus

H

Deus tuus fortis , Zelotes : profe&to talis

TitQ m

tiamo

Deus eft, qualem feipfe dicit.

Sed qua

hac amulatio? etiam

eícripfit eam Deus,

m f

& fic videtur (fit venia vocabulo) e cupidi-

tate-quadam hacamulatio nafci, ut folet in-

h

Inus à

ter homines, prafertim conjugatos frequen-

tius accidere. Velim Theotime, non leviter

naícitg

hic attendas.. Nosfuos effe Deusprecipit, at-

Of0 v

que tantopere fuos, ut cujusquam alterius nos

effe, impenfe deteftetur, /Vemo, inquit (/), po-

X n

tüm a

zeff duobus dominis fervire.

'Totius cordis no-

ftri;

Amor

ftilt,

(2) Exodc. xo. v.. $.

Rn b

(5) Mattb. c. 6. v..4..

Dz AmöRE Dz*

. 98

nonne

ftri, totius animze totarum virium eft eemu-

0 m

lator Deus. Sefponfum nominat, fponfam-

plidte

appellat animam, que fi forte perfida alie-

jl dl

nis implicetur amoribus , eam : fornicatri-

us D

cis, atque adultere nomine graviffime de-

teftatur.

I no-

e! quia

Id vero nonne equiffimum ech,ï ut toti

, quia

quià

fimus Dei, fineexceptione ulla, atque fepo-

fitu, ut Deo adhareamus? vix parvula vale-

mus amandi facultàte, tamque exilis eft no-

ftra dilectio, ram arcte limitata, ut capiendo

ienus eft, longiffime

amoriili, quo Deus d

fit impar: nonne id po

f

ulat eequitatis mani-

it f

fefta ratio, ut,cum amare Deum non potiu-

mus, quantum fàtis eft,amemus, quantum pof-

fumus ? fummum, ac infinitum bonum, fiinfi-

1777

nito nequit, fümmo debet amore diligi, nec

lo talis

eiamor convenit, ac pene nullus eft ; ni fum-

d qué

mus fit.

. Deus,

aypid-

Hsec interim eemulatio, qua Deus opti-

(oletit

mus amorem noílrum, ut ita dicam, depe-

Tequert-

rit, a cujusquam boni cupiditate ne

quaquam.

; leritet

naícitur, fed ex fumma amicitia.

Non Dei

Nonil-

bono vertitur, fed noftro*Dei amor.

riusnos

le ex nobis vel minimae rei in fefe incremen-

[ (þ)) [

tum capit, fed magna nobis commoda illius

rdis n0-

amor parit.

uodíi amorem nofítrum po-

[iti;

ftulat, utilitati noftre fervit. Deus utfum-

mum bonum , quod veteri fertur proverbio,

4

amat

92

CoMPENDIUM TRACTATUS

amat fefe diffundere; atque; dum tanti boni

n

participes nos fumus, nil ipfe fibi acquirit;

[» if

faluti

atque hinc ille voces, aemulationis gnavaee

indices, qua in peccatores movens querelas :

Duo mla fecit populus meus,in quit, (2) zne develi-

1

querunt fontem aque vive, eg foderunt fiti. ci-

anm

fleruas difipatas , que comtimere mon' valemt

tll þg

aquas.

fti y

u

hac.

&fo, TTheotime! qua aptior locu-

B

tio pgï

et conpruere mapgnanimo amori, ac

ejus

Tnori

«mulatoni nobili? dereliquerunt, inquit ,

tne fontem vivum; nihil ex eo

quidem epo

qua .

Nn f

perci

pio damni, quod me reliquerint; neque

ideft, quod queror; perennibus fcaturio

01, pL

bonitatis aquis, fonsjugiter irriguus, etiam-

ejüs a

fi nemo fir, quiex me aquas hauriat; feu ve-

T0n tai

nerint, feu non, nil mihieorum nocet defer-

fiona

tio, inde necaffluo, nec perdo quidquam;

&i op

eorum damna doleo, qui fontem aque vivee

Nant,

deferunt, ut fodiant cifternas, qua aquas

nullas continent; fi, quód fieri non poteft,

me derelicto & alibi eque dulces, ac vivas

Tum

réperirent aquas, non de abíentia eorum

quererer: nullum ex eis emolumentum ve-

i(lo

lim, nifi ut beati fint; fed me relinquere, ut

1

!

[uri

pereant, ut bonis déftituti malorum cumulo

lmpera]

premantur, id eft,'quod me excruciat, id

Pervig

eft, quod me in luétum conjicit, gemitusque

Vg

1meos extundit.

Ut ergo nobis bene lit, no-

CTat Cj

ftrum amorem poftulatamicum Numen ; ne

Qumbe,

nos

(2) ,76(*. 612 2. I3.

(^) (

:Dsg Auonz Drr.

93

1boni

nos jacturam faciamus felicitatis rioftre , nam

extra amorem Dei felicitas nulla datur ; mero

qirit;

puide

falutis noftrae magnanimo ardet ftudio.:

erels:

dert]-

Pone me; inquit coeleftis fponfus dilectoe

jli -

animze, poneme ut figuaculum fupev cov tuumy

utent

ut frgnaculum fuper bracbium tuum (4).. Coele-

i jam amore hec Sunamitis arferat , dum

* lou-

hzc a fponfo audit; ut fignaculum in corde

ejus poni fponfüus defiderat; ne quidquam a-

jri C

nquit;

moris effüuat, neve fuübintret quidquam,;

quod feda mixtione hanc charitatem vitiet.

m o

]eque

Non fibi fufficit; a Sunamitide ardenter dili-

gi; purum, ac integrum, ac invariabilem

iturio.

etiam-

ejus amorem exipit.

Et ut fignificet, fefe

[eu Ve-

non tanrum fterili affe£tu acquiefcere, idem

defet-

naculum in brachiis poni jubet, ne hec

sd

opus alio; quam füi amoris motu ve-

juam;

niant.

AAE

CaruTr XLII.

aquat

otell,

Inamando Deo que debeat e[Jenoflra conten-

* VIVdS

tio, ac emulandi ardor.

eorum

n Ve-

ictorem preftantiffimum eques quidam

P

ore, ut

mdgnanimus adibat, fonipedem pingi

imperans effufo curfü, atque habenis laxis

umuo

jit; !

per viasincitatum; & precipitem. Oblata fibi

effigie, eam inverfam videns, ut quem juf-

usqu

r 0

ferat citiffimo rapi curfuü ; eum. dorfo in4

cumbere atque disjectis pedibus in camno

nj f

$

- volu-

108

(a) Canz. c. 8. v. 6.

94

CoMPzNDIUM TRACTATUS

volutari equum cerneret, illudi fibi eques

uiltiem 6

A. TA

exiftimans, furerein pictorem cepit. Tunc

iterum a fümmo ad imum picturam alter

Mu (

vertit; ut reéto ordine equus in pedes

initicos

niteretur , ecce, converfus ad equitem, quod

illu ; r

petis, inquit, habes.

Id nempe folum de-

Til fee

fuit, ut, qui cubabat humi, circumvolutus li-

vaati

mojin fervidiffimum curfüm effufe equus rue-

'Theotime! vis

ret, inverti pictura debuit.

J

noffe, quanam contentione amandus Deus

]ano; .

fit? non alia, inquam ego, quam qua com-

amoret

lureshominum in bonaiterree incübant, turpi

hia

abjectione & probrofiílima fe volutantes cz-

Jmulo

no, dum calcibus celum petunt. Rectainverte

] v

illos, &erunr tales homines, quales divinus

ic Elie

amor poftulat. VideturejusmodiS. Pauli fen-

0 on

tentia effe; dum ait (a): ZJumanum dico proptev

deveni

iufirmitatem carnisvefire. | Sicutenimexbibuiflis

quà m

membra veffra [ervire ymmunditie, cg iniquitati ad

Namqu

iuiquitatem : ità munc exbilete|membra veftva [ev-

W

hibes

vire juflitie, in Janchificationem.

Nunc itaque quid imprimis ifta conten-

tio amoris, & smulandi ftudium preftat ?

Id primum agit, ut oderit, fugiat, ac dete-

Duad

ftetur, impediat, propulfet; oppugnet, at-

que deftruat ; quidquid in Deum füum, quid-

Vi

quid in ejus gloriam, & (an&titatem nominis.

infenfiusincurrit Sicolim David (2): /ui-

guim.-.

(

(a) Rom. c. 6. 9. 19..

(

(£) Pfal. 118. v. 163.

(

J$

Dg AwvoRnE Drr.

95

J eques

eg abominatus fum : legem

. Tunc

quitatem odio babui ,

Et-alibi ( 2):

autem 1uam , Domine, dilexi.

m alter

INonue, qui oderumt te , Domine , oderam , [upev

D pties

inimicos tuos tabe[cebam * pevfe&lo odio oderam

m quyi

illos ; inimici fa&lt funt mibi. | Et denique (7):

ylum de-

Tubefceve. ne fecit. Zelus meus , quia. oblità funt

olutus]i-

verba tua. inimici met.

Junsnüe-

Ime! vis

Deinde & aliud praeffat heec fancta eemu-

s Deus

latio, ut puriratem animi, caftumque Dei

t com-

amorem mirifice defideremus, in quod exem-

t fürpi

Corinthiis (c):

plo Paulus przit, qui fcribit

65 CE.-

Znulor vos Dei emulatioues. de[pondi euim vos

yoverte

uni viro, vivgimem. caflam exbibere . Chrifto:

divinij

fic Eliezer Rebecce potuiffet dicere, fi vir-

pulifen-

go ornatiffima in aliquod difcrimen forfitan

ripier

deveniffer : emulor te eadem «mulatione;

:

hufit

qua mea officia velim probari domino: meo:

uitat.ad.

namque illius nomine defpondi te jillius filio,

f fe-

ut eo re adducens virginem ei caftam ex-

hibeam.

conten

Bucut iB

valat?

ic defe»

Quod Chriftus preflantiffimos. amoris in

* mos aétus exercuerit.

gl dfe

um fancti amoris actus jam fatis explicui-

y quit

C

yormirts

mus; ut recordatio eorum facilius oc-

); hi

currat;

[

jl

ij

(a) Pfal. 138 v. 21.

l

(&). Pfal. 118. v. 139.

€e). 4I. Cor. c. 11 »i d.

96

COMPENDIUM TRACTATUS

1ns

Currat, & ufüs expeditus fit, commodum

dcti

nunc fore puto, eorum omnium hic fübjice-

(j put

re epitomen. — Charitas Chrifli urger nos; ait

Apoftolus (2), fane, Theotime, uroemur

|

€haritate; nec dicere hoc füfficir: inufirata

vnde.

ejus fuavitas vim infert reluctantibus, eftque

t

tam fortis dilectio, ut nulla alia arma ad de-

elie

bellandum contrarias vires tam apta reperi-

delii

réfit In Deo noftro ac amantiffimo repara-

füex

tore humani generis, vis illa chariratis illu-

duUn

ftris & confpicua emicat, atque in toto re-

queí

demtionis molimine clariffime refplendet.

anmm

Quos enim in nos amoris actus Chriftus JE-

fegly

SUS non exercuit?

fudam

TT

ime. Ámore complacentie nos Deus

&uffim

adamavit; ejus enim delicize nobiscum fue-

pius t

rant, utque nobiscum efle poffet , Deus fe

nobil

hominem fecit.

horro

2do. Amiore benevolentig nos pariter

bendi

complexus eft, dum hominem iünduit, ut

tà vj

hominem faceret Deum.

conje

3tio. Ámore unionis tam arcte nobis in-

lerral

heret, utnihil unquamarétius cumhominum

coaluerit indole, atque fümma Divinitas in

[

perfona Fili Dei.

pofuif

Tüus 1

4to. Totus, ut ita loquar; in nos effu-

fus eft; dum fuam amplitudinem noftre exi-

folum

litati amanter conformavit.

Videtur S. Spi-

ritus

(a) LL Cor c. $. v. 14.

)

8

Dz Awo&Rz Dzr.

97

ritus amorem hunc effufionis.non obfícure

modum

Tibjice-

defcripfiffe ,, dum Chriftum /outi for£orum,

1105, sit

&9 puteo aquavum w'vmtz'um comparat. (4).

'oemt

$:». Denique amore languit.

Nam

Inpitan

unde ifla verba (/): Bapzifimo Laíeo laptizari,

; tlique

£ quomodo coarGlor, u/queduimn pevficiatir ? nem-

d de-

pe fuo lavari fanguine Servator amantiffimusg

Teperi-

defiderabat, arque hoc defiderium, & mul-

Tepara-

tis illt-

ta expeétario languorem ei attulir. Hinc illud

quoqueaccidit, ur fumma vis amoris , ingens-

0t0 1t-

fendet,

que falutis noftra cura tam vehementer ejus

animum incenderit , & exagitarit, utin mon-

Is JE-

teoliveti imbre fanguineo e corpore expreffo,

fudantis in morem fluerer.

"Tametfi timor

]ets

mortis, indeque naícens dolor anima fan-

&iffims inferiorem partem atrociter afflixerir,

| Que-

s fe

plus tamen amor noftri, qui occupabat animi

nobiliorem partem , acceleravit funus. Hinc

horror fzevae mortis, inde pro nobis occum-

dtifef.

bendi ardens cupiditas divinum animum tan-

jf Ut

ta vi oppugnarunt, ut in certamen atrox

conjectus Dei filius, largo cruore fudans &

terram madefacerert.

ls In-

inum

tis i

Deinde & amoris vi oppreffus vitam

pofuit in cruce divinus is amator; hinc mor-

tuus non eflet, nifi amafTer tantum. Non

efü

folum inter brachia amoris exfpiravit, íed

D

chari-

$l-

I

ta) Cant. c 4. v. 15.

(b) Luc. &. 12. v. $0.

99 | CowrrzNbiUM TRACTATUS

charitatis ignibus totus confumtus obiit. Do-

15 V

tim ad

lorum utique, quos Chriftus eft perpeffus,

& cruciatuum magna vis fuerat , magna atro-

citas, hisalter quilibet, etiamfi viribus valui(-

fetplurimum, tam dire divexatus, inelucta-

Qu

bili nece füccumberedebuerat:fed isqui claves

vite & mortis perit; ipfe fons omnis vitae,

morti non erat fübditus, nifi divinus amor

& referaffet aditum, & morti fübjeciflet il-

i

exl

lum, qui uti ex amore mortalis factus eft, ita

-

T fe

amore pariter mortem obire voluit.

f cun

Non ergo vi malorum , fed fua fponte

pius :

Chriftus obiit;, quod ipfemet affirmat (2):

vedi |

Jvemo, inquit, zo/lit auimam a e , fed

o po-

colüer

71:0 eatn a me ipfo , & poteflatem babeo pouen

4

£ant,

Tnus,

£? poreffatem babeo itevum fumendi eam. — Ex 1fa-

lis vi

jas inquit (2) : Oblatuseff , quia ip[e voluit.

tam a

Non dicunt facree lirere , quod fpiritus eum

At

reliquerit, quod fugerit e corpore exhalata

vituti

anima : ad literam accipiendavox eft: Emifit

din«

fpiritum, emitit fponte fua, ut Patri eum trade-

Ti&r'el

ret. Utnotat Athanafius, mortiinclinavit ca-

put; acfiin mortem confentiret, non moritu-

4

rusaliter. Utvitce ejusac mortis teftes manda-

tio, u

runt literis, emittens fpiritum magna excla-

Yisiní

mavit voce; nempe ad exclamandum , atque

genit

vivendum porro adhuc vires füffecerant; fed

fint q

amo—

profe

mori ogortebat ob vim dilectionis; &

T1!S

fimen

um ;

(«) Joasu. c. 10. v. 1g.

| (5) Jfa. c. 13. v. 7-

U$

Dr AwMosnE Drr.

89

biit. Do.

ris vio]&ntiam ; qua ad ;iparandam nobis vi-

erpeffus,

tam adigebatur.

1nt 4tTO-

ts vauif-

CU od dp o XIsULD

i.

tque jucunde Deo virtutes

juictves

-Qtam Juaves a

nis vit,

ozmes fint.

u$ amor

E

r

nta virtutis laus eft ex fefe, tantus de-

eciffe l-

T

cor , tantaque dienitas, ut ubicünque ea

Is fb ità

'exiftit, exiftere autem & in paeanis hominibus

non raro folet , Dei in fe favorem provocet,

& cumulata preemia.

Pagani, i»quam, fie-

. fponie

pius ab ipía ratione, naturz vi ingenita, ad

at (/)^

recti honeftique amorem ftimulati virtutem

d

coluerunt, quas nos morales tàntum dici-

11l tl

Ecih-

mus. ld jam per fe intelligis, non magnum

his virtutibus potuiffe ineffe pretium, cum

voltih.

tam abjecta, ut plurimum, tara homine in-

ys eud

digna fuerit eas colendi ratio, ut neutiquam

exbalati

virtutis rem, ac veritatem, fed verifimilitu-

. Emij

dinem tantum ; ac fplendorem exterius reti«

n trade-

wvit ca-

nerent.

moritu»

A Numine benevolo jam naturalis ra-

mandi-

tio, utarbor ex fe fructifera, hominum cui-

j exci-

vis infita fuit: ex ifta folum ftirpe fruétus pro-

eniti non omni bonitate carent

Etfi non

, atque

j

int;

nt cum fructibus conferendi, quos fanéta

profert Spiritus. divini pratia, tam fuaves

yum-

Ti

tamen & ipfi videntur Deo , equiffimo re-

rum arbitro, ut homines quoscunque; qui

ru-

100

CoM?PENDIÜM "TR—ACTATUS

[

fructus hosce proferunt, non omni prorfus

trarium

premio remittat vacuos, eisque , ut notat

Auguítinus, amplitudo imperii füi; omnis-

«onditi

lices i

que reipublice falus ab Romanis debeatur.

f k

cumfe

Scimus, ut lue quadam, peccato vi-

Theo

tiari animam , atque

ivine pratige abfente

damn.

auxilio non hominem parem efle . ejus-

houft

modi producendo actui, qui fanum, atque

1ie 1)6'4

integrum ejus demonftrer efle animuim; at

1

neque quilibet ejus motus ram levus eft,

atque infelix, ut femper & ubique inflictam

anime , fübtracta fanctificante pratia, plapam

Vi

exhibeat; neque id omne opus, quod libero

tj

tantum hominis ponitur arbitrio, quam pri-

mum peftilenti infe&um halitu languert; funt

vib

& in hominis. poteítate quadam ex fefe. bo-

nze, &laude actiones digne , etíi perpaucee

9

fipient

ille, atque. exiles admodum , quse gratiae

fuperne auxilinm indebitum non adeo defi-

Wique

derant.

Non omnis egri actio morbo emar-

Rn

cuit prorfus, aut totalanguor eft, & exa-

lacem

pyrati

perata valetudo; non omnes continuo vires

depopulatur morbus; videteger, & audit,

Tüm t

tamin.

atque loquitur , aliaque peragit, quae nulla ae-

gritudinis ex fefint argumenta. .. Peccato in-

Verit;

ü eleg

quinata anima effectus quosdam habet, queis

infit naturalis bonitas, moralis & humana pul-

ipfisq

chritudo, & fuo nempe fluxo; ac tempore

Hlæl'C;

circumfcripro praemio haud penitus indigna;

N

UE

Quid

U$S

. Drs AMoR,E Dzzi.

IOÍ

ii prorfüs

uid denique illi volunt, qui huic con-

trarium tuentur? inmali daeemonis horridam

! Wt notat

j Ofnis-

conditionem peccatores dejicient; cum infe-

beatr,

lices ifti genii tanta infectam labe, tam vitiis,

fi ita loqui juvat, imbibitam voluntatem cir-

CC VI-

cumferant, ut velle, nifi malum, nequeant.

? abfente

"Theotime, nonishomo peccator eft, nondum

damnationis fententia perculfus, nondum

ffe. ejus-

m, atque

hauftus voragine miferiarum; in quas inju-

mum; at

ric Dgo illate. preecipitant.

vvos ell,

intlidam

EAbBEGET. XLVE

plagam

Virtutes ommes. per amorem [acrum anulto

d libero

anajorem , quata ex siatura fua pojJit,

wam pri

à Deo gratiau inive.

tet; fünt

f& bo-

uibus ju :undum eft, interdum ruri de-

(

gere, quique diverfos terre fruc&tus

BIPHUCæ

fapientius fcrurantur, fraporum exile, hu-

3 gïatiæ

deo del-

mique abjectum genus admirari fepius non

dedignantur. Nam quamvisterr& incubent,

bo emit-

&exi

lacertorum & ferpentum virulente ac foedze

gyrationi ubique obvia; obícaenorum corpo-

Juo vires

(audit;

rum turpiffimo contactu ipfà nunquam con-

taminantur, nullo inde peítis contagio li-

la d-

caito i-

vent, falubri femperfücco, & coloris ferva-

ta elegantia; quod argumento eft, nullam

, queis

ana u^

ipfis cum roxico convenientiam; aut nexum

intercedere.

tenpore

Non minor virtutis eft preftantia; qua

jydigna.

quamvis in animo peíte peccati.in

fecto na-

Ícatur;

Qid

102 COMPEN PBIUM Tä ACTATUS

fcatur ; floris adinítar incorrupti nullo na-

firmit

omne|

talis foli veneno inquinarur, profecto aliqua,

uamvis non maxima integrirate nitens. INe-

1b hor

.que Philofophos hec veritas omnino fuoit,

nihile

ic enim fe exiftimant virtutem poffe defcri-

Da f

bere, ut dicant: virtütem effe habitum, quo

ficre

nemo male utitur.

DibUs

tt, i

fentot

uodfi jam querat aliquis , unde fit; ;

ut cum virtutum , ubi ubi fint , jam ipfa indo-

fes WX

für,

les ex fefe preeftantiffima fitj& incorrupta, non

eis tamen eterne vite feliciras ulla pro pra-

Din

inio conftituta fit, fi homini infint Chriftanis

C

fàcris non imbuto ; aut nulla apud Deum

Tomit

valenti gratia: huic refpondendum eft, nihil

frucu

hic effe; quod admiretur: qui enim fe mor-

bus fü

tifera adftrinxit offenfa Numinis, a Deo opti-

pitur

ino feceffione facta, & ab auctore omnium

bonorum íàcrilego avulfus divortio, coele-

tum d

dlit i

Ítium bonorum particeps effe nequit ; coeli

U o

offeffio Patris cceleftis filio jure quzefita he-

Nu

reditas eft, quam cum hoc filio adire nemo

arbor

poteft, nifi qui vivum ejusdem Dei hominis

nac

membrum, & adeo frater adoptione myfti-

tis fe

ca, atque pre omnibus prodigiis obftupe-

fcendaunice, factus eft.

tum a

vimf

Heec amicitiee peculiaris ;/is eft, ut fibi

amici placeant per omnia, qua invicem

medu

agunt; loquüntur , aut quomodocunque tra-

ur, quem

-ant.x : .)Qgidquid.ab e-o prqücifcit

. firmi-

E

I$

Dz AMoRnz Drr

108

Yllo- na-

firmiter diligere jamante -propofitum fuit, id

ho diqua,

omne jucundum accidit: nihil in hofte placet,

ens. Ne-

ab homine, quem odimus, acceptum nobis

no fj

nihileft. Virtutes ille omnes; qua inamicis

[c deli-

Dei fünt, jam jure amicitiae,. Deo cenfentur

üm, qio

facre, cui cum virtutibus; ac fuis rebus om-

nibus fe animus devovit: fic arbore dono da-

ta, flores & omnes fructus dono dati cen-

unde fit

fentur. Juflusut palma flovebit , ut regius Pfal-

pfaindo.

tes inquit ( 2); ficuz. cedrus LiLani anultiplicabi-

tuv.

Piantati i domo Domimi, du atrizs domus

jpti, non

Y0 pra-

Dei noftvi flovebunt.

itillanis

Cum ergo hzc arbor myftica in domo

Deum

m

Domini plantata fit; folia, & flores, atque

femor-

fructus, qui inde germinant, in Domini re-

bus funt.

Sic & in Pfíalmis de ifta arbore le-

J opti-

)mnitn

iur (7): Eriz tauquam lignum; quod planta-

£um eff fecus. decurfus. aquavum , quod fru&um

, tle.

ts ol

dabit im tempore fuo: . Et folium ejus mon defluets

Q9 ommuia, quecunque faciet, pro[pevabuntur.

vf he-

Non folum proprii charitatis actus; qui

re nemo

arboris hujusce fructusfünt, non folum ope-

hominis

raa charitate imperata, nimirum floresarbo-

emyfi-

ris, fed etiam per folia indicati moralium virtu-

jpftupe-

tum actus e charitate, que animum com

vim füam , atque decus hauriunt.

plet,

T

Rofà in terebrato caudice inferta, fi ad

Qvicem

medullam antea reconditum mofchi granum

H23

fue-

ue tta-

(a) Pfalm. 91. v. 12.

a

C&) -Dfahn. 1. v. 3. d* 4.

Tif

ioq CoMPENDIUM TRACTATUS

*

fuerit, rofas deinde omnes imbutas mofchi

odore proferre dicitur. Per poenitentiz fiffa-

ram aperto cordi tuo virtutum quoscunque

hr f

i

furculos infere, fedaddito divini amoris gra-

no; ex iftis furculis mox alii virtutum actus

nafcentur, omnes íàcri amoris, ut mofchi

Vi

fragrantia imbuti.

O magni Numinis admiranda. bonitas,

iplisi

cui omnia grata accidunr, quecunque ab

chari

&micis füis offeruntur, quorum vel mini-

a

1ne actiones fancti amoris vi confecrate , ad

guo, !

t obfe

nobiliffimarum actionum claffem ac dignatio-

nem adrogantur, & in oculis benigniffimi

d. T

jundc

Dei illuftres ac fplendide fiunt. . Sic nempe

fieri neceffe erat intuitu dilecti filii Dei,

lis i

diman:

quem infratribus fuis adoptivis dignari tanto

honore oportuit: fic propter JESU Chrifti

€0 tot;

gratiam infitione myftica & ineffabili noftris

ficillim

communicatam animis, quidquid in nobis

duv

bonum eft, Fides, Spes, Charitas, Religio,

Qu

Moderatio animi, ipíeque adeo naturales

confei

ejus dotes, ut Amor probitatis & morum

planta

Comitas, alieque omnes virtutes ,"ad divi-

efe p[

nam prope indolem elate illius nos oloriee,

füos i

qua omnem exfü

dunt.

iperat fenfum ; capaces red-

À

Térarur

Cnite

CVanc

Qlorie

CarPuT

Dr AM--O:FE Dzr

10g

mofchi

C'x»u-v XLBVIL

i fu.

Cüttue

Per [olatm. divini amovis prejentiam vir-

s r«

tuies quasdam veliquis. multum

n ads

: precellere.

mofchi

um inter reliquas virtutes quaedam fint

É

interiori nexu cum charitate Junctz, his

bonittsy

ipfisinfigne quoque pretium Regina virtutum

charitas inducit.

Talis eft Fides atque Spes;

que d

| miti-

qua proxime Deum fpectant, deinde Reli-

, ad

gio, Penitentia, &Devotio, quibus honor

& obfervantia divinee Majeftati debita curae

Titio-

illimi

eft. 'l'anta virtutibus iftis cum charitate con-

junctio intercedit, tanta capacitas divini il-

empe

Dei,

lius liquoris, qui ab amore Dei 'fuaviflime

tanto

dimanat, ut cum in ejus focietate fünt, ab

Chrift

eo totam jucunditatis & dipnitatis copiam

noltri

facillimo influxu confeftim imbibant. - Sic fit

in uvis, que ut olivas fapiant, nil aliud re-

| nobis

veligioy

quirunt, quam mediasiinter oleas ut vites

conferantur.

Tam apte inter fe he duz

(uraes

Tiorürm

plante congruunt, ut altera in alteram, quin

fefe propius attingant, vicinitate tantumloci

j divi-

fuos inftillet fuccos.

gloriæ,

eed-

Atque hinc eft, quod ipfis facrarum 1i-

terarum oraculis Fidei, Spei, Religioni, ac

Poenitentiee vis queedam fingularis ab interitu

fervandi hominem, fugeque Deo afferendae

Fit inde manifeítum;

glqriæ äadfcs'i;batur.

uT

Hs

plus

108 CowrENDIUM TRACTATUS

Ti qu

plus pretii omnino his ineffe virtutibus, quam

réliquis, hac tantum ratione; quod major eis

t Catu

fit cum charitate affmitas.

exercit

quee ni

Ergo Theotime, qui-r; caetera. negliga-

ab anit

mus virtutum exercitia, peculiari ftudio id

F

omne exequamur , quod Religionis eft; &

omani:

facras res concernit, quod attinet ad fidem,

Pügüä

fpem , ac timorem Dei; in hisfermones no-

prata

ri, & cogitationes, ac defideria verfentur

armopt

unice: facros Ecclefie ritus, ac officia non

fegniter celebremus, codices de cultu pieta-

Aicif

que n

tis ftudiofe evolvamus, omniaque illa exacte

attà v

obeamus, quibus fovetur charitas, atque

i

j À

crefcit: his enim, que defcripfi, major eft,

Certami

quam reliq

uis virtutum.exercitiis ab charita-

te influxus.

Ti neq

prius f

Tiam n

CAPUOT XLVII.

ftcite

Jv

Ab Chavitate 2nagnum . Sané&titatis. incve-

$

quentum accedere .reliquis virtutibus ,. fi

- Charitatis imperium ,. ac snodera-

Otnne:

foit, «

7Hen Jequantur.,

quam

ides Theotime, quod omnes hz virtu-

men, ,

V

tes, qua filiis Dei infünt, ad chariratem

(is e

pertinent; alia ab charitate ceu fructus pro-

caufam

ducuntur: praefente charitate inaugurantur

Citer !

alie, Deoque confecrantur: alie ad juffum

pulori

charitatis fefe in lucem proferunt. Pofterio-

'tnon

rum

Dzr Axons D& 1;

107

5 quam

rum quamvis tanta non fit preftantia, quan-

ta earum eít, qua propria fünt charitatis

nipr eis

exercitia; longiffime tamen füper eas eininent,

juze nihil admodum dignitatis haberent; nift

IK

J

if

ab animo imbuto charitare orirentur.

ludio id

i

Feliciter confecto prelio; victorie laus

a

:et, &

omnis duci militie tribuitur tum; cum'ipfem

( fidem,

cum arma torfit marte proprio , &

pugnavit;

H

0ns no»

preter heec i

nítruxit aciem , atque hinc inde

erfentur

litum fuo imperio temperavit.

irruptiones mi

jcia non

Sic ipfe Imp

erator tum fua i

píius opera, fuis-

t plett

&u füo, atque aufpiciis

que armis, tum du

exde

a

rta victoria preelii v

iétor celebratiffimus exi-

atque

j

it. Adeoauxiliares copiz;

'fi forte medio

jor

certamini illapfe, qu

amvis nullo Imperato-

cariti-

, fi tamen jam

ris nequidem fcitu dimicent

prius factam defc

riptionem

preliiin victo-

riam inclinent con

fertis fuis viribus, res tota

"

s amplificabit

feliciter confe

Jaudem.

&a Imperatog

s m

Sed füa Duci afferta gloria , & reliquee

fli.ZlS ; J

omnes copie , unde conflatus exercitus

l-

fuit, ex ifta laude victorie partem fibi ali-

quam decerpunt.

Prius, ac pofterius ag-

men, & media deinde acies in parte

m lau-

2 vitü-

ariratem

dis veniunt.

Si federate gentes in unam

caufam dimicent, omnium res ben

e ac gli—

qus pro-

e memorantur.

Et fin-

yürantut

citer geíte cum laud

gulorum denique gr

egariorum adeo facino-

huffüm

'olterio-

ranon illaudata funt.

Eadem

4

rum

1o8

COMPENDIUM TRACTATUS

Eadem ratione noftre falutis gloria, &

apicen

reportata de ejus hoftibus victoria amori du-

1itate,

ci adícribitur, quiin reliquas virtutes omnes

* - - efügi

late imperium proferens cun&ta praclare ge-

rit, que triumphos nobis ac lauros parant

I

onge omnium optatiffimas.

tam fo

Praterquam

enim quod proprios actus habet charitas,

E d

que plurimum victoriam iftam juvent; tum

P at q

a'i& quoque virtutes füb charitatis ductu ai-

tild t

que imperio in arenam, utita loquar, def-

fenfu

cendunt, cum inferni viribus praliature.

peral

Siquando accidit, ut alie virtutes, velut

V Cl

auxiliares copice, aliquidex fefe gerant preeter

aque

charitatis juffum, &iftud etiam fibi vendica-

quidq

re'& jure poteft charitas ; queecunque enim

fpitit

preclare fiunt; ea jam antehac dux amor de-

Titàte.

adfen

fignavit, cujus hac tota mens eft, & animi

propofitum, femper in omnibus, quatenus

guude

id fieri poffit, divinam gloriam amplificare.

Mique

Ciran.

. Interea tametíi id cum Apoftolo dici-

* . ls

mus, quod claritas omnia cvedit , omnia [pe-

illud

vat , omnia fufliuet , paucis , quod omnia cha-

. I un

ritas apit ; non ideo & czterz virtutes füa

fraudandz laudis parte nobis videntur: fic

dicimus de fanctis: hunc fides falvum fecit;

illum egenis impen(à cum largitate miferatiog

alium oratio vel caílitas: fed hac ^ defunctis

laudatione fingulari ad univeríam illam facri

amoris laudem tranfire neceffe eft, eique pal-

mam ferre, quia coronidem addit & (ànctitatis

apicem

lUS

109

Dr AMORE Dzr.

loria, &

apicem toti virtutum agmini , quz fine cha-

mor du. $9

ritate, qua omnes animantur, virtutis vanae

&5 onnes . 3

effigies ac funus eflent.

are -

s parat

Profecto magnus ille Apoftolus; cum

tetquam

tam folicite conquirit omnes notas, queis fan-

charitas

étz charitatis vera poflit efligies defcribi;, dum

ont; füm

ait; quod charitas fit patiezs , lenigua, quodom-

lidu ai«

tia cvedat, ompmia [pevet, omnia [uftieat : heec eo

nry def

fenfu dicit, ut intellipamus , charitatem im-

eliatürg,

perare

atientie, ut omnia füftineat; fpei,

, Velut

ut cum fiducia expectet ; fidei , ut fe fübmittat,

tpretet

arque credat.

Ad hec fignificat Apoftolus,

endica-

quidquid in his virtutibus ineft vigoris atque

ye enim

fpiritus, id totum eis afflare charitatem ; acha-

mor de-

ritate nempe vires &animum patientiz addi,

& animi

ad ferenda riteafpera; fideihoc roburindi,ut

Usfeus

gaudeat rebusarduisfe fübmittendo; hanc de-

ficare.

nique vim & fpeiadfpirari , ut non magnopere

curans vitam hanc temporariam ad aliam in

lo dici

coelis magno luctetur aufu: quid multis? hoc

yia [jt-

illud eft; quod dixit Chriftus; ex hac virtu;

nia cld«

te unica pendere legem & Proghetas.,

ytes füa

ur: fic

"

y fedily

(eriti0;

fündlis

ji Qxcri

|

jepal-

Gitans

H;

! CAPUT

cem

11O

CowrENDIUM TRACTATUS-

CaArruTt XLIX.

produc

cum fà

nes m

Quod. charitas virtutes ceteras [ue dig-

nitatis participes reddat , fmmulque per-

diuntu

Jficiat dam , quam ex [eipfis

gerit

babent.

ionat:

!

x infititia arbore nafcuntur fructus, qui

virt

X1 furculi fequuntur indolem : fic infito

fibi mali vel cerafi furculo, mala vel ceraía

&rmoi

tsl

producet arbor, ut tamen & ex caudice ali-

uid faporis referant. Eademratione, cum

pio J

í

a

T n

nétitatis omnis ftirps, atgpe radix fit cha-

ritas, actiones equidem omnes propriis vir-

& &n

Tütutm

tutum , ad quas pertinent, nominibus, atque

notis diftinguuntur; ex ipfa vero charitate

prelt

ceu ftirpe fua fanctitatis veluti faporem ha-

fomm

10 faf

bent. Etficuti dum caudex liquore fuo fructus

ex fefe omnes imbuit , non ideo füccum de-

let, aut vitiat, qui proprio de fürculo in fru-

étum influit; ita omnino charitas & propri-

Qui

am fuam ac peculiarem cuilibet virtutis actui

bonirarem confervat, quamvis & ipía ex

[

fefe dignitatem ei inftillet fuam.

dfo

'Tantum vero abeít, ut charitas quid-

i

quam decerpat de prarogativis aliarum vir-

fite q

tutum , cum quibus ipfà unam eandemque

credi

actionem ponit; ut potius has prarogativas

um

mirum quantum ipfa amplificet , extollatque,

qui

eomagis;; quo nobiliorea virtus eft, cum qua

pro-

(

J$

n

UUps Avons Dzr

roducit actum ; eftque in ifta re charitas

! cum faccharo comparanda, quo fructus om-

ld i

| nes mitigantur quidem, & jucundiffime con-

it j

l-diuntur, non tamen idcirco vel minima in-

i

J

penfiti faporisja&tura facta; fed magno potius

l

innate fuüavitatis incremento.

Atque hinc fit, Theotime, ut minimus

ws, qui

;

c Infito

g

virtutisactus, quem anima profert magno Dei

] cerafa

amore ardens, plus in f& pretii plus dignita-

tis habeat, quam animz languentis ingentes

dice ali-

, Cum

pro Dei honore fufcepti labores, aut tolera-

fit cha-

ti cruciatus. Ita qua minima erant a Beata

i5 Vit-

& fanctiffima Virgine, Dei Genitrice , vir-

turum profecta opera, plus amplitudinis ac

yuqie

harttate

praftantiee divinis oculis exhibuerunt, quam

em la-

fummse virtutes aliorum , quorum non tan-

fruddus

to fafigio evecta fanctitas fuit.

jm de«

CaPvuT L

if

ropri

is adui

Quod illud pretium fit, a charitate fuis

proprüs ac aliarum quoque virtutum

p et

actibus imductum 2

d forte fcifcitaberis ex me Theotime, quod

; quid

illud pretium fit a&tionibus noftris a chari-

fl vit-

tate additum: O quantum illud eft, quam in-

kmqie

credibile, nifi fic credere nos cogeret facra-

[ivdS

rum literarum auétoritas; audi Apoftolum,

ontenta-

atquo

qui ait (4): 44 quod iu png[en-ti eft m

q]eum

4

mqn

pI'O

(4) À Cor. c. 4. v, 17.

112

CowrrNp:UM TRACTÀTUS

neum e9 leve. tvibulationis noffre; fupra modum

tutarm

2n [ublimitate eternum glorie pondus operatur in

x [ES

Zobis. Libeat hec explorare verba: tribula-

fieco t

tiones noftrae leves funt, ac momentanee;

fs C

fed folidum, & seternee glorie pondus pro-

& ete

ducunt, O verba fane gravia, atque ejus-

modi promiffa, qua nunquam facta funt iis,

fed

' qui hujus terre bona fectantur.

uid enim

h d

vel di&u gravius, vel auditu jucundius? Tri-

m

bulationes noftre nos deprimunt, fed, quam

Tnus;

vere Deus eft, qui ifla verba facit, produ-

& I

ducunt noftram ploriam. "Tribulationes le-

F ocdi

vesfünt, & folidum glorie pondus produ-

dida (

cunt.

Tribulationes momentanez fünt, &

fommi

glorie pondus eternum producunt.

bitoc

mul «

Atenim hec, quafo, unde virtus ineft

T gelm

breviffimo momento, aclevi tribulationi ? Ve-

füium purpurearum aut coccinearum tantus

quid t

exDe

eft fplendor, tantaque dignitas, ut eistanquam

Vetot

auguíte majeftati apprime congruisipfi Reges

te in

& Principes utantur.

Profeéto non in lapa,

Tüm:

unde he veftes eonficiuntur , fed in colorum

165 pi

infectu vivido, fplendidoque,; qui pannis ex-

Wn n

forbetur, inheret ifta dignitas, tamque in-

5gnepretium. . /VEternam in caelis vitam fuis

operibus merentur juíti & fancti homines,

Dto

quo quid gravius, quid admiratione dignius

cumt

dici poffit, nefcio: aft ifta opera ex fe ac fua

Tetre

indole fi eftimentur, viliora etiam videri

UI

na: unde

poffint, quam pannus, atque la

tantutm.

(

U$

Dz Auonz Dzr

113

1177 :antu-m'in eis pretium? ex eo, quod fangui-

Jettur j

, ne JESU Chri(li , purpureo falutis noftrg

: tbula-

1

| fucco tincta, Chrifti videlicet conjuncta me-

enünee;

! ritis corifpectui divino illuftria plane ,. facra;

Qu pne

| & eternis coronanda premiis videantur.

]üe ejus.

Vr ii ÉI

*

|

fünt i,

[

Uvas in palmite videmus, non palmite,

Acumude

x

|

fed vitis ubértate, ,vivaque radice genitas;

Id enim

E

|

i? Tri-

fic dum per charitatem Chriíto conferi-

mur, divino noftro capiti, jam fructus edi-

] quam

produ-

mus, faluberrima nimirum opera, quibus

o t pr Meori

ex meritis Chriíti ad. fummam .dignitatem

Ies ]e.

Iilac-

JIOdU-

evectis, in caelos aditum reperimus.

cida & infecunda Aaronis virga fuit, fed

;

|

fümmi Pontificis infcripta nomine fertilefce-

bat ocyus; fronde; acflore, ipfoque fructu fi-

mul ac femel una nocte inftructa.

Huic vir-

s inelt

g« (imiles nos ; zoz fufficientes fumus Cogitave ali-

|? Ve-

ntüs

quid ex tolis quafi ex tolis, fed [ufficientia noftva

ex Deoef? , utícribitS. Paulus(4). Ut primum

quam

vero charitas in noftra corda fubiens ibidem al-

Rents

te infixit nomen illius, quem S. Paulus ve-

]una,

OTüm

rum &unicum dicit Ponrificem effe, jam ube-

res proferre fructus poffumus, unde coelefti-

Isex-

e In-

um nobis deliciarum meffis fürget.

ais

Quam fünt magn.ifica recte agentibus, a

ines;

Deo optimo maximo conftiruta pramia!

n

cumrtanti Domini nostotijfimus, nihilque in-

- fi

ter res fit, quas noftrasufürpamus, quod non

;fe.r.i

ab eo ortum primitus, jureque ad illum fpe-

Yde

&tet

1

(4) IL Cor. e, 3. v. $

1314 COMPENDIUM ThAGTATUS

€let ac referatur, gratuita is utique fibi a

sum

&m Vi

nobis preftari officia; noftraque omnia fibi

repetere potuiffet, non propofita ulla operae

lis op

lam ante debitee remuneratione: fed aliter ei

tita n

vifum: Obfilii fui pro eluenda culpa noftra;

Rga (

ToiQU

& ad parandam nobis falutem ; morientis

om

jetatem, pro levibus officiis, mercedem

—

mu

nobiscum pacifci voluit; qua

.excogitari nullfa

Tnajor poterat.

-

iplo:

nqbisw

Non ille utique officiis noftris indiget;

nullum ex eis emolumentutm percipit : fic

g

E

hus «

enim nos ipfe Chriftus admonet (4): Cum

4dion

füceritis omuia, que precepta funt volis , dicites

mane/

Jervi inutiles fumus, quod. debuimus facere; feci-

gmus.

À

Igitur utilitati noftre vertuntur om-

nia, cum Deo inutile; fed utiliffimum nobis

xit (u

minifterium obeamus.

gühua

Non ergo quidquam nóbis, nifi ex pa-

[ a

m

&ofuo, & liberalibus promiflis, a Deo de-

[

betürpremii. Nontamenideotram benigne,

p

tam indulgenter nos adhibens bonitatis füae

inibatDeusrationem;ut fapientiam nepliperet.

mur,

mum

ZEquislibravit omnia momentis , dumiquetan-

Qus (

tain nosufüseftindulgentia, nihilomifitom-

ile q

nium, qua Majeftati füz ex equo conve-

&ter

rürent. Cum enim nofltra opera addictz no-

bis tantae mercedi ex fe non congruant, ex

Y

eo tamen congruunt, quod Spiritus fancti

omnit

gratia, qui corda noftra inhabitat, ad fum-

inum

Ym;

(4) Luc..6. 17. ?. 1

()

-

U$

z AMwonz Drr.

115

ue fibi 4 3

mum dighiratis gradum evehantur. .Ejus-

mpifibj 9

dem vero Spiritus tam admiranda eft in no-

lcowe d

bis operandiratio, ut fua ipfius opera me-

tdlite .

rita no(tra (int , tam intime conjunéta eft no-

: nofim, 3

ftra cum illo operatio , ut verum non

morientis

minus, quari mirum fit dicere, nos facere

jercedem d

omnia, & illüm nihil non. facere, illiusque

turi nulla d

magis, quam noítram operationem efle. In

ipfo agimus , ipfoque dirigente, dum ipfe in

pon

nobisagit. Pro ipfo nos, &ille pro nobis

indpet;

agit.

os juncta cum ipfo opera, & viri-

p : fic

bus collatis agimus , aft penes ipfum.tota

) n

actionis noftre vis & efficacia; atque dignitas

»

j

inaneti.

2 fai-

ür om-

Atque hoc i

ciïevrrrl 6[1: ; quod Chfi&ü's d1—

nobis

xit (4): Manete in : €g ego i volis. — Sicut

palmes son poteft fevve fru&um: a femetipfo, mi-

fi. mauevit in. vites fic uec vos, nifi n me man-

j eX pt-

[Jeo de:

fevitis. . Ego fum vitis, vos palmites.

ul TRa-

nuet im me, €7 ego i eo, bic fevt fru&um mul-.

Yenipre,

atis f

ium. Cum ergo Chriíto capiti cónjungi-

mur, in quo totaac.plena eft gratiarütin om-

Jiperet

nium colle&io: ifto nexu in nos h& Spiri-

que fati-

&us fancti pratiee propagantur, unde fons

ifitom-

conve-

ille myfticus aquae vivee falientis in vitam

eeternam in nobis exiftit.

(Ie no-

int, e

Veluti finapis granum longe minimum;

tj fäfl&l

omnium tamen altiffimam producit arbo-

d fnm-

em eft

rem; fic noftris operibus nulla -c-luid

cum

num.

(a) Joan. e, 1$. 9. 3. 4. $.

1316 CowprzNubDr:UM TRACTATUS

cum oloria cclefti eequalitas: eandem tamen

]n

1íbus al

loriam tam exipgua producunt femina non

ua quidem vi, fed Spiritus fancli virtute

dicit 4

in cordibus noftris

iffufa; nam fumus

tignita

membra capitis , quod Spiritus fanctus ani-

ld

mat; fumus arboris germinantis fürculi, cu-

condi

omni

jusSpiritus fanétus vernansac divinus humor

eft. Hanc ille Spiritus nobiscum opere fo-

Àmbi

dharit

cietatem init, ut nobis actionis meritum, &

commoda relinquat, dummodo nos ipfi om-

Augu

flimo;

nem honorem , & laudem operum refe-

ramus, & jure quidem; nam quidquid in

affedy

nobis boni eít, ejus initium, & progref-

interra

fuüum, atque exitum. divinge ejus gratiee de-

Dam.

bemus.

df pto

Q: u

CAPUUT LI.

qudvis

&Qultt

Vitas "virtutes oymes comi-

Qtod una cha

Amnia,

prebendat.

CR

tfiin animos hominum femina virtutum

tiami

omnium injecerit univerforum conditor

olert

Deus; eorum tamen vis; qua aucta virtutes

fejiuva

deberet fingere & efficere , in fuo quasque

tlima

genere, eouíque fopita manet humana pra-

vitate, ipfaque emicandi difficultate, donec

In

fuptia]

accedente fàcro divinze charitatis ardore pau-

latim fefe exerens, virtutum omnium pul-

time

eherrimos flores ac fructus generet.

ofephi

l Rema

In

düm v

U

.Dsg AMwonz Dzr.

17

m mer -

In defcriptione charitatis, nutneris om-

i non

mibus abfoluta; fanétus Apoftolus non folum

li vtre

;

l

! dicit a charitate gigni & effici patientiam , be-

n f

nignitatem, modeítiam, conítantiam ; fed ait:

1dtus ai.

Ipía charitas patiens eft benionaeft &c.. Inde

fcully ct.

!

concludit S. Thomas, a charitate virtutum

us humor

omnium opera effici. Scribens Demetrio S.

)peree (o-

Ambrofius patientiam ,. & virtutes. ceeteras

ritüum, &

charitatis membra effe dicit.

Sanctus vero

sipfiom-

Auguítinus temperantiam ait amorem effe ca-

um 1efe-

ftimonisze ac puritatis, quo nullis alienorum

quid n

affectuum fordibus inquinatus homo toras &

progref-

integras , accollectas animi vires ad amandum

ii2 de-

Deum confert.

Fortitudinem ait amorem

effe pro Deo fuftinentem, ac fuperantqm ar-

dua: juftitiam dicit amorem Deiefle, qui fuo

quidvis loco atque ordine difponat, fumma

zequitatis ratione habita: ut Deo fubjiciantur

TU

omnia, & propter Deum inter fe invicem

ceetera juftis rationibus cohereant. Pruden-

rirtutum.

tiam denique eundem Dei amorem effe, qui

conditor

folerter indaget & fectetur aut fugiat ea; quae

. virtutes

fe juvare autimpedire poffint, quominus opta-

tiflima cum Deo unione fruatur.

quisque

àni prà-

, Q0nec

In ipío autem Evangelio cum vefte

jore pat-

nuptiali comparatur hzc charitas: atqui ap-

tiffime videtur mihi cum charitate convenire

jn pu-

Tofephi tunica diverfis coloribus diftincta,

quemadmodum & charitas reliquarum om-

;sium virturum multiplicem in fefe comple-

I

1

élitur

118 CowrzNDiUM TRACTATUS

élitur ornatum. Charitas ergo, cujus ad-

ut(4

miranda defcriptio magno Apoftolo fingulari

5

/

ljirm

vertenda laudi eft, chariras patiens eft, be-

uiit. (

nigna eft, charitas non emulatur; omnia

Non d

credit, omnia fperat, omnia fuftinet &c.

Tioebat

Denique purum, putumque, atque ignibus

boc chà

excoctumilludaurum , quod ut fibi compara-

A d

ret; indeque ditefceret, Epifcopo Laodiceze

thatitt

magnopere fuafit Deus, hoc, inquam, au-

rum charitas eft; quique hoc aurum pofíi-

W

det, neminem fe opulentiorem effe poffe in-

quis qi

telligat.

abíline

10 Vitt

Caprur LIL

fl

penitus

Virtutes ceteras a charitate perfici.

dnimus,

:

erfe;

x dictis fequitur, charitatem effe

inde fo

&tionis vinculum jin homine probo ac

omni ]2

jufto , cum fine charitate perfectum rnihil

fb

effe poffit; eaque una perfectiones omnes

cetere interíe invicem conjungantur. Si-

N

cut non illigata malthee ftructura dilabuntur

flls, &

sdes, neque corpus confifleret, non coag-

Ti$ Vil

mentatis inter f& nervorum atque tendi-

Gpere

num implexu membris; fic probitas & fan-

erfecd

&timonia virtutum multiplici nexu firmanda,

:

ne ch

fine charitate nulla futura effet.

eum

habent,

Precepta omnia ad charitatem , fum-

inum utique praeceptorum caput reducit Ser-

vator noíler amantiffimus : qui babet, in-

quit

(

)

(

:

]

Ds Auxonz Dri.

119

]Us ad.

uit(4), smandata mea , €7 fervat ea, illeef

P)

trülari

éigitme. — Siquis diligit me, [ermonem meum,

n

elt,be.

vabit. Qui uton diligit me, [ermones meos tson [ervat.

; Of

inet .

Non alias rationes init Difcipulus, quem di-

ligebat JESUS: Qui fervaz verbumejus, veve in

dpnibus

boc charitas Dei pevfe&taefl , im boc [cimus , quo-

Ofnpara-

AQdicege

niam im ipfofumus. Hecef cbaritas Dei, u£

aandata. ejus cuftodiamus (b ).

im, du«

m pofí

Id fieri poffe fateor, ut fine charitate

pollein-

quis quedam preclare gerere, aut peccando

abftinere per tempus aliquod poffit: illae ve-

ro virtutes fimiles videntur mihi eradicatee

fürpi, qua&' parum adhuc pullulans , mox

penitus flaccefcit.

Sejunctus a charitate

[

animus, tanquam a radice avulf2

a

lanta hinc

? perfe.

d.

inde forfitan per virtutem aliqui

aget, non

t000 dC

omni laude indignum, fed brevi ab his cef-

m n

fabit.

$ omnos

t $i

Primordia virtuti füunt; deinde progref-

abuntut

füs, ac denique perfectio. Scio, non om-

yn p

nis virtus amore naícitur, & incrementum

o [endi«

capere fine charitate quedam poffunt; fed

; &f

erfectee ac omnibus fuis partibus finitee effe

rmadày

h

ne charitate nequeunt.

Vim proxime ad

Deum perveniendi a charitate virtutes omnes

habent.

E

fim-

udtser-

I2

Virtu-

ls in-

(a) Joan. c, 14. v. 2 1. 23. 24.

qül[

(5) joan, Ep. c. 3. v. $. ibid. 6 g. . 3.

1206 CöMPEN DiUM TRACTATUS

Virtutibus id praeflat charitas, quod fol

nþerm

planetis exhibet, quorum lux omnis, atque

E u

qui ab

fplendor a fole derivatur. Sic fides, ífpes,

timor, poenitentia primaein animum plerum-

À

que fübeunt, ut locum charitati prapa-

Mon

rent: ut primüm vero hec ingreffa fuerit, ob

fequio confeftim fefe inclinant alize , tanquam

quibu

exim

Reginz fuz pofthac obtemperature, quse

fibi onnibus vitam, & lucem, atque orna-

temp

olun

tum irpertiatur.

exilt

Q AOT dHE

10 pri

Tem fa

Ommes bominum a&Hones fine charitate

1. Si

bolein

^

?nanes e[Je , ac pretio vacare.

on fant, nifi partus charitatis, qui poffint

obtgit

N

£0 TE

efficere, utcoheredum cum JESU Chrifto

adfcribamur numero, & amplitfimam illam a

promif

vt feni

ccelefti Patre hereditatem confequamur.. Ipfa

vero charitas non füos efle partus aeftimat, nifi

itis

a&tus illos; quos vel ipfaelicit, vel quos pro-

[

duci imperat , vel denique quosfinu fuo exci-

diutu

pit, nempe praefentiafua condecoratos. Cum

tilatis

vero virtutes aliee morales, ac! füpernatura-

CXa0o:

les etiam, a charitate fejunétos, nec adfpi-

lnfEO')

rante hac animatos actus eliciunt, ut verbi

fümm;

caufa Schifinaticis, ac aliis eam noxse lethali

QU yj

obnoxiis poteft accidere, nullum his actibus

1UO con

adeundz coeleftis poffeflionis jus acquiritur.

Tortis:

Tum n

$2 diffribuero, inquit S. Paulus (4); im cilos

pau-

À int

(0)- Go Yi ce F2 .. 3.

$

Dr AMOREADEL

I21

od fol

pauperum omnes facultates meas, ey. ff tradidevo

5 ttque

corpus iieum, itd u avdeam , chavitatem auten

$, fs

u7 babuero, uibil mibi prodeft.

plerun.

Accedit etiam , quod, fi virtutes aliae

prepi-

Verit, ob

Reoine charitati obfequium detrectant , ut

quibus charitas fua deberet effe agendi rario;

ionquam

ex imporentia vitiofze cupiditatis , aut lucri

2, que

temporalis ftudio ad opus accingantur; non

ü€ Of«

folum nihil boni ejusmodi virtutibus ineffe

exiftimandum fit, fed eas etiam ad vitiamul-

to propius, quam ad virtutem, cujus ina-

nem tantum ípeciem prefeferunt, accede-

rc.

Sicuti ancille filio cum Sare dilecta fo-

haritate

J

bole in bonis Abrahami hereditatis pars nulla

j poffint

obrigit, fic ifte futiles virrutum umbrz a.

Deo reprobate , ad bona veris virtutibus

'Chrifto

» illama

romiffa aditum nullum parant. Chrifti haec

eít fententia, qui, quc« fingebant Pharifzi

r f

imat, nlil

pietatis opera, inter vitia abjecit.

us pro-

Ja&turam denique bonorum omnium, &

10 eXCl-

diuturne in probitatem collatz opere, cha-

Ánime tunc ea

$ Cum

ritatis Jactura infert unica.

raturae

exaggerantur mala, quibus oppreffi quondam

C adfpi-

in/Egypto Ifraelite fuerunt. His eratotium,

ut VeDol

fummaque ab /Egyptiis tranquillitas, quouf-

que vitam produxit Jofeph; Jofepho mor-

? Jl

; adibus

tuo confeítinr ad ejus gentem flebilis imago

mortis cum dura fervitute tranfiit.

us res

quiritur.

i cilu

rum fübita converfio unius funere inducta ad-

o. Id

huc inter Judaos trito .fertur proverbi

ine-

P(H* |

L

322

CowurrNDiUM TRACTATUS

(ui co!

inemorat in fua Hebreorum chronölogia

m d

Gilbertus Genebrardus , cujus doGiífimi

apud Aquas-Sextias Archiepiícopi cum lau-

f anit

joytlia

de memoriam hic injicere eo magis me de-

lectat,, quod eum Magiftrum habui, cum

nam,

in Univerfitate Parifienfi Canticum Cantico-

qu&

rum Profeffor Regius explicavit, licet fateri

pecca

mem

debeam, me perexiguos fub tanto Profeffo-

re progreffus habuiffe.

quid

lucre

Chariffime 'Theotime ! quam eft tre-

tiatur

menda hzc in Ezechiele fententia ( 4) : 2 aver-

zerit fe juftus a juflitia fua, €g fecerit inquitatem

cundum omrtes abominationes , quas operari folet

ampius , nunquid vivet ? omues juflitie ejus, quas

Qtod |

Jecerat, uon vecordabuntur : in pravaricatione, qua

prevavicatus eft , eg in peccato fuo , quod peccavit,

àm ipfi anovietur.

uacunque cumularis

tm

U

tü

merita prioris fanctimonie, per unicam le-

thalem noxam extincta charitate, hac meri-

Qunt.

ta extinguuntur omnia; nam dominante ad-

pow

huc in animo mortifera labe jam per fe patet

time,

nullum interea peccatoris opus, utpote pror-

opibi

fus emortuum eterna vitee mereri gloriam.

pient.

Virtutes omneslongo colueris annorumcur-

1iep0t

tilita

riculo, meritorum ingentes opescongefferis,

charitate perdita perduntur omnia.

n

Ergo jure fic exclamat A

5

oftolus (/):

[

j

fitie charitate. nibil fum , $. uib

amibi pf

odeff.

tiere ]

Cui

Volun

(a4) Execb. 18.

* pf

(2) 1. Cor. c. 13. v 3* -

$

Dr AMORE pEI.

123

Cui confentit Auguftinus, dum ait: In ani-

Yolopia

odiftmi

mo charitatem habeas, & omnia erunt utilia.

"um àt-

-

Ex animo charitatem tollas, & omnia erunt

me d

inutilia. Inutilia, inquam, ad vitam eter-

l, CU

nam, nam alibi docuimus, inutilia non etle

Cantico-

quzcuque bona opera, etiam ab homine

et fateri

peccatis obnoxio patrata, ad temporariam

Jrofeffo-

E

nempe mercedem. Verum , o Theotime!

quid prodeft homini, fi mundum univerfum

lucretur, anime vero fue detrimentum pa-

eft tre-

tiatur ?

diaur-

'

]lef(lfz*m

Caprur LIV.

i f

o

)uod ommia virtutum exevcitia ad tmam.

d

charitatemm vevocanda fint.

TA

nularis

tmercatoresimitemur, qui nihil in merca-

U

tura potius, quam emolume

ntum füüm

cam lee

Utilitati ét-

'c fnert-

curant, nos Chriítus admonet.

go noftre, non fegnius, quam: illi, 'Theo-

ante ad-

time, confuülamus , dum non de périturis

fe pitét

opibus, fed de (àlute sererna decernitur. Sa-

doo

l

ttam.

pienteromnia, & ex ordine agamus, dum ex

um ut-

nepotio ifto vere graviffimo, non levis vel

utilitas vel detrimentum , fed tora seternitas

xe[letisy

dependet.

s (/

Varia is, qui jejunium obfervat, propo-

pïü/f .

nere fibi incitamenta poteft. Vel enim Dei

Qul

voluntati ut fatisfaciat, quarit; vel Eccle-

ur; vel temperantise;

üe? preceptum reveret

4

1324 CowrzNDIUM TRAcTATUS

& corporis afflictationi ftudet; vel cavet, ci-

Dua

oblec

bi abundantia ne mentem opprimat, hebe-

tetque ad ftudia literarum ;; vel annone ac

pecuniis parcit; vel caflitatis denique ,. ac

edomande libidinis, vel Religionis, fervidee-

que precationis obeunda rationem habet.

Quo

Vide incitamentum multiplex ad abítinen-

dumcibis, &indi&ctivam inediam fervandam.

Id ergo nunc agendum, ut fiquis hec con-

dc

(

jungat, fuis quelibet diftinguat vicibus , apto

quodlibet & convenienti loco difponar. Si

puic

enim parfimonia vincat obíequii ftudium;

n1obi

quod Ecclefize debetur; fi magts quis amore

Ct0d(

€0 Ut

literarum, quam Dei charitate carnem jeju-

4nimi

nam rmaceret, res confeffa & manifefta eft,

1c perturbari ordinem, & pecuniam Eccle-

Ton.

fig , Deo inanes literas inverfione turpi ac

mQus,|

prepoftera anteferri.

In eo longe cateris

Deiat

antecellit preftantiffima actionum noftrarum

m al

caufa, quc charitas Dei eft, quod quid-

quaf

quid agimus, nifi quid cum pravitate fuf:

antds

ceptum fuerit, ex charitate Dei fancliffi-

ami

mum , atque divinis oculis gratiffimum eva-

4clio

dat.

Non nifi ex amore divinz bonitatis

imbu

feipfos inter f& , atque nos etiam ardenter

amant Angel. Non quia ex fe pulcherri-

]

mefünt, fed quia oblectant Deum, virtutes.

vio. q

omnescolunt. Felicitate gaudent, nonquod:

ánimi

beatifint, fed quiafic Deus;voluit , ut.fe bea.

dduc

toscernerent.

Ipfe, quem fovent, amor Dei

Yi

non ideo eis placet, quod multa fuavitas in

Trm

D

$

Dsr Awonrs Dzrr.

12j

Vt, cl.

Dei amore infit, fed quod fua dilectio Dei

; hebe-

oblecter animum.

n C

]e, ac

Caprvuc LV.

eryide-

| habet.

'uomodo in actum . deducenda /z'nt,,l que

b(linen

rndam,

di&a funt precedenti capite.

eC Con-

d quaefo nobis cure fit, Theotime, ut fin-

a

cero charitatis ftudio , & amore Dei

15, pt0

uid vero.

a

t Si

puro & integro agamus omnia.

udim,

nobis impedimento fit, quominus ainore fa«

amore

croac nobiliffimo, ut incitamentoagendi uni-

co utamur, eoque totam mentem , ac vires

n jor

animi intendamus? A vana caveamus ploria,

efta df

[cde-

UT

non vililucro, noftrisque commodis inhie-

mus, promtiquealia omnia, que nonamorem

ipi &

cgteris

Deiattinent, utprimum fefe offerunt, longiffi-

me abjiciamus.

Inter incitamenta cetera,

irarom

] qui

que fua non carent laude, facrum amorem

«te füf-

anteferamus omnibus, ut pretiofi hujus bal.

än&ifäv

fami odore longe fuaviffimo ítudia noftra, &

n eVà»

actiones omnes. perfundantur, ac penitus

imbuantur.

onitati$

vdenter

chetti-

Facillime, quod peto; fieri pofi'e , 9b..

virtutes

vio. quodam. exemplo- oftendam.

Ingentis

animi bellator & manu promptus cumeo.jam

)nquO j

febee

adducitur, utcaput füaum prefíenri periculo

r Det

immittat; ad facinus edendum variis adigitur

,vi[as in

rerum momentis: ut plurimum. iftud. folet

[5

l5

OCcGUrre-

146 QCoMrENDIUM TRACTATUS

Occurrere, utcoogitet ; nunc fuum effe often-

picet

maxim

dere , quantum in fuo animo nervorum fit

acroboris intrepidi. Fuic rationi cum nec-

p

dum per fefe vis magna infit, ad incitandum

ffodio

quemcunque animum , ut morti etiam virili-

at

ter infulret, alie adjungi debent, uti hec

flatis

eft: quod Principi tenenda fides fit, & füo

cianti

quilibet ftare promiffo debeat: quod defen-

Q

denda cuilibet fua fit patria, quod in fe ir-

fpira

ruenti morti cum celfitate animi & magnitudi-

nihil

ne occurrendum. Non velimhec rejiciat vir-

dius,

tutis incitamenta egregie cordatus vir, cum

nàng

& per fe honefta fint, & multum ftimulare

Id vero, affe-

em'm [

generofum pofílint animum.

fiquin

ro promptiffimum ipfi fore,hos omnesfenfus

hon

multo perfe&tiores reddere, atque ad nobi-

amore

lem etiam, & puriffimum Dei amorem eos

ofle

ficDe

adducere , quod hac ratione inftitui

&i

cenfeo, ut intuens periculum, in quod fefe

immittit, ad Deum converfus dicat: o Deus!

S

fi fortitudo, fidelitas, & magnanimus amor

quai

patrie tibi difplicerent, futurum nunquam

candi

effet, ut eoruminftinctui me docilem prebe-

Ditüm

rem: fed quia his virtutibus, o Deus! ob-

Íimg

le&aris, quia fic maxime affectum cupis

mirif

meum effe animum, ut pro defendendaPrin-

Krit :

cipis ac patrie falute nulli non difcrimini

pudic

fortiter opponam caput meum , paucis,

tem

quiafic video, tibi, o Deus, placitum effe,

Te de

non cunélabundo animo in iftum locum

dlgm

iftamque occafionem venio, ubi, quod tibi

Qu (

placet,

j

Dr Awvons Dzri.

27

ofen.

placet, perficere pree aliis omnibus curis mea

mum fit

maxima cura eft.

If nec-

tadum

Hinc intelligitur, Theotime, quodifto

ftudio incitamenra honeftatis omnia in chari-

m virili

t hec

tate; füummo utique ac preftantiffimo hone-

ftatis capite colligendi, virtutes omnes perfi--

T

] defen-

ciantur prorfüs ad fuam, que fingulas de-

cet, vim atque prafítantiam, indeque eis ad-

in fe ir-

fpirari odorem illum divine charitatis, quo

gnitudi-

nihil neque ad oble&tandum Deum jucun-

ICiatvit-

dius, neque ad promerendam homini divi-

^; Cufm

nam gratiam efficacius reperiri poffit. "Tunc

mulare

enim quz infünt culibet virtuti, fingularia

, a(le-

fequimur momenta, non quod momenta

s(enfüs

honeftatis fint, que quidem honeftas fine

Q nobi-

amore Dei fatis exile nomen eft, fed quia

m €0$

fic Deo placet; ut harum virtutum momenta;

|

offe

& rationes fequamur.

Q

|

fefe

; [eus!

Si infti

emur ad caflitatem fectandam,

quod ei in

j

it infipnis quaeedam formofitas,

; amor

unquam

candorque nitidiffimus , admiratione om-

nium & amore dignus; hec etiam honeftif-

prebe-

! ob-

Íime mentis fententia , inferto amore Dei,

mirifice extolli ad majorem dignitatem po-

| cupiS

daPrin-

terit ab homine huncin modum fentiente: O

pudicitize laudem pulcherrimam, & fingula-

crimini

as

rem preftantiam, qua Deus optimus tantope-

re dele&tatur! o omni amore meo Numen

ff es

Jocum

digniffimum! tu nofíti; in rebus omnibus,

m volun-

od tibi

qua fefe mihi offerunt? fanctiflima

tatem

aC

a

128

CouPzNDivuM TRACTATUS

tatem tuam rem mihi effe imprimis optatif-

u fe

fimam ! hanc voluntatem tuam in. caítitate

11

virtute amplector, ideoque caftimoniz meum

(ür

addico ftudium, quia delicie tuc funt effe

cum animis, in quibus virtutis hujus nitor

pulcherrimus efflorefcit.

gyau

let

Atquehocmodo, utïliHïmo faneexercitio

Oi

facile adfuefacti, perpetuo a&tionum om-

inte

nium incitamento utemur, divinavoluntate ;

dot

qua agendi ratione id, quod eft in omni vira

du d

momenti maximi, fummeque utilitatis , fe-

C

étabimur ; nec virtutem ideo tantum cole-

titidir

mus, quod pulchritudinis füe & nobilitatis

Wenti

admiratione & amorerapiat ad fe & inflam-

Inentc

met omnium animos, féd quod, qui virtu-

finitan

tutem colit, rem Deo gratiflimam faciat.

timum

CaAruT LVL

qui (à

yioxin

fue, :

Quod cbaritate etiam Spivitus [ancli dona

ad f

comprebendantur.

hican

Ton abfíimilis videtur mihi divinus amor

lefleg

LN illi fcalae, que per fomnium oblata Jaco-

Deo f

bo fuit.

Septem hujus fcalee gradibus inni-

Ubera

Xe amantes anime de terra in coelum affur-

quod /

gunt, Deofe conjuncture, atque ad ipfum ju-

eundiífimum divinz bonitatis finum perven-

:urge: indein terram redeunt, non fecus ac

caleftes illi genii in fcala Jacobi myftica, ut

a ma-

g»:r«laxi,xïno feraflt opem, eumque arrept

nu

Dz Awont Dr.

nu fecum in codlum adducant ; feptem ve-

ptatif-

witate

ro in ifta fcala gradus hoc ordine ifponpn-

T

tur:

nt d

s Ditot

Primus efttimor mali, quo quicdquid in-

oratum Deo eft, ftudiofe deviramus. Altere

1

pietas, que placitis Deo operibus exercetur.

rercitio

Bonum a malo, verum a falfo difcernere

n om-

in tertio fcalae gradu, quem fcientiam dicimus,

untates

iï

docemur. Fortitudine, quarto nimirum gra-

nni vil

du, difficillima que funt ;agimus; & patimur.

tis, fe-

Confilio, quod temperaada preefidet for-

y cole-

titudini, media felipimus ad profperum

xlitatis

Sexto intellipentite eradu

eventum apta.

nflam-

menrem intendimus ad contemplandam 'in-

virtü-

finitam Dei pulchritudinem. Ab iíto ad fep-

at

timum & poftremum gradum pervenimus,

qui fapientia eft ; atque hoc demum gradu

proxime cum Deo jungimur , qui bonitatis

fue, atque dulcedinis toro expanío gremio

ji dont

ad fcale apicem nos cupide expectat. — Nihil

hicamplius feliciffime charitati (apit; . nifi coe-

js amot

leftes in poilidendo Deo blanditig , infinita

Deo fruendi gaudia, & fàcra illa Divinitatis

ta Jico-

ys inti-

ubera, de quibus in Cantico fcri

prum e(?:,

quod fuper vinum dulcia fint.

m dr-

um j!-

erven-

fecus «C

[ïica, D

p ffid-

Qu

'CAPDT

130

CouwrreNpiuM TRACTATUS

n

Ca*ru TLVEH.

quid

fenfüs

De amori permixto timore, qui ineft. ani-

ue h

2nis cafto Dei amore flagrantibus.

i

jle

untio de cede Jonathe triftiffimo per-

ejus :

N

culfus David in flebiles has voces pro-

fidit,

Deu

rupit, ita dolorem fuum teftatus (4): Doleo

Jupev 1e, frater ini Sfonatba ,. decore mmis, eg

etiam

amalilis fuper amorem snulievum.

Confidere-

&met

mus feminam, amore conjugali eoque per-

qui

fectiffimo füo addictam conjugi, qualis nimi-

tumji

rum deícribitur amantiffima illa in Canticis

TT

fponíà ,ideo coluinba unica, quia in qualibet

m,n

re, quod praftantiffimum, ferme etiam uni-

certüm

cum, atque rarifífimum effe folet. In ifta er-

hefüra

go conjuge diverfas amoris notas fingillatim

dtür,c

Q 1nt

perpendamus. Cafítiffimus amoreft, & pudi-

.

citia plenus: tener & fervidus, veneratione

jumtu

tamen non caret; generofus eft, fed caute

Iu

fimul ac prudenter omnia circumfpiciens:

delicis

fidenti, praefentique animo , quamvis ag-

derjo :

grediatur omnia, obfequio tamen in quam-

lisque

cunque partem íe flexilem prebet: timoris

Deo fü

denique cum fuavi confidentia in ifto amore

Tepe it

gratiffima eft commixtio.

tfz.lil !

1l It 1j

Ji

AOV

"Talis eft perfecta in Deum charitas. Licet

coeleftis fui fponfi confifa bonitate, nil fibi ti-

QUasdan

mendum videat anima, ne fefe Deus deferat,

m

tamen

(a) H. Reg. e, 1. v. 26.

an

Dr AMoRnr Dzr.

151

T

tamen amatrix nempe verecunda timet, ne

quid ejusmodi committat , unde fubof-

d aj

fenfus fponfüs fefe paulifper fubtrahat, at-

ue hec fola cogitatio, quod non perpetua

5

ile&tiffimi fui prefentia potitura fit; jam

ejus animum coníternare poteft: fatis con-

o pet-

s pro«

fidit; nunquam a fe offenfum iri optimum

Du

Deum: fíéd cum hac confidentia falubrem

nir, 6

etiam conjungit metum, ne tantum non

nfidere-

amet Deum, tantumque Deo non placeat,

Qe pet-

quantum nempe rmeretur.

Atque cum tan-

]s nimi.

tum jam incrementum charitatis ardor cepit,

^unticis

ut nihil amplius fibi timendum exiftimet ani-

ma, ne non fatis amet ; cumque fibi jam

"

m w

certum fit, fe nunquam non amori huic in-

yiftaer.

haefüram . tum demum alia ei folicitudo inji-

ziltim

citur, qua metuit ; ne non fatis puro ac fimpli-

ci, intimoque amoris nexu cum Deo con-

ypudi-

votione

jungatur. Namadeoabommicupiditate alie-

Q caüte

num colit amorem, ut etiam virtutis carere

deliciis velit ^ Unico inveniendi fponfi defi-

þiciens:

wis d

derio flaprans, non blandimentis inhiat, il-

lisque muneribus, quibus a magnifico hoc

) quis

timoris

Deo fuo cumulari devota anims folent; hinc

fipe ita ei loquitur (2): /udica mibi, quem

) amore

diligit auima mea , ubi pafcas, ubi cubes in. me-

vidie, ue vagavi incipiam poff greges [odalium

fuorum. Ideft, ne, dum teinquiro, blanditias

s Lict

quasdam & peregrina gaudia loco tui inve-

j (ibi -

niain;

deferat

Ejus- .

amen.

(«) Cant. c. 1. v. 6.

152

CowvPrzNDpiUM TRACTATUS

Ejusmodi.caftipatus amor S. Pauli, S.

! gimo

Francifci, S. Catharing Genuenfis, & plu-

fto

rium aliorum fuit, quibus id cure erat, ut

ftrav

dentur

proculremotis omnibus, qua fuo amori fe

J

immifcere, ejusque turbare puritatem pof-

lm at

fent, caftum & fanc&tum colerent, nulli al-

! quqa

teri rei, quantumvis etian ad fpeciem

; mum

facre, ac laudabili, quam Deo fuo adheren-

Qircut

tem amorem , unde merito dicere poterat eo-

dumr

| temn

rum aliquis (2) : Chriffo confixus fum cruci : vivo

juu

autem, jam mon

0: vivit vero 12 me Chriffus.

Mibi vivere Chriffus eff : €g mori lucrum.. . Mili

/

d giUS;L

omuia Chriffus eff , quod Chrifftus non eff,mibi uibil

It qül

eft. "dmor 1neus cvucifixus eft.

Cotmo

t 6

CaPvuTt. LVIII.

N

propaj

Quod, timor Jervilis conjungi cum. divino

qué no

agmore po[[it.

Qul (j

uoufque in eo totaeft divina gratia , ut ani -

inanils

(2

mum noftrum multiplici virtutum orna-

prop

tu & charitatis precipue munere condecoret,

foribu:

- fervert

nunquam timore fervili, aut mercenario ad

perficiendum opus füum uti defiftit.

Ut

illidae

! ümora

rimum autem ad maturitatem quandam per-

ducta fuerit charitas, timor fervilis ab ea tol-

jupat?

litur , atque tantifper , ut loqui folemus, fepo-

li

nitur, ad eundem modum, quo Phrygio-

Át utili

ofitam in

nes jarn abfolüto opere, acum fep

: RUs g

glomo

u

(4) Galc, à, v. 20. Philip.c. 1. v.A1-

j

]$

D& Awonz Drtr.

133

wl $, 8

à

9lomo relinquunt. Quod reliquum eft, id

; V PIU-

tnapnopere nobis curandum eít, ut dum in

erit, ut

terra vivimus,quantumvis jam adulta nobis vi-

amori

deatur noítra charitas, timorem hunc fervi-

m pol

lem abjiciamus nunquam. . Tot fumrus unde-

mili d-

quaque fepti periculis, ut quibuscunque de-

f

edem

um armis, que nature noftre ; & caute

Vileren

j

circumfpe&is rerum adjunctis conveniunt,

Ea e0»

dic

dummodo non cum honeftate pugnent, falu-

Tuci: tf

tem noftram dimicando tueri perpetuo debea-

inus

Ut auctor nobis eít. Propheta Re-

Quribu.

n. Mili

gius, timore trepidandum eft eodem tempo-

lial

re, quo leta amoris füavitas ad exultandum

commovet. ^ Servire , ait (2), Domino 12 timo-

)

ve, G9 exultate-ei cum tvemore.

Non raro accidit, ut hoftium affultibus

propulfandis fola charitas non füfficiat , at-

TU

que non inde iftud oritur, quod charitatis

nulle fint, aut imbelles vires; fed animi hu-

mani hec ferme eftindoles,que cernitur ineffe

g, Utani-

um ora-

propugnaculo, quod variis hinc inde obfe-

Íoribus fe dedere, ac inteftinis etiam diffidiis

xdecortb

omario 4

fervere folet, quid opportunius tum cadere

[

afflictee poífit animc , quam ut fervilis etiam

dit

dampet-

timor ad repellendum hoftem vires fuas con-

jungat?

ab eà tot-

j o

Licet interea. hujus timoris non parva*

Dhrygo-

fit utilitas, quoufque nempe in terris agi-

Yiram i

mus; nunquam tamen futurum eít, ut etiam

in

glomO

(4) Pf a. v. n;

»

;i34' - CoupzNDiUM TRACTATUS

jn colo nobiscumvü't. In coclo enim non

otium timor pellit; non pacem turbat hofítis,

non cure tranquillitatem adimunt. . Id quod

-de timore íervili verum omnino dicere ett,

i

mon eque de officiis, qua timor hic prafti-

iiom

terit ad animae falutem in tuto; collocandam,

intelligi debere ajo : nam. hec quidem offi-

Ilf

fülgut

cia a timore etiam profecta eternis in coelo

premiis coronantur, cujus rei fimilitudo in

vione:

Terum

Moyfe & Aarone fefe offert, qui ipfi, licet

fuos pofteros in terram promiífam deduxe-

DTUeIe

—

ïïema[a

rint, in eam nunquam pervenerunt.

oqios

(eut 0j

)uod attinet ad timorem filiaiem, ei in

celo locus eft, ut tamen nullius dubii, aut

infcript

nio, (e

diffidentie caufa fit: ille rantum tunc ejus

-erunt partes;ut charirati jam penitus perfectee,

te, (pe

ac defideriis fuis frueriti quandam adfpiret re-

fütem i

huery;

verentiam, qua felix anima divine Majeftati

humiliter fübjecta, seterni Numinis cum

jum, £

fübmiffione adoret bonitatem, qua Deus fibi

puli

fponfus & pater factus eft: atque fic coelefti

UM

VOQHAI

circumdata fulpore glorie eternum excla-

mabit (2): Zzmor Domini fauttus; permanens

proc

ideo fo,

in fæc'u/wn [eculi.

Vine ad

ftini d

Ti

Omnem

Quamy,

CAPUT

L

(a) Df. 18« v. 10

UE

|

18

»Dgs AMokE Dzr.

135

A -non

UCo&TUT^ EEX

t toflis

ldqui

!

Quod naturalis eque ac fervilis &2 Herce-

licere dl

ic praft-

marii timoris in amando ufus fit.

ocandam,

*

ominum quantumvis obfirmatis animis

dem offr-

formidinem quandam folent incutere

n xlo

fulgura, tonitrua, fevz tempeflates, elu-

ilitudo in

viones fluminum, ceteraque perturbationes

rerum fübite, quze folent in hanc terram in-

pli; fieet

deduxe-

oruere.

Ejusmodi eventibus natura con-

l

ernata , nullo impulfa meditato confilio;

oculos & manus in coelum docer tollere, 'in-

de ut opem efflagitet, quia, ut notat Livius,

m, ein

bi) If

infcripta omnium hominum animis eft opi-

nio, fe invocantibus propitium Numen fo-

jtc ju8

erfedtes

re, fpernentibus adverfüm.

Ita ad tempe-

DiteL I6

ftarem illam, quz Jone navigium oppreffit,

tunueruut naute, €9 clamaverunt viri ad Deum

agl

inis Cum

Juum. | Et acceffit ad eum guleruator , £? dixit éi,

quid tu. fopore depvimeris? [uvge, invoca Deum

s

ic colel

zuum , ft forte vecogitet Deus de tobis , €g' uou pe-

veamus ( a).

Ipnis, grando, nix, glacies,

nead f

& procelle a Davide vox Domizi dicuntur,

vertiudti | 1

ideo fortaffis, quia ex iis tanquam juftitize di-

vinz adminiítris & preconibus timorem Do-

mini addifcimus. '

Timor hic indeliberatus, quique in

omnem animantium naruram propagatur ,

APUT

quamvis ex íefe nec laude, nec vituperio

K2

(a) f)'on—. G I.

dignus '

136 CowrtNDiUM TRACTATUS

dignus fit; ramen & ratione originis fuz, &

E

effectuum fuorum intuitu; bonus & optabi-

titis f

Tis eft; ac fru&tuum etiam ferax; originem qui-

dem habet náturalem illam divine. Provi-

D

citur .

dentie notitiam,. non ftudio acquirendam,

Ícd. omni createe menti ex fefe obviam: dein-

Qnuci

de facir, ut nos admoniti fübjectionis noftre

qui n

ad fümmam aliquam , ac celeftem rerum

runt.

omnium vim atque potentiam, eo prepri-

que;

mis convertamur ad implorandam opem ; vi-

diciu

ULUA

tamque noftram ab interitu; rcdimemdam..

I0ra t

1 h

Chriftianis , exempli caufa, non fine

fru&u pietatis. tempeflatibus furentes venti,

minis p

ceeli frapores, & cadentium fulminum fpe-

que pe

cies prorumpunt: Id eos excitat, ut facra

OrTor

JESU & Mariz nomina invocent, ut fignum

105 por

crucis forment, ut divine Majeftati fuppli-

qui f

ces fiant.

Legitur $. 'homas Aquinas atto-

nito fimilis conftitiffe, ac multum trepidaffe,

Q

iïmsvil]

cum forte inter cocli mugitusemicabant fulgu-

ra, atque. ut naturali huic terrori aliquan-

Tem g

tum temperaret, folemne.illud Ecclefiz in-

nodo,

geminaffe : . erbum caro fathum . eff.

Ipía

d pre

puturj

etiam cbaritas ex hujusmodi cafibus aníam

capit eliciendi actus complacentize, & bene-

b

volentie: Cozfzebor tili , inquit David (4),

quia tervibiliter amagnificatus es, miralilia opera

gme,ï 1

za , 7 auima mea cogmg[cetm'mzs. Et alibi

(;[I):

Dius no

B

Ieis ve

B

CWy Pf 139. 9. 14.

(2) Pf 2.v. 1a.

( 1

US

Ds AMonE D-r-ziþ.

137

sue; &

Er uunc Reses intelligite: erudimiti , qui 3udi-

& otbi-

b

catis tevvam : Jeroite

om-ino i tünove.

inemqu-

|

t Prot-

Eft & alia timendi ratio, quz ex fideirat

Qrenday,

citur, & his rerrificis cogitationibus, effe

1m: dem-

cruciatus horrendos & eternos iis paratos;

1is noltte

qui noxe pravioris rei, quam necdum elue-

f rerüm.

atvl t

runt, a morte opprimuntur: eííe unicui-

que, dum animam exhalat, fübeundum ju-

0 prapr-

Optm; Vi

dicium , efle mortuos omnes fíub noviffi-

mdam,

mum tempus ad vitam excitandos, ut pro

Sunt fa-

tora ceternitate fententiam referant.

ron äne

——

ne hec, qua magis etiam, quam ictus ful-

s Venu

minis percellere quemcunque animum , at-

wm fpe-

que perterrefacere debeant; quis enim fine

, Utf

horrore ac fremitu copirare annos illos zter-

i fignam

nos poterit, annos dolorum & cruciatuum ;

ti füppl-

qui fine carent, peccantibus d"eitinatos?f

1nas atio-

- Quodá timores ifti banc in animos no:-

vepidilt

ftros vim exerunt, ut inde peccandi libidi-

ynt lgt

nem ejiciánt, docente facra "Fridentina Sy-

j dignat-

nodo, falutares funt. "Tunc peccatores Iía-

od 1-

ja preceunte dicent (4): Comcepimus ; & quafi

. Ipà

yis i

pavturivimus , g pepew'mwj];iütum. Jalutis.

, & -

Saluberrimum hunc timorem ipfe Ma-

yurid (

gifter nofler , ac Servator amantiffimus fx-

ii o

pius nobis inculcat, étiamfi ceeteroqui ablato

qlibi(

legis veteris graviori jugo , jugum fuave, ac

: :

LI

onus

3

(l)v) lfa. c. 26. v-. 13«

158

CoMPENDIUM TRACTATUS

sobiliu:

onus leve impofuerit: zimete eum, ait (a);

qui pote[l $$ amimam & covpus perdere in. geben-

lii Ch

7?am. Urbis füe excidium , füuumque uni-

que gl

verforum interitum reveriti Ninivite, ante-

füi ma

acte vite noxas fuíceptis voluntariis poenis

fispun

expiarunt.

Paucis ut dicam omnia, timori

Deo f

etiam fervili ineffe falutarem vim ad coercen-

Tàt pik

dam peccandi libidinem, negari amplius non

fi ocu

poterit, cum plurimi fancti Patres inter do-

Dens;

na Spiritus fanéti eidem locum concefferint.

tünc f

Orend

Sed nulla probitas illi timori ineft, qui

J r

hominem a peccándo non abflerret. Sic ti-

1fment fibi mali daémones;

dum invocato

i?

Chrifti nomine , facris imprecationibus per-

[nt

célluntur , quamvis invidie , qua homini

lemirc

perpetuo nocere cuperent, nullam partem

generol

deponant.

Sic timent, quos facinorum im-

fücle co

probitas multa & indignitas ad infame remi-

etriti l

gium addixit, .catenis & compedibus alli-

gatos, quibus prafecti füi, quem interfe-

fs n

fimd

étum mille vulneribus vellent , fievities ar-

noftri,

dorem opere adfpirat

Sic timuit elapfi fe-

obfery

culi harefiarcha perfidus, qui Deum fibi

dicitur

odio ájebat effe, quod adeo diftriéte peccato-

perfpe

rum poenas ac fupplicia exigeret.

Ciltipar

Hic itaque timor, qui legis abfervatio-

quod o

nemurget, a damnatorum fibi miferiis cavens;

üere, c

quamvis fervile aliquid fpirer, bonus tamen,

t* ditu

re adhüc

& laude digfius eft: Ifto vero timo

.nobi-

(«) Mattb. c. 10. v i.

$

Dä AMoRE Dzi.

139

it (7),

nobilius eft aliud timoris genus, quo cavet

it u-

fibi Chriftianus, ne pratia Dei excidat, illius-

quam füo famula-

Que uie

que glori& fpem amittat ,

?, t

tui magnifice Deus rependit;

nempe curn fà-

utgratis etiam

lf pais

tispuro necdum amore flagret,

, timon

Deo fervire velit, ad opera mer

cedem afpi-

COCTCED-

rat pie mercenarius fervus. Pirofeécto enim;

us non

li oculus videre, fi audire poffet auris , qu&é

itter do-

Deus przeparaverit eis;qui fefe diligunt, quantá

ceflerint,

tunc foret uniuscujusque accuratio in com-

onendis hoc

6do füis rebus, ut beatee il-

xel, qi

ius immortalitátis fpe

Sic ti-

fit ?

m firmam habere pof-

1Vocato

s pet-

homiti

Intereatamen, o mi Theïotixhe! zemu-

lemur charifinata meliora, &ad digniora vota

pattem

'anquami a

enerofo fürgamus pectore.

non tam

um im-

j

acie colubri fugiamus peccatum;

e fei-

aut amitten

de cele-

territi pehenne metu ,

us ali-

flis patriae difcrimine, quam iv

itati dulcif-

| jnterie-

fimo divini Patris nomine, Patris, inquam

vities at-

noftri;,, qui omni honore

noftro, cultu; &

dl

Hic timor filialis

obfervantia dignus eft.

eum i

dicitur. Licet ingenui ac liberáli

s.animi filio

ffe copiam ;

pCCCQIO-

perfpectum fit, parenti fuo e

caftigande fuz inertie ; non tame

n iftud eft,

fervatio-

quod obfequendi ftudium in fe poffit accen-

dere, cum fibi jam patris nomen omni amo-

js cavensy

s Lümet

re dignum fit.

e adhüc

nob-

CAPUT

K 4

*

140 CourrENDiUM TRAGTATUS

eudosi

C«4ruy: LX

omes]

Quod. duodecim fructus [pivitus , &2 odo

$icfiqt

multur

- beatitudiunes Exangelice amore . [acro

cosprebendantur.

tie, q

dendu

ic fcribit ad Galatas S. Apoftolus Paulus

S

ViteS

(a): Pru&us autem Spiritus eff : chavitas,

peret;

audium, pax, patieutia, bemigmitay , bomitas,

f

notas,

ongamunitas , manfuetudo , fides , modeflia, comti-

tentia , caflitas.

Theotime, quare fermo-

nem fuum irà orditur magnus Apoftolus, ut,

I

Spjrg'(d

cum duodecim recenfere fructus velit, inde

initium fümat, ut dicat: Pru&us autem Spivitus

piatca

manfüe

eft charitas &c. cum porius dicendum fuiffe vi-

Gaudii

deatur , frut&tus

Spirimx Junt chavitas , gaudium,

picem,

jox

Tediis

Cum expiatis peccatbrum fordibus,Spi-

patient

ritus fanctus in animos noftros fübit, charita-

infs b

tem in eos, infigne munus fuum, effundit.

bownt

Hic fructus Spiritus eft, de-quo Apoftolus

-licings

loquitur.

Sed quia in hoc unico fructu do-

mum

tes aliae infünt & numero multe, & vi ac

confle

füavitate praeftantiffima 5 ut dotes has di-

nt, ea

ftin&tis nominibus defcribat , ac fi & ipfze plu-

Tib ur

res fructus effent, earum inflituit cenfüm

ingenu

fanctus Apoftolus: cum vero eos omnes fi-

tates

ve fructus, five unius fructus dotes ad unum

cundi,

fructum revocet, fatis oftendit, multiplicem

beamg

quidem ineffe vim charitati unicae ad produ-

QoS;c

CCEI—

ha

(s) Gal. c.g. v. 22. &* a3.

Vg

Drg AMonrz Dzr

I41

cendos quam plurimos fructus, quos tamen

omnes hzc una charitas in fefe comprehendir.

UE

(do

E

Sic fiquis dicerer , vinearum fructus eft uva,

fin

1

muftum, ac vinum, liquor infignis praftan-

ti, qui non minus fuavitatis habet ad arri-

s Pauls

dendum guítui, quam virtutis ad reficiendas

- Qhiritiy

vires ; hic fane- non diverfos fructus difcer-

s lottit

neret, fed in eodern fruétu plures preftantize

notas.

fj ctt-

t fermo-

folus, üt;

Hsec ergo eft Apoftoli fententia, fru&um

Spiritus effe charitatem , qua jucunda eft,

'i.t) m Ü

pacifica; & patiens, benigna, bona, longanimis,

u pintt

manfueta, fidelis, modeíta, continens, caíta.

anfeni-

Gaudiis perfundit animum divinus amor, &

g,

paeem, ac dulce firmat otium, quod ut in

mediis perfittar reflantis fortune afítibus,

yus, Spi-

patientia pectus munit; patientiz, qua nobis

, chántte

lpfis beati fumus, benignitatem adjungit &

e&undït.

bonitatem , qua ad procurandam quoque fe-

ipeftolus

licitatem proximi prompti(fimum femper ani-

3do do-

mum geramus.,

Utvero etiam fibi perpetuo

&viac

conftent hz virtutes, nullaque levitate deflu-

Jis di-

ant, eas longanimitate ceu firmo prafidio mu-

ipfcplt-

nit; ut fermone cüm aliis femper feftivi fimus,

: genfüm

ingenuijc urbani; moribusad omnium volun-

tates commodi , in omni vitee ratione tam ju-

ymnes de

4 onum

cundi, ut nemini unquam offenfe anfam prae«

m

liplicm

beamus , omnium nobis adjunpgamus ani-

mos ; omnium voluntates blande pelliciamus.

] prodi-

n

Ad has etiam virtures tam univerfe homi-

K

num.

142

CoubiRBIUM TüACfATUS

tis red

num focietati optabiles ac proficuas, charitas

divina addit manfüetudinem ; ac fidelitatem,

ipedi

ffe im

ceu complementum quoddam füavitatis, &

tranquillitatis fecurn & cum proximo reti-

Vil et

nende ; qua in tribuendis & obfervandis

att uti

ommibus officiis impenfé liberales , in vitu-

quee

perandis iis, quee reprehenfione digna funt,

Spini

obfervatione cunctabunda utimur , ftudiofe

Va (

interim devitata tora illa mendaciorum ; frau-

dedig

dum,ac fimulationum illiberali cohorte, libe-

]

ro cuique homini fügiendá, quippe que non

tantum charitatis, fed etidtn

mun

tatis inimica eft.

genuina: urbani-

fa felc

Tempe

Cum vero t"anä,egre'gie. ad amabilem 'x./itæ

T& 1nC

focietatem ios inltruit , & exorrnat divina

tanta ef

charitás, nequaquam interim omittit curam,

ia

hominis in femetipfo, atque cum fécum ha-

türbare

birat,ad omne virtütis genus efformandi. Ad

V& omr

hunc finem modettiam fibi comitem effe po-

ü) W

Ítular, folutioris vite , & libidinum acerri-

mam domitricem , ac rerum ad vitam necef-

if

detra)

fariarum cquiffimam moderatricem, ut in

vitze afperitate & afflictatione carnis, conti-

riam 2

violen

nentia & caftitas, pratiffuna Superis humani

ánimi ornámenta commodius efflore(cant.

&ddun

beatioy

Quodfi ad hanc modum interius exor-

omnib

netmentem benignitasmanfüetudo,tnodeftia;

itüm ,

contineritia; caflitas,exteriores vero mores per

miftris

gaudiuri; pacem,patientiam , longanimiratem;

QpOrte

boniratem & fiduciam ad normam honefta-

tbeffe

us

J$

Ds AMORE Dzr

143

y dharitas

tis re&imme componantur , :nil hominer

leitutem,

impediet , quominus facre dilectioni torum

ititis, &

fefe impendat. O fru&tum fpiritus, quo ni-

mmo ret

hil eft Deo acceptius , nec homini jucundius,

(ctvandis

aut utilius! o früctum in Paradifo natum, at-

]n vitü-

que ex arbore vite decerptum; nam vere

z

pna fünt,

Spiritus fan&tus vita eft nottrae anime, cum

Tludiofe

eam ex infinita fua boni;ate inhabitare non

im, frau-

dedignatur !

rte, le-

Non folum beätæ immortalitatis certiffi-

que non

":

^ urDani-

mum pignushic fructus eft,fed etiam in hac vi-

ta feliciratem nobis procurat rantam , quanta

nempe-à mortalibus periture ac mifere ter-

Jem vl'l'[æ

r& incolis defiderari poffit.

Felicitas heec

r dijina

tanta eft, ut nulla calamitofi temporis acer-

Curatmy

bitas, nulla furentium perfecutionum vis eam

urn ha-

turbare, aut füfpendere poffit. "Tam eít ex-

xà. Ad

tra omnem aleam humanorum cafuum pofi-

effe po-

ta, ut nulla ad eain nequidem pertingere

? àcerti

infeíta fortuna poffit. Nihil ex ea'paupertas

n necei-

detrahit, injurie ejus fplendorem atque glo-

n ip

riam accumulant, lacrymee illi deliciascreant;

, ont-

violenti hoftium incurfüs:novum ei robur

hünnani

addunt.

Qui ita beati füunt, nunquam fe

fcant

beatiores efle exiftimant, quam cum a rebus

omnibus deferti fpoliatique, nihil fibi ad li-

j exot-

ydeltit

bitum , aut jure videnr contingere; ex ipfis

miferiüs fibi blandirie nafcuntur :

potius

orespet

niratem

oportet dicere, inter blanditias hanc unam

eis effe inaximam , - omnes in hae vita a feía

honade

us

abdi-

144. ICOMP'EN'DIUM TRACTATUS

abdicare, ut purüm atque integrum animum

quritas

Deo devoveant. -Juxta divinas JESU Chri-

qputs

fti adinonitiones generofitas hec eis genuina,

fes pta

& vera fortitudo videtur, paci ftudere inter

frodtus

eos, qui rixas fufcitanr, & jurgii caufas ma-

C

ligno ferunt animo ; fuo jure non illubenter

bris;

cedere , ut charitatis jus illefüm maneat;

fecus,

non facile offendi, atque inanem iftam inter

dipna

terreítres gloriam, & omnem humanam ma-

ferrer

"

gnirudinem qurocu]care.

in há

fumm;

Ut pulchre fibi coherent ifla omnia!

virtutum omnium, donorum, & fructuum

füimij.

Spiritus fanéti, ipfarumque beatitudinum ca-

tifitm C

quam d

put & fumma eft divina charitas.

Titatem.

Charitas nos urget obfequium præftai'e

ftrium |

Dei tüm' preceptis trum confiliis, ex quibus

10n al

virtute$ ad unam omnes dependenrt. ,. Eft er-

Q0rona,

cgo charitas virrutum prima virtus appellan-

COntem

da:

Cbariras nos dociles reddit interiori

pro (ol

gratie inftin&tui, quo ipfe Spiritus fanéctus

throw

non jatin per precepra & confilia, fed inef-

amans 1

fabili aflülatu feptem donorum ad bonum

mentes incitat ; & voluntatem commovet;

Eít ergo cbaritas donorum Spiritus. fancti

primum ac precipuum donum dicendum.

Cztpidz't.

Charitas .origo eít celeftium gaudiorum;

"T

que corpore adhuc detentae devote animge

ex fructibus Spiritus fanéti percipiunt, quee-

iti a

que veriffima füunt gaudiorum, que cccleftis

Y

Tilg

Eft ergo

lime

þagl'ia qffert, in terra preelibatio.

chari-

'US

- Ds Awons Der.

145

? anium

1

charitas inter fructus Spiritus fan&ti ipfe þræ—

$U iri-

cipuus fructus , jucunditate faporis inter om-

s Peninp,

nes praílantiffimus , aut potius hic unicus

re I

!

fructus csteros ini fefe capit univerfos. Cha-

ufas m

ï

ritas injuriis gaudet; calumniis. & oppro-

illubenter

briis, ceterisque humanze vitee miferiis,non

| manedt;

fecus, ac fifibi per heec (ingularis qudedam

fiam intet

dignatio, & benevolentiz figna confpicua de-

Jaratm f«

ferrentur. Eft ergo chariras beatirudinum

in hac terra brevis quedam defcriptio &

à omnial

fumma. Accen(i charitate non aliam agno-

fcimus amplitudinem aut gloriam, quam ftul-

frodoum

Jinum ci-

titiam crucis: non aliam triumphi cauíàm,

quam afflictationem corporis, viteeque afpe-

ritatem.. Servatoris noftri, omniumque illu-

voltare

ftrium fanctitare virorum veftigia infiftentes,

1 qu'fbus

nonaliá honorum infignia, quam fpinaspro

. pter-

corona, arundinem pro fceptro, ludibria &

appeln-

contemptum pro purpura regali, crucem

;ateriort

ro folio ambimus.

Non tort.delicias in

; fandtus

throno füo eburneo invenit Salomon, quot

fedine

amans anima in cruce reperit.

| bonurm

ymmovet.

Qapur DXI

us finddi

ücendum.

öupid'itdtmü omnium. Reginarm e[Je , eisque

udioram;

ad obfequiuim. [um uti cbaritatem.

anime

ita animze eft charitas, .a qua in anima

nt, que

V

motus omnes exiftunt, quemadmodum

p Ccoleus

mobi-

Etego

libramenti motus ad: horologii x

de

cti-

146

ConrzNpiUM TRACTATUS

lespropapantur.

Affectus omnes fequuntur

tetione

£nque

charitatem ; cum irafcimur, vel leetamur, fpe-

ä

ramus, veldefperamus, timemus, vel con-

hralit

liec n

fidimus, hos omnes motus ciet, & admini-

ftrat charitas.

fponde

puum

.. Quemadmodum efgo fieve imperiofus

idemd

eft profanus amor in animo , ubi fedem fixit;

Qfferar

fic amoris etiam facri non fzeva quidem, fed

fümma tamen dominandi vis eft. Primum

ümam,

eft, quod imperium capeflens agit ifte divi-

u

nus amor, ut cupiditates c&reras, jam fpon-

-

it füi j

te amori dociles, auctoritati füce fübdat.

Imperio

Deinde illiberalem animi mollitiem, ac om-

minamn

nes voluptates, que fenfibus hauriuntur,

dum pr

rorfus exterminat.

Auctoritatem iftam di-

Efvam

le&tionis facrz fignificavit Chriftus, cum di-

fenuit, (

xit (a): Qui biberit ex aqua, quam ego dabo ei,

Circfimy

uou fiiet ip etermum. Profecto fic eveniet,

A prin

chariffime Theotime, noftris in animis cum

ii ;

imperabit charitas, nulla tunc erunt amplius,

felin i

nifi charitati devora defideria: timor, fípes,

£ » 8

audium, forritudo, generofitas; omnes af-

2

ectus animi Regine charitati obfequentur.

Ibi:qug |

dat.

]

Ton dil

uales in gremio matris Jacob, & Efau

fuerant, tales in'uno animo reperiunturamor

fionte

Non minor hos

ead b

Dei, & fui ipfius amor.

amores difcordia fejunxit , -quam illos duos

Yititm f

Vimodui

fratres; ipfeque nofter animus, de cujus oc-

jana con-

M(Mles à

cupatione ifti duo amores quotid

tentio-

(4) Joan. t. 4. v. 13.

D

TU$

D& AMonze Dzr.

|

147

equuntu

tentione acerrime decertant , non raro fic

imur;fpe.

fïi.'

conqueritur (4): Jgfelix ego bomo ,. quis ane li-

; Yel con.

| berabit de corpore mortis bujyus? Ut magna fit

x «dmini

! hec noftra infelicitas , nunquam tamen de-

! fponderi animus deber; cum;. qui ad pu-

| gnam íàane dificilem nos adhortatur Deus,

perofüs

idem divinz füee gratice auxilium promptum

dem &it;

! offerat, atque cum eo vincendi

dem, fed

fpem certif-

ümam.

Prinum

t iftedvi-

-0* "Quam vero rátionem init divinus amor,

j fpore

ut fui ipfius amorem ; hoítem: fortitfimum

» fübüdt,

imperio íuo fubjiciat ? Efavo quondatm do-

, 4C OID-

] minaturus Jacob ; hujus rei fignum edidit,

Iriuntu;

dum primum ex utero matris prodeuntem

hm di-

Eíavum proxime infecutus , ejJusdem pedem

em di-

tenuit . f1onificans futurum effe , ut fratrem

D dapo df

ciretümveniret , fueque poteflati. fubderer.

; eveniely

.Ut primum vitiate nature-cupiditas que-

ifni cuftt

lam in animo affurgit, ei divinus amor con-

ampli

feftim imminet, ex pede, fiita loqui fas

r IpeS

€ft, capte; id eft, eandem (tricte occupat ;

omres die

fibique & Dei voluntati ut obtemperer, man-

luennlf

dat.

Res enim. admiranda fimul, & factu

)

Eu

non difficilis eft, cupiditates omnes , qua

rüramor

fponte in malum proruunt, nifu divine gra-

t ad bonam partem flectere , itaque, quod

Jor n0s

jlos duos

yitium futurum erat, virtutem facere; quem-

admodum ferpentem in cauda tantum cepit

ana corn

Moyfes , ut inde.prodigiis illuftrem virgam

tentio

face-

(2)) .Rom. 7.6.24.

148

CoxbENDIUM TRACTATUS

faceret ; ita a vitiofo propofito ad fan&tiorem

fcopum converfie cu

piditates guælibet virtu-

tis formam induent.

de 1

I-—

Abje&i ad paftum pecoris naturee annon

!

prope accedimus, o Theotime! cum cibo;

[Th

t

& potu utimur? Interea tam animalis actio,

fs (4

fi charitatis vim fequatur ,. facile naturam

qumu

omnem füperat, & in rem facram vertitur:

moflrum

non eft neceffe aliud, quam ut divina chari-

dendus

tàs hunc fenfuin nobis fugperat: Tibi id no-

—

Veo cre

—

tum eít, o fumma Dei bonitas! cui minima

Jon CUj

-

reícere

queque patent; quod ideo non cibum ca-

E

piam , ur voluptati corporis obremperem,

cupiciti

in morem fcdae pecudis:

nam tua Provi-

—

viüs def

—

dentia humile officium impofuit mihi , ut

ü femp

corpus cibo-curem.

Id faciam, o mi Deus,

—

tm ? o

ut voluntati tuce obfequar.

Si amici cujus-

finfh de

dam opera indigeo , quid mihi in mora erit,

li in

quominus rem ex fe tantummodo non ma-

Quittyy

lam, & communem impiis quibusque , chri-

ü

ftiano, & facro ritu confecrem? Id tantuüm

agitur, utin hanc fententiam concedat ani-

Dum m

mus: o Deus, tunc dicere oportet, eft infi-

guopen

nita.tua bonitas, quz fola füi juris, ex nul-

lper o

la re dependens, nos inter mutuze neceflita-

llnos,

tis fancivit vincula; hujus ergo amici mei,

!t prerj

cujus benevolentiam.tu mihi comparafti ,

üer , ;

nunc opera utar, uf velin hoc admiranda

n a[q

Providentie tuee oþfequium preftem.

CarUuT

$) M

TUS

: Diz AwonE Dzi.

149

Qntiorem

QapuT bXII

lbet vittü-

: debeat e[fe. ama

-ndz' Dei

Quod continud.

defiderium.

d& annon

efauvizate vobis thefauvos 2 calo, ita hor-

um cibo;

lT

tatur nos, falutis noftre reparator Chri-

lis &dio;

flus(2). Unus non füfficit thefaurus: alium

e Datürara

cumulare oportet alio; id eft, infatiabile fit

| vertitur

noftrum amandi Dei defiderium , amori ad-

rina chati-

dendus amor eft. Nunquid o cor meum;

nibiid no-

ideo creatum es, ut ames creatorem ? quare

j minimá

non cupis incendium amoris perpetuo ac-

ibum ce

crefcere , cum nulla poffit efle praftantior

emperenn,

cupiditas? & tuum, anima mea, quod füa.

a Drort-

vius defiderium fit, quam defiderium aman-

ml Wt

di femper magis magisque divinam bonira-

n Deus;

tem ? o quis mihi det, utnihil amem , nifi

i eujus-

fan&ta defideria? quis me fancti amoris defi-

mora eriby

i

deriis inflammabit ? o defideria, o amor, o

-

)non fa«

quanto veftri defiderio accendor ?

u6 Chïi-

Ciborum naufea laborans segrotus ; ci-

d tintum

cedat ant-

bum non appetit , fed cibi appetentiam ma-

gnopere defiderat.

Utrum vere Deum , &

" etinit-

3 ex nüi-

fuper omnia amemus , nonnifi Deus novit ;

id nos, quamvis non ignorare fümmum ope-

qdit-

re prerium foret; tamen nifi divinitus nun-

mid me

cietur , nefcimus.

Id vero non nefcimus;

in ara[ l )

utrum in nobis defiderium divini amoris ar-

miram

us, cum

lnï

deat; atque tunc amare jam .incepim

amo-

(2) Mab. c. 6. v. 20.

AT

150, Coimzmaiw—M TRACA.TATUS-

amorem defideramus,

Hujus augmento

quique

defiderii amor augetur pariter ;

ui flaorat

gile n

amoris defiderio, amore flagrabitbrevi. Q

Yocant

mi '"Theotime! quantum

rofecimus amore,

fi amoris vehementi defi

!

€rio. accendimur?

impedi

Vand (

Dufiderium pauperum, exaudivit Dominus : j'a-

tamen

pavatiouem, eovdis eorum. audivit auris tua. (a ).

10f C

tiones

Talis fuit inter plures alios S. Augu- . |

fünus, qui fepius exclamare auditus eft:

genui

o amor Dei! o fui ipfius odium! S. Francifz

l

nimp

&$.

co folemne fuit dicere: Tui amore moriar, o

mi Deus, qui mei amore mortuus es! S. Ca-

quinus

tharina Genuenfis, & S. Therefia fimiles

ternecin

cervo fuga laboribus exanimato , divini amo-

Tintes

gnisfüm

ris fiti ardentes, has in calum voces jacta-

bant: Zomiue ^ da sobis banc aguam; ut non

Tare ani

fitiamus (b). — Veni fanéteSpiritus, reple ruo-

ï*iatequ

rum.corda fidelium , & tui amoris ignem in

eis accende.

ha

s t

Qibid

CaAruTr LXIIH.

quidqu

ercitati

Quod: aniuum. legitima megotia a [acra di-

10n anj

le&ione mon arvocent.

le20tjo

unt hec cuivis homini ingenita natura vi-

püttem

N

"tia, curiofitas, ambitió , rerum nova-

& nihil

rum ftudium; & finis, ob quem in mundum

&l r

quis-

Onge

(4) Pf. 9. v. 17.

tcumft

(&) Soan. c..4. v g.

[/

M

n

J$

Dr AuoRE DE:

1$E

Xomento

quisque conditus eft, oblivio; hinc fit; ut

üi lat

mille nugis fe implicent , quae ipfi negotia

revi, 0.

114

vocant , in quibus ramen plus apitationis &

m

impedimenti, quam operis, plus ludicrz ac

ndimu?

vanz contentionis, quam fruétus ineft. At-

Iij: jUi-

tamen vans iftee negotiorum umbra , ope-

tftig (4).

rofa crepundia, futiles, & imaginariee moli-

tiones charitatis exercitia abrumpunt , cum

5 Àum.

jitus e[l:

genuina conditionis noftre officia facro amo-

. Frandit

ri inpedimentum nullum opponunt. : David

horiar, 0

& S. Ludovicus ferrum inter & flammam,

$ Ch-

quibus in hofles defxviebant , five bella in-

2 [imilés

ternecina imperio fuo gererent , five admini-

iní amo-

ftrantes vafüflima regna laboribus fane ma-

ts jdt-

gnis fungerentur, id vero poterant ingemi-

y d tf

nare animi fenfu (a) : Quid mübi eft in calo,

€9 a fe quid volui fuper zerram ?

ple wo-

ipnem i

In aulis Principum frequens S. Bernar-

dus fuit: medios inter exercitus nepotia tra-

&abat de fumma publice rei, quin 1deo fibi

quidquam de charitate, ejusque piiffimis ex-:

ercitationibus deflueret.

Locum mutavit,

fut (i-

nonanimum. Per diverías, ut ipfe fcribit,.

negotiorum partes diítractus, ipfe in omnem

partem liberum ac folutum gerebat animum,

gt Vi-

ym noit-

& nihil corruptionis haufit, quam fibi tot

feculi res tractande potuiffent adfpirare.

munldum

Longe diffimilis hominibus illis, qui rerum

qLHS-

circumfítantium colores in fe recipiunt , Ca-

La

melceonti

'

Qa) Df 71 Vi

1f2 COMPENDIUM TRACTATUS

1neleeonti fimiles, S. Bernardus femper cum

,Deo conjunétus, femper in facre dilectionis

herens amplexibus, femper fibi ipfi caute

Qut

diffidens, & promptum ad defe&tionem fui

^l

ipfius amorem follicite comprimens, a pefte

C

i

feculi maculam non excepit, in medio cupi-

$9 u

ditatum eeftuantium , inter Principum pom-

1ur

pam, ac flrepitum , inter vitze miliraris-li-

centiam , non fpectator tantumS. Bernardus,

rj

i

fenar

fed etiam adminifltrator rerum, nunquam im-

minui fenfit neque candorem innocentiz , ne-

Quent

prof

que charitatisardorem , neque rarum chriftia

T 3C

nz humilitatis pretium.

(iàm à

tiis de

Sic nempe fuos Deus protegit in pree-

cipitiis, ut ita loquar, fümmoque periculo-

minüs

rum apice conflitutos, fi non ductu libidinis

tudine

cujusdam , aur vanz curiofitatis, fed juffu

R

charitatis füorumque officiorum relipione

obfítri&ti eo deveniunt.

Sicuti turpe viro

$ Tn

eít, adeo meticulofum , & imbellem effe ani-

ii

A

mo, ut in nullos aufus pro Dei amplificanda

eeq

- gloria, fuique offhicii parrtibus explendis un-

fine 1

uam prodeat, cum pericula quaedam, dif-

[

cultatesque imminere cernit; fic etiam füm-

obed

läF

me temeritatis foret, peffimique ominis, in

quzlibet fine delectu difcrimina peritürum

diens,

DN

caput conjicere , cum neque officii noftri im-

plende rationes Dei praefidium petunt, ne-

quem

xefüm

que obfíequium charitati preftitum fingula-

rem) divina gràtiae opem periclitanti inno-

potuit

Carur

centize defpondet.

(0)

Dzr Awxonr Drr

153

[

V Ut

Xonis

Carvr LXIV.

[ citte

1em li

Qu« di&la funt , exemplo confirmantur.

apdt

um fautto fauttus eris , $9 cum vivo inmmcen-

Dd

*

4e immocens evis: g cum eletfo ele&ius evis ,

cupi-

1 porne

£2 cum perveav[o perverteris: Sic Deum alloqui-

tur Propheta Regius (4).

uibus adjunge-

iarislt-

Tardus,

re jure poflumus, quod Deus diligentes fe

renere, tenerrime quoque diligat, & profe-

amim-

[ig ne-

quentes fe fincero animo , eosdem animo

profequatur fincerrimo: Siquas purioresani-

chrita

mas ad fancam Deoque pratiflimam infan-

h r

tiam amabilis fimplicitas redegits eas blandi-

1 pre

tiis demulcet ejusmodi , queeteneritatem nop

ticulo-

minus divine dile&tionis, quam ejus magni-

N

tudinem refteritur.

&d jf

Recitando B. V. officio aliquando vacans

dlipione

S. Franciíca, cum ita continpere amat,; ut

e vilo

impedimenta pleraque in tempus precationis

effe ani-

incurrant ; ipfà a conjuge füo ad rei domefti-

lificanda

c& curam, quse tum forte agebatur , vocata

ydis üll-

fine mora comparuit; atque ut promptius

"

obediret, verficulum jam inceptum ex me-

am (um-

dia parte abrupit; deinde ad preces re-

jinis, 1

diens, interpellata iterum, iterumque non-

ritürüm

nifi ad medium pervenit ejusdem verficuli

oftri m

quem toties inceperat. Re denique confecta

um, ne-

refümens officium füum , fatis admirari non

finguli

potuit, cum vidit verficulum toties; ut con-

rj 1nno«

L:3

jugt

APUT

(0) L XTf v. 26.

154 Co'MfEwa,M TkACTATüs

jugi obtemperaret, abruptum ex illa parte,

quae relicta fuerat, aureis fignatum literis

«nime

effe. Idem vidiffe fe, juratam fidem fecit le-

Tn0 IY

€tiffima quadam femina Vannocia

lm

ce Socia.

j Fran;if—

quoc

Ex hoc exemplo difcimus, quod conjun-

pl

noftr

&ta conditioninnoftre, legitimoque vivendiin-

ftituto officiaadeo charitatem non minuant, ut

ciid

Tra

etiam inde crefcat fan&ta dilectio, multum-

ue pretii ac fplend

16 f

fàt.

&

oris de novo fibi accer-

mnorm

CA? UT LXV.

)uod suinimus etiowm occafiones exercendee

profc

Práte

charitatis arripere oporteat.

fitadl

unt, qui nonnifi mapena ioliantur, mini-

.

me vulgares animi, parati fortiter & áge-

iil [

Wuttat

re & pati, quecunque gravioris momenti

Titsr

resdivinum cultumattinent.. Sed nefcio, quo

I

fato contingere foleat , ut ardua ejusmodi

el

fplendidaque molimina in vanos plerumque

acirritos conatus recidant, oblata vel nulla,

fionu

tium ;

vel impedita exercendee fortitudinis occafio-

&oa

ne. Interea illi füis intenti aufibus magno-

culi h;

pere f& putant férvere Dei amore, cum fibi

fttmoy

a facinorum imaginaria molitione turpiter il-

C

ludi patiantur , leviaque non faciant, ad fa-

Vittum

cienda magna afpirantes, non opere, fed

imaginationum lubibriis elati.

iC ex

QHIS X

Per

$

Dr Awxonr Dri.

Tj$

ll wrte,

Per tuam, o Deus! bonitatem , & per

m Jlsris

animz meze falurem te rogo , ne feras in ani-

Mecitl-

mo meo commentitiam iftam tui amoris üm-

Bend. 3

bram , fraudulentum virtutis fimulacrum,

quod vitiofie cupidirati latebras ac receflum

reeftat.

|conjun.

Profecto non quotidie in rnanus

vendin-

noftras inpruunt occafiones illae amoris mira-

nognt, üt

cula patrandi, & admiratione digna faci-

multüme

nora: fed eximie, id eft , eximio cum armio-

bi acCef«

re faciendi ea; quz charitatis font , omhi

momento temporis occafio, & locus eft.

Diéctu incredibie eft, quantum virtus

ate

roficiat e vulgaribus & parvis exercitiis.

r&terquam enim , quod humilitate opus

]

fit ad hoc, ut quis ad minimas charitatis ve-

f fini-

luti particülas minutim colligendas fe füb-

r&ape-

mittat; humilitas autem virtutum genuira

momenti

mater fit; tum virtuti etiam perficiendz in-

fcioy quo

dies, & cumulandis meritis nihil majori ufui

ojosmodt

eft , quam continua illa & copiofà feges occa-

erumque

fionum, fponte, fine vi, fine mora nafcen-

vl nulày

Z

tium , quibusexercira virtus minus quidem

: occao

ad oculos fplendoris, fed minus etiam peri-

; mapro-

culi habet ab inani gloria: eft enim ficur in

cim fbi

fermone putida quadam magniloquentia,

ypitt i

fic in factis vanz jactatio virtutis, a qua

vitium raro abeffe folet, prefertim, cum , ut

w[, 4 (

Is £

fefe exerat , fpectantium intuitus requirit im-

'bellis adhuc virtus.

per

L 4

Dicam

1596 CowrruNbDiUM TRacTATUS

à !-llï exe

- Dicam tibi, mi' Theotime! que femper

ab experientia didici, mirifica effe fincerze

tradiant

virtutis fübíidia: multa in voluntatem unius-

puim

cujusque nifi nefaria fit , indulgentia uti , in fe-

; timo i

metipfum, (üa

ue vitia afperitate; non fa-

: parc ca

d

cile offendi ru

ibus aliorum, & invenuttis

Íe bon:

moribus; comprimere naturale odium, quo

ità, :

interdum ab iis, cum quibus degimus, dif-

àppen

fidemus: cum iis fuavius confuefcere, a qui-

fümm.

bus maeg

is abalienatum fentimus animum;

non illug

enter in femetipfum totam malefa-

k

&orum invidiam recipere; tepere aliorum.

n üvmg

vitia; prefertim eorum, cum quibus minus

licüt pa

bene nobis convenit; füa errata uliro fateri ;

labet,

cum lenitate culpe pudorem ferre; cum ge-

piitai,

nio fuo belligerare femper, & alieno, fed

V?

tim char

robo more vivere ; conílantem aliquem

j

a

| Y mor

nctioris vite tenorem fequis nullam cenfü-

Tonatun

Ic&, àac contemptui nec vultus , nec animi

8 ine

acerbitatem adhibere, hec & fimilia magis

dv b

etiam, quam communis fert opinio, verze

alià v

folidaeque charitatis incrementa faciunt.

quibus:

de$;. nr

DA PT OLBEVI.

0pus; r

Tiereii r

Quod [ingulavi nobis cure effe debeat füceve

m Ve3

ommnia; qu& facimus, excelle

Noluntan

7/10d0..

zztzf,

lC Verc

:

iïimæ l

d acuendam in difcipulis fuis cura—'mþfälutisï

F

RUO . re

À

Servator noíler propofui(fe fzepius fer-

: Vplorig

tur

j5

Dzr Axonr Dzr.

157

t limper

fur ex&mplum eorum , qui rem monetalem

- finege

tractant.

Ab his numiíma rejicitur, nifi

m unte.

puri metalli fit; ad libram exactum, & legi-

iti, n

rtimo impreffum typo. Idem nobis magno-

; non f

pere cavendum eít. Opera noftra nifi ex fe-

nvenultis

fe bona (int, nifi legitima charitatis nora fig-

m, quo

nara, nifi bonsz intentionis veluti ftatera fint

mus, dif-

appenífa, tanquam numifmata rejicula a

6; àQUi-

fumma Dei equitate damnabuntur.

anoum;

1 malefz-

: Jejunas, fed proþofita tibi moderatio-

( aliorum.

ne füumptuum : tale jejunium ex fua indole,

; minus

ficut parfimonia, fanctitatis pretium nullum

o fateri g

habet. [ejunas afllictaturus carnem, & cu-

piditati pravze refciffurus pabulum: fed inte-

qm p

eno, lo

rim charitatis, ac.divine gratice expers, no-

xe mortifere reus es: nulla legitima nota

aliquem

m cenfii-

fignatum opus facis.

Jejunas charitatis qui-

ec anityi.

dem ineffabili donatus munere, & gratie

lia maprs

divinee habitu exornatus; íed nulla tibi nunc

alia voluntas eft, quam ut eorum, cum

9, V&

t

| quibus vivis, vivendi rationi te accommo-

des; non eft examine equo rite appenfum

opus, neque celeíftis , ut ita dicam ,. com-

inercü nummus. Si vero auctus divina gra-

7) fafm

;

tia, vexanda libidinis caufa, atque divine

voluntaris ftudio , íacrum jejunium. colis;

n

hec vero proba moneta eft, puri meralli le-

zitimaeque notee nummus, qui chariratis the-

)

auro reconditus divinam tibi & gratiam.

D1US ft-

& gloriam comparabir.

LS;

Mini-

u

138 COMPENDIUM TRACTATUS

Minimis actionibus excellens

pretium

addit rectum & (àn&tum confilium, & flaprans

Trge

obfequendi Deo defiderium. Hujus infti-

tuti opera, quamvis nullo videntur externo

[

decore fplendida, mirificam vim habent ad

falutem noftramin tuto collocandam. Sunt,

Mi

qui laute indies excepti, mifera ramen ma-

Ü

H

critudine, extenuato corpore , vix pedibus

fl gn

fufüinentur, eó nempe interius liquore de-

hii

ftituti, quo cibus facile concoctus vires effce-

to corpori recenter fübminiflret.

Alii exili-

811 |

Qdumey

bus impenfis pafti, vegetam pra fe ferunt

nitidamque habitudinem corporis. Suntin-

fl pr

Tantüm

ter devotas animas,, qua bona opera fine

XOITDd]

numero ac modo coacervant, quin ideo cha-

edicim,

ritatis incrémentum ullum accipiant ; qua-

rum videlicet interiorés animi vires inertia

lt d

nihilon

torpefcunt, devotionis omnem füccum de-

pafcenré, quceque non ita afflatu Spiritus fan-

uml à

Tnis

€ü, quàm finguinis nefcio quo fervore ad

bonum incitantur.

Aliorum infrequentia

Viv

cum |

funtpietatis exercitia, fed tanto vigore recti &

probianimi, tànta confilii fanctirate producta,

quidq

)

ut admirandi (int; quos ipfi faciunt, in di-

vina charitate, & adeunda Dei pratia pro-

(uid.

quint

greffus. F'acultates ifti fuas, quas forte par-

telletu

cius habent ingenitas, tam fideliter in ftudio

quod,

virtutum collocant, utin éos divina bonitas

dicat,

fua munera largiflime profundar.

Rs ;

lnet

Caprur

()

TUS

"E AMom»:'DEI.

159

b pren'uni

CaPUT LXVII

taprang

iyus infli

De generali quodazm animmorum babitu , qui

]l eXterno

jacit , ut opera unrver[a ad. Dei

habent ad

cultum vefevantur.

D. Sunf,

Amen ma-

( ynme , quodcunque facitis in verbo , aut in ope-

ve , omuia 12 uomine Domini ESU Chri-

X pedibus

quore de-]

flis gratias ageutes Deoeg Patri pevipfum.... Sive

snauducatis , [ive bibitis, five aliud facitis, om-

Jtes elfts-

Ali exll- ]

uia i2 gloriam Dei facite (4). kiec verba

dumexplicat S.''homas, ait, ad hoc, ut Apo-

e feront

Sunt i«

Ítoli precepto obfequium fiat, neceffarium

en1 [ine

tantummodo effe, ut anima charitatis habitu

ä

exornara fit: tametfi enim tunc, cum aliquid

leo cha-

efüicimus, reipía nobis preefens animus non

s Qu

fit id ipfum opus ad Dei cultum referendi:

s Inerti

cum de-

nihilominus hac etiam voluntas, íanctaque

animi affeCtio, ut ait S. Doctor, in ipía ho-

'itus fan-

vore ad

minis cum Deo unione quamvis occulta, fed

vivida tamen & vera extat: hac enim noftri

equenn'a

cum Deo conjunctione coníecratus animus,

eredi

vodudta,

quidquid deinde boni profert, non fibi, fe

Deo facratum , Deo devotum producit.

, in d-

Quidquid acquirit filiusfamilias , patri ac-

tià pro-

quirit: & foret o

do inutile, ut fic etiam

It pat-

tefletur verbis ,

P([;i

) ftudio

patri velle acquirere ,

quod ejus conditio, ac nomen jam fátis in-

bonitts

dicat. In Dei familia filii per charitatem fu-

mus ; quidquid fic agimus, ad Deum per-

tinet.

S$cio.

PUT

&«) Col. c. 3. v. 17. d» Z. Cor. c, 10. . 5,3(.2*'

160

COMPENDIUM TRACTATUS

Jenruef

Scio contrarium ferre quosdam Docto-

fibi nox

res calculum , quorum hec eft opinio, non

dio tem

continuo in fingulas actiones vim ac impref-

moque

fionem propagari ex generali quadam devo-

vina d

tione, qua totam Deo vitam jam antea de-

vovimus; hi tamen ipfi in fuffragium S. Bo-

naventurg??' probatum omnibus univerfim

conveniunt. " Eft autem hac Seraphici Do-

: sz fi

€toris featentia, quod, fiquis fecum confti-

tuerit animo, centum nummos ex amore

d fit

Dei fe pauperibus erogaturum , quamvis

l

divi

eropatio ipfa' non protinus infequatur ;

fuz ad

quamvis alienis ftudiis tunc forte occupetur

tranfrni

animus, cum ifta charitas largitioni feimpen-

Qum de

dit, dummodo non vitietur aut in contra-

J inoulis

riam partem flectatur prius confilium , e facra

dilectione ortum, omnes, inquam, conve.

ms, (

Qiom,

niunt, zenuinum hoc efle charitatis opus, in

quod fàcra dilectio vim fuam fatis infinuet.

VItaS

C en

iNon enim tantum opera, fed animi etiam

affectus & propofira novit, & remuneratur

P

animorum fcrutator Deus.

lis, a

eum

u& cum itafint, Theotime, cumque

inter eum; qui Deo centum nummos de-

Yocant

&Xercit

vovet, & alterum illum , qui omnes actio-

nes füas divins charitati confecrat, aliud

Tüm f

lil tüm

diícrimen noní[it, nifi quod prior nummos;

actiones fuas alter facrze dilectioni offerat ; fa-

i u

um

cile hinc feqüitur, ficut.in primo, ita etiam

aPþonu

in altero prime devotionis vim non ita ftatira

langue-

'US

Dz AMORE DEI;

B

n Dodo-.

languefcere, fed durare , quamdiu öppofira

fibi noxa non deflruitur, quoomni interme-

10 nort

-

cimpret-

dio tempore virtutem füam exerit; fuaviffi-

am dvo-

moque veluti odore, quidquid agimus, di-

anfet de-

vina cbaritas perfundit.

m $. Bo-

Caruvur LXVIIL

yniverim

lhici Do-

Qua ratione ommes a&liones mofire divinee

m confti-

X amore

charitatis a&us effe po[[int.

d fateor, ipnavum mihi videri amatorem

quamvis

divina bonitatis illum, qui nonnifi initio

equatur

fuz ad Deum converfionis fe fuaque Deo

COl petur

wanfmittat. Uti Philotheam admonuimus,

[mpet-

cum de matutina pietate fermo fuir, diebus

contta*

efic

fingulis in füo propofito confirmandus ani-

mus, & divinge glorie renovandum eft ftu-

, conve

dium.

opus, it

Hoc pa&o fiet , ut facre dilectionis

fuavitas in cuncta fingulatim opera propius,

infinuet.

ac certius derivetur.

ni etim

uneratut

Preeterea fzepiffime , in horas pene fingu-

las, ab aliis negotiis revocatum animum ad

Deum convertere oporter, quod precibus, ut

cumque

vocant , ejaculatoriis aptiflime perficitur. His

$s de«

exercitiis ad Deum fublata anima totam actio-

s ao

num fuarum feriem in coelum adducit.

Ni-

, a

hil tum nobis deperit, minima queque no-

ummos

ftra;, uti ad Deum referuntur continuo affe-

ferat; *

&uum ad ipfüm reditu, ita lucro etiam nobis

jj etiür

apponuntur.

Sic perpetuo , ut ita loquar, in

t &atim

ppue-

gre-

1693 CowPENDIUM TRACTATUS

! woxior

gremio divine boniratis verfamur, amorem.

L m cà

Dei non cogitantes modo, & loquentes, fed

etiam totis pracordiis fpirantes.

l

h hoc

? non füf

Anima, quz centiesquotidie inpemina-

füQ. T&

bat: Die&us meus mili, €7 ego illi (a), non-

eeno

ne hec non interrupto ad Deum anhelitu

amort

actiones füas; omnes fponfo colefti dedica-

j oport

bat? Deus meus, & omnia! O JESU vita

[ peram

mea! quis mihi det, ut moriar mihi, & tibi

vivam? o vivere Deo, o mori fibimer ipfi!

' POT(UI

? nunc

o vivere in Deo, o fuiipfius in divina bonita«

ao

te demerfio! o Deus, quidquid tu non esy

mihi nihil eft.

? namde

E diudin

Ex hoc intelligis , "Theotime , quanti

Conteni

momenti res fit, füi ipfius amorem omnino

dentt,

exuere , fequetotum Deotranfinittere. Hoc

T Pro

fui facrificio femel peracto, pofthac nonnifi

ejusdem confirmatione opus eft, quod fim-

Si

plici pe&oris anhelitu, fed fepius iterato fa-

lutg

ciliime perficitur.

Hoc exercitio tam brevi

n Y

!

atque prompto actiones noftrae omnes, quae

coolit

viliflimi alias pretii forent, Deo inauguran-

ftibe

tur, X meri amoris actus fiunt, Ceterum

txiflin

inufitatee actiones, e quibus plus dependet,

Ilà ch

fiquis ex eis fru&um percipere, quem

tre (üc

oportet, defiderat ,. hoc paéto confecrandee

funt.

Yitiaty

trufit:

Rem gravem & inpentis momenti dico

Toorcí

facinus aliquod infigne, quod edere vehe-

& ff

inen-

€iiy fü

(4) Can. c. 2. v. 16.

'US

Dr Auonxz Dvm*-

165

amorem

mentior in Deum charitas jubeat, vel info-

Qtt5, fed

litam calamitatem forri füítinendam . animo.

In hoc articulo brevius ad cclum afpirare

npemee

non füffcit; fed collecto in femetipfum ani-

mo. recordari oportet diligenti ruminatione

1), u

anhelit J

seternos illos annos, quibus cclefli Patri in

1 dedict-

amoribus, ac deliciis fuimus ; meminiffe

U vità

oportet curam illius ac folicitudinem , qua

peramanter praparavit unicuique fáluti op-

, &tbi d

ner iil d

portuna media, &inter ea hoc etiam, quod

à boniti«

nunc offertur.

Porro non rantum ultro ac

perlubenter in hanc virtutis exerendae are-

QD 6jy

nam defcendere, fed avide etiam, cum foli-

citudine , expanfis veluti brachiis, totaque

quai 3

contentione virium captare occafionem iftam

mnino

decet , in quam, ut fortiter pugnemus, divi-

Hoc

nonnif

na P-rov:identia nos deduxit.

od fim-

Sic S. Carolus Borromeus, cum pefti-

rato f« J

lentia longe lateque ferperet in illa regione,

n brevi

cui ipf animarum paftor preerat, immiffam

$ QU&

ccoelitus ealamitatem effe vidit, quam alii ad-

gguran-

Ícribebant cafüi: hinc fuarum effe partium

eferum

exiftimavit, afflitto populo exhibere omnia

pender,

illa charitatisofficia, quae jure peterent a Pa-

quem

tre füo; Paftore, acPrafüle. Nonillumlate

andee

vitiatus. aether in fu

a

mdedit, aut in zedes re-

trufir: non.a conta

à

u infe£torum corporum

ri dico

mortiferiafllatus prohibuerunt: operofi aeque

vehe

ac faftidio pleni labores, qui fibi in his offi-

[2

mind,

ciis fubeuqdi effent, aperta vita difcrit

&

164

CowPENDIUM TRACTATUS:

& mortis ubique prefens imago fibi a Dei

Providentia oblata efTe videbantur , ut fic fuze

fidei & charitatis documentum indubium

;; Adma

daret.

Sibi porrectam crucem tenerrimo affe-

uftc

]

T

&u deofculabatur, exemplo S. Andree imo

e&tore exclamans: O crux mihilonge opta-

1ibUs

füum

tiffima! o beata calamitas! o labores, o peri-

cula, que ex finu mifericordie füe' Pater

animi

«haábi

coeleflis profert, ut eis mea, & populi mei

virtus exerceatur! O crux ave! quantope-

ipfimq

re te amplector, cum Domini mei & Patris

tori D

amantiffimi fuaviffimum munus fis!

Hac fermeratione fübire labores opor-

hic Pa:

ter & ingentes illas erumnas, quibus fortiter

immor!

toleratis mapna poffit divinae bonitatis gloria

exiftere.

Cumque gravioris momenti ne-

"m

madob

joa 7

gotia aeque ac magnee difficultates potiorem

vite noftre partem occupent, ifta heroica

ii tj

aQ

fortitudinis propofita fzeprus renovanda fünt

Tüm !

amanti animce, ut indies magis conjuncta

ignor;

Deo füo ad ejusmodi certamina inftru&ior,

acpromptiorinveniatur. Inillis verbisa Ser-

amor

mng

vatore noftro prolatis: Pazer mi, fi zom poteft

hic calix traufire, vifibibam illum, fiat voluntas

incepn

tüum ;

yug. Suvgite, eamus: Inhis, inquam, & fi-

milibus verbis tota hujus exercitii vis latet.

du

füm Q

O mi Theotime! quante in hujusmodi affe-

(oerce

&ionibus opes recondite funt?

CAPU-T

M

TUS

Dz AMQRQ Dzi.

165

hi a D

cQ a p TOLXIX

üticfüee

nditium

JAdenonitio ad devovendum Deo facrificii

loco liberum arbitriumn.

1mo af«

|rez imo

oftquam S. Caroli magnanimiratem admi-

IN

rati fumus, qua ad inferviendum corpo-

npe opti»

ribus peítilentia correptis devovit caput

; 0 at

fuum , ad aliud facrificii genus convertemus

Xe Pater

animum , quo nempe incomparabilis Patriar-

puli mei

cha Abraham , quidquid fibi chariffimum fuit,

tantopee

ipfamque unius filii vitam viventium condi-

& Datris

—

fqri Deo devovit.

uibus maxime ftudiis a natu.ra infitis

$ 0por-

OTtitet

hic Patriarcha tenebatur, ac flagrabat, ea

immortali Deo in facrificium, utita loquar,

j gïorïa

mactabat. Primum a Deo audit: Egredere de

enti ne-

zeyva 1ua, 9 de cognatione tua , &9 de domo pa-

otiorett

$vistui, Qg veni iu tevvam , quam monfiravero

heroict

nda fünt

zibi(a) Nihiljam amplius piiffimum vi-

rum moratur: iter confeflim ingreditur,

ynunda

iruioty

ignorans, quo pergendum fit, non eum

amor patrie, non familiarium confuetudo,

j er-

10 þofe

non edium paternarum delicieab itinerejam

incepto revocant.

)uze abdicatio! quee mo-

volunta

tuum animi edomatio! adverte hic & recor-

y &l

dare, quod Chriftus dixit, "Theotime, feip-

js latet.

füm quemlibet debere vincere , abnegare;

yli l-

coercere, non tantum genio , ac libidini re-

M

pugnan-

m

(4) Gen. €. 12« V E

166

CONPENDIUM TR;æcTATus

pugnandum efle, fed etiam juítos, & legi-

vimus;

timos animi motus comprimendos effe, cum

inmolt

lito tibi

ita Dei fancti(fima voluntas requirere videtur,

line quo füi ipfius victoria nequidem umbra-

tatis nof

tilis habebitur, ac penitus nulla Chrifliana

charitas.

Minord etianinum hec fürit, majora fe-

[

üürntür.

: -

Tolle ,. ait Abrahamo Dominus,

|

Hum zuum unigenirum, quem dilipis, Jfaac , g

n

N

puit

vade in ierram vifionis: atque ibi offeres eum in

fed eia

Dolocaufftum [uper umum moutium,. quem mon-

VI & I

fivavero tibi (4). De noéte etiamnum confür-

enim di

'ens Abraham non ante volunratem Dei

mul ac

intellexerat, quam ei morem gerens in viam

fe dedir.

Cum jam in montem , facrificio

Was, e

teternita

deftinarum locum afcenderent, 4ixir Jfaat

& adni

patvi fuo: Pater mi. — t ille vefpondit , quid vis

tem int

fili? Ecce, niquit, jguis C? ligna , ubi eft villi-

»na bolocaufti ? dixit autem Aivalam: Deus

E

nem, (

pvovidebit fibi vitimam bolocaufi , fili wi..— Per-

Clemew

pebant ergo paviter , €9 veneruut ad locum , quem

oflenderat ez. Deuss im quo «edificavit altaye, qy

ligitur,

defüper ligna compofuit 5 cumque alligaffet . ffaae

Al

filium fuum, pofuit eum in alteve f&;j)er fvuem

Dl na

lipnovüm.

sxtenditque mamtin , $9. avvipuit

qui ben

Tum om

gladiwm, ut immolavet filium [uum

Proh quale facrificium! quod certámen,

O

qué. viétoria, qui triumphus! quando tan-

hdonin

dem, o Deus, poftquam omnia tibi devo-

QpUs cc

vimus,

lüctame

(4) Gen. c, 22. v. 2.

U$

Dr AuxoRnz Der.

167

) & legx

vimus, que noftra fünt, nosmetipfos etiam

e[le cum

immolabimus immortali tuo Numini , ob-

e Vititut,

lato tibi libero noftro arbitrio; unico volun-

1 um

chriflian

'tatis. noftre filio ?

CapruT LXX

njora fe

De incitamentis diligendi Deum.

Doninus,

Jut G

[on folum incitamentorum omnium pri«

raj eium

N

mum eft per femetipfam divina bonitas,

ld) TO

fed etiam hoc unum catera omnia dignitate,

1 confur.

vi ac porentia lonpiflime antecellit. Hec

enim divina bonitas in fui admirationem fi-

em Dd

jn viam

mul ac amorem rapit celo receptas ani-

mas, eítque non alia earum per infinitos

crificio

seterniratis annos beatitudo, quam dilipgere,

i T

& admirari divinam bonitatem.

Quis. au-

uid vil

T

tem inter mortales etiam tam excors effe

poffit, ut infinitam bonitatem, pulchritudi-

p: D

u P

nem, fapientiam , potentiam , fanéctitatem

clementiam, & fiquid aliud boni nomine intel-

jj (

df &

ligitur, nontoto corde dilipat ?

jf o

Alterum divini amoris incitamentum eft

Dei naturalis in omnes hoimines benignitas,

s fem

E

qua beneficia creationis & confervationis re-

rum omnium comprehenduntur.

Supernaturalis illa Dei benïgnitaä , qua

ertatnet

ndo tàn-

magnum & venerabile redemptionis noftre

opus confectum fuit, tertium offert amoris

j devo-

incitamen tum.

iU

M a

Quar-

168 QCouPrzNDIUM TRACTATUS

: Quartum eft illa ratio divinze Providen-

miDeu

ti*, qua negotium falutis uniuscujusque no-

1 tem

ítrum cum ingenti folicitudine procurat; &

confiliu

auxilia füee gratiee nobis largitur.

mendi,

tendi 1

JEterna gloria, quam beneficia fua coro-

Tabuit

naturus Deusdiligentibus fe preparat, quin-

aTlaS 1

tum incitamentum eít diligendi fuper omnia

Deum.

fümy

-necdün

*

felerf

L[4on db o L.

ftico 1

His, que musnerata fuut , iucitamentis utene

eiplor

*.

4

fututi t

di vatio.

*COIlgI*u

t incitamentis iftis quam vehementiífime

U

fhtum ;

impellatur aniimus ad ardentem divinse

parari

bonitatis amorem, confiderato univerfim eo-

Cütione

rumuno vel altero, illud quilibetin fe folum

transferre & adhibere hac ratione debet: o

C

quanto amore dignus es, mi Deus, & quam

WMicia

verum efít, immeníàm effe bonitarem tuam ?

Chi

filium dedifti unicum, ut per ipfüm omnes

homines redimeres, omnes,inquam homi-

üt pui

eter.

nes, & me precipue, qui maximus inter

peccatores peccator fum.

Divinus ifte filius

lüper

lipides

iniferum me & ingratum amavir,; & pro me

Domin,

mortuus eft.

vide ]

Deinde omnia Dei beneficia revocare ad

| n

|

Ti inf

primam füam eeternamque originem oportet;

105 f

&ibi eg perpendere ho/c modo: Quom

od9 [e)

ini

Teptan

U$

! D£ AwOoxt Dzr

166

Provider.

mi Deus, amorirefpondebo, quo meante om-

USque no-

ne tempus complexus es! divinum iftüd

ycürt; &

confilium creandi me, confervandi, redi-

mendi, falvandi & ad vitam «ternam perdu-

ia cone-

cendi me non aliud initium, quam teipfüm

babuit.

Amafti-me, cum nihil fueram, &

fat, quin-

amas me, cüm amore tuo etiam indignior

per Ormnià

fum, quam viliffimus terre vermiculus. Cum

necdum 'nàtüs fueram, tempus ac dieimn

D

felegifti, quo nafcerer & renafcerer in my-

flico recenüs vite lavacro; jam ab aterno

exploraveras nutus, & flexus , ac receffus

r/l/fme

futuri mei arbitrii, quo molliori aditu, quo

congruo tempore interiorem gratic tuse af-

ntifime

flatum recepturus effem; o boniras, cui com-

diving

parari nihil, que nulla grati animi fignifi-

tíim eo-

"

catione poffit aequari.

(e (oluri

Qebet: 0

Confideranda denique (unt äiviha be-

& quam

neficia in altera eorum origine, nempe

m toam:

Chriíto, qui ea nobis meruit.

Meminifti,

ur puto, Theotime, magnum Sacerdotem

m Omne

m hom-

Veteris ;Legis geftaffe fuper humeros, &

Ts intet

füper pe&tus nomina filiorüm Ifrael, id eft

: me Elius

lapides pretiofos, in quibus infculpta erant

O

X pO me

nomina Ducum & Magnatum Ifraél.

vide JESUM magnum noftrum Pontificem,

& intuere eum jam a primo füz conceptio-

yoctte ad

nis inflanti ; confidera, quod füpra hume-

l OP()I'[CU

ros fuos nos geftarit, compleétens, & ac-

ceptans difficilem provinciam, per fuam

pmodo ?

Y

fnor-

nl

9

170

CoMPEzNDIUM TRACTATUS

mortem, & quidem morteni crucis nos re-

tffà (

dimendi. O Theotime, fcito, quod anima Sal-

uat

vatorisomnes nos nomine & cognomine runc

duedoa

noverit; & cum femper alias, tum maxime

tilime;

die füz paflionis, quando efferebat preces

ia eft

& lacrymas, fanguinem & vitam pro omni-

Se

us, & figulariter pro te; hazc dilectionis

Tentui

verba ejaculatus: Eheu, Pater mi, fufcipio in

fiderat

me & me onero omnibus peccatis miferi

no(tri

iftus Theotimi; ad füfferenda tormenta ; imo

fpirit

& mortem ipfam, ut ab ea fit ipfe liber, &

quod.

non pereat, fed vivat ; moriar ego, dum-

modo vivat ille; crucifigar ego, dummodo

telra

queban

is gloria eterna perfruatur.

O íupreme

cordis JESU. amor, quod unquam cor.fàt

ipft in

tedee

pie & digne te porerit laudare ?

exceffu

Chrifk

CaAruT. LXXII;,

Vnde:

Montem Calvarie effe oeram facjræ' dile-

W fin

éHonis Academiamn.

T ep&m

ors & paffio Servatoris noftri ut fuavi

d-

&t u

M

mum; ita & efficaciffimum eft incita-

T

mentum ad ,animos noítros amore facro in-

tium ;

flammandos.

Ita res fe habet.

Ttm e

Apes mylti-

c&,amantes animae in vulneribus hujus Leo-

pericu

nis de tribu Juda jugulati, in partes diffe&ti

TeSen

& dilacerati; füpra montem Calvarie pra-

Servat

ftantiffimum melcolligunt , & faciunt, & filii

à fün

crucis in admirabili (uo apophtegmate, quod

I)

mundus nullo modo intelligit, gloriantur: De

Ropte

fH0T-

Vg

DE';AMOREDEI. o A

ls nos 1e-

uiovte, que omm.

ia devorat , egre[fus eft cibus noftvee

inim Sal-

7

0,

latioris , 69 de morte omuibus fortiori exivit

£0j

if

minetunc

dulcedo amoris goftri. O JESU Servator aman-

) mmaxime

tiffime, quam amabilis eft tua mors, fiquidem

it preces

illa eft fupremus effe&tus tui in nos amoris.

o omni-

Sed & in calefli gloria poít incita-

lledtonis

mmentum diving bonitatis cognire & con-

üfcipioin

amor Servatoris

fiderate in femetipfà ,

js miferi

noftri vi maxima ad fefe rapiet beatorum

nta ; Imo

fpirituum mentes; cujus rei argumento eft,

fiber, &

uod in transfipuratione , quee fuit veluti

0, düf-

teflera caeleítis glorie , Moyfes & Elias lo-

mmodo

quebantur cum Chrifto de exceffu; quem

(gpreme

ipfe in Hierufalem erat completurus; cer-

T

te de exceffu alio non loquebantur, quam de

exceffu amoris ;

er quem vita rapta fuit

Chrifto dile&o, ut daretur dile&e: fponfie.

Unde mihi imaginor, quod in Cantico zter-

r dl

no fingulis momentis leta hzec acclamatio

repetenda fit; Vivat Marie filius, quem vi-

cit, ut vires fuas probaret amor.

; fuaviff-

[| inciti-

"Theotime, mons Calvaria eft mons aman-

ficro if

tium ; omnisamor qui non trahit fuam origi-

mem ex paílione Servatoris, eít frivolus &

e5 Q1 ib

,

O infortupata mors fine amo-

j

us Le0-

periculofus.

J

dilledi

reServatoris! o infortunate amor fine morte

Servatoris! amor & mors ia inter fe permix-

rig pI

ta funt in paffi

oneServatoris, ut unum 1ine

; & f

altero in animo haberi non poffit.

Supra

£, qUo

xur: D

montem Calvarie non poteft haberi vita fine

4

amo-

tfüf-

[

172 Courrzxp. Tnacr. DeAMonE Drr,

amore, nequeamor fine morte Redemptoris.

Sed extra illum , quidquid eft, aut mors

eererna eft, aut eeternus ardor: fed & omnis

fapientid Chriftiana confiftit in bona electio-

ne, in qua rite facienda, ut te adjuvarem,

"Theotime, hos verfus adícripfi:

L

Hinc amov, bine avdor ffygis ff , eterums

DI

utevque :

Uret mortales ille, vel iffe Yogus.

D6

Elige snovtalis , vasm morte electio ceffat.

O amor &terne, anima mea te requirit,

& zternum eligit. O veni fancte Spiritus,

& corda noílra ipne tui amoris accen-

de! Vel amare, vel mori.

Oportet mori &

amare.

Mori omni alteri amori, vivere fo-

lius JESU amori, ut non moriamur morte

seeterna, fed vivamus in setterno tuo amore,

o dulciffime Servator animarum noftrarum!

CX

Vivat JESUS. Amo JESUM , qui vivit

^

& regnat in fzecula fculorum..

Amen.

FINIS PRIMJE PAR'TISf (

DIVI

u pDa,

fnptoris.

Ut mors

X onnis

eletfo-

!uvarem,

EL

DIVI FRANCISCI SALESII

U:

)

EPISCOPIET PRINCIPIS GENEVENSIS

j

TRACTATUS

eqtiril

pin'rus,

accene

gori &

ere (q-

!l AMORE DEI

: pnorte

4more,

IN GOMPENDIUM REDACTUS.

hao

vivit

Pans SECUNDA.

P

i

UA

——

T.^

j

:

j

AW

D Ut

AT

Jf771

dnpla

TU

gat r

D

& a

.

ditim,

li Doo

d

DN

ditert

Litet

AUf

inmof.

7

fuitim

Wjlra

qm' jï]h

titis j

indilfq

.

lé

A

brG 3

PRAEFATIO

AD PARTEM SECUNDAM.

x

3

[/(&t melius intelligantur. ea

, qu& jäqumtm:,

GRv obforoaripoterit , a fantto Zduttore bujus Tra-

Gatus duplicem . Dei. eoluntatem . fpe&tari.

Voluntatem Dei fignificatam , & voluntatem. divint

beneplaciti.

Voluntas Dei fignificata in inedio po-

nitur , ut ei obfequium noflrum «el deferre , vel ne-

gave pro arbitrii libertate po[imus , cum «oluntatem

Dei tantum fig mifieet , quemadmodum precepta Dei,

& confilia, interiores etiam divine gratie in[lin-

&us.

"Altera divini beneplaciti voluntas nulla con-

ditione illigata efl , femperque ejfe&tum fortitur , qua-

lis Deo placet: bac varüi vite noftre eventus a Deo

decernuntur , temporum dire calamitates, morbi ac

mortis genera inevitabili, ut pagani bomines folebant

dicere, fato, u nos, Dei beneplacito flatuumtur.

Licet in promtu nobis non. fit ejusmodi bumana vite

adjun&ta immutare, ac LDei beneplacitum . evertere;

innofira tamen poteftate eft , tum cum ejusmodi im-

mittuntur , voluntati divince vel relutari, vel obfe-

quium praj[lare.

"tque boc tribus modis fit , vel

nofire voluntatis cum divina confenfione , aut, ut lo-

qui folent , voluntatis nofive refignatione ; vel volun-

tatis in neutram partem inclinatione , Jauttaque ejus

indifferentia; «vel denique totius wolunzatis nofiree

ane-

*

abnegatiome." Si valetudine "vexor , exempli. caufa,

atque tum divine «oluntati conféntio , quatiois fanus

efJe mallem , refignatione utor.

Seu bona valetudo,

—

m

j

feu morbus obveniat , utrumque fi equi bonique con-

[5

s

Jilo, indifferentia. utor.

,

Si denique mibil , mift

quod Deus oult, volo, totague abdicata voluntate

s

propria, Dei voluntatem in locum mee proprie fuf-

Jicio, abmegatione utor, &? mwyflica voluntatis mec

"gOrte.

JAftete , ac vite religiofe Magifiri bec ita

explicant , ut dicant , refignatione voluntatem noflram

cum dioina fieri. conformem , . indifferentia caudem

cum dioina uniformem , &? abnegatione. Deiformen

Jieri.

Heli, cum acerbas Dei minas a Samuele au-

diit, fic repofuit (a): Dominus eft: quod bo-

num eft in. oculis füis, faciat.

Fide refigna-

itonem.

Focatus a Chriffo Paulus , Domine;

Dun

quid me vis facere, re/pondit (b). — V/ide in-

differentiam. — Denique idem S. Paulus proprie vo-

luntatis abuegationem fic profe[Jus eft (c): Chrifto

d

confixus fum cruci. Vivo autem, jam non

M

ego. Vivit veroin me Chri&us..

Ws

M

Ceterum forfan inutile erit, de forma fcriptio-

nis , qua bec prefertim capita. e Tra&katu.S. Francifci

Tun«

nofti

latine vería funt, bic quidquam dicere, cum legenti

Jper fe: patebit , confültius vifum fuiJe , vulgari afce-

MU

iUl

dQC

tarum feymone uti, ne profana dittionis cura, pra-

terquam quod . operofior foret in iflo dottrine genere,.

fu.

dem

etiam ab exercitiorum ,. de quibus tmäazut, fumma.

pietate aninm axocaret.

&HS |

PARS

nosp

(a) I. Reg- c. 3. v. 18-

0bye

(5) A&.c. 9. v.. 6.

Tm.

:Ce) Gal. c. 2. v. z0.

j

1 tlf

-B o(o)

i

177

1297

WUUDE-

N-

—

TXP-3

A 'oetudo,

'

$£

;

N

iaf

i

i

E

f

(í

P

MSAM

X

NS

Wifut co-

ï;

-

ili, mf

ïï.

n

SS

- Quluttale

r

ii

Ls

i

L

g

ID — um

N

tjrie fif-

RL TR

Thetda

Yttfrant

PaAnRS SECUQNISA-

j

wmfm

Oa

DE-AMORE D EL

!Tlll!ä? (l

uod bo-

C DP UOT E

nulente

omine

uornodo mos conjormare debc;amus dioma

Aido i

voluntati, que "vocatur voluntas

i u-

ia

fignificata.

ohrilto

ib

aæ T0

4 À nliquando divinam voluntatem in fe

JNk4k4Zt ipía confiderantes, voluntatem bo-

nam & fànctam deprehendimus,

jript-

Tunc facile erit eam laudare, & adorare,

hmj

noftramque & omnium aliarum creaturarum

n gttt

voluntatem confecrare ejus obedientiee per

yi t

hanc divinam exclamationem :. Zza£ voluutas

, Jne

1ua, ficut in cmloy &5 in zerra.

Alias ean-

| genere,

dem Dei voluntatem per particulares effe-

f

étas confideramus, ut in eventibus, qui ad

RS

nos pertinent , & in occafionibus, quaenobis

obveniunt, & tandem in declaratione divino-

Qu'am-v

rurq de rebus noftris confiliorum.

ViS

178 COM.PENDIUM 'TRACTATUS

(tinus,

vis ergo Deus nonnifi unam unice, & fim-

plicem voluntatem habeat, tamen certis

Quand

quibusdam notis, fequentes vdrietatem me-

Ti 1nl

diorum, per qua eam cognofcimus , & jux-

dientis

rà veritatem, fecundum quam diverfimode

firam.

etiam oblipamur, nos ei conformare, eam

lum é

diftinguimus, & di(criminamus.

Deis

Tatiork

Do&trina Chriftiana clare nobis proponit

adlio v

veritates, quas Deus vult nos credere; bona;

ftcuc

quse vult nos fperare ; poenas quas vult nos ti-

quod -

mere; bonum , quod vultnos amare ; pr&-

C

cepta, qua vult nos adimplere, & tandem

fertis.

confilia, qua defiderat nos fequi & capefle-

Te

Et ifta omnia vocantur Dei voluntas fio-

elt; qt

fimifi

nificata, eoquod Deus nobis-fignificarit, &

Iatat,

manifeffarit, quod vult; & intendit, ut om-

ifteng,

ceatur.

ne illud credatur; fpeyemr, timeatur & exer-

quod f

tbis ]

Porro qua voluntas Dei iïgnificatä pro-

nem) [

cedit per modum defiderii, & non per mo-

enim:

dum voluntatis abífolute , poffomus vel eam

riüm,

fequi per obedientiam , vel per inobedien-

ViV[ur

üiam ei refiflere: Deus enim eo inruitu facit

Qpipar

tres aCtus voluntatis:. 1mo. Vult ut nos pof-

boli F

fimus refiftere.

2do, Defiderat, utnon refi-

Vitem

Ítamus.

3tio. Nihilominus finit, ut refifta-

& exh

mus, fi velimus. Quod ergo pofífimus re-

litls co)

fiftere, dependerex naturali noftra conditio-

g

ne, & libertaté: quod refiftimus, provenit

Qat ?

ex mera malitianofira: quod autem non refi-

stire

fti-

J$

bl; AMoRnE Dki.

179

; & fim-

ftimus, eft juxta defiderium divince bonifatis.

n Certi

Quandoigiturrefiftimus, Deus non concur-

( me-

rit, intellipe moraliter; ad noftram inobe-

j & u-

dientiam , fed relinguens voluntatem no-

erfimode

ftram in manu liberi arbitrii, finit üt ea ma-

jre, eum

lum eligat. Verum quando obtemperamus,;

Deus tribuit füum concurfüm, füám infpi-

Permiffio enim eft

rationém , & pratiam.

proponit

actio voluntatis, aétio quidem fterilis & in-

e; Donày

fecunda,; dum

:

nihil facit, fed iinit? ut fiat,

il nosti-

uod fit.

e; pre

Contra defiderium eít a&tio fecunda,

tàndem

apell-

fertilis, qua excitat, invitat, & urget. Hinc

eft, quod Deus defiderans, ut voluntatem

yas i«

fignificaram fequamur, nos folicitat , monet,

t &

incitat, infpirat; juvat & fuccurrir; at vero

ut om-

X exer-

finens, ut refiftamus, non aliud facit, quam

quod fimpliciter nos permitrat facere, quod

nobis lubet, juxta liberam noftram electio-

:arä pro-

nem , contra füum defiderium. Quomodo

er mo-

enim magis genuine exprimi poteft defide-

vel eam

rium, quo defideramus, ut amicus ad con-

bedin-

vivium invitatus comedat & bibat, quam fi

jn facit

Gpiparam ei coenam,; ficuti fecit Rex Para-

0s po^-

bolie Evangelicae, prasparemus, deinde in-

yon rell-

vitemus, urgeamus, & pene eriam precibus

ilta-

& exhortationibus iterum, iterumque repe-

Ts fe

titis copamus, u£ veniar, menfa accumbat,

Jndilio-

& genio remotis curarum moleítiis indul-

geat? certe is, qui vi amico fuo buccam

rovet

onre

aperiret; cibumque in os ingereret, ac de-

fii

gluti-

CowPEzNDiUM TEACTATUS

180

lutiré faceret, non ei convivium comitatis

n5 qu

& amicitizee preberet, fed beftiarum inítar

Cerem

tractaret, & velut caponem, qui impinguandus

( dum

eft, eum haberet. Genushocbeneficii exigit,

geium,

ut precibus, & fuavibus verbis ac folicitatio-

tandor

nibus humanis exhibeatur, non autem vi &

volunt

violentia exerceatur. ldeoque fit per mo-

üe cau

dum defiderii, & non abfolutæ voluntatis.

tanqu

luntas

Porroidem eft de üg:äficata Dei volunta-

&ompli

te ; perillam enim Deus defiderat vero defide-

L 1/;.191

rio, utfaciamus, quod declarat. Et ea occafio-

lreris «

ne nobis fuüppeditat, quidquid ad illud exe-

ficut di

quendum requiritur, partim nos hortando,

tur Eva

partim etiam premendo, &urgendo, ut a fe

fondi

peramus.. In hoc favoris genere nihil am-

proprià

plius poteft. defiderari.

Quemadmodum

Tiémor

vero radii folis non definunt effe veri radii,

df (

quando oppofitis nubium obftaculis obfcu-

od f

rantur & propulfantur: ita voluntas Dei fig-

WQAQCGI

nificatanonceflfateffe vera Deivoluntas , eíto

libert

ob renifum ei factum nequeat producere tot

Salvat

effe&dtus, quot produceret, íi renifus non

Glioru

fieret; & obfequendi ftudium accederet.

Ingens

Conformitas,ergo noftrianimi cum fienificata

pium,

Dei voluntate confiflitin eo, ut velimus om-

nia, que& divina bonitas fignificat a fe defide-

piícop

Kras q

rari, credentes fecundum ejus doctrinam,

femg

fperantes juxta ejus promiffà, timentes ejus

tiam,(

minas, amantes & viventes fecundum ejus

eftatio-

! Dulfica

leges & monita. 'ngjfþe;&am prot

nes,

U$

Dxr Auozns Dzi

I8t

comitatis

nes, quas fzpe facimus in facris Ecclefize

m nflar

Csremoniis.

Nam ea de cauía ftamus ere-

puudus

&ti, dumin facro Miffze officio recitatur Evan-

dl xl

gelium, ut prompti & parati ad obtempe-

Jicitatte

[

randum, etiam ad minimum nutum divine

fem vi

Ea

voluntatis, quam continet Evangelium.

pa mo.

de caufà ofculamur librum in fine Evangelii,

yntaris.

tanquam adorantes Verbum, quo nobis vó-

luntas cceleftis declaratur. Propterhoc etiam

voluntae

[e0)9

lures Sancti & Sancte portabantantiqui-

o defide-

tus

d

u

pra pectora facrum Dei Evangelium,

Loccalio-

literis expreflum , velut epithema amoris

lud exe.

ficut dicitur de fancta Caecilia, & reipfa habe-

rtándo

-

tur Evangelium S. Mathei, füpra pectus de-

jutafe

T3

funcdi & fepuli Divi Barnabe inventum

jl am-

ái

propria ejus manu exaratum. . In cujus rei

nodum

memoriam, & teítimonium; in antiquis Ec-

yi radii

clefiae Concilis , in medio totius congrega-

; obfcu-

tionis Épifcoporum & Ecclefiz Prelatorum

Deifip-

—

collocabatur excelfum folium, & füpra illud

$, elto

liber (anctorum Evangeliorum, quiperíonam

cere tot

Salvatoris , Regis, Doctoris, Directoris Con-

füs noà

ciliorum, & torius Ecclefi&e reprefentabat.

cederel.

Ingens vero illud Pa(torum Ecclefie exem-

;n'dicara

plum, fanétus Carolus Borfomeus, Archie-

yus ortt-

pifcopus Mediolaneníis, nunquam fàcras li-

delide:

teras meditabatur ; quin nudo capite f& pro-

irinary

fterneret in genua, ad teftificandam reveren-

(j CiUS

tiam , qua audiri, lepi, & intelligi oporreatfi-

n $i5

gnificatam Dei voluntatem,

[effa[iOW

nes;

N

Cuurl

182

CowrrzNDiuM TuAcfATUS

C apu-T H

: : yendof

De conforimitate nofirae voluntatis cum il.

; indimn

U

las quatm Deus babet us fulvandi.

t ( la

: mj o

L)

eus tof modis , fotque mediis oftendir

velle fe; nos omnes fàlvos fieri, nemo

lgrptatm

ur p

offit.id ienorare.

Hoc confilio per

Bu Y

creationem ad imaginem & fimilitudinem

| pyemæ

fuamr nos effinxit; & ipfe viciffim fe homi-

Ricate

nem ad nof(tram fimilitudinem fecir per in-

aliud, v

T heming

carnationem , fecundum quam mortem paf-

fus eft, ut univerfum genus humanum redi-

praias?

inerer, falvaretque.

Quod praflitit tanto

T, qua

cum amore, ut, referente magno Patriee no-

T QUf

ftre Apoftolo S. Dionyfio, dixerit quodam

nofira f

die fanéto homini Car

0, fe promprum &

temellt

aratum effe ad patien

d

um àáltera vice, pro

j

| lüpate

ominum fíàlute, imo &bhoc futurum fibi

filvandi

grarum effe, fi id ipfe preftare poffet absque

Wama

üllius hominis peccato.

üt w

Philay

Ex eo-autem,' quod non omnes falutem

àmabil

confequantur, non ideo Dei voluntas ceffat

T

effe vera voluntas, qua in nobis fecundum

lis Dem

conditionem nature füuz, &noftree operatur.

Datte y

Innatum enim eft ejus bonitati , ita liberali

manu auxilia oratize nobis communicare , -ut

t COI']

u

iis adjuti feliciratem divinz glorie confequi

?Hador

valeamus; noftraautem natura poftulat, ut in

ifinni

libertate nos rglingugt, quo vel ea bene

Vtanr.

uten-

()p

i

bE AMonE Drzr

185

utendo falutern confequamur, vel abutendo

nj

in damnationis vorapinem dejiciamur.

f

Unam petii a Domito (a), dicit Prophe-

tà, €7 banc vequivam , ut inbabitem ia domo Do-

ofendi

qini oummibus diebus vitee mez. — Ut videam vo-

l, Defno

luptatem Doinini, €$ vifitem Tomplum [auttum

Dllo per

€jur. Verum que & qualis eft voluptas fü-

tudinem

premz bonitatis, nifi diffundere & commu-

homi-

N

nicare fuas perfectiones ? quid enim apat

per in:

aliud, cum ejus delicie fint, effe cum filiis

em p

hominum, ,ut iis copiofe íüas infündat

m fedi-

gratias? nihil ita eratum eft hominibus libe-

t tanto

ris, quam propriam fequi voluntatem; no-

T n0-

Ítra autem íàn

à

ificatio eft voluntas Dei, &

uodum

noftra falus, ejus beneplacitum: nullum au-

mum &

tem eft difcrimen inter beneplacitum, & vo-

5 pno

luptatem Dei: imo voluntas, quam habetDeus,

m fibi

falvandi omnes homines, vocata eft bona, quia

bsque

eft amabilis, propitia ; orata, deliciis plena, &

ut Greci, fecuti $. Paulum dixerunt, eftvera

Philanthropia, id eft, voluntas tota quanta

alütem

amabilis & propenfa in humanum genus.

) cellit

Totum coclefte Templum, triumphan-

ndurm

tis nempe & milirantis Ecclefie , omni ex

-ratur.

arte refonat canticis amoris Dei erga nos.

iberdl

t corpus facratiífimum Salvatoris , velut

(TRU

Templum fàanétiffimz ejus$ voluntatis totum

eftadornatum, & inftructum eximiis notis &

fequi

,utin

infignibusiftius benevolentize. Inde eft, quod

bene

vilitantes divinum hoc 'Templum videmus

2

has

en

(«) Pf. a. 4.

184 CowrEND1IUM TRACTATUS

has amabiles delicias, quas ejus cot percipit,

de : f

dum nobis benefacit. .

pin

quenda

Intueamur ergo centies, & amplius hanc

natà Op.

amabilem Dei voluntatem , noftramque ii

&t q

ea defipamus omninoj ac fündemus, pie &

enim vi

devote clamantes: O bonitas dulcedinis in-

yenite

finite , quam amabilis eft tua voluntas?

quam defiderabiles fünt tui favores? creafti

Et qui

nos ad eiernam vitam, & maternum tuum

108 1€

framt

peétus turgefactum fàcra ubertate incompa-

laem

rabilis amoris, abundarlacte mifericordie five

ad parcendum peenirentibus, five ad con-

Àt

fummandos juítosin omnis perfectionis gene-

lutem

re; Quare ergo non conglutinamus noítras

confide

voluntates cum tua , & parvulorum infítar

applicatorum mammillis matrum , lac be-

feparat

nedictionum azternarum

Nonne

*

*

famelici n-þon' fq-

B

gimus ?

Ti paff

Ts

"Theotime, ita debemus velle noftram

&f

falutem , ficuti Deus ipfam vult; vultaurem

minus

ipfe Salvator eam per modum defiderii; &

tüiti f

nos igitur debemus eam inceffanter fic defi-

derare , inhzrentes amantiffimr Servatoris

Migi

Danten

defiderio.

Non fimpliciter eam ille vult,

febibe

fed reipfa nobis fuppedirat; :quee ad eam

offerty

coníequendam necefífaria fünt media: & nos

Ts

ergo debemusnon folum velle , fed etiam effe-

l? al

&u ipío acceptare omnes gratias & favores;

imgorn

quos nobis paravit,; & paratos nobis of-

"todut

fert. Sufficicquidem dieere: Defiderofalvus

effe:

potaf

US

Dz Awongz D.

185

'petcipit

effe : fed non füfficit dicere; defidero am-

plecti media convenientia ad fàlutem confe-

lius hunc

quendam; fed voluntate abíoluta & delibe-

rata oportet in manus arripere gratias & me-

mque n

5, pie &

dia, que Deus nobis impertitur.

Debet

enim voluntas noftra cum voluntare Dei con-

xdinis -

'oluntas ?

venire , atque penitus illi correfpondere.

Er quia illa nobis dat media , ut falvemur , ea

? creaft

itm fuurm

nos recipere oportet, prout & falurem no-

ftram defiderare debemus eo modo; quo il-

mcorpte

rdielive

la eam defiderat, & quia illam deüd-e.z:at...

:

ad con.

Atenim contin

it fepe, ut media ad fà-

1 pent-

1

Gofitas

lutem prafícripta

ummatm d& in genere

; inf

confiderata fint animo noftro pergrata; íed

Vac be-

feparatim & in particulari appareant horrida.

Nonne vidimus S. Petrum, imminente Chri-

yon ft-

fti paffione promtiffimum ad fübeundas om-

nes in penere peenas, quin &ipfám mortem;

noltramt

ad fequendum fuum Mapiftrum? & nihilo-

|rantert

Tninus, ubi ventum-eft ad rem, eundem in-

etii;

tuiti fümus pallentem, trementem, imo- &

j ddi-

Maopiftrum ad vocem unius muliercule ne-

rvaroris

ganrem. Quilibetcoeitat cum Domino poffe

|e vil

fe bibere calicem: verum quando nobis re ipfa

d eart

offertur, fupam capimus; & omnia derelingui-

& nos

inus.

Res feparatim & in fpecierepreefenta-

m efe.

t&e altius imprimuntur animo, & vivacius in

3voresy

imaginationem incurrunt.

Ea decaufà in in-

js 0

trocïu&ione- ad vitam devotam monuimus,

yfilvus

poftaffectiones generalesin fanéta oratione fa-

cienda:

elfe:

N 3

186 CowrrzNDiUM TRACTATUS

cienda effe propofita, & decreta particularia.

eliatr

David in particulari acceptabar afflictiones;

fionet

ut viam expeditam ad -perfoctionem confe-

hn i

quendam, quando ficcantabat (2): |ozum

Dileyi

anibi Domine ,

Quam

juflificationes tuas.

quia bumiliafli amne , ut (lz;[ca;zz

md o

:

"CarvuT f

fandi

De conformitate noftee vvoluutatis cum vo-

[20IUI

&im (

luntate Dei, que mobis fieuificata

eff per. ejus snandata.

[int g

prohi

efiderium, quod habet Deus, ut füa ob-

D

Íervemus mandata, maximum eft, uti

fünt; j

quia 1

paffim facrze literee teftantur.

uoimodo au-

tem poterat Deus hoc defiderium melius ex-

quia (

Tump

primere, quam per eximia prammia, qua pro-

ponit Legis obfervatoribus, & irigentia füp-

doqu

u

uee ejusdem Legis violatoribus in-

üWe

plicia,

i

Cepis

tentat ?

inc eft, quod David exclamet di-

cens: Th snaudaffi mandata tua. cuffodivi uimis.

accipï

Dobis

ni nc

Porro amor complacentize refpiciens di-

vinum hoc defiderium, vult illud obfervan-

ium,

10,(

do Deo complacere: fed amor benevolen-

tie , quivult omnia Deo fübmittere, fübmit-

Vi |

tit noflra defideria, & voluntates huic vo-

Ont

luntati, quam Deus nobis fionificavit.

Et

quam

inde provenit non folum obíervatio, íed

mand

Qu

etiam

()

Dr AMonr Dri.

dcularia,

etiam amor mandatorum, quem David ora-

Qiones,

| confee

tione tam füblimi exaltat (2): Quomodo dilexi

legem 1uaim Domine/ tota die aneditatio sea . eff.

donm

Dilexi mandata tua fuper auvum $9 topaxiom.

H ifum

Quam dulcia faucibus aneis. eloquia tua - fupey

1522] ovi 0.

Verum ad excitandum in animis noftris

fanctum & falutarem preceptorumamorem,

Itl 0

eorum pulchritudo contemplanda eft, eít

[

enim ea admirabilis.

Nam quemadmodum

funt,operaaliqua, quz ideo mala fünt, .quia

prohibita, alia itemque prohibita,'quia mala

(ia 0b»

(., uti

funt; ita etiam funt nonnulla, que bona fünt;

quia precepta; & alia, quz funt preecepta,

do qu-

i ex-

quia funt valde bona &amabilia, eoquod'eo-

4 pl'()-

rum preceptiodet bonitatem nonnullis, qua:

alioquin nullam haberent; aliis.autem dart in-

i füp-

.

crementum bonitatis, quc nulla facta pra-

us if

ceptione effent & remanerent bona.,. Non

«t d-

accipimus bonum in bonam partem, quando

1777

nobis manu inimica exhibetur.

Lacedaemo-

nii noluerunt fequi bonum & fàlutare confi-

15 di-

lium, quod iisfuegerebatur ab homine ma-

otVa-

yolet-

lo, quem proinde oderunt, ufque dum

vir bonus

iis idem . confilium . iteraffet.

bmit

Contra donum exhibitum ab amico nun-

C vo-

quam non eft gratum: fuaviffima quaque

. R

mandata fiunt afpera ; fi animus tyrannicus

,f

& crudelis ea imponat.

Fiun.; a2utem amabi-

j

N4

"dta,

(e) .Pf-118. 17.

188

CowrENDIUM TRACTATUS

lia, quando proficifcuntur ab amore. - Ser-

eoquoc

vire Jacobo regnare videbatur, quia fer-

qte, !

Km

viebat ex amore.

O. quam. dulce & defi.

derabile eft jupum cerleítis Regis, eoquod

eumft

Rex tam ainabilis illud noftris imponat hu-

df

1neris.

chiter.

Viarul

Complures obfervant mandata Dei, fi-

Jabot

cut multi deglutiunt pharmaca, mapis, pro-

Tem1

cul dubio, ex timore, ne moriantur & dam-

datis]

nentur, quam ex ftudio placendi Deo; &

hil i

vivendi juxtá divinam ejus voluntatem. At

lum

ficuti fünr multi;, qui, quamvis gratum fit

ptorg

medicamentum, tarnen magnum fentiunt fa-

de f&

füdium, ea folum de caufa, quod porriga-

t

tur nomine medicamenti ; ita etiam fünt non-

"g,

nulli, qui opera precepta horrent; hoc nomi-

fücun

ne, quiapreceprafünt. Ettalisvir, utajunt;

Parifiis inventus eft, qui cum ea in ürbe fua-

perde

viter vixiflet fpatio oéctoginta annorum, nec

lit (

unquam illa egreffus fuiffet; quamprimum

Tnün

ei injunctum fuit mandato Regis, ut in ea-

db

Gt0r

dem civitate, quod füpererat vite, trantige-

ret, nec inde exiret , exivit flatim, nitens

Qu

in vetitum, cupiensque nepata, luftratarus

Viato

tudir

campos, quod totius vite decurfu nun-

&le

quam fecerat, imo ne in mentem quidem ei

venerat.

Onus

n

Ex adverío animus amore in&ru&us d.

fate

ligit mandata, & quo hzec funt de rebus dif-

ficilioribus, eoeifunt fuaviora & acceptiora,

eoquod

(

U$

Dr AMonr Drtr.

189

. Ger.

eoquod fciat , magisex ho& fuo fe dile&to pla-

cere, majoremque eidem fíe exhibere hono-

li feï.

X defi.

rem. Exulrat& cantat hymnos, cum Deus

eum fua docet precepta & juftificationes, non

oquod

at D«

diffimilis viatori, qui fuoinitinere cantat ala-

criter. Adjungit quidem laborem cantandi ipfi

viarum difficultati,-fed hoc etiam augmento

Jdi, fi-

laboris, laboris tedium propellit,' & labo-

; pro-

rem minuit: ita facer amator tàntam in man-

X Qdf

datis Dei fervandis reperit fuavitatem, ut ni-

0, &

hil ita eum füblevet; recreet, & foletur in

n À

m fit

hac mortalivita; quam fuave jugum prace-

torum Dei füi , humeris fuis impofitum : un-

int fa«

de facer Pfàltes clamat (4):. Casta/iles uii

trigte

erunt ju[lificationes tuc im loco peregrinationis

[ B0

9m€e«.

ROTi-

Dicuntur muli & equi onerati ficubus

]

füucumbere ftatim füb onere, & omne robur

a;unt,

e fot-

perdere: fic qui factus eft, ficur equus £5 inu-

lus, quibus non.eft -intelleus , defpondet ani-

, DC

jmur

mum, neque par eft ferendo huic oneri, le-

gi Domini; qua-cerre ficubus multo jucun-

il l«

dior eft. Contra, ficutramus ex arbufcula,

npe-

quee dictaeftapnus caftus,. portatus initinere

jitens

viatori viresperpetuo függerit, ejusque lafii-

I[oUS

tudinemarcer: itacrux , mortificatio, jugum

nun-

& lexServatoris; qui eft verus Agnus caítus,

efm d

onus eft, quod laffirudinem tollir, quod folatur

.

& recreat animosS; qui divinam ej

us Maje,..

( dl-

ftatem diligunr.

; di-

N ;

Hac

rjora,

od

(«) Pfal. 118. v. 94*

i90 ConurzNDiUM 'ï'RAvdrAr"üs

fit, à

Hac ipitur ratione divinus amor nos

efhcit conformes voluntati Dei & reddit

:

dum

dandc

folicitos ad obfervanda ejus mandara, atque

non languido & repido; fed ardenti defide-

Mand

&

rio placendi divinz 'ejus Majeftati.

Nam

complacentia heec per fuam füavem /& ama-

máo

deto

bilem vim preeveniens neceffitatem obedien-

di, quarh nobis lex dimponit, tonvertit eam

cipit

in infignem dile&tionis virtutem; difüculta-

adn

&Imol

tem autem in ipfamme—t-' dile&ionqm.

Cenc

&f

CaAPUT IV.

enti

Otmit

De conformitate nofevae volumtatis-eumn 4lla,

quam Deus mobis fignificavit per

non |

fed i

Jua confilia.

adho

andatum defignat .voluntatem , que fit

prob

M

Vem

- À integra, & fine diminutione in.eo, qui

"

mandat; fed confilium aliud non indicat,

I

quam..voluntatem voti & defiderii: - Manda-

ii

datum nos obligat; confilium tantum inci-

Ingi

tat: mandarum facit , 'ut transgreffores in-

currant offenfam: confilium tantum minus

Qlio

laudabiles reddit.eos , .qui illud non fequun-

üny

tur. Violatores mandatorum merentur dam-

qu

nationem ;qui autem confilia negligunz folum.

Q e

imerentur, ut minori ploria condecorentur.

inur

Hoc difcrimen eft mandatum inter, & con-

noy

füum.: Quando mandatur, adeft auctori-

&on

&$, qua oblioat: quando autem confilium

fit;

p

192

Dz AMORE'DEI«

K 09

fit; adhibentur tituli amicitie ad inducen-

mdit

dum & provocandum ad id; quod commen-

dando & fuadendo petitur , vel infinuatur.

dlye

defro:

Mandatum neceffitatem imponit; confilium

Nam

& commendatio nos incitant ad id, quod

v dma-

majorem adfert utilitatem. Mandato refpon-

yedien-

det obedientia, confilio fides: confilium füf-

ib éam

cipitur ad placendum , mándatum autem

jcu-

ad non difplicendum. .Et inde eft, quod

amor complacentie, qui nos incitat ad. pla-

:

cendum dilecto, inducit etiam ad capienda;,

& fequenda precepta: amor vero benevo-

lentig, qui defiderat dile&o fuo voluntatem.

omnem « affectionem fübmitü, facit, ut

r

non folum velimus; quod imperat dilectus,

fed vel.maxime, quod fuadet, & ad quod

adhortatur: ficut amor reverentialis, quem.

x fit

probe frugis filius habet erga bonum pa-

; qui

trem, efficit, ut flatuat vivere non folum

lat

juxta mandata , que injunoit, fed etíam jux-

ndt-

ta defideria, &

propenüonsg animi, quas.

id-

1nanifeflat pater.

il

Confilia omnia data fünt propter perfe-

jl

&tionem populi Chriftiani; non autem propter

Iün«

unumquemque Chriftianum.

Sunt certaà

a

quadam humane vite adjunéta, que fübin-

um

de ea confilia faciunt impoffibilia; fübinde

j

inutilia, fubinde periculofa, quandoque etiam.

of

noxiaaliquibus; hincChriftus dicit de uno.

Ti

eorum, quod dictum vult de omnibus , qui

if

poteff capere, capiat; qualfi diceret, ficut ex-

ponit

192

CoMrPENDIUM TRACTATUS

nan n

ponit S. Hieronymus; qui poteft lucrari. &

tollere honorem caftitatis, velut bravium re-

potettà

tamel

purationis ; feu exiftimationis, eum tollat;

eft enim propofitus illis, qui ftrenue currunr.

qgit t

tem i

Omnes igitur non poffunt, id eít, non ex-

pedit omnibus, femper omnia obíervare con-

da&e

fadia:

filia ; qua cum data fint in favorem charitatis,

"n

illa iis eft loco regule, loco menfüre; 'eo-

prop

^

rumque urget executionem.

Titatl

diled

Quando igitur charitas ita imperat, ác

difponit; Monachi ac Relipgiofi trahuntut

f c

1e d

ex monafteriis, & cenobiis, ut fiant Car-

chatit

dinales, Prelati;, Parochi: quin imo etiam

enim

aliquando educuntur, ut matrimonium ine-

uod-

pun

ant pro tranquillitate regnorurn.

lltate

fi charitas educit e monafteriis illos , ' qui

folemni voto in iis fe Deo confecrarant, a

eleem

ttibux

forüori, ut loquuntur in fcholis, & pro-

qub

pter minorem caufam poteft ejusdem chari-

n

tatis impulfü & auctoritate 'fuaderi pluribus,

min

ut verfentur in feculo, fervent (üas divitias,

titar

matrimonium ineant, imo etiam arma ca-

quan

piant; bellum fufcipiant; füfceptumque pro-

'fequantur, quam tamen provinciam minime

r

flore

oemnium nego multiplici periculo vacare.

Tent

.. Quando autem charitas velut manuid.ucit

t

aliquosad paupertatem, & alios retrahit; quan-

1

tofo,

do impellit aliquos ad continentiam; includit

impe

in monaíleris aliquos; & alios egredi facit;

per

non obligatur ulli mortalium facti fui ratio-

qulg

nem

Ug

Dg ÁMo&ns Dzx

193

ctari. &

nem reddere.. Habet enim hec abíoluram

lum re-

poteftatem in legem chriftianam, ficut fcrip-

tum eft: Charztas oumia poteff. — Etebavitas non

- tolat;

AITURL.

agit perperam. Quodfi quispiam velit ei li-

lon &X«

tem indicere, &interrogare; refpondebitau-

r'€ con-

dacter, quia Domizus bis opus babet. . Omnia

drItAts,

facta funt propter charitatem, & charitas

$ 'e0-

propter Deum. . Omnia fervire debent cha-

ritati, illa autem nulli; & ne ipfimet quidem

dileéto.füo, cujus non eft ancilla, fed fpon-

fat, dC

huntüt

fa, cui non exhibet fervitia, fed quem amo-

re demulcer.

Propterea accipiendus eft ab

F Car-

charirate ordo exercitii confiliorum: illa

enam

enim aliquibus injunget caftitatem, & non

mine-

paupertatem, aliis obedientiam, & non ca-

Zuarf

Ítitatem.

Alios jubebit jejunare, & non

qut

nt; à

eleemofynam porrigere, alios eleemofynam

tribuere egenis, & non jejunare: fed & ali-

pro-

chati«

quibus folitudinem decerner, non autem

onus paftorale, aliquos etiam volet inter ho-

'ibUS,

mines converfari, & non in locis defertis la-

Vi

üitare. Paucis, eft aqua quaedam facra, per

d C

quam hortus Ecclefize irrigatur, &fescunda-

! pl'o-

tur, qua& quamvis unicum ferat colorem,

nime

flores nihilominus, quos producit, non ca-

C

rent füo colore, quamvis multum ditferen-

te

Jücit

Facit enim illa Martyres rubicundiores

!

xuan.

rofa, Virgines candidioresliliis. Aliquibus

ludit

impertit confümmarum amethyfli colorem

perfecte mortificationis , aliis luteum calen-

áclt;

3tio-

dule, feu conjugalis cure colorem , expo-

i

nens,

À

194 — COMPENDIUM TRA(STA'T'US

TU

nens, & diflribuens diverfimode conülia;

ctlenti

propter perfectionem animarum, que tam

fis poti

felices fünt, ut vitam füb ejus ductu agant.

Qs —

matri

CapbruTv V.

tiusvQ

m

Quod umor voluntatis Déi. fignificatae in

beiLx

-

p ]

qnandatis , nos iriducat ad amorem

TDorui

h

confiliorusm.

jj

a

Theotimé, quam amabilis eft divina vo«

fcipa

luntas! Hebrei per vocabulum Pax in-

de ep

hitts :

telligunt cumulum omnium bonorum; hinc

facer Pfaltes exclamat (a): Pax multa diligen-

QUi no)

ptopri

zbus legem fuam, €9 mom efl ilis fcaudalum.

Quafi vellet dicere: Domine, amori man-

d Int

feret f

datorum tuorum quanra ineft fuavitas! quid-

ni omnis dulcedo cor illud occupet, quod

nili w

plenum eft dilectione tuze legis! Certe Rex

Wg.

ile, cujus cor erat fecundum cor Dei , ita

hi,

perfecte & efficaciter deguftaverat excellen-

Omne

TütmT

tiam divinorum mandatorum , ut non imme-

rito haberi poflet amator myfticus iftiuslegis,

volun;

165 v

tanquam caítee fponfze, & Repinz cordis fui,

prout clare colligitur ex continuis laudibus,

bit: jt

quas in eam conJicit, & accumulat.

lüntas

fola VO

Quando fponfà coeleftis vult exprimere

Drinit

ïilavitatem,unguentorum-, - & fufhmentorum

tiofüs;

divini füi fpon(i , wuguentum effufum. nomen

[

4

£U

)

- (2) Bf 118 v. 165

|

1

D& AMORE U"EI.

U$

195

zuum, inquit illa (4)5:ac fi diceret: ita ex.

Confilja

]U tàm

cellentibus unguentis es delibutus, ut videa.

ris potius füave unguentum, quam eis inun-

lt apant

€tus. Itaranima, quee Deum amar, transfor-

matur in voluntatem divinam, utmereatur po.

tius vocari voluntas Dei quam obediens, aut

fuübje&a divinge voluntati.

j dl

Unde dicit Deus

per l(iam (7),

uod Ecclefiamr. Chrit

tia-

[//]

norum . vocaturus fit zorie zoco , qued os Do-

miini uotabit , quod eft dicere, notàbit, & in.

vinavoe

fculpet in. cordibus fuorum fidelinm. Dein-

u i

de explicans nomen hoc, eriz , iüquit, vo-

Juntas a dm-eg.

1; lifé

maíi diceret, inter eos,

a r

qui non fant Chriftiant, quilibet habet faam

Ál

dahum.

propriam voluntatem

» iü medio cordis fui;

i min.

fed inter veros Servatoris filios quiliber de-

feret fuam voluntatem,

! gui-

& non erit amplius,

uod

nifi una vóluntas domin

a, mapiftra euber-

e RX

nans, & univerfàlis, «qu

& animabit, guber-

nabit, &diriget omnesanimas , omaia

n jtà

corda,

celler

omnesque voluntates, & nomen Chr

iftiano-

rum non erit aliud; quam voluntas Dei in lis:

m

voluntas, inquam; qua r

egnabit füper om-

slegis

nes voluntates,

]i5 füix

bit

& omnes im fe transforma-

(ibus,

: ita, ut voluntates Chriftianorum ;& vo-

luntas Domini noftri non

fola voluntas.

(int, nifi una, &

uod perfecte verum fuit in

primiriva Ecclefia: tunc e

immere

nim, ut dicit olo-

orütm

riofusS. Lucas, multitudi

nis credentium eraz

2

[4^

gumtl

(a) Cam. c. 1. v. .

Ill

(!)) IJ(.JZ. €. 52. 112i

196 lCOMPEï&D[UM TaáCTATUS

cor um , & auima una.. Non enim propo«

Dor

Q

fitum ibi fuir S. Evan

eliftae loqui de corde;

[ quntus

quod facit vivere nof.

h

ra corpora;

neque de

fiis no

anima, que corda animat vita humana; fed

que no

loquitur de corde, quod animabus noftris

fübjicin

hoc fin

dat coeleftem vitam, & de anima, que cor-

da noftra animat vita fupernaturali: cor &

fnandal

anima maxime unita fidelium, verorumque

a5 (

Chriftianorum aliud non fünt, quam Dei vo-

eltac

Otmnes

luntas. . 7:2 inquit Pfaltes (4), eff z2 volum-

fb fen

zate Déi: non ideo tantum, quod vita noftra

z

temporalis dependeat a volunrate divina, fed

ell, qe

qui, ut

etiam, quia vita noftra myfítica confiflir in

participatione illius vite, per quam Deus vi-

fhinis ?

vit. & re

1

gnat in nobis, & nos vivere &

| fub-

fiftere facitin fe.:. *

Ur

te inci

u ca;,z'te'- libvi , fceriptum ff de te (b), o

Vatoris

quid 1

Deus vite mez, ut faceres voluntatem Patris

eterni: & per primam animz voluntatem

e(ïe g[a

Pálai

humanam , in inflanti conceptionis tuze com-

plexus es amabilem legem illius, eamque

nem f

ponebas in inedio cordis tui; ut regnaret; &

quin e

dominaretur ibidem in eternum. O! quis

lls ha

animz mmez eam exhibebir pratiam , ut

Bénerg

Citame

non füam, fed Dei vo.lumatem'faciat?

elfe f

d

Porro

bäls (a

Uh

(a) Pf $9.6.-

(2). Bf. 39. v. 9.

u)

UA

Dxs Auxons Dri.

*

197

! pfopo-

Porro, quando amor nofler - totus

le corde,

quantus ftat a parte divine voluntatis; non

leque de

fatis nobis eít facere voluntatem divinam,

n2 fd

quz nobis preceptis fignificata eft, fed &

s noftis

fubjicimus nos obíequio confiliorum, que

]U cor-

hoc fine data funt, ut perfectius obfervemus

r

inandata, ad que etiam, uti docet S. 'Tho-

rumque

mas, confilia refpiciunt.

Quam is remotus

Dei vo:

e(t a concupifcentia bonorum alienorum, qui

j aol

omnes rejicit divitias, etiam illas, quas jure

a nofira

fibi fervare poflet? quam parum timendum

jna, fed

eít, ne is praeferat voluntatem fiam divinze,

fillit i

qui, ut eam faciat, fe fubjecit voluntati ho-

minis ?

eus Vi»

& (ub-

Unde vero eff, quod non infigni fervo-

re inciramur ad fequendam voluntatem Ser-

(

vatoris noflri, ut non folum faciamus id,

|Patris

quod mandat, íed etiam quod fatetur fibi

ntatem

effe eratum & acceptum ? certe, ut teílatur

Pfalmifta, Deus non folum exaudir oratio-

e COIme

amque

nem fidelium, fed vel fola eorum defideria,

quin etiam preparationem ; quam in ànimis

[eb

| quis

fuis habent ad orandum. Nobiles ergo &

generofze anime non egent efficacioribusin-

"

citamentis ad complectendum id , quod fciunt

effc fecundum deliderium, & votum fui Di-

le&ti,

2Uma med , inquit unà ex illis anima-

bus (2), Jiguefa&a. eff,

[t0

?lt aHücus qmeus locu;u.?

ef.

O

CaPUT

(a) Caur. c, 'f. v. 6.

CowrrNpDiUM TRACTATUS.

198

ttrimu

CX TPuT VL

flgt

Brevis sneibodus cognoft

cendi ldz"-vma'm v0-

lorum

luntatem.

comp

anctus Bafilius dicit, voluntatem Dei no-

üom

bis fatis effe oftenfam & declaratam tum

confiliis, tum przeceptionibus divinis; & pro-

inde nihil effe, de quo delibererur ; nam

n

oportet fimpliciter exequi, quod preeceprum

Con

eft;quodautem alia attinet, in noftra fünr il-

odio

la poteftate , ut ea juxra noftrum libitum elipa-

1 |

inus, qu& videntur eligenda, quamvis fa-

( S

cienda non fint omnia, quz funt licita, fed

illiqs |

tantum ea, qua expediunt. Addijudicanda

mus,.

vero illo, & difícernenda, quze expediunt,

n À

audiendum eft judicium fapientis Patris fpiri-

petiti

tualis.

mine;

conf

.Hic in m&moriäm interim,tibi revoco,

qum

"Theotime, tentationem perquam moleftam,

eltm

& odiofam, qua non raro iis evenit, qui to-

zie f

tiin eo funt, ut omnibus in rebus id fa-

imp.

ciant, quod magis Deo placet. Hoftis enim

Clenc

humani géneris in omnibus occafionibus fa-

Tanc

cit; ut dubitetur, an res; que fit, fir Deo ac-

Meri

ceptior, quam altera; quae omittitur. Exem-

qutm

pli caufa, an fit Dei voluntas, ut invitati ci-

gotig

burm füumamus cum amico, nec ne? an jeju-

tündi

nium obfervare exþediar die Veneris, an die

tum |

Sabbati ? an foras eundum fir ad animum

Tenti

in quo

relaxandum, an vero abüinendum?

teri-

/$

Dz Awuons Dzr.

199

terimus multum temporis, & dum occupa-

A QU-

mur, ac detinemur in dijudicando, quidnam

horum fit melius, neglipimus occa(ionem,

complura bona alia faciendi, quorum execu-

Deim.

tio magis promoveret Dei ploriam.

Am furii

; &pro-

Non folemus ponderare minutam pecu-

n

niam, fed folummodo nummos magni valoris.

veptom

Commercium hoc, & negotiatio nimis effer

font -

odiofa; nimisque multum temporis abfume-

n dligz-

ret, fi ponderandi effent v. p. folidi , affes

wis -

&c. Sic etiam non debent ponderari omnes

jn, (&d

iftius generis minutule actiones, ut cognofca-

fcanda

mus, an hzcplurisfitapud Deum , quam alte-

diunp

rà. Adde, quod nonnunquam interveniar fü-

[piri-

perílitio in faciendo hujusmodi rerum exa-

mine; nam qua ex caufà oriatur dubium, an

confültius fit audire Miffam in una Ecclefia,

'eVOCO)

quam in altera? ducerefila, an füere ? dare

Jefrat;

eleemofynam viro habentiuxorem? non be-

i f0«

ne fervitur Domino, dum tantum temporis

il -

impenditur ad confiderandum id, quod fa-

] enim

ciendum fit, quando opus eít executioni

bus &-

mandare illud, quod in queeítione ponitur.

Je0 dC-

Metienda eft noitra folicitudo utilitate rei,

Yyem-

quam aggredimur.

Quam foret inutile ne-

iti C

gotium, tantum laboris fibi fümere ad delibe-

j

randum de itinere unius diei faciendo , quan-

n di(f

tum de conficiendis-trecentis, aut quadrin-

genris milliaribus?

jmurnt

*

1 'qUO |

O 2

Ele-

Ti«

CouprrNDiUM TRACTATUS

200

& alte

Ele&io vocationis, defignatio rei magni

alicujus momenti , mutatio domicilii , & fimi-

Tone.

lia merentur feriam deliberationem, ut qui

in illis magis fit ex voluntate Dei, intelliga-

)

dendi

tur.

Verum in minutis & quotidianis actio-

nibus, in quibus omiffio vel error non eft

Cop1t

lono)

momenti alicujus,. neque damnum alicujus

note, quid opus eft, nepotium importunis

bus,

p

confültationibus faceffere ? cur multum per-

pl

€

inveí

ndam, expendamque,; an magis placeat

10f

b

eo, ut recitem rofarium, an officium Dea-

tae Marie Virginis, cum tantum diícrimen

i

ibul

diocri

inter unum, & alterum nonfit, ut ea de cau-

ia fe

íà magna debeat deliberatio inftirui? an me

bitm

potius in hofpitale ad vifitandos cgrotos

conferam, quam ad vefperas audiendas?

gni

eamne potiusad concionem, quam ad Eccle-

tuend

fiam, ubi fünr indulgentize ? Nullum eft per

tlones

fe ita apparens, ac notabile difcrimen, quod

Wirrel

j

me inducat ad unum potius faciendum, quam

adalterum; ut ob id ranta füfcipienda fit de-

n

liberatio.

fitm

Bona fide hic procedendurm eft,

omiffa omni fubtilitate: & ut dicir S. Da-

Cont;

dehbw

filius , libere faciendum eft id; . quod no-

bis bonum videtur, ne fatigernus nos inurili

fidlin

cultat

cura, neve deveniamus in fcrupulos, & fu-

erftitionum labyrinthos; ftultum enim efít,

piusr

à

ifficiles habere nugas.

Semper vero hac ita

Ceam

intelligo, ut non fitmagna inzequalitas , ac di(-

bus;

crimen inter unum O

us & alterum , &

üe d

quando non incurrunt a

f

Qita

u

qua adjunéta ex una

$

201

DE AMORAE Dzr.

d mapnt

& altera parte, que digna fint confidera-

5

,& fimi«

tione.

utquid

In rebus adeo momenti alicujus proce-

intelliga-

isactio-

dendum eft:magna cum humilitate, & non

non elt

cogitandum de invenienda Dei voluntate

alicujus

longis examinibus, & difcurfuum fubtilitati-

bus, fed implorato Spiritus fanéti lumine,

portunis

1m per-

applicanda eít confideratio Dei beneplacito

inveftigando, accipiendumque confilium a di-

placet

reétore noftra&. confcientie , adhibitis etiam,

m Dea-

(crimen

filibuerit; duobus aur tribus viris non me-

(de call»

diocriter verfatis in rebusfpiritualibus. His

anmé

ita fe habentibus non eft revocanda in du-

bium noftra electio, fed excolenda, & ma-

gl'OIOS

oss ?

gna cum devotione, quiete & conflantia

tuenda.,

Tede-

uamvis autem difficultates, tenta-

tiones, & diverfitates eventuum, qus oc-

d p

, quoà

currere poffint in progreflu executionis, in-

nerare nobis poílint diffidentiam quandam

quim

Pa

[6)

f de-

ne electionis, oportet tamen nos manere

firmos, & inherere, contemptis omnibus in

jfr 6

s

contrarium occurrentibus, rei femel & ferio

deliberare. Sed &cogitare debemus , quod

Qd D0-

iil

fi aliter elegiffemus, forte inveniffemus diff-

cultateslonge majores: preererquam quod fe-

& fü-

fn 617[7

pius nefcimus, qua fitDei voluntas,an ut exer-

ceamur in confolationibus, an in tribulationi-

gci

cdij-

bus,an in pace; anin bello. Itaquere femel fan-

éte decreta , nunquam dubitandum eft de (àn-

»

y ürà

&itate execurionis: namnifi nos obicem pona

3

Inus,

&

202

COMPVENDIUM 'TRAcTATUS

3qu

mus, non poteft res male cedere: aliter au-

tem agere mapna eít nota inconítantie, &

guum|

fui iptius amoris, ficut & d

1. V

gbilitatis cerebri;

ac Ítolidiratis ingenii. ;

desqu

des,ta

CA'P DT AL

pnvi

liviti

letiu

De unione noftre voluntatis cum - dicina,

vilite

qu«e vocatur voluntas beneplaciti.

10 1

u

idquid fit, excepto peccato, fit per Dei

cohib

(

ACX voluntatem; que abfolura, & beneplaciti

d5 ei

voluntas appellarur, Hanc voluntatem nemo

DT

mortalium poteft impedire: eadem autem

Jfolla

non cognofcitur nii per effe&us; . qui cum

vj

|

evenerint, Deum jllos voluiffe, & defienaffe

nobis innoteícit.

imo. Summatim confide-

Th

remus omne id , Theotime, quod fuit, quod

plicer

eft, & quod erit: & tunc ftupore abrepti co-

fiem

emur exclamare ad imitationem Pfalmiflge

n

(4): Laudabo te Domine , quia magnificatus es ue-

bu;

bementer, €$. magnificata ejt usque ad celos amife

peri

vicordia tua , eg u[quead nubes vevitas tua: quam

tion

amagpificata funt opeva tua Domine , omnia z fae

liter!

pieutia tua fecifl , €9 anima mea coguofcet uimis.

fiqui

"Admivabilis efl fcientia 1ua [uper me, praveniet me,

quam

e

[5

$ 10 potero ad eam.

Et inde tranfibimus ad

Qüm,

fanctiffimam complacentiam, gaudebimus de

dmar

€o, quod Deus fit infinitusin fapientia, in po-

Tieo|

tentia, in bonitate. Quaee funt tres dotes divi-

Rit,

ne

(4) Pf. 103. . 4

(

5

Drg Awonr Dzr.

203

litet qU«

ne,quarum totumuniverfum non eft, nifi exi-

d«

guum preludium, & velut fpecimenaliquod.

cetebrij

2do. Videmushomines, & Angelos, orm-

nesque naturz varietates, qualitates, conditia-

nes, facultates, affectiones, paffiones, gratias,&

privilegia , qua fuprema Providentia ftabi-

livitin multitudine innumerabili mentium cce-

divita

leftium, & hominum, in quibus ita admira-

biliterexercetur juftitia, & mifericordia divi-

If

na, ut non poffimus, 'etiamfi vellemus , nos

cohibere , quominus ingenti cum gaudio lau-

per Dei

teplaciti

des ejus decantemus, repetentes illud (4) :

nemo

Mifericordiam , €g judicium cartabo tibi Domine:

AUL

pfallam eg auzelligam in via iunnaculata ,

í cum

venies ad 1ne.

gu47?do

a(fe

vide-

"Theotime, magnam habere debemus com-

,q

placentiam , videntes, quod Deus exerceat

]

t CO«

fuam mifericordiam per tot diveríos favores,

u

]mifiz

;

&beneficia;

z confert Angelis & homini-

(AYA

bus; quomo

d

0 item exerceat fuam juítitiam

i It

per infinitam varieratem poenarum & caftipa-

tionum: nam ejus juftitia € mifericordia zequa-

sum

TO

liter funtamandae & defiderandz in (emetipfis,

fiquidem amb:e iftee virtutes non fünt quid-

T

Ve-

juf tf

quam aliud, quamunica divina bonitas.

rum, quiaeffectus juítitize nobis funtafperi, &

nusa

Oo-

1US de

amaritudine pleni; eos Deus mitioatimmixti

neeorum effectuum, qui fünt mifericordiae, &

inpo-

wv .

facit , ut in medio diluviq jufte indig

nationis

4

ng

oliæ*a

(a) Pf. 100. v. 2

204 CowrzNDIUM TRaAcTATUS

olivavirens confervetur, & ut anima devota,

teriort

infinitur

velut columbacafiatandem poffit eaminveni-

re,fi tamen amanter. velit medirari columba-

tiorum.

rum inftar. Ita mors, afflitiones, füdores, qui-

longif

bus abundat vita noftra, qua jufta Deiordina-

fecund

fericot

tione funt peene peccati, fünretiam beneficio

fuavis ejus mifericordie radii & gradus ad

(tri co

via Y

afcendendum in ccelos, media ad proficien-

dum in gratia, & merita ad obtinendam glo-

quiec

hymi

yiam.

fara

O beata paupertas, fames, fitis, tri-

volunt:

flitia, infirmitas, mors, & perfecutiones! fünt

dio, q

enim bzc , mihicredite, jufte punitiones no-

collii

ftrorum deli£&torum, fed punitiones ita tem-

diem ,

»perate , & ut loquuntur medici , ita conditee

tullur

uavitate benignitatis, & clementige diving,

n, ir

ut earum amaritudo fit perquam amabilis.

fünt y

Res mira, fed vera, 'Theotime, íi damnati

Jeug!

non efífent obílinatione & odio adver(us

Quion

&ini

Deum excecati, in fuisptenis confolarioner

invenirent, viderentque divinam mifericor-

etiam

diam admirabiliter mixtam flammis, quibus

Uas

in eternum aduruntur: ita, ut Sancti confide-

i

eber

rantesuna exparte horribilia, & terrifica dam-

&

natorum tormenta, ex hoc juílitiam divi-

queri

nam laudent, & exclament (4): 9ufius es

Domine, g ve&um judicium tuum; quflitia eg

judicium prapavario [edis tu&. — 3tio. Redeamus

ad nosmetipfos, & iunumera bona tam in-

'teri,o—

(e) Pf 118. v. 88.

M

US

DE'AMORE Drzr

203

d devotgy

teriora, quam exteriora intueamur: ficut &

minveni-

infinitum prope maximarum poenarum inte-

'olumbs-

riorum, &externarum numerum, ac feriem

Y'65, QUI-

longiffimam, qnas divina Providentia nobis

JXOTCIDd-

fecundum fuam fanctiffimam juítitiam , & mi-

yeneficio

fericordiam preparavir, & quafi brachia no-

'"dus ad

ftri confenfus aperientes, amplectamur om-

roficien-

nia iíta, amanrer fanctifTime ejus voluntati ac-

àm olo-

quiefcentes, & cantanres Deo per modum

hymni eterne quietis (a): at voluntas 1uay

ficut 2 celo, €8 in terra.. Tta, Domine, fiat

is, t

voluntas tua in terra, ubi nullo fruimur gau-

o5! fnnt

dio, quod non permixtum fit dolore, nullas

J6510-

colligimus rofàs fine fpinis, nullum habemus

| (effi-

diem , quem non continuo fequatur nox,

yndit

nullum ver, ni(i hyems precefferit: in ter-

hvinge,

ra, inquam, Domine, ubi confolationes

nabilis,

unt perrare, labores autem innumeri! o

amnati

Deus! tua fiat voluntas, non folum in exe-

ver(üs

cutione tuorum mandatorum, confiliorum,

ionenn

& infpirationum, quze exequi debemus, fed

ricor-

etiam in tolerántia affiiétionum & poenarum,

qubUS

uas dum immittis, recipere de manu tua

mflde-

d

ebemus, ut tua voluntas faciat per nos,

3 datm-

ex nobis, & de nob

divi-

|

cuerit.

í

sz, omne id, quod pla-

VN

j

g

armus

m If

O

I0-

CArPU T

(4) Maib. c. €. v. 10.

206 4COMPENDIUM,TRAC'I[Xf.US

&dami

CapPvurTr VIIK.

Te infh

hon o

Unionem . noftrae vooluntatis cum. benepla-

afftidt

cito Dei precipue fieri m tribu-

amoris

lationibus.;.

S

cenze quidem in feipfis confideratee mini-

P

QUs O

me poffuünt amari: confiderate in fua

in Qu

origine, Providentia nempe , & voluntate

p

divina, quee eos immittit, perquam amabi-

& ol

lesfünr. Intuere virgam Moyfis, projectain

tiente

terram eft ferpens terrificus; eandem vide in

Cl

1anu Moyfis, eft virga,

uge patrat miracula.

Intuere tribulationes; in

r

emetipfis funt hor-

i

ribiles: in voluntate autem divina fi eas.confi-

figatit

tüdini

deres, funt puriamores, & delicize fpirituales.

leti

Quoties contingit nos averfari remedia, &

eít,

|

inedicamenta, dum ea nobis medicus exhi-

bet; que tamen oblata nobis per amicam

fis; j

?

TUnti

manum, amore fuperante horrorem, cum

cen|

letitia accipimus ? certe vel amor aufert

ne p

afperitatem doloris, *vel fenfüm illius efficit

Tantu

optabilem, ac jucundum. .Si magnus ille

Patriarcha Abraham vidiffet neceffitatem oc-

inad

Titüs

cidendi fuum filium extra Dei voluntatem,

cogita Theotime, quantos dojores eum

fut-

Tnum

Tort

ferre fuiffet neceffe: fed cum videret illam

Düit,

in Dei beneplacito, erat illi heec neceffitas to-

tà aurea; tenere proinde eam amplecteba-

]

tur.

Si Martyres vidiffent tormenta extra

lition

beneplacitum Dei, quomodo inter ferrum

DIUCIT

Us

Dzr Awonr Dzi.

207

& flammam cantare potuiffent? animus amo-

re inflammatus amat divinum beneplacitum

letoli-

non folum in confolationibus, fed etiam in

Ilt-

affliionibus, eoquod (íit praecipua virtus

amoris facere, ut amans patiatur pro amato.

Stoici Philofophorum non ignotum pe-

[re mini

y infü

nus omnem füam philofophiam collocabant

in duobus verbis, a/fZiere , & fuflinere , nem-

'olüntate.

1 dmabi-

e miffas facere oblectationes , voluptates,

& honoresterreftres: (uflinere, & tolerare pa-

foje&ain

üenrer injurias, ac labores.

DoGrina vero

n videin

Chriftiana, quz una fola, & vera e&. philo-

nirácul

fophia, tria preefert doctrinze fuze capita: al-

int hor-

S.COflile

negationem fui ipfius, quae majoris etiam forti-

*

tudinis indicium eft, quam abítinentia ab ob-

ituales.

le&ationibus: ferre crucezm fusm, quod plus

d. &

eft,

u

am pati quascunque alias res adver-

y eitt-

amicant

fas; fequi Chriflum, quod non folum eft re-

j

nuntiare, &abnegare feipfum, & ferre cru-

p um

: qufett

cem fuam, fed etiamipía praxi exercere om-

ne genus bonorum operum. Attamen non

; dici

nus IHC

tantum amoris oftenditur in abnegatione, &

in aétione; quantum in paffione. — Certe Spi-

teffl Qt«

ntatelt

ritus fanctus notat in facra fcriptura maxi-

inum Chrifti in nos amorem in

affione, &

um

o[ l'Häm

morte ; quam pro nobis acerbiffimam füufti-

nuit. Ex hisergo concluditur, quod

jras t0-

e&Cbïi*

Imo. Amare voluntatem Dei in confo-

, x

lationibus fit bonus amor , quando revera

foru

amatur Dei voluntas; & non confolatio, in.

vm

&

z

qua

208

CouprzxRDiUM TRACTATUS

Auam

quaeft Dei voluntas. Hic etiarn amor fine

repugnantia, fine violentia naícirur: nam

tr, f

tern,lu

quis non amaret voluntatem tam dignam

omni amore noftro?.

tiones

nobis

2do. Amare voluntatem divinam in fuis

quan:

mandatis, confiliis, & infpirationibus eft fe-

cipim

cundus gradus amoris, primo longe perfe-

lamu

&ior: nam inducit nos ad nuncium remit-

ivin

tendum proprig voluntati , & abftinendum

pluribus voluptatibus, licet non omnibus.

l

ménri

3tio. Arare paffiones, & afflictiones pro

Dei amore eít altiffimus facra charitatis pra-

rocu

dus: nam in hoc nihil eft amabile, nifi fola

ä

e fu

dolon

voluntas divina. Hic amor verfatur non tan-

exerci

tum in derelinguendis omnibus voluptati-

torme

bus, fed etiam in complectendis, tormentis

& doloribus.

mnil

iïrang

CAPUT-IX.

verhy

D |

De unione moflra voluntatis cum beneplaci-

potel

Adeo

to divitto in afflictionibus [piritualt-

fu(pir

bus per vefignationem.

e1t

Wt on

.A mor crucisfacit nos libenter fufcipere affli-

&kiones, exempli caüfa jejuniajvigilias, ci-

YatiQ

licia, &alias carnis macerationes: ac nunnum.

"s

remittere dele&ationibus, honoribus, & divi-

filum

tiis, & amor quidem in his exercitiis totus

Ain

quantus eft oculis dilecti Domini a

cceptus.

Ed

Atta-

Ug

: Ds AMORE DE:

209

morfine

Artamen adhuc acceptior eft, quando patien-

J; nam

ter, fuaviter, & animo fi non letiíffimo , fal-

-dimm

tem,lubenti accipimus tormenra, & tribula-

tiones propter divinam voluntatem, qua eas

nobis immhittit.

n infüs

Verurm amor tunc excellit,

quando non folum fuaviter, & parienter ac-

s e fe-

cipimus afflictiones, fed ob eas nobis gratu-

e perfe-

lamur, totoque animo eas amamus propter

? renit-

divinum beneplacitum ; a quo procedunt.

;endum

xibus.

Porro amor ille, qui nafcitur ex quiefe

menris in tribulationibus fpiritualibus , dubio

fie$ P!'O

tis of

rocul eft maxime perfeétus.

Beata Angela

nifi

d

e Fuligho admirandam facit defcri.tionem

(n tf«

dolorum interiorum, quibus aliquando fuit

exercita, dum dicit, animam fuam fuiffe in

uptati-

qentS

tormento fimili illi, quo quispiam pedibus &

manibus ligatis effer fufpénfus, & ramen non

ftrangularetur, fed maneret in ftatu hominis

verfantis inter mortem & vitam absque ulla

fpe auxilii, cum neque fuílentari pedibus

poteft, neque juvari manibus;, impotens

:zgldci-

"

adeo aperiendi os faum ad clamandum, vel

fufpirandum. Itaeft, Theotime, anima fübin-

de ita preífa eft affli&tionibus & curis internis;

ciffi-

ut omnes ejus facultates obruantur tum pri-

'iäS)d'

vatione eorum omnium, qua poffent dolo-

res mirigare, tum apprehen(ione eorum om-

npum

.dir-

nium, quz inferre poflunt triftitiam: ita ut

[0tUS

ad imitationem fui Salvatoris incipiat teedere,

& pavere, deinde triflari, ut reéte dicere

eP[US.

((d-

poffir:

210 CoMrPENDIUM TRAC'TATUS k

QUE

poffu: 7vHHs efi anima mea ufgue ad mor-

fen (2): & ex intimo cordis affe&tu defi-

domk

fius m

deret, petat, acfüpplicet, uz , // poffitde [it,

tran[eat ab illa calix , cum ei nihil fupertit,

terriu

tioy &

preter . füpremum

apicem

intellectus ,

qui apex affixus cordi & beneplacito Dei,

pem

flatu.

dicit fimpliciffime acquiefcens divinz volun-

tati: O Parer eetevue, verumtamen non mea, fed

&de

In hoc autem fitum eft to-

anim

zua voluntas fíat.

tius rei momentum , -ut anima inter medias

conf

sellin

turbationes, & repugnantias ifla refignatio-

ne utatur, qua vix uti fe animadvertit, ut

seque fibi perfuadeat, é corde eam non pro-

(

cedere: velfi aliquo modo procedit, non uti

nepla

oportet: fiquidem id, quod tunc agitur pro

vel n

i

Dei beneplacito, fit non folum fine gaudio,

aütem

& interna animi fatisfactione, fed etiam cum

nilüg

acerbitate ac luéctu: 'cum interim cordi amor

dem

non deneget poteftatem querendi; & lamen-

Qs

doh

tandi, ut faltem queri poffit, quod nequear

queri. imo finit, ut & Jobi & [eremie om-

quie

nes lamenrationes depromat: fed ea condi-

place

tione, ut in eo ftetur refignationis decreto,

f

bitor

quod femel conftiturum eít in fundo animee,

& in füpremo, ac delicatitlimo mentis apice.

place

Inquo decreto nihil eft tenerum, nihil fuave,

pton

imo vix aliquid fenfibile in eo deprehendi-

prom

tur; fed totum tamen, quod in eo reperi-

eXer

Fï,'», r

verum eft, forte eft, ac propemodum

tb

i

Et vi-

ipugnabile, vero amore plenum.

Wur?

detur

(a)y dMarb. c, 16. v. 33.

'US

Dzr Axonz Drri.

2tí

t ad mor.

detur amor retractus effe in ültimum füum

: defi-

domicilium , velut in turrim fortiffimam to-

vf f

tius munitionis, in qua ánimofüs & imper-

füpetit,

territus perfiftit; quamvis omnis alia muni-

elledus ,

tio, ea turri excepta ; capta fit, & fumma

icito DJel

[

rematur anguftia: quo autem omor in hoc

g volun-

atu conftitutus magis nuduseft ab omni ope,

i, [od

& derelictusab omni virtutum , &facultatum

animz auxilioj eo conítantior, & fortior ad

n eft to-

t medias

confervandam fidelitatem ífemel Deo datam

zeftimatur.

fipnatio-

ertit, Ut

Unio hac & conformitascum divino be-

n pro-

mon uti

neplacito fit vel per fanctam refignationem,

tur pto

vel per eximiam indifferentiam.

Refignatio

autem fit per modum conatus cujusdam, &

| gaudio;

am cum

nifus fübmiffionis: verbi gratia: animus qui-

]i amor

dem effet vivere, fed non mori: nihilomi-

.ümen-

nus, quia Dei beneplacitum eft, ut e mun-

do hocad alterum per mortem tranfeàtur, ac-

fiequett

g offt-

quiefcit animus, — Voluntas effet vivendi, fi

placeret Deo, & quod plus eft, voluntas ef-

qotidi-

Jecreto

fet, ut placeret Deo, producere vitam; fu-

bitur quidem mors libénter: magis tamen

anime;

g apie

placeret vita, fi ea concederetur: fat quidem

prompra eft voluntas ad moriendum : fed

| ii V6

Jeridi-

promptiorad vivendui. Jobin fuis erumnis

exercet talemaétum refignationis: .$i Jona re-

repeïi-

o0m

cepimus de ma

mus ?

nu Dei, quave mrzl.a 100 Vecipia-

E[ PU

etur

CA»PUT

212

COMPENDIUM TRA.CTATUS

CarUuTq X-

hmlefh

fem, $

De umione noffree voluntatis cum. Dei Ze'ne:

javitus

glacito per indifferentiam.

C

efignatio prafert quidem voluntatem Dei

nam f

R

rebus omnibus; fed amat multas alias

& ina

res preter Dei voluntatem : indifferentia ve-

fita (

roetiam ulterius procedit: nihil enim amat, ni-

m

fi propter voluntatem Dei, ita ut nulla res mo-

at t

veat cor indifferens prafente voluntate Dei.

d v

Equidem cor indifferens etiam tangi poteft,

qui r

& moveri aliqua affectione, videlicet; cum

D& yo.

adhuc ignorat , ubi fir Dei voluntas. Elie-

Tatn L

zer, cum perveniffet ad fonrem Haran, pro-

potrip

be animadvertit virginem Rebeccam , pul-

dem a

chram valde, &amabilem: attamen manfit

quid i

indifferens, ufque dum fincero ac interiori

TET

Numinis afflaru didicit, eam eífTe ,

quam

iqiid

Deus preeparavit filio Domini fui Abraham ;

Q

tunc enim munera, que habebar, protulit.

que

quiaj

Ex adverfo, fi jacob nihil amaffet in Ra-

Tüm

chele, preter affinitatem Labani, quam ut co-

leret, Pater ipfi preecepit; tantum amaffet

(

Liam, quantum Rachelem: fiquidem utraque

in m

eequaliter erat filia Labani: unde Patris volun-

Otnne

tas explera fuifferin una eque , acin altera: fe

crf

ultra voluntatem Patris volebat etiam fuae

fitum

voluntati fatisfacere , inefcatus nempe infigni

Nolm

cheli inerat: unde

fpecie, & gratig, qua Ra

mole-

[ läïqua

TU $

"Ds AMORE DEI.

2153

J molefte ferebat , datam fibi. Liam in uxo-

rem, a qua abhorrebat; eandem tamen licet

Dui l:

Linvitus accepit, facta apud f refignatione.

J

Cor indifferens non hoc modo fe habet:

atem Dei

nam íciens, quod tribulatio, efto fit turpis

]s al

& inamabilis, velut Lia, non ideo ceffet effe

tentia ee

filia dile£ta divini beneplaciti; tantum earmn

amát, ni-

amar, quantum confolationem, que' confo-

|I6S mq-

latio tamen in feipfa eft gratior, & acceptior,

tate Dei,

imo vero mapis adhuc, amat tribulationem,

;i potei

quia nihil videt in ea amabile, preter divi-

[ Clllm

Ele-

ns voluntatis notam. $i non peto, nifi pu-

ram aquam,; quid mihi cure eít, utrum ea

h PX'O-

porrigatur poculo aureo, an vitreo, fiqui-

»y puï-

dem aliud non füm acceprurus, quam aquam?

) manujt

-

quid intereft, quod Dei voluntas mihi offe-

ateriort

raturin tribulatione , vel in confolatione ;

quam

fiquidémin una sequeac in altera nihil video,

vaham;

nec quaro aliud, quam voluntatem divinam,

)[uli[-

que in tribularione tanto melius apparet;

quiain ea nonalia eft pulchritudo,

quafn eter-

n M

num Dei beneplacitqm.

Ut CO«

amaffer

Cor indifferens eft velut globus cereus

traque

in. manibus Dei, paratum ad recipiendas

Valun-

omnes fimiliter formas divini* beneplaciti :

4 fl

cor fine electione eequaliter ad' omnia difpo-

n fug

fitum, exclufà voluntate propria, prster Dei

inüg(ïi

voluntatem nihil fibi propofitum habet; cor,

unde

: uum

Qie

inquam, quod non colldfat amorem

1n-

214 CourzNDIUM TRA(;TATUS

in rebus quas vult Deus; fed in fola, & uni-

quies !

-a voluntate Dei, que illas vult.

Unde,;

jem ia

lolatior

quando voluntas Dei e(t in pluribus rebus,

eligit quocunque tandem prertio illam;in quam

adverii

matüral

magis voluntas divina propendet.

Dei be-

neplacitumeft v. 9. in matrimonio , & in vir-

quale :

advita

ginitate: fed quia magis eft in virginitate:

cor indifferens eligit virginitatem, efto pro

selm

ea vita effet ponenda. . Breviter Dei bene-

quana

placitum eft fümunum anime indifferentis

dunpu

objectum.

Proinde, ubicunque illud.vi-

(tomn

4et, currit in odorem ejus unguentorum,

lüs do

p

& femper quarit id; in quo magis eft, poft-

pofita confideratione cujüscunque alterius

rei.

E

'Trahitur illa a divina voluntate, velut

ab amabili quodam vinculo; & quocunque

dex ]E

vita [ta

vadit illa, hec fequitur: mavult infernum

cum Dei voluntate, quam paradifum fine ea.

Mj

ett

Quin imo

referret infernum paradifo ,. fi

fus, f

fciret, quo

1

in illo majus efiet Dei benepla-

2

omn t

citum, quam in paradifo.

Tüüse

1 H

I011m

triiti

ii

CaA?P U'T; XI.

olat

l

7

üerur

differentia ad ommes res

Quod Jancia. i

extendatuv.

E

ndiH'ergnti: debet exerceriin rebus omni-

dR )

I

bus, que refpiciunt vitam naturalem , ut

Ü deb'æ

fànitas, infirmitas , pulchritudo, & deformitas

Chrifi

civilis,

debilitas , &*forciFudo: in rebus vite

qua-

$)

U$

Ds Awonzr Dzr -

215

( üni-

quales funt honores , dignitates, & divitise;

Unde,

item in rebus vitee fpiritualis, quales funtde-

I5.15008, ;

folationes, confolationes, affli£tiones animi in

,in qum

adverfis tolerandis. Job, quantum ad vitam

Derbe-

naturalem; fuit fceditfimo ulcere obduéctus,

&in vit-

quale nunquam antehac vifüm eft: quantum

ginitate:

ad vitam civilem, proftulto fuit habitus, nihili

e[io pro

eeítimatus, & amaro ri(u vexatus ab amicis:

Jei bené-

quantum ad vitam fpiritualem, obrutus fuit

ifferentis

lanpguoribus, erumnis, anouíliis, tenebris;

illud v

& omnis omnino generis pene intolerabili-

ntoruri

bus doloribus, ficuti ejus querele fidem fa-

Íl, poft-

ciunt.

alterius

- Eadem vero ratione noftre falutis vin—

, velut

:unque

dex JESUS Chriftus dire afüictus fuit: in

vita fua civili condemnatus, ut criminis leefze

fernum

) fine eà.

Majeftatis divinge & humanze reus:. percuf-

fus, flapellatus, irrifus, cruciatus,. &affectus

hfo ) ü

omni igenomina.: In vita autem naturali mor-

yenepli |

tuus eftinter crudeliffima tormenta , quee quis

fibi imaginari poffit: In vita fpirituali perfereus

triítitias, timores, terrores, anguítias, de-

folariones, & oppreffiones, quales nunquam

j 18

fuetunt, nec futuré& funt aliquaqu.

Ezechiel (4), vidit Jamilitudinem. manusg

; ol

emif[ , €g apprebendeutis fe i cincinno capitis,

e9 elevavit eum [pivitus inter celum , €g tervam,

)m, u[

Chriftus Salvator nofter elevatus etiam in ax-

)fmiias

2

bore

cirilis

qu

(e) Ezecb. c. 8« v. 3:

aI6 COMPENDIUQ TRVACT:ATI-JS

bore crucis inter ccelum & terram, non te-

^E dinfcen

nebatur, ut videtur, manu Patris, nifi per

l qu9 f

apicem, & fummitatem fpiritus: ut ita dicam,

| E fiitáte

nonnifi per unicum capiris fui crinem, qui

Ut fot

crinis taétus fuavi Patris eeterni manu, exi-

hibita-

miaà & maxima felicitatis aftluentia perfunde-

mul at

batur, reliquis omnibus . in voragine trifti-

tiae ac tedii hzrentibus.

dicia,

Hinc eft, quod

apice:

feriori

exclamet: Deus meus, ut quid dereliquiffa me ?

libente

CA» w "XTL

*

y

Depraxi indifferentiee in rebus [pe&antibus

Dei cultusm.

dharatu

&

füitS.I

ix aliter cognofcitur divinum behepladi—

Oiter

V

tum, quam per eventus: quamdiu au-

dedtro

tem id nobis ignotum eft, tam diu adharen-

morsn

dum eft; quam poflumus fortiffime; volun-

Wnire

tati Dei nobis manifeftee & fignificatee: fed fi-

9xem

mul atque beneplacitum illud divine Majefta-

lleu

tis innotefcit, oportet ftatim, & amanter ejus

& no

obedientice adhgerere , feque fubjicere,

fi; etil

lorur

Mater mea , vel ego ipfe, nam p-;:rinde

eximi

eít, affixus füm lecto ex infirmitate, & ne-

effe b

fcio, an Dei fit voluntas, ut infirmitatem iftam

fium,

mors fequátur. Scio tamen, quod expeéctans

Tietofr

eventum, quem Deus deftinavit, per volunta-

qui fe

tem declaratam Deus velit, utomnia conveni-

entia remedia adhibeam ad fanitatem recupe-

Wt f

randam: adhibebo igitur fideliter, nihil ob-

lP[a n

livi-

U$

-.D'E AMomntr Dzr.

214

l) Ton fC'

Ii€7i(;cens, nihil omittens eorum, qua quo-

; Dl par

lt dicm,

quo modo fuppeditabuntur ad obtinendam

fanitatem.

Verum fi Dei beneplacitum fit,

igm, qi

ur morbus victor evadens contra omnia ad-

Iny, e-

hibita remedia, mortem tandem inferat, fi-

yerfunde-

mul atque certior ero per eventusfecuturi in-

ine trilti-

dicia, acquiefcam perquam fuaviter in fümmo

ft, quod

apice mentis mea , pratis repugnantibus in-

qui nf

ferioribus anime potentiis. Ita mi Domine!

libenter mortem accepto , quia ita tibi placet.

4

Jantidts

Verum fi beneplacitum divinum effet de-

claratum ante eventum ipfum , uti declararum

fuitS. Petro; quomodo morituruseffet; San-

neplacï-

€to item Paulo vincula € carceres; Hieremice

adin qu-

dheren-

deftructio civitatis Hierofolymitane ; Davidi

mors nati fibi filii; tunc oporteret continuo

volun-

unire noftram voluntatem voluntari divinze

: fedfi-

exemplo magni Patriarchze Abrabam ; & ficut

—

Vajelt-

illearripuir, ti nobisefferpreceptum, arripere

ter eji

& nos deberemus executionem ererni decre-

:

ti; etiamfi illud effet de morte noftrorum £i-

liorum. ' Admiranda prorfüus unio füithujus

vrinde

eximii Patriarchee cum Dei nutu: qui credens

&n-

effe beneplacitum Dei, ut facrificaret filium

nillm

fuum, operi confeftim inflitit, forti & ge.

edans

nerofo animo ; admiranda eriam unio filii,

J

untà

qui fe tam benigne :oladio paterno fübjecit,

vent

ut falvum maneret Dei beneplacitum , morte

?

upe

ip[ä non interveniente.

*

J

1ob

vl

P5

Ob.-

$318 CoMPENDIUM .*.'I'RAcer*rus,

Obferva, mi Theotime, notam fingularem

Qum.

lii

perfecta unionis cordis indifferentis cum di-

vino beneplacito. Vide Abraham manu te-

füm,

nentemgladium, & elevantem brachia, & jam-

eos pl

jam vibratürum ictum, quo mortem inferat

volun

t, 8

filio unico: que omnia facit, ut placeat divinae

voluntati.

Vide & eodem momento An-

l

gelum, qui nomine Dei miffus iétum prohi-

cesf

bet; ut fübito Abrabam paratus eftadeundem

Dens

i&um cohibendum & vibrandum, quo I(aa-

4didy

cum filium Deo fàacrificet? quid multis?

Abrahamo vita & mors filii eít indifferens;

pouit.

defide

confiftenti in praefentia volunratis divinse.

fon

Quando Deus ei precipit facrificare filium,

"T heo

non contriítatur, quando prohibet, non af-

trader

ficitur latitia: omnia eequalia funt magno il-

Tequir

li animo, dummodo obfequium praftetur di-

ving voluntati.

enini

w, f

Ita; 'Theotime, perfzepe Deus, ut nos

tb d

in fancta ifta indifferentia exerceat, infpirat

&t

nobis confilia valde fublimia, quorum non

enim

ideo executionem poftulat, & tunc ficut ani-

citud

mofe ac fortiter resillas incipere ac profequi

Tm

debemus, ita fuavi & magna cum tranquiili-

auten

tate oportet acquiefcere eventui, quem Deo

potef

placuerit nobis dare.

Sanctus Ludovicus in-

genti cum exercitu transmifit mare, ad terram

fanctam recuperandam : fuccefífus contra

findi

opinionem infelix erat, eitamen fuaviter ac-

Comn

quievit. Pluris equidem facio tranquillita-

&qui

tem animi, quc acquieéfcit divinee voluntati ,

aqu'ui-

quam

U$

"De AMOREFDEI..

119

nprern

quam magnanimitatem in exequendo propo-

fito.

S. Francifcus proficifeitur in /Egyp-

; amdi«

mani ie«

tum, utibi vel convertat infideles

vel inter

Hec Dei

iij & t

eos gloriofus Martyr occumbar.

m infert

voluntas erat.

Rediit neutro executioni da-

at diving

to, & hzc etiam Dei voluntas fuit.

ónto An-

O quam felices fünt rales animze, auda-

m prohi-

ces fimul & fortes ad aggrediendum id, quod

Jeundent

Deusillis infpirat; hurmiles fimiliter & faciles

quo Tfae-

adidipfüm deferendum, quando Deusita dif-

multis?

i

ponit. . Dices, hocfiitafe habet, cur quicqua

differens,

defideremus, ac effectui dare conemur, à

- diying.

non potius omnia eventui committamus ?

filfürny

'Theotime! non oportet quicquam oblivioni

non ai-

tradere, aut ómittere ex omnibus illis, qua

|gno il-

requiruntur, ut omnia, quz Deus a nobis

euur u

exigit, bene fuccedant; ea tamen conditione,

ut, fi eventus fuerit contrarius noftris vo-

, Ut n

tis, illum nihilominus omni cum füavitate,

infpitt

& tranquillitate animi recipiamus. "T'enemur

um not

m

enim ex Dei juffu magnam curam, & foli-

jcut ant-

citudinem gerere earum rerum que Dei glo-

riam fpectant, & nobis commiffa fünt: non

yofqi

gnquii l-

autem eventuum,; q

gia hi ngn fugt in noítra

em e0

poteftate.

jcusit-

Sed rurfum dices, fi res incepta afflatu

]rerram

fan&ti Spiritus perit culpa eorum ; quibus

contia

commiffa füit, quomodo tum dici poteft,

nter

acquiefcendum effe Dei voluntati? nam dicet

gillit-

"

obicem

aliquis, non eft Dei voluntas, qu&

Jugtath»

P24

ponit

quam

220

CowurrNDIUM TRACTATUS

ponit tali eventui: fed culpa mea id evenit,

yenmu

cujus culp& voluntas divina non poreft

m f

efle caufa.

Verum eft, fili mi, tua illa

loribu,

culpa non evenit per Dei voluntatem ; is

Qus a

enim auctor non eít peccati: eft tamen Dei

diyina

voluntas, ut culpam ruam.& peccatum fe-

10n fe

quatur omiífio reiinceptz , in punitionem fci-

teligo

licet rue culpe & peccati. Nam licet ejus

turbei

bonitas non pofft ,permittere , ut velit

mum,

peccatum , eju$ ramen juflitia facere po-

quilit

teft, ut velit poenam , quam tu fuftines.

quide

]ta Deus non fuit caufa, quod peccaverit

Q uni

David, fed ei inflixit poenam peccato de-

bitarn.

id Q

Qnuando 1

"

gitür propofita fecunduimn

Ágtico

Deum fac&tà contineit in peenam peccatorum

tur; fl

non fuccedere, oportet vera peenitentia de-

fed tin

teítrari culpam , &

acceptare peenam , quae

boriffe

nobis inflieitur.

Nam ficut peccatum ett

ciffe

contra Dei voluntatem, ita-poena inflicta ex

petno

Dei voluntate proficifcitur.

elfe d

ligiof

Caruc XIIL.

per fe

De indzjfüwntia, quam in praxin deducere

Cujusq

- debemus ims.eo, quod promovet uo-

Jirum in virtutibus progve[fun.

À

-fieri, q

andavit Deus, ut faciamus, quod in no-

M

leto in

bis eft, ad acquirendas virteres ; nihil

10C in

ergo oblivifcamur, nihil omittamus, quo-

lu i

minus fancti hujus coníilii finem affequamur.

; As ex

& riga-

Attamen pei"ælsam pla'ntav'erimus,

Verie--

U$

Drz AMOVR,E Dzr

221

K evenit, d

vcx:imus;f'äcundum vires noftras , inreïïïga—

n oteft

mus, folius Dei effe, dare incrementum ar-

| du il

boribus bonarum propenfionum, unde fru-

item ; i

étus noftrorum deflideriorum, & laborum a

men D

divina Providentia expectantur.

Quodti

catum fe.

non fentiamus profectum in vita devota, &

onemfci-

religofa, qualem nos vellemus , non ideo

icet ejus

turbemur, fíed in pace contineamus ani-

üt velit

mum, hoc unum curantes, ut. animi tran-

quillitas femper regnet in nobis. Noftrum

r po-

follines.

quidem etl, accurate animos noftros excolere,

eccaverit

& uni huic rei fideliter vacare; verum quod

ctto de-

ad copiam meflis attinet , id Deo erit cura.

undum

Agricola nunquam vituperio dignus cenfebi-

COT Ut

tur, fi non ferat infignem meflis: copiam;

ntia de-

fed tantum, fi deprehendatur' negligenrer la-

à, QU*

borafle , terrisque fuis ofcitanter femen inje-

tom &l

—

cifle.

Ne erpgoinquieti fimus, efto nos fem-

[ida et

per novitios & tyrones in exercitio virtutum

effe deprehendamus, nam in monafteriis re-

ligioforum bene inftitutorum quiliber fem-

per fe novitium effe eftimat, cum totaunius-

ndcttt

cujusque vita deftinata fit probationi:

4

H

At vero, dicet 'aliquis, finovi mea culpa

fieri, quod retarder in profectu; quomodo po-

|

jn no-

—

tero mecohibere, ne triflitia afficiar ? explicavi

nii

hoc in introductione ad viram devotam , íed

0-

haud invitus repetam, fiquidem nunquam id

)*

jarur.

fatis explicaripoteft. Afci oporterde com-

itia ,. fed forti,, conítanti,

[ Uo"ï.

miffo p?ccato crift

*

1"

&t

p

. fedata;

222

COMPENDIU& TRACTATUS

fedata , & tranquilla triftitià: non.e'nim tur-

dump.

bulenta &t hec paenitentia, inquieta & abje-

fiadivi

eia.

Noftiretardationem tuam in via virtu-

Tito od

tum tua ex culpa proveniffe? coram Deo te

detefta

humilia, ejus mifericordiamimplora, coram

Tantes

ejus bonitate te profterne, veniamque füp-

nunqi

plex pofcé, peccatum tuum confitere, il-

tet Qp

ludque tibi remitti proftratus humi ante fa-

damu

ciem ejus bonitatis ora.

His ita peractis ad

Tegni

quietem compone animumy, &

oftquam

imiter

offenfam toto pectore deprecatus fueris, ex

fitno

eo humilitatem difce, quod tam lente pro-

&oria

grediaris in ftadio virtutum.

Expectemus

praci

patienter profectum noftrum , & àbjectaom-

getere

ni inquieruding, quod tam parum hactenus

lentat

prafüterimus, procüremus, ut pofthac plus

Vàtam

a nobis præüeturf

!

qui,

( pH XIV.,

Tnüm

muri

uomodo unire debeasus nofiram. volun-

findl

tatem Dei voluntati in permiffione

Ro ;

peccazoraumn.

C

10

eus füummo odio profequitur peccatum

D

& nihilominusilluc

3

H

pee

fapienter permittib

quo pacto & finit creaturas ratione praeditas

BTO [

türan

'

juxta conditionem naturze fuee agere, & bo-

lm

nos commendatione reddit digniores$ dum,

&atot

qui poffunt violare legem , minime eam vio-

lant.

Adoremus ergo & laudemus fanctam

n

iftam

ïacry

U$

225

Dre AMORE.DEI.

nim tüt-

iftam permiffionem. . Verum cum Providen-

1 dbje-

tia divina, quz permittit peccatum, idem infi-

Viavittü-

nito odio averfetur, nos quoque cum illa id

n o te

deteftari & odio profequi oportet, defide-

, corm

rantes totis viribus , utpeccatum permiffum

que(ip-

nunquam evadat in commiffum, &conformi-

tere, l-

ter operantes huic defiderio nos totos ignp-en-

.ante ft-

damus iis mediis, quae ortum, progreffum, &

tadisad

regnum peccátorum prohibeant. Atque íic

o(iquam

imitemur Servatorem noftrum; qui non cef-

fat nos exhortari ad pugnam, promitrere vi-

eri5, eX

Dife p[O-' |

étoriam, minari poenas, prohibere lapfum,

o lemus

pracipere cuftodiam , & optima queque fug-

(om-

gerere remedia, ut, quantum fieri poteft, vo-.

luntatem noftram avertamus a peccato, fàl.

idems j

vatamen ex parte illius libertare.

hicplis |

Atenim commiífo jamu peccato, quid-

quid poffümus, tentemus ad illud quampri-

mum eliminandum, quod.faciendo imitabi-

mtür Chriftum Dominum , qui dixit Carpo,

vilit-

fan&tiffimo homini, fe, fi effet neceffe, de-

nuo mortem libenter fübiturum, vel ad uni-

fit

cam folum animam a peccato liberandam.

uodfi peccator permanet obítinatus in fuo

'catüm

peccato, ploremus Theortime, füfpiremus, &

rmittib

pro eo preces fundamus cum animarum no-

reditts

ftrarum Salvatore JESU, qui cum perfzpe,

& bo-

imo tota fua vita durante fleviffet füper pec-

', dum)

gatores , & füper eos, qui peccata deftrue-

mio-

re negligebant, tandem in cruce, impletis

pdam

ie per-

lacrymando oculistoroque corpore fan

lm

ufo,

224 CowPENDIUM TRAcTATUS

Sed

füfo; deflens peccatorum damna mof:ruïus etti

Ita ad vivum hoc dolore urebatur David, ut

n

* liimys

paffus deliquium conciderit animo, unde

T nis bat:

ait (2): Defe&lio temut me pro peccatovibus , de-

Chrilto

velinguentibus legem tium. — Et Apoftolus pro-

animut

teftarur, fibi magnam fuiffe triftitiam, &con-

ad ali

tinuum dolorem cordi füo; propter Judaco-

—

Oporia

rum obítinauonem, pro quibus oprabat ana-

-—

thema effe a C

"

dair J

nofcerenrt.

h.ril"to., modo veritatem ag-

p:'lLIZ?Zï jl

AUUTO

—À

Taterea, quantunixds fint obftinati pec-

fs

jicianti

catores, defperandum tamen non eít de eo-

rum faluté, & converfione, fed omni ope

3. illi

Tiüm e

eos profequi , &piisadjuvareobfequiis opor-

tet; nefcimus enim , an non venturi fint

hatur,

bere de

ad poenitentiam, & futuri heredes felicitatis

«rerna

Tüm; c

Felix ille; qui dicere poreft fuis

proximis, ficut dixit Paulus: (5) Per trien-

dicimu:

omin

7u v08fe C die non cel]rvi , cuin lacvymis mo-

uens umumquemque vefirumi; proinde mundus

ut freq

füm a fanguine veílro: quia non intermifi

Iledicax

annuntiare vobis Dei beneplacirum. — Quam-

COntinr

Orni

diu peccator manet intra terminos & limites

miferja

fpei, poteft fe emendare: femper autem ma-

net, quamdiu vita illi manet. Non oportet

Ca

proinde unquam eum rejicere, fed pro eo

Deum exorare, eique fubvenire; quantum

fiamvi

infelicitas ejus id permittit.

tiadon

Sed

Xordy

Ca) Pf. 118. $3.

.(8) A. 20.v. Si'.

)

*

225

DE AMORE Dzrx.

tüüeft:

Sed tandem, poftquam flevimus fuper

vid, ut

obftinatos, & debitie chariraris officia eis prae-

, unde

flitimus; tentantes, an poffimusa perdirio-

nis baratliro. eos retrahere , .imitari Oportet

l, d-

ls pro-

Chriftum ,. &. Apoftolos; .nempe avertere

animum ab illis debemus, eumque transferre

; &con-

Judo-

ad alia, que Dei honorem promoveant.

Oportebat , dicebant Apofttoli (

» volis 5fu-

jbat and-

deeis primuin loqui verbum. Dei ; fe

d quoniam ve-

/

term àp-

pellitis illud, €g 2udignos vos)udicutis etevue vite ;

131

&Cce converti

EPT?

wadgentes.. Tolleturyinquit Chri-

*

Q

c

nv

dabitur

"

H

t pe-

ftus, a vo/is Regzum Dei,

genti fi

faciezti. Nec enim tantum temporis convenit

| de'eo-

hi ope

in illis deflendis terere ; ut, quod neceffa-

rium eit aliorum procurande faluti, fübtra-

opot-

hatur.

;j (int

Apofítolus dicit ; fe continuum ha-

icitatis

bere dolorem. propter perditionem [udao-

rum: continuum dicit ad eum modum, quo

At füis

r friti

dicimus omni tempore benedicendum effe

Domino: nam hoc nihil aliud fibi vult, nifi

p m

undus

ut frequenter & omni occatione Domino be-

termil

nedicamus; quod gloriofus Apoftolus per

üam-

continuum dolorem indicare volebat, dum

omni data occafione

limites

']udæoru'tn deflebat

miferiam.

Cererum oportet femper Dei noftri jutti-

yo €0

nturft

tiam vindicem adorare; amare & laudare, ficu-

tiadoramus, amamus, & laudamus ejus mife-

'

ricordiam, quia fcilicer utraque eft filia ejus

od

Ont-

(a) A. 13. v, 46.

*

226. CONPENDIUM TRACTA'ITUS.

bonitatis. Nam per gratiam fuam nos vult

facere bonos, ficuti ipfe bonus eft, imo füm-

me bonus: per juftitiam autem vult caftipare

(

Duon

peccatum , eoquod illud tanquam fumme ma-

lum , maximeque infinitze bonitati o

ppoiitgm

fummo profequatur odio.

hr

mur i

" Denique adverte, "Theotime , Deum

vranfi

nunquam fuam a nobis retrabere mifericor-

emipri

diam, nifi interveniente zquiffima vindicta

lh volg

tion ef

juftitie; nunquam etiam nos aliter evadere;

& effugere pofle riporem juflitie, nifi per

& qu

? ul

mifericordiam juílificantem: atque ita fem-

per vel puniens, vel gratum faciens ejus be-

al im

neplacitum eftadorandum, amandum; cter-

nunqu;

naque benedictione depredicandum. Atque

&s, .

ita juftus, qui decantat nunc mifericordize

' vite f

laudes pro iis, qui funt falvandi, idem gau-

i Yol

dio exulrabit, quando videbit-de damnandis

P qund

fümi vindictam; Beati in coclo leeto & alacri

Qu

animo approbant judicium damnationis re-

| fe ts

proborum, ficuti jllud, quod referetur pro

enti

falute ele&torum: quin & Angeli, qui exer-

cendc

cuerunt claritatem adverfüs mortales, . qui

1on «

fus cure ac fidei commiffi fuerant, magna

Cum (

perfruentur pace, videntes illos obftinaros,

Pllus :

t

vel etiam damnatos.

Oportet igitur volun-

ln eg,

tati diving aquiefcere, & sequali reverentia

ac dile&tione ofculari manum dextram ejus

|

mifericordie, & finiftram juftitiae.

tm,

*

?ont

CAfuT

Ug

4

DE. AMOREDEI.

227

1 05 vull ?

CC xuB um OXGW.

imo füm.

Lcaflipare

Quomodo voluntas suortua in fe, tantum-

JImme m

1nodo vivat 1n Dei voluntate.

»ppofitpm

odo , & proprietate penítus fingu-

lari.de morte hominum Gallico loqui-

mur idiomate; nam imortem nominamus

;, Deun

tranfirum, & mortuos, qui tranfierunt, vel

nifericot-

emiprarunt, dicimus.

Hac dicendi formu-

vindid

la volumus fignificare, mortem humanam

'evadert

non efie nifi tranfitum ab una vita ad alteram,

nf pd |

——

& quod mori aliud non fit, quam tranfire

jtà feti«

ultra rerminos mortalis vite, ut gradus fiat

jus be»

ad immortalem.

Certe . noftra. volunras

j

|

matete

|

nunquam poteft mori , íicur nec intelle-

, Àtqie

€tus, fed quandoque transgreditur limites

ricondia- I

vite fuz ordinarie , ur tota quanta vivat

m g |

in voluntate divina.

Atque hoc tum accidit,

nnand |

quando neque fcit , neque vult amplius quic-

&dii M

quam velle; fed omnino fine ulia. exceptione

ons - d

fe tradit, & mancipat: beneplacito. Provi-

tur po

dentige divine, ita fe immiícens, ac immif-

]i exet-

cendo liquefcens in hoc Dei beneplaciro, ut

) qm

non amplius compareat, 'fed abícondita fit

mapna

cum Chrifto in Deo, in quo vivit, non:am-

tinaroS, |

plius

quidem illa fed Dei voluntate vivente

/ VOIUH-

in ea;

*

31'€n[i3:

n us

BBBrelt ;-ubt £ Pfconda vincitas iellae

rum, quando comparet fol in noftro hori-

Zonte? non equidem periiï, fed abrepta eft,

PT

228

COMP'ENPIUM 'TaacTATUS

alocis

& abforpta in fupremo folis lumine, quo-

cum minor illa claritas feliciter immixta,

(ifftcul

uo devenit voluntas

quodat

& conjuncta eft.

humana, quando intepre & perfe&te tra-

dhildet

dira eft divino beneplacito ? Nullo mo-

gis. Ff

do perit illa quidem, íed ita permifcetur

Aufcipi

& abforbetur a voluntate divina, ut amplius

£90; |

non appareat, neque habeat vell

Tolam

gfeparatum

a voluntate divina.

ix 0m

li d

Imaginare tibi, Theotime, glotiof'um&

C

nunquam fatis laudatum Ludovicum Regem,

'Domin

qui inftruéta & confcenfa claffe bellica vela

& tefpo

facit ultra mare profecturus: adverte deinde

Reginam, chariffimam fíancti Regis conju-

locum j

Domin

em, qua una cum illo navigium confcen-

j

i. Age, f[iquis rogaffet eximiam iftam

volunt

lintas

Principem: Sereniffima Regina, quo vadis?

dubio procul refpondiffer illa: Vado, quo&

hibere

ipíe Rex : fiquis deinde denuo rogaffet: atno-

l&tv

íti, quo Rex vadat? tunc etiam refpondiffet:

n w

mihi quidem curg non eít, fcire, quo Rex va-

ptio,

dat, fed folum, ut cum eo vadam.

Itane;

I qu

ei dici potuiffet: INe(cis Sereniífima Regina;

)na.

quod maritus tuus perat /Egyptum, ut inde

divini

tranfeat in Paleftinam ? divertet autem : &

Qütm

commorabitur Pelufii Acrice, Gein pluri-

Df

bus aliis civitatibus.

An & tibi propolitum

&tl

cít, eodem proficifci ? Ad hoc refpondebit

if q

il

3

illa: Nihil mihi propofitum eít, nifi ut fim

Qiin

d

apud Regem, Dominum & maritum meum ;

in

Ieïiqu

rus

. Dr AMo,Ria Dzr

229

àn Iociä vero, in quibus ipfe futurus eft, non

16 qUo- !

inzmixra,

difficulter cum ipfo commorabor.

Ad me,

vOlgntas

:quodattinet; eofine defiderio eundi; nam ni-

ede trà

liil defidero, nihilaffecto, nifi praefentiam Re-

1

"

ully mo-

is. EftRex; qui vadit, &qui iter hoc vult, ac

rifceror

E

u

fcipit ; quantum ad me. fpectat, non vado

tamplius

,€go, fed fequor: non volo iter i(tud ,. fed

Áolam . Regis presfentiam: commoratio, iter,

püraturm

"

.& omnia iffa, diverfaque adjunéta nullum

inihi difcrimen habent.

iofum&

. Certe fi quifpiam fervus , fequens füuum

Reget,

lica vela

Dominum, rogetur, quo i

Íe tendat, non

deinde.

u

eirefpondendum eft, quoda

d

talem vel talem

; conjte

locum pergat, fed folum, quod füuum fequatur

confcen-

Dominum: quianufquamit fua voluntate, fed

n jllni

voluniate Dominifüi. Ita, mi T heotime, vo-

lüntas refionata in Dei voluntate non debet

yvedis?

; QO

.habere voluntatem aliquam, fed fimpliciter

fequi voluntatem Dei

Et ficuti is;. qui eft

: at n0*

ndiffet:

in navi quapidm, non fe movet motu pro-

prio, fed (init íe moveri juxta motum navis,

Rer ve

jtaney

in qua vehitur: eodem inodo voluntas hu-

mana, quz confcendir, ut ita loquar; navim

Regina,

utinde

divini.beneplaciti , non aliud. velle debet,

quam ut finat (e vehiad terminum, voluntate

Jtefm

; plati-

Deifibiconítitutum. . Et runcanima non dicit

amplius: fiat voluntas tua, & non mea, quia

yolitum

yudebit

ipía nullam amplius voluntarem habet: fi-

uidem intra manus Domini füi ac Dei eam

üt fim

ut hic, qui in Dei manus fuam

meum 1

re]i.—qukit ; d

refigna-

i

u

230

CouprrNDIUM TRAcTATUS

T

refignavit voluntatem , non fequatur proprie

qii vo

Deum, ficuti fervi fuos fequuntur dominos,

modo uf

nam licet fervi iter conficiant per voluntatem

gut, f

dominifüi, eorum tamen fequela fit per pro-

t &

priam voluntatem, licet hec fit voluntas fe-

*

quens, obfequens; feque fübmittens ac füb-

jiciens arbitrio domini : ut, quemadmodum

dominus & fervus duo fünt, ita voluntas do-

Declm:

mini, &fervi duz voluntatesfint. Verum vo-

[/

luntas, quz fibi ipfi mortua.eft, ut vivat in

Dei voluntate, absque voluntate fua ma-

net non folum conformis, & fübjecta, fed

Tedi

(

mi

omnino fibiipfi emortua, & converfa in Dei

voluntatem. 'Sicuti diceretur de parvulo quo-

[2G T

dam infante,' qui non habet. ufüm voluntatis

i pin

proprige, utvelit amare rem aliam, quam fi-

gaudioi

num, &faciemchari(fimee matris fuze: neque

pedive

enim ullo modo cogitat, quod veliteffe hic vel

ide e

Tuny -

ibi, neque velle rem quamcunquealiam poteft,

quam efle intra parentis brachia, cum qua

Tuület

perere

unam, eandemque rem fe eflé exiftimat: ne-

que illi cura eft, accommodare fuüam volun-

forma

tatem materne voluntati, quia nimirum fuam

lt no;

non fentit ; neque credit fe ullam habere: fi-

attis

nit proinde matrem omnem füi curam gere-

re (

re, neque curat, quo illa eat, quid faciat,

quid velit; omnia fiquidem parvulus appro-

T

bat, que matri facienda effe videntur. Cer-

propr

te heec eft fumma perfectio noftre volunta-

voluni

U

tis, ut fit ita unita voluntati Dei; quemadmo-

dum unita fuit voluntas illius Sanéti, qui di-

lig f&

P

cebat:

TUS

" Dsg AMonz Dzr.

231

r pro rie'

äcebat: u boluntaie fua dedukijii me. Nam

! quid volebataliud dicere, nifi quod nullo

dominos,

iolüntaten

! modo ufüs fuerit voluntate propria, ut fere-

itprpe ? Beret;

fed paffus fuerit omnino fe duciatque

dmus f 3 trahi a voluntate Dei.

nsacfüb d -

*

admodum, 3

Qp U.';(-.XVI.

antasdo- *

'erum vo.

Declaratio eorum , que dicta funt de occafu,

quorte, eg tranfitu nofire vo-

3 vivati

B

luntatis.

redibile eft fanctiffimam Virginem, Do-

edi, d g

L

minam noftram clementiffimam tantum

Toin Da

i/o quo-

ex eo cepiffe gaudii, quod chariíIlimum fibi

Juntatis

ac parvulum JESUM geftaret brachiis, ut

juam f

gaudium illud vel omnino laffitudinem im-

pediverit, vel gratam effecerit.

uodfi fub-

; neque

(ebicvel

inde eum füis pedibus ambulare' faciebat,

manu fcilicet tenens, non erat, quod non

mpotefï,

mallet dependentem ex íuo collo ad pectus

um Qu

J

nát: e

erere, fed nempe volebat, ut parvulus ipfe

volün-

1

ormare greffus , & folus ambulare difceret.

i fuam -

Et nos, Theotime, velut parvuli infantes

yere: ll

Patris coeleftis poffumus una cum ipfo ince-

e-

dere duobus modis.

T

]

j

RCiat) i

1mo. Poffumus ire, ambulantes paffibus

: aPPIO-

|

proprie noftre voluntatis, quam nos illius

! Cer-

|

voluntati conformamus.

olunté-. 1

Et iftud e(t, quod

Deus per fignificationem füuz volunratis a no-

ydmo«

bis requirit; quia cum velit; utfaciam , quod

y d-

2

)ba[

práe

232 Coxamgmum T'RAC'I'ATUS

prefcribir, vultfimul, ut habeam x'/oiu-ntatem'

[

i p

idem faciendi. Deusmihi fignificavit, velle

Ib d fete

fíe, ut.diem fabbati fan&ificem, & quia id

(hiquo

me vultfacere, vult etiam, ut velim facerej

fet, nus

& ob hoc habeam proprium velle, feu vo-

Vadit: v

luntatem, fequendi voluntarem illius , me

do, qu

conformando, & mutuo refpondendo illius

cum I

volunrati, que errare non poreft.

Yus, f

2do. þo[ï'umus etiam ire cum Chrifto

lm, &i

Domino nullam habentes propriam volunta-

ltl pOï?

qpam, (

tem, transmittentes nos divino ejus beneplá-

cito, vclut pufillos infantes, qui inter Matris

Cut opt

&dem e

brachia geftantur. .' Hoc véro fit per certum

quendam , & fingularem , ac prorfus admi-

L elinq

10me,

rabilem confenfum, qui vocari poteft unio

noftre voluntatis cum voluntate Dei. Atque

l

ilo, ni

! omnem

hec vera ratio eft perendi nos & habendi in

l;neæ) lt

voluntate divini beneplaciti; prout decer:

effectus fiquidem voluntatis beneplaciti pure

fnque

infans N

& pute proceduntex divina ejus Providentia;

um

& nobis nihil agentibus eveniunt.

Verum

Inarum

eit, poffe nos velle, ut eveniant fecundum

Dei beneplacitum ; & hoc velle optimumeft:

COHCEE)[

àbuit

fed poffümusetiam recipere.eventus bene-

placiti coeleftis per. (implicem — voluntatis

rilxä qvli

noftre tranquillitarem , quae nolens rem ul-

€]üs pra

Mattee j

lam, in omni eo,.quod Deus vult in nobis,

uterqm

& de nobig fieri,. fimpliciter acquiefcit. -

Tüebato

& non

Si

li,

TUS

Dzr Awonr Dr:.

233

rolontáten

avit, veli

Si petitum fuiffet a dulci infante TESU,

1 dum ferebatur inter fuaviffimee Parentis bra-

.

& quiail

m facent

1 chia, quonam iret? nonne refpondere debuif-

|fet; nusquam egovado; Mater mea eít, quae

e, feu o

iv

t

! vadit: vel fidicendum fit; quod vadam, va-

ilius, m

endo ilhus

|do, quo Mater mea me portat; non ego

|cum Matre vado, nec proprii meis pafíi-

er il-

bus, fed eo paífibus mee Matris ,

lam, &in illa.

Sed o dulciffime infans, fal-

1 Chrio

tem portari vis a dulci Matre tua 2. INequa-

1 volünte

quam, dicere poterat, nihil ego volo, & (i-

;benepl

cuti optima mea Mater ambulat pro me, ita

or Matri

eadem etiam vult pro me. — ZEquali ratione

" certuim

—

ei relinquo curam & eundi, & volendi ire

j; admi-

B)

-

ro me, quo ei vifum fuerit: ficuti non am-

telt unio

-

b

bu

lo, nifi perejus voluntatem, transmittens

, Ague

omnem aliam de me folicitudinem Matri

bendi t

meze, ita nihil ego volo, nifi effe in ejus finu,

t dectt:

eamque ampleécti, & deofculari.

Q divine

cit pute

infans Marie! /eatus veuter , qui te portavit,

videnti

g ubera , que [uxifli. . Equidem Salvatorani-

Very

marum noftrarum jam inde a primo fue

cuodom

conceptionis inftanti in ventre Matris fuae

numelt:

habuit ufum rationis , & poterat ita ratiocina-

; bene-

ri; quin imo & gloriofus Joannes Baptifta

jlontatis

ejus pracurfor a die vifirationis Beatee Matris

Teim u-

Marie rationis ufum habuit.

Er quamvis

; n0bi$

uterque illo tempore, & duranre infantia

(cit; *

fruebatur propria libertate ad volendum,

& non volendum /res quascunque, tamen

in iis, que faciebanr ad directionem ex-

M

Q 3

ter-

234 CowPENDIUM TRACTATUS

ternam , finebant fuas matres fui curam gere-

ré,G&facere, & velleid, quod illo tempore

[ J a

conveniebat,

[

Theo'time, fic nos haberä debemus , ex-

hibentes nos flexibiles, & tractabiles divino

E.

€0

l

beneplacito, non fecusacfi cereieffemus, non

D

q

expetentes nobis quidquam, fed finentes , ut

|

&quide

Deus velit, & faciat pro nobis, prourt illi pla-

tio om

cuerit.

Sa&emus omnein curam noffram i Do-

Deo v

suinum , quia illi cuva cff de nobis.. Interim hoc

&den

tantum cure fit nobis, laudare Deum de

guimus

omnibus, & in ormnibus ejus operibus, ut

bis eve

exempplo Jobi dicamus: Aomiuus d.dit, eg

--

Vertitn

Domixus abftulit , fit noinen Domini. benedichum.

omnem

Nolo Domine, nolo eventum aliquem , fed

mus; f

relinquo te velle pro me, prourt tibi pla-

00 f

cuerit.

O Theotime, ejusmodi ufüs vo-

luntatis noftré! quam eít excellens, quan-

p

diiglo

do ea übi non affümit curam volendi ef

füper

fe&tus divini beneplaciti, fed folum magno-

ere curat, ut Dei beneplacitum in rebus

(

omnujbus dépradicet.

Princ

lerel

iliug

tüm ]

liute,

gadiu

Wim

p

CapuT

b-z AÁMORE Dr;l.u

23$

TUS

Irampere. d

CapPur XVIL

0090 . D excellentiffisuo exercitio , . quo tti po[-

famus inter dolores interiores &que

emus, er- ]

ac exteriores bujus vite.

jes divino d«

eo agere gratias pro eventu quolibet,

mUs, nof

D

quem divina Providentia difponit, eft

entes , Uf

équidem, quod negari non poteft, occupa-

u illi pl

tio omnino fanéta devotae anime: Ííi vero

uin ii D

Deo volendi, & faciendi, quod illi in nobis;

erim hoc

"

& de nobis placuerit, curam omnem relin-

Jeum dé

'uimus; fi non ad id attendimus, quod no-

l'bus ! üt

bis evenit, efto probe id fentiamus; fi di-

idit,

vertimus animum noítrum, & attentionem

iedlChnt.

omnem divinz bonitati ac dulcedini applica-

en, fed

mus; fidepredicamus benigniffimum Deum,

tibi pl

non jam in eventibus, fed in fe ipfo, & pro-

füs vo-

vria fua excellentia; utimur fine dubio exer-

y quat-

citio longe eminentiori, quam fit illud; quod

lendi &

fuperius explicavimus.

mágno-

j rebus:

Cum Demetrius, non ignotus antiquitati

Princeps obfideret Rhodum, Protogenes, qui

heerebat in parva domuncula fita in fuburbio

illius civitatis, nunquam intermifit confue-

tum laborem, & quidem ranta cum tranquil-

litate, ut, quamvis ferme continueintueretur

gladium füo jugulo imminentem, preftan-

tiffum ,opus abíolverit , admirandam fatyri

piéturam , qui ludens fi(tula oblectabat ani-

4

mum

puT

236 COMPENDIUM; TRACTATUS

mum. O Deus! quales funt illi homines

quda

x totQ

vere virilis aniii, qui inter omnis generis

eventus fuam femper attentionem defixami

fimurm.

habent in bonitate &terna, ut eam hono-

aperui

rent, & ament

? Filia excellentis cujusdam

ife e

Medici, cum febri continua laboraret , &

incifur

Ícirer, fe unice a patre amari, uni fuarum

in g

fabmi

familiarium dicebat: Sentio equidem dolores

acerbiffimos, fed non ideo cogito de ullis

fom.

fed fo

remediis, quia quid fànitati mec profit, ig-

noro. Poflem ego defiderare rem, qua mi-

Ti; |

hi obeffet , neglecta altera, qua. prodeflet.

Et quod tuum eft de hac re judicium ? nonne

l

oper& pretium fecero, fi omnem hujus rei

Tiotne

curam patri meo reliquero, qui poteft, &

eltam

qui vult, quidquid facirt ad fanitatem meam

Teme«

recuperandam. ? certe injuriofa forem in

fpexi

patrem meum;, fi aliquid vellem , quia

is

ile fatis fuperque volet , quidquid ,mihi

t5 Ve

profuturum eít: folummodo ergo expe-

hn

&abo, dum velit id, quodexpedire mihi cen-

uj

febit.. His dictis, düm pater ei vene fectio-

ET

nem expedire judicans difponitea, qua ad id

iem

neceffaria fünt, cepit dormire; & cum evi-

iþlCll

gilaffet, eam propius accedens pater interro-

ltin

gavit, quomodo placuiflet fomnus? an mo-

quan

do vellet pérmittere, ut vena fecaretur? pa-

tudi

ter mi , inquit illa, tota tua fum, nefcio, quid

Conf

velle debeam, ut prifítina fanitati reftituar:

Qe.

tuum eft, pater velle & facerecircame, & pro

&

me, quidquid tibi videtur ; ad me enim,

grat

quod

U$

Dz.Awos&r Dzr.

2

3

"

*

homines

quod attinet, mihi curzeft, ut-vt& amem, &,

! [eneris

ex toro animo honorem, ut patrem amanti(-.

defxatii

fimum. 'Tunc pater lipgato brachio venam.

n hono-

aperuit: dum autem id fir & fanguis co-

Vjtsdam

iofe effluit, nunquam refpexit autbrachium

i, &

incifum, aut fanguinem profufum , fed fixis

fuarum

in patrem oculis aliud non dicebat, quam

dolores

fübmiffa voce: pater me amat, & tota ipfius

de ullis

fum. Acomnibus abfolutis pratias non egit,

fed folummodo repetiit verbafue aífectio-

olit, ig-

que fhi-

nis, & filialis confidentiz.

rodeffets

? ponne

Age, dic amice Theotime , *p'üella hec

J fel

noune erga patrem vehementiorem teflificatà

eit

/',&

eft amorem, quam fi multum folicita ab eo

meam

remedia füo morbo petüflet ; quam fi re-

rem m

fpexiffer, quomodo vena incideretur, &fíàn-

, Quia

guis educeretur: addo , & quam fipatri mul-

Ea de re dubitari

d ,mrihi

us verbis gratias egiffet.

o exye

non poteft. Si enim multas de fe fufcepiffet

yliicen-

cogitationes , quid inde fuiffet confecura , ni-

j fe&m-

fi vanam, & inutilem folicitudinem , fiqui-

üg al Id

dem pater pro ea fatis folicitus fuit? & re-

Ípiciendo brachium , quid inde habuiffet, ni-

yn w

interto

íi timorem? & multas patri gratias agendo;

quam, virtutem exercuiffet, nifi forte grati-

an mo-

tudinem, quz aliis ejus factis patri abunde

i? pe

o quid

conílabat? nonne ergo, quod optimum fas

(hiraar:

cere. poterat, fuit, ut fe totam occupans.in

a

demonftratione amoris filialis ; patri.longe

gratioris quavis alia virtute, cetera omnia

; enim)

Q ;

Oblis

quod

"

238 COMPENPIUM TRAcTATUS

oblivifceretür ? Oculi mei femper ad Do-

piuot.

mümwn; quomiam ipfeé eve

?/€0$.

Wet de laqueo pedes

mittat;

(4)

velle Q

Incidifti inadverfitatum laqueos , quibus

quidet

captus es! Deum refpicé , & fine eum age-

tete,

detur

re: curam ille tui geret.

Jacta cogitatum

tuum in illum, & ipfe te enutriet.

Cur vis

hac ]

pit v

vel non vis mundi eventus , atque cafüs, qui

contingunt, aífiduos ? ignorandum tibi eft,

bet ]

quid velle debeas, & Deus fatis pro te omnia

pene

volet, que poflis velle, te deeo nullam om-

non.

nino curam fufcipiente.

Expecta igitur pa-

gt

tienter effectus divini beneplaciti, & copita

quod

tamer

ejus voluntatem , qua femper fibi coníftat,

tibi fufficere: fiquidem ita bonus femper eft,

dm

ut non poffit, nifi bonum velle: fic enim di-

even]

le&e füee fanctee Catharing Senenfi praecepit :

exPej

omn

Cogita me, & ego cogitabo re.

Perdifficile eft extremam iftam differen-

Va

tiam voluntatis humane , que eoufque pro-

greffa eft in unione cum voluntate Dei, bene

indn

exprimere: nonenim dicendum eft, meo judi-

dq

cio, quod acquie(ícat voluntati Dei; fiquidem

bis.

a&tusacquiefcendi eft a£ctusanimz, quoilla fü-

um declarat confenfum. Necetiam dicendum

den

üje

eft, quodacceptet, nequequod recipiat: quia

acceptare & recipere fünt actiones queedam,

li

elt.

qua poffünt dici actiones paflivae, per quas

et

ample&timur, & accipimus, qu& nobis eve-

niunt.

qu

(«) Bf. 42. v. 15.

j

239

bE AMon:t Drr.

il D»-

1 'niunt.

Dicendum etiam non eft: quod per-

t r

mittat, nam permiffio eft voluntatis actio;

&

1

velle quoddam otiofum, feu voluntas, qua

qubus

quidem nihil vult facere, fed tamen permit-

Im ape-

tere, ut fiat aliquid. Unde potius mihi vi-

Tiatun

detur, quod anima, qu& eft coníftituta in

Cut vis

hac indifferentia, & quze nihil vult, fed fi-

US ) qm

nit velle Deum id, quod illi lubebir, dici de-

jbi elly

beat habere füam voluntatem in fimplici ac

Qronia

generali expectatione : expeétare fiquidem

r om

TT

non eft agere, & voluntas expectans non

ur p

agit.

Atque, fi animum advertas, videbis,

quod expeétatio anime fit vere voluntaria, &

cogit

níaty

tamen non a&io aliqua ; fed fimplex qua-

u eüy

dam difpofitio ad recipiendum id, quod

m di-

eveniet; ubi vero evenerit, & receprum fuerit,

expectatio convertitur in confenfum, & in

:cepit :

omnimodam animi quietem ; & tranquil-

litarem.

]

Terelt«

; pro-

ChriftusSalvator nofter amantiffimus fum-

,bene

imam fübmiílionem voluntatis fue humane

) judi-

ad eterni Patris voluntatem exprimit his ver-

ydefn

]laft-

bis (a): Dominus Deus aperuit umbi aurem, id eft,

denuntiavit mihi beneplacitum fuum, ego

dum

autem non contvadico, nog abii vetrorfum. . Quid

.quia

hoc aliud eft, nifi dicere, voluntas mea non

army

eít, nifi fimplex expectatio, que difpofita

qUHF

eft ad recipiendum sequanimirer omne id,

Ti

quod Deus ordinárit: unde permitto , atque

n[r

cedo

(a) lfei. $0. v. $.

240

CON.IP'ENDIUM 'TRACTATUS

eIts Q

cedo corpus meum illis, qui id percuffuri

&am àt

fünt: genas meas i]lig, qui eas vulfuri funr,

bus, 1

.paratus ad omnia perpetienda, qua volue-

rint.

corpo

Verum, adverte obfecro *l'heotime,

1nara

quod ficuri. Salvator nofter pott refignatio-

fo, 3

iem illam, qua fun&us eft,. cum in horto

oliveti caperetur, fe trahiad libitum eorum,

ánim

vit, (

qui illum crucifixerunt, mirabili cum dere-

li£tione füi corporis & vitz inter adverfario-

donit

Thinus

rum manus permilit: ita animam fuüam, &

te for

voluntarem .per indifferentiam perfectiffi-

mam pofui:in finu ererni Patris; nam licet

horti

dixerit: Deus, Deusmeus, ut

ureb:

quid dereliqui-

íü me? id fecit, ut vere cognofceremus

B

Qtrls

amaritudines ac poenas, quas anima ejus fü-

À

fünebat, non autem ut contradiceret fan&tit

fecit;

fime indifferentie , in qua erat, uti flatim

animar

poftea oftendit, concludens univeríam füudm

Y:21

tu à

viiam & paffionem per incom

!,'(.a H

"abilia hac

Tuni

verba: Pater/ im manus tuas comumendo Jpii-

Ti i

iuunsmaum4.

pelli

€Xüat

CaPUT XVIIL

habeb

Perfecta expolistio animze , que cum Dei

Verat

1 vir

voluntate unita, eft.

Vità

J epr&fentemus nobis, o Theotime! dul-

"n

IE

ciffimum JESUM apud Pilatum, ubi mi-

1

lites , farellites ; & carnifices fic volentem,

nipia

&5 of

omnibus veftimentis, uno poft alterum exue-

runt. .Nec his contenti etiam íàanctiffimam

Rete 1

ejus

241

^ Ds AMORE' Dsr.-

touffüri

ejus cutem- ferme detraxerunt ,^ dilaniantes

eam átrocibus virgarum X flagellorum icti-

ri fint,

-Volue-

bus, ficuti poflea ejus anima erepra fuic e

eottmy

corpóre, & corpusa vita per iortem ; quam

in ara crucis ifüftinuit.

Veruinh triduo elap-

Imatio-

1 horto

ío , interveniente fan&tiffima refürre&tione;

animia gloriofo fuo corpore fe iterum vefti-

e0rum,

n dete-

vit, & corpus cute fua jam immortalitate

donata circumdedit.

Veftivit aurem fe Do-

erfario-

minus poftrefarrectionem diveríaac differen-

m &

f&f

te forma, modoenim in peregrini, modoin

hortulapi; modo alcerius generis habitu ap-

m licet

arebat, prout fcilicer hóminum fàlus;: &

eliqui

'ermus

: gtrish ploria pg&ulabar.

us fü-

:

Amor eft, o Theotime, qui h'oc totum

ineit-

fecit; fed & idem amor eft, qui ingrediens

ftarim

anumam quandam, ut eafibi feliciter moria-

füdm

tur, & uni Deo vivat, facit, ut omnibus hu-

4 hg

manis defideriis, quin & fui ipfius eeftimatio-

ne, que non minus adheret fpiritui, quam

pellis carni, íefe penitus expoliet, atque

exuatiis etiam affeCuonibus & deliciis ,, quas

habebat in*confolationibus . Spiritualibus ,

veríara in exercitiis pietatis, &in perfectio-

7)

ne virtutum , 'que videbantur effe propria

vita animo devore.

! dul

'Tunc Theotime , 'orani —jure'exclama!:

j ml

anima: Exui me meis veftibus , quomodo

nfel

eas refümam? lavi pedes meos ab omni pe-

UI

nere affectionum ,. quomodo. iterum eos in-

imatri

qui-

jus

CowrsNDiUM TRACTATUS

242

quinabd ?. nuda egreffa fum e Dei manu, &

-JJeus :

nuda reorediar illuc.

Dominus multa mihi

Tüm v

dederat defideria; Dominus ea. abftulir.

Sit

nomen Domini benedictum.

Ita Theotime,

idem ille Dominus, qui in principio fa-

trahe

cit nos defiderare virtutes, & omni occa-

fere-

fione occurrente eas exercere, idem eft,

poftg

qui affectionem virtutum, & omnium exer-

Adar

citiorumfpiritualium a nobisaufert, ur majo-

Mdf

ri.cum tranquillitate, & fimplicitate nihil de-

lus

fideremus, nihil affe&temus, preter bene-

lg N

placitum divinzg ejus voluntatis: Nam quem-

admodum

ulchra & caíla ludith habebat

quod.

&

quatur

quidem in

is rebus pretiofillima veftimen-

I6 nif

ta, quibus fe indueret feftis apud Ifraélem

i

diebus, fed nullum erga ea affectum fove-

atedi

bat; fiquidem nunquam toro viduitatis fuee

Duncqg

tempore fe iis ornavit, nifi quando impulfu

Numinis adibat Holofernem , & ejus exerci-

tet Qios

bere ;

rum: fic nos, quamvis didicerimus praxin vir-

tutum , &devotionis exercitia, tamen, quod

qu h

fen,

videlicet eftperfectorum opus, ea appetere

gràtg

non debemus, neque iiscor noflrum veftire,

&jusg|

nifi inquantum fcimus , id Dei beneplacitum

velle: & quemadmodum ]Judith remanfit

E

femper in veftle lugubri, praeterquam in di-

las ) I]l(

&ta occafione, in qua voluitDeus, ur fplen-

dide, ac pompofe veftita incederet: ita de-

quam |

X Teip

bemus nos pacifice manere vefliti noftra mi-

feria, & abjectione, viventes inter noílras

BUUET

qL

|

imperfectionss; & infirmitates, ufque dum

eus

)to fþo

F

v$

Drz AMoäE Dzi.

243

u &

Deus nos evocet ad praxin- excellentiffima-

jl mihi

ln Sit

rum virtutum.

egtime,

Cum vero neq-ueamus longam moram

dpo R

trahere in iíta nuditate, fpoliai omni ge-

nl 0Ccd-

nere affectuum, monet nos Apoftolus, ut,

dem eft,

oftquam nos exuimus vefítimentis veteris

m exere

Adam, induamus nos habitu novi hominis,

üt mijo«

id eft Chritti JESU; nam cum omnibus re-

nih de-

bus nuncium remiferimus, etiam affectioni-

or bene-

bus virtutum remittere- nuncium debemus,

nquem-

habebat

quod nolimus pofthac neque earum, neque

quarumque aliarum rerum affectiones habe-

[limen-

re, nifi in quantum Dei beneplacitum id exi-

(radlemm

it.

Oportebit nos rurfum veftiri pluribus

n fove-

affectibus ;:&fortaffis etiam'illis ipfis, quibus

qtis f

nuncium remifimus. . Sed nota, quod(íiopor-

impullü

ter nositerum eas refumere, id fieri non de-

exer

bere, quia nobis grate fünt, quia utiles,

xin vt*

quia honorifice , & apte ad fovendum amo-

[ quo

rem, quem in nos ipfos gerimus, fed quia

ppetere

velliré

grate Deo, quia ejus honori utiles, quia ad

ejus gloriam deftinatze,

Jacirum

emanii

Eliezer ferebat fecum inaures , & armil-

Tl i[l dl-

las, nec non nova veílimenta pro puella,

iL (P]en'

quam Deus praparaverat filio Domini füi,

if de

& reipíà illa donavit virgini Rebecce , fi-

Óira f

mul atque agnovit illam eíffe, quam quzre-

gollrts

bat.

Habende omnino íünt nove veftes

ie du

pro fponfà Salvatoris; fi pro illius amore, ve-

[)eus

teri

244 CoMPENbIUM -TRACTATLI—S

teri affechone.fe expoliavit; q-uam hactenus

- ii pu

erga parentes, erga patriam , erga familiam,

jlius

erpga amicos habuit; atque hec non fecun-

puie an

um confiderationes humanas; fed fecundum

tem: €

fuum f

.divinas, qqia ícilicetfponfus ceeleftis heec vult,

hecprecipit, ad hecimpellit; talemque or-

Si

D

.dinem,. & feriem inftituit. in charitare.

exuitur vetus affectio ad. confolationes fpiri-

füis ex;

Jiloe fr

tuales, ad.exercitia devotionis; ad praxin.vir-

d pedi

tutum, quin imo & ad progreffum in perfe-

di[cal

€tionis ftudio, reveftiri nos oportet alia af-

CUn, -

fectione tota nova, amantes omnes grfatias,

Deinde

& favores ceeleftes, non jam, quia animum

fripfer

afficiunt, & recreant, fed, quiafic nomen Do-

mini fanctificatur, ejusregnum locupletatur,

expolia

U5, pi

Fïivinumque beneplacitum attingitur.

animüm

tum fe

Ita S..Petrus fe in carcere veflivit; non

atb

propria fua electione, fed Angeli mandato:

buseu

cinxit fe; accepit fandalia, deinde reliqua fua

I$ CQ

affumpfit veftimenta. Ergloriofus Apoftolus

Tüür nu

S. Paulus expoliatus uno temporis Inomen-

Yefürpa

to omnibus affectionibus , Jomine, inquit,

lediot

quid me vis facere ? id eft, Domine, quid pla-

cet, ut'defiderem ,. ut'affe£tem , ut apore-

nibq

nl

diar? fiquidem tu me proíternens ad ter-

fam, meam in me mori fecili voluntatem,

quia tu .Deus meus es!. 'Theotime, quicun-

F

gue omnia reliquit proprer Deum , :nihil

debet refümere, ni( quod placet Deo:

3on amplius nutrit füurü corpus; nifi ad Do-

mini

W)

[

Ds AMORE Dix.

245

| hdenus

mini præceptüm , ut ferviat fpiritui; nilam-

familam,

plius curat, nifi ut ferviat proximo, & pro-

n fecun-

prie anime , fecundum divinam volunta-

(ecündum

tem: exercet virtutes, non quia faciunt ad

shacvulty

fuum libitum, fed quia Deus hoc defiderat.

mque or-

Deus imperavit Ifaie Prophete, ut fe

i. .l

fuis expoliaret veftibus, his verbis(a): Pade, €9

ynes fpiti

1oxin Vit-

olve Jaccum de lumbis zuis , €9 calceamenta tolle

de pedibus. zuis.

E fecit fie, vadens unudus , g

in perfe-

di[caleeatus , vel tribus diebus, ut aliqui di-

et dia af-

cunt, vel tribus annis, ut alii arbitrantur.

3 BrdtidS

Deinde elapío termino, quem Deus ei pre-

animum

fcripferat ; refüumpfit veftimenta füa. Ita nos

men])o-

expoliari debemus noftris omnibus affecti-

ylettub

bus, parvis & magnis, fzepeque examinare

L

animum nofítrum, an promptum, && para-

tum fe inveniat ad renuntiandum ejusmodi

vit, nont

affectibus, quemadmodum fe Iaias fuis vefti-

andato:

bus exuit, ac deinde ad refümendas affectio-

]iqu: fn

nes congruas obíequio charitatis: ut moria-

ipoffolus

mur nudi in cruce cum Salvatore, pofteaque

momen-

x

refurgamusin novum hominem cum illo. Di-

, inquib

lectio fortis eft, ut mors, proindefacit,; utom-

quid pli-

nibus nos expoliemus ; eft etiam mag-

jtapore-

nifica, velut refürrectio, ut nos glo-

b r

ria & honore circumdet.

potaremy

quicun-

! , ml

FINIS SECUND!—E PARTIS.

L

R

DIVI

T

.

min

(«) lIfai. 20. v. a

pI

PISI

IN

DIVI FRANCISCI SALESII

ä EPISCOPIET PRINCIPIS GENEVENSIS

TRACTATUS

AMORE DEI

IN COMPENDIUM REDACTUS.

PaRs TERTIA

DE ORATIQN'E.

a

*

J

n

N

U

r

tione oj

Wiä [j

nyteri

d

tia dii)

n pre

g LT

ill þul

u

püisf,

gulare.

'Uiï Gpg;

cüngi

Nan

dltiene

g f

jrjay

fmày

fl.'ï, q

Q)

yä:æäæäææææ&æxæä

.e;t Wgä ?a..c

'ä 3/3.

-l-

A

ä

'i—ä-,e)ä'ä

TaWe

W'"GZG ShRSUR

äxæäæxäzmæmæxæw

;

PRAEFATIO

AD PARTEM TER'TIAM.

J/gä

J QQn dis; qui tertia. bac in parte citantur , libris

D Dzws Francifcus Salefius de nulla re alia,

D

[]H'ZW

e interiore -oratione agit , de medita-

tione videlicei, ac de contemplatione.

Meditatio eft

confideratio quedam veflexa. fuper "veritates , atque

myfteria Religionis moffre , ut exinde afe&zones

animi, ac propofita ad [piritualem profettum facien-

tia eliciantur.

Contemplatio e[;. [antta animi quies

in prefentia Dei , cujus perfettiones contemplatur,

& aquo eum in modum peneirata efl anima , ut fe in

illo þulcbrztudzms ac bonitatis oceamo penitus demer-

gat.

-Ad meditationem fuum applicare animum &&

poteft, & debet quilibet.

Contemplatio autem fin-

gulare Dei donum eft, cujus invitationi deelzterquem—

vis oportet obfequi; propriis autem illam prevenire

conatibus non omnibus prodeft.— Omnibus , inquam.

ANam quod aliqui fint , qui nemint prorfus. ullum ad

obtienendam illam conatum adbibere concedunt, ii ma-

gis ftfe. exbibent ,

quam. oportet, feoeros.

Divus

jrofe&to. Bafi lius omnes perfetlionis avidos ad pren-

Jandum ilud contemplationis genus excitare vide-

turj quando (a) ita fcribit Llec nobis via fit ad.

3

2oen-

(a) de Virginitate c, 17.

[

inpéntionem pulcbri ducens, utres omnes, que boi

vnun ffudia opinione quadámpulcbri ad fui auorem,

& confüéttidinetn próvotent ,. velut abjetias , ac tem-

/

porarias füpergre[f| in éaFum mullam impendamus

vim appetendis mec vero taüdem inertem, ac flupi-

:

j

dam innobis conclu/amteneamus , fed ab bumilium ve-

vum frudio expurgalam iransferamus ,. quo, fanfus

N

non pertingat, uf nec celi pulcbritudinem. admüre-

thur, nec luminis [blendorem , nec aliam rem ullam

pulcbram , que fub afpectum cadat , fed per pulcbri-

tüdinem, que in Ws ommübus animadvertatur , ad

illius amorem , quaft manu ducamur , cujus gloriam

cali enarrant, & nolitiam omnis rerum natura pre-

dicat.

Huic tai fapienii, tamque fan&to Prafuli

qui contrádicunt , animarum direttores , babent Jane,

quod metuant, ne fibi quoque certo. fenfa impropere-

Zur illud, quod (a) Chriflus legisperitis . objecit:

Diar

V2 vobis lepisperitis , qui tuliftis clavem

fÍcientie: ipíi non introiftis

, &eos, qui in-

troibant, prohibuittis.

VE

)

N

7)

3054

u

A

Wa

29

O

1

j

—

Nx

I

/r4:

Domna

E

d

N

7

um

2

P

-

Atat

A

o

Z

Quim

Z

,

Unoy

Q

Antat

4

Tum

jiu

l

defidi

PARS

lum

(2) Luc. 11.

N

& (o)

*

451

li r

E

f, d f

nf

V

d

M

p»"&h

6

SS

Z

A

a

, t ui-

*

—

r

tll f«

z

$£

NS

OY

7)

TR

XX

d

qu, fj

E

2«

n adirte

rum allam

? pudri-

ir , &l

PaARS TERTI'A

j ghriatt

Lt t

DE ORATIONEOQ

r

2377

GupuTr.L

frupttt-

d

-

Dejcriptio. "Theologiee snyftice ; que nibil

davem

—

aliud eff , quam oratio.

quz' If

3ZFASC

Dào fünt precipua amoris noftri erga

Deum exercitia: unum affectivum,

A

&

.öfk

v

R

& alterum effectivum, vel ut ait S.

Bernardus, activum. Per illud intime affi-

cimur erga Deum, & ergaid omne, quo

amar Deus.

Per hoóc Deo fervimus, & exe-

quimur id, quod nobisprafcribit. Illudros

jungit bonitatifdivinz ; hoc facit, ut ejus vo-

luntatem exequamur. Alteruminformatani-

mum complacentia, benevolentia, orationibus

jaculatoriis, votis, fufpiriüis & omnis generis

defideriis , inducens nos, ut noftrum fpiri-

, & velut unum cutn

M

tum divino jungamgs

iio

4

252 CourzxpiuM TRacTATUS

illo efficiamus: alterum producit in nobis fo-

prius L

lidum decretum, firmitatem animi, & fer-

0b infi

vens, ac inviolabile ftudium obfequendi Deo,

qui in:

TOreS T

exequendi omnia ejus mandata, infuper

J d

ferendi, gratum habendi, approbandi, &

D

ambabus ulnis amplectendi omne id, quod

] (cienti

procedit ex divino beneplacito.

Alterüm

penett

item facit, ut in Deo nobis complaceamus:

E citA

alterum autem , ut Deo placeamus

Per

- ii

alterum concipimus ,- per alterum produ-

uN

cimus: per alterum collocamus Deum in

l

togitat

corde noítro, ut infigne amoris, ad cujus

quculum

nutum omnes noftre aífectiones fe dirigant:

1777

per alterum vero (füper brachium eundem

1011 0

ponimus, velut gladium dilectionis, per

quales

quem exequimur acliones, & opera virtu-

difcern

tum. Porro primum exercitium precipue

àti, Q

confiftit oratione; in qua tam multi, tamque

diverfi motus interiores inveniuntur, ut om-

foret i

velutit

nes nullo modo poflfint enumerari, non fo-

lum ob multitudinem, fed eorum naturam,

h

& qualitatem, qua cum fpiritualis fit, val-

fis pr

de tenuis eft; ac imperceptibilisa noftro intel-

bDoy,

lectu. Sapaciffimi optimeque inftruéti canes

Tvent

venatici in veftigandis feris aberrant perfzepe,

T€. coj

propter varietatemaftuum, quos maxime cer-

vi exercent, omnes in partes dum ab infe-

ts

doet,

quentibus canibus premuntur, declinantes,

$0

& alios cervos fuo loco, fatigati ipfi ex cur-

IEUS, (

fu fübítituentes, ut & venatores, & canes

l5 in]

eludant. Sed& nobisnon raro evenit, ut pro-

prius

4)

'US

D£ Auonz Dzr.

253

1 nobis fo-

prius animus fcrutationem noftram effugiat,

j & fer.

ob infinitam nempe diverfitatem motuum,

endi Jeo,

qui in animo exfürgunt, ut ejus omnes er-

, infüper

rores neque dignofci, neque caveri valeanr.

a, &

Deus folus eít, qui per infinitram füam

i, quod

Ícientiam vider, explórat, perícrutatur, &

Alterüm

aCeAmus:

penetrat omnes noftri animi receffüs, ut ce-

cinit Regius Vates, quando dixit (4): JDemire

u PDe

probafli me, s cognovifli me: tu cognoviffi fcffro-

) produ-

Deum if

&gem neam , €9 veluvve&lionemmeam. — Intellexifli

cogitationes meas. de longe : femitaim meam, eg fu-

4d cjus

fiipant:

aiculum meum invefligafli , eg mivalilis fa&a eft

Jeientia tua ex. me: confovtata eff , 9^ non pore-

eundem

vo ad eam.

Profecto, fi cogitare vellemus,

bj Aper

"

quales femper effent noftre cogitationes,

3 virti-

difcernere item, quod difcernimus, recor-

fgciptt

dari; quod recordamur , attentio ejusmodi

famque

foret intolerabilis, & in mille volumina, ac

t -

veluti nodos Gordios intricaremur.

non fo-

turatity

Non acCipimus hic vocabulum oratio-

ü[; Val'

nis pro fola oratione , aut petitione alicujus

bont, ficut S. Bafilius docet, fed ficut S. Bo-

ointel-

H canes

naventura, quando dicit orationem in gene-

orfapts

re,comprehendere omnes conremplationis

nect-

actus, vel ficut S. Gregorius Niffenus, qui

1b llfl[c-

docet orationem effe colloquium animze cum

intesy

Deo, vel ficuti SS. Auguítinus & Damafce-

x Cut-

nus, quando dicunt, orationem effe men-

canes

tis in Deum elevationem. Quodíi oratio eft

1 pro»

R;

collo-

'1US

(a). Pf. 131.

1

2f4

CowxrPEeNDIUM T£EACTATUS

collöquium, fermocinatio, vel conver(atio

Porr

animzc cum Deo, per eam igitur loquimur

1 il

fem hih

Deo, & DeusIoquitur nobis, afpiramus ad

ilum, & viciffir ille àd nos afpirat.

cordibu

Amarit

Sed quibus de- rebus fermocinamur in

- Vt nem

oratione? quod argumentum eít mutui no-

W. !

Ítrifermonis? Theotime , non eft fermo , nifi

0777

de Dco; nam qui poffet alius inftitui fermo

Erquis

& colloquiura ab amore;, quam de Dilecto?

4

li c

ideoque oratio, & 'Theolopgia myftica non

Tion 9

funt, nifi res upa.

Vocatur Theologia, eo-

que uj

quod ficüt Theologia Deum habet pro obje-

quendu

éto füo, hec etiam nonnifi de Deo loqui-

lopit n

tur.

"Fria tamen hic inveniuntur difcrimina:

fio pit

1mo. ''heolopia fpeculativa tractat de Deo,

&0, (

qua Deuseft; myítica vero de eodem loqui-

üt fe j

tur, qua fumme eft amabilis, id eft, illa re-

COnjtn

Ípicit divinitatem füpremze bonitatis , fed

2do.

0

hec fupremam ' bonitatem divinitatis.

cclti

Speculativa tractat de Deo cam hominibus,

eam i

& inter homines; fed inyflica loquitur de

ecren

Deo cum Deo, atqueadeo inDeo ipfo. 3tio.

tionen

Speculativa tendit ad cognitionem Dei3 my-

nima

füca vero ad ipfius Dei amorem, ira, utilla

WWW

efhciat fuos difcipulos fapientes ; (doctos,

quin & Theolocos; fed haec efficiat arden-

jtr d

tes, & ftudiofos Dei amator

Ti

;

Gs MU Theof

|

nj

philos,

defid

"Dbl

Porro

tf

)$

Dr Awuoxrr Dr:.

235

'etatió

d Pofro vocatür my[tica, eoquod converfa-

NUmur

tio inilla (itfecrerà; in qua Deuminter &homi-

s ad

nemi hihil dicitur ultro; citroque, nifijunctis.

Sermocinatio.

cordibus , & uritis animis.

amanrum tam [inoularis eft, & inufitatà;

mu n

ut nemo eam intelligat praeter amantes ipe

di 00-

fos. .Egodorimio, dicebat amatrix fVancta, &9

Ecce Dile&us weus loquitür..

9 nifi

coY um vigilat.

fermo

Ecquis divinaffet fponfam hanc dormientem

iïeäxo?

loqui cum fuüo fponfío? aft ubi regnat amor,

3 non

non opus eft externo ftrepitu verborum, ne-

1, €0-

que ufü fenfuur àd audiendum , & collo-

j 0jje

quenduminvicem. Breviter, oratio & T heo-

oqui-

logià myftica non eft aliud, quam converfa-

mina:

tio fpiritualis, per quam anima amantis cutit

DCQ1

Deo, de amabiliffirna ejus bonitate loquitur,;

utíeili uniat, & quam poteít, arctiffime

oqüi-

l m

conjunpat, -

Oratio ob varietatem, & multitudinem

, fl

ndo.

celeftium deliciarüm , quas exhibet iis, qui

DibUS

eam ftudiofe adhibent, dicitur manna, íed

g de

fecretum, eoquod ante ullam fcientig cogni-

3rio.

tionem in folitudine mentis obveniar, ubi

t mV'

anima omninofolo cum Deo fola agit. — Qre

,uriilz

eff ifla, dici poteft de tali anima, que a[cendiz

o5

per. defevtum , fücut. vivgula fumi ex aromatibis

rden-

myrrbe , €g tburis, € univerfi pulveris pigmen-

"heo-

;iariü? Hanc eandem etiam amántem animám.

defiderium folitudinis incitavit ad faciendam

füpplicationem füo fponfo: Jezi dilede mi,

egrediaunur ia agrum , commovemur im villis.

tü

256 CWOMPBNDIUMXTRACTATU.S

Ob hoc coleftis amatrix vosata eft turtur

M qu

frtenti

avis, quae amat habitare in locis umbrofis,

liomate

& folitariis, in quibus fylveftrem füum can-

h; ven

tum non adhibet, nifi in gratiam unici füi

Tüntiati

comparis, cui vel blanditur, quamdiu vivit

LT ama

ille, velracta illius defiderio, eum deflet poft

inoriein.

Eam ob caufàmin cantico divinus

vulpari

tatur, j

fponfuüs , & celeftis fponíà füos amores con-

infufürr

tinua fermocinatione repra'fentant.

Quodfi

eorum amici, & amice fübinde, durante eo-

fecretio

amabili

rum colloquio, quidpiam fermonis inrer fe

agitant, id faciunt furtim, quia ftudiofe ca-

inter fe

Tonatii

vent, ne turbent amabile colloquium.

Ea

de cauía beata Mater Therefia de [ESU ini-

uufti

inter jl

tio füuarum cum Deo fermocinationum plus

experiebatur profectus in locis ; ac my-

aIDantes

T

^

10n e0 j

fteriis, in quibus 1

E

ominus folus erat, utin

horto oliveti; & quando fedens ad fontem

facchar

folus praftolabatur Samaritanam: videbatur

Ti &por

enim fibi; quod(i effet fola cam folo , citius ad-

r

mittenda elfe ad familiare colloquium. . So-

«eculis,

lirudinem amat amor, & quamvis amantes

im ip

nihil habeant, quod fecretum poftulet, ta-

ell. Fa

men eis volupe eít, dicere id, quod fentiunt

TLT

fecreto.

Etquidem, nifi fallor, ideo hoc

i

W ]

faciunt, quia nolunt quidquam agere, vel lo-

Jililerig

qui, nifi pro feipfis: unde fi id, quod gerunt

li

mente , voce elata efferunt; exiftimanr id mi-

Ofe lg

nime fieri pro fe folis, quia nimirum res com-

7

munes fbon enuntiant modo communi, &

B n

confueto inter alios; fed modo quodam fingu-

| Rtlig

lari

!

U$

DEIAMORE Dzi

257

f. turur

lari; qui nonnifi inufitatam exorimat animi

mbrofis;

fententiam ; per quem loquuntur quidem

idiomate inter amantes communi quoad ver-

dum can»

unici füi

ba; verum quoad peculiarem vim, & pro-

du vivit

nuntiationem tam fineulari; ut nemo pre-

Nomen Amici

efet poft

ter amantes illud intelligat.

vulgariter pronuntiatum non maenopere cu-

) divinus

JI'eS COIl-

ratur, fed fecreto prolatum, atque in aures

infüfürratum mira quazdam de(ignat, &quo

Quodi

rante €0-

fecretius profertur , eo ejus fignificatio eft

amabilior.

O que & quanta eft differentia

joter fe

liofe -

inter fermonen antiquorum Dei amatorum,

Ignatii verbi caufa, Cypriani, Chryfoftomi,

m b

&U iti-

uguftini, Hilarii, Gregorii, Bernardi, &

inrer illud , quo utuntur Theolopgi minus

n phJS

amantes! utimur quidem eorum verbis, fed

C Ty-

non eo igne charitatis accenfis, & füavitatis

t u

fontert

faccharo conditis , fed frigidis, & fernie pra-

ti faporis expertibus.

debatu

Amor non folum loquitur lingua, fed

(s ad-

j 9.

Ooculis, füfpiriis, & externa corporis figura:

imo ipfümmet filentium ei loco verborum

imantes

let; t

eft. Egodixi Domino: Tibidixitcor meum: Ex-

entiunt

quifiit te facies mea,faciem tuam, Domine, vequi-

e0 hoc

vam. Defecerunt oculi mei diceutes , quando con-

Vd l-

Jolabevis me. — Exaudi ovationem meam , Domine

deprecationem meam ue de[pexeris. — duvibusper-

perünt

j mi-

cipe lacymas mens.

INe exficcetur pupilla ocu-

s cofti*

li tui.

Viden, "Theotime, quod filentium

T

amantium loquitur

er pupillam oculi, &

fing-

per lacrymas! Equidem in Theologia my-

ftica

lat

258

CowMwrENDIUM TRACTATUS

flica precipuum exefciti.um eft, loqui Deo;

P

& audire Deum loquentem in intimo corde.

Tioft Of

Et quia colloquia hujusmodi fiunt per màxi-

enimir

me fecretasafpirationes, ideo vocamus ea taci-

büs m

ta colloquia: oculi loquuntur oculis, & cor

cüpitg

cordi, & nemo intelligit, quid dicatur; nifi

muíca:

ipfi foli facri amantes, qui loquuntur.

lumin

"

jusee

Líipalt lL

mo /

Tiornin

De Meditatione , que eft primus. gradus

remali

orationis vel Theologise snyftic.

Que ad

erbum hoc facris Scriptoribus valde eft

catr d

V

in frequenti ufü, & aliud non denotar,

gitamu:

quam attentam & fzepius iteratam cogitatio-

fedute

qUo &

nem producendis affectibus aut bonis, aut

malis apram. In Píalmo primo dicitur Zea-

Witro .

Cümyo|

iu$, chus coluntas du lege Donuni ef , eg an loge

eus meditatur die ac tiotfe: aft in Píalmo fecun-

Cat,

do quaritur, quere fremuerint geyutes, & popu-

li acditati fint imaumia? Meditatio igitur infti-

Saw

tuitur in bonum, & in malum finem; quia

t eyp

tamen in facra Scriptura yocabulum medita-

Rex EZ

tionis communirer accipitur pro attentione,

mere q

qua adhibetur ad res divinas, ut quis exci-

üém,q

tetur ad eas amandas: ea communi Theolo-

U: $;

gorum confenfü accipitur in bonam partem,

UT

ira ut modo, Ífi nominatur meditatio ; non

Verit.

intelli

amr alia, quam quee fancta eft, & in-

ln r

a

&io ad T heologiam

myfticam.-

frod u

L.

'Ontro ;

Porro

()1

U$

: Dzrz AwonE Där..

259

qui Dey

Porroomnis nfeditatio eft cogi,tatio ; fed

o corde,

non omnis cogitatio eft meditatio. Perfzpe

xt miti-

enim inclufas animo gerimus cogitationes,qui-

üsettaci-

bus mens noftra absque ullo certo confilio oc-

N

cupatur; ad eum modum, quo videmus

tur, nil

mufcas huc & illuc volitare füperflores, nul-

If

lumindereferenteslaboris füui fructum.

Hu-

jus generis cogitationes , quamvis attento ani-

mo fiant, non gaudere poffünt meditationis

nomine. Subinde perquamattente cogitamus

| gnidul 4 |

remaliquam, utejuseffectus, caufas, ceetera-

(4,

que adjuncta addifcamus , &cogitatio ifta vo-

ylde d

catur ftadiumliterarum. Verum quando co-

itamus res divinas, non ut eas addifcamus,

Jenotily

j

e€

d ut erga eas afficiamur, meditari dicimur,

ugitaf.io-

ils ) qu

quo exercitio mens noftra, ut facra apis

qur A

ulro citroque

myfteriorum flores cir-

T

cumvolitat, ut divini amoris mel fibi con-

p fecut

ficiat.

n

Sacra& pagine preeftantiffima fimilitudi-

n t

m; qUà

ne explicant, in quo meditatio (acra confiftat.

Rex Ezechias volens in fuo Cantico expri-

medit-

[en[iOB?Q

mere diligentem , & attenram confideratio-

nem , quam inftituit de malo; quod patieba-

nis excl-

"Theolo-

tur: Secuz pullus brundiuis, inquit (a), ficcla-

miabo , ineditabor , ut columba. .. unquam ad-

| Püf[em)

0 not

vertifti, 'Theorime, pulii hirundinum valde

] &

hiant roftro, dum pipientes efcam petunt:

contra inter omnes aves una columba eft,

qua

(4) Jfai. 38. v. 14.

porro

260 COMPENDIUM TRACTATUS

yiroa

quz gemitus füos formar claufo roftro, vol-

vens fuas voces in gutture, vix exiguo quo-

quiis

dam murmure, raucoque ftrepitu foris audi-

bi perp

to. Et hic quidem ftrepitus illi fervit ad do-

ncaleft

ilem c

lores fuos , & amores exprimendos. Eze-

chias ergo, ut oftenderet, in medio füarum

anore

erumnarum íe inflituere complures oratio-

lt

nes vocales, clamabo, inquiebat, ficuz. pullus

lumba,

birundimis, aperiens os ad emittendas per-

MA

multas voces flebiles, & moeítas ante Deum;

405 f

& ex parte altera, ut declararet, quod etiam

ditari &

uteretur oratione mentali, weditabor , ajebat,

eadem

ut colum?a, volvens, ac ruminans cogitatio-

popalu

nes eas in animo meo per feriam coníidera-

&dng

tionem, ut me ipfum excitem ad laudandam

Mnquit,

fupremam Dei mifericordiam, qui me redu-

f

xit de morte, mifertus mearum miferiarum.

ipfemet

Ita dicebat Ifaias: Augiemus, quafi uvfi omues,

fiei r

9

uaft columba meditantes gememus. — Rugitus

lh q

ur

:

orum referuntur ad exclamationes, quae

fe i

£ Itl

fiunrin oratione vocali, gemitus vero co-

pretfun

lumbarum ad (acram meditationem. Verum,

dta|

ut fciatür, quod turtures non íolum trifti-

Tüüs,

tiam, fed etiam gaudia, & amorem fuis ge-

tendat:

mitibus teftentur, facer fponíus defcribens

4 8

ver naturale, ut exprimeret jucunditatem

quodo

veris fpiritualis: vox, inquit, Zurturis audita

litedob

eff iu ferra , quia nempe hoc tempore inca-

ff A

lefcit amore, quem cantu fuo prodit, & fta-

QUit; a

tim fübjungitur: Columba mea, oflende mibi

Vfus JJ('

Jaciem tuam; vox tua refouez im auribus meis,

quia

14):

Dg Awxonr Derr

261

Ug

ito, vol-

quiavox tua dulcis ef , €7 facies decora juxta , eg.

y

atiofa.

Dicit nempe , animam devotam fi-

700 quo-

$

1ris axl-

i pergratam effe, quando ea meditatur, ut

incalefcat facro, ac fpirituali amore, quod

itad d-

. E

"

idem columbee faciunt; ut fe invicem ad fuos

amores excitent.

foarum

s Onatio-

Ita ille; qui di

Pv

Ya

rat, nieditabor, ut co-

yt pulut

lumba, exprimens fententiam fuam alio modo,

ls pet-

vecogitabo, inquit, azze£e, o mi Deus, ommes

[Jeum;

41105 1eo$ in amavitudine anime iec ; natn fne-

yl etim

ditari & recopitaread excitandos affectus una

eademque res eít.

Unde Movfes admonens

, ijetb

ogimrio-

populum ad recogiranda Dei;beneficia hanc

vidert-

adiungit rationem (2):. Ut recogites ia cordetuo;

andam

inquit, (g cuffodias inandata Domini Dei tui , Q9

o pedi-

aimbules inviisejus, eg eum timeas. Et Dominus

"arum.

ipfemetitaad jofueloquitur: /Vozrecedar vola-

1 o

1nen legis bujus a corde tuo, fed meditabevis im eo

diebus ac noclibus, ut cuftodias , €g facias ommia ,

Rpis

, QU£

que fcripta funt 1 eo.

Quod uno in loco ex-

preffum eft per verbum medirari, in altero

'ero C0«

Verütl

declaratur per, cogitare.

Et ut intelligere-

, uift-

Inus , quod copiratio irerata , & meditatio

tendat ad excitandos in nobis affectus , propo-

[is 9-

(.tIDens

fiia, & actiotes, dicitur in utroque loco;

quod oporteat recogitare, & meditari in lege,

Qitaret

; i iil

üteaobfervetur, &inpraxinredücatur. Hoc

fenfü Apoítolusros horratur: Aecogitate, in-

? Ince

fit-

quit, ewn, qui ieleui fuflimit a peccatoribusad-

,&

, mz:/Ji

verfus Jemetipfum contradicliogem , wt ue fali-

$

gemi-

Jf I/(m )

(2) Jof. 1. v. $.

qlli(l

262 Comp'äun'xum TRAcTATUS

fnt.

gemini animis veflvis. deficieutes (2). Quando

fica v

dicit, recogitate, idem eft, ac fi dicerer, me-

ditamini.

Sed quare vult nos meditari í(à-

nutm

nitin

cram paffionem? non ideo profecto, ut fia-

mus docti, fed ut fiamus patientes, &animofi

amor

T0

et

ad conficiendum eterne feliciratis iter:

[

4

110do dilexi legem tuam Domine ! tota die meditatio

d

l

*ä

l

Titati

a eff , dicebat David (7). Meditatur in lege;

quia illam dilexit, & dilexit quia illam medi-

qii, à

tatus;eft.

g'nufira

Huc atque illuc affidue. circumvolitat

ilaco

apis, non fortuito, fed ex inflituto, non re-

creatura fe vifü floftulorum, quibus prata

paffim confperíafünt, fed mel füum colle-

€tura; quod cum invenerit, delatum ad

D (r

fuum alveare, artificiofe difponit, & .ac-

f

commodat, feparans ab eo ceram, & favum

conítruens ad reponendum , ac fervandum

mel pro hyeme. Porro talis eít anima in me-

on

ditatione: pergit ex uno myfterio ad aliud,

hon tumultuarie , neque folum ad relaxan-

Tnentj

fath.

dum animum vi(u admirande pulchritudinis,

ue eít in divinis rebus, fed ex propofito,

temph

; ut inveniat inciramenta amoris; qua cum

d t

invenerit, ea degufítat, & avide abfümpta

Indim

pantu,

collocat in corde füo, atque feponir, quid-

quid advertit füo profeétui promovendo

tur,

d ten

aptum effe: tandem fua propofita ac decreta

format, que tempore tentationis profutura

eihce

Dem

(int.

(4) Hebr. 1I. v. 3

A05 t

(2) Pf 118. v. 97..

U$

265

DE AMOIRE Dzr.

fint ta codeftis amatrix ,. velut apis my-

Quando

erer, me.

flica volitat ex canticis in cantica, notat mi-

ditari f-

nutim omnia; que fibi chara & jucunda inve-

0, ut f

nitin dilecto füo ; 3ta; ut penitus igne facri

Sanimol

amoris accenía loquatur cum eo, eum inter-

Vr Que-

roget, audiat, & admiretur, ficut & ille vi-

"amtdrtutü

ciffim eam cumulat gaudiis, & lumine cla-

rinlege

ritatis füz, ac infinitis deliciis eam perfun-

m mede

dit, atque hac ratione tam myftica, tamque

inufirata , ut non poffit infitui fermo de

ifla converfatione anime cum Deo.

imvolit

T0 Ite

CaArvurr IIL:

Is prità

1 colle-

Dejcriptio contemplationis , &2 de dicrimni-

tum à

( aC

ne, quod inter illam , €9 aneditatio-

v favunm

nem deprebenditur.

'andum

. inmee

ontempïatio ; lheotime , aliud non eft,

C

quam fimplex , & permanens attentio

d al'md;

relaxit-

mentis ad res divinas, quod facile intelliges,

fatta comparatione meditationis cum con-

rudinis

templatione, ' Apum nova foboles, ufque

of

ad tempus, quo perfectam apum formam

yee curmi

induunt, & mel conficiunt, nymphe nuncu-

,[ump[ä

pantur, poílea veroapes [impliciter dicun-

; Qu

tur.

Simili modo oratio vocatur meditatio

yendo

ad tempu$ , quo producit mel devotionis;

Jecreti

Yfütürd

deinceps vero fe convertit in contemplatio-

nem. Nam quemadmodum apes pecurrunt

finti

fuos tractus,

inc inde predature, & mel

Skz

:,COlle-

264 . CourENDIUM TRacrTATUS

colle&tura: quod cum collegerint, colle£tum

elaborant ob delectationem, quam capiuntex

( pre

—

exclm

ejus dulcedine: ira nos quoque meditamur

ad Dei amorem colligendum: quo collecto

—

qu jia

fiamit

Deum contemplamur , atque in ejus bonira-

meder

tem totum animum effundimus, propter

excta

fuavitatem, quam amoris beneficio in eo de-

prehendimus.

Defiderium obtinendi divi-

dema;

misp)

num amorem nos inducit ad meditandum,

Adeum

fed obtentus amor ducit ad contemplandum.

nottti

Nam amor facit, ut ita gratam inveniamus

fuavitatem in re amara, ut nequeamus men-

fidera

QUi o

tes noftras ejus vifione & co

;

ntemplatione un-

Drevit

quam explere.

COntem

Regina Sabe, poítquam particulatimcon-

i

fideraverat fapientiam Salomonis, & domum,

ptris

quam eedificaverat, & cibos, & meníam ejus,

& habitacula fervorum, & ordines animifiran-

paudia

Donní

tium, veflesque eorum; $7 piuceruas , Q9 bolo-

caufla, que offevebat in domo Domimi, non babe-

TOnat

perfici

pat. ultva [piritum ( 2), Ob ardentiffimum

amorem , qui convertit ejus meditationem

I5 ex

in contetnplationem : unde velut extra fe

fapta plurima dixit, quibus oftendit, fum-

tenti

eTVen

1is gaudiis fe effe perfu(àm ; confpectus enim

tot admirabilium rerum ejus animo fum-

Ktons

mum ingeneraverat amorem, qui amor de-

I:uaïur

inde in ea produxit defiderium de novo

I$ plac

videndi femper plura, nec non diutus fruen-

&tl

l

I) m

(a4) 5. Reä. 19.

Qgris

U$

Dr Awonzrg Drr.

26$

olledum

di prafentia ejus, in quo ea viderat: unde

iplüntex

exclamavit:

etitamur

enti vivi fui, Qg beati fervi tui;

qui flaut covam fe femper, es$ audiumt fapien-

colle&to

s bonita-

fiamtuam. Sicnosnonnunquamincipimus co-

medere fineappetitu: aft ubiapperitus fuerit

pïOP[CK'

jn o de-

excitatus, pergimus comedere, fatisfacturi ei-

dem appetitui.

Hacrationeinitio confidera-

ii divi-

1nus Dei bonitatem, urvoluntatem excitemus

itandurm,

yandum.

adeumamandum : formaro autem in cordibus

noítris amore eandem iítam boniratem con-

'eniamus

]s mene

fideramus, ad faciendum faris noftro amori,

qui non poteft fatiari videndo id , quod amat.

ione ul

Breviter: meditatio eít mater amoris, íed

þontemplatio eft amoris filia.

timcon»

formmms

Säcuri ]ofäphus fuit corona, &' gloria

;

patris füi, ei magnos conferens honores, &

m ejus,

gaudia, eique velut preteritos ac virentes an-

inifrat-

nosin fenecture referens , ita contemplatio co-

? lu-

ronat pagrem fuum, qui eft amor, eumque

a h-

perficit, & cumulat eximia quadam precffan-

ilfimum

tià, ac vigore.

Amot enim, poftquamin no-

gtionetm

extmt v

bis excitavit attentionem contemplativam ,

attentio ifíta reciproce nafci facit majorem, &

t ) (um.

ferventiorem dilectionem, qui &ipíe tandem

1gsenif

coronatur certis perfe&tionibus, ufque dum

Ü [llm'

fruatur re, quamamavit. Amoreflicit, ut no-

yr d

bis placeamus in confpectu dilecti noftri, &

À novo

conípeétus dilecti facit , utoble&emur in divi-

no.amore, . Atqueiïa per muruum iotum

d

amoris ad vifionem, & vifionis ad amoreim,

ficut

366

Cow»rzNDivuM TRACTATUS

&am.

ficut amor efficit pulchritudinem rei amatee

magis decoram; ita vifio illius reddit amo-

templi

Amor

tis nf

rem ardentiorem, & jucundiorem.

fettuu

facit, ut pulchritudo, qua amatur, longe

picar

pulchrior appáreat, & vifio pariter excoquit

[e5 nt

& expurgat omnem ab amore ícoriam ;

viden

quo inveniat pulchritudinem longe magis

té$ (0

amabilem. Amor impellit, ac urget oculos;

ut femper attentius refpiciant pulchritudi-

cOmil:

eflete

nem Dile&di: & vifio. incitat animum, ut

femper ardentius amet.

illa rel

I65 àc

du

G WP UT. V.

/u u

Til 1

Alterum di[crimen inter qneditationem , &2

contemplationem.

WT 1

LUUUITTUT

editatio minutim & per partes confiderat

lil di

M

objecta, qua apta fünt ad incitandos

Ut ff

Áius l

animos: fed contemplatio una fimplici; &

collecta vifione in unum aliquod objectum,;

ümm

quod amat, fertur.

Spectari poteft exem-

uíque

pli caufà pulchritudo praeftantiflimee alicujus

tionis

coronge duobus modis: vel confiderando

cdat:

omnes in ea pretiofas gemras, cecterumque

totzung

CU tneyy

ornatum , vel non confideratis feparatim

oinnibus partibus , confiderando totum opus

M

Primus modus fi-

unaac fimplici vifione.

mafc;z

n

milis eft meditationi, in qua confideramus

lf(minu

exempli caufa diving mifericordie effectus,

Satar

quibus moveamur ad ejus admirationem

n

m

Dz Avons Dri.

267

& amorem: fecundus aurem'ümilis eft con-

o| dmatat

jit amo-

templationi, in qua refpicimus uno men-

tis intuitu omnem varietatem eorundem ef-

Àmot

fe&tuum, velut unam pulchritudinem , com-

, longe

pactam ex omnibus fuis partibus. Meditan-

xooquit

tes numeramus perfecliones divinas , quas

COT ;

videmus in uno myfterio ; fed conremplan-

e ais

Socie &

: oculos,

tes totam füummam infpicimus.

——

comites facre fponfae petieranr ab ea, qualis

hritudi«

im, uf

effet ejus dilectus, quem tantopere amaret ?

illa refpondit, omnesejus pulchritudinis par-

tes accurate defcribens (a): Dileffus meus.can-

didus €g' vubicuudus, ele&us ex: amillióus: caput

ejus aurum optimum : come ejus ficut elatee palma-

?

flb b)

Yum, nigre quafi corvi: oculi ejus ficut columbee

fuper vivos aquavum : gene illus ficut aveole

aromatum confite a pigmentaris.

Lalia ejus

lilia diflülantia myrvbam. primam: amanus. il-

Yiderat

lius tovzatiles aureg , plene byacintbis , cruva il-

iraod 0

lius colummuaenavrmovez.

Ita pergit meditando

Jici;

fümmam iftam pulchritudinem particulatim,

Ijeäum;

texert-

ufque dum tandem per modum contempla-

tionis omnia ejus orpamenta uno verbo con-

slicojus

cludat: Gurtur illus, inquit, fuaviffimum: eff

Jerando

zotus defidevabilis, eff dilc&lus meus , €g apfe efl ami-

mque

cusimeus, filie Hierufalem.

ararm

m opus

Meditatio fimilis eft illi, qui violam Da-

mafcenam, rofam, rorem marinum, thyruum;

7dus l-

jafminum, florem arboris aurece diftincte &

eramus

feparatim unum poft alterum odoratur: fed

jf'feäus)

con-

S 4

rinen

(a) Canr. c. $. v. Io-

268 COMPENDIUM TRACTATUS

'

contemplario referteum, qui odoraturaquam

ag

expreffam ex omnibus ifüs herbis, & fori-

mi$?

Qration

bus; hicenim uno folo odoratu percipitom-

nes iftos odores fimul unitos, quos alter di-

fine ul

t Dou

vifos, & feparatos odoratu perceperat. Nec

ullum eft dubium, quin hicunicus odor, qui

fett Be

provenit ex permixtione omnium odorum,

füis u

folus fit fuavior, & pretiofior, quam omnes

odores,.ex quibus ille unicus eft compofi-

C

Derna:

tus, feparatimque odoratuperceptus. ldeo-

ue coeleftis fponfus tanti facit, quod a dilecta

Domi

á

u

a refpiciatur uno tantum oculo, & quod

CX p

ejus caefariesita fit compofita , ut videatur uni-

fafcieu

cuscrinis effe: Pulgerafli cor neum , forov mea,

füpra.

vuluevaflHi cor meum inuuo oculorum 1uorum , &g

Temin

jn uno criue colli tui (a ).. Namlquid eft aliud,

Xit: [)

refpicere fponfüm uno folum oculo, quam

Nemp-

ilum videre fimplici, fed accurata vifione;

dine ]

non mutiplici refpectu? & quid etiam aliud

demur

eft, ferre crinesuna colligatos, quam non dif-

gimus

pergere fuam cogirationem in varietatem di-

dücur

veríarum cogitationum ? o quam beati funt

fhenti

ilii; qui meditantes multiplicia inciramenta;

lt

uz habent ad Deum amandum , omnes afpe-

Qs,

ttus fuos ad unam folam vifionem, & omnes

tliorg

cogitationesad unicam & folam conclufionem

COntei

reducentes, conrinent mentem fuam in unitate

contemplationis, exemplo S. Auguftini, vel

$. Brunonis, qui pronuntiant fecreto in ani-

mo füohac verba: O £onitas , o Logitas [eimper

Qutt-

(a) Com. 4. v. 9.

J$

Dz AMORE DEI.-

269

Iraquam

autiqua , €9 femper ova ? exemplo etiam exi-

& tlori-

mii S Francifci, qui humi flexis

enibus in

J

itom.

oratione totas noétes tranfegit ,

;

ec verba

à

F

ter d-

fine ulla intermiflione enuntians : O Oeu: ^

i, Ne

zu Deus imeuses!. $9 mea omnia / hoc de eo re-

dor, qui

fert Beatus Frater de Quinta Valle; quia id

ydorürn,

fuis auribus excepit.

1 omne

Conjice oculos tuos, "Theotime , in S.

ompoli

. ]deo-

Bernardum , qui cura univerfam paffionem

adileda

Domini per partes meditatus fuiffet; deinde

& quod

ex precipuis punéctis fimul conjunétis fecit

hr ani-

fafciculum doloris amorofi, ponens illum

TOU

füpra pectus, ad convertendam meditatio-

UPU

nem in contemplationem, atque, elata voce di-

(catudy

xit: Dile&us sneus eff fafciculus smyrvbao pvo sue.

j quam

Nempe poftquam diverfos affectus multitu-

dine piarum confiderationum excitavimus,

vilioney

m aliud

demum vim omnem iftorum affectuum colli-

non dil

pimus, qui permixtione fuarum virium pro-

yem d

ducunt füummum quendam affedtum vehe.

at font

mentiorem , quam fintaffectiones, éx quibus

hie pofterior procedit , quia licet nonnifi uni-

amentt

esilpee

cus, comprehendit tamen virtutem omnium

aliorum affectuum, &ideo vocatur affectio

yionem

contemplativa.

pnitte

inia V?

j anh

f Jfgmpeï

qiill-

$;5

CarutT

ag0 QCowrrwDiUM TRACTATUS

CUP X

pdes; o

Tec taIme

Contemplationem fieri fine labore, quod eft

j

titamid

i

tertium dijcrimen znter illam ; eg

mm,

7neüitationem.

—

prefefe

;

Sic etlat

implex contemplationis vifio conficitur

fimlic

*

uno ex histribus modis:

1mo. Aliquan-

Ciones.

do refpicimus foiam unamque e Dei perfe-

tellresa

&ionibus, exempli pratia infinitam ejus bo-

omaia

nitatem, nulla de aliis ejus attributis, aut

virtutribus affumpta cogitatione. Velut fpon-

jti

T05 neq

ífus quispiam, qui defigens fimplicem intui-

tum in eximia füze fponfe forma, refpiceret

Vins , -

tantum ejus faciem, quia fzilicet ejusforma

QUs q

diffufa eit ferme omnes alias in partes, non

atténtio

attenderet tamen neque ad lineamenta cor-

fa) E

ppris í

neque ad pulchritudinem aliarum par-

donat

tium. Eodem modo fübinde evenit in divi-

fülcitar

nis, cum mens nof(tra refpicit fummam Dei

nis D).1

bonitatem , quamvis in ea & videar juftitiam,

qui no

fapientiam, potentiam; attentio tamen tota

füvits

fertur in bonitatem: in eam fiquidem folam

fiderare

fovity

fimplex ejus intuitus di?igitur.

N

.ido. Subinde etiam fefpicimus in Deo

(img

onibus , íed

plures ex infinitis ejus perfecti

hinc h

vifione una ac fimplici; fine ulla diftinctio-

dele&ax

ne; veluti is faceret, qui uno oculorum in-

Dile

tuitu, tranfeuntea vertice capitis füz fponfae

Fiuh:

auro pemmisque corufcantis, ufque ad ejus

1f a;

pedes,

E

$

Dsg Awonzr Dzri.

271

pedes, omnia perattente in genere vidiffet,

nec tamen certo meriniffet, quali tunica fue-

j

t2

Ij di

rit amiéta , neque qualem corporis, oculo-

V

rum, ceterorumque membrorum figuram

prefeferat, fed omnia in ea fuiffe admiranda.

Sic etiam per contemplationem fepe unicam

)nficitut

fimplicemque plures excellentie, & perfe-

Aliquag-

&tiones divinz confpiciuntur,; nec tamen po-

i perfe-

teftres aliqua in. particulari referri, nifiquod

jus bo-

omnia fint perfeéta, bona & pulchra,

is, dul

y (pon-

;tio. "Tandem alias refpicimus non plu-

1 intü-

res, neque unam folam ex perfectionibus di-

Diceiet

vinis , fed folum aliquam aétionem , vel

[otma

-

opus quodpiam divinum , cui cum fedula

$, Don

attentione animum applicamus: exempli cau-

fa, actui mifericordie , per quem Deus con-

[1 C0I-

n

donat peccata: vel a&ui creationis, vel re-

fuícitationis Lazari, vel denique converfio-

g dii-

m D

nis D. Pauli. Sic aperet fponfus quispiam,

qui non refpiceret aculos, fed folummodo

lia

m £0f

fuavitatem afpectusin fua fpouía, neque con-

fideraret ilius vultum , íed tantummodo

folam

fuavitatem verborum, qua ex ea procedunt.

"Sed quocunque tandem e tribus his di-

l DEU

&tis modis procedatur , contemplatio femper

hanc habet praftantem vim, quod fiat cum

: fed

ndio-

dele&tatione, cum fupponit , inventum effe

m

Dilectum , una cum fáncto ejus amore: un-

nf

de in hzc verba prorumpit: /mvegi, quem di-

ligit auana 1nea , ipoeni , €g uon dimitam eum.,

1ejU5

[

J)

H

Quod

Av

CoMPEzNDIUM TRACTATUS

Quo differt con&empïatio a medifatione,

(ando

m me

quz fit femper cum labore, defatigatione, &

animam

difcurfu, duim mens noftra mulrum agitata

fio tran

tranfir ab una confideratione ad aliam, qua-

rens diver(íis in locis vel Dilectum fuüi amo-

quamfa

dens in

ris, vel amorem fui Dilecti. Jacob Patriar-

quidal

chalaborat, muitum meditans , qua ratione

acquirat chariffimam fuam Rachelem: fed

litie g

€a acquifita gaudet cum illa, & omnem faum

&æ feh'«

cellenti

laborem oblivifcitur , intentus contemplatio-

ni.

cerat?

Sponíus divinus, quamvis ovium cu-

flos preparat opiparum convivium more

ho

agreíti pro fua facra fponfa, quod defcribit

in hunc modum, quo myftice repraefentat

dl un(

l$ amk

omnia redemtionis humane myfteria.

(4)

Fenui in bortum; [orov snea fpon[a , ane[fii myr-

Qür, À

dunt p

vbam cum avomatibus meis, comedi favum cum

melle :eo, mifcui vimum meum cum latie qmneo:

tientu

Q* plug

comedite, amici mei , g. bibite , ey. inebriamini

ehaviffimi! '"Theotime, dicage, quando pu-

quiineh

Tüedita

tas Dominum veniffe in hortum fuum, nifi

quando'in puriffima, humillima, & dulciffi-

&ntibi

tündiu

ma Matris fue viícera ingreffus eft, plena

omnibus florenti(fimis arboribus fanctarum

I6 OW

virtutum ? & quid, quod dicitur Dominus

o

meffuiffe myrrham fuam cum aromatibus,

Ti vo],

nifi quod dolores doloribus ufque ad mor-

1i? di

tem , &quidem mortem crucis fibiaccumula-

tdent

rit, jungens per illos merita meritis, & the-

ptabit

fauris. ad ditandos filios fuos. fpirituales.

an-

ï"e(is Q

(«) Canr. $. v E. i?'jääq.

US

Dr Awonz D.

273

ditatione,

uando-etiam putas eum comediffe favurn

cum melle, nificum vixit nova vira, reuniens

itione, &

animam füam quovis melle dulciorem corpori

1 apitatà

n que-

fuo transfixo, &fauciato pluribus vulneribus,

quam favus habeat foramina ? & quando afcen-

füi amo-

- Patriar-

dens in coelos poffedit divinam fuam gloriam;

a tatione

quidaliud fecit, quam quod mifcuit vinum la-

em: fed

titi&, quae animam excepit, cum laéte perfe-

€te felicitatis in corpore,; modo adhuc ex-

em füum

mplatio-

cellentiori, quam ad illud ufque tempus fe-

cerat?

nüm cu-

f f]ore

Porro in omnibus his divinis myfteriis

fefcribit

ve(ontat

eft, unde bene comedatur, & bibatur a cha-

ri$ amicis, quin imo étiam, unde inebrien-

à. (ü)

tur. Aliqui comedunt, &bibunt; fed come-

fui mjt-

dunt plàs, quain bibant; unde fit; ut non ine-

um cunt

EUR

rientur; alii comedunt , & bibunt, fedlon-

ge plus bibunt, quam comedant, & hi fünt,

hriumiti

quiinebriantur. Comedere eftimeditari. Nam

ndopt-

i, iil

ineditando manditur cibus ittefpiritualis, ac

dentibus contiderationis

, ut ita loquar, con-

dulcifi-

tunditur ,

, plena

& digeritur, quod nonabsque labo-

re contingit. Bibere vero eft contemplari,

arurm

& hoc fit tine labore; fed non fine facra ani-

ominus

mi voluptate. Si queras, quid fit inebria-

na[ibUS;

ri? dico efle co

] mor-

ntemplari tam fzepe, & tam

ardenter, ut q

uis totus quantus fit extra

uml

íeipfam,

& totus fit in Deo.

& de

O facra, &

1

optabilis ebrietas, q

u& contra morem ebrie-

itgues.

fatis corporees nos abílrahit non quidem a.

»

fenfu

274

CourENDIUM TRACTATUS

fenfu fpirituali, fed corporeo, quz nos non

]i nobis

eíficit hebetes, aut ítupidos adinftar beftia-

bntiafk

rum, fed Angelis, ceterisque caelitibus red-

Mlade'

dit fimiles, qua nos extra nos ipfos ponit,

Temrec

non ut deprimamur, &in ordinem bellua-

Qniste

rum redigamur, fed ut elevemur , & col:

lexit,ex

locemur inter Angelorum choros; ut magis

pint, i

vivamus in Deo , quam in nobis ipfis, dum

noftr r

toti immergimur amori, qui nos trahit ad vi-

VT

dendam Dei pulchritudinem , & cum ejus

bonitate nos conjungit.

Hi

Nilil e

C Ab Mdio V. b

tura ind

QU& po

De recolle&tione anime in ip[a contem-

ümqna

latione.

ilid,

ic Theotime , non loquor de recollectio-

Contin

H

ne eorum, qui oráturi fe in preefentia

impeto

Dei conftituunt, revocantes omnes fuas vi-

Cordis

res in animum, ut Deo loquantur.

Nam

dt (iz

recolle&tio hzc fit ex preecepto amoris, qui

Cütm

nos provocans ad orationem, inducit ad be-

ld5 om

ne, & laudabiliter eam faciendam. In quo

TC5 vert

quidem; ut vides Theotime, nos ipfi fumus,

qui iftam mentis recolle&ionem inftituimus.

([emac

Verum recollectio , de qua nobisSermo; non

r n

fit mandato amoris, fed ipío amore; id eft,

TVOcat

non eam nos affumimus per electionem, eo-

—erbæ-g

quod non fit in noftra poteftate; id facere,

Mp Q

quando volumus, cum non dependeat a no-

i n

íira cura, & folicitudine, fed Deus folus eam

[E.ans fek

in

|TUS

Dg Awonzr Drr^

27$

&t n0$ n0à

in nobisfabiat, quando, ex (ingulari benevo-

[lar befta-

lentiaficeilibitum eft. . Ille, iaquit beara 'T'he-

itibusted

refia de JESU , qui (cripfit; nos facere oratio-

fos pot

nem recollectionis adinítar erinacei, vel teftu-

m bellue

dinis recipientis feintra fe, omnia bene intel-

, &o

lexit, excepto quodifta animalcula fe ita reci-

t mj

piant, quando eis libuerit, cum recollectio

pfls ) dum

noftra non fit in noftra voluntate, fed nobis

abitad v

detur ad Dei beneplacirum.

cum eJu

Hoc autem pacto fit iffa recolle&tio.

Nihil eft cuicunque bonirati tam ab ipía na-

tura inditum, quam trahere ad fefe omnia,

coditelll-

qua pollent fenfü, quemadmodum animze

umanz ,

qua

emper propendent ad

illud , quod eis maxime in amoribus eft.

colledtio

Contingit proinde nonnunquam, ut Deus

yafentia

imperceptibilli quadam ratione in intimo

füas vi-

cordis noftri receffu fpargat certam quan-

, Nm

dam füavitatem, que perhibeat teflimonium

oris, qu'

Deum nunc adefífe.

Atque tum faculta-

jtad De*

tes omnes, & ipfi adeo íeníüs exterio-

In qüO

res vertuntur ad intimam illam partem, ubi

f fomus,

!

chariffimum fponfüm effe fentiunr.

Nam

inimus.

quemadmodum novum examen apum , dum

mo, 101

geítit mutare folium, & longius profugere,

revocatur fono pelvis, vel íuavi odoriferze

? ld eih

em, &

herba fragantia, ut ille&um his deliciis füb-

facirn

fiftat, & moretur, prapara umque fibi alve-

at2 00

are ingrediatur; ita Dominus nofter pronun-

JuS ,eäm

tians fecrerum aliquod verbum fui amoris;

n

276

CowPzNDpIUM TRACTATUS

Suefert

& diffundens frägrantiam fuaviflimi odoris

um fua

fui, facit nos fentire amabilem fuam prafen-

ftrahit

tiam, trahitque ad fefe omnes facultate

S ani-

eulum a

mee noftre, q

ucineo, tanquam in opra

mo fine füo quiefcunt.

: tiffi-

N

O Deus! dicit tüm anima ad imitatio-

tque 6

tentig,

nemS. Augufítini: Ubite querebam, pulchri-

mermori

tudo infinita? querebam te foris; & tu eras

felfione

in medio cordis mei. Hoc gaudium poteft

collato

in praxin deduci ab iis, qui poftquam facra

habeba

fynaxi refecti funt, ex certitudine fidei fen-

libore

tiuntid, quod neque caro, neque fanguis,

ünde vi

fed Pater cceleftis eis revelavit, quod eorum

flbus ca

Salvator tum in corpore, tum in anima im-

fis füay

rimis reali preefentia per adorábile Sacra-

ibimet

mentum prafensfi./ Quemadmodum enim

aliquan

margarita accepto rore matutino claudirur,

ut fe ab omni impura mixtione , quz ab

marinis aquis evenire poffet; confervet libe-

ram; lta evenit fan&tis & devotis fidelibus,

D

quorum auima recepto intra fua vifcera divi-

hi

nillimo Sacramento, reíltringitur, ac in fe-

À

metipíam recolligitur, non rant

üuümut adorent

It

Dlle&l

füpremum Regem, noviffime fibi admira! li

DT

ratione prefentem , fed etiam propterincre-

Q f

dibilem confolationem, quam recipiunt per

fidem.

&Qualt

Ubi notabis breviter; "'Theodme;

i e9

quod omnis iíta rec

olle&io fiat per amo-

m Dilecü per

Qu

là fX

rem , qui fentiens prefentia

Tont.

iïlgie

de-licias., quas is-in animo diffundit, co

e€

277

U$

.DE AMORE Dzi.

& refert totam animam per unionem omni-

i odoris

um íuarum virium ad Dilectum, qui eas ad

| præfeq-

fe trahit vi füge fuavitatis, per quam ceu vin-

[at€S af

culum amoris omnium ad fe corda trahit.

optaxii&-

Novi &go hominem, apud quem fimul

atque fiebat mentio alicujus myfterii vel fen-

jmitatio-

ulchri-

tenti2 , qua paulo expreffius ei revocaret in

memoriam Dei prefentiam, íive id in con-

X tU 6t5

m potelt

feffhione facienda , five in particulari aliqua

collatione fieret, qui ita continuo collectum

m facra

idei fen-

habebat animum , ut nonnifi magno adhibito

labore revocari poffet ad refpondendum;

finguis

unde videbatur veluti vita deftitutus, & fen-

] eoruri

fibus captus, ufque dum divina Dei preefen-

ia um

tis fuavitas, quam toto animo ferebat, eum

e Sarie

fibimet ipfi redderet; q

uod aliquandq citius,

jl 6Hiln

quditüts

aliquando tardius fiebat.

Ug d

u uT VIE

ver ibe-

(delibuss

De 'quiete anim«e fic recolle&ce in Deo,

at qivie

nima fic recolle&cta in Deo füo fübinde

c in

A

tam fuaviter & attente fruitur bonitate

adofem.

Dilecti füi, ut hec attentio nequaquam ope-

iil

rofà ei fit ; eftque ob fummam tranquillitatem

rinae-

cum fluvio comparanda , qui ita fuaviter &

junt p

zequaliter decurrit , ut contemplantibus vel

yeoritte

in eo navipgantibus non videatur moveri;

ji 4[00'

quia neque undz , neque fluctus ulli appa-

3&1 n r

Et iftud eft amabile animorum otium,

J

ju

l en*t.

[in

$.

T

quod

[*

278

COMPENDIUM TRACTATUS

[ cmin

quod beata Mater Therefia de JESU vocat

orationem quietis, &.fomnum fpiritualem.

ROm

tione f

Nemo negaverit , homines amantes non

e0 folu

raro contentos effe fola precfentia vel confpe-

tium e

&u perfonz , quam amant, efto non ei col-

Íomno

loquantur, vel ejus perfectiones predicent,

&orum.

in eo, ut quidem videtur, omnino acquie-

dipiam

Ícentes , quod fruantur tam cupide quafita

exhibe

pr&fentia, non quod de ea ulla ratione cogi-

tent , fed quod quiete quadam & tranquilli-

N

:

tate ex illa perfundantur : Pa[ciculus mwïlufz

hoc oi

Dile&us aneus anibi , iutev ubeva 1mea commorala-

Quamv

nur. ^ Dietlus seus amibi, €y ego illi, qui pafci-

cündit

tur intev lilia, donec dies a[piret , €g 1nclinentur

topere

umlre (4). Oftende ergo mihi , o Dile&e ami-

amabil

ma meg , ubi pafcas, uli cubes in mevidie. . Vi-

Qandc

den TTheotime , ut facre Sunamitidi fatis fit;

Unc

ícire füuum Dile&tum effe fecum , velin fuo

& qua

finu , veletiam in horto füo, vel ubicunque

Citatür

alibi, modo ei conflet, ubi: hoc habito tota

eft quieta ; tota tranquilla ; nec aliud requi-

€jf, Q

100 :

Taf.

Aüftit

Ifta vero tranquillitas interdum tanta eft,

if

T tu

ut tota anima cum omnibus fuis viribus re-

maneat qüiafi profundo fomno obrura, nullo

fiam.

edito motu, neque ulla actione externa, ex-

l

cepta fola voluntate , quce aliud. etiam. non

W

agit, quaám quod recipiat gaudium , quod ei

li.

Et quod lon-

exhibet Dilecti fui pr-frfcntia.

Onfiq

ge

(4) Canr. 1. v. 12.

j

)

J5

Dz AMORE Dzr.

279

SU vocit

pe mirabilius eft, voluntas non advertit fe eo

ituem.

rüi, quo tamen imperceptibili quadam ra-

antes non

tione fruitur; neque deco cogitat, íed de

eo folum, qui fua illi praefentia tantam lacti-

J cotfpe-

yn l-

tiam exhibet , .ficur fzepius evenir, ut levi

Íomno obruti tantummodo partem aliquam

od

) ajle-

eorum , que& amici circa nos loquuntur ; pet-

e quæïxga

cipiamus , vel charitatis officia, quae nobis

exhibent , ferme fine fenfu fentiamus.-

one copl-

ranqui.lh-

Nihilominus anima , qus in fuüaviffirno

s myie

hoc otio fruitur fenfuü divine' prefentize ,

guonil

quamvis non advertat , f& percipere eam ju-

ju pj

cunditaterm , clariffime tamen teftatur , quan-

tlirent

topere prafens bonum fibi pretiofum fit &

d

(

1

amabile, quando illud ab'ea aufertur, vel

.M

u

ll

ando quidpiam ab illo bono eam avertit.

i fítislity

"Tunc enim mifera anima queritur , clamat,

T

elin füo

& quandoque plorat infiar infantuli, qui ex-

xicunque

ciratur citius, quam fatisfecerit fomno: hinc

dbito totd

eit, quod divinus ovium cuftos adjuret filias

yd Qu

Sion , per capreas, cevvosque camporum , ne fuf-

cuent , neque evigilave faciaut. dile&am ,. donec

tanta eff,

apfa velit (a ).

Nunquam , Theotime, ani-

ma tuimn trangi

EU

iil

la.in Deo fuo derelinqueret

ribus 1

H

fuam quietem pro omnibus mundi bonis,

i, 0040

mo, €*

Talis ferme fuit quies Mariae Magdale-

am non

ne; que fedens fecus pedes Domini , audie-

3Bod el

bat verbum illius.. Eam, Theotime, quafo

luUü 10f

conüdeya: fedet in profunda tranquillitate ;

0e

2

non

(a) Canut, 3. v. 7.'

280

CowrrNpiUM TRACTATUS

non loquitur, non plörat, ut alias , non fin-

! quimm

gultus trahit, non movetur, non orat: Mar-

concilia

tha vero tota quanta fatagit excipere pro di-

fenfim

gnitate Chriftum Dominum, ultro citroque

fomno,

tranfit per conclave, iterumque redit. Quod

( quoc

tü labic

ergo Marie negotium? nullum, fed audit.

Quid eft dicere, quod audit, nifi quod tan-

que ho

quam vas factum in honorem accipiat gutta-

lineol)

tim myrrhe fuavitatem , que ab labiis Dile-

milhy .

&i fui in füum animum dimanat ?

1 evi

Quando igitur te deprehendes effe in

RE

teftant

me,

his deliciis apud Dominum Majeflatis, cave

'Theotime, nein mentem tibi veniat, ut ve-

nam fü

prefen

lis inde te abítrahere , quo aliud quoddam

opus aggrecdiaris.

Nam dulciffimum iftud

Que 0p

otium tua mentis inter brachia Salvatoris

UuT

füvite

comprehendit per excellentiam omne id,

quo

huc & illuc difcurrendo pofíes adi-

flo sf

piíci.

Gpite

fb

UC APUT VIiI.

fcilice

Vettit

Quouodo bac facra. quies in. a&um vedu-

für (

catuv.

frücbz

V re

on aliquando obfervafti, Theotime, quo

ri

N

ardore infantes interdum captent paren-

li

tis ubera, quando urgentur fame ? videntur

&

Car.

F

ea tanra cupiditate premere, & lac fügere ;

Tum,

ur eriam matri dolorem infligant.

Sed poft-

I

quam fedata fames fuerit , & grati vapores,

qui

T

u$

Dzr Awonr Dzrr.

281

, ton fin-

qui immittuntur in cerebrum, ceperint iis

tat: Mar-

conciliare fomnum, videres eos, Theotime,

e pnd-

fenfim ocellos claudere,; & cedere paulatim

citroqie

fomno , non deferto nihilominus ubere, cir-

t Qui

ca quod nil aliud agunt, nifi quod lento mo-

ed auit.

tu labiorum, etiamnum lac deglutiant.

At-

que hoc-faciunt fine ulla cogiratione ; fed nort

juod tüte

itt utie

fineoblectamento: nam fiiisfübtrahatur mam-

bis Dile-

milla, antequam profundo fomno fint obru-

ti; evigilant , & amaro fletu füuum dolorem

s elfe i

teftantur. Porro idem etiam contingit ani-

me, qua apud Deum in quiete ponitur:

js, C

TU

nam fugit ferme fine feníu fuaviratem divinae

prefente, remoto omni difcurfü , & abs-

oddam

m fud

que operatione ullius.fuae facultatis, preeter

exiguam voluntatis.actionem , qua movet

alvatqriï

jne Id

fuaviter & ferme imperceptibilirer velut pu-

fio os füum, quo delectationem haurit , quam

fcs adi«

uod-

capit ex fruitione divinge prefentiz.

fi hec anima removeatur ab ifto otio, quia

Ícilicet dormire videtur , tum continuo ad-

vertit malum iftius feparationis , & indigna-

j (tli-

tur, fatiseo manifeílans voluptatem , qua

fruebatur, efto, ne cogitationem quidem de

ea re habuerit.

Cum beata Mater 'Therefia

f quo

fÍcri

to teftara fit, fimilitudinem iftam effe ad

[

aren-

dec

j

arandam rem ,

de qua agimus , aptiffi-

]

j

entur

mam, eam placuit adferre, & exponere.

»fugere j

( pou-

Er profecto, Theotime, anima, que

pOIGS)

Deo fruitur, unde ea turbari poflir; quare

qu

Ts

ui-

82

COMPENmbM TJUGCACTÁTUS

dulciffimum fuum otium abrumpat-? nam

quid quereretilla , dum jam invenit, quem

D dio

uzrebar? quid ei fupereft aliud , quam ut

icat : Inveni Dile&tum meum, ego tenebo

illum, & non dimittam.

Non ei opus eft

unti

difcurfibus per intelle£tum formandis: videt

Y

pio

enim vifione tam dulci prefentem füum

-

f*

4 ratiocinia el

facila,

fponfum , ut difcurfus & long

)(

perd

Quodfi

prorfus inutilia fint , ac fuperfiua.

-

folicite

etiam nil videat per intelle

Cti

1m , nihil illius

&dhuc

inrereft , dum óinino acquiefcit divini Spon-

quielc

fi prefentiz interveniente pgaudio, & fàtisfa-

gun

&tone, quam recipir volunras. — Dei Mater;

quilit

Domina noítra chariffima , cum eflet pre-

miles :

nàns, non videbar divinum fuum infantem;

muniti

j

e

d eum fenüens intra facra fua vifcera, o

effec

mi Deus! quanto gaudio non perfundeba-

lare.

tur? & S. Ehfabetha nonne mirabilem in mo-

?

dum ex prefentia Salvatoris, quem tamen

non videbat, die fanéte vifitationis fructum

in üi

jucunditatis capiebat ? anima in hac quiete

Nam

conítituta non indipget memoria, imo ne

fie q

imaginatione quidem : praíentem fiquidem

àdven

&«

haber Dile£tum fuum. Quorfum enim ima-

go five exterior, five interna ad reprafen-

&qu

tandum eum , cujus prafentia in intimo finu

tranqa

fruitur? atque ita fola voluntas eft, quse fua-

tavit

viter ac tenere prafentie divine lac fügens,

C&din

infinitas delicias percipit ; omnibus aliis ani-

türbe

m«e facultatibus in dulci otio quiefcentibus.

tota (

[ fpo

CaPUT

283

TUS

Dz AMQRE Dizx.

D

CAU LX

t? m

it, qui

$

! De diverfis gradibus ifHius quietis , 62 quo-

quam

0 tenebo

20do ea fit conjervanda.

opus d

unt ingenia nonnulla imprimis fertilia; co-

is: vidd

V

iofa, & ad inveniendum apta: funt alia

m füur

facilia ,. & flexibilia, que magnopere avent

iocini d

percipere, queecunque faciunt; unde omnia

Quodli

folicite explorant, quae intra fe aguntur. Sunt

ii lus

adhucalia , que füe quieti nunquam ac-

jniSpor

quieícunt, nifi fentiant, intueantur , & de-

t fitifa-

guítent fuam illam quietem , & animi tran-

j Matel

quillitatem.

Hi homines non immerito fi-

fet prée

miles videri poffent iis, qui probe veftibus

mfantem,

muniti contra frigus, fe minime fatis veftitos

a, Ó

efle crederent , nifi fcirent , fe tunicam ge-

Qndeba-

ftare.:

in mo-

j tmen

Porro'þ omnia hec ingenià communiter

in fuis orationibus funt obnoxia rurbationi.

frodum

Nam fi

eus iis conferat facram pfaeíentiee

; quitte

fuge quietem , eam voluntarie deferunt ; ut

imo f

advertant, quomodo in hac quiete fe gerant,

gquidem

& curiofe examinant , an folidum gaudium

jm imt-

& quietem habeant, an füa tranquillias vere

3 1'&'[6[2-

tranquilla fit, ita, ut loco quod deberent

qo finm

füaviter applicare voluntatem fentiendee dul-

u [ut-

cedini, importunis ratiociniis intellectum

fngensy

turbent. In quo fimiles funt fponfze ; quz

Jijs al*

'tota occuparetur con(iderando annulo ; quo

tibus.

ea obli-

a fponfo fuo donara fuic, dum inter

4

vifci-

|pUT

284 CowrrNbDiUM TRACTATUS

n effe

vifitur fponfüm , a quo habet annulum.

Alicer Theotime ; occupamur Deo, qui no-

(umem

famen

bis gaudia exhibet , aliter detinemur gaudio;

quod nobis Deus tribuit.

fpirimua

Quare anima, cui Deus in oratione fan-

que ef

tüm, . "

€tam quietem tribuit, debet, quantum in fe

famme

eft , abítinere a fui ipfius contideratione, fi-

nihilom

cut & ab examinanda quiete fua, que ut ri-

bebat ]i

te cuftodiatur , non curiofe exploranda eft.

liperet.

Nam qui illam nimis appetit, perdit.

Adde,

quod juíta regula , recte eam appetendi &

Qre rec

tüerit r

defiderandi fit, illam non nimis affectare.

Et

quemadmodum infans, ut videat , ubi pedem

luntate

pofuerit , removet caput e matris finu , id-

tamope

que fítatim in eodem reponit, quia delicatu-

U ret

lus eft; ita oportet nos, fiadvertamus nos

f inger

diftrahi, vel jam diítraétos effe curiofitate

Vocaba

folatior

Íciendi, quid in oratione nobis occurrar,

füntes

quamprimum reponere cor noftrum in dul-

ci & pacifica attentione ad Dei prefentiam,

Tant H

a qua avellimur.

Chtg (

flevit

Catterum non eft timendum ,. ne fübfit

Titudin

periculum aliquod perdendi facram iftam qui-

* qu

etem per actiones corporis, aut anima,dum

tem f

non funt, nec inflituuntur levitate aliqua,

intel

aut indifcretione.

Nam,;ut dicit beata Mater

"Therefia , eft fuperftitio quaedam ita semula-

iapic

U pams

riiífam quietem , ut neque tuffire, neque

8tiam

excreare, neque refpirare velis ob timorem

durif

eam admittendi; | Verum eft, tunc quietem

non

'U$

Dzs Awonz Dzr.

285

annulum, .*

non effe tantam , quanta foret; fi intelle&tus

, qui no-

& memoria confpirarent cum voluntate. At-

1 guudioy

tamen non ideo ceffat effe vera tranquillitas

fpiritualis, ea fiquidem regnat in voluntate,

xione i.

qua eít magiftra omnium aliarum faculta-

tum.

Vidi ego hisce meis oculis hominem

tum n 14

tione, li

H

füumme unitum , & conjunctum Deo , qui

nihilominus intelle&tum & memoriam ita ha-

jue tT d

anda elt.

bebat liberam, ut diftincte audiret, & intel-

ligeret , quidquid circa fe ageretur, ac inte-

. Àddej ?

etendi & 93

gre recordaretur omnia, efto, quod non po-

[

tuerit refpondere., neque f& a Deo , cui vo-

ge E

luntatem totam impenderat, feparare: dico

i pedgm

tantopere eum affixum fuiffe divinz bonirati,

ing , -

delicatt-

ut retrahi non poffet a fuavi occupatione, ni-

fi inpenti cum dolore; qui dolor etiam pro-

mus f10$

vocabat gemitus,; quos edebat in füumma con-

riofitàte

'CürTal y

folatione , & qgiete, uti videmus tenellos in-

fantes.conqueri, quando ardenter lac defide-

in du-

rant; velíicut Patriarcha Jacob , fixo pul-

fentiamy

chre & caíte Racheli ofculo , elevata voce

flevit pre vehementi confolatione, & tene-

t fub(llf

I

ritudine, quam fentiebat. Sic etiam animam,

de qua mihi fermo eft, que folam volunta-

amqu-

r dum

tem fibi obfequentem , & devotam habet,

intelle£tum vero , memoriam, auditum, &

aliquh

aMä[ef

imaginationem liberam, fimilem credo infan-

æmul&'

ti parvulo , qui lac fugens videt, audit, quin

peque

etiam manus, & brachia movet, non deferto

chariffime matris ubere.

morem

pietert

non

,TS

Nihilo-

286

COMPENDIUM TRACTATUS)'

bus anifi

Nihilominus tamen pax anime lonpe

forcrgnajor, ac fuavior , í1 circa eam nullus

lontiti;

ftrepitus fieret , neque' anfa fe commovendi

qu qu

neq

11O

uV

etiam tr

animo , neque corpori daretur: per-

cuperet enim fuavitate divinte praefentie om-

eyenut.

nino occupari: fed cum non valeat interdum

paudio:

impedimenta omnia a fefe amoliri, quietem

Ciarum

iftam invariabilem fervare nequaquam poteft.

Gt , fic

Adverte tamen , quod , quando volunias in

tione,

quiete manet mediante gaudio , quod capit

& afas

ex divina preefentia, non fefe multum hinc

ïio, ü

inde agitat ad reducendas alias facultates ani-

impero

me, quee diffipatee funt, eoquod, fiid pree-

cipuli

165 Cur

ftandum fufciperet, hoc ipfo quietem perde-

ret, a Dilecto fuo longius amoveretur, &

gaudin

operam luderet huc illuc difcurrendo , ut

pgrtige

deprehenderet, & ad officium reduceret le-

Tis fra

viculas illas facultates, quee nunquam melius

gnove

revocari ad officium poffünt, quam per vo-

ünima

luntgtis in fancta quiete perfeverentiam.

emm]

X pu

Q p/yYw X

Non i

ATN

Continuatio prioris do£hrine ,. de. diverfis

CQTet

gradibus fanélee quietis, & de excellenti ab-

dhsqu

megatione [ui ipfius , que bic in

aUtem

ufu eft,

j k

füo ]

t priori do&trinee inheereamus; dicendum

U

ï?l[e, [

eft, fanctam iftam quietem paudere di-

10 in

verfis gradibus; nam ea fubinde eft in omni-

bus

Ti fp

'U$

Dr AMORE Dzr

287

ilta

n lonpe |

bus animae fact

Altd

tibus, jun&tis, & unitis vo-

amnallus $

lunrati; fübinde folummodo in voluntate , in

imovendi

qua quandoque eft fenfibilis ,

quandoque

tür: per-

etiam imperceptibilis, eoquod nonnunquam

t om-

eveniat, ut anima incomparabili perfundatur

interdum

gaudio ex fenfu quarundam internarum deli-

quietem

ciarum , quibus Deus fe ei prefenrem indi-

m pctef&.

cat, ficut e

Xro

v V

nit beatee Elifabethae in vifita-

lontasin f

tione, quam E. Virgo ad eandem inftituit;

od capit

& alias anima flagrar ardenti & füavi defide-

um h $

rio , ut fitin Det prefentia , que adhuc ei

At6s d-

imperceptibilis eft , uti contigit duobus dif-

|

cipulis in Em

BEBIN

Gu

jd pre-

p

perpentibus , qui ambulan-

l perde;

tes cum Salvatore , . non plene perceperunt

t,

gaudium, quo afhciebantur,. ufque dum

go, WU

pertigerunt in hofpitium , ubi in divini pa*

ceret -

nis fractione Magiftrum füum perfecte. co-

telius

gnoverunt.

Quandoque etiam non folum

anima advertit divinam prefentiam , fed

Per 0^

iT

etiam Deum audit per quasdam illuftrationes,

& perfuafiones , quae funt loco verborum.

Non raro etam fermocinantem euim audit,

& reciproce cum eo fermocinatur, fed ita

fecreto , ita füaviter, & gratiofe , ut id fiat

1di-v'mf5

&il d

absque ja&tura facrae quietis, & pacis.

Sic

J

autem hoc fit, ut non vigilans cum illo vigi-

ler, id eft, vigilat, & fimul loquitur cum

fuüo Dilecto, & id tam fuavi cum tranquilli-

endur

tate, & jucunda quiete , ac fi dulciffimo fom-

ue d

no indulgerer.

Alias autem quandoque fen-

tit fpontum loquentem ; fed ei nequit re-

bus

Ípon-

à388 CowPrzNDiuM TRACTATUS

fpondere , eoquod voluptas eum audiendi,

; ejus

vel reverentia eam in filentio contineat: vel

(0r e0

m ii

certe quia tam imbellis eft mente, & fpiritu

languida,ut folum ad audiendum, non vero

qiendo .

fem c«

ad loquendum ei vires fuppetant , uti non-

nunquam iis evenit, qui incipiunt obdormi-

Ma

re, vel qui magnopere debilitati funt ex ali-

í

predent

qua infirmirate.

fpicien

fed etia

Verum fubinde neque audit fuum Dile-

fpicete

&um, neque ei loquitur , neque fentit fi-

ut fibi

dendo

gnum aliquod ejus:preefentiee , fed tantum-

modo novit, íe effe in preefentia Dei, cui

& nos

ita placet , ut hoc fitu , non alio fit anima.

vult il

Imaginare tibi; T'heotime, gloriofum S. fo-

fimpli

annem Apoftolum , dum recubabat in peéto-

plácen

ormi-

re Domini füb ultimam ejus coenam ;

n d

viffe ipfius Domini mandato.

Profecto fic

Qos jl

zíentia dilecti (u1 Ma-

S. Joannes fuiffet in pr

nofte

iftri fine ullo fenfu.

Et obferva majorem

tia, q

adhiberidam effe curam , ut quis fe collocet

preiq

in Dei preefentia, quam ut in ea perduret, &

maneat, dum in ea jam collocatus eft. iNam

(

tem

utin ea quis fe ponat, applicanda eft cogita-

tio, & reddenda eft magnopere ad iftam pre-

quan

tenti

fentiam attenta ; ut dixi in introduétione ad

foret

vitam devotam. Verum, dum quis jam po-

fitus eft in ifta Dei prafentia, pluribus juva-

tur mediis, ut in ea permaneat, five per in-

T

telle&um , five per voluntatem , exempli

N

gratia refpiciendo Deum , velaliquid amo-

re

TUS

Dr Auons Dkzr.

289

adendi, 3

]

| ge ej:us faciendo , vel aufcultando eos , qüi

tineat: vel

||

cum.eo, vel de eo loquuntur , & agunt ali-

; &fpirit

quid illius gratia, vel opus aliquod aggre-

Tom Vero

diendo , quod in ejus obfequium, & amo-

, üti non-

rem cedat.

obdortmi-

Manetur autem & mora trahitur in DE

int ex al

preefentia non folum eum afcultando, vel re-

fpiciendo, aut cum eo fermonem mifcendo,

Íed etiam advertendo., an ei placeat nos re-

um Dile

Ípicere, nos alloquio dignari, aut finere,

fentit f*

ut fibi loquamur ; vel etiam nihil horum fa-

| tintbm

ciendo, fed fimpliciter manendo;, ubi ei pla-

Jei, cil

cet nos manere , & ob eam caufam , ob quam

t ánirm.

vult ille, nos id facere.

uodíi autem in

n$.p-

fimplici hac manendi ratione coram Deo, ei

n pe&o-

placeret tenuem nobis imprimere, & exigu-

dortmi-

um aliquem fenfüm, quo intelligeremus,

etlo fic

nos illius totos quantos effe, & illum totum

L fm M

noftrum, Deus bone! qua ifthec effet gra-

najorem

tia, quam fingularis, quam optabilis, quam

collocet

pretiofa!

yret;

Chare 'Theotime! aàffüumamus liberio-

Nom

rem aliquam imaginationem: Si flatua aliqua,

cogiti-

quam fculptor abfolviffet , & in porticu po-

( pl'æ-

ii

one à

»

tentis alicujus principis collocaffet , pradita

foret intelle&tu, & fermone; fi interrogare-

am po-

tur: O belle fculpta ftatua, ape, dic, cur tu

gjuve

hoc loco es? ideo, refponderet illa, quia

er i.

magifter meus in eo me collocavit.

Si iníla-

gempli 1

retur, fed quare ira manes, nihil omnino

] amo-

fa-

j

290 COMPENDIUM TuAcTATUS

^

0

faciens? ideo, diceret, quia magifter meus

hic me pofuit, non ut quicquarm faciam, fed

D pr

tanrum, ur hic maneam immobilis.

Quod-

patatt

Íi iterato inftarerür; aft miferà flatua , quid

agendc

ibi prodeft in eo ftatu morari ? hem, re-

Qccafío

mutnüs

fponderet illa , non füm hic pro mea utilita-

te, & commoditate, fed ut obtemperem vo-

prefen

f eum

luntati magiftri, & fculptoris mei , , quod

dum przíto, mihi abunde fatis eft. — Erfi ul-

3n ejüs

ere

V So

terius:hoc modo eam aggred

r: Age vero;

benepï:

dicito mihi, bella ftatua , cum tu magiítrum

fecund

tuum non videas , quomodo potes gaudere

ti pof

ei obremperando ? omnino equidem, fate-

celeft

retur illa; magiftrum meum non video, íed

velut (

fufficit mihi fcire, quod magiíter me videat,

Deind

& volupe ei fit me videre.

At vero, fi con-

dàmys

tinuaretur difputatio inchoara cum ftatua, &

fuiffe

ei diceretur : tamen, nonne prarum tibi ef-

fui(e

fet, i poffes te movere, & ad factorem tuum

Tplic

accedere , ac offerre te ad praítandum me-

dpexe

lius officium ? negaret illa, & proreftaretur ,

Parig

nolle fe quicquam aliud facere, quam id,

[01]20)

quod vellet mapifter füus fe facere.

Quid

Vident

ergo? tualiud non defideras, quam immo-

bilis ftatua effe, in cavo tuo loculamento?

h

refponderet fapienter ftatua; non certe; non

tpit ,

H

volo effe aliud quidquam , quam ftatua,

]

nep,

quaámdiu fculprori meo vifum fuerit, con-

?ïlud,

.

tenta lóco, & conditione mea manebo; hoc

Biber

!

fiquidem placet ei, cujus ego füm: quia per

eum id fum, quod ego füm.

O

(7)

u$

291

DE AwoRng Dztr,

ifler fmeus

LO qu'aïä bonum eít, confervare fe in

iciam, fed

! - Dei prefentia, effe item , & velle femper

. Quod.

paratum effe ad ejus beneplacitum! nam ita

; quid

apendo , ut meafert fententia, omnibus in

em, m

'occafionibus, imo etiam, cum profunde dor-

yen ütilit

-mimus, erimus adhuc profundius in Dei

erem vo-

praefentia,

Ita profecto, "'heotime : nam

."fi eum amamus , indormimus non folum in

j, qui

Duiu-

in ejus confpectu , fed eriam fecundum ejus

joe Vero,

beneplacitum , & non folum per, fed etiam

fecundum ejus voluntatem. Quin imo vide-

vpiltrum

; ggugere

ri poffet ipfemet Creator, & fculptor nofter

tj Jdfe«

cceleftis effe, qui nos in no(lris le&tulis ponat,

joo, fed

velut quasdam ftatuas in (üis loculamentis.

2 v'xdeat ;

Deinde e fomno evigilantes, fi.bene perpen-

, 1 -

damus, deprehendemus Deum femper nobis

ini, &

fuiffe pr&fentem, ac nos non feparatos ab eo

) (ibi el-

fuiffe. Manfimus ergo in prafentia ejus be-

1 toum

neplaciti; efto eum non viderimus , neque

um f e

afpexerimus. Etita dicemus, ad imitationem

(laretits

Patriarchee Jacobi (4): /ere Dominus eff in lo-

co iflo, & ego inter brachia diving e

äm 13

jug Pro-

. Qui

videntie quiefcens zefciebau.

j mmo

ymen

Porro quies iffa, in qua voluntas non

165 non

agit ; nifi fimpliciffime acquiefzendo divino

ftattdy

beneplacito; nihil omnino petens in oratione

" coti-

aliud , quam Dei confpectum fibi coram ex-

hiberi, juxta ejus beneplacitum;' eft inquam

005 hOC

quia pet

iüg quies Deo g*-x'afiiïima, quia püra; & libe-

Ta

0

*(a) - Gen. 18. v. 16.

292

LCOMPENDIUM TRACTATUS

ra eft ab omni commodo proþrio: facultates

Tidt, (

enim animee nullum inde hauriunt gaudium,

* dnclinati

nullum voluntas ipfamet, niíi quoad fupre-

luntate,

inum, & abfolutiflimum perfectionis apicem;

clinatiot

in quo ei fatis eft, aliud non habere gaudium;

tamdic

quam illud , quod eft manere (ine gaudio;

fuan,.

propter amorem gaudii & beneplaciti Dei fui,

elt,toll

in quo magna cum fatisfactione pofita quie-

Ícit.

i, y

Nam in hoc demum eít fupremum

Tus(uto,

complementum amoris fümmi , & extatici,

non habere fuam voluntatem in fuo gaudio;

1lud x«

deum,

fed in gaudio folius Dei; velquod idem eft;

non habere fuum gaudium in fua voluntate;

divinag,

incinat

fed in voluntate divina.

mütantu

C IPUT XL

&abile w

inquit E

De Refolutione , *vel Liquefactione anime

Slvator

7n L/€0.

ta;lqaam

es humidze, & liquidz facile recipiunt fi-

Opa

IN

guras, quibus concluduntur, eoquod

Uperar

nullam in feipfis firmitatem aur foliditatem

profafi

habeant, qua indurentur.

Funde liquorem

pullam

in vas quodpiam, & videbis eum folius va-

&t

fis limitibus terminatum fubfiítere : quodfi

elnids

rotundum illud fit, aut quadratum, liquor

$ fo

eodem modo rotundam vel quadratam vafis

&if

habebit figurarm.

Unione

Anima non eft ejusdem nature ; cujus

Aicip|

Tübita |

funt res liquide: habet enim füas proprias fi-

guras, & terminos. Figura quidem, quam

Veeftin

jabet,

()

TUS

Dz AMORE Dzar

293

facultates

gandium,

habet, eft ex ejusdei animé& hábitibus&

inclinationibus, termini autem ex propria vo-

xd füpre-

luntate. Et quando illa nitpis inhzeret füis in-

5 apicem,

audiom

k

clinationibus, & proprie voluntati , eám du-

ram dicimus, pertinacemi, & obítinatam. u-

: gaudim

itiDeifu

Jeram, inquit Deus, cor veftrum lapidezm , i

eft, tollama vobis obítinationem veftram. Ut

Áiti que

filex, vel ferrum, vel lignüm miitent figu-

jpremum

ä

rasfuas, malleo, fecuri, & ipne opuseft, Cor

" extatid

£

)gaudio,

ilud vocatür ferreum , ligneum vel. lapi-

deum, quod non facile fecipit imprefiotles

idem ell

oluntate,

divinas, fed manet in propria voluntate inter

inclinationes, qua deprávaátatn naturam co-

mitantuft.

Contracor dülce, amiabile, & tra-

&tabile vocatur cor liquefactum ; cor meum,

inquit Propheta Regius, loquens in perfona

T

Salvatoris exiftentis in cruce (a), fa&uim efi

zanquam céva liguefcens im imedio venutvis mà.

jont f*

——

Cleopatra infamis ZEgypti Repina , volens

eoquo

uperare Antonium in adornando convivio

iditarem

profufione fumptuum , juffit fibi adférri am-

quorem

pullamaceto plenam; atque in eam unionem

jlius vt

&flimatum 25o. millibus aureorum injecit;

;quoï

deinde, cum is aceto refolutüs, & liquefa-

qüOf

étus fuiffet, eum in feedi flomáchi cloacari

demiffum fepelivit, idem facturà de altero

(ri Vs

unione, quem aure adhuc geftabat, nifi 4

Lucio Plauto, àdjudicanté illi viétoriani pro-

cujus

hibita fuiffet.

yrits f

Cor Sálvatoris noítri, unio

in mare

]

qUam

ingftimabilis ac unic,ug, conjectus

1ab€

b

drnari-

(e) lelz n v.. 1$.

294 CouPrENDIUM TRACTATUS

amaritudinum, diebus paffionis füz, lique-

"

EX!x'm. U

factum & refolutum eft vi & vehementia an-

um h

ftiarum, fed amor, morte fortior emol-

liv

«f n

étus lon

vit; fregit, i& liquefecit iftud amabile pe-

uod fi

i

Vrme m

ge promptius, quam o-mnes aliee paf-

fxpnes.

dunt, 1

"uima mea, inquit facra amatrix, lz'quqf::ä?a

apopthe

Qui D.

6t ut dilectus meus locutusefl : quid eft dicere, li-

—

liec feni

quefacta eft, nifi quod non fe continuerit

tütisam:

amplius intra feipfam, fed fe effuderit in di-

(; [

vinum füum amatorem? quomodo fit facra

ifta effluxio, & liquefactio? eximia quaedam

vtndit

complacentia amantis in re amata producit

Àn

impotentiam in anima, quafit, utnon videa-

Namqi

tur anima adhuc*habere virtutem in feipfa

vit? fe

manendi. Quarequemadmodum balfamum

modum

effufum, & liquidum fluendo fe infinuat, &

ficuti videmus nubes vento meridiano

if in

10n a

condenfatas effündi & verti in pluviam,

intimeq'ue miíceri terra ,

quam hume-

Ten fe

€tant, ut non nifi res una videatur fie-

ut hifü

ri ex utraque , ita anima, qus adbuc

ü, &

fe continebat in femetipía, per facram

Conftla

iftam liquefactionem egreditur, & relin-

€ lani

uit feipfam, non folum, ut uniat fe Di-

em w

j

e

€&to, fed etiam, ut fe totam cum illo mi-

pauhl

Íceat. Vides ergo Theotime , quod fluxus

Yi por

anima in Deum fuum , aliud non fit, quam

veriffima extafis, per quam anima tota eft

inDeo

extra feip['am ; tota mixta ; & abíorpta

fue,

[U$

|

*

'/Dr: AMORE Dzr.

395

g, lque

mentia 4r-

|

|

fuo. Unde fit, ut, qui perveniunt ad fan-

]

&tum hunc exceffüm divini amoris, poftea

ior emo]-

ad f$ redeunres, nihil confpiciant in terra,

nabile -

uod fibi arrideat, & valde languidi fint, ac

esalinpa

erme mortui iis omnibus, quaz fenfus affi-

ciunt, perpetuoque circumferant in animo

:

apopthegma beatee Marris Therefiae de JESU:

Jf a'

"

wod Deus uon ef , mibi mibil efl. 'Et videtur

dicere i

hsc fententia fuifle magni illius divinz boni-

ontinuerit

tatisamatoris , qui dicebat: 7/vo ego; jam mom

eritin de

ego, [ed vivit in me Chr.

jf

o i fücra

flus, e7 vztantjim a&;r-

coudita eft cum Chriffo in Deo.

quadam

roducit

Anima in Deo liquefacta non moritur.

) videa-

Nam quomodo mori poflet abforpta in ipfà

vita? fed vivit illa, non in fe; quia quemad-

in fepá

balfumum

modum ftelle , nulla füi luminis facta jactu-

ra, non amplius lucent, prafente íole, qui

i[Jüdl,

yeridiano

ipfe in eis lucet, ita anima immeríà 1)eo,

non amplius vivir vita propria, quam ta-

1uviam;

j hume-

men nequaquam perdidit.

Tales fuerunt;

ut exiftimo, affectus beatorum Philippi Ne-

qur J

g adhuc

ri, & Francif£i Xaveri quando pleni

confolationibus divinis petebanr a Deo, ut

- facram

fe tantifper ab eis retraheret. ^ Dei fiqui-

& reli-

dem voluntas éerat, ut eorum vita adhuc

; fe D

paululum duraret in terra hac: quod fieri

lo frie

d fluxus

vix poterat, cum effet ab(condira in Dee.

it; quam

| ( gt *

"TL

füg.

U^5

CAPUT

296 ComrszNDiUM TRaAcTATUS

Do

CaAPUT XII

tem füu

T

- De vulneratione amoris.

norum,

cherrim

( WVmnnia ifta verba , amorem indicantia, du-

V. 7 ctafünt ex fimilitudine, qua eít inter

$g

filatem,

affectiones animi & paffiones corporis. "Tri-

ftitia, timor, fpes, odium, & aliez affectio-

ormni v

inde fol

nes animi non ingrediuntur cor, nifi in illud

eas trahat amor.

Non enim odimus malum,

tum; f

be novi

nifi quia contrarium eft bono, quod nos

amamus: timemus malum futurum , quia

l

tibus, |

tür acoi

nos privabit bono amato.

Malum quod-

-

piam, quantumvis fiz malum , tamen odio

Wfe, a

acor (ul

nunquam profequimur, nifi quia amamus bo-

num , cui eft oppofitum. Qui parum amat

übacid

€x add

rempublicam, parum ei cure eft, efto cor-

ruat univerfía.

ui parum amat Deum , pa-

quam i

rum etiam peccatum. odit.

fatnen j

Amor eft prima

origo ceterorum affectuum , ideoque

ri-

Te perf

vicfim

mus intrat animum, & quia pertingit ufque

ad intimam voluntatem, ubi fuam habet fe-

coris,

Videre

dem, ideo dicitur cor ipfum ledere. Amor,

inquit Apoftolus Gallie, penetrans, & acu-

Dum,

quibus:

tus eft, intrat proinde, velut fpiculum, cor-

dis intima. — Alize equidem etiam intrant af-

Qüàque

us cai

fe&tiones, fed du&tu & interventu amoris.

Amor enim, eft, qui transfigens cor, iis in-

milia

greffum facit, effque amor una & fola cut-

&dhibir

isjaculi; qua vulnus facit , reliquis fo-

Dus &

um cicatricem dilatantibus, & acerbiorem

Rif

*

dolorem creantibus.

hus f

Poma

*

rUs

Dz Awons Dzr

297

Poma qus dicuntur granata; pef cole-

rem füuum rubéum, per multitudinem gra-

^

)

norum, quz includunt ordine, & per pul-

cherrimam fuam coronam genuine , ut inquit

antia, du

: elt inter

ä

$. Gregorius, reprafentant fanctiffimam cha-

ritatem, ob fuum ardorem rubicundam; &

p Tr

» affedio-

omni varietate virtutum cumulatam ; ea pro«

ï

inde fola geftat coronam ceeleftium praemio-

ifiin il

a5 malurny

rum; fed füccus granatorum,; qui, ut pro-

be novimus , gratus eft bona valetudine uten-

quod T05

tibus, laborantibus advería tam mixtus vide-

m, qu

tur acori, & dulcedini, ut nequeant difcer-

m quoc

nere, an guítui arrideat , vel eoquod ejus

yen odio

acor fübdulcis it, vel quia ejus dulcedo eft

;musbo-

fubacida.

Certe "Theotime, amor ita eft

"'ün amat

ex acido fübdulcis, ut ejus dulcedo nun-

efto cot-

quam in hac terra perfecte dulcis fit. Nec

eum, pi-

tamen ideo ceffat efle mapnopere gratus, aco-

f( primà

re perficiente füavitatem ejus dulcedinis, &

,quc le

vieiffim ejus dulcedine condiente grátiam

j uque

acoris. Sed quomodo id poteít fieri, cumi

habet -

videre fit quempiam juvenem liberum , fa-

!l

AmOf;

num, contraéta familiaritate cum. iis, cum

, &

quibus minime convenit, nonagentem ufque-

ym Q

quaque circumípecte; neque caventem; a.qui-

itrant d

bus cavendum erat, bic, mihi crede, volens

| 3[]10[115.

familiaritatem i(tam defererefentit, quod.amor

r, I5 I

adhibitis parum honeftis afpectibus, gefti-

(ojg u-

bus & verbis, quaíi tot fpiculis, leeferit

uis 1*

miferum pectus, & ita quidenv leferit, uüt

rbiorem

torus fit triftis, marcidus, ac (tupidus. Et

3

'quare

pomi

á98 CoMwPrNDiUM TRACTATUS

quare id, obfecro , nifi quialeefus eft? & quis

I5, toti

eum laíit, nifi amor ? fed quandoquidem

* Dus F

amor eft proles complacentie , quomodo

IT fia H

TET N

poteftledere, & dolorem infligere? refpon-

deo: quandoque objectum , quod amatur,

que di

eft abfens, & tunc, mi chare T'heotime, amor

vulnerat cor per defiderium ; quod excitat,

N

feri q

quodque cum ne

queat impleri, magnopere

ajiligit animam.

vulnera

videbat

Si apis acul&o infantem quendam pupu-

lius, 8

git, pratis omnino hec illi occinis: Chariffi-

xbl aut

1na progenies, apis, que te pupugit, illa

fipfo f

ipfa eft, que mel conficit, quo magnopere

deret:

electaris. Id quidemverum efl refponderect

üDsque

puellus, ejus mel füave eft gutturi meo; fed

quam d

quamdiu ejus aculeus inheret vultui, non

Áibi im

potero quiefcere , vides enim faciem tumore

pungit

fcedo inflatam.

'Theotime, amor vere eít

diximg

complacentia, hinc admodum grata, modo

tjuspr

in noftris cordibus non relinguat defiderii

Deratio

aculeum , quem dum relinpguit, fimul infi-

Operan

gnem dolorem creat; qui dolor, quia prove-

Iderat

nit ex amore, non poteft non efle perquam

amabilis.

ilifnf

Audi jaculatorias iftas dolore fi-

Tititei

jnul, & amore plenas (2): Sitivit azima qmea

Qtans

ad Deum fontem vivum , quamlo veniam , €9 ap-

füqua

parebo ante faciem. Dei? fuerunt mibi lacryma

Uus, &

vyece panes die ac tio£le, dum dicitur mibi quoti-

defider

die, ubi ef Deustuus? Yta facra etiam Sundmi-

teft a

CA

'-(a) Pf. 41« v. g.

(

»

u$

'DE AMonE Drzi-

299

[?? &uis

tis, tota macerata amore fuo, loquens filia-

bus Hierufalem, Je, inquit Qa), adjuro vos,

doquim

quomolo

1 filie Hierufalem , fi imvenevitis Diletum meum,

? refpon-

t nuncieris ei, quia amove langueo.. Spes enimy

] amatür ;

| qu* differtur, afflipit animam.

1rj, amot

Notandum autem , vulnera ab amore

( excltl;

i

fieri multa, & diverfa.

imo, Vocantür

tagncpefe

vulnera, eoquod cor vulnerent, quod alias

videbatur fanum, integrum ac torum fui ip-

fius, & indivifüum , quamdiu non amabat:

m pupt-

Charif

ubi autem. incepit amare , incepit etiam à

ugi[ ) !u

feipfo feparari ac dividi, ut rei amatee fe tra-

ofi

opere

deret: talis autem divifio non poteft fieri

absque dolore; fiquidem dolor aliud non eft,

.'L)Q[X e"t

j

Qe0; Je

uam divifio rerum vita preditarum, qu&

fibi invicem adherent.

2do. Defiderium

|rgi, 0f

tümore

pungit & ledit inceffanter cor, cuiineft, uti

diximus. 3tio. Loquendo deamore facro; in

vere &l

t imod0

ejus praxieft quoddam genus lafionis, & vul-

nerationis, quam Deus ipfe nonnunquam

qelideri

mul jnll-

operaturinanimaillius, quem magnopere de-

fideratin amore perficere. Admirandos enim

j prove-

illi fenfus, & illicia nullis íecundaex mera bo-

erquatm

nitate immittit, velut premens eam ; & folli-

olore l

citans ad fe amandum , & tunc anima illa;

i n

tanquam volatura totis viribus elu&tatur al-

n, d-

1/7) Id

j

tius, &ad divinum füum objectum pe£venire

'-

defiderat , fed. inutili conatu;

uia non

ii m

quantum

efiderat ; &

Sunaml*

te&' amare tantum ;

Ua

tunc .

(5

(a) Caut. $. v. &«

390

Cowx?PENDIUM TRAC'I.'ATUS

tunc quis dubitet, eam talem dolorem íen-

qutex

tire, cui non fit invenire fimilem ? eodem

Jm at

enim tempore, quo ad volandum verfüs

oritur .

fuum Dilectum attrahitur, etiam non minus

cunqu

efficaciter aífixa maximis hujus vitae miferiis

1e def

retinetur, quominus propriis viribus volare

ferrim

potfit: quofit, utexopretfibialas columbze, ut

Contin

ad domicilium quietis füz volare valeat; fed

eftama

cum eas non inveniat, graviflime cruciatur.

dem d

Jufelix ego bomo, dicebateorum aliquis, qui gra-

dulceds

viffimum hunc laborem expertus fuerat, quit

me libevabit de corpore mortis bujyis ? 'Tunc, fi

0

advertis T heotime, non eft defiderium de re

elin

ab(enti, quodcor vulnerer , nam anima fentit

tem ef

fibi Deum prefentem , qui eam ad cellem viga-

&fel

vjam jam deduxit, & fuperipfius pectoreamo-

Ti

ris trophaum fixit, qui licet eam tunc jam

"tnias

totam fuam effe confpiciat, tamen adhuc ur-

lm

iet eam , & per intervalla temporis mille fui

moris jaculis petit, eique per nova media o-

&man |

tatem,

ftendit, quanto adhuc magis fitamabilis, quam

ametur&c. llla vero non zquis pollens viri-

Volunt

Ouudeg

bus ad eum amandum , quibusamor pollet ad

pet vo

conandum , videns nifus fuos effe imbecillio-

Ti Qb

res , quam ut digneeum valeatamare, incom-

parabili fé dolore fauciatam deprehendir.

Animus ifle Dei füi amantiffimus , defi-

derans amare infinito amore, videt bene,

uod nequeat neque fatis amare, neque fatis

E

efiderare; defiderinm vero iftud, quod ne-

quit

U$

Dz AMons Drr,

30t

rem fen-

quit expleri, generofo amatori eftvelut jacu-

? eodem

lum lateriinfixum. —Verum dolor, qui inde

n verfüs

oritur , nonideo ceffat effe amabilis, quia qui-

0n minus

cunque defiderat bene amare, amat etiam be-

o maiferits

-

ne defiderare. Et quidem talis amator mi-

us volare

ferrimum totius mundi fe eeftimaret, fi non

ambee, üt

continue defiderarer amare id, quod fumme

Jat; d

eft amabile. Defiderans amare, recipit qui-

TUCItut.

dem delorem, íed amans defiderare recipit

3)qUigra.'

dulcedinem.

egat, (f

Tuac;

O me miferum , quid di&turus füm ?

ym dere

cali incole , videntes Deum adhuc amabilio-

mefentit

rem effe , quam ament, animo deficerent,

Jntiaitibe

& sternum perirent defiderio, mapis, &

feamo«

magis amandi Deum, niíi fanctiffima Dei vo-

Juntas infunderet illorum voluntati admira-

nc jam.

huc ur-

bilem quietem, qua füuaviter fruuntur; nam

»ile füi

amant illi tantopere fupremam illam volun-

nediao-

tatem, ut ad minimum Dei nutum illorum

ig quam

voluntas fübfiftat, & füaviffime acquiefcat,

ens iti

gaudeatque, dum in füo amore terminatur

olleta

per voluntatem ejus, cujus bonitas fui amo-

becillio

ris objectum eft.

.jncor-

yiit

" defi'

[ bene7

|

ye il

dne

iU

U ;

qui[

CArqr

303 COMPENDIUM TRACTATUS

CA ?P UT UXHL«

quit a

(iffider

De nounullis aliis snedüs, per que amore

tit? o.

lacro vulnerantur corda..

1efpon

lihilita vulnerat amantem animam, quam

4nio 1.

h

fi videat cor aliud amore füi vulneratum.

quem]

Quandoanimaintuetur Deum fuum, (ni amo-

ex m

revulneratum, continuo ipfà etiam fuo vulne-

te€ fauciatur.

Tomen

Fulucvafli. cov ueum . dicit coe-

leftis amator ad Sunamitidem, & Sunamitis

N

fuübito exclamat: JDicite Diledo «neo, quia amo-

fenfit

ve langueo. . Apes nunquam ledunr, quin ad

Commc

mortem ufque ledantur. Nos etiam viden-

privatg

tes Salvatorem animarum no(ítrarum amore

&mon

pvo nobis vuluevatum u[que ad mortem, Q9 mor-

K, ut

zem quidem crucis, quomodo, amabo, poffimus

€jUS vj

non vulnerari pro ipfo? nec tamen unquam

Tomen

poffumus tantum amare, quantum ejusamor;

ore

& mors a nobis jure expofcunt.

J

P

t lDn

Vivete

Alia datur lefio anime, quando anima

probefentit fe Deutm amare, cum.tamen Deus

C

illam tractat, quafi nefciret fe ab illa amari,

vel dubius effet de ejus amore. INam tunc,

füm |

quola

mi chare Theotime , intolerabile videtur ani-

titg ]

m velfolum fufpicari, quod de füoin Deum

amore dubitetur.

S. Petrus fentiebat cor

itider

füum redundare amore in füuum Müaoiftrum,

dfligeb

ht Conf

& Dominum; attamen Dominus diffimulans

Dotlus

fe nofle tantum amorem, Pezre, inquit, amas

tu fcis,.

Y6 l

meriglu: bg;:.? dicit ei, etzam Domz'ne -

i e :

quia

Ug

Deg Awonrz Dri.

303

quia amo te. — Et dulciffimus Magifter, quafi

diffidens de ejus amore, Perre, inquit, amas

4 t

qme? o Domine, cum dolore fimul , & amore

refpondet Petrus, fuomnia fcis, tu [cis, quia

n, qum

mnote. Die quodam fiebant exorcifmi circa

meratum.

quempiam, a demone obfíeffüum , & cum

,oiamo-

ex maligno fpiritu quereretur, quod füum

;o vulne

nomen effet, füm, inquit, infelix ille fpiri-

dicit cG-

tus, divino privatus amore: & fübito S.

junarmitis

Catharina Senenfis, qua ibi preefens aderat,

quia jinit-

fenfit.fe turbari, .ac omnia íüa vifcera

. quin à

commoveri eo folum audito vocabulo, quod

j viden-

Nam fíicuti

privatus effet divino amore.

y dmurt

daemones tanto odio profequuntur' amorerri

| (5 m

Dei, ut tremant, quando vel fienum aliquod

poffumis

ejus vident, vel audiunt dulciffimum JESU

nomen; ita illi, qui vere JESUM amant, do-

pnquam

usatmor)

lore & horrore contremifcunt, quando in-

telligunt;

quempiam divino amore .privatun;

vivere,

15 anim

ynDes

Cum S. Petrus probe fciret, Dominum

j um

fuum fcire omnia, ignorare non poterat,

m WDF)

quod etiam fciret , f& amari: fed quia repe-

e[ul' 4nt-

tita interropatio : 785 »e? habebataliquam

jinDenm

difhidentiz fpeciem , illa Petrum fummopere

at C0f

affligebat. - Eheu! miferaanima, quee licetfibi

giltrüfth

fit confcia, quod Deum füper omnia amet,

jmulans

potiusque mortem fit electura, quam Deum

Jil m

vel leviter íciens ac volens offenfüra; inte-

rim ne minimum quidem fibi a Deo

favorem

u [tb

- exhi-

guia

304 CoMPENDIUM TR;ACTATUS

exhiberi fentit, fed contra füummum frigus

experitur, quo pene emoritur; hec anima,

[oy

"Theotime , ma

nopere jacet fauciata, ex

De

smagnitudine fcili

1

cet amoris, quod videat

esí

Deum veluti diffimulare, quod íciat fe ab ea

À

Ie

amari; adde, quod in medio fuarum imper-

fectionum, ac diftra&tionum Deus fibi videa-

ad moi

tur hec exprobrare: quomodo tu audes di-

trani

cere; quod tu meames; fiquidem anima tua

pors,.

Clnand,

non e(t mecum? quz certe exprobratio. eft

m inf

amanti animz iníflar jaculi animo infixi.

It5 (

Subinde lafio hac amoris oritur ex fola

Sedpr

Inpety

reminifcentia, quod olim Deum ;non ama-

verimus.

Sero te amavi, antiqua & nova

Amatam

ulchritudo , fero te amavi, dicebat Sanctus

ünima

Dütrien

ile, qui annis triginta vixerat in heerefi: vi-

ta tranfacta horrori eft vire precíenti, fi vita

Videatü

Tiem

füperior non amando füpremam bonitatem

Xq

transmiffa eft.

£ Pa

Dfüm,

Ipfenonnunquamamor leditnos per fo-

Omp,

lam confiderationem multitudinis eorum ,

femper

ui Dei amorem conremnunt; ut ideo etiam

mduca[

ummopere afflipamur, & velut animo de-

Tem E

ficiamus, ut deficiebat, qui dicebat (4):

Clatq

Defetlio tenuit. me.pvo. peccatovibus develinguen-

Omni r

tibus legem tuam !

Vilis

Omni

Ill]duS

CAPUT

Ceferin

| C«). Pf 118 v 4;-

uba[ g

U$

Dx AMons Drxr

305

n frigu

?c anirmáy

Capruc XIV.

J ex

De languore cordis atmore wlhemti.

d. videat

es fatisperfpecta eft; profano etiam amo-

t(cabed

R

m impt

re nonfolum vulnerarianimum, fed etiam

ad morrem ufque, fummamque infirmitatem

]i videe

qudes d-

transfigi ; quia quemadmodum habitudo cor-

poris; & humorum temperatio valet ad in-

iirma LUa

clinandam animam; ita etiam affectiones ani-

ura.tiowe

UR

ma infignem vim habentad movendos humo-

res; & mutandam corporis habitudinem.

i ex f

Sed prater heec amor veliemens magno cum

impetu transfert, ac rapit animam ad rem

E

& 0a

amatam, tantaque vi eam occupat, ur ralis

anima omnes alias operationes deferat, & ad

Sandus

nutriendum, ac promovedum illum amorern

eli: Vi

videatur feponere omnem aliam folicitudi-

,fività

nem, quin & feipfám prorfus negligere. Un-

ynitaterm

de Plato dixit: amorem effe pauperem, pan-

nofum , nudum, difcalceatum , miferum, fine

domo , cubantem foris humi, ante fores

pl

femper indigentem.

Eft pauper, eoquod

eoruim ;

ao etiarm

inducat ad relinguendum ornia ,

ropter

rem amatam. Kít//ge domo, eoquo

egredi

jmo d

faciat animam e füo domicilio ad fea

uendum

at (*

omni tempore id, quod amatur. Ett mife

T.

3

Mu

& vilis, pallidus, macer, & exhauftus, quo

d

fomni, potus, ac cibi jacturam patiatur. Eft

nudus, quia facit; ut omnes alize affectiones

de(erantur, & pree amata re vilipendantur.

|nuT

or fub dio

Cuþat foris, quia cauía eft, ut c

imnaneng

5306

CO.MP'ENDxUM TzaAcTATU s

manens pateat amanti, atque ut. füi aff'e&us

qund

,

tüere

per füfpiria, per querelas; perlaudes, ac füfpi-

ciones, & denique per zelotypias manifeften-

Cüjus a

tür.

Cubat velut vile mendicabulum ante

quam (

fores, quia facit amantem perpetuo attentum

üte de

patte,

ad eum, quem amat, quin etiam affixum

ejus oculis, atque auribus, ut favores ejus

m

Salvat

-

Tebrari

emendicet , quibus nunquam expletur.. Sunt

autem oculi, aures, atque os veriffimaeanima-

Gratíln

Áonis,.

rum fores. Dreviter; amoris eft, perpetuo

egere; nam fi femel fitexpletus, non amplius

Franaif

tot; d

ardet, nec amor e(t.

lt ad

x

tüm di

Omnino; Theotime, quando lefiones,

& vulnera frequenter fiunt ab amore, nobis

plendis

otdati

languorem. immittunt, & accerfunt amabi-

lemamoris infirmiratem.

uisunquam lan-

Tlopere

ores S. Catharinge Seneníis, & Genuenfis,

Ia). Qua

$

Chriftine , beatee Matris ''herefie, autS.

B6 pr

Tatimy

Bernardi, vel demum S. Francifci poffit de-

fcribere? quod quidem ad poftremum atti-

It

it, &

net, tota ejus vita non fuit quidquam aliud,

quam lacryma , quam fuüfpiria, quam que-

ü f

Qe ty

rele , quam languores. Sed nihil inter iíta

tam admirandum mihi unquam vifum eft,

altérum

amore

quam cum dulcis JESUS ei füas plagas, &

ftigmata impreffit.

(Theotime , fepe hoc

prefn

miraculum. confideravi, & de eo hanc co-

&Dont

gitationem formavi: tnagnus hic Dei Servus;

D.

10mo proríus Seraphicus, conípicatus vi-

QQOgeü

vam Salvatoris crucifixi imaginem , füpra

W u

^

quam

TUS

. D& Auxonrz Dzr.

307

i afeftus |

quam dici poteft, füit emollitus.. . Nam cum

tifi-

intueretur vivum iftud amoris. fpecalum,

anifelten-

cujus afpectu ne Angeli quidem poffunt un-

Jum ante

quam fatiari, pre gaudii ac dulcedinis- uber-

attentur

tate deficiebat animo. . Atque ex alia etiam

parte, cum videretquafi fpirantem amoris in

- affm

Salvatore füo crucifixo imaginem, fenfir te-

Ores ejus

rebrari animam füam eodem gladio, . qui. (à.

u Sunt

yeanimte

cratiflimum Virginis Mariz pectus, die paf-

lionis, tanto cum dolore transfixt.

Aniuma

erpetuo

»

Francifci in hunc modum emollita, & quafi

j amplits

tota dolore macerara, apprime . difpofita

fuit ad impreffiones, & notas tum amoris,

tum doloris ab divino. amatore fuüo reci-

e(iones,

piendas.

Memoria tota erat fubacta re-

y nObïS

cordatione divini amoris; imaginatio fum-

t amabi-

gam la«

mopere applicata ad reprafentanda vulne-

ra, qu& oculi tum videbant expreffa in e£-

.

;nueanS)

f

figie prefenti; intellectus recipiebat.

jecies

2 aU[S.

maxime vivas, quas imaginatio illi (üppe-

ü

yfit de-

)um a[[l-

ditabat, & tandem amor adhibitus explica-

bat, & impendebat omnes vires volunratis,

n a]iü )

ut fe conformaret paílioni fui Dileéti, ira-

qm que

que tota anima erar velut transformata in

fum &l

alterum crucifxum. Unde adeo hzc ipía

amore fauciata anima dolores plagarum im-

agas j

preffit iis partibus corporis, quee refpon-

fþe ho

debant imagini interius praformatee.

ync 0

| SerVUSa

Beatus Philippus Nerius statis fuze

oétogefimo anno adeo inflammabatur ani-

405 V

719 ab amore divino, ur zftus fibi locum

j foprt

facieus

quam

408 CowrrNDiUM TaacrATUS

IN

faciensejus coftas diruperit. Beatus Stätiisläus

Koftka Juvenis quatuordecim annos natus,

tam vehementer amore Salvatoris fui ferve-

bat, ut perfzpe deficiens enimo cogeretur

imponere füo pectori pannos aqua frigida

1nadefactos ; ut amoris violentiae temperaret.

Tandem, Theotime, putasne animam;

gAP. !l

u

v aliquande juxta füum optatum degu-

1

Cup, 'H.

avit delicias cceleítes, polfe vivere in hoc

mundo tot miferis fuübjecto, fine dolore

Co. Y

ferme perpetuo? Saepius ille magnus vir,

Deique amicus intimus Francifcus Xave-

Cu.TV,

rius elatà ad calum voce auditus eft cla-

Co. V,

mare: Satis eft Domine , fatis eft; ne me

obruas tanta confolationum affluentia, vel

Co, V,

fi placet infinite tue bonitati, facere, ut

deliciis abundem; in ccelum quafo me ac-

u

i enim vel femel intus degufítavit

tuamm

'cipe :

4

Cuo, VII

ulcedinem , oppido illi grave eft,

vivere in amaritudine , dum te non fruitur.

Cie. Vl

uando igitur Deus paululum copio-

fius elargitus eft anime. divinam füam dul-

Cas]Y,

cedinem , & eam poftea tollir, illa ipía

privatione animam vulnerat, & cogit, ut

languefcens & füfpirans cum Davide .

C X.

eXclamet (4): Quando venigs

ad met.

Cup. X

? T NOES

IN:

CAP. X

(«) M. 100.

rU$

NDEX CAPITUM

sotatisldts

A

D0S. nifli$,

|-

[ui fenee

PARS PRIMA

c0g€l' ett

DE AMORE DEI

y frigid

mpenutet d

.Car. L. "dmorem cateras inter cupzdztates domz-

( anitratr

nari.

I

um dépt-

»

Car. IL De voluntatzsafeäzombm.

3

re in hoc ]

ne dolote

Cap. HIL.dhmorem Dei ceteros inter amores do-

qnari,

30f5 Vil

jitj Xaye-

QCar. IV. Denatura amoris in genere

s

; d d

L-nem

Ca». V. De variis [peciebus amoris.

7

m&a, vel

Car. VL Naturalem. mobis ine[fe propenfionem,

jett ) u

qua ad Deum pre cuntlis aliis aman-

du invitamur.

9

fo (Je 4C-

1eauüaï it

Car. VIL Solius naturg vires non. nobis fuffice-

rave &

re ad Deum fuper omnia amandum,

IO

y früitüb. |

CAP VIIL.: Quantum Deus jä a nobis àmari de-

lt

f COPIO

gf deret

[jgm du*

Car. IX Per Deum non Fare, quo mánus eum

j ia

ardemgg" mo amore profequamur.,

14

Cogü, W

- Car. X. De amoris fenfu, quem medzante fide,

Oi

15

llCCZPZleS

wgs

Car. XL JDe eximio amoris fenfu, qui in. nobis

I

- ex Jpe nafcitur.

Car. XIL. Quomodo in [pe aimor colatur.

20

IN

X

Car.XIII

Car. XIIL - 4morem fbeiy etfi i

I CYX

de tamen bonun e[Je.

mpen"e&um,' wl-

22

Car. XIV.. Compendiofa charitatis defcriptio.

24

Car. XV. Deum fui amoris progre[Jumn nobis fa-

l tex

cilem reddidi[fe.

26

Car. XVI. . De perfeverantia in charitate..

28

| Cis. X

Car. XVIL. Zn cbaritate mori ,

num e[Je.

Á [peciale Dei do-

3Q

Car. XVIIL. Qua ratione fiat , ut ainorem Dei

negligamus, & ad amorem rerum crea-

) C Xj

tarum nos convoertamus.

3tí

Ci. X

Car. XIX. De amvre complacentie , in quo pri-

mum confiftat.

34

Car. XX. Quod per amorem complacentie ad-

bereamus Deo, ferme quemadmodum

mairis uberibus admo

vuli.

þtz'þ pendent par-

36

. Y

Car. XXI. Quod per amorem complacentie. cor

nofirum Deus po[fideat ; quodque i-

ciffm nos ipfum poffideamus , bac ta-

Ca. X

men ratione , ut ipfum po[[dere am-

i

plius defideremus.

39

Car. XXIT. Quod Redemptoris noft

" paþïonem

i.X

confiderantes ad commiferationem eque

ac complacentiam excitemur.

4

Ca». XXIIL 'De amore benevolentie in Deum,

Coy

quem elicimus per modum dg/ïdärii. 43

Car. XXIV.

It vil-

3

Car. XXIV. Quod & dofiderio laudibus extol

p

lendi Deum tanta nafcatur jucunditas,

H M

ut cetere omnes illecebre defipiant.

46

mf 3

Car. XXV, Quod ex amore benevolentie in

16

Deum preconiis ilum celebrandi nafta-

tur de[iderium.

49 .

if

3

Car. XXVI. Quod ex amore benevolentie , ves

Dui d-

c&teras omnes creando conditas ad lau-

9

dandum Dominum provocemus.

$I

7237

Car. XXVII. Quod ex. defiderio laudandi Deum

VL CT

13

ad celum afpiremus.

53

Car. XXVIII. Quod 2 qui eolunt elicere amo-

. rem benevolentie , Deo offerre debeant

fz:o þïi.; 4

laudes , quas ipfitribuunt Redemptor

( al

nofcer fuaviffsnus , &? ejus fan&tiffma

Parens.

hod

54

N

Car. XXIX. De laude omnium optïma, & ma-

xima; quam Deus ipfe fibi tribuit , &

tie (

qua ratione ad eam amor beuevolentie

p i

nofire adjungi queat.

$6

hu

Car. XXX. S. Pauli ad vitam & fenfibus ab-

10 t

alienatam &2 Chriffo. unice. devotam

»

adimonitio.

58

jfonm

Car. XXXI.. Unde poffit cognofci , quo tendat

ij

amor nofter : anin Deum, an in

41

metipfos veferatur.

61

f

Cap XXXII. De anxietate anime , quæ Deum

j ^

quidem amat ,. fed nullam in eo jucun-

ditatem Jantit.

62

j

X 23

Car. XXXII.

Car. XXXIII. Quod anima '/ïc , ut dïxfmus,

CXl

afflicta omnino- fibi expers amoris. e[fe.

videatur $. unde in wyfticam quandam

iortem incidit.

64

'CAP. Vá

Car. XXXIV. De pracepti, Deum [uper om-

nia amandi, admiranda dulcedine.

67

Cn. X

| CA;». XX

XV. Quod ad amoris apicem non vifi

in celo perveniatur , .quamvis ejus

Ci. X

preceptum. tantum ad. bujus terre in- —

colas pertineat.

69

Car. XXXVI.. Quod illi , qui vere Deum, at-.—

i. X

que ex ioto corde diligant, dioerfa ta-

men vatione diligant , atque prater

Deum etiam alia diligere po[nt. -

70

Cis X

Car, XXXVII.. De duobus perfettionis gradi-

bus diftinctis in modo diligendi Deum. .. 73

' Cas, XXXVIIL. Quod. duobus aliis perfettio-

nis gradibus, tmulto adbuc altius af-

C X

cendat amor Dei fuper omnia.

u

XIX. . Quod amor Dei fuper. omnia

'CAP. XX

eommunis fit omnibus , qui Deum fin-

cere amant.

82

Co.[

Car. XL. Quod Deum amare fuper omnia, &5

magis etiam , quam nofinetipfos opor-

teat.

8

Cnj]

Car. XLI. Ex. charitate Dei. oriri charitatem

groximi,

87

M

Car. XLIL. Deum ameris noftri ad emulatio-

nem ufque percupidum e[Je.

90

XLIIT.

Ti

urir df

Car. XlE.III. In amando. que debeat e[fe- noftva

futdm

contentio , ac emulandi ardor.

95

6 l FAP. XL

IV. Qued Chriflus preftantiffmos

ipr a

amoris in nos a&ius exercuerii.

95

d. &

]

Car. XLV. Quaim fucoves at

z

m tj

virtutes omnes fint,

que jucqnäæ Deo

99

vt dj

g t

Car. XLVI. Virtutes omnes per amorem facrum

9

multo wiajorem , quam ex natura fua

poffint , a Deo gratiai inire.

IOI

iji, dl*

Car. XLVI.. Per folam divini amoris profen-

gt -

] PT[FW

Ua virtutes quasdam

:

reliqui.f multum

P

pnacellere.

10f

l

Tti

CAP. XL

VIII.. fb charitate magwun fanttitatis

incrementum. accedere reliquis virtuti-

um. 7j

bus, fl cbaritatis imperium , ac modera-

iiv

men fequantur .

106

i d-

Car. XLIX. . Quod charitas virtutes ceteras fa.

7

!

diguitatis participes veddat , famulque

gt

perficiat illam, quam ex feipfis ba-

ytfi

bent.

IIO

À

Cas. L. Quod z'lludl fpretiimi fít , a charitate

fl g

uis propriis ac aliarum quoque virtu-

f bopöi"

tum attibus induCtum?

JIII

j

Cael LI. Quod uma charitas viriutes ommes

vt

comprebendat. -

I16

W

Car. LI. Piriues ceteras a. charitate. per-

uati-

9

A .

18

«(hi

5

Quv Lift

Car. LIIL. Orries bomirum attiones fin cba--

Can.

120

vitate inanes e[Je , ac pretio vacare.

CAP LIV. Quod omnia virtutum exercitia ad...

unam charitatemrevocanda fint.

123

Cu.

Car. LV. Quonodo. in. a&tum* deducenda [int ,

que ditta funt precedenti capite.

125

v

Car. LVI. . Quod charitate etiam Spritus fantti

128

dona comprebendantur.

Ca». LVII. . De amori permixto timore, qui

C

inefd animis cafto. Dei amore flagran«

tibus.

130

Car. LVIII.. Quod timor fervilis conjuugi cum

- divino amore po[Jit«

132

.

Cas. LIX.. Quod saturalis ac fervilis ( mer-

C

cenaviz timoris in amando ufus fit.

13f

(;

Car. LX. Quod duodecim fru&tus Jpiritus &

o£to beatitudines Ewangelice amore

. facro comprebendantur.

140

Ci

Car. LXL. Cupiditatum omnium Reginam e[fe,

eisque ad obfequium fuum uti cbarita-

ieHm.

145

Car. LXIL. Quod continuum debeat e[fe aman-

di Da defiderium.

149

Car. LXIHL . Quod animum legitima negotia a

Jacra dile&tione non a'vocent

1j0

u

CAP. LXIV. Que dicta f ünt , exemplo confir-

mcmtur .

153

Car. LXV.

^ (hi-

Cap. LXV. Quod minimas etiam acc*ajz'bries--

! 120

exercende cbaritatis arripere opor-

teat.

I54

TEU

P

Car. LXVI. Quod fingulari nobis &um effe.

debeat facere owmia, que facinus ,

:/intr

excellenti quo.

156

uj

f

Car. LXVIL. De generali quodam . amoris

babitu, qui facit , ut opera univerfa

ub

ad Dei cultum resferantur,

(ui

Car. XLVIIT.

ua vadlione omnes aCiiones

Ti

1

voflre divine cbaritatis a&us e[fe

po[fat..

' I6f

t

UL

Cap. LXIX. ddmonitio ad—de*voveädum JDeo.

Jacrificii loco liberum arbitrium..

I6$

t«

|

Car. LXX. De incitamenti: diligendi Deun. 167

Pl

6

Car. LXXL. His , que numerata, fomt , inci-

tamentis utendi ratio.

168

u

g»

n

Cár. LXXIL. Montem . Calvarie . effe - veram

f

Jacra. dile&ionis 44cadeniam,

*

170

j

u

Mttt-

PaRS SECUNDA

u)

DE AMORE DEL

jl

1f0

Car. L. Quomodo nos conformare debeamus di-

vine voluntati; que cocatur volun-

9n

tas frenitficata,

177

X4

CaAr. II.

YV

C

Ca?. IL. De conformitate nófFre voluntatis cum

ila, quam Deus: babet mos. falvan-

CX

di

I

P

Car.TIHL 2De conformitate mofire "voluntatis

eum «oluntate Dei , que nobis figni-

ficata eft per ejus mandata.

186

C 1

Car. IV. De conformitate noflre. voluntatis

eum illa, quam Deus nobis fignifica-

vii per fua confilia.

199

i. )

Car. V. Quod amor voluntatis Dei fignificate

n mandatis , nos inducat ad amorem

Cu

[P

confzäzomm

194.

Car. VI. Brevis metbodus cognojcendz divinam

voluniaiem.

198

C

Car. VIL. De unione noftra voluntatis cum di-

vina, que vocatur woluntas benepla-

citi.

202

C

Car, VIII. Unionem nofire wvoluntatis cum

beneplacito Dei preecipue fiers in tri-

bulationibus.

206

Car. IX. De unione noftre voluntatis cum be-

nepiacito divino in. afjlittionibus. fpi-

e

-

o8

vitualibus per vefignatiouem.

Car. X. De unione nofire oluntatis cum Dei

beneplacito per indiff erentiam.

212

Car. Xl.. Quod fantta indifferentia ad omnes

ves extendatur.

214

Ca». XH

| C(Arv. xII. De praxi indifferentie in vebus [pe- —

216

T

. &antibus Dei cultum.

(Uttt-

18

.CAP.; XIIL 2Deindifferentia, quam in þraxin;

deducere debemus itt eo , quod promo-

ii

vet nofirum in wirtutibus progref-

: 220

x

fum.

| jïgm'-lg

j

Ca»r. XIV.

uoimodo unire debeamus fioftram

Mif

voluntatem Dei voluntatiinpermiffo- ——

*

9e peccatorum.

222

-zzfm-l

90

Car. XV.. Quomodo *ooluntas mbrtua in fe,

futit

tantummodo vivatin Dei voluntate.. 227

Jf

Car. XVI. Decaratio eorum, que di&ta funt.-

n

de occafu , mortey & tra.

njz'tu noftre

727]

voluntatis.

231

190

CAP. XVIL excell,entwirhdexercitio, quo utj

po[Jutmus inter dolores interiores eque

nij-

pl

ac exteriores bujus vite.

235

102

Car, XVIII, Peïfefta expoliatio anime , que

Qu

cum Dei voluntate unita efd,

240

»

4ri-

20

1

fa

r:oS

LE d

UM

D:

2lÀ

TY

uj

Pans

VIl

Pans TrRTIA

DE ORATIONE

CQ X

Ca». L. Defcriptio T'beologie my[lice , qua ni-

QX

bil aliud eff , quam oratio.

25I

CX

Car. TL De Meitatione, que e[t primus grá-

dus orationis vel Tbeologie my-

füice.

258

C X

CAP II Defcriptio contemplationis, &? de dif-

erimmine, quod inter illam, €9 me-

ditalionem deprenbenditur.

263

Ü

Car, IV.. Zlterum. difcrimen inter meditatio--

nem, C contemplationem..

266

Car. V.. Contemplationem fieri fine labore , quod

eft tertium difcrimen mter illam , &

meditationem.

270

Ca?. VL De recolle&tione anime in ipfa. con-

templattone

274

Car. VIL..De. quiete. animg Jic vecollette in

£0

277

Car. VIIT. Qyomodo bec facra quies in a&um

veducatur,

280

Car. IX.. de. diverfis gradibus iftiur quietis,

& quomodo ea fit confercanda,

285

Car. X. Continuatio prioris dotirine , de di-

verfis gradibus fan(e quietis,

dé

de excellentà abnegatione fui ipftus ,

que bic in ufà eft.

286

E

Car. XI. De Refolutione, vel Li

animne in Deo.

quä'aäime

It ti-

292

Ca». XII. De vulneratione amoris.

t

296

Car. XHL De nonnullis aliis mediis , per que

n

In-

amore facro vulnerantur corda.

302

r

Car. XIV. De languore cordis amore vulne-

rafi.

306

(edf

]

X:

163

D A"M- D

ff

26ó

qv»d

s

'ü

1j

RR

PONEE

2

P

ESSS

Z

;

e

Z2z»Pr

AIh

gZ

i

14

uuuuuuuu

aE

N

[

4

3

d

a*

7!

ffuit

p

1fy

103

l

$

[

—

-

V

d

o

od

n d

"u wer

x

——

"-

ou

WU

A

3

E

.J,

——

—

-

—

—

—

E* on

ao

i

3

i5

N

7& us

3

ao

4

ub

E

jf

v

*

|

1

N

E

zi

-

ITV g PEBRÓN

d

Es

m d

u

mll OH

2

MP

z

d r

Wu-

—

:

RC Wun-r7 2

;

N

2

—

S. FRANCISCI SALESH

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

r

[5

ä

i

TRACTATUS

]

15

AMORE DEI

ä

IN COMPENDIUM REDACTUS,

14

A

QUODAM

13

g SOCIETATE JESU.

12

x

qumS

fuz

110

»o

x

G

té

EUR OEo

Ru

&

£T5

PA

2

SA.

Ü

7

$

Sx.

d

Dd

NSCAA

10

&/

lil?

"d

»

:

R.

h

J

À

A

)d

Rï—*äg;;

(

255

NS,

be

d

7:

p

A

4

2

, d

zt

J

$

d

$

:

Superiorum Permiffu.

E

OODO DO D D POSDISHOHOHRORDRODHORD:

Wirceburgi,

Tyrr &t ImpreNsrs JOANNIS JACOBI STAHEL,

Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

BrsLroPor;ze gv TyproGRArPHI MDCCLXVIII,,

E