Gi2572 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 S. Francisci Salesii Tractatus De Amore Dei In Compendium Redactus, A Quodam E Societate Jesu François, de Sales m x —— pE Ó —— n — m x — p "d. H i J * , Y 1 a : * $) N* H d. | K X I W d * * d ". g W ss z " i - Ts EC [ h NÉ W (* X* " í AV ial ia h at has ao AO J.t. 3 r M s sst x $N — u u BN DN | - d gä N124511998438 021 j QUATIAHEH,— Tübingen iÉ es d — —— -— — ORRT T SQE MP — t — ET AA m emesii $ 1 ( Ti ii S. FRANCISCI SALESII CERACTATUS AMORE DEI IN COMPENDIUM REDACTUS, - A QUODAM & SOCIETATE JESU. qume fu. COP EX x O. "ä 'diofoiR pR GX / E Pt ) li'ä N * - W E. 2 GT (j 2 Xb (l 6 " Superiorum Permiffu. OéHGHO O O OICDHISO O OgOgOgdsos Wirceburgi, Tvrrs xt Impexers JOANNIS JACOBI STAHEL, BinrroPonz g* TyPoGnAPHI. MDCCLXVIIL, X Y ïä i A M j feo ) Juil tidit divi di, Cert E effe denc f!;z:?ï ieny /nil ^M m bng;zzh 7 f; J F-— /fy ;(þ 2/ F Ü (4) m i : ', äWW&&W&a 2 XATSELMÉ b ; La»r - x ETE ?,: ÉN VEV VIS Vi d 9)7 Hæ.&. N PRAEFA'TIO. . d- $T attatus de amore DEI a Divo Francifto Sa- lefto quondam compofitus ac duodenos in li- wfgf& bros dioifus ex. communi mortalium confe[- Jione. non pauca. admiratione digniffima àn fe complectitur: Quid?quod P. Nicolaus Cauffinus S. 3. acerrimo is utique ingerio vir , maturiffimoque judicio , tratatum illum appellare tton. dubitat (a4) divinum quoddam opus, ac plane ejusmo- di, quod cum ipfis adeo Seraphinis volatu certare videatur, atque ab igne illo in curru | Ezechielis reprefentato fcintillas mutuatum efle, ad univerfum terrarum | orbem accen- dendum. Librum zjium tanto à fapientifmis . quibusque Jan&iffimisque bominibus n pretio babitum novij]me üerum in lucem edi curavit P. Fellonius S. 3. Pne- randus autem Dominus "Tricaletus , ut eundem omni bominum «conditioni accomodaret » omilf;is variis que- Jrionibus Tbeologicis ac Metaplyficis ( quas ipfe S. Franciftus Salefius omitti à fe potuiffe confe[fus eft, (2) ) uc materüis inter f& apte connexis, lum in €0otn- (c.z) Tracatu de directione fpirituali fecun- dum fpiritum S. Francifci Salefii. (2) Præfag in Tractatum de Amore DEJ. compendium redegit, ternasque in partes divifit, qua- ruin prima de amore DEL ejusque natura ;! excellen- tía, nece[fitate, JDeciebus , effettibus atque exercitio : fecunda de voluntatis nofire ad Divinam conforma- tione fanttaque adiapboria : tertia demum de fuavif- füna createe mentis cum D EO per orationem conjun- | Gione agit, C9 ita agit , uttoto in opuJculo preter infignem ordinem , egregiam quoque im fragmentis vette feligendis attentionem , & accuratam zn vedden- dis D. Francifci Salefii fenfis fidelitatem a fe depre- benjam e[Je , clariffani duo etatis noftre Critici () snonumentis litierarum publicis teftati fint. E -2 RR u - U C R ET RNEECSEE, - EERGPCSRNRC CM Hanc porro Epitomen ut federatis DD. dealz'- ]1 x bus prejénte anno pro férena offerendam effe cenfere- d mus , duplex poti[[omum nos caufa impulit. Prima erat, quodis, qui eandem G'allice conftripfit , au- $ &l ibor idem ille fuerit , qui Ideam perfeGtionis Chriftia- ne, prioribus amis Sodalitatis noflre impenfis edi- Y tam, ex operibus Patris Alpbenfi Rodriquez effnxity videlicet. Plurimum |Reverendus Dominus | Petrus JSfofepbus Tricalet Ss. Theol. Dottor, &2 quondam q Dire&tor Seminarii S. Nicolai Parifüs, anno z76z. cum fanttitatis fama fatis fun&ius, ac mon facrorum duntaxat Preconum ( b ) linguis, 'verum etiam Cri- ticorum fupra notninatorum calamis copiofe laudatuse amor H dltera autem propofiti noftri zaufa fuit , quod I £ () P. Berthier . J. in Ephemerid. Trevols [/ ^ tienf. Novembr. 1756. & D. Joannet in Epheme- rid. Chriftian. Tom. 4. (2) D. Hylaire Doct. Sorbon. item Direct. Seminarii $. Nicolai. . Qild- DEI anima illa fit , a qua cun&as aliarumn virtit- ctln- tum attiones, de quibus in fuis Rodericius libris dif- 'ülo: féruit , animari oportet , juxta illan D. Ztuguftini Qrfhg- ( a ) fententiam : Pondus meum amor meus: Dono tuo inij- eo feror, quocunque fferor. tjit- accendimur , & füurfüm ferimur. Prete- at vea , ut D. Francifouus Salefius in eo, cujus D bic epitomen damus , trattatu loquitur , amor to- adden tius Theologie compendium eft: amor eft; d qui nullo magiftrro , nullo libro, nulla arte ; methodo nulla adhibita, & Paulorum, & An- i(4) toniorum & Hilarionum & Simeonum d& Francifcorum denique infcientiam doctam Wu- effecit. Cui etiam confentit Cardinalis Bona in preclariffimo quodam libello [uo ( b ) ubi, Bona qui- tjitt- Prinó dem, inquit , eft (cientia ; fed utilior amor. [ Scientia fine charitate inflat; & nihil prodeft; : amor vero fine fcientia fufficit ad. falutem. ; jfia- j al* Poteft homo fcientiam habere fine amore ; is xl vero , qui amat , quamvis fcientiis careat hu- Pt manitus acquilitis, plura tamen difcet, quam idatfi doceat humana fàpientia, quia illum intus n magiítrum habet, qui docet hominem fcien- tiam. rürti nCr- Jtitifs Que ommia dum accurata. cogitatione perpendi- uf anus , in [bem minime inanem inducimur , fore , ut hi eximia ID.D. Sodalium pietas exiguum iftud Xenium £adem benevolentia atque approbatione excipiat, qua verole heries munus confimile annis proxime preterlapfis oblatum 2 ul )ure (4) L 13. Confefs. c. 9. .(5) Via compendii ad DEUM c. 29. þg/äz'pere dignata ef? ; fidulaque illius &? confiderata lettione, tanquam flabello quodam , Divini amoris Jlammam aut fufcitare in corde fuo aut fovere cone- tur: prafertim cum amor ille res. una omnium faa- vil[ma atque facillima fit : nam , ut veriffme D. Hieronymus ( a ) , in reli quis operibus 'bonis interdum poteft aliquis quale mcunque excu- àtionem preetendere; ad hab endam vero di- lectionem nullus fe poterit excufare. Poteft mihi aliquis dicere: Non poffum jejunare; Nunquid poteft dicere: Non poffüm amare? "dmirabilem iftam amoris cum faciiz:tzztem ium vero fuavitatem D. Francif us Salefius nom in fuis ä duntaxat libris, verum in propria etiam perfona. ex- pre[ftt,ut preclare oftendit P. INicolaus Cauffmus (2), | eujus verba ( quoniam ad inflammandos cbaritate Divina animos nibil exempli tanti praftantia H ejïacius eff ) paucis referemus. t a VRR J»y Sq i oA 7 '/)x,("*) v a — ^ x H ( SN ;7 4b //« W L':ndl] " », UE zn E REU — Y La NONNNS TET P. C h a - N Q g 4f .EXEM- (4) In c. $. Matth. t (4) 'Tr. de dire&ione Spirit. fect. 4. li EXEMPLAR PERFECTI AMORIS hf u PROPOSITUM , IN DIVO l FRANCISCO SALESIO li P. Nicorao Caussiwo, S. J ) *j ä;llls explicare queat ftatum ac lo- i T Y cum illum , quem facratus D. r - Francifci Salefii animus in ccele- fti illa verorum amatorum focietate obti- ) ( nuit? Seraphinus erat fenis admodum, iisque charitatis igne ardentibus, alis in- ftru&us ; qui tamen non amplius conci- tato quodam ac vehemente volatu age- batur, ( nam ad plenam quietis habitatio- nem jam pervenerat, ) fed duabus dun- taxatalis, complacentize nimirum ac bene- volentiz, plaudebat, circa inacceffüm illud folium proximo fefe volatu circumagens. Complacentia, quz eft gaudium de bono DEI, eundem Divini fpon(i uberibus ag- glutinatum tenuit; atque effecit, ut illius anima, quemadmodum vellus Gedeonis, tota cclefti rore compleretur , permix- t10- 29 tione tamen tam fuaviter confufa, ut dif- ft iil ficile dictu effet, utrum ros in vellere, an vellus in rore exifteret Eadem illa luf 110 has ei vel in ipfo filentio voces clamores- f que elicuit: O DEUS' . DEUS cordis f mei, pars mea, hzreditas inea , & om- 0f nia mea! fufficit mihi, quod DEUS fit DEUS; quod Bonitas ejus infinita fit, & fiq tfà perfe&iones ejus comprehendi non pot- de fint. Moriarne, an vivam ego, id mea an parum refert ; quia Dile&tus meus vita zterna, eaque penitus triumphante per- ln ruitur. Benevolentia accendit in eo con- f tinuum Divini Nominis manifeftandi ze- f lum , quo inftigante optabat momentis jam fingulis , Dile&o fuo in regione quavis Q0g habitabili benedici, eumque exaltarl, ho- qui norari, atque adorari. Eum in finem qu languoribus amore plenis fe ipfe confü- mebat, millena certamina füfcipiebat ; (iti infractos labores fübibat, quos tamen i füaviffimas vitz fuz delicias habuit, eo- tüt quod dile&iffimi DEI gratia exhauriren- 4C| tur.. Y Cujus tam in vita quam in morte laudandi ftudio accenfus Francifci animus: u) fentiebat mixtas dolore delicias, quando poít quam plurimos laudum conatus (uf- fünt jf fufficientibus fe effe deftitutum viribus 0 intellipebat. Digna hzc commiferatione lh lufcinia, dum accentus fuos concitare, fo- nos acuere, melodiamque fàtagebart per- ]is ficere; vocem quodammodo vitamque fuam eadem via profundebat. Atque hinc fi oriebantur effluxiones illz liquefcentis fu- fique fpiritus , illz amoris plagz, ille ex- f tra fe ipfum rapti explicationes animi, illa " denique tam perfeéta DEUM inter atque 1tà animam iftius amatoris conjunCtio, ut nul- :r. lam liceret amplius jun&turam confpice- n re, fed felicem duntaxat metempfycho- j fin aliquam, per quam vivebat ipfe non LIS jam ipfe amplius, fed in ipfo.JESUS, qui YIS. cogitabat, qui loquebatur, qui przdicabat, ()» qui i cribebat; qui cum aliis ccmgredæbatur, j qui & vita cordis ejus,& anima fpiritus erat. 1 Iftud przterea circa amoris illius con- ts ditionem ac indolem notandum eft, eün- dem potius in pacifica quadam ac taci- 10. turna fuavitate, quam in violento aliquo ac procellofo impetu fitum fuiffe. Enim vero quatuor fe nobis Francifci objiciunt , (4) qui omnes magna quidem cum per- ;Es: 4 fe&tio- us C(e) Nimirum eo, quoheca Ceuffino feripta funt, tempore, fcilicet À. C. 1649. neque Fran- fe&ione, at nonnullo tamen cum difcri- mine DEUM amarunt. Divi Franciíci Aflifiatis amor erat amor aufterus & ex- fpoliatus , qui ad contemptum rerum omnium extremamque paupertatem ten- debat. Amor Divi Francifci Paulani erat amor eximie humilis, qui novas fan&tz humilitatis abyffos perquirebat, ut fe de- mitteret, & obícuras noCtes, ut fuas vir- tutes abfconderet. Amor Divi Xaverii cceleftibus . erat repletus fervoribus, ar- densque atque magnanimus, qui nihil animo veríabat aliud , quam centum Orientem zque ac Occidentem verfus portas aperire, per quas zelo fuo trans- du . M. Lapsieca CURU , EEE n AE - RA itum appararet. . Divi autem Fran- ciífci Salefüi amor erat dulcis, fuavis , P. tranquillus, & velut intra ipfius animam abfconditus atque inclufus, ac ranquam Ambarum aliquod , cujus quidem. odor a AE RRR 2« fuaviflimus totum terrarum orbem per- fun- eifcus Borgia , neque Joannes Francifcus Regis fo- lemni Ecclefiz ritu inSanctorum album relati erant. At horum tamem pofterior facile poffet cum Divo Francifco Xaverio; priorautem cum Divis Affifiate atque Paulano, tanquam egrepii eorum charitatis h 2 as E - ámitatores, conjungi. li fundens fentiebatur, energia'autem a ne- ifci mine fatis penetrari poterat. 2f n Contingit non raro, ut, qui amare zi incipiunt, affultus & concuffiones quas- Tat dam íua in mente fentiant propterea, i quod amor adhuc repugnantiz aliquid (le. in ea inveniat: fi autem omnes animi adi- JiO tus eidem fine oppofitione aperti funt ,. eu progreffus ille fuos pacifice & incredibili af« cum fuavitate continuat. — Ejusmodi vero. hil difpofitionem in anima Francifci noftri N Divinus amor invenit: hominem videli- lus cet fine definito confilio, cor rebus con-- fl$« tentum omnibus, fuaviterque emortuam n inter fponfi cceleftis brachia voluntatem. i ) Illic regnabat ille fine impetu, fine fymp- am tomatibus deficientis fpiritus: Illic pro- b grediebatur inftar aurorz dilatatione qua- ]or dam & incremento continuo , fine fen- wers fu fenfibili, fed ita zxquali, ut nemo accet- fionum intermiflionem perciperet. Quod. quidem non nifi ex przcelía perfe&taque. : fo- virtute oriri potuit; quz facit.ut maximaz ant. res ac fortiffimz plerumque plurimum. iO. jite: tranquillz fint: fic maxima quzque flu- ts mina pacifica cum majeftate decurrunr. .. Ve- N A5 Verum abfit, ut quisquam exiftimet , i Angelum hun tam alte eluctatum , de- Y fcenfus oblitum fuifie: nihil enim eo aman- ii tius, nihil ad fua communicanda propen- t fius, nihil erga mortales alios indulgen- bi tius Solebat dicere : DEUM, ficut d creavit hominem ad imaginem ac fimili- a rudinem füuam , ita pariter ejusmodi amo- Q rem hominibus exhibendum przcipere, t qui amoris Divinitati fuz debiti imaginem W ac fimilitudinem gerat. Neque enim, Y ut ametur homo, quarendum eít, an fi fapiens, an urbanus,an aliis id genus do- Tk tibus ornatus fit , fufficit quippe; quod d primz ac fuper cun&ta amabilis Pulchri- Qu tudinis imagine infignitus fit.... Ifti ob- ls fecutus regulz excellentiffima atque per- m fe&hiffima erga mortales alios charitate Id plenus evafit: eftque compertum omni- C0 bus, eam ab illo poffeffam , cun&tisque in occafionibus ad mortem ufque tanta du cum folicitudine ac puritate fuiffe exerci- tam, ut nullo fatis exprimi fermone pof- E fe fit. Amabat vere & DEUM in homine, b & hominem in DEO : extra DEUM au- zlt I tem nec ipfe ullo apud alium loco effe lii voluit nec alius quisquam ullo apud ip- um. n fum loco fuit... Commodabat fe ad- venientibus omnibus, horis omnibus ; momentis omnibus.... Praedicabat, hor- ]. tabatur, fcribebat, confeffiones excipie- bat... Hofpitalia & pauperes verecun- lt dantes vifirabat , Religiofos viros iter fa- | cientes hofpitio füfcipiebat, magnam pe- cunie vim propriis manibus erogabat ; d templorum altaria liberalitate füa exor- nabat: imo, dum adhuc junior in mortis , verfabatur difcrimine , petebat cadaver fuum anatomicis Chirurgorum inftru- s mentis fubjici, ut, quoniam vitze tempore adeo fuiffet inutilis; ( fic nimirum ipfi lo- qui placuit) poft mortem faltem nonnul- lis prodeffet ; addens, quod hac ratione mortuorum quoque quietem fecuram redderet, qui interdum eum in finem ex l- ccemeteriis effodiebantur.... ; Quibus omnibus confideratis faten- dum profe&to eft , eundem cun&tos illos perfecti amoris gradus confecutum fuit- Íe, quos in Cantico Canticorum( 4)) enu- merat Salomon, ita loquens : Fortis eff ut uiors dile&lio, duva ficut infernus emu- latio: Lampades ejus. laumpades ignis. atque 7- (4) C. g. Jiammnavum. — . Aque anultae mon patuerum extinguere Cbaritatem, nec flusnina obruent Y illasm : i dederit bomo omnem [fubflantiam dowms [uc pro dile&ione , quafi mibil de- Jbiciet eam. — Et oftendit fane Francifcus noíter charitatem orco duriorem effe , g eoquod nimirum veterem ipfà hominem in fempiternum deftruat, quem orcus torquendo tolerat, atque inflammis con- fervat perpetuo, quin eum confumat. Do- &ores "Theologie myfticz füpra textum. S.) illum quinque amoris gradus annotant: videlicet mortem , fepulchrum , ardo- rem , infatigabilitarem ,. infatiabilitatem.. Omnes illos confecutus erat S. Francifcus Salefius : habuit enim mortem amoris , dum voluntas ejustam füaviter inter fpon- fi brachia exfpiravit: habuit fepulchrum, id eft; univerfalem confümptionem , dum fe in fe ipfo tam perfe&te redegit ad nihi- lum, ut in DEI corde totus effet : ardor ejus eluxit ex continuis ipfius zeli aCtio- E nibus; infatigabilitas autem ex obnifü ad- verfus impedimenta omnia fefe,utilluma u Die dile&o fuo abducerent;objicientia: denique Dte € vita exceíTit inamoris genere infatiabilis, deü( ac fimillimus Angelis, qui, quod maxi- [u me defiderant, id femper habent. COM- Uni o eni DA ZA AA - mDm £. 3W d. & z Q f oD b, Y m ///lqmï 'X d ! À EEE RE N m CUS O. COMPENDIUM )o TRACTATUS m 1t SANCTI FRANCISCI SALESII Y DE AMORE DEI. Lu$. l5 PARS PRIMA )i DE AMORE DEI lm) üm QuruT L hi "Amorem ceteras inter cupiditates of XSP dominari. Ü 4 ä C äum, occurrente bono, cor » pre aliis du affe ionibus,amoreexciretur,(ücu— n4 ti mox dicemus) defiderium, om- li nesque alias ad bonum propenfiones amore precurri manifeftum eft. Hoc enim tantum llS; defideratur, quod amatur. Malum i fum, hac unica'de caufa tale habirum , quod bono Te- Z CowrzNpiUM TRACTATUS repugnet, ad odium non ita excitaret cor lu nofítrum, nifi amore boni, quo nos privat, praoccupatum inveniret. d De aliis anime cupiditatibus & affectio- in nibus idem prorfüs dicendum. |Ex amore hr omnes oriuntur. Unde fit, ut legitimee fint vel illegitimze , vitium aut virtutem partici- ent; prout amor bonus aut malus eít. Ab h oc principio originem ducunt; a quo bo- nas aut malas dotes fuas ita mutuantur, ut cum amore, cujus füunt veluti partus, res | una efífe videantur. Enim vero , nullo fi inter utrumque flatuto difcrimine, quatuor M tantum cum Boétio; Cicerone, Virgilio, & omnibus fere antiquitatis Scriptoribus; cupi- g a ditatlbus admiffis, fic loquitur S. Augufti- nus (a): vdmor inbians babeve, quod amat , cu- f f iditas efl ; id autem babeus, eoque fiuens , leti- ali tia: fugiens , quod illi advev[atur , timor eft ; id- W ue, fi accidevit , feutiens, tviflitia eff. — Proin- de màla [unt ifla, fi malus eff amorv ; bona; fi bo- m( aus. Ciwitatis Dei incole timent, defide- rant, dolent, udent; quia autem illorum U (äa «t amor bonus e bonze pariter funt affectio- fs nes Evangelium mentem humanam Deo, ju ut eam regat ac tueatur, obíequiofam red- Qu dit; cupiditates vero menti, ut illas coer- qu ceat, rationis ad normam dirigat, & virtuti a (ervire faciat. Dum hic otdo fervatur, amor & voluntas s (a) ipfi confenraneus fanctus eft, p rectas (a) Lib. 14. de eiv. Dei C. 7. & 9. Dg Auonz Dzi. 3 T COT recta; quodíi perturbetur, tunc amor im- [ivat, moderatus eft &immoderata volunras. Id eft, chariffime Tlheotime, quidquid boni aut mali (lio. more in voluntate reperire eft, amori eft adícri- e [int þendlïm, qui eam fibi fimilem e&i;it. ttici- Àb CaAPU T IL ) bo- ", Ut De voluntatis affettionibus. uas in anima ex , 16 ( erimur affectiones , qullo lus minusve no iles, plus rinusve [üor funt p ve no b irituales , prout obje M &um plus minus- ,& ile princ ipium ipfis eft. uzedam ex.. Y rgtiocinio, quo ,. experientiá fenfüuum duce, yiti- admittimus; alize ex argumento humanis ex ,(l fcientiis petito; nonnu fide nixorum confecuti l& ex principiorum lægi- one naícuntur ; non TA alia tandem aliis extat origo, quam fi 'ülfls voluntati divine conf: E nfio mplex ; aut fimpliciffi- [ lo« 1nus veritatis fenfus » quam nobis Dens ipíe 1de- snanifeftat. Primas affectiones naturales vo.. rur cant; quas in omnibus homin . ibus reperire 10 € * ferva quis enim faniratem , & ad vitee con- ) tionem neceflaria ; DOon exoptat? quis d- jucundis confüetudinib us non trahitur? Se. od cundas rationi confent: a neas dicunt; quippe tüti qua . rationis luminibus citatur voluntas ad bon nitantur, quibus ex- Qor a nonnulla, qua fen-. 14 füs non afficiunt, fibi c oncilianda: inter hzec E ;.pag cordis, & omnes virtutes morales, ve. raque ConuPENDIUM TRACTATUS 4 raque ploria recenfenda funt, nec non rerum eeternarum nortitia. 'Tertie autem , veluti luminis fidei artus, & doctrinee Chrifti in- hisce telligentie , chriftianee nuncupantur : , affectionibus impulfi , voluntariam pauperta- tem , charitatem perfectam , paradiíique glo- riam diligimus. IH Ver Voh uod ad quärtæ claffis affe&tiones fpectat, T cum; preterquam quod ad Deum folum di- E hito riguntur, ad quem unice pertinent & ten- dunt, Deus ipf? in nobis, fpeciali modo, fit; eas efformet, nullo mediante ratiocinio , nul- lo concurrente naturali lumine; eas divinds füpe eXer fupernaturales nominamus. Et hoc exdi- cendis de fan&a anime confenfione, & de mini divinis infiniteque fimplicibus fenfibus, quos, jmi cum Deus in ea velut in fanctuario fuo refi- lüpe det, ipfilargitur, haud difficile intelligere Y erit. Has affectiones àd genus preefertim mif triplex revocari poffe ,. nunc dixiffe nobis amo fufficiat, Spiritualis fcilicet amor incotnpa- Wini rabilium pulchritudinum in fidei noftrae My- amor ineftimabilium bonorum, fteriis ; chy que nobis in altera vita deftinantur ; amor flrar erpa fummam Bonitatem , fanctiffimamque o & eternam Divinitatem. D flent ttodi CAPUT Dz AMox;-: Dzx n Obss :H lgti j Anorem. Dei cateros intey amores s dosminavi, [(d» ]. oluntas, quz intelle&uales ccteras ome * V nes facultates repit , fo, quo flagrat amore, regitur; qui eam j b i fimilem efficit, Verum enim vero omnes inter amores, qui voluntatem regere valent , fibi in alios aucto- ltt, ritatem arropat, & dominium habet Dei d. amor. Ita ei effentialis eft auctoritas, ut, fub- e« lato dominio, ipfe tollarur , & jam nullus , fit, ubi nullos fubditos habet. wl Non inde fequitur nullos alios in anima j füpernaturales motus exiftere. 'Timor , die de exempli gratia, pietas, fortitudo, fpes, non minus fünt grátize partus, quam Ifaac & Ben- 105 jamin partus mulierum , quarum fcecundiras efi- fupernaturali poteftari erat referenda. — Sacri « vero amoris, tanquam hzredis & filii pro- tirti miffionis, imperium eft. Etenim, propter Jbis amorem, precipue eterna cceli felicitas h mini promifla eft, . p f Salus oftenditur fidei, 'parafur fpei, foli W charitati tribuitur. Tides nobis viam mon- Tor ftrat , ut columna illa myftica nubibus & igne conflata ; lucida ícilicet. & obícura fimul. lque Dulcedine fua fpes, inftar manne, nos fu- ftentat. INos autem in terram promiffam in- troducere folius charitatis eft; quse nobis transeun- 6 COMP'EN'DIUM 'TRACTATUS trranfeuntibus per fluctus ir& Dei, in die ju- ]ica dicii fecuritatem preftat, quemadmodum If- sdhi raélitis per aquas Jordani viam patefecit arca bon fcederis. Sola etiam charitas nobiscum , Voli füb iptius aufpicio , in cceclum introdu&is , p habitat ; cum Dei populus, columna fidei falt duce, nec manna fpei efta, in hac cæleiü terra, jam ultra non indigeat. piti De catero, amoris imperium neque prod durum eít neque auíterum ; imo mirabili Omnia ad ditig quadam fuavitate temperarur. ti C ditionem füam modo efficaciffimo fimul & epre raviffimo adjungit. Qlisquis amat, vim &0qui j mul & maximam & maximo amore dig- nam experitur. qui Qf q ib am G. A.U T DX Termii eXten De natura amoris in genere. Que q Vern deo intima , adeo effentialis voluntatem inter & bonum convenientia eft , ur, Difüm ftatim atque bonum voluntas animadvertit, hemy ad illud fübito feratur, ut ei; cum voluptate, &fam tanquam objecto fibi apprime congruo, ad- heereat. Quae convenientia adeo arctam; hanc inter animee potentiam & ejus obje- &tum, connexionem efficit, ut ad unius no- 0 titiam ,' noritia alterius prerequiratur ; At- que ad ideam boni nobis recurrendum, ut &i (entig, voluntatem definire valeamus. | Sicuti ad ex- plican- AQato Dr AMonr Dzr 7 e. nIt- plicandam boni naturam , voluntatis ideam adhibere neceffe eft. Et vero, Theotime; A CG bonum ita definitur: quod quisque vult. üm, Voluntas autem , facultas animee, qua nos is ? impellit ad bonum profequendum, autad id fidei slelt faltem, quod bonum nobis viderur. Nec immerito dicitur cór a bono occue pari, ab eoque, mediante complacentia, quam eque producit, ligari; amore autem attrahi , quo rabil jl dirigitur fimul & adducitur ; a complacen- tia cor impelli, ut a fe, fi italoqui fas eft; u& egrediatur; duce amore in viam fe dares vii eoque ftimulante objectum amatum profe- dio. [^] qui. Atque etiam , pro libitu, dici poteft, cor a complacentia expergefieri ac excitaris ab amore moveri, & ad progrediendum de- terminari ; a complacentia alas cordis veluti exrendi, illudque ad volandum difponi, at- que amore reipfa volare. Jure igitur , ut dtem verum fupponi poteít, amorem recte defi- nitum nihil aliud effe, quam motum, effufio- [ Ti nem, & quafi, ad objectum amatum, cordis in- ceffum. [dlC, nv am; ) Ia De variüs [peciebus amoris. j At ommunis & recepta amoris hec divifio C eft;amor bénevolentie;&amor concupif- lu[ centie. Hic beneficiis, quae nobis ab objecto ex- amato preftari poffunt, queque ab eo fpe- KFamus, 8 CowPENDIUM T&RACTATUS ratus, excitatur; ille.contra obje&tum ama: rg | D tum pratis amat, cujus unice bonum inten- dit. Iftius amoris;' vel a folo nomine, na- ear idea tura declaratur, amore benevolentiz aliquem amare, idem effe ac ipfi bonüm exoptate: Ti | Si ille, quem amamus; bonum, quod ei e€xo ptamus, jam adeptus eft, tunc de ipfius felicitate gaudemus, & amor nofter eft amor Nit complacentie ; actus nempe volunratis , qua gaudio objecti amati paudet. Curi vero ille bonum fibi congruens etiam, nunc defiderat, illud ei exoptamus: amore íci- licet defiderii. Qw TrUS Tunc amor dicitur amor fimplicis be- dam nevolentie, cum non eft mutuus; inter eos, qui muruo amant, amor amicitiz eft ; qui 8 r in hoc triplici capite ;; quod amori mutuo effentiale eft, confiftit. Videlicet duos ami- ralþl nec amorem mutuum finit cos fe redamare , Tan ignorare ; fuos animi fenfüs, ad invicem, quo aperire ;; familiarique commercio uti opor- tet. Qu dum Cum amicum, ceteris non pofthabitis , äe Dw amamus, fimplex eft amicitia;- ceeteris vero T pofthabitis , dicitur dilectio ; quafi amor electionis; quod , revera &i H j ele&io objecti , j prealiis, interveniat. flit ; " ;"Quodfi autem unus ita aliis prefertur ; Vimn ut jairi.omnis omnino abfit.comparatio aut Qm proportio ;..tum incomparabilis, fumma, pmp« pre- Ds Auonr Drr. 9 afmds reftantiffima erit dilectio ; & charitas fo- TieQ« l Deo debita. Etvero, hz voces, cJarur, , chave , chavius fieri, wt facile intelligere eft, juem ideam magni pretii, fpecialisque zeftimatio- f nis preefeferunt. od el. pfits CupPUT VE at Naturalem. mobis ineffe propenfionem , qua Rif Cuni ad Deum pr« cunélis aliis amandum uUvitamur. Tunc e [o vamvis ftatu originalis juftitie , in quo (3 primus homo creatus fuerat, excideri- mus; & peccatum nature noítre horren- s be dam cladem intulerit; has ramen inter rui- 808 nas, propenfio ad Deum, pr& omnibus , ; ui amandum in nobis füpereft ; nec non natu- Tutuo Vdtlli rilelumen , quo omnibus rebus creatis in- finite amabiliorem eum effe cognofcimus. tuum (ceim Hanc propenfionem non effe plane deletam quotidie experimur. Omifflis luminibus, OPOI'-' que fides nobis fü peditat, atque etiam dum inrelleétus no d Isj r naturali modo agit, lbi[is j velo de Deo attente cogitare non poffumus, quin nature propenfio, in intimo animz noflree amor fenfu, motum fecretum excitet, quo in ob- »je&iy je&tum noftra copitationis cor noftrum in- filit ac involat; vix ác ne vix quidem di- ffüf j vinum iftud obje&um volunrati offertur , | qut cum in illud non fine gaudio & voluptate nfra propendet. q- B 3 CaPUT Ío CoMrszNDIUM TRACTATUS n CaAPrurTr VIL 4/[( Jor! Solius matura vires non nobis fufficere ad Deun fuper omnia amandusn. u nter omnes aves aquila exiftit fortiffima; I qu cujus maxime fublimis maximeque au- fui dax volatus eft; oculis tamen magis, quam COf alis, valet ; ejusque afpectus , & celeritate jis & extenfione fua, volatu longe eft praítan- N tior. Idem de homine prorífus dicendum. qut Ad Deum cognofcendum idoneus, ad eum Qrti amandum propeníus eft ; Lumen autem ad 1ndi cognofcendum, quam Deus fit amabilis, lon- &l ge fuperat virtutem ad eum amandum. Non [ur. tam peccatum obfcuravit intellectum, quam dum voluntatem debilitavit. Appetitus fenfiti- vus, at uem concupifcentiam nominamus , Ti$e intelleétum quidem perturbat, imperium autem voluntatis praferrim detrectat ; ita ut, jenur Tnt dum huic animz facultati; jam peccato fra- €&w , cum concupifcentia continuo eft lu- füpi lem étandum , Deum nec pro amabilitate quam CorG in eo , ratione duce;, detegit , nec pro na- füli N turali propenfione, qua in eum fertur, ama- re valeat. uam hec noftra imbecillitas commi- feratione digna eít, chari(fime Theotime! Qu quis in fcriptis Socratis , Platonis, Trifie- gifti, Ariftotelis , Senece , Epiéteti docu- [ menta legerit, quibus conítat Deum eis non Qul igno- Dz AwonE,Drr. 11 ienotum fuiffe, ad eumque amandum valde Tt ad ipfos inclinaffe; nec iftorum Philofophorum fortem deploraverit ? Hec funt , 'Theot ime ,* ïu&uofæ cbn- tradictiones, a quibus non abhorremus , ex fimi; quo mifera noftra natura, peccato fauciata e di- fuit. Eam, non immerito , cum palmis quam comparaverim , qua ex Orientalibus cam- ritate hao pis accerfere, & in noftris plantare folemus. Non omni quidem fru&tu carent; nullos duai eunt autem ferunt nifi imperfectos , & quafi ab- Ortivos partus. - Calidioribus regionibus n ad Von- indigent, ut earum fructus formam, guftum & fic. perfectionem fibi propriam affequan- Non tur. Idem de corde humano prorfus dicen- juam dum. Non eít omnino impar, & quidem nfiti- 0u$ , naturales ad fuas vires redactum, initio amo- ris erga Deum,; utcumque, producendo, quod um (d Ut tamen nec verus eft amor, nec amoris no- inen meretur. Verus autem amor, amor ) [ra- [ lu- füpra omnia, maturus ifle ac perfectus di- lectionis fructus füumme Bonitati. debitus, n 0 fld« cordibus tantum gratia pracoccupatis ac fuüf- fultis producitur. EO * Qp wmr VIIE Witi ime! Quantum Deus fe a nobis amari. defideret- [ne« egimusin Genefi, Cherubim gladio flam- yu- L mis fulpenre armatum paradifi terreítris non cuftodem a Deo conftitutum fuifle; ut ne- 0- B 4 minem,; 12 Commpwru TRACTATUS minem, nifi divini amoris gladio perforatum; &tteT noft in colum admittendum efífe intelligeremus. Quapropter amabilis Redemptor noítter, qui;, alio. effuío omni fanguine fuo , nos redemit, a ipfi i nobis amari infinite defiderat, ut falvi zeterna: pot cum ipfo felicitate fruamur; & ideo nos fàal- adi vos & felices vult, ur a nobis in eeternum II?US amerur; ita ut noftram falutem propteramo-. lil rem noftram, & noílrum amorem propter Tem falutem noítram defideret. Sic enim ipfe Tnan loquitur (4):. Jegem veni mitteve iu terram; £5 1nus quid voloy sifi ut accendatur. . Ex. verbis au- Arm tem omni admiratione dignis, quibus amo- 301 rem noítrum exigit, quam flagrans ei fit, il- lius, quod petit, impetrandi defiderium fa- cilius 1ntelligi poteft. (&) Diliges Dominum. Tate JDeum. tuum ex toto covde tuo, €9 22 tota. anima- Valde £ua, Q9 im tota meute 1ua , Doc eft imaximuin 99* potel primun maüdatum. . Ah! chariffime 'Theoti- fimis me , corDei ardere, fi ita loqui fas eft, amo- re noftri. videtur. noscg Nonne fuiffet fatis , fi «f eum amare: nobis ab ipfo fui(Ter conceffum; dpt quemadmodum a Laban amare Rachel, & ttalo conjunétionem cum ea füis mereri obfequiis inm iacobo conceffum eft? Ad ftudium & ali- tnic quo modo divini fui cordis.ardorem fignifi- candum, amandi venia minime fufficiebat., Expediebar ad eum ex totis viribus noftris amzmdgm;, nos imperio. compelli , ne forte,, atten-. (4) Luc.c.12. v. 49.. €(5) Marb. c. 22. v« 37. ( Dg AMonx Dä'x. 13 tim, 5 attente confiderata & Dei majeftate & miferia Imnus, noílra, qua tanto feparamur intervallo, vel Q alio quocunque pretextu , ab officio, quod lf & ui fieri ipfi tam cordi eft, deterreremur. (Tna poffer, ut declararet apertius fe propentionem s fil- ad ipfum amandum, quam cum vita accepi- 'nam. mus, non in nobis incaffum reliquiffe. Ni- df« hil profecto miffum facit, ut minime otiofa pE remaneat illa propenfio, cum etiam adhibeat p mandatum , ut nos ipfi regendos permitta- n mus; dum nemo eft, cui omnia neceffaria, ! dli- ut mandatum hoc reducat ad praxin;abunde fm0-. non füppeditet. 5l m fi- Praterquam.quod. autem aperte decla- um rat eo, quo erga ipfum ferimur, amore f& ( valde affüici, ut in uniuscujusque hominis u potettare fit, ex invitationibus amore plenif- yoti« fimis commodum percipere, ad nos venit, amo- nosque invirat (2), Ecce, inquiens, //o a2 i, Á oflium, eg pulfos fiquis audierit vocem meam, 9 fum, apevuerit mibi jamuam, intvabo ad illum, &9 ce- d,& siabo cum ipfo 69 ipfe mecum. . 1d eft, fexcentis in modis meam 1n ipfüm benevolentiam & fequiifä (dli- amicitiam ipfi comprobabo. igni . cjebat. 70&[ l$ fott& CA- gne .By (e) Apoc. e. $. v. 26 CoMwrPzNDiUM TRaACTATUS 14 UCaPUT IX [ pa Per Deum non flave, . quo zmus eum ar- [u d vix eq fal tiffimo amore profequamur. & h! chariffime Theotime , fi omnibus di- do vinis afliatibus nos preberemus dociles, E eosque in nobis, »ro vi fua, operari finere- inus, quam rapide in virtute progredere- Q do mur! fruílra autem fons aqua abundar, que no tantum pro amplitudine canalis, quo trans- no mittitur, hortum ingredi valer. C Spiritus fan&tus veluti fons aques vivae, fpir qui ex omni parte diffunditur, cor noftrum, Tif utita dicam , circumdat, ^continuo paratus ftr ad illud gratia fua irrigandumi ; noftrum vero eonfenfum defiderat: eamque in animam no- ftram infundit pro menfüra fancte voluntatis D fuz noftreque cooperationis, cum nos rite affectos invenit. Quamdiu Viduz Sarepte vacua vafa oblata (ünt, oleum, quod, füpplicante Eli- feo, miraculofe Deus producebar, fluere of non defiit; fed deficientibus vafis, quibus gign contineretur , ftetit. Ut fefe dilatat cor no- i5 Vou ftrum, feu , ut accuratius loquamur , ut illud dilatari finimus, &, non denegato confenfü, ledy dum nos Deo permittimus , qui, pro fuo arbitrio; in nobis vacuum efficiat; ita 1ipfius mifericor- adm dia effundere non fe ceffat; & efficacia infpira- &l tionum ,. nec non abundantia magis ac magis ldei crefcen- * Dr ÁMonrz Dri 15 crefcente, prout illis refpondemus, crefcit pariter divinus amor. Deficiente autem va- I q- cuo , eoquod confenfüs nofter deficit; jam falutares influxus mifericordie arefcunt. us di- Quid vetat igitur, quo minus eo fervi- do amore ardeamus, quo olim Auguftinus, XClles, Francifcus, Catharina Senenfis, Francifca? inere- ! '15 'e. Quia, inquies Theotime, Deus eodem mo- ; que do, quo gratia füa in iftis inclytis Sanctis; non in nobis operatus eft. Quare autem tf« non eodem modo eft operatus? quod, pro- cul dubio, eo modo, quo par erat, fuis in- ViVd fpirationibus non refpondimus. Et quare um non refpondimus? quia, cum libertate no. Qratus ftra uti poffimus, .'fumu.s abufif 1 VerO f n0- (X gT yniatis De amoris Jetfu, quem , snediaute fide, g rite accipimus. ; vifà um nobis fidem largiri vult Deus , . non C e Hl- ratiocinis fed infpirationibus animae fluere ,noftre fe infinuat; atque intelle&tui tam be- dibUs nigne , tam fuaviter credenda proponit, ut or no» iis, non fine vivido complacentie feníü ; voluntas afficiatur. Sic excitatur ad intel- rl lectum, interpofita fua auctoritate , adigen- 1(enfu; bf[l'iO; dum, ut, remoto omni dubio , nullaque admiffa diffidentia propofitis fibi veritatibus ricot- adheereat. Hoc autem. mirum eft, Deum fpirt fidei myfteria circumfuía tenebris , & velis nggls cen operta . 16 CourEeNDIUM TRACTATUS operta menti noftrae proponere, itaut, cre- fUl dendas veritates non diftincte, imo vix flri- n ia &im, a nobis cerni, affirmare poffimus. Dubito valde, TTheotime, ande prze- füb fenti materia, eo quo vellem modo, differe- re. poíiim. Fides eít mentis noftre ani- 1na; fibique exprobranti, fe adinftar fcientia- bu, rum humanarum neque claram effe, neque qui evidentem , non immerito verbis uteretur; dei quibus Canticorum Sponíà fociis fuis refpon- T debat: (4) Vigra fum fed forimofa. Me autem qu er fimplicis revelationis tenebras afpicitis; d quibus venuftatis mez fplendor abfconditur, plu ac denigratur, dum me intellectui offerunt; lipi quin evidentie lumine illuftrer. Attamen , Tio$ humana ratiocinia, fcientie ftudio quafitze, Rte fruftra vos mecum equare tentaretis , infini- fü ta certitudo, qua gaudeo, venuftatem meam tit adeo excitat & adornat, ut jam veftram lon- | Ver Laudarent me ge füperet pulcherrimam. qui mortalium oculi, fi talem, qualis reipfa fum, dag me cernere valerent. Et vero, me maximo amore dignam effe neceffe eft, cum tenebrofa obícuritas & tibr nebulofa.caligo, inter quas vix difcerni pof- Tetr fum, nonimpediant, quo minus hominibus he ] placeam, & erga me amore afficiantur. . Vix Tent menti rationis participi me obtulerim, cum eüm omnes fuas cognitiones pree me contemnen- dec das exiftimat. INon fecus ac Reginain palatiutm. ïine[ fuum Is (a) Cauz. c. 1. v. 4. Dr AMonE Dzr 17 U. fuum excepta, folium confcendo , lepibus meis omnes fcientias tempero , mihique om- , ri- nia ratiocinia & omnes opiniones humanas pra. . [ete. fuþjicio. - ani- Firmis rationibus , argumentis morali- ontid« bus, miraculis & omnibus aliis preefidiis ; eque quibusChriftiana Religio inftruitur, dum evi- ett; denter fit credibilis, humano etiam captui fpon- magis accomodata evadit. Sola autem fide, utem qua ad eam credendam & admittendam ad- CLl ducuntur , ei fubduntur mentes. Quid , jitüry plura! fides proponendo veritares, quibusRe- tD ligio conftat, ad amandum earum decorem fnen nos movet; itaut, ea fupgpgerente, has veri- æü[æ ) tates credamus , illisque afficiamur ; quod infini- fuavitate, qua demulcet voluntatem, & cer- fricafft tfitudine, qua mentem firmat, preeparet ad 1lon- veritatem & pulchritudinem objeétorum , jt me qua proponit, percipiendas fimul & aman- j [ as, * ' Ex dictis jam inte!!igis,'fheorime, quod ignam It tibi probare mihi in animo fuits certitudi- nem fcilicet in rebus , que nobis revelatio- j por jnUS ne innotefcünt, & in myfteriis fidei occur- , Vix rentem, amoris & complacentiee fenfü prae- um curri, quem veritatum, qua proponuntur, decor & füavitas excitant; atque in fide con- mnel tineri amoris initium , quo invitamur & ad patium res divinas allicimur. yurm. CAPUT 18 CöMpENmUM TRACTATUS p CaruWw XL T De eximuo amoris fenfu; qui in molis ex 0« |pe ,malcitur. emadmodum fol meridianus, cujus n Qu adverfis radiis exponimur, non poteít 3pr lumine füo nos recreare , quin & fimul ca- Qui lore excitét , ita fides vix mentem noflram C6S veritatum fuarum lumine illuftravit , cum T voluntas ctelefti amore ftatim inflammatur. n Dum infallibili certitudine nobis per fidem Q« innotefcit; Deum exiftere, bonitatem ejus pei infinitam effe; & poíle & velle totum fe no- fieg bis dedere; omnesque neceffarias ad gloriam COg'H ac felicitatem zeternam comparandam nobis, [ àb ineffabili ipfius mifericordia, paratas vires 105 j offérri. Vero Et quia ad fummum bonum omnes, tipa quotquot fumüs, proclivitatem experimur; Cum ex fecreto ftudio, quod hanc proclivitatem tere fequitur, in cordibus noftris nafcitur etiam inve continua follicitudo, que fedari non poteft; utin quaque agitati; ultro & continuo fatemur tpir; fincera ac perfecta felicitate nos non frui ; "um : & effentiale quid a nobis defiderari. Cum fíemel autem fides menti noflrz Qula | ïam, ] objecti pulchritudinem manifeflaverit; quo, pros excitante fua propenfione , trahitur; Deus QTE g bone! quot & quante delicie ex hac mani- feftatione fluunt. "'am amabili objecto pra- meum QT occupata mens noftra , exultat hetitia ; & pre Dz Awonr Drr 19 pre amore exclamat: O quam pulchrum es meorum omnium defideriorum objectum ! P O quam pulchrum es! quam fgro te cognovi! . Secretus & maxime intimus nobis ineft ljus infüinctus, quo felicitatem vehemenriiflime otelt appetimus. Hoc omnia metimur; quid- ] quid agimus , ea intentione apimus, ut feli- iram. ces fimus. Nos in omnem partem verfa- Qu mus, noftre felicitati follicite fervientes; fed QUP , quafi manibus incertis praetentantes, utpote dem locorum &objectorum ,. in quibus eam re- ejus perire eft, ignari, ingredimur ; ufque dum Do« fides, preemiffa infinitorum Dei miraculorum m cognitione, nobis eam oftenderit. Is 'Tunc, quem fcrutabamur thefaurum , VileS nos inveniffe afirinare poffumus. Quantum vero gaudium;, hac cognitione, cor noítrum IieS , experiatur; quanto cum amore , quantis TTut ; cum deliciis de ea fibi gratuletur, quis po- atem teritexprimere ? Inveni tandem, exclamat, orii inveni, quem ignotum tamdiu quaeefivi! ah ! otell utinam ad notitiam & amorem fuümmi boni emur afpirare, mihi licitum effe non ignoraflem, fnis cum in rerum polfeffione , que quarebam , nulla lztitia afficiebar ; quod eum non nove- oltre ram, quem meis omnibus defideriis reipfa qu0; profequebar! amare volebam ; quod mihi [eu erat amandum nefciebatm. uapropter cor d- imum;, cum verum & fuo amore dipgnum D bonum non invenerit; continuo defiderabat. ,& Clam Qu 20 COMPENi)IUM 'lTRaAcTATUS Clam füfpirabat ; nec non füfpiriorum fuo- fier rum cauía ipfüm latebat.. . O mi Deus! pra- fum ad re amandum me fenfionibus nonnullis , fa. natum effe monebar; his vero preefenfioni- po bus non fàtis diftincte mihi manifeftabatur bo- quo nitas tuà ; ut ea afficerer, & ad cor, quod of obt exigis , tibi prebendum impellerer. hoc CAyPUO T XIL Quorodo in [pe amor colatur. hoc femw icut intelle&us humanus, frerus illuftran- tis fidei aufpiciis, in fumini boni notitiam 00f [ &a venit, illudque atrente confiderat , ita vo- luntas hoc divino objecto mirifice capitur; tivi. quor quod abfens , ardentiffimum praefentice fuae defiderium excitat. Dei ipfia Sacra fponía, magna vi lacrymarum perfufà, amore languens, ubique dilectum Tnun fuum querit, quem, pre defiderio fuo; In Divina ifta Ama(ia pimis tarde inveniet. acionum feriem obfervare expedir. Ex aft amore in ea nafcitur defiderium; ex defide- pes rio ardor, quo ad motum adacta , ubique & pIac. follicite quaerit. — Ardor denique languorera obje progenerat ; eoque conficeretur penitus , ni- 0 fi eum tándem inveniendi, quem quzerit , fpe qu | fuftentaretur. àciQ CCf Ne languore, follicitudine & contentio- ne, quibus laborat indefinenter amor ille, Quoj; I.JS no- Tüt üi qui ardenter defiderat, frangatur anim er, 2t 13: -AMORE ,DEI. 1 (nos fter ; ac proinde in defperationem incidat ; pra- fummum bonum, quod, dum fefe manife- n.me ftat , ardens füi defiderium movet, iteratis Xoni« promiffis ac . infpirationibus, fecuritatem ürbo- quodammodo, defiderantibus pretítat, fuee quod poffeffionis olim, & citra arduum laborem obrinende , íi tantum paratis fibi & oblatis; hoc fine, auxiliis ufi fuerint. ] r] Ex quo intelligere eft, Theptime, 1n hoc negotio omnia amore confci. Cum ifirari ífemel enim objectum felicitatis mez . fide yritiant cognovi, hoc amavi, hoc defideravi; imo fd VO« & amavi vehementius, & ardentius defide- yitut ravi, flatim . atque nullam in eo efle moram, i fu. quomíinus mihi íefe daret , cognovi, cum Dei voluntas amore & defiderio dipnior, narurm ipfius prefertim propenfione ad íefe com- e(dum municandum, efficiatur. ) fuo, hmafia Non alia progreffione ; interveniente D amore, defiderium 'in fpem mutatur, quee le(ide« Ípes fimul eft jus pratenfum; vel, íi magis li placet, fpes eít amor, qui exfpectar, & ad objectum fue exfpectationis jus fibi afferit. yrert U n Quoniam Deum , & a Deo exfpectamus,; qui fimul caufa & terminus exfpectarionis 'i[) fpe ac noftr& contentionis eft;fides non immerito dicitur divina feu Theolopica Virtus, quz fub rentü» r lHB, quolibet refpectu ad Deum tendit ac termi- natur. j; o« lr C CaPUT 4 22 CoMPENDIUM T RACTATUS CaprvuT XII * d Amorem [pei , etfi imperfectum , valde ta- qi guen bonuan e[Je. 1ü morem fpei, Theotime, ad Deum, tan- « , quam ad terminum füum , non tamen al finerefpectuad nos, referri; de Deoipfum co- itare, noftris commodis non omnino prater- k erfe- Tni miffis, conftat5 & ad fummam quidem étionem eum fpectare, fed tanquam ea : ultu- iK rumcertum efít: id eft, ad Deum amandum e non hoc ipfo incitamur, quod Deusfitfumme li bonus, fed quia taliserga nos eft ; & ut fatis ap- qi paret, in hoc.utilirati noftrzeinfervimus. Ve- lli rus quidem eft amor, fed amor concupifcen- Iu!l tig, & proprio füo commodo non exutus. Minime tamen dicere intendo nullum fur At effe difcrimen inter fpem in Deo , & Dei amorem proprer nosmetipfos. Abfit a no- fün bis, abfit dilectiffime Theotime, ralis difpo- Nn fitio, qua admiffa , anima fàcrilega effet, dum AT in fuo erga Deum amore ,. proprio gaudio Sp intenderet fervire, quod pro actionum fua- Qu rum fcopo fibi proponeret; ac.proinde ama- lmI eum , & ret fe ipfam eo amore, quo Tiür Deum amore, quo fe ipfam amare debet. - Tan Imnr 'TTalis agendi ratio haud effet diffimilis rationi agendi uxoris, quae maritum fuum ,pla amaret propter famulum , & fic in corde fieC fuo famulum loco mariti, & loco famruli ma- hat ritum haberet. Kc Amor Dz Awxonz Dzr. 23 'Amor ergo, de- quo hic agitur, eft qui- li. dem concupifcentim , íed bene ordinate, qua Deus non refpective ad nos confidera- tur, & ut noflre inferviat utilitati; fed qua n ad Deum , tanquam ad finem noftrum ulti- n mumyin quo noftram felicitatem reperire eft, 11 C0s afpiramus. Sic Deum ut füummum noftrum PIet- a. bonum amando , revera nosmetipíos ama- mus; íedlegirimo & ordinato amore , quo Vi nos nec ipfi anteponimus , nec cum ipfo um eequamus. Non quidem omnino excludi- mme tur proprium commodum, fed Deo, tan- $4p- e- quam fini & objecto primario, longe poítpo- nitur; qui primum in hoc fpei amore lo- (oen- cum occupat. QUEUS. Quod autem dixerim Deum fpe a nobis jllum. fumme amari; de amore perfecto minime t Dei intelligendum ett. Perfectus amor.ille; qui .! I0- fumma Dei bonitate, in fe fpectata, atficitur, fpo in fola charitate querendus eít, nec alius dum amor merito & proprie fümmus diciturt. ;udio Spes, que ad hanc eandem bonitatem , in Vflt- quantum refpicit ad nos; dirigitur, amor eít a. imperfectus. Atetiam, quiafümmum bo- ;8 num eft hujusce amoris caufà predomi- et nans, fpe a nobis Deum fümine amari, non imlls immerito dici poteft; hunc tamen amorem ( .plus affe&tu quam efficacia & praxi valere; orde nec ad fervanda Dei mandara ac viram eeter- ,fnà- nam promerendam nobis, nifi intervenien- ft. te chal'iïate , fuüfficere fatendurn e Jor P CAgUT 24 CoMPENDIUM /TRACTATUS CarpeuT XIV. i Compendiofa. charitatis defclriptz'o. d a n füpra dictis, chariffime Theotime, mife- I d ricordem Dei admiremur agendi ratio- nem ergaanimam, quam a peccati fervitu- te vindicar. Prævenigntes fuavitatis fuae be- Ti nedictiones ipfi largitur, quz continuo cref- f cunt, & quibus illa loco aufpicii utitur: ex amore ad amorem ita deducitur, ufque dum in terram promiffionis advenerit, id f eft, in perfecta charitate quieverit, que eft vera amicitia, qua, propter fe ipfum à nobis, fola ipíius infinite amabili bonitate qu invitatis, Deus amatur ; H«c reciproca eft amicitia; cum, quisquis Deum amaverit, el [ amat, aut amabit in pofterum, a Deo prz- veniente, ab eerno amartus fuerit. Ml lii Hec amicitia utrique parti nota eft. Deus enim ignorare non poteft, quo illius j Th amore flagremus; cum ipfo authore in no- Abis formetur; quemadmodum de ejus in nos amore dubitare non poflumus, quem toties f tamque aperte declaravit; dum fimul nos Ini agnofcere copit, nullum in mobis effe bo- M num , quo ipfius benevolentia nos non dira- p verit. Familiarem nobiscum confüetudinem lx fovere non dedignatur; pratiz fuz infpira-: el tionibus ac illecebris, cordibus continuo lo- 4n] quitur ,. nos conjunctiffimos amicos nomi- il t ac confis nat; & r—s-eipfä'nolbiscum amice agi denter ; Dzs Axonz Drzr. 2$ ï denter 5 quibus arcana füua manifeflare non dubitat, Suo tandem amori füisque benefi- ciis cumulum addit, dum in fanctiffimo Eu- fe. chariftiae Sacramento ipfiffimus efca noftra Q« efücitur. Ad hoc amorisSacramentum, quo l- homines fuftentat , accedit facilis ad eum adi- X- tus, & familiare colloquium, quo , omnt &[. tempore, & pro libitu, mediante oratione, lt uti nobis licet. In eo vivimus ; movemur ue & fumus; quidquid denique fümus, per ip- W füm & cum ipfo & in ipfo fumus. ug ld Obfervandum hic eft amorem mutuum; ( qui Deo cum homine intercedit, non fim- et plicem , fed dilectionis amicitiam effe. Id um eft, electione & predilectione ac' fpeciali d. amore Deum amamus. Hoc nobis fipnifi- catum voluit facraSponía , his verbis: Dz- ( le&tus 1eus. ele&us ex -millibus (a)... 1d eft, in- jus ter omnes; hac enim illius fanCtee amatricis no- inens e(t. x fos Multiplici hac,de chufá , ficut fidei i& tie$ Ípei, ita & charitati pro'fede banc afligna- 103 mus partem animz, quam alibi apicem. & bo- cacumen mentis appellavimus. Illa enim ut- liti- pote virfutum regina , in voluntate, quam loco folii baber, fedem fuam pof(uit: uo yeffi ift- e loco dulces f os influxus diffundir, quibus animz decor fovetur ac augetur ; ità ut atna- h- ml- bilis femper & grata oculis Dei fit. ille 3 Cha- (ay Caur c. 4. v. 10v 26 CowuPENDIUM 'TRACTATUS a Cháritàtem ipitur amorem amicitie , £0 amicitiam dilectionis ; dile&tionem zeftima- tionis effe ftatuamus ( íed zfítimationis in- n comparabilis , fümms & füpernaturalis ) eamque in anima, inftar folis in mundo exi- $ flere ; ut illam radiis fuis exornet; in intel- N lectualibus potentiis , ad eas perficiendas, [ regendas ac moderandas; in voluntate autem ni effe tanquam reginam in folio, ut refideat ia i ea; & Deum femper & fuper omnia ámari d procuret. Felix ergo anima, in quacharitas diffufa eít; quacum omi.ïia bona ipfi venient. Ti0 0p ao p UoqU XAV, du fic Deum [ui amoris progreffum. mobis faci- ali lem. veddidi[je. dif & A ttende & mirare, Theotime! quid in L X hominum opinione vilius àque frieidae l« poculo, aut frufto panis? veruntamen hec ]s eleemofyna , amore Dei follicitante, pauperi dif erogará, confeítim in mifericorde anima; quae Thi [z hoc largitur munüfculum; amoris augmen- to remunerátur. fi Non fole plantie aromatice in felici Arabia füaviter olent; ommes alie , plus àm minusve focunditatem & faventem apri dif- W pofitionem participant. Sic in anima chari- 10 tate accenfa, non in fola excellentia opera, fed &in minima, virtutem fuam fànctus amor Dr ÀÁMonz Dri. 27 Ig , amor inftillat ; que odore fuavitatis, quem ex Ils eo hauriunt , grata efficiuntur Deo, a quo; I pro mercede, charitas augetur. is) Hec veritas, facrofané&ta "Tridentinc exi- Synodi judicio, extra dubium pofita eft (4). tel- Siquis dixevit , juflitiam acceptam non conjerva- . ]i5; vi, atque etta " augevi covam Dto per bona ope- EeITt va; fed opera ipfa fru&us folummodo &9' figna itit jffe juflificati onis adeptee, non autem ipfius augen- fiari 4 /e cau[am s Auatbema fit. "ts Ex dictis, "Theotime! juftificationem ent noftram, qu:ze charitate efficitur, ex bonis operibus, &; quod fedulo animadverten- dum, nullis exceptis, incrementum capere; facile intellipis, Nam, ut ait S. Bernardus, (t« aliam materiam traétans, nihil excipitur, ubi diftinguitur nihil. Concilium, absque reftri- &ione aut diftin&tione, de bonis operibus n "(dg loquitur, nec inter plus minusve perfecta íftatuit, ut hinc, charitate omnia augeri; hac difcamus (hoc unico interveniente difcri- xperi mine) alia nempe plus, minus alia: majus qui enim eft incrementum, cuin majoxis pretii nen funt opera. i Sic nos amat Deus, fic noftrum erga fe amorem continuo crefcere defiderat. 'Tan- plus |di ta eft ipfius bonitas, ut omnia commodis ha« noftris impendat: omnia , fi ita loqui fa s eft, 4 in yldy I&US (a) Dejuft. C 24.. of 28 CowxPrzNpriUM TRACTATUS in folutionem admittit, ut fibi occafio nos f bonis cumulandi nafcatur. Quamvis nul- [2! lius fere pretii; & nullius fervoris opera e noftra bona fint, iis tamen urtilitatis noltra n gratia utitur, lu j ( APU -r XVL 1 De per[everantia in charitate. di Monne aliquoties animadvertifti, Theoti- bi me,; quam follicite mater curet infantu- Iu lum, quem tenere amat? fecum eum dedu- Q cit, nunquam a fuo latere finit difcedere, a pro neceffirate eum adjuvat, in trira ac molli ut via tantillum permirtens ingredi, fimulque i manu fíua füftinens & firmans ejus paffus; nu occurrente periculo eum in finu fuo fovetac Tui portat. Nullaalia imagine Dei agendi ratio u) melius exprimi poteft erpa ebs, quos pro füis habet, eoquod in corde füo charitatem Qu T habeant. Coram fe ingredientes dirigit, ur- n 'ente neceffitate porricit manum, imo & qu ipfe eos portat, cum cernit, hoc deficiente MC auxilio, futurum efle, ut defaripationi füuc- cumbant. - Ya . Hisce coloribus Dominus nofter fe ip- d füm adumbrat: (2) Ego Domimus Deus tuus, p appvébeudens mamum tuam, diceu sque tibi: iNe Tt : ili bonitate Tuneas, ego adyuvi . Hac ineffa lmï &du- «Qr Ce) Ifai.c. 41.. v. $3- Dr Awonz Drr. 29 0$ fiducia noftra nititur , qua 'nunquanfm fatis il erit magna; nunquam huic auxilio nos fatis T credemus. Fide enim con(tat, niíi gratiam I inutilem effecerimus, Deum incoeptum fà- lutis noftrze opus perfe&turum effe, in nobis operantem & velle & perficere: uti fan&a "T ridentina Synodus declaravit. In hac mifericordie Dei erga nos agen- diratione, ab infufione charitatis in cordi- 0l bus noftris, ufque ad mortem, (quo tem- IU« pore ejusdem charitatis confummatio fit) Qu« confiftit inzeftimabile donum perfeverantiee, *re,. cui glorie seterne donum promiffum eft, 0i li ut in Scripturis leoimus: ui pev[everaverit q u[que in finer , bic [alvus erit. . Hoc euim do- [us; num nihil aliud eft, quam collectio auxilio- aC rum, rationumque feries, quibus, in divi- iO no amore, u(que in finem períeveramus; pm uemadmodum pueri inítitutio confiflit in ial multitudine curarum adhibitarum ,, ut recte jl informetur, earumque continuatione, uf- 0 que dum etatem attigerit, quee iis ultra non. ente indigeat. fic- Conftat auterh nullis exceptis, perfe- verantiam ufque ad mortem pretiofiffimum p efle donum, quod à Deo fperare in hac vita Tl potfimus. Hec gratia, aflirmante fancta l "Tridentina Synodo; a Dei liberalitate, tantum. yttté impetrari poteft, cujus folius eft ftantem l- confirmare, cadentem vero.erigere. CAPUT Cj. 3o COMPENDIUM T.RACTATU$ CAPUT XVIL fii; vif JIn chavitate smori , Jpeciale De: donumt di €[J€. [ D ex , qui coeleftis fimul fpon(us eff, cum qu de dilectam animam non fecus ac fponfam fuam direxerit toto vitze tempore, nec, inftan- IU te moórte, eárm deferit. Fert illi opem in hoc tranfitu, & in lecto doloris exfpiranti fine D) mora viam patefacit ad thalamum gloria pm éeterne , fanéte perféverantie terminum, ut Qu ineffabili quiete fruatur. Ah 'Theotime! ( tum illa anima in dilecti (üi confpectu gau- fl dio & amore élata, memoria modum replens, n quo, fao durante exilio, tót ac tam exquifi- inu tis gratiis prevenientibus donata, atque ab feli De eo corroboratà fuerit, adorat, & benignam deofculatur manum , quaá, tantà cum füavi- tem tate deducta, füftentata, nec raro poortata fuit; hæï ne itineris labore defatigaretur. Confitetur, non fine.gaudio, felicitatem, qua fruitur, divino Salvatori fuo effe referendam; cum eandem ipfius benevolentiam experta fuerit, Qu [ qua exoptabat Jacob adjuvari, ut faufte iter fuum conficeret, poítícale vifionem, cujus pars inferior terre j ; füperior autem cqelo ad. haerebat. ch Me nunquam dereliquifti, Domine, ex- Iu amg clamat in exultantis gaudio animi motu; meus in via, quam debui lu(trare; dux fui- ls ( r Dg A"äuo'm: Dr:r. ffi; nie pane Sacramentorum tuorur nutri- J] vifti; ut oculis tuis grataefficerer; me nuptiali charitatis vefte exornaífti3 & non fecus ac tenerrimus pater, qui ab eterno amat, fuüis- uitt que liberis apud f& collectis familiariter uti fim defideràt, me in eedes tuas; glorie domici- rfdü lium introduxifti. |UM uid euim mibi efl im celo, €g a ft quid fite volui fupev tevram ? . . Deüs cordis inei , $g Qj pavs inea Deus in etergum (4).. Sed attende, i Ut qua&fo, quantopére Deus nos fuos effe defi- mne deret; quod ut obtineat, totus ultro fit no- qU- fler, dum vitam füani & mortem nobis do- iens; nodát; vitam, ut ab &eternà morté libere- jili mur; mortem, üt nobis vitàm seternum e 1b felicem acquirat. In pace ergo vivamus, ad 1am Deo ferviendum üunice intenti , ut ipfi in Vl- tempore , perfectius, vero in &ternitate ad- Vl háreamus. tUt |LEUEy CapPrvur XVIIL cum terit wa vatione fiat, ut amorem Dei negliga- 1HU$5, €9 ad amorem rerum creatarum T Vjus . 710$ conmveriamus. T ( ic accidit, ut, nunquam fàtis deplorando. * infortunio, Deum creature poftpona- inus Ts Deum a nobis, íime interruptione, amari non fupponendum eít; quia charitas j0[U ; in füi« l5 (n) Pf 72. v. 2$ 26. 32 CowrrNDIUM TRACTATUS in nobis eft non fecus ac alie confuetudi- du fr nes, qua, reflibus Philofophis, prout eis uti placet, nec aliter, ad actum reducun- für tur. füc 0 TiS . Cum ergo charitarem in nobis otiofam effe finimus, id eft, cum nos amoris fàcri fe, exercitiis non impendimus, fíed contra ab €0 recedimus, mentem nofítram aliis rebus Ío bu occupando, vel illius otio atque inertiae con- nivendo, rum, TTheotime, illiciti objecti il- tu al lecebris patet cor noftrum, ac facile a tenta- tore expugnari poteft. Erfi enim charitatis habitus, qui in anima noflra füpereít, in iftis circumftantiis non defit, quin fuo fun- CIS Q gatur officio, nosque ad pravas fuggeftio- nes repellendas incitet, non cogit tamen, ne- €or t que ad actualem refiftentiam urget aliter, quam pro modo illius Operz , qua'? volun- T« tate noftra confertur. T Quod idem alii ha- bitus refpectu actuum fibi propriorum fa- 1o ciunt. tu Confentire igitur vel diffentire i noftra poteftate eít. . Attamen periculofüum Te| &l objectum, faifis fuis illecebris, non raro cor alicit; quod. fe immodice complacentiae Ti ii mancipat, ac torum tradit, & hanc compla- centiam adeo auget, ut eam vix tandem co- ercere valeamus. Eodem modo, quo fpi- ne, de quibus i Evangelio Chriftus loqui- tur , fuffocant gratie femen,. & charitatem extinguunt. Sic prima mulier fenfim ac gra- datim Ds AuMonr Dzr. 3'3 tüdi- datim fibi ruinam accerfivit. Primo, cum It eje ferpente garriendo , tempus inutiliter con- Kr- fumpüt. Prohibiti deinde fructus pulchri- tudinem , infeliciter non fine delectatione, confideravit; ac tandem fcientie perfectio- ofim ris acquirende fpe mentem füam pavit; ita facri ut, inani delectatione complacentiam augen- t2 b te, & complacentia inanem delectarionem 'ebus fovente, fuerir decepra, confenfum pre- ; COT- buerit, & funeftum illud commiferit pecca- al tum, quo , ipfà inftigante ejus'máritus fe (enId- aítrinxit. [LatiS .Ah Theotime! qu-am trifte Angelis fa- ,W fün- cis fpectaculum , Spiritum fanctum, fàn- elio- étumque ipíius amorem cernentibus ex ,ne- cordibus noftris peccato pulfüm! nifi in fta- tu conftituti effent, in quo nec, flere poflunt, liter, )lun- nec dolore àáffici, non dubito, quin maxi- l ha- mam vim lacrymarum profufüri , & ad mf fortem noítram lugendam continuo repeti- turi effent maeftum [eremie canticum , qui, re ii ofum regnante Sedecia, cum Hierofolymoee ruinas cerneret, ad portam templi fedens, in ani- 000f mi füui acerbitate a J entie jebat : Quoiodo [edez [ola ci- mplie ?itas plena populo? (a) f C0« * 3 ( ' CAPUT fitera. C. gl'a-» («) Lament. e. 1. 1. 34 CóurENDIUM TRACTATUS C€Cxkp»uc XX Y De amore complacentie , in quo primum K confiflat. mor, ut jam diximus, eft motus ac ve- p luti cordis ad bonum propofitum ten- dentis effufio, qua trahitur ac delectatur; ira ut prima & maxima caufà amandi fit com- I I placentia. Sicut viciffim amor maxima com- placentie caufa eft. Cum motus ille ad 1 Deum dirigitur, fic excitatur: Impenetrabilem quafi abyffüm perfe- €&Honis, excellentie & infinite bonitatis d Deum effe fides nos docet. Hanc veritatem At fide nixam attente meditamur ; confiderando immenfà bona, que poffider Deus, vel pe- k neratim; quafi abyffüum omnium perféctio- If num; velfingulatim, dum perfectionem AT unam ab alia diftinguimus; omnipotentiam ab infinita ejus fapientia, füumm ? & tem ab eeternitate &c, am boniïa— Dum infinita bona divinitati effentialia ]e Cd intellectus nofter attentiffime confiderar, fie- ür ri non poteft, quin fenfu quodam compla- a centie voluntas afficiatur. 'l'unc vero auéto- riratem adhibentes, quam in nosmetipfos f ii merito arrogamus, cor noftrum excitamus ad primam hanc complacentiam renovan- dam ac augendam liberis actibus, qui no- flrum füffragium noftramque exiftimatio- nem | Dl.ï AMoRE Dzrr. 33 nem fignificant, ac gaudvium, quo afficimur, il cum tot ac tanta excellentia bona in Deo * ? reperiri cernimus. e Vee Conítituta in hisce circumftantiis pia anima , cum Canticorum Sponfa exclamat : LT. Ecce tu pulcher es dile&e mi , €9 decorus. — (a) itür; Ipfiflimus es amor. 'T'alis eít dile£tus meus; Atf» -Offl talis e(l, quem diligit cor meum: fit in eter- num benedictus. Filie Terufalem, laudate eal eum mecum quia tam amabilis eft. Vivam- neaut moriar ego; nihil mea refert; feliciffi- rfe- ina fum, quia coenovi omnibus bonis eum tati abundare; nec in omnibus effe infinitum, nifi tem ut eum infinite bonum experiamur. 3ndo In hac amoris pleniffima approbatione ' ge- d- boni infiniti Deo eflentialis, &in gaudio fi- 1em mul, quo afficimur, amoris actus confiftit, qui if a nóbis merito complacentià vocatur. Loc enim aétu Dei beneplacitum noftro infinite nit'a- praponimus; feu potius Dei beneplacito de- lectamur. Hoc amore inflammati, data oc- tl cafione dilecti fui perfectiones enarrandi, W, HC' tanta letitiaSancti exultabant, & tanto cum jpi- Scitote, d- gaudio Deum effe Deum iterabant. quoniam Dominus ipfe eff Deus.... Dixi Domi- pfos 51o: Deus meus.es u ,... Deus cordis mei , &2 ;qu pavs mea. Deus in etermum. (b) Va PC APUT 1l0- (10* (4) Can. c. 1. v. 15. (ä) Df 99. v. 3. PfC Aguu. 2« Df. 24cvra6. 36 "CowuprExND1UM TRaAcTATUS i(CapruT XX & u Ouod per amorem complacentiee adberea- [ zuus Deo, ferme quemadmodum matris V uberibus admoti pendent parvuli. W quanta eft animze felicitas, cujus hee uni- O K ce funt delicie, nil aliud noffe, nil aliud Ícire, quam quod Deus Deus fit, & quod Tü illius bonitas nullis limitibus circumícribatur. pi le Iíte delicie , quas diximus amorem compla- centig&, porta etiam vocari poffent , qua cce- tuj al leftis fponfus in animos noftros fubit, juxta il- lud (2): Ecce ffo ad offium , g pulfo : fiquis x audievit vocem meam , €9. aperuevit jamuam , in- lp L trabo ad illum, £2 ceuabo cum illo, €g apfe que- cum. Inconvivio ifto deliciis pleno;, infinita Dei dulcedine veluti facro , ut ita dicam, C0I epulo vefcimur , mirabili exinde voluptate p perfufi ; audemus utique eas in Deo perfe- [ étiones effe; quas cernimus; & facit hoc in- f k effabile gaudium, ut infinitis Dei perfectio- tel nibus ranquam ipfío noftro alimento paíca- Cu mur, & fatiemur. E inq Convivium iftud fpirituale ccena voca- Al tur, eoquod non aliter, quam coena corpo- nü ris, altiffima quiete excipitur: eft enim haec dis ratio amoris complacentie, ut in boni, quo e[f delectamur;;quo tanquam epulo pafcitur cor camus. noftrum, dulcedine omnino conquiefc Scis ( ( (4) .Apoc. €. 3. v. 20. ( * E :DE-A:MO'-R*: Dfax. 'Scis enim Theotime, id variis linguis ufita- Ttj- 'tum effe, ut quod arridet animo ,, aniini di- catur alimentum , cibusque , uti düm hr 'volumus nuncupare hominem honoris, 'aut opulentie appetentiffimum , eundem nurm- 4norum exercerifame, honorum fiti arde- uni- dliud re dicimus, illisque tanquam proprio cibo mutriri ac paíci, quo etriam fenfu.dixit Sa- od atur, piens (2): O5 flultorum jafcitur imperitia: ip- feque Chriftus , dum ait (/): AMeus cibus eff., npl- j ( £ faciam volugtatem ejus , qui mifit me : Non tà1- alia nomenclatura ipfi Philofophi, ac Medici z"ngis loquuntur; cum his ufitarum fit dicere: quod ; ifi- dap it, nutrit; illis, eo quemcunque paíci, P TI- &cíàtiari; quod amart. finità Hec eít dulciffima cordis noftri cum ifll; corde divino conjunctio, & amor illius com- Jfate placentie , qua tanquam preriofo balfamo, etfe- ad fümmam zque ac facerrimam voluptarem Yif perfundimur, &Hec elt impletio illius ten- Xdio- tentig , quam facra in Cantico Sponíà tanto xlci- cum gaudio profert (c): Zztroduxit ime Rex , inquit, 22 cellaria fJua ; exultabimus 9. letabi- m mur in ?e, memores uberum tuorum [uper vinum: )rpo- ve&hi düigunt te. - 'Theotime, cellaria i(ta Re- nhac is, nonne recte ac convenienter dicimus edine quo effe finum divinz bonitatis , qu dulc &c r t i - (4) Prov. c. 15. v. 14. n (5) Joaun.:c. 4. V. 34 (c) Ceur 6 1. V. 3 » 38 CowurrzNDiUM TRACTATUS ac deliciis abundat , Qui expromi perpetuo pl vellet ad inftillandam nobis fuavitatem fuüam, [o quique id exhibet devotae animse , quod par- vulo praftant bonze parentis ubera, ad quee adhibitus infans auri, margaritarum ,. & T quidquid in orbe fplendidi ac pretiofi habe- Iu tur, facile nullam curam habet. df Non eít ergo, quod mireris, animam Tl in contemplatione divinarum perfectionum et defixam nullius ceeteroqui rei amore , nullius defiderio tangi, illique fic omnino fixum efle, íeunam beatam, íe nullius rei indi- gentem omnibus undequaque bonis circutn- [/ fluere: nam ifta/ratione Dei, quem arden- l; ter amat, bona, fümmamque beatitatem 1 confiderans, hac ipía fruitur, unamque fe- licitatern putat, five qua fibi, five qua di- vino fuo fponío contingat. Vidifti jam "Theotime, ut parvulus exultet, dum videt matris übera, ut toto füi corpuículi quali- h cunque nifu ea captet, ut ipfa mater prom- liu tiffime pergratüm iftud munus tenellis labris fi adprimat. 000 &i Sunt fane ifthzc aIi(]ua , fed levis adum- bratio illius voluptatis, quze ahimam perfun- ftra CU][ dit, dum Regis admirandi, cujus amore capirur, opes immenfàs videt; & inde amor dios crekit, quod fefe preveniri a fponfo fuo fentiat, quod videat amore Regem impelli, in]) ut fibi thefauros fuos recludat ; unumque amorem V Dzr AuoRtr Drx 39 etuo amorem effe, qui inter perfectiones ejus cze- lm teras preecipuo nitore refulgear. Jit- que Nonne he«c tandem erit geftientis ani- ) me letitia, ut in has vel fimiles voces pro- xbe- rumpat: O Deus amoris mei , quantus e(t amor tuus, & quanto amore dignus es? fit Md mihi fas querere; utrum tu majus gaudium um jllius e tanta felicitate tua, an ego ipfe cgpigm? ixüm I um XXL índi- uft- Quod per amorem complacentie cor mo- QO Jirum Deus po[[ideat ; quodque viciffiza atem os ipfum po[fideasmus ,. bac. tamen . jefe. ratione, ut ipfum po[fidere a ? (i- mplius jatri defiderermus. det s : ec prima eft amoris, qui, quod atmat, jule poflidet, delectatio; hic primus eft il- TOffls lius fruétus jucundiffimus, quem facraSpon- labris fà indicat, dum ait (4): Dile&us meus mibi , eg ego 1. Cumque hac complacentia a nobis dum- & in nobis fir, utpore actus voluntatis no- flr&; non minus etiam a Deo & in Deo eft, rfüne cujus afflatu in nos diffunditur. more 'Hoc igitur, ipos titulo bonitas divina poffidet. jmo! 3 Et fequitur inde, bonis illis, que funt yills [ fi ad nos in Deo;, non folum frui nos, ac 2 nqüe Ípecta- x m - (;::) Caut. & 2. V. .16. 49 COMæ.:iaNm:v.M TRACTATUS fp,e&arebt ; fed viciffim nosmetipfos m« vel nitudine illa divinarum perfectionum , ut lur ita dicam, involvi & concludi, cum infinita fid hec bonorum amplitudo vires & capacita. bo tem noftri animi longiffime excedat, füpe- Tha retque, itaque nunquam apprehendatur a Y nobis, quin nos in eam confeflim rapti vi- d ciffim ab ea toti comprehendamur. Inde apparet, amorem complacentie effe reci. procam donationem , quz fic tranfipitur utrinque, ut Deus jam nofter fit, nosque Dei fimus. Ü Ex hoc amore nafcitur pufiffima volup- tas, qua re defiderata fruimur, & ad defide- randum amplius accendimur. uo jucun- dius hec bonitas divina a nobis delibari cepta, hoc magis eam efurit ille£tus animus, Cx füs: efurienti fimilis , qui cibo fàtiatur, hac ipfa fatietate ciborum apperentiam ftimul ante. exc| Qu De reliquo, Theotime, quid de fermo- ger ne dicam, quo fenfum profert anima ; amo- re hoc exercita ? fi eflent ufitata haec nobis qui anir verba, ac intelle£tui promta, crebro fic au- Con diremus animam in fàcra folitudine clamah- vide tem: O me felicem,dum fcio, quodDeusDeus Tnt eft, quod immenfà perfectionum divinaru dIm]o amplitudo, & bonitas infinira fatis amari ne- &v quéat; nil vivere, nil mori curo, cum is , tüun quemamo , vivit; & cumulatus eterna vi- àmpy virgloria. Non eft acerbum mori, cui vi- titm vere Dr Awonr Drt " Imà. vere amare eff; & cui ja'ni probe notumi, il- , ut Id fuf- ihifd lum;.quem amat, eternum vivere. ficit amantianime , quod is, quem arnat, At bonis affluat eeternum duraturis; nam multo (üpe. magis, quam in fefe, in illo ,, quem amat; Q à vivit, dicendum potius , non illam vivere, (l Vi« Inde fed vivere in ea dilectum fuurn. TeC pitur CarurT XXIIL Jque )uod Redemtoris moftri- paffionem | confi- lup- derautes ad. comimi[erationem: aque ac fide- complacentiaim. excitemur.. üCUn- Jibari um mihi offertur amabilis Redemtor no- C fter in monte oliveti graviffima oppref- us füs egritudine, luctuque, ha mihi querele excidunt: uid eft, o Domine , quod tu, g J cum ipfa vità fis, mortifero dolore profli- ermo» geris, quid eft, inquam , nifi quod ames; dIm0- qui amor tuus ad miferationem permoto nobis animo tuo , omnes in eum miferias noftras K dj* conjicit, & exaggerat. "Theotime, poffisne mf« videre Deum tuum , tantis confeétum curis; s[)eus tanto marore preffum ,. quin & dolore & jaru amore pariter cor tuum vulneretur * Nonne J nen & vides, nonex defectu virium dilectum nb» tuum doloribus füccumbere , fed. unico jj vi- amore tui, una commiferatione ad impoten- :ui Vi- tiam redaéctum Deum fatifcere ?. : ete D 3. Hic 42 CowrrzNDp1UM TRACTATUS .. Hic eft, cur dicar anima (): Nz'em./itm) if nempe doloribus confecta, /ed formo/ía , fci- ob licet amore niteo ; nam hic dileétus meus &T commiferationém meam adeo cum compla- a centia jufto conjunctam feedere , utramque Qu in me clet. Tanta ip(ius mala meum obfuf- ul cant vulrum. ui enim mihi vira charior, hunc in tormenti$ video, & luctu non tabef- cam? Non rempus ullum eft, quo Noma- dum tentoria rempeflate , ac bellis exercita , &C non fqualida, & pulverulenta appareant, & gl« 'ego. tantam dilecti mei calamitatem dum vi- [ deo , - «commiferatione non foedum vultum, & doloribus éxafperatum Non tamen meros COf d oïä*l?s?in me ciet commiferatio ; fed voluptatem etiam hic ell mil amor Dei affert ; nam eft illius amor ; qui mií eum luctu obruit. Et fidelis cum fim divi- COt] nifponfíiamatrix, nonne tanta in eo amoris copia ingentem mihi letitiam afferat, neceffe At eft? hinc eft, quod ipía doloris feeditas cum pulchrirudine amoris in me apprime con- ruat, & focietur. Etfi inlu&ctu, in Íqua- lt ore jaceam , propter acerbitatem pafílionis & mortis, qua Rex meus defungitur , ta- men fuüb deformi vultu animus deliciis abun-. I dat, cum videam tantopere me amari ab €0;. quem in tormentis lugeo. fice Vos , qui me tam flebili videtis habitu , en exiílimantes, vix me dignofci poffe ; non MtOS «t f (2) .Caur. c. 1. 9. & D.EVA'MORE Der. 43 7 iflos tantum cruciatus perpendite , qui me fci- obfident; íi fentiretis , quibus deliciis me INUS amor cumulet, non tantum nigra, fed formo- n fa vobis viderer. . Eft, qui me amat unice ; qu quemque tenerrime amo , acerrimo dolore bfof- uítus. Id me in luétum conjicit. Fiof bef- Sed idem pati amat, dolore dele&tatur, Qma- & magis etiam mei amore, quam cruciatuum ditt acerbitate confectus moritur ; id meum eri- L& git animum , idincredibili me facit Letitia 1 Vl- exultare. ; Atque hinc eft, quod ad magaitudin&m complacentie , qui in amore JESU Chrifti ecet eft, ejusdem patientis intuitu , viciffim com- | lic miferationis incrementum fiat , & a com- qui miferatione axagperetur gaudium , dum.a IVI- || contemplatione Dei hominis patientis ad in- QUS Ts p5* ceffe tuitum amantis animus cqnygrtitur. curm cor Gar U T XXHI. u- De amore benevolentie in. Deum , qz-täm Donis eliciamus per anodum defiderii.. t ;buna ic Deus amathominem ut complacentiam be0; benevolentia precedat. Primum vult facere, ac facit, quidquid in nobis boni eft; bitll deinde in eo, quod ipfe fecit, fibi compla- pon. cet. Poftquam ex benevolentia Davidem : fecundum cor füum effe fecerat; abhinc ta- D4 em 44 COMPENDIUM TRA-C'T'ATUS lem amabar amore complacentie , qualem fer ipfe formaverat. Ifta benevolentia condidit orf] pro homine mundum, & mundum pro ho- bot mine: inde re qualibet in gradu congrua tro T boniratis pofita, dum vidit omnia , qua fe- cerat, quod effent bona, hac approbavit omnia, ipíeque requievit , id eít, fibi in &t füo opere complacuit. pa Contrrarium- omnino accidit in noftro Qd Dei amore. Precedit complacentia, quam del fumma Dei bonitas, & infinire ejus per- bi« fectiones in nobis excirant; fequitur hunc W fenfüm animi motus benevolentia. Eft Ver ifte amer , quo Deo bona volumus, mera fie continuatio, & ut ita dicam, ipfius compla- deg cenrie.cumulus, quemadmodum in com- fier placentia, qua Deo nos in amore fümus, ip- lib fius in nos benevolentia continuatur , ficitur. & per- adhy pf Sed cum difficile videtur intellipere, p qua ratione homo poffit. bona Deo velle ; del inde exiítit quaftio, quid rei infit in amore füf benevolentie, quo in fu premum Dominum ferri audet homo. fidet Id primo manifeftum eft, nos Deo votis moftris nihil poffe. adjungere , cum in Deo Tno fet omne bonum fit ; nullurm defideretur; cum. fim fius illimirate perfectiones non tantum de- j d eria, fed cogitationes eriam . noftras infi- C0gi nitis fpatiis. excedant. Deinde defiderium fertur V Dz AwoRr Drr. 45 et fertur in bonum: abfens ; in Deo prefens (dit omne bonum eít, & ita praefens, ut omne h- bonum hoc ipfe Deus fit, qui ab omni re- u tro erernitare omne ac totum bonum eft, fe nec boni quidquam fibi recens acquirit. dVit | If Cum igitur nullurfi teneat pro Dei feli citate verum & abíolutum defiderium, nos. (ito per amorem benevolentie, hoc ferme pa- &o, imaginaria, & conditionibus permixta Qamn) Xf- defideria efformamus: Domine jam fzepe ti- bi dixi (4): Deus «meus es tu: tuque tam di- Inc ves es; ut bonorum meorum non indigeas. D Veruntamen fi (quod fieri non poffe fentio) Ya fi effet bonum. aliquod ; quod tibi adhuc p ffl- deeffet ,. illud optarem tibi, illud ut obti- neres, vitam, & quid id füm, aut valeo; ip- libens impenderem. [ uodíi accedere ad- X adhuc aliquid ad fummam felicitatem tuam poffet, Domine, quam ardenter id tibi cu- lt perem ?. id.vellem tunc, ut cor meum in Jle delideria converteretur totum, & tota vita dote fufpiriis difflueret, durtt Non ideo id vellem, ut fibi aliquid de- fiderandum foret, o dilectiffime ! 1d füm- rotiS mo mihi eft gaudio, quod fine careant per- Deo fectiones tuz: hec fola cogitatio, quod ad. Curm fümmam bonitatem tuam nihil nequidem T cogitando vel optando addi poffit, jam mi- jf 5 rifice j r (a) Pf. 15. v. 2. 46 COMPENDIUM TRACTATUS rifice delectat animum meum. | Si vefo qua- l liscunque . perfectionis poffes nunc incre- al mentum capere: fi vorum iftud meum tuam ht "'augendi beatitatem ; .uti commerttitium to- qu h um eft, nullaque veritate nititur, in opus . poffet redigi, eo tangoffere vellem penetra- Sk lin nil nifi vorum effem. ri & accendi meum animum , ut ego ipfe CAPU.T XXIV n N : Quod e defiderio laudibus extollendi Deusn du tanta mojcatur. jucunditas , ut. caterae qui tür onmes ilecebree defipiant. tijj x his, que dixi, fequitur , illis, qui Deum E amant amore benevolentie, nihil jam cure effe, nifi ut Deum indies amore com- pn : ; placgnriæ magis & mapgis comPle&antur. fola tiof Hanc curam gerens anima aüd!lm. ish - quodcunque refpuit, nifi a Deo fi. Utque uíq hac fuavitate perpetuo potiri poffit; ab om- ctio nialia confulto fefe removet.. /Egidius qui- dame primis unus,qui fanctoFrancifco ad pi-. Don dhrit iflimum, virz inftitutum receps adhaeferant , eqn "cum alter eum quazreret , quid potius agen- UER dum ad ineundam Dei gratiam: U uga , re-. fpondit, íape verbum hoc ut dulce melos. occinens: wzi, fubjecit; Deo, wza debetur anima. Diftrahirur hinc inde pluribus il- (u lece- ( E - DrAMORE Drzn- 47 qut- lecebris intenta anima, neque, ut oporteret, (Te- ad diligendum Deum diffufas vires colligit. U Amanti nihil, nifi quod amat, placet. uid- | . quid non pertinetad lucrum hoc amàndi )pis Chriftum ,. Paulus ad res viliffimas rejicit. CT« Sic fàcro fponfo fuo toram fe dedit fponfa, . ipf hincait(a): Dile&us meus anibi , €$ ego 1lj. - Ita affectam animam nihil in toto orbe, nec ipfi Angeli in fefe poffent convertere. Nihil illam moratur; nifi quod ad invenien- 2//1 dum Deum forte peropportunum cadit. Sic quidquid fibi fit obvium, id tantum fcifcita- [4 tur fp onfà (/): INum, quem diligit anima mefz " vidjfis ?. um Gloriofa illa Chrifci amatrix. Maria, j prope fepulchrum Domini vidit fibi offerri s Anpelos. Beatiilli penii, cum vellent con- folari miferam , non dubium eít, quin gra- um tiofos fe fummopere exhibuerint. . Sed nul- lis his illecebris capitur infelix femina, quo-. que ufque Chriftum füuum non habet. Non di- O €tionis fefliviras, non cceleítes illi lepores, jqi- non veítium infignis candor , non oris pul- d- chritudo;: qua ifti Angeli ad. vifum corporis TAl y fe induerunt, nil quidquam attentionem . agen— Mariee fibi conciliat. ,Um'.ce. dile£ctum fuum PU nelos defide- t (a) Can. c. 2. v. a 4. :.)5 11-« () Jbid. c. 3. v. g. 49$. CowurrwbrUM Tu'c*mrus , defiderans: (2), zulevunt , inquit—, Dominum meum , 9 ne[cio, ubi pofuevumt eum. — Hac cum dixiffet.,- comver[a: efl vetvovfum , 9 vidis " ! j gESUM flanten: fed hic cum: perfonatus erat füb hortulani fchemate ,^ a quo nonnifi flores peteret nihil exinde paudii haurit af- flicta mulier ,. que clavos » Ípinas . crucem ?ircumfercbat pectore. e qu Confeftim tamen, ac fi ad fe rediret, ad & meminiffet Chriftum , quantumvis cru- Til :clatibus. jam feede obfoletum , a füa tamen [v divina pulchritudine, rofam dici conval- dit lium ; ac velut füfpicans , forte ab hortula- Orm no hanc rofam inter reliquos pofitam fuiffe fàni flores, (7) Domine, inquit, fi zu fuffulifii poí eum , dicito mibi, ulbi pofuifli eum; 9 ego eum tollam. Vtt "Vix- autem proprio vocatur tiomine, ob cum incredibili perfufa fuavitate, o Domine, C0l exclamat, o Magiíter! Hucufque non quie- qu. vit, nec Angelorum coníortio, nec Redem- tefl toris perfonati confpectu fátiata: tunc vero d. acquievit, cum vidit Chriftum fpecie, qua fen dlum primitus amare cepit. Ior ütqu Tis CaAPUT lemn (a) joaa. c. 20. v. 13. p (5) joan. c. 10. v. 1. Dr Awonr Dsr 49 um CapruTr XXV. lia [j .led ex amore benevolemie im Deum 1QLUs reconüs ilum celebrandi na[catur de- noif Á H Jfiderium. dtaf Yem mnibus cumulatus bonis, dicendum po- Ó tius, omne bonum, & omnis perfectio cum fit Deus, nullo certe praconio , obfe- quio nullo tanta ipfius ram infinita dignitas diret, Crü- adequari potefl. Nulla ipfi his rebus om- nibus confertur amplitudo , quse extra res men Wil creatas pofita ipíà fibi fatis abundat. :Neque Volt- ditior a nobis, neque beatior exiftit cum faiffe omnis beatitudo, & divitiarum magnitudo tanta; quam nequidem cogitando affequi m poffimus, ipfius fit effentia, ) eum . Cum tamen hominum communi arbi- minc ) tratu; dum fümus in aliquem benevoli, ipfi obfequia praftare convenit; cumque pre- irine, coniis noítris eorum, quos colimus$, nequa- qiie- quam levare indigentiam, fed pracellentiam dem- teftatam facere conamur; inde eít, quod Vero eadem benevolentiz indicià in Deum trans- , Qu feramus, & poriori quidem jure; nam ea non ded i natur, & equi, bonique confülit, atque ve f ut vectigal , & juftum fummiffio- nis noftre teftimonium , ur fumus ei mil- )l lenis titulis obnoxii ; à nobis diligenter exi- git. Cum bis CourrxpiUM TRACTATUS qo: Cum. igitur amore benevolentie jam fid. vehementius in Deum fertur anima; cum cernit impotentiam optandi illi bonum, tdn quod nori jam ante habeat; ad illud denique eju: convertitur , quod fibi reliquum fit, ut fuo eli a quodam modulo Dei cultum amplificet; id eft, ut ardenter defideret , magis mapisque lL ber indies dile&ti (üi cultum ,. & adorationem frequentari, fan&tumque ejus nomen dignis ing " ubique laudibus perpetuo extolli. Initium obfequii ipfimet cordi fuo im- perat, quod fine intermiffione ad facrum iftud ftudium exftimulat. uemadmodum [ 0n folers apicula hinc inde flofculos alacriter circumvolitat, fuum hauftura ne&tar; fic anima devota perfectiones Dei, aliam ex alia attente contemplatur, inde altiffimos Rf eeque ac fuaviffimos amoris fenfus colligens, &d quibus dilecto füo ad modum virium fua- wl rum extollendo encomia perficit & feftivas tres congratulationes. Sic eemulatur Prophetam ign regium , qui per miracula divinee bonitatis allo ftudiofam mentem agitans , tandem ex imo fünt ectore, amantis & admirantis animi, cum fet, fonitu Pfalmorum, ad Deum duxit anhelitus: &on Benedi&lus Dominus ex Sion, qui balitat iu 7e- vufalem (2). - De cetero ; Theotime, hec defiderii, u fe&h quod gignit amor beneyolentiæ, peculiaris oS Thtu («) Bf. 134 v. 2 1. Dg AMoRE Dzr $X dog eft, ut nunqüam expleatur. .. Hoc äe— qum «um fiderio rite accenía anima divinee bonitati , tanta vellet encomia offerre, quante funt nique ejus perfectiones ; cum vero tantus árdor t fü0 effe&tum fortiri poffit nullum, nifu inexpli- 5 d cabili in motus vehementiores. perpetuo isque eluctatur. Atqui hi motus afflante amore benevolentie ,. & complacentie . continuis * JDefr lipis incrementis nimium quantum augentur. o m C APUT XXVI.. CUf Ouod ex amore benevolentiee ves. ceeterag dum ommnes creando conditas ad laudandusm emer Dominum provocemus. w m x es omnes ceteras, five fpirabili vefcan- (imos R rur aura, five fenfüum expertes fint, EenS, ad depradicandum Deum ut invocet , im- | - pellitur fzpe anima, amore íauciara. ta (livas tres illi Babylone Judzi pueri, in caminum hetafn ignis conjecti ; ceelefti cantico , res omnes titatis allocuti , fünt , five que in colis longius y imo funt remote, five quas terra fpectabiles of- am fert, five qua immani barathrorum de : je&g clitus: condita*lucem tulerunt nunquam. d t Ifta -cu.piditas hoc p;&o laudes in Deum cumulandi in folemnem , ac nobilem af- jderi vlins fectum Davidem commovebat. Coelefti a£- flatu perculfüs, protinus remoto delectu, (s ac $2 CowvrrNDiUM TRACTATUS ac difcrimine jam ccelos adit , jam in terram .delabitur; feu Angeli, feu pifces, feu mon- tes, aqua, dracones, ferpentes , volucres, i 4gnis, grando , nebula, ominia occurrunt *extra fe rapto animo, qua' ad praconium iNuminis inftigat; fiqua mente fünt preedita, Taudes conficiant fermone; cetera tam diver- ad fis a divino auctore (uo inítruécta dotibus, il- dat lius magnifice extollendi materiam ur pre- qu Ítent, hortatur. qip D Hoc defiderio divinz laudis adacti viri qu CUf :Apoftolici rot & tanta rerum difcrimina in- trepide adierunt; hoc eftu impulfi Xaverii , pis Barzei, totalii e íacra Capucinorum familia, an e focietate JESU , e reliquis religiofis, aut um Ecclefiafticis ordinibus in Jndias pervafe- TuiT runt, ad Japones, ad barbaros penetrarunt, X ut eos facro Redemtoris nomini cultum & obfervantiam deferre edocerent. Huic de- pen Nl fiderio debentur tor pie ícriptiones; tot pu sedes facre, tot altaria, tot alia monumen- Inà ta, qua majorum precipue noftrorum te- Ilis flantur pietatem , ab eis amplificando Dei refe cultui excitata. Huic defiderio, divini cul- Ut tus promovendi incenfi ftudio tot fan&i viri Iu vigilias füas ac labores devovent, fervoris, I ut ita dicam , flamma deinceps confunlegdj. (]UO» ( —*-CA'PU'i.' Drz Awonr Drt 53 eETaftl -CaA?PUT XXVIL In0n- lrres, Quod ex defiderio laudandi Deum ad. c&- Jrmnt lum a[piremus. onium more Dei ardeícens anima, cum fefe vi- 'ditày £ X te hujus miferiis oppreffam nunquam qiyer- ad laudandum Deum fic affurgere poffe vi- u5, 1l det, ut füo defiderio fieri poflit fatis; cum- L pra que divinas laudes in ccelo juftius & ad rei digniratem aptius cantari noverit ; o bone Deus; inquit, quaàm funt cceleftes illi cantus; fb viti queis folium divine Majeítatis affidue cir- ia iti- cumíonat, ad laudem divini Regis mei ma- verli; gis accommodati! ut equum eft, applaudi E'dmüiä, a nobis tam faufte apprecationi ? quam celeftium illa- jj düt fuave ac jucundum eít, rvale- rum fidium percipere fymphoniam , uam arunt, ita aufpicantur & concludunt leti coeleftium um & geniorum chori: //elujz , laus Deo , amer fiat. yce. 'Nam fcito, mi'Theotime!ex Dei folio vocem $j tol procedere non interruptam, leetamque accla- jumere mationem , que mira fuavitateSolymee coele- un « ftis incolas demulcet, eftque ea, quam Joannes refert (a): Laudem dicite Deo uoffro omnes [ev- lo Del jni cul- vi ejus; & qui timetis eum pufilla eg magri. Cui innumerabilis beatorum multitudo tota.con- i vir iori, tentione animi refpondet, alleluja. fmeno O mira fuavitas auguíli illius tem quod laudibus divinis eternum perfonat " VOS (a) poc.e. 19. v $- T í4 CouPENDIUM TRAGTATUS vos beatee fedis beatos incolas , queis aufcul- «f tare licet ceeleftem melodiam, amore modu- lice latum carmen! ad fedem iftam perpetuo füf- alia pirat amatrix anima , more impatiens, qua Ífe in terra detinet, ubi ex voto nunquam fatis decoras laudes néc ipía Deo perficit, tit, fici nec aliunde audit perfici. His defideriis , fanquam igniculis, qui magis indies excan- D gnw defcunt, tam vehementer urgetur anima, omi ut nullius alterius rei jam íenfuüm habeat, tantumque ardeat, ut vix non moriatur, tla der quod accidit interdum , ita volenteDeo, ut anima ranto deflagrans eílu, amore prorfus d B langueat, & rebus his corporeis quampri- inum exuatur. Valer &dmi Cuiprvr XXVHEL Quod, qui volunt elicere amorem benevolen- ftis f tiz , Deo offerre debeant laudes , quas ip- &dmi Jé tribuunt. Redemtor mofler [uaviff;- Qmni tia ( "us , €2 ejus [anctiffima Parens. um ex amore benevolentiz, res univer- anitn D balfa fim omnes, ad collaudandum Deum in- citamus; de eradu in gradum afcendimus; mylt primum, quee vita carent, deinde mente predita, inde univerfam Ecclefiam mili- ttim tantem , ac poftea triumphantem , denique Chri beatos in coelo omnes, & genios ccleftes prior folicite adimus, ad ipfam denique Mariam tori , Virginem pervenientes, quae füpra modum M con- ] ' -; D&g Awont Dzr. 5$ ufcul. concinne ac digne Deum laudat; tanto vide- Q0du» licet amore ;; tanta magnificentia ;; ut nulla pf alia laus cum ifta comparari polfit. ; que Iquim Sed etíi magna fit illius laudis preftan- erfcit tia, quz a Matre ploriee, & puri amoris pro« jeriis, ficifcirur ; nondum tamen Dei dignitatem; AC ut s&equum eft; attingit; hinc licet anima.ma- nimm, gnum exinde eaudium percipiat ,. hon tamen omnino acquiefcit. Ut defiderio fiat fatis, 1Deaty Tafu, etiamnum longius procedit, . ipfümque Re- demtorem, filium Dei rogat, ut Patrem füum 0, lt 'orfus depraedicer, videlicet Deus Deum ex totis vi- ribus. "Atque hic conquiefcit, progredi non mpti« valens amplius; hic jam nonnifi filentio, & admirationi locum effe cernit. Proh! quale illud canticum ,. quod Pa u- tris fui honori Filius dilectus canit! o vocis i admirande fuaviras, quse diffluit a labiis, omni perfufis graria! Ex ifta Chrifti abundan- j , tia fua fingulis pars aliqua obtingit devotis animabus, qua imbuuntur tanquam fragraüti nivel» balfamo: fed hujus balfami, atque unguenti m itt- myítici origo ipfe Chriftus eft. ]mus mente 'Theotime !* . ifto di('crimihe Ecclefia mili triumphans ac militans, & utriusque caput Chriftus laudes divinas celebrant , quod niqu ylellg prior fauftra precatio; quamvis devota Crea- ptori , ab infériori tamen creata re. proficif- faril m ota divina fit, non fo- (l« catur; pol't?rior verot 2 lum . $6 COoMPENDIUAM T-.R'A*(Z:TA-Tüs lum; quod in Deum tendat; fed a Deo etiam &j exorta fit. Ipfius Dei gratia: e noftris ani- Ts mis füam- producit laudem ; fed laudem ml iftam Chriftus, utpote Deus ipfe vi propria producit. Id eft, þiaï mitatum addit. quod laudi pretium i.ll-i?- qu -:Q utinam divinum iítud canticum, quod ede infinitiscdeliburum blanditiis decantat. Deo nf Patri filius eequalis Deus; percipere nosetiam fe í poffemus! quanto adnixu virium ad coelum if luctaremur , ut iítud eternum audiremus ! eu Ut affequamur hoc;, Chriftus ex fefe preeftat pyt omnia, ipfeque nos invitat: Surge, inclamat liqu anims dilecte füee (4) , propera amica. 2mea5 üiq columba mea, formo[amea,.&9 veni: veni ad 2 fedem iítam deliciarum, ubi non nifi laudes, tür ac feftivae oratulationes perfonant, ubi flo- 1e5, rum, acfuffituum blandimenta immeníà vo- (h luptate te perfundent. CUP U ToXMIX hw D& laude osumiu optumua, €g9 maxima, Tien quam Deus ipfe fibi tribuit; 69 qua vatio- fedi ti$ 1 /e ad eam amor benevolentia nofftrze DT - adjungi queat. tis ] ametíi Servatorisnoftri humanz actiones flm T pretium ómne , quod nos exiftimemus, ii füperent valore infinito, cum illius fint; qui Tátio unusDeus eft cum Patre & Spiritu Sancto, uno dand eequa- Xime (ay Caut. c. i. v. 10 j , 57 Dz AMORE Dzr. etiam eequali Deo ;. eedem tamen humanse acio- Is ani- nes non infinite funt fuapte indole; quod fi- dudem mili quopiam utcunque illuftramus, TOtià m ili- Non omnem, qui eftin fole, fulgoris co- piam, fed partem aliquam ad modum aditus, quo fefelux immittit, percipiunt colluftratee y qt;od ades. Siclimitata eft, certisque circumfcrip- t Deo ta finibus, quamvis illimitatee praeftantize, in eetiam fe fuaque indcle humana Chrifti actio; nam celum ia fic accepta primitus non a Deo, divina 'emus ! ejus natura, fed a Deo, ex hominis natura lat Eadem íane ad re- operante proficifcitur. la liquorum hominum aétiones collata infinito 1177 utique omnes pracellit pretio, quod in eam j à i ex operantis Dei infinita dignitate propaga- ludes, tür: Verum.cum Dei natura fi illam comipa- bi flo- res, determinatam vides finibus, quia ex Chri- Yà vo- : fti humanitate primario educitur. Atque hinc fequitur, has JESU Chrifti laudes, quas Deo Patri confecrat, in quantum Vg nempe humanz fünt, non omnimoda ac per- j fütió- 1 fe&tasqualitate menfuram infinite Divinita- tis undequaque contingere. " Cum itaque fr " creatas res percurrimus , atque ex infra pofi- tis gradatim afcendentes ad JESUM . Chri- xdione ftum jam pertingimus; quamvis ex illa glo- mermus ria, que Deo Patri a Filio affertur, in admi- jnt, ? rationem rapti , tamen nec ita laudem rei lau- d dande equaliter congruere videmus; & pro- nec j : xime concludimus, non gb re creata ulla; n 3 E CoMwrENbPIUM TRACTATUS 78 a fàcratiffima Chrifti humanitate totam laudis diving materiam omnimode adequari, at- fs que, utita dicam, exhauriri. £ni (4 'Tum denique prorumpimus: G/oria Pa- um ?ri, ingeminantes , Gloria F.lio, Glovia Spiri- pel 1ui fauéto, Atque ut palam fit; non effe ad- aC ventitiam , quam Deoadoptamus, fed Deo ne- pri ceffariam, nature ejusinfitam & fempiternam loriam, quamin feipfo habet, per feipfum, a vin do: eipfo, & que eft ipfe Deus, eft enim Deus anii fua omnia; continuo adjungimus: Seu£ era£ $p pviucipio, €g mnc , eg J mper , ey dn [recula fe- culorum, Ames. — In ifta verba Pfalmi & pre- ces noftre definunt; quem morem ab Orien- Tnen tis Ecclefia, hortante magno Hieron ymo ad conf noftram Damafüus Papa traduxit, ult 10 feri (CLATPuT XXX Gatn $. Pauli ad vitam a fenfibus abalienatam To,. flom €2 Chriflo unice devotam adznonitio. &nim la ratiocinatione, quaS. Paulusad mentem torq L-afenfibus corporeis omnino abducendam, ls; rebusque cceleftibus vacandum unice nos ad- bü hortatur, nihil video effe poffe gravius, nihil admirabilius. Huc totüum animum adverte nunc Theotime, avidusque audimagni Apo- ditim ftoli verba, que divina quadam vi afflata & pelir: veluti fpirantia cocleftem ignem JESU Chrifti g, amoreín inyicta efïicac;a perfuadent. Vir (r) t Dr Awonz Drr. 19 1Udli Vir loquitur fubito amoris igne þercul- l, dt- fus &extra fe abreptus, illiusque fermo ma- gnopere nobis eft imitandus: Charitas, inquit i P. (a), Chrifli urget nos, & quid magis, o Theo- time, quam charitas nos urget? amori re- Siri- lo ad- pendere amorem vehemenüílime urgemur ac incitamur; inde fi quifpiam praftantior C0« etmam prior amet nos ; fi denique Monarcha quis, vir princeps ac potentiffimus füubditum aman- fm, d Deus do prevenit; trum duruseffe poffit cujuspiam animus, ut ei non refpondeat, tantaque be- f aui nevolentia ad amorem molliatur? lafe- j pre- Novimus czeternum , ac fümmum Nu- Orlete men JESUM Chriftum tanto in nos amore mo4d conflaoraffe, ut noftri amore in cruce vitam ultro pofüerit. usenam vis major noítro in- ferri poffit animo àd eum excitandum, ut re- damet ram bonum Deum ? illud ego exifti- (tth mo, & affirmare audeo, non potuiffe Chri- ftum majori fimul & fuaviori vi ugnare ad Ál H l cam; con- animos noítros, in eosque, ut ita torquere tanquam fpicula fui amoris ignicu- xepïem :ndam; los, quam cum tantam ipfe prior nobis exhi- , buit charitatem. 105 0" ; nihi Et quo pacto tandem chariffimus ille ac qverte divinus amator noftri ad redamandum fe com- iA P pellit? Pauli fentenriz attentos animos pare- . flartd mus. QGbaritas , inquit , Chriffi uvget 105 , e[li- Cidi Tantes 4 J (;1) iI. Cor. c. ,;. V. 14 60 CowurrNDIUM TRACTATUS ii mantes boc, totaque mente ruminantes, quid enimvero? eflimautes boc , quoniam fi umus pro bi C ommibus mortuus efl , evgo omnes mortui [unt , «g jpro omnibus mortuus. efl Chriflus: egregia fen- fk tentia, totaque meditato amore flagrans. Nam fic recte concluditur, fi vivere nullus [ poterat, ni Chriftus moreretur, fi ex ipfius d morte vita pendebat omnium; ipfius er- u go mors, qua vita noftra eft, quamque is m vice omnium, pro nobis folus obiit, ad.om- Y nes.pertinebat, dum omnes erant mortüi, i Obnoxii videlicet non uni morti. Quid porro fequitur? hic enimvero magni Apoftoli vox inter fulgura & tonitrua Ü ad aures noftras volvitur: id porro fequitur, quod Chriftus unice defiderat pro nobis mo- riendo, ut quantum ipíe amavit nos ; tantum amemus ipfüm: u €g qui vivunt, jam non fili vivant , fed ei, qui pvo 1pfis mortuus efl , eg ve- furrexit: o mira doctrinarum profunditas! Pro nobis Chriftus moritur: mors Chri- di H.I: fti vita noftra eft: utviveremus, ipfum necef- ali fe fuit mori, & morte ejus vivimus: in no- Tan ftrum locum fe ingerens occumbit vice om- n nium, noftra morsfuerat, noftram is unus pa- p titur, ut omnes viveremus: & nobismortuus &t efl, ut vitam nobis cederet, quam morte fua po meruit: in nobis mortuuseft, deftructa in no- vif bis noxa, que fibi & nobismortem tulit. . Cum &Xe ergo vitanoftra morte fit parta Chrifli, ipfaque qua aliud 61 . Dg A;szo'RE Dzxr quid aliud. nihil, quam Chrifti mors fit; non no- lr pro bis vivimus, non in nobis, non ex nobis, fed Chrifto vita noftra eft, in Chrifto, ex Chri- t t a fen- fto vivimus. : Qrans, Ut e? qui vivunt, jam mon fibi vivant, fed nullus el, qui pro. ipfis movtuus efl , eg vefurvexit: vi- jpfus delicet amori pro nobis mortui Dei labores us l- noftrosomnes , &animiaffectus, & motiones Qu i mentis, & quidquid vite noftrz eft, hoic de- d om- vovere totum, debitumque oportet nortüly reddere. gx jure nveto C ppPENEXD ynimud Unde po[fit cognofci, quo tendat amor mo- quitur, bis mo- füer: am in Deum, an in mosmetip[os fantutmi referatur. qon fl ernis Theotime, quaspreces homoillein- ,Qm t* cenfo profert ftudio, :ut votis incalef(cit, jtas! utzítuare (àcro affe&tuum videturigne: visne difcernere, an Deum amet, an femetipfum? rsChri- n nec- aliquamdiu inhare oculis. . Proh dolor! vix tantee fuavitati aliquod obrepfit teedium , jam « in n0- yce orme cum faftidio preces averfans refilit, nec am- unus pe- plius convertitur ad meditandi ftudium, nifi mortüus zgerrime , ac perfunctorie, quamprimum |orte fit poterit, ad fefe rediturus. . Si Deum quefi- viffet, invento femper eodem Deo, amoris 3 Info- jc. o exercitium non fic deproperaffet: blanditias quafivit, & non blanditiarum Patrem. . P i,.ipfaque E 5 aU. 62 CowrrENDIUM TRACTATUS O imperitos amandi homines! nonneut parvul placentulas captamus , & fíaccharo D condiros fructus? abjicimus melle abfumto pe panem. |Quodfi ab ifta fuavitate abeffet amor eff Dei, priorem cuperent, fpretoamore Dei, ad Ti0I füum quafi paftum abje&tz animz, in fetan- al tum benevola. uid his timendum potius, cu quam ne amare definant, fübtraclis füis corn- modis, atque ad fragile bonum, ad oblecta- N mentafenfuum, qua vim diviniamoris elidunt 4 J üy penitus, ac fuffocant, fe per tide conjiciant, bi aut quod deterius, ftevis & mortiferis nefarice dio libidinis fe pofthac incantamentis mancipent ? C Tetr QCaPuT XXXIL. que t í De anxietate animae , que. Deum quidem abni amat , fed mullamm ?m eo jucundita- Quo tem lentit. eXeI irum eft, quantum prefentia Principis, N M qui oblectari officiis noftris videtur, fici nos excitare valeat, ut in pericula, fümmas- quii que rerum difficultates obfirmato animo in- dum filiamus, operi inftemus ultro, & fatigatio- fig nem fümmam , graviffimosque labores cum Hlp gaudio perferamus. Sivero Princepsilleoffi- plici cia ignorat, aut ignorare fimulat, que ipfi lità exhibemus; hic enimvero animis opus eft; (Jhu hic fortitudine nobili , longeque füi ipfius ls curam abjiciente luctatur, feque ipfà quo- dmw Tidg datng]OdO ftat generofa anima. Non 63 Dz AMOREDE!f f& ut Non raro id contingit in (aera hac afcefi. liaro Precando non afficimur, íic permittente imto Deo, qui fe paulifper fubrrahit; que vota amor. efformamus, animus delinquens neífcit, atque elad non füis verbis, vi imperatos motus, mens € G- alio diftra&ta concipit. Ur ille Symphonia- Ot[US, cus, qui fürdus decantabat modulos, frigido coti- & naufeanti animo amorem proteítamur, leda Nec hic quiefcit faluti noftre infenfus hoftis idunt ftygius: pendulum coníternat animum, fu- Clant, bitisque & acribus dubiorum morfibus invi- farite diofe lancinat. Nobis inutili videmur exer- ent? ceri opera, Deum nos dedignari, efle amo- rem noftrum fortaílis commentitium, vana- que nobis illudi amoris umbra, cum ejus ab- fit fenfus, & in amoris figna ánimus preire 7177 abnuat; Hic enimvero ; Theotime, gratis quodammodo , atque cum naufea divino er- exercemur cultu , nullo exinde opere cepto fructu, nullo indicio fato, noftra of- cipis Conftantia re- jeturj ficia in bonam partem accipi. Dd quiritur atque invicta fides, ubi fic fervien- i. dum Deo eft, non folum fine libitu, ac ge- nii obleCtamento, fed etiam ingruente ex orm- »gatio- s CUm ni parte malorum tempeftate, atque multi- plici tumultu; curis & tediis, & flebili tri- koffi ; pl flitia mentem exagitantibus. Sic die, qua Chriftus Hierofolymaz occubuit, gloriofa il- $ €l lius Mater Virgo, atque Difcipulus, quem ipli diligebat JESUS ; clamores inter & blaíphe- qu miás, que Deo patienti impactz fuerant; in- Her n 64 CoMwPENDIUM T* acTATUS ]tg ter fievos dolores, e commiferatione órtos, e nurante ac trepidante animo amorem non CI:(?1 abjecerunt. Cumque Servator noíler colle- [l [v u & in füperiori animze parte tota contentione virium, cateroqui lenimentum omne a fe du procul abigeret, livore fuffufo vultu horro- rem rmortis indicans; cum oculi errantes jam E fine vi ac lumine- in- noctem conderentur; rità cum folis fufcata luce laterent omnia , & hor- dul refcerent craffis occultata & circumfufa te- qu nebris: iftze amantes animz ad pedem crucis 0l Tor intrepidae (te;t,erunr. 165j Q p um ^ XXXHL Mlan pien Quod anima fic, ut diximus, afflicla o- Tayf qio fibi expers ameris- e[fe videatur ; umde im muyflicam quandam. 1nortem loan 2ncidit. gt eec eft defcriptio anime immerfe luctui, licit H & curis divexate , cum fine blanditiis €üm durum.& afperum amorem colit. Exercet hiag illa fidem, fpem atque charitatem ; effeetis In f vero viribus modum,: quo iítos actus elicit, hinc omnino non dipnofcit. 'Tanto marore lan- TE guet, tam gravi epgritudine, ut totam fe per- feria mittens atroci luctui folvatur penitus, nec in gine: fe ipfam poffit refpicere. Non fibi.fidem; türbic non fpem; non charitatem credit ineffe am- am1 plius, vix vanum relictum effe amoris fimu- lacrum x 7 Dr AMoRr Dri. 65 110 lacrum: quodfi illfus veluti ambiguum videt . Don crepufculum, aut vigentis olim charitatis ve- colle- ftigium , hzc cernit vix leviter in fenfum oc- Ytione currere aut aliundé, quam a charitate pro- éahs du&um füfpicatur inutilem affectum. 10rto- " 'Theotime ; hec illa funt experimenta esgum animi ; atque periclitationes , quz terfam cha- entut; ritatem velut emaculatüm argentumab omni x hor- dubia fecernunt admixtione. Nam tunc obíe- ufi te- quio non mércenario volunratem: voluntati, crücis €or cordi jungimus, divino nempe noftrum, non illigatum alio, quam puri ac finceriamo- ris vinculo, non fenfuumambieuisadítrictum blandimentis, fine fatietate noítra ; ex mera (à- pientia, atque etiam cum hominis animalis /T7 naufea. Aride Ar&iasfemper coéunte hac unione, nul- j lo amoris fenfu ille&ta anima, cum multa e- gritudine, amorem, quem non reperit, fol- ] lU&Uia licite circamfpicit, atque indagat. — Nam ubi Janditiis eurn reperiet? In fenfibus externis? non funt ]yercet hianimales fenfus fpiritalium fedesaffectuum: In facultate animi, imaginum fictrice? aft | efïæïiS US ehdf; hanc, utita loquar, atroces depreedantur cu- re. [nipfo intelle&tu, & quee ab omni ma- rore la pfe pe teria longius fecernitur, pura mentis inda- gine? Atqui hgc etiam multiplici folicitudine 5 nec y j Bd9 turbida, inquinara, confufa, ferenitatem quan- | dam vix patitur. eflet ts fn« In g« 66 CoMPENDIUM TRAcCTATUS In ipía etiam fuperiori animze parte tan- quam fopiti latent igniculi amoris : hic fane Dy reperit, at nondienofcit charitatem , fcit eam hie ineffe*fübobícuro fulgore, non tamen fentitanima caligine intercepta;angore prepe- 'Nl dita , ne folita amoris fuavitate apertius frua- tur. Et videt illum utique alieno tectum ij habitu, nofcit nonagnitum, & in amoreamo- AT rem quarit. Sic Magdalena abfentis Chri- fint fti conítricta defiderio, & attonita, quamvis h fe£ amabilem Magiftrum prope fepulchrum fibi praefentem habeat, fub hortulani pratenfo ha- p bitu perfonam, qua non erat, videt, Chriftum, àn quierat, nefcit. Inifta calamitate quid animze Vide effe agendum? ficut Redemtor noíter in crucia- tuum atrocitate illa, quam fibi juftitia Patris de- Vinas ftinaverat, viéctus acerbitate vulnerum, & vi codi injüriarum fui deditionem fecit : non aliter i5 d àc cervus canum immenífa rabie exagitatus, jam interclufo fpiritu, lacrymante oculo ad fei pedes venatoris fe abjicit; fic tam difficilem experta amorem anima, refiftere non valens C6pt li ( amplius tantis anxietatibus, cum Chrifto la- crymabili in finum Dei fe voce projicit di- Ceu | tüine cens: Pater, in mauus tua$. commendo [biritum Don meum-( 4). Iehi Ti quod li d CAPUTP üniqu (Q4) Luc. 23. v. 46. Drz AMIORE Dzrr. $7 6 Faf QwiPg rTUXXXIVI cfüne De Precepti, Deusn fuper omnia amandi, Leam Qmen adanivanda dulcedine. . Tepe- 'ihil in vaftiffima hac univerfitate rerum s früt- N preftantius e(t homine: nihil in homine dum majus eft mente: nihil in mente preecellit T amori-- Atque inter varios, qui dari pof- Chri fint, amores eftamor Dei, rerum univerfía- qmvis rum apex, & coronis, pulchritudo,. & per- m fibi fe&tio mundi. Hinc intelligitur pre(tantia o h- precepti, quod Chriftus appellavir primum lum & maximum mandatum. Preceptum iftud um videtur mihi ia medio univerfitatis rerum on- effe adinftar folis, a quo in omnes leges di- risde- vinas eque ac humanas atque in omnes facros T0 codices, tota vis, & fplendor, atque digni- aliter tas derivetur. |tatüSy ulo ad Amori creata füunt omnia; amori cumncta ferviunt. Is mihi videturarboreffe, unde pra- icilem valens cepta omnia, & monita, & confilia Evange- [io lt- lii ceu facri quidam flores, vita vero aeterna dr d- ceu fructus opratiffimus pulcherrime proger- irihtl tninet. Et ficut inter mortem atque vitam non invenitur medium, cuncta, qua ab amo- re hoc deflectunt , ad mortem pertinentater- nar. Chariffime 'Theotime ! mandarum, quod ad calum ufque nos comitatur, atque ibi denique plenum fortitur effectum; ubi UT unicus in zternum dorminatur amor, non- ne 68 COMPEND!UM 'TRACTATUS ne mandatum hoc magnum in lege dici me- «tnot ruit? t di fl Sed ejus etiam dulcedinem 'Theotime, experire: o Deus! nonne id íatis fuerat; no- bis permittere, ut te immenfum bonum ama- " remus, uti Jacobo Laban Rachelis diligendee t fecit copiam! Quare tanto inductu, atque per- fuafu uteris, tanto molimine impellis nos at- que adigis ad amorem tui, quem . ut non amet quis, vix fieri poffe vides: O infinita l Cu bonitas! id tuum hac inre confilium fuit, no- bis precipere amorem tui, ne hinc extrema tl Yà EUIUR noftra vilitas, atque indignitas, inde inexpli- cabilis amplitudo tua nosabfterreret , quomi- dtit Tinat nusamare te auderet humanus animus, atque ut omnem nobis non obfequendi obtenrum, profe imi fpeciemque^malz caufze pretextam qualem- quin cunäue longiffime pracideres. extin n O utinam id caperepronum foret; quanto ata | amorefe dignum fecerit tambonus Dominus, antif qui diligendz divinz füuz bonitatis non modo 1ia f copiam, fed & preceprum dedit! Quid potius mple inteamare debeam,:me; quzfo, Deus doceas! la anne divinam illam pulchritudinem tuam vis j XQt0; primum diligam, an véro bonitatem, qua me & vis & finisamore te complecti? o pulchritudi- pofíu afacu nem fane amabilem , quam mihi ad amandum offert ranta benignitas! o magna bonitds] que &is,p] mihi offers divinam pulchritudinem , ommai amore ( 69 Djz AwxoREt Dzr. i me. amore dignam, quam tu viciffim omni amo- re digna es! n -0fifte, f" i» uT XXXV. *a[, I» f armie Quod ad amoris apicem mon mifi in celo per- ipend veniatur ; quamvis ejus preeceptum tantum Ue at ad bujus terre 3ncolas perü- nosat- "edt. üt non infini 'um ceeli omnis incola cupiditate careät, X omnisque ibi animus agitatione & mo- 1if, 10- ((rea tu vacuus fit: cum ibi neminem impellat 3mor profanus, vel odium, neminem accen- expli- uoimi- dat ira, vel efferat leetitia ; paucis; nulla fit do- minatrix animi libido, ex inferiori hominis y g[que entutmy profecta parte: inillud tum virésnoftre colle- é&tim incumbent oinnes, ut diligamus Deum, udem- quin unquam dilectio hzc turbari poffit, vel exüngui Animalium illorum non imparem referemus fpeciem, que olim Ifaie Vatisob- ,quanto Qmints, lata menris .afpectui, atque Evangeliftarum antitypa, perpetua fui agitatione Dei preeco- n mOdO qpotius nia trequentabant. 'Tunc illud. Davidis ad- impletur (2): Beati, qui babitant in domo tua ; i doceas] Ad tantum um vis facula. feculorum: laudabunt. te. vero amorisculmen in hac vitapertingere non wuame " hi þo[fumus, in qua nec mens, nec ratio, nec ul- lafacultas tam preecellenti vi, quam eft in San- andum r que élis, prædita-vi'geft. S ufficiat talem animum of- F ferre T ol (more (a)Pf. 83. » ïu 79 CoMPENDIUM TRACTATUS ferre Deo, qualis in terra hac exilii folet exi- ftere: amori Dei vires, quae qualesque nunc que. effe poffint, devoveamus omnes. | fuus. Dum fümus parvuli, loquimur ut par- fumt dulo vuli; amamus, ut parvuli; in coelo, ubi ad- Jeo Anftar virorum erimus, numeris omnibus ab- fedr foluti, viriiter etiam ac perfecte Deum verf amabimus. Inrerea non impediat nos mor- talis hujus vitee quaedam infantia, quominus, qua ex nobis fünt, ea integre prafítemus in. ] unt magno hoc pracepto effectuifuüo dando. Id It quidem in nobis fitum eft, & facere pronum, ofíci quippe amore tantum opus eít, amore Dei (tinc fine fine amabilis & boni. [ür d 1085 | Caprur XXXVL qtd5 Q mon uod illà; qui vere Deumn , atque.ex toto córde diligumt , diver[a tamen vatione dili- gant ,. atque preter Deum etiam alia RUE pioi diligere po[fint. Vole Auamvis totum addiétum effe uni, idem Trani (q videatureffe, acnullialreriulla fui parte cord addictum effe, totitamen Deo addicti effe pot- quoq fuümus, actoti etiam parentibus, toti familiee, d toti Principibus, toti Patrie, toti amicis; ita Qüe ( uttotusfingulis totus & omnibus addictus effe ipá c poffit. Nàm difcrepanti vinculo, non vero toto repugnanti, Deo toti .adftri.ngtimur , aliisque bilior adftringimur toti. fitate 'Totum $ Dz Auonz Dzi. 71 Obteyi Totum fe devovet dilectione homo; at- Ue Quf ue fe tantum devovet, quantus eft anior uus. Summus fi ejus eft in Deum amor; Ut pi- fümma erit devotio. Et alia amabit, id fe- dulo tamen cavens, ne co:z addicens aliis ubiad- YDUs d- Deo id aufferat; non fuüffuratur Deo cor con- ? Deun fecratum unice, nifi is, qui eft oppofitus; di- |0$ of« verfz rei amor. OTDinus, uod Ifmaél cum I(aac fit, penitus nor Jemus i urit Saram, dummodo Ifaaco füo non I(inaél xo. Id repuonet. Pariter fi recta ratio, & ordo aé ORU oflicium amores noftros diftinpuat, fuoqué re Dai omnes loco rite digeftos hinc inde modere- tur amice invicem connexos, atque fubdi- tos; non egre Deus fert, fe atque res cre- H atas exeequo & jufto, ab uno eodemque ani- mo norn una eademque amari ratione. 6 T020 Idergo obfervandum, in facris literis fa- (j 'dili- [/7) cere ex toto corde, eíle facere ultro, & co- piofe, fine (epofitu quodam, aut parfimonia; volenretoto animo. In hoc conveniunt pie a- j idem mantes anima:, quod quevis dilieat ex toto tuparte corde, ex totis viribus: inhoc diícrimen eft effpot- quod fuo modo hec, illa alio ex toto corde fami]iæ, diligat; cumque hi modi di(crepent, alius- jis; 1td que alio nobiliorem attingat ordinem, hinc uselle ipía etiam differt dilectio, quze quamvis.ex n veo toto corde proveniat, nobili tamen ac no- alisque biliore gradu difponitur. Martyrio, Virgi- nitate, Paupertate Evangelica, Actione, & Jtorm. 2 On- COMIP:.EN;DIUM TRACTATUS 72 205 0X Contemplatione, Sacerdotii muneribus, & Obfervartione mandatorum lepis, his plane fjeum, codilet rationibus, aliisque plurimis Deo nos confe- cramus totos; haec tamen confecratio ex füo tumqu iodo gradus habet; eftque amor perfectior, feturt Ne- vide a fi eft perfectior fe devovendi modus. que diverfi tantum animi toti amore ferun- tur in Deum, ac difpari amore: verum & unus, idemque animus jam totus Deo addici- tur, totusque aliis, que fibi per Dei amo- D rem non nefas eít amare. Jacobum Daniel dicebat fanctum Dei, & Jacobi in fe amo- lii rem teflatur ipíe Deus. Atqui Jacobus hic Labano ferviit ex totis viribus, quamobrem? hi Obferv. quia Rachelem diligebar. Labano fervit ex totis viribus: Rachelem atque Deum ex to- Dotavit D0ya k tis viribus unus idemque Jacob dilipit? quo pacto componuntur ifta? tinci Vitig, Videlicet non una ratione Rachelem art- tunoyl que Deum ex totis amat viribus. Deum ut gunt, [ fecran Deum amat amore fümmo, qui amor reli- quos exfuperat omnes, mapis etiam, quatn pinqu; Wote, feipfüm Deum amat. Rachelem tanquam fponfam diligit, pra cateris feminis, atque fitats , ficutfeipfum. . Hinc manifeftum fit, hoc al- dienr tero amore priorem non excludi, cujuspre- parvul rogativam & jus, ac pracellentiam is nullo Veniat aéto defttruit. Ergo intelligis, "heotime, 105, ( h incfuum pretium accedere amori Dei,; quod Dea u 1 reliquos amores füee rationis prarftantia om- dii, fo nes J5 Dzr Auonr Drer 73 üu, & nes exfüperet: nempe Deum diligi'müs ut isplane Deum, f(ümmumac infinitum bonum. | Uni- 0s confe. co dilectionis hujus gradui tanra vis ineft, tan- tioexfio. tumque pretium , ut czteris amoribus domi- etfedtion, netur omnibus, fuas que Deo preerogativas in- u Ne viéte aflerat. te ferun- verum & G AGSUT XXXV—U. Q «dici- Jel amo- De duobus perfectionis gradibus diflinctis 7 Janiel n 3odo dilggencii Deum. fe amo- bus hic uce vidit Salomon in aula fua acbidere, obrem/ horum imagine diverfas illas amoris & obíervantiz , ut ita loquar, facies in Cantico (ervit eY ] extQ- notavit, quibus amantes anim& , vigente novalege Regem Regum, vereque pacis [? quo Principem profequerentur. Sunt anime no- vitig, divine hujus Deum amandi artis ti- eleti df runcule, ex fuis vitiis dum primulum emer- o unt, quse quamvis obfirmate animo fe con- Jeum üt r reli- f e crandi Deo; tamen ut fit initio, Deo pro- pinquant, necdum longe, ac fátis a vitiis re- " quam 'anquam mote. Non carent omni fenfu divine bo- nitatis , fed íeníus ifte tam variis mifcetur ; 4qU hoc d- alienorufh affe&uum inquinamentis, ut in parvuli, ac infantis amoris nomen fàtis con- A pre- jf nullo veniat; cum enim necdum difcretionis an- n0s, & robuür illud mafculum atrigerit, in QIiImey Deo unico non acquiefcit, & juxta Deum j qUO alia; forte crepundia, forre etiam avocamen- rit om- ta n E3 74 ConwrrzNbDIUM TRACTATUS ta lufüsque difcrimine non vacuos puerilem nerun in morem captat. (cente HUX& Phoenix dum oritur e fuo cinere, purga lanugine curtaque ac nafcente pluma necdum pau ad coeli füpera volatu fefe evehit, magis in fal- | tum nitens, quam nobili ac tuto vectus re- t0 m. migio alarum ; anima, de quibus fermo; o parius recentes grati?, primum e poeniten- ftiux ti& cineribus ad novam vitam edite nec- cae dum in regione amoris celía ac nobili volant quib audacia, nam pravis moribus, viree prateri- oUal tz in vitiis acte reliquiis , conítriétz ala lan- Mino guenr. Non ideo carent amore Dei vero, omnii & vita gratie ; fine quae vitiis, ac peccaris, i morte praeprimis lacrymabili nulla datur &ve emerfio. nesft Sic filius ille prodigus; relicto immundi inqu pecoris turpi confortio , tritarum veftiurüá te- pnm étus laciniis & hara peítem fpirans in patris Tame convolavit brachia. Hec peccatricis animae tenin minime abludens imago eft, ad Deum cum viof. revertitur, fpoliata gratie illuftri ac nobili ftola, necdum penitus abíterfo fetore illo, qui a vitiorum obfíceno inolefcit confortio. P10g iret Cum tamen etiamnum vita feu charitas jam ei infit, leetitia geftit pater, inclamans: Zz/iusmeus quib evaz mortuus, C vcoixit. àdhi df Ha anime profelyte, ceuVirgines in p Cantico, Regis amautiílimi illectae fuaviffi- per| mo odore , ad ChriltUm ; ac falutem perve- Dole nerünt ; 'S Dr AMORE Drr. 75 uerilem neruht; & Chriftum vere diligunt, fed '-na* fcente ac primulo amore , cui nondum per- e, lu purgato multiplex adhaeret fcoria pravee cu- necdum pidita;is. gisin ld- Ita recenter nuptze quamvis amore mul- xdus 1. to maritos profequantur, multa tamen prz- : fetmo, terea folicite deperiunt, ut ornamenta ve- Xeitet- íftium, aviculas ab exteris advectas plagis, ( nee ceterasque nugas; gaudent dilectis fociabus, ]i volant quibuscum luíus, choreas, ceteraque genii Draterie oblectamenta obire , ac frequentare amant. ale lag Minora hec deliéta, quibus non ita ftatim «t Vel0) omnino libera eft novitia charitas; fetmones pecca//s, itti liberius ac temere jactati, ifta crepundia ; (Mtut & veftium nimius fplendor, he aberratio- nes frivole , nimiumque protracta otia, haec, mundi inquam, & fimilia non toram charitatem op- iumte primunt, aut abimam funus faciunt; aít Deo n patris tamen difplicenr, cujus amorem feponit in- s anime terim, ac negligit amatrix levicula, & obli- 1m cum viofa, anima. c nobili Suntali qui jam magnos ad amorém r illo ) progreffus habuere ; & nullis amplius (unt nfortio. E irretiti vanis, & periculofis amorculis, ed sjm el quibus nihilominus propeufiones quadam Jj adhuc adhzrent fane inutiles, quaeque fuo difcrimine non vacant; quo paéto id contin- ^ joes in ( git? nempe, cum nihil ament; nifi! quod [ugyl- per Deum liceat, atque amare fas fit: id im- nimo & | perve- potentii quodam ac immoderato a nimio Unt; 4 76 CowrzNDiUM TRACTATUS nimio amoris amant fenfu. . Exemplo res datit palam fier. vittut Adam & ejus uxor, ut inter fe tenerri- À me amarent, precepit eis Deus; at noluit diligu Adamum tam effe uxorium virum , tantaque Tem, effüfüm amoris intemperie , ut detrrectato ordn Creatoris fammo imperio in voluntatem con- jugis nefariam concederet; Non in amore üllp ) conjugis, quem Deus ipfe preceperat, fed in amandi intem ne r &im0) tuit. perie virqs & atrox malum 1a- E anfu * . Quid voluntati Numinis, unde jus óm- formi né& equum manat, conformius amore, qui 200 1 atrie, parentibus, amicis atque proximo impenditur: Atenim ad voluntatem Dei hic quitu idem amor pugnat, fi füis limitibus non rite continetur. Quid potius ad officii noftri MU partes pertinet, quam ut, qua forte atque [/ conditione fümus pofiti, ea nobis beati effe videamur, imprimisfi manifeftiore Numine, ac ceelitus ad eam nos vocatos effe fides fit; W Y d fed cuncta hec difcrimine non vacant, & ip- fze nobilium virtutum exercitationes in vitia utile degenerant, fi alteri majori bono, cui füb- (di?q j jectee deberent effe, foríitan opponantur, fi q majorum fe coérceri imperiis non ferant, fi Iime! his ut fcopo adhaereamus, qua non fünt nifi el D 4 prefidia quedam , ac via ;; ad finem inter. in Den Jeur omnes altiffimum perveniendi , ni(i denique. inomnibus & modusfit, & ordo, & jus & cau- | &ID tà reliqugrum circumípettio, fine quibus nec il tiong *eharis 4: $ 4 D.EUAMORE Dzr. yo res charitatis divine , nec cujusquam alterius virtutis laus vera atque vigor poffit exiftere. tenerri E nolut Ab:hisce animis , qui re&ta non recte dilimunt, qui'non in re , que poftulet amo- itoque treGato rem, fed in amoris ratione ab &quo atque ordine aberrant, ab hisce inquam, vere Deus 4 COT« 1 a'more dilipitur, &füper omnia, fed nonin omnibus j fedin eft.Deus quemrequirunt, in quibus non divi- ns modo voluntatis nutum, fed alia quoque lum h- amoris füi ille&tamenta proponuntfibi, unde in fuo amore, quod jam dolendum fàtis et, de- $ 0tn- formitas quaedam , ac turpitudo , quamvis, ; qui non internecinum e OXIIO jusdem excidium coníe- )ei lc quitur. C XPITOXXXSVIT Y rite voftri uod duobus alüs perfe&lionis: gvadibus , itque 1nulto. adbuc altius afcendat. amor tielle inin, Dei fuper ounia. es fit; unt; quinihil penitus neque in rebus, quas N amant, neque in amandi ratione effe in- & ip- ] VIIA utile patiuntur, aut qualicunque . vituperio dignum. MNempe nil ipfi amant, nifi auod l ng- & quomodo amari Deus precipir. O Theo- y, f time! quanta videtur tibi horum felicitas? mr,'l l j n eft Deus ipfis in animo, ac intimis medullis: intet aít in Deo & amici, ac inimici adeo propter Deum in amoribus ipfis funt, & deliciis. Sed. aique NC'lu.. & in alia feruntur charitate, hac tamen ra- Deum: [svnec,v 530??., ut nonnifi inj)eo , àc propter [ : fibi. 78 COMPFNDIUM TRACTATUS Anime rüs di fibi quidquam amabile videátur. (e de Phanici comparande , qui novo firmatus ro- eque bore nonnifi liquido vagatur ethere, aut venia fummo montium quiefcens apice infra fe s cuncta defpicit. Eít charitas Dei verus & LU proprius campus, in quotam nobilis excurrat né ( & exultet anima; hoc unico ac genuino füo oble&tamento fruitur, etiamfi in alia feratur Chri Chh ipfius defiderium, cum femper & ubique nonnifi in Deum amore fit affecta. tio, Qj Vides,Theotime, generofishisce amanti- (hri busanimiscum Deo amorem tantum interce- eit Il dere, ut nihil füpra dici poffit: Atque fi tales bus, animas Reginas efTe dicimus, non funt velifto Deu gradu, vel nomineinferiores, cum fint arcti(fi- mo nexu conjuncte fponfo Repi. Cum ip- Quq jdem ío regnum partiri promerentur, cum in eum al d ( penitus ac totze füaviffime fint effufze , nullius rei extra Deum amore capienda. Sed inter has Reginas quae eft, quam Tion dicere Reginam Reginarum, ac unicam pof- füni emus, quie amat ardentitfime , qua ipfa Re- fpor gi fponfo eft ominum chariffima? Eft illa, nifij mi Theotime, que Dei fuper omnia, & in I omnibus amplexu non contenta nil etiam in II omnibus niíi Deum defiderat, queque in "m rebus multis, in quae amore fertur,; rem hr unam , nempe Deum diligit. lx Non tantum regio cum Eíther fuleet Affue- haþiru, fed etiam vulgari tectam veíte rus ( j j $ Dx AuonE szx.ï 79 Ànme rus diligit; fi eftRedemtor meus, quemuni- ce defidero, cur is in monte Calvarie norn d 1dü5t0- e, i squeac in monte Thabor defideratus mihi infra fe veniat? curnonutroqueloco dicam (4): Do- veus & mine, bonum cff nos bic effe? non amo quidem CXcürrat JEgyptum, fed in /Egypto Chriftum: non- oino füo ne & convivantem cum Simone leprofo a feratur Chri(tum, convivii amabo negligens? ueis übique Chriftus violatur, facrilepa non amo convi- tia, fed his convitiis offenfum Chriftum dili- amantie 0; fuffitum unguentorum , queis delibutum Chriftum video, cur tanto exquiro ftudio? nterce- eít fignum hoc indubium, Deum in omni- ( tales bus, ac unice amari , fi ubicunque fe nobis tveillo Deus offert, in eum amor tendat, nam ubi- ardti- cunque, eftidem femper Deus; cumquenon um ip- idem eft, &fibiconítat amor, non Deus, fed ineum alia queecunque amoris cauía eft. . nullus , Que ektra Deum funt, queque Deus , quim non funrt, fanéte amanti animz omnino nihil arfi pOf funt. Adeo ab omni cupiditate aliena eft pf - fponía fidelis & cafta, ut ceelum non amaret, Ht iliy nifi in coelo füum poffet amare fponfüm , ràm generofe a (eamatum fponfüm, ut fibi eque a,&?" iam It is amabilis videretur, í1 coelum etiam, quod 'amori rependeret, fponfus haberet nullum. (ue j , Telt] Paradifo montem Calvariz , dum ibi in cruce affixus heret Chriftus, non poftponit.. uo fülget Affoe- (4) Matb. c. 17. v. 4. Tüs 80 CoMPENDIUM TRANC,TATUS 'uod reliquum eft'Theotime , tam pau- üm c& nurmnero funt ingentes iftee anime, ut in [77777 u- Q earum quamlibet aprum conveniat nomen, quod unica Matris fuz fit, divinz Providen- eft; r tiz filia.. Perfectaetiam una columba eft, quia que amoris vis ac puritas ad fümmum perfectio- aliun nis apicem eandem adduxerunt. Vere his Iigni 4 ergo w] lebrat o verbisutitur (4): Ego dileclo meo, €9 afl me comverfio ejus. Q1 * Columba ifta unica, de qua in Cantico; recte omnino dicitur fanctiffima Virgo Maria, fente cujus prafentia facit, ut reliquae amantes ani- thari m nonnifi inferiorum fortiri avium nomen pluri poflint: atque cum ifta Virgine nulla rite in- This a Ítitui poterit comparatio, qua amoris vi & Q5 puritate reliquis creatis mentibus longiffime ( precellit..—. Aft proximae tamen buic, longo fud quantumvis intervallo proxime funt ille tiüm animz, que tam caíto amore flaprant, ut Yher comparatee aliis Reginee dici poffint; colum- pows be unicee, & perfectee fponfi amicee, lucr Et fane illa nomina an denegari pote- 1 pa runt beate illi anime, quz toto cordis fen- fenti fu talem. promíit fermonem (7): Quid amjli dedig efl n cmlo, €9 a te quid volui [uper terram? Cedri Deinde ilii, qua exclamat (c): Exifimo quos iber omtia. detvimentum e[fe propter emiueutem [cieu- tiam apert C2) Camt. c. 7. v. 1. [ (b) Ef TRU v. 24. * tis fe (c)o Paub D. c. 3. w A. "Dr.AMOonsz Dzri, 81 lmpau. tit;m g ESU Chrifli Domiui mei: propter quem , Uin omuia detvimentum feci , 9 avbitvov ut. flevcora, oma, ut Chrifum lucrifaciam. Non iftud. dicere yidet e(t;: nihil nifi in. Chrifto fefe amare, unice- 1 qui que illum a fe in omnibus amari? aut quem tedtio- alium fenfum hec verba prefeferunt, ab in- ere his figni quadam Dei amante anima continuis ce- ) Wfl lebrata noctibus: O Deus , tu mibiomniaes omuia preter te inibi mibil funt, g Antico, Non aliain S. Auguftino ,vigebat animi Mari, fententia, non alia in S. Bernardo; in S. Ca- es dni- tharina Senenfi, & Genuenfi, & in com- omen pluribus aliis, quos in affectando tam fübli- inis amoris vertic ie in- & e fummopere mihi imitan- X dos propono. ifime O animas eximiis, ac inufitatis plane in- longo Íftru&tas ornamentis , quarum infigne. pre- t ille üiüm , fummamque infrequentiam neque nt W Phoenicis rariffimus intuitus fatis poffit pro- 'oluim- ponere: adumbratio earum aliqua in illa vo- lucri forte videbitur, cui pulchrirudo eximia a Paradifo nomen fecit. p0[€- &c avis tanquam js fen- J fentens natalium preftantiam. humumque j nj dedignata , nunquam vulpari terra retidet: ad n j Ya cedri verticem adhzeret fatipata , non pedibus, vifim quos nullos habet, fed claviculis quibusdam JLitl- lbero fuüfpenfa ethere, nam nullibi; nifr ig. aperto sthere motu ac vita viget. Sic etiam heroes animi, de quibus no- bis ferino, non res creatag amant in fem etip- 15 82 Cowu»rzxpiuM TRACTATUS tl fis, fäd in Deo, Deumque in rebus creatis o diligunt. . Siquando ad negotia, que fünt in ài terra hac;, duce amore veniunt, nullam in Tnen eis partem quietis capiunt, cum in Deo uni- ce füaviffimo fruantur otio. Et ficut qui quei tf pifcatui margarirarum íftudent, inventa in conchis magarita, non conchis delectantur, dgm fed his, que infünt, margaritis; ita qui vere Deum diligunt, non rebus his creatis, fed un qui in eis exhibetur, rerum oinnium condi- aci tori Deo adharefcunt. dile 4It0I CAPUT XXXIX. metf atmor Quod amor. Dei fuper omnia communis. fit vim| ommibus , qui Deum fimcere pluri auimt. atnor Giffi tfi diverfis gradibus, quod hactenus mon- E dipai ftravimus, facri amoris perfeélio diftin- tio ( quatur: diverfe tamen ha& Deum amandi forme, qua ferme infinite fünt, precepto continentur unicó. Has inter Deum aman- tes f di formas tanta varietas fe offert, ut ficuti in uti fa: cclo non duo Angeli fünt fibi omnino fimi- perio les, ita in terra etiam non due forían animee. ite eequali prorfus forma ac ratione amorem Dei r p colant. — z4Jia clavitas folis , inquit S. Paulus Tobis (a), alia clavitaslune , es alia clavitas ffellavum. lpfo d Srella enim a [lella differt in clavitate, fic e vefur- ünc vetlio Cad i. Cor. e. 15. . 41. () 83 ; Dz AMQRE Dzi. Te&lio movtuorim. | Canticum coeleftis gloriee, Cfeatiy ftat i ro füo quivismodo , decantant redivivi fan- éti. Verum cum tantum fitamandum difcri- lm in Jeo uni- men, quis randem amoris facri gradus eft, quem ut confcendant omnes, preecepto hoc o qui ent in tenentur? Gantüt, Id mihi videtur factum divine Provi- dént Jui vere iz fingulari quadam cura, ut in Vulga- is, fed ta noílra, cui ab Tridentina Synodo fümma Condi ac irrefrapabilis auctoritas acceffit, Dei aman- dilex vocem dilectionis habeat, potius, quam amoris: Diliges Domizum Deum tuum (a). 'Ta- meríi enim dile&tioamor (it, non tamen folus amor eít, quod S. Thomas notat, vocabuli nis f vim perícrurans, (ed eft qudam electio, ac " . pluris eeítimatio ac fi lex diceret, lectiffimo amore amandum Deum effe, uti ipfemet le- étiffimus inter omnes atque lectiffimo amore 5 ol digniffimus eft, quem (enfüm etiam in Can- itin | tico fectatur Sunamitis. amancl gcepto Qui fertur in Deum amor, ceeteros amo- | aman- res fuperet, eisque tanquam amorculis, fi jcuri if uti fas eít ferme profana voce, fummo im- [ fmi- perio prafit, fi Deo aufcultamus, qui nonin- qnme digne fert, nos prater ipfümalia adhue amo- en Del re profequi. Qualis divina lege imperatur paulus nobis amor ?. videlicet fincerus fit , natus in dlari ipfo animo , ibique dominans: chariffimum hunc nobis effe vult Deus & defideratiffi- j );' llf* mutm, rz'.'?lü ('aþ) Marzb. 22. , (CowrENDIUM TRACTAT US 94. dimu inum, eoque totam occupari mentem: vult effe generalem, atque cui vires omnes ope- um ram navent füam: füublimem effe jubet, & fü qui omne mentis in fe convertat ftudium; fumi n Riv 2f ls denique ut ge »fus fit, atque firmiffimus; Deu: nnn Aiil i eundem excolamus ; cum utque conatu 01 adji itaque hac forma amando Deum optimum; eundem unice deligimus, quem toto ampk- &amuranimo ; iftaamoris forma,que Deo fo- ett liconvenit, amor fümmidelectus,five fummi COt amoris dele&us forte vocari poffet. yiri) pred Nofti 'Theotime, quod fzpius jam di- &um eít, varios amores dari; nam eft pa- 4mor rernus amor, eft amor filiorum, :quo profe- COmp chari quuntür patrem, eft amor fratrum, atque omni Conjugum, eft amor amicitie , eft amor jatrim , funt slii amores: hi omnes dif- flas , fdent latiffimo diferimine ; füntque cu- dmi 'uslibet. tam certa ac rate vices, ut ab iis yoftt dimoveri fine turpitudine, ac perturbatio- ml ne nequeant. .Quodfi amore fratris patrem idqi meum profequerer, age, ut incongrue lo- que catus amor foret? non minus fcedum fo- qitioi ret, amare conjugem, ut pat jdu * ?em, aut filium, ut fervum. Vera t m Eft in ámore modus, cerfäque ratio, ut & pta inhonore, quem aliis deferimus. Non cae- co quodam impetu, absque delectu & dif- crimine, fed juxta dignitatem, fuum cujus- cultum & obfervantiam impen- que ordinem; ". dimus; J$ Ds Auonz Dzr 9j m: vult dimus; eoderh ordine etiam procedit amor:; I$ 0pe- Cum ergo Deus fummum bonum fit ,. idem . bet; & fümmo cultu & füumma obfervantia , & hidum ; fummo- amore dignus eft, . nec fatis amamus nillimus, Deum, cum divino amori amorem fimilem ; 15; cum Drümum, adjiceþe non veremur. ) amjk- Audi Ifradl: Dominus Deus nofter unus : Deofo- eft: Cum ergo unus fit , diliges eumex toto efümmi corde, ex tota anima, ex tota mente, ex totis viribus: cum Deus unus fit, tanta vi, ac jm di preítantia, tanta generofitate nofter in eum eft pa- amor fit, ut ceteri amores ad hunc omnino orofe: comparari nequeanr. LHinc ergo fequi vides , utqué chariffime "Theotime, quod Deum fic amare 1 amot omnino non poffimus , nifi eidem vires no- sj d ftras, ac omnes facultates ex integro ce- w Q damus atque devoveamus: . nam id fibi pro- t ab 1is pofitum habet perfecta haec dilectio; ut fum- yrbatio- mi Dei gratiam rebus preponat omnibus, idque pro omni tempore, & omni loco: at- pitrem tue lo- que fi res has univerfías in fua poteftate, ac ditione cerneret verus amator Dei, harum ïum fof x flium ja&turam mallet, quam fuze charitatis. Heec vera eftdile&tio, cadens in omnes homines, hominumque univerfo generi div;nitus pre&- ritio, Ut .cepta. on ( &df p qjjs- jimpet- inuSy CaPUT $6 CONPENDIUM TRACTATUS C XAPUT 'XE: k xc f Quod. Deum amare Juper omnia, Ej' "d- quod gis etiam , quam mosmetip[os fed i oporteat. . Deo: : ft Ariftotelis fententia, quemcunque bo- fümi Tnut num proprium amare, plusquam cete- ra, omnesque reliquos amores ex uno füi cu- fubj polii jusque proprio amore communem ortum ducere. Ira Philofophum loqui, qui Deum fpon 6; 1 dilexit nunquam , cui nunquam in mentem 1092l venit, de charitate Dei fcribere, mirari non debemus. Ejus enim fententiam jam falfita- atitfi lunta tis arguit ipfe cuilibet ingenitus amor, totius- que nature proclivitas, qua (ammum bonum e: n pusq primario, atque pre omnibüs bonis com- plectendum, natura ipfà jam inflituit..— "Tan- met; fim, tà eft menti inbonumingenita propenfio, ut fiquod fibi fümmum ac infinitum effe vide- tur bonum, & pulchrum , ab eo protinus pre reliquis amplectendo, fibi temperare ni- Er fi per fummam vim non polfit. Cum. de delectu bonorum finitorum A( agitur, mirum non eft, a quolibet füum cu- metj jusque bonum czteris prehaberi omnibus. tor t Aitinter bonum finitum ac infinitum tam nulla torjl eft proportio, tam difpar habitudo, ut bo- Hocg numinfinitum non folum fibi totam advertat p ac rapiat mentem nofltram, fed etiam füper Jait omnia füi amorem excitet. Id (a U$ Ds AuoRnr Dri. 87 Id quodad confimandam hanc naturee vira TA ac ftudium valere plurimum videtur, id eft, uod intimo quodam nexu, non adícitirio, i ed infito natura pariter nos Deo junpat. In Deo magis, quamin nobis fümus, ac vivimus; nqu bo- fuümus divinum genus, omnes ab illo exori- lat Cl mur,abillo fuftinemur, ad illum rendimus, illi 10 fii qt- fubjicimur, utadeo deeo vix paulo meditatius 1 orturm poífimus cogitare, quin protinus hi nobis ii Deum fponte fermones excidant: Profecto, Domi- ADentem. ne, tuus füm, necnifituum me effe convenit ; mapisin te, quam in me, meam vigere fentio T4rt non » Galin- animam; in nullam rem aliam, ac in te, vo- luntas mea ferri debet; tu mihi totus amor t, Ltf yharum es: tu mihi vitze auctor, ac vite meta, íco- pusque es: tu mihi plus, quam ego ipfe- $ cotm- Tan- met, amandus es, nam in te füm, quidquid fum, atque ad te totus pertineo. io, ut ffe vide- CaAPvur XLI. protinus erare l- Ex cbaritate Dei. oriri cbaritatem proximi. d Numinis imagiriem creatum hominem, Á pitorum utpropter Deumnon minori, quam nos- pum cu- metipfos amore profequeremur , lepem crea- qmpibus. tor tulit: Dzges Dominum Deum tuum ex toto m nUl 1 corde tuo, €g in tota animatua, g in 1ota mentetua. Hoc eff maximum $9 primum mandatum. | Secun- ) üt bO' advef at dumautem fimile eff buic , diliges proximum tuum 1 (uper Jicut teipfum. (a) Cuuare amamus Deum ? cau- 2 a j (4) Matb. c. 22. 9. 27. 'drg.s., $8 COM;P,ENDXUM TRaAcTATUS Íà amandi Dei Deus eft, ut S. Bernardus ait, tfam| ideo amamus Deum;, quia (umma & infinita boniras Deus efl. uare in nosmetipíos sjtri:? t uf fovemus charitatem? quia ipfius Dei imago fumus, & e&ypon. Atqui hzc dignitas , fi- mfis 1 vinui, muülitudine Deum referre in omnes convenit; qit 4 omnes ergo tanquam vivas Dei imagines T0ftf amare nos oportet. Qum Jj Quod fimus divinivultus effipies expref- tolltm. fie, hoc titulo fummopere ad Deum perti- ligi nemus. Hoc eft; quod adeo bomini conci- Ttonii liat Deum , hoc eft, quod tanta nos cur jtscoll Deo necetfitudine conjungit, ut nosmet filii lus eun Dei, noílerque Deus pater notinetur, tümpri & vere fit. Hoc eft, quo apti fumus, ut Optimie )eo uniamur in illa vitee &rernz inenar- Tobias; rabili gloria, ut perfruamur immeníà ejus éxculty gloria, & penitüs eadem , qua ipfe félix &m, a eft, beatitate. Hinc haurienda gratie fu- w R mus idonea vafa; hinc mentem gerimus ap- pioc: tam diving menti , ut ei intimo adhzreat ne- X l; Xu; hinc adeo magni Numinis participamus f/llid ])oï indolem, ut S. Leo fcribir. cun&o; Silubet, etiamnum narrationi facre ad- füm es ! Verte animum: (a) Tobias junior cornitante pattis ( perfonato Azaria, ambo incogniti, iugvefft funt 55 eur ad Raguelem , eg' fufcepat eos Kaguel cum gaudio. tüntmj Jutueusque Tobiam - Raguel, dixit. /duue uxori tiflime" Jug; quam fanilis eff juvenis ifle coufobrino meo ! Yis ho D Tonne ] (4) Tob.c. 7. v. 1. d reliqq. Ri [n * 'ES Dr Áwonr Drr. $9 tdus ait $2 cum bac dixiffit , ait, undeeflis juvenes featies xifinita noflvi ? at illà dixerunt , ex Tyibu Nepbzalz fumts, maplos ] IDugo ex captivitate Nimive. Dixitque illis Kaguel moftis "Tobiam fvatrem meum ?. qui dixerunt, o- nitas, l- Onyenit; vimus, Cuimque multa bona loqueretur de eo, di- xit "dngelus ad Raguclemm, Tobia$, de quo inter- [magines rogai, pater iffius efl. Er mifit G Raguel, e9 * cum lacrymis ofculatus eff eum, eg plorans fapra collum ejus dixit , beuedi&lio fit tibi fllà i, quia sexpndf m perti- bonieg optimi virifiliuses. Utvultu, & verbis ni conci- fuaviífime accipitur puer nonagnitus, ur ine- 105 cum gv jus collum Raguel injectat brachia, ut molli- xet fl bus eum verbis milleque blanditiis demulcet, tineti cum primum novit , eum Tobiz viri boni; ác mus, ut optimi effe fobolem. Nec nofcitRaguel, utrum fnent- 'Tobias junior pariter ac pater füus, virtutibus Y ejus excultum gerat animum , nefcit le&tiffimum fe felix eum, ac ornatiffimum effe juvenem; quid ag - ergo Raguelin eo demiratur tantum, quid imus àp- provocat fuaviffimos in juvenem ample- xus? benedilio, inquit Raguel, fir tibi filz mi, grentne- quia boni , €g optimi vivi filius e$: non quia icipamus eunétorum juvenum flos,'decus, ornamen- tumes, nam utrum fis, id nefcio, fed quia (cte "! omitante patris optimi, quem unice ampleétor, filius es, eumque aliqua ipfe fimilitudine refersy gyfi j tanta mihi charitate digniffimus videris. Cha-: m u /0: riffime Theotime! quodíi imago Dei in quo- f 1 vis homine confpicua offertur mentis oculis, jj 50. nonne hoc fenfu invicem tunc loqui oporte- Ü ret: In ifto homine, illu peré Di- ' ftri Dei o G 3 vinità- 90 CowrrzNpiuM TaAcTATUS firi, ! vinitatis expreffum cerno vultum ; nonne hoc folo nomine meretur, ut intimo eum hutor. appdl amoris fenfu, ardenti charitate complecta- ni$ 1 mur? & qua de caufa? non quia talis eft; dis, a qualem fortaffis fufpicor, fed quia opus Dei teftat eft. N« vel ideo tantum omni amore no- ftro digniffimus evadit, mi Theotime! quia a Deo oritur, quia ad Deum pertinet, quia in Deo vivit, quia ad Deum tendit, quia ad fimu Dei fimilitudinem effictus eft. fitü; Trij d f di CUUPumT XEIL 4mory fit inr Deum amoris moftri ad emulationem uf- fefla r que percupidum. e[fe. mus,q [ümus e c dicit Dominus (4): Ego fum Dominus H Deus tuus fortis , Zelotes : profe&to talis TitQ m tiamo Deus eft, qualem feipfe dicit. Sed qua hac amulatio? etiam eícripfit eam Deus, m f & fic videtur (fit venia vocabulo) e cupidi- tate-quadam hacamulatio nafci, ut folet in- h Inus à ter homines, prafertim conjugatos frequen- tius accidere. Velim Theotime, non leviter naícitg hic attendas.. Nosfuos effe Deusprecipit, at- Of0 v que tantopere fuos, ut cujusquam alterius nos effe, impenfe deteftetur, /Vemo, inquit (/), po- X n tüm a zeff duobus dominis fervire. 'Totius cordis no- ftri; Amor ftilt, (2) Exodc. xo. v.. $. Rn b (5) Mattb. c. 6. v..4.. Dz AmöRE Dz* . 98 nonne ftri, totius animze totarum virium eft eemu- 0 m lator Deus. Sefponfum nominat, fponfam- plidte appellat animam, que fi forte perfida alie- jl dl nis implicetur amoribus , eam : fornicatri- us D cis, atque adultere nomine graviffime de- teftatur. I no- e! quia Id vero nonne equiffimum ech,ï ut toti , quia quià fimus Dei, fineexceptione ulla, atque fepo- fitu, ut Deo adhareamus? vix parvula vale- mus amandi facultàte, tamque exilis eft no- ftra dilectio, ram arcte limitata, ut capiendo ienus eft, longiffime amoriili, quo Deus d fit impar: nonne id po f ulat eequitatis mani- it f fefta ratio, ut,cum amare Deum non potiu- mus, quantum fàtis eft,amemus, quantum pof- fumus ? fummum, ac infinitum bonum, fiinfi- 1777 nito nequit, fümmo debet amore diligi, nec lo talis eiamor convenit, ac pene nullus eft ; ni fum- d qué mus fit. . Deus, aypid- Hsec interim eemulatio, qua Deus opti- (oletit mus amorem noílrum, ut ita dicam, depe- Tequert- rit, a cujusquam boni cupiditate ne quaquam. ; leritet naícitur, fed ex fumma amicitia. Non Dei Nonil- bono vertitur, fed noftro*Dei amor. riusnos le ex nobis vel minimae rei in fefe incremen- [ (þ)) [ tum capit, fed magna nobis commoda illius rdis n0- amor parit. uodíi amorem nofítrum po- [iti; ftulat, utilitati noftre fervit. Deus utfum- mum bonum , quod veteri fertur proverbio, 4 amat 92 CoMPENDIUM TRACTATUS amat fefe diffundere; atque; dum tanti boni n participes nos fumus, nil ipfe fibi acquirit; [» if faluti atque hinc ille voces, aemulationis gnavaee indices, qua in peccatores movens querelas : Duo mla fecit populus meus,in quit, (2) zne develi- 1 querunt fontem aque vive, eg foderunt fiti. ci- anm fleruas difipatas , que comtimere mon' valemt tll þg aquas. fti y u hac. &fo, TTheotime! qua aptior locu- B tio pgï et conpruere mapgnanimo amori, ac ejus Tnori «mulatoni nobili? dereliquerunt, inquit , tne fontem vivum; nihil ex eo quidem epo qua . Nn f perci pio damni, quod me reliquerint; neque ideft, quod queror; perennibus fcaturio 01, pL bonitatis aquis, fonsjugiter irriguus, etiam- ejüs a fi nemo fir, quiex me aquas hauriat; feu ve- T0n tai nerint, feu non, nil mihieorum nocet defer- fiona tio, inde necaffluo, nec perdo quidquam; &i op eorum damna doleo, qui fontem aque vivee Nant, deferunt, ut fodiant cifternas, qua aquas nullas continent; fi, quód fieri non poteft, me derelicto & alibi eque dulces, ac vivas Tum réperirent aquas, non de abíentia eorum quererer: nullum ex eis emolumentum ve- i(lo lim, nifi ut beati fint; fed me relinquere, ut 1 ! [uri pereant, ut bonis déftituti malorum cumulo lmpera] premantur, id eft,'quod me excruciat, id Pervig eft, quod me in luétum conjicit, gemitusque Vg 1meos extundit. Ut ergo nobis bene lit, no- CTat Cj ftrum amorem poftulatamicum Numen ; ne Qumbe, nos (2) ,76(*. 612 2. I3. (^) ( :Dsg Auonz Drr. 93 1boni nos jacturam faciamus felicitatis rioftre , nam extra amorem Dei felicitas nulla datur ; mero qirit; puide falutis noftrae magnanimo ardet ftudio.: erels: dert]- Pone me; inquit coeleftis fponfus dilectoe jli - animze, poneme ut figuaculum fupev cov tuumy utent ut frgnaculum fuper bracbium tuum (4).. Coele- i jam amore hec Sunamitis arferat , dum * lou- hzc a fponfo audit; ut fignaculum in corde ejus poni fponfüus defiderat; ne quidquam a- jri C nquit; moris effüuat, neve fuübintret quidquam,; quod feda mixtione hanc charitatem vitiet. m o ]eque Non fibi fufficit; a Sunamitide ardenter dili- gi; purum, ac integrum, ac invariabilem iturio. etiam- ejus amorem exipit. Et ut fignificet, fefe [eu Ve- non tanrum fterili affe£tu acquiefcere, idem defet- naculum in brachiis poni jubet, ne hec sd opus alio; quam füi amoris motu ve- juam; niant. AAE CaruTr XLII. aquat otell, Inamando Deo que debeat e[Jenoflra conten- * VIVdS tio, ac emulandi ardor. eorum n Ve- ictorem preftantiffimum eques quidam P ore, ut mdgnanimus adibat, fonipedem pingi imperans effufo curfü, atque habenis laxis umuo jit; ! per viasincitatum; & precipitem. Oblata fibi effigie, eam inverfam videns, ut quem juf- usqu r 0 ferat citiffimo rapi curfuü ; eum. dorfo in4 cumbere atque disjectis pedibus in camno nj f $ - volu- 108 (a) Canz. c. 8. v. 6. 94 CoMPzNDIUM TRACTATUS volutari equum cerneret, illudi fibi eques uiltiem 6 A. TA exiftimans, furerein pictorem cepit. Tunc iterum a fümmo ad imum picturam alter Mu ( vertit; ut reéto ordine equus in pedes initicos niteretur , ecce, converfus ad equitem, quod illu ; r petis, inquit, habes. Id nempe folum de- Til fee fuit, ut, qui cubabat humi, circumvolutus li- vaati mojin fervidiffimum curfüm effufe equus rue- 'Theotime! vis ret, inverti pictura debuit. J noffe, quanam contentione amandus Deus ]ano; . fit? non alia, inquam ego, quam qua com- amoret lureshominum in bonaiterree incübant, turpi hia abjectione & probrofiílima fe volutantes cz- Jmulo no, dum calcibus celum petunt. Rectainverte ] v illos, &erunr tales homines, quales divinus ic Elie amor poftulat. VideturejusmodiS. Pauli fen- 0 on tentia effe; dum ait (a): ZJumanum dico proptev deveni iufirmitatem carnisvefire. | Sicutenimexbibuiflis quà m membra veffra [ervire ymmunditie, cg iniquitati ad Namqu iuiquitatem : ità munc exbilete|membra veftva [ev- W hibes vire juflitie, in Janchificationem. Nunc itaque quid imprimis ifta conten- tio amoris, & smulandi ftudium preftat ? Id primum agit, ut oderit, fugiat, ac dete- Duad ftetur, impediat, propulfet; oppugnet, at- que deftruat ; quidquid in Deum füum, quid- Vi quid in ejus gloriam, & (an&titatem nominis. infenfiusincurrit Sicolim David (2): /ui- guim.-. ( (a) Rom. c. 6. 9. 19.. ( (£) Pfal. 118. v. 163. ( J$ Dg AwvoRnE Drr. 95 J eques eg abominatus fum : legem . Tunc quitatem odio babui , Et-alibi ( 2): autem 1uam , Domine, dilexi. m alter INonue, qui oderumt te , Domine , oderam , [upev D pties inimicos tuos tabe[cebam * pevfe&lo odio oderam m quyi illos ; inimici fa&lt funt mibi. | Et denique (7): ylum de- Tubefceve. ne fecit. Zelus meus , quia. oblità funt olutus]i- verba tua. inimici met. Junsnüe- Ime! vis Deinde & aliud praeffat heec fancta eemu- s Deus latio, ut puriratem animi, caftumque Dei t com- amorem mirifice defideremus, in quod exem- t fürpi Corinthiis (c): plo Paulus przit, qui fcribit 65 CE.- Znulor vos Dei emulatioues. de[pondi euim vos yoverte uni viro, vivgimem. caflam exbibere . Chrifto: divinij fic Eliezer Rebecce potuiffet dicere, fi vir- pulifen- go ornatiffima in aliquod difcrimen forfitan ripier deveniffer : emulor te eadem «mulatione; : hufit qua mea officia velim probari domino: meo: uitat.ad. namque illius nomine defpondi te jillius filio, f fe- ut eo re adducens virginem ei caftam ex- hibeam. conten Bucut iB valat? ic defe» Quod Chriftus preflantiffimos. amoris in * mos aétus exercuerit. gl dfe um fancti amoris actus jam fatis explicui- y quit C yormirts mus; ut recordatio eorum facilius oc- ); hi currat; [ jl ij (a) Pfal. 138 v. 21. l (&). Pfal. 118. v. 139. €e). 4I. Cor. c. 11 »i d. 96 COMPENDIUM TRACTATUS 1ns Currat, & ufüs expeditus fit, commodum dcti nunc fore puto, eorum omnium hic fübjice- (j put re epitomen. — Charitas Chrifli urger nos; ait Apoftolus (2), fane, Theotime, uroemur | €haritate; nec dicere hoc füfficir: inufirata vnde. ejus fuavitas vim infert reluctantibus, eftque t tam fortis dilectio, ut nulla alia arma ad de- elie bellandum contrarias vires tam apta reperi- delii réfit In Deo noftro ac amantiffimo repara- füex tore humani generis, vis illa chariratis illu- duUn ftris & confpicua emicat, atque in toto re- queí demtionis molimine clariffime refplendet. anmm Quos enim in nos amoris actus Chriftus JE- fegly SUS non exercuit? fudam TT ime. Ámore complacentie nos Deus &uffim adamavit; ejus enim delicize nobiscum fue- pius t rant, utque nobiscum efle poffet , Deus fe nobil hominem fecit. horro 2do. Amiore benevolentig nos pariter bendi complexus eft, dum hominem iünduit, ut tà vj hominem faceret Deum. conje 3tio. Ámore unionis tam arcte nobis in- lerral heret, utnihil unquamarétius cumhominum coaluerit indole, atque fümma Divinitas in [ perfona Fili Dei. pofuif Tüus 1 4to. Totus, ut ita loquar; in nos effu- fus eft; dum fuam amplitudinem noftre exi- folum litati amanter conformavit. Videtur S. Spi- ritus (a) LL Cor c. $. v. 14. ) 8 Dz Awo&Rz Dzr. 97 ritus amorem hunc effufionis.non obfícure modum Tibjice- defcripfiffe ,, dum Chriftum /outi for£orum, 1105, sit &9 puteo aquavum w'vmtz'um comparat. (4). 'oemt $:». Denique amore languit. Nam Inpitan unde ifla verba (/): Bapzifimo Laíeo laptizari, ; tlique £ quomodo coarGlor, u/queduimn pevficiatir ? nem- d de- pe fuo lavari fanguine Servator amantiffimusg Teperi- defiderabat, arque hoc defiderium, & mul- Tepara- tis illt- ta expeétario languorem ei attulir. Hinc illud quoqueaccidit, ur fumma vis amoris , ingens- 0t0 1t- fendet, que falutis noftra cura tam vehementer ejus animum incenderit , & exagitarit, utin mon- Is JE- teoliveti imbre fanguineo e corpore expreffo, fudantis in morem fluerer. "Tametfi timor ]ets mortis, indeque naícens dolor anima fan- &iffims inferiorem partem atrociter afflixerir, | Que- s fe plus tamen amor noftri, qui occupabat animi nobiliorem partem , acceleravit funus. Hinc horror fzevae mortis, inde pro nobis occum- dtifef. bendi ardens cupiditas divinum animum tan- jf Ut ta vi oppugnarunt, ut in certamen atrox conjectus Dei filius, largo cruore fudans & terram madefacerert. ls In- inum tis i Deinde & amoris vi oppreffus vitam pofuit in cruce divinus is amator; hinc mor- tuus non eflet, nifi amafTer tantum. Non efü folum inter brachia amoris exfpiravit, íed D chari- $l- I ta) Cant. c 4. v. 15. (b) Luc. &. 12. v. $0. 99 | CowrrzNbiUM TRACTATUS charitatis ignibus totus confumtus obiit. Do- 15 V tim ad lorum utique, quos Chriftus eft perpeffus, & cruciatuum magna vis fuerat , magna atro- citas, hisalter quilibet, etiamfi viribus valui(- fetplurimum, tam dire divexatus, inelucta- Qu bili nece füccumberedebuerat:fed isqui claves vite & mortis perit; ipfe fons omnis vitae, morti non erat fübditus, nifi divinus amor & referaffet aditum, & morti fübjeciflet il- i exl lum, qui uti ex amore mortalis factus eft, ita - T fe amore pariter mortem obire voluit. f cun Non ergo vi malorum , fed fua fponte pius : Chriftus obiit;, quod ipfemet affirmat (2): vedi | Jvemo, inquit, zo/lit auimam a e , fed o po- colüer 71:0 eatn a me ipfo , & poteflatem babeo pouen 4 £ant, Tnus, £? poreffatem babeo itevum fumendi eam. — Ex 1fa- lis vi jas inquit (2) : Oblatuseff , quia ip[e voluit. tam a Non dicunt facree lirere , quod fpiritus eum At reliquerit, quod fugerit e corpore exhalata vituti anima : ad literam accipiendavox eft: Emifit din« fpiritum, emitit fponte fua, ut Patri eum trade- Ti&r'el ret. Utnotat Athanafius, mortiinclinavit ca- put; acfiin mortem confentiret, non moritu- 4 rusaliter. Utvitce ejusac mortis teftes manda- tio, u runt literis, emittens fpiritum magna excla- Yisiní mavit voce; nempe ad exclamandum , atque genit vivendum porro adhuc vires füffecerant; fed fint q amo— profe mori ogortebat ob vim dilectionis; & T1!S fimen um ; («) Joasu. c. 10. v. 1g. | (5) Jfa. c. 13. v. 7- U$ Dr AwMosnE Drr. 89 biit. Do. ris vio]&ntiam ; qua ad ;iparandam nobis vi- erpeffus, tam adigebatur. 1nt 4tTO- ts vauif- CU od dp o XIsULD i. tque jucunde Deo virtutes juictves -Qtam Juaves a nis vit, ozmes fint. u$ amor E r nta virtutis laus eft ex fefe, tantus de- eciffe l- T cor , tantaque dienitas, ut ubicünque ea Is fb ità 'exiftit, exiftere autem & in paeanis hominibus non raro folet , Dei in fe favorem provocet, & cumulata preemia. Pagani, i»quam, fie- . fponie pius ab ipía ratione, naturz vi ingenita, ad at (/)^ recti honeftique amorem ftimulati virtutem d coluerunt, quas nos morales tàntum dici- 11l tl Ecih- mus. ld jam per fe intelligis, non magnum his virtutibus potuiffe ineffe pretium, cum voltih. tam abjecta, ut plurimum, tara homine in- ys eud digna fuerit eas colendi ratio, ut neutiquam exbalati virtutis rem, ac veritatem, fed verifimilitu- . Emij dinem tantum ; ac fplendorem exterius reti« n trade- wvit ca- nerent. moritu» A Numine benevolo jam naturalis ra- mandi- tio, utarbor ex fe fructifera, hominum cui- j exci- vis infita fuit: ex ifta folum ftirpe fruétus pro- eniti non omni bonitate carent Etfi non , atque j int; nt cum fructibus conferendi, quos fanéta profert Spiritus. divini pratia, tam fuaves yum- Ti tamen & ipfi videntur Deo , equiffimo re- rum arbitro, ut homines quoscunque; qui ru- 100 CoM?PENDIÜM "TR—ACTATUS [ fructus hosce proferunt, non omni prorfus trarium premio remittat vacuos, eisque , ut notat Auguítinus, amplitudo imperii füi; omnis- «onditi lices i que reipublice falus ab Romanis debeatur. f k cumfe Scimus, ut lue quadam, peccato vi- Theo tiari animam , atque ivine pratige abfente damn. auxilio non hominem parem efle . ejus- houft modi producendo actui, qui fanum, atque 1ie 1)6'4 integrum ejus demonftrer efle animuim; at 1 neque quilibet ejus motus ram levus eft, atque infelix, ut femper & ubique inflictam anime , fübtracta fanctificante pratia, plapam Vi exhibeat; neque id omne opus, quod libero tj tantum hominis ponitur arbitrio, quam pri- mum peftilenti infe&um halitu languert; funt vib & in hominis. poteítate quadam ex fefe. bo- nze, &laude actiones digne , etíi perpaucee 9 fipient ille, atque. exiles admodum , quse gratiae fuperne auxilinm indebitum non adeo defi- Wique derant. Non omnis egri actio morbo emar- Rn cuit prorfus, aut totalanguor eft, & exa- lacem pyrati perata valetudo; non omnes continuo vires depopulatur morbus; videteger, & audit, Tüm t tamin. atque loquitur , aliaque peragit, quae nulla ae- gritudinis ex fefint argumenta. .. Peccato in- Verit; ü eleg quinata anima effectus quosdam habet, queis infit naturalis bonitas, moralis & humana pul- ipfisq chritudo, & fuo nempe fluxo; ac tempore Hlæl'C; circumfcripro praemio haud penitus indigna; N UE Quid U$S . Drs AMoR,E Dzzi. IOÍ ii prorfüs uid denique illi volunt, qui huic con- trarium tuentur? inmali daeemonis horridam ! Wt notat j Ofnis- conditionem peccatores dejicient; cum infe- beatr, lices ifti genii tanta infectam labe, tam vitiis, fi ita loqui juvat, imbibitam voluntatem cir- CC VI- cumferant, ut velle, nifi malum, nequeant. ? abfente "Theotime, nonishomo peccator eft, nondum damnationis fententia perculfus, nondum ffe. ejus- m, atque hauftus voragine miferiarum; in quas inju- mum; at ric Dgo illate. preecipitant. vvos ell, intlidam EAbBEGET. XLVE plagam Virtutes ommes. per amorem [acrum anulto d libero anajorem , quata ex siatura fua pojJit, wam pri à Deo gratiau inive. tet; fünt f& bo- uibus ju :undum eft, interdum ruri de- ( gere, quique diverfos terre fruc&tus BIPHUCæ fapientius fcrurantur, fraporum exile, hu- 3 gïatiæ deo del- mique abjectum genus admirari fepius non dedignantur. Nam quamvisterr& incubent, bo emit- &exi lacertorum & ferpentum virulente ac foedze gyrationi ubique obvia; obícaenorum corpo- Juo vires (audit; rum turpiffimo contactu ipfà nunquam con- taminantur, nullo inde peítis contagio li- la d- caito i- vent, falubri femperfücco, & coloris ferva- ta elegantia; quod argumento eft, nullam , queis ana u^ ipfis cum roxico convenientiam; aut nexum intercedere. tenpore Non minor virtutis eft preftantia; qua jydigna. quamvis in animo peíte peccati.in fecto na- Ícatur; Qid 102 COMPEN PBIUM Tä ACTATUS fcatur ; floris adinítar incorrupti nullo na- firmit omne| talis foli veneno inquinarur, profecto aliqua, uamvis non maxima integrirate nitens. INe- 1b hor .que Philofophos hec veritas omnino fuoit, nihile ic enim fe exiftimant virtutem poffe defcri- Da f bere, ut dicant: virtütem effe habitum, quo ficre nemo male utitur. DibUs tt, i fentot uodfi jam querat aliquis , unde fit; ; ut cum virtutum , ubi ubi fint , jam ipfa indo- fes WX für, les ex fefe preeftantiffima fitj& incorrupta, non eis tamen eterne vite feliciras ulla pro pra- Din inio conftituta fit, fi homini infint Chriftanis C fàcris non imbuto ; aut nulla apud Deum Tomit valenti gratia: huic refpondendum eft, nihil frucu hic effe; quod admiretur: qui enim fe mor- bus fü tifera adftrinxit offenfa Numinis, a Deo opti- pitur ino feceffione facta, & ab auctore omnium bonorum íàcrilego avulfus divortio, coele- tum d dlit i Ítium bonorum particeps effe nequit ; coeli U o offeffio Patris cceleftis filio jure quzefita he- Nu reditas eft, quam cum hoc filio adire nemo arbor poteft, nifi qui vivum ejusdem Dei hominis nac membrum, & adeo frater adoptione myfti- tis fe ca, atque pre omnibus prodigiis obftupe- fcendaunice, factus eft. tum a vimf Heec amicitiee peculiaris ;/is eft, ut fibi amici placeant per omnia, qua invicem medu agunt; loquüntur , aut quomodocunque tra- ur, quem -ant.x : .)Qgidquid.ab e-o prqücifcit . firmi- E I$ Dz AMoRnz Drr 108 Yllo- na- firmiter diligere jamante -propofitum fuit, id ho diqua, omne jucundum accidit: nihil in hofte placet, ens. Ne- ab homine, quem odimus, acceptum nobis no fj nihileft. Virtutes ille omnes; qua inamicis [c deli- Dei fünt, jam jure amicitiae,. Deo cenfentur üm, qio facre, cui cum virtutibus; ac fuis rebus om- nibus fe animus devovit: fic arbore dono da- ta, flores & omnes fructus dono dati cen- unde fit fentur. Juflusut palma flovebit , ut regius Pfal- pfaindo. tes inquit ( 2); ficuz. cedrus LiLani anultiplicabi- tuv. Piantati i domo Domimi, du atrizs domus jpti, non Y0 pra- Dei noftvi flovebunt. itillanis Cum ergo hzc arbor myftica in domo Deum m Domini plantata fit; folia, & flores, atque femor- fructus, qui inde germinant, in Domini re- bus funt. Sic & in Pfíalmis de ifta arbore le- J opti- )mnitn iur (7): Eriz tauquam lignum; quod planta- £um eff fecus. decurfus. aquavum , quod fru&um , tle. ts ol dabit im tempore fuo: . Et folium ejus mon defluets Q9 ommuia, quecunque faciet, pro[pevabuntur. vf he- Non folum proprii charitatis actus; qui re nemo arboris hujusce fructusfünt, non folum ope- hominis raa charitate imperata, nimirum floresarbo- emyfi- ris, fed etiam per folia indicati moralium virtu- jpftupe- tum actus e charitate, que animum com vim füam , atque decus hauriunt. plet, T Rofà in terebrato caudice inferta, fi ad Qvicem medullam antea reconditum mofchi granum H23 fue- ue tta- (a) Pfalm. 91. v. 12. a C&) -Dfahn. 1. v. 3. d* 4. Tif ioq CoMPENDIUM TRACTATUS * fuerit, rofas deinde omnes imbutas mofchi odore proferre dicitur. Per poenitentiz fiffa- ram aperto cordi tuo virtutum quoscunque hr f i furculos infere, fedaddito divini amoris gra- no; ex iftis furculis mox alii virtutum actus nafcentur, omnes íàcri amoris, ut mofchi Vi fragrantia imbuti. O magni Numinis admiranda. bonitas, iplisi cui omnia grata accidunr, quecunque ab chari &micis füis offeruntur, quorum vel mini- a 1ne actiones fancti amoris vi confecrate , ad guo, ! t obfe nobiliffimarum actionum claffem ac dignatio- nem adrogantur, & in oculis benigniffimi d. T jundc Dei illuftres ac fplendide fiunt. . Sic nempe fieri neceffe erat intuitu dilecti filii Dei, lis i diman: quem infratribus fuis adoptivis dignari tanto honore oportuit: fic propter JESU Chrifti €0 tot; gratiam infitione myftica & ineffabili noftris ficillim communicatam animis, quidquid in nobis duv bonum eft, Fides, Spes, Charitas, Religio, Qu Moderatio animi, ipíeque adeo naturales confei ejus dotes, ut Amor probitatis & morum planta Comitas, alieque omnes virtutes ,"ad divi- efe p[ nam prope indolem elate illius nos oloriee, füos i qua omnem exfü dunt. iperat fenfum ; capaces red- À Térarur Cnite CVanc Qlorie CarPuT Dr AM--O:FE Dzr 10g mofchi C'x»u-v XLBVIL i fu. Cüttue Per [olatm. divini amovis prejentiam vir- s r« tuies quasdam veliquis. multum n ads : precellere. mofchi um inter reliquas virtutes quaedam fint É interiori nexu cum charitate Junctz, his bonittsy ipfisinfigne quoque pretium Regina virtutum charitas inducit. Talis eft Fides atque Spes; que d | miti- qua proxime Deum fpectant, deinde Reli- , ad gio, Penitentia, &Devotio, quibus honor & obfervantia divinee Majeftati debita curae Titio- illimi eft. 'l'anta virtutibus iftis cum charitate con- junctio intercedit, tanta capacitas divini il- empe Dei, lius liquoris, qui ab amore Dei 'fuaviflime tanto dimanat, ut cum in ejus focietate fünt, ab Chrift eo totam jucunditatis & dipnitatis copiam noltri facillimo influxu confeftim imbibant. - Sic fit in uvis, que ut olivas fapiant, nil aliud re- | nobis veligioy quirunt, quam mediasiinter oleas ut vites conferantur. Tam apte inter fe he duz (uraes Tiorürm plante congruunt, ut altera in alteram, quin fefe propius attingant, vicinitate tantumloci j divi- fuos inftillet fuccos. gloriæ, eed- Atque hinc eft, quod ipfis facrarum 1i- terarum oraculis Fidei, Spei, Religioni, ac Poenitentiee vis queedam fingularis ab interitu fervandi hominem, fugeque Deo afferendae Fit inde manifeítum; glqriæ äadfcs'i;batur. uT Hs plus 108 CowrENDIUM TRACTATUS Ti qu plus pretii omnino his ineffe virtutibus, quam réliquis, hac tantum ratione; quod major eis t Catu fit cum charitate affmitas. exercit quee ni Ergo Theotime, qui-r; caetera. negliga- ab anit mus virtutum exercitia, peculiari ftudio id F omne exequamur , quod Religionis eft; & omani: facras res concernit, quod attinet ad fidem, Pügüä fpem , ac timorem Dei; in hisfermones no- prata ri, & cogitationes, ac defideria verfentur armopt unice: facros Ecclefie ritus, ac officia non fegniter celebremus, codices de cultu pieta- Aicif que n tis ftudiofe evolvamus, omniaque illa exacte attà v obeamus, quibus fovetur charitas, atque i j À crefcit: his enim, que defcripfi, major eft, Certami quam reliq uis virtutum.exercitiis ab charita- te influxus. Ti neq prius f Tiam n CAPUOT XLVII. ftcite Jv Ab Chavitate 2nagnum . Sané&titatis. incve- $ quentum accedere .reliquis virtutibus ,. fi - Charitatis imperium ,. ac snodera- Otnne: foit, « 7Hen Jequantur., quam ides Theotime, quod omnes hz virtu- men, , V tes, qua filiis Dei infünt, ad chariratem (is e pertinent; alia ab charitate ceu fructus pro- caufam ducuntur: praefente charitate inaugurantur Citer ! alie, Deoque confecrantur: alie ad juffum pulori charitatis fefe in lucem proferunt. Pofterio- 'tnon rum Dzr Axons D& 1; 107 5 quam rum quamvis tanta non fit preftantia, quan- ta earum eít, qua propria fünt charitatis nipr eis exercitia; longiffime tamen füper eas eininent, juze nihil admodum dignitatis haberent; nift IK J if ab animo imbuto charitare orirentur. ludio id i Feliciter confecto prelio; victorie laus a :et, & omnis duci militie tribuitur tum; cum'ipfem ( fidem, cum arma torfit marte proprio , & pugnavit; H 0ns no» preter heec i nítruxit aciem , atque hinc inde erfentur litum fuo imperio temperavit. irruptiones mi jcia non Sic ipfe Imp erator tum fua i píius opera, fuis- t plett &u füo, atque aufpiciis que armis, tum du exde a rta victoria preelii v iétor celebratiffimus exi- atque j it. Adeoauxiliares copiz; 'fi forte medio jor certamini illapfe, qu amvis nullo Imperato- cariti- , fi tamen jam ris nequidem fcitu dimicent prius factam defc riptionem preliiin victo- riam inclinent con fertis fuis viribus, res tota " s amplificabit feliciter confe Jaudem. &a Imperatog s m Sed füa Duci afferta gloria , & reliquee fli.ZlS ; J omnes copie , unde conflatus exercitus l- fuit, ex ifta laude victorie partem fibi ali- quam decerpunt. Prius, ac pofterius ag- men, & media deinde acies in parte m lau- 2 vitü- ariratem dis veniunt. Si federate gentes in unam caufam dimicent, omnium res ben e ac gli— qus pro- e memorantur. Et fin- yürantut citer geíte cum laud gulorum denique gr egariorum adeo facino- huffüm 'olterio- ranon illaudata funt. Eadem 4 rum 1o8 COMPENDIUM TRACTATUS Eadem ratione noftre falutis gloria, & apicen reportata de ejus hoftibus victoria amori du- 1itate, ci adícribitur, quiin reliquas virtutes omnes * - - efügi late imperium proferens cun&ta praclare ge- rit, que triumphos nobis ac lauros parant I onge omnium optatiffimas. tam fo Praterquam enim quod proprios actus habet charitas, E d que plurimum victoriam iftam juvent; tum P at q a'i& quoque virtutes füb charitatis ductu ai- tild t que imperio in arenam, utita loquar, def- fenfu cendunt, cum inferni viribus praliature. peral Siquando accidit, ut alie virtutes, velut V Cl auxiliares copice, aliquidex fefe gerant preeter aque charitatis juffum, &iftud etiam fibi vendica- quidq re'& jure poteft charitas ; queecunque enim fpitit preclare fiunt; ea jam antehac dux amor de- Titàte. adfen fignavit, cujus hac tota mens eft, & animi propofitum, femper in omnibus, quatenus guude id fieri poffit, divinam gloriam amplificare. Mique Ciran. . Interea tametíi id cum Apoftolo dici- * . ls mus, quod claritas omnia cvedit , omnia [pe- illud vat , omnia fufliuet , paucis , quod omnia cha- . I un ritas apit ; non ideo & czterz virtutes füa fraudandz laudis parte nobis videntur: fic dicimus de fanctis: hunc fides falvum fecit; illum egenis impen(à cum largitate miferatiog alium oratio vel caílitas: fed hac ^ defunctis laudatione fingulari ad univeríam illam facri amoris laudem tranfire neceffe eft, eique pal- mam ferre, quia coronidem addit & (ànctitatis apicem lUS 109 Dr AMORE Dzr. loria, & apicem toti virtutum agmini , quz fine cha- mor du. $9 ritate, qua omnes animantur, virtutis vanae &5 onnes . 3 effigies ac funus eflent. are - s parat Profecto magnus ille Apoftolus; cum tetquam tam folicite conquirit omnes notas, queis fan- charitas étz charitatis vera poflit efligies defcribi;, dum ont; füm ait; quod charitas fit patiezs , lenigua, quodom- lidu ai« tia cvedat, ompmia [pevet, omnia [uftieat : heec eo nry def fenfu dicit, ut intellipamus , charitatem im- eliatürg, perare atientie, ut omnia füftineat; fpei, , Velut ut cum fiducia expectet ; fidei , ut fe fübmittat, tpretet arque credat. Ad hec fignificat Apoftolus, endica- quidquid in his virtutibus ineft vigoris atque ye enim fpiritus, id totum eis afflare charitatem ; acha- mor de- ritate nempe vires &animum patientiz addi, & animi ad ferenda riteafpera; fideihoc roburindi,ut Usfeus gaudeat rebusarduisfe fübmittendo; hanc de- ficare. nique vim & fpeiadfpirari , ut non magnopere curans vitam hanc temporariam ad aliam in lo dici coelis magno luctetur aufu: quid multis? hoc yia [jt- illud eft; quod dixit Chriftus; ex hac virtu; nia cld« te unica pendere legem & Proghetas., ytes füa ur: fic " y fedily (eriti0; fündlis ji Qxcri | jepal- Gitans H; ! CAPUT cem 11O CowrENDIUM TRACTATUS- CaArruTt XLIX. produc cum fà nes m Quod. charitas virtutes ceteras [ue dig- nitatis participes reddat , fmmulque per- diuntu Jficiat dam , quam ex [eipfis gerit babent. ionat: ! x infititia arbore nafcuntur fructus, qui virt X1 furculi fequuntur indolem : fic infito fibi mali vel cerafi furculo, mala vel ceraía &rmoi tsl producet arbor, ut tamen & ex caudice ali- uid faporis referant. Eademratione, cum pio J í a T n nétitatis omnis ftirps, atgpe radix fit cha- ritas, actiones equidem omnes propriis vir- & &n Tütutm tutum , ad quas pertinent, nominibus, atque notis diftinguuntur; ex ipfa vero charitate prelt ceu ftirpe fua fanctitatis veluti faporem ha- fomm 10 faf bent. Etficuti dum caudex liquore fuo fructus ex fefe omnes imbuit , non ideo füccum de- let, aut vitiat, qui proprio de fürculo in fru- étum influit; ita omnino charitas & propri- Qui am fuam ac peculiarem cuilibet virtutis actui bonirarem confervat, quamvis & ipía ex [ fefe dignitatem ei inftillet fuam. dfo 'Tantum vero abeít, ut charitas quid- i quam decerpat de prarogativis aliarum vir- fite q tutum , cum quibus ipfà unam eandemque credi actionem ponit; ut potius has prarogativas um mirum quantum ipfa amplificet , extollatque, qui eomagis;; quo nobiliorea virtus eft, cum qua pro- ( J$ n UUps Avons Dzr roducit actum ; eftque in ifta re charitas ! cum faccharo comparanda, quo fructus om- ld i | nes mitigantur quidem, & jucundiffime con- it j l-diuntur, non tamen idcirco vel minima in- i J penfiti faporisja&tura facta; fed magno potius l innate fuüavitatis incremento. Atque hinc fit, Theotime, ut minimus ws, qui ; c Infito g virtutisactus, quem anima profert magno Dei ] cerafa amore ardens, plus in f& pretii plus dignita- tis habeat, quam animz languentis ingentes dice ali- , Cum pro Dei honore fufcepti labores, aut tolera- fit cha- ti cruciatus. Ita qua minima erant a Beata i5 Vit- & fanctiffima Virgine, Dei Genitrice , vir- turum profecta opera, plus amplitudinis ac yuqie harttate praftantiee divinis oculis exhibuerunt, quam em la- fummse virtutes aliorum , quorum non tan- fruddus to fafigio evecta fanctitas fuit. jm de« CaPvuT L if ropri is adui Quod illud pretium fit, a charitate fuis proprüs ac aliarum quoque virtutum p et actibus imductum 2 d forte fcifcitaberis ex me Theotime, quod ; quid illud pretium fit a&tionibus noftris a chari- fl vit- tate additum: O quantum illud eft, quam in- kmqie credibile, nifi fic credere nos cogeret facra- [ivdS rum literarum auétoritas; audi Apoftolum, ontenta- atquo qui ait (4): 44 quod iu png[en-ti eft m q]eum 4 mqn pI'O (4) À Cor. c. 4. v, 17. 112 CowrrNp:UM TRACTÀTUS neum e9 leve. tvibulationis noffre; fupra modum tutarm 2n [ublimitate eternum glorie pondus operatur in x [ES Zobis. Libeat hec explorare verba: tribula- fieco t tiones noftrae leves funt, ac momentanee; fs C fed folidum, & seternee glorie pondus pro- & ete ducunt, O verba fane gravia, atque ejus- modi promiffa, qua nunquam facta funt iis, fed ' qui hujus terre bona fectantur. uid enim h d vel di&u gravius, vel auditu jucundius? Tri- m bulationes noftre nos deprimunt, fed, quam Tnus; vere Deus eft, qui ifla verba facit, produ- & I ducunt noftram ploriam. "Tribulationes le- F ocdi vesfünt, & folidum glorie pondus produ- dida ( cunt. Tribulationes momentanez fünt, & fommi glorie pondus eternum producunt. bitoc mul « Atenim hec, quafo, unde virtus ineft T gelm breviffimo momento, aclevi tribulationi ? Ve- füium purpurearum aut coccinearum tantus quid t exDe eft fplendor, tantaque dignitas, ut eistanquam Vetot auguíte majeftati apprime congruisipfi Reges te in & Principes utantur. Profeéto non in lapa, Tüm: unde he veftes eonficiuntur , fed in colorum 165 pi infectu vivido, fplendidoque,; qui pannis ex- Wn n forbetur, inheret ifta dignitas, tamque in- 5gnepretium. . /VEternam in caelis vitam fuis operibus merentur juíti & fancti homines, Dto quo quid gravius, quid admiratione dignius cumt dici poffit, nefcio: aft ifta opera ex fe ac fua Tetre indole fi eftimentur, viliora etiam videri UI na: unde poffint, quam pannus, atque la tantutm. ( U$ Dz Auonz Dzr 113 1177 :antu-m'in eis pretium? ex eo, quod fangui- Jettur j , ne JESU Chri(li , purpureo falutis noftrg : tbula- 1 | fucco tincta, Chrifti videlicet conjuncta me- enünee; ! ritis corifpectui divino illuftria plane ,. facra; Qu pne | & eternis coronanda premiis videantur. ]üe ejus. Vr ii ÉI * | fünt i, [ Uvas in palmite videmus, non palmite, Acumude x | fed vitis ubértate, ,vivaque radice genitas; Id enim E | i? Tri- fic dum per charitatem Chriíto conferi- mur, divino noftro capiti, jam fructus edi- ] quam produ- mus, faluberrima nimirum opera, quibus o t pr Meori ex meritis Chriíti ad. fummam .dignitatem Ies ]e. Iilac- JIOdU- evectis, in caelos aditum reperimus. cida & infecunda Aaronis virga fuit, fed ; | fümmi Pontificis infcripta nomine fertilefce- bat ocyus; fronde; acflore, ipfoque fructu fi- mul ac femel una nocte inftructa. Huic vir- s inelt g« (imiles nos ; zoz fufficientes fumus Cogitave ali- |? Ve- ntüs quid ex tolis quafi ex tolis, fed [ufficientia noftva ex Deoef? , utícribitS. Paulus(4). Ut primum quam vero charitas in noftra corda fubiens ibidem al- Rents te infixit nomen illius, quem S. Paulus ve- ]una, OTüm rum &unicum dicit Ponrificem effe, jam ube- res proferre fructus poffumus, unde coelefti- Isex- e In- um nobis deliciarum meffis fürget. ais Quam fünt magn.ifica recte agentibus, a ines; Deo optimo maximo conftiruta pramia! n cumrtanti Domini nostotijfimus, nihilque in- - fi ter res fit, quas noftrasufürpamus, quod non ;fe.r.i ab eo ortum primitus, jureque ad illum fpe- Yde &tet 1 (4) IL Cor. e, 3. v. $ 1314 COMPENDIUM ThAGTATUS €let ac referatur, gratuita is utique fibi a sum &m Vi nobis preftari officia; noftraque omnia fibi repetere potuiffet, non propofita ulla operae lis op lam ante debitee remuneratione: fed aliter ei tita n vifum: Obfilii fui pro eluenda culpa noftra; Rga ( ToiQU & ad parandam nobis falutem ; morientis om jetatem, pro levibus officiis, mercedem — mu nobiscum pacifci voluit; qua .excogitari nullfa Tnajor poterat. - iplo: nqbisw Non ille utique officiis noftris indiget; nullum ex eis emolumentutm percipit : fic g E hus « enim nos ipfe Chriftus admonet (4): Cum 4dion füceritis omuia, que precepta funt volis , dicites mane/ Jervi inutiles fumus, quod. debuimus facere; feci- gmus. À Igitur utilitati noftre vertuntur om- nia, cum Deo inutile; fed utiliffimum nobis xit (u minifterium obeamus. gühua Non ergo quidquam nóbis, nifi ex pa- [ a m &ofuo, & liberalibus promiflis, a Deo de- [ betürpremii. Nontamenideotram benigne, p tam indulgenter nos adhibens bonitatis füae inibatDeusrationem;ut fapientiam nepliperet. mur, mum ZEquislibravit omnia momentis , dumiquetan- Qus ( tain nosufüseftindulgentia, nihilomifitom- ile q nium, qua Majeftati füz ex equo conve- &ter rürent. Cum enim nofltra opera addictz no- bis tantae mercedi ex fe non congruant, ex Y eo tamen congruunt, quod Spiritus fancti omnit gratia, qui corda noftra inhabitat, ad fum- inum Ym; (4) Luc..6. 17. ?. 1 () - U$ z AMwonz Drr. 115 ue fibi 4 3 mum dighiratis gradum evehantur. .Ejus- mpifibj 9 dem vero Spiritus tam admiranda eft in no- lcowe d bis operandiratio, ut fua ipfius opera me- tdlite . rita no(tra (int , tam intime conjunéta eft no- : nofim, 3 ftra cum illo operatio , ut verum non morientis minus, quari mirum fit dicere, nos facere jercedem d omnia, & illüm nihil non. facere, illiusque turi nulla d magis, quam noítram operationem efle. In ipfo agimus , ipfoque dirigente, dum ipfe in pon nobisagit. Pro ipfo nos, &ille pro nobis indpet; agit. os juncta cum ipfo opera, & viri- p : fic bus collatis agimus , aft penes ipfum.tota ) n actionis noftre vis & efficacia; atque dignitas » j inaneti. 2 fai- ür om- Atque hoc i ciïevrrrl 6[1: ; quod Chfi&ü's d1— nobis xit (4): Manete in : €g ego i volis. — Sicut palmes son poteft fevve fru&um: a femetipfo, mi- fi. mauevit in. vites fic uec vos, nifi n me man- j eX pt- [Jeo de: fevitis. . Ego fum vitis, vos palmites. ul TRa- nuet im me, €7 ego i eo, bic fevt fru&um mul-. Yenipre, atis f ium. Cum ergo Chriíto capiti cónjungi- mur, in quo totaac.plena eft gratiarütin om- Jiperet nium colle&io: ifto nexu in nos h& Spiri- que fati- &us fancti pratiee propagantur, unde fons ifitom- conve- ille myfticus aquae vivee falientis in vitam eeternam in nobis exiftit. (Ie no- int, e Veluti finapis granum longe minimum; tj fäfl&l omnium tamen altiffimam producit arbo- d fnm- em eft rem; fic noftris operibus nulla -c-luid cum num. (a) Joan. e, 1$. 9. 3. 4. $. 1316 CowprzNubDr:UM TRACTATUS cum oloria cclefti eequalitas: eandem tamen ]n 1íbus al loriam tam exipgua producunt femina non ua quidem vi, fed Spiritus fancli virtute dicit 4 in cordibus noftris iffufa; nam fumus tignita membra capitis , quod Spiritus fanctus ani- ld mat; fumus arboris germinantis fürculi, cu- condi omni jusSpiritus fanétus vernansac divinus humor eft. Hanc ille Spiritus nobiscum opere fo- Àmbi dharit cietatem init, ut nobis actionis meritum, & commoda relinquat, dummodo nos ipfi om- Augu flimo; nem honorem , & laudem operum refe- ramus, & jure quidem; nam quidquid in affedy nobis boni eít, ejus initium, & progref- interra fuüum, atque exitum. divinge ejus gratiee de- Dam. bemus. df pto Q: u CAPUUT LI. qudvis &Qultt Vitas "virtutes oymes comi- Qtod una cha Amnia, prebendat. CR tfiin animos hominum femina virtutum tiami omnium injecerit univerforum conditor olert Deus; eorum tamen vis; qua aucta virtutes fejiuva deberet fingere & efficere , in fuo quasque tlima genere, eouíque fopita manet humana pra- vitate, ipfaque emicandi difficultate, donec In fuptia] accedente fàcro divinze charitatis ardore pau- latim fefe exerens, virtutum omnium pul- time eherrimos flores ac fructus generet. ofephi l Rema In düm v U .Dsg AMwonz Dzr. 17 m mer - In defcriptione charitatis, nutneris om- i non mibus abfoluta; fanétus Apoftolus non folum li vtre ; l ! dicit a charitate gigni & effici patientiam , be- n f nignitatem, modeítiam, conítantiam ; fed ait: 1dtus ai. Ipía charitas patiens eft benionaeft &c.. Inde fcully ct. ! concludit S. Thomas, a charitate virtutum us humor omnium opera effici. Scribens Demetrio S. )peree (o- Ambrofius patientiam ,. & virtutes. ceeteras ritüum, & charitatis membra effe dicit. Sanctus vero sipfiom- Auguítinus temperantiam ait amorem effe ca- um 1efe- ftimonisze ac puritatis, quo nullis alienorum quid n affectuum fordibus inquinatus homo toras & progref- integras , accollectas animi vires ad amandum ii2 de- Deum confert. Fortitudinem ait amorem effe pro Deo fuftinentem, ac fuperantqm ar- dua: juftitiam dicit amorem Deiefle, qui fuo quidvis loco atque ordine difponat, fumma zequitatis ratione habita: ut Deo fubjiciantur TU omnia, & propter Deum inter fe invicem ceetera juftis rationibus cohereant. Pruden- rirtutum. tiam denique eundem Dei amorem effe, qui conditor folerter indaget & fectetur aut fugiat ea; quae . virtutes fe juvare autimpedire poffint, quominus opta- tiflima cum Deo unione fruatur. quisque àni prà- , Q0nec In ipío autem Evangelio cum vefte jore pat- nuptiali comparatur hzc charitas: atqui ap- tiffime videtur mihi cum charitate convenire jn pu- Tofephi tunica diverfis coloribus diftincta, quemadmodum & charitas reliquarum om- ;sium virturum multiplicem in fefe comple- I 1 élitur 118 CowrzNDiUM TRACTATUS élitur ornatum. Charitas ergo, cujus ad- ut(4 miranda defcriptio magno Apoftolo fingulari 5 / ljirm vertenda laudi eft, chariras patiens eft, be- uiit. ( nigna eft, charitas non emulatur; omnia Non d credit, omnia fperat, omnia fuftinet &c. Tioebat Denique purum, putumque, atque ignibus boc chà excoctumilludaurum , quod ut fibi compara- A d ret; indeque ditefceret, Epifcopo Laodiceze thatitt magnopere fuafit Deus, hoc, inquam, au- rum charitas eft; quique hoc aurum pofíi- W det, neminem fe opulentiorem effe poffe in- quis qi telligat. abíline 10 Vitt Caprur LIL fl penitus Virtutes ceteras a charitate perfici. dnimus, : erfe; x dictis fequitur, charitatem effe inde fo &tionis vinculum jin homine probo ac omni ]2 jufto , cum fine charitate perfectum rnihil fb effe poffit; eaque una perfectiones omnes cetere interíe invicem conjungantur. Si- N cut non illigata malthee ftructura dilabuntur flls, & sdes, neque corpus confifleret, non coag- Ti$ Vil mentatis inter f& nervorum atque tendi- Gpere num implexu membris; fic probitas & fan- erfecd &timonia virtutum multiplici nexu firmanda, : ne ch fine charitate nulla futura effet. eum habent, Precepta omnia ad charitatem , fum- inum utique praeceptorum caput reducit Ser- vator noíler amantiffimus : qui babet, in- quit ( ) ( : ] Ds Auxonz Dri. 119 ]Us ad. uit(4), smandata mea , €7 fervat ea, illeef P) trülari éigitme. — Siquis diligit me, [ermonem meum, n elt,be. vabit. Qui uton diligit me, [ermones meos tson [ervat. ; Of inet . Non alias rationes init Difcipulus, quem di- ligebat JESUS: Qui fervaz verbumejus, veve in dpnibus boc charitas Dei pevfe&taefl , im boc [cimus , quo- Ofnpara- AQdicege niam im ipfofumus. Hecef cbaritas Dei, u£ aandata. ejus cuftodiamus (b ). im, du« m pofí Id fieri poffe fateor, ut fine charitate pollein- quis quedam preclare gerere, aut peccando abftinere per tempus aliquod poffit: illae ve- ro virtutes fimiles videntur mihi eradicatee fürpi, qua&' parum adhuc pullulans , mox penitus flaccefcit. Sejunctus a charitate [ animus, tanquam a radice avulf2 a lanta hinc ? perfe. d. inde forfitan per virtutem aliqui aget, non t000 dC omni laude indignum, fed brevi ab his cef- m n fabit. $ omnos t $i Primordia virtuti füunt; deinde progref- abuntut füs, ac denique perfectio. Scio, non om- yn p nis virtus amore naícitur, & incrementum o [endi« capere fine charitate quedam poffunt; fed ; &f erfectee ac omnibus fuis partibus finitee effe rmadày h ne charitate nequeunt. Vim proxime ad Deum perveniendi a charitate virtutes omnes habent. E fim- udtser- I2 Virtu- ls in- (a) Joan. c, 14. v. 2 1. 23. 24. qül[ (5) joan, Ep. c. 3. v. $. ibid. 6 g. . 3. 1206 CöMPEN DiUM TRACTATUS Virtutibus id praeflat charitas, quod fol nþerm planetis exhibet, quorum lux omnis, atque E u qui ab fplendor a fole derivatur. Sic fides, ífpes, timor, poenitentia primaein animum plerum- À que fübeunt, ut locum charitati prapa- Mon rent: ut primüm vero hec ingreffa fuerit, ob fequio confeftim fefe inclinant alize , tanquam quibu exim Reginz fuz pofthac obtemperature, quse fibi onnibus vitam, & lucem, atque orna- temp olun tum irpertiatur. exilt Q AOT dHE 10 pri Tem fa Ommes bominum a&Hones fine charitate 1. Si bolein ^ ?nanes e[Je , ac pretio vacare. on fant, nifi partus charitatis, qui poffint obtgit N £0 TE efficere, utcoheredum cum JESU Chrifto adfcribamur numero, & amplitfimam illam a promif vt feni ccelefti Patre hereditatem confequamur.. Ipfa vero charitas non füos efle partus aeftimat, nifi itis a&tus illos; quos vel ipfaelicit, vel quos pro- [ duci imperat , vel denique quosfinu fuo exci- diutu pit, nempe praefentiafua condecoratos. Cum tilatis vero virtutes aliee morales, ac! füpernatura- CXa0o: les etiam, a charitate fejunétos, nec adfpi- lnfEO') rante hac animatos actus eliciunt, ut verbi fümm; caufa Schifinaticis, ac aliis eam noxse lethali QU yj obnoxiis poteft accidere, nullum his actibus 1UO con adeundz coeleftis poffeflionis jus acquiritur. Tortis: Tum n $2 diffribuero, inquit S. Paulus (4); im cilos pau- À int (0)- Go Yi ce F2 .. 3. $ Dr AMOREADEL I21 od fol pauperum omnes facultates meas, ey. ff tradidevo 5 ttque corpus iieum, itd u avdeam , chavitatem auten $, fs u7 babuero, uibil mibi prodeft. plerun. Accedit etiam , quod, fi virtutes aliae prepi- Verit, ob Reoine charitati obfequium detrectant , ut quibus charitas fua deberet effe agendi rario; ionquam ex imporentia vitiofze cupiditatis , aut lucri 2, que temporalis ftudio ad opus accingantur; non ü€ Of« folum nihil boni ejusmodi virtutibus ineffe exiftimandum fit, fed eas etiam ad vitiamul- to propius, quam ad virtutem, cujus ina- nem tantum ípeciem prefeferunt, accede- rc. Sicuti ancille filio cum Sare dilecta fo- haritate J bole in bonis Abrahami hereditatis pars nulla j poffint obrigit, fic ifte futiles virrutum umbrz a. Deo reprobate , ad bona veris virtutibus 'Chrifto » illama romiffa aditum nullum parant. Chrifti haec eít fententia, qui, quc« fingebant Pharifzi r f imat, nlil pietatis opera, inter vitia abjecit. us pro- Ja&turam denique bonorum omnium, & 10 eXCl- diuturne in probitatem collatz opere, cha- Ánime tunc ea $ Cum ritatis Jactura infert unica. raturae exaggerantur mala, quibus oppreffi quondam C adfpi- in/Egypto Ifraelite fuerunt. His eratotium, ut VeDol fummaque ab /Egyptiis tranquillitas, quouf- que vitam produxit Jofeph; Jofepho mor- ? Jl ; adibus tuo confeítinr ad ejus gentem flebilis imago mortis cum dura fervitute tranfiit. us res quiritur. i cilu rum fübita converfio unius funere inducta ad- o. Id huc inter Judaos trito .fertur proverbi ine- P(H* | L 322 CowurrNDiUM TRACTATUS (ui co! inemorat in fua Hebreorum chronölogia m d Gilbertus Genebrardus , cujus doGiífimi apud Aquas-Sextias Archiepiícopi cum lau- f anit joytlia de memoriam hic injicere eo magis me de- lectat,, quod eum Magiftrum habui, cum nam, in Univerfitate Parifienfi Canticum Cantico- qu& rum Profeffor Regius explicavit, licet fateri pecca mem debeam, me perexiguos fub tanto Profeffo- re progreffus habuiffe. quid lucre Chariffime 'Theotime ! quam eft tre- tiatur menda hzc in Ezechiele fententia ( 4) : 2 aver- zerit fe juftus a juflitia fua, €g fecerit inquitatem cundum omrtes abominationes , quas operari folet ampius , nunquid vivet ? omues juflitie ejus, quas Qtod | Jecerat, uon vecordabuntur : in pravaricatione, qua prevavicatus eft , eg in peccato fuo , quod peccavit, àm ipfi anovietur. uacunque cumularis tm U tü merita prioris fanctimonie, per unicam le- thalem noxam extincta charitate, hac meri- Qunt. ta extinguuntur omnia; nam dominante ad- pow huc in animo mortifera labe jam per fe patet time, nullum interea peccatoris opus, utpote pror- opibi fus emortuum eterna vitee mereri gloriam. pient. Virtutes omneslongo colueris annorumcur- 1iep0t tilita riculo, meritorum ingentes opescongefferis, charitate perdita perduntur omnia. n Ergo jure fic exclamat A 5 oftolus (/): [ j fitie charitate. nibil fum , $. uib amibi pf odeff. tiere ] Cui Volun (a4) Execb. 18. * pf (2) 1. Cor. c. 13. v 3* - $ Dr AMORE pEI. 123 Cui confentit Auguftinus, dum ait: In ani- Yolopia odiftmi mo charitatem habeas, & omnia erunt utilia. "um àt- - Ex animo charitatem tollas, & omnia erunt me d inutilia. Inutilia, inquam, ad vitam eter- l, CU nam, nam alibi docuimus, inutilia non etle Cantico- quzcuque bona opera, etiam ab homine et fateri peccatis obnoxio patrata, ad temporariam Jrofeffo- E nempe mercedem. Verum , o Theotime! quid prodeft homini, fi mundum univerfum lucretur, anime vero fue detrimentum pa- eft tre- tiatur ? diaur- ' ]lef(lfz*m Caprur LIV. i f o )uod ommia virtutum exevcitia ad tmam. d charitatemm vevocanda fint. TA nularis tmercatoresimitemur, qui nihil in merca- U tura potius, quam emolume ntum füüm cam lee Utilitati ét- 'c fnert- curant, nos Chriítus admonet. go noftre, non fegnius, quam: illi, 'Theo- ante ad- time, confuülamus , dum non de périturis fe pitét opibus, fed de (àlute sererna decernitur. Sa- doo l ttam. pienteromnia, & ex ordine agamus, dum ex um ut- nepotio ifto vere graviffimo, non levis vel utilitas vel detrimentum , fed tora seternitas xe[letisy dependet. s (/ Varia is, qui jejunium obfervat, propo- pïü/f . nere fibi incitamenta poteft. Vel enim Dei Qul voluntati ut fatisfaciat, quarit; vel Eccle- ur; vel temperantise; üe? preceptum reveret 4 1324 CowrzNDIUM TRAcTATUS & corporis afflictationi ftudet; vel cavet, ci- Dua oblec bi abundantia ne mentem opprimat, hebe- tetque ad ftudia literarum ;; vel annone ac pecuniis parcit; vel caflitatis denique ,. ac edomande libidinis, vel Religionis, fervidee- que precationis obeunda rationem habet. Quo Vide incitamentum multiplex ad abítinen- dumcibis, &indi&ctivam inediam fervandam. Id ergo nunc agendum, ut fiquis hec con- dc ( jungat, fuis quelibet diftinguat vicibus , apto quodlibet & convenienti loco difponar. Si puic enim parfimonia vincat obíequii ftudium; n1obi quod Ecclefize debetur; fi magts quis amore Ct0d( €0 Ut literarum, quam Dei charitate carnem jeju- 4nimi nam rmaceret, res confeffa & manifefta eft, 1c perturbari ordinem, & pecuniam Eccle- Ton. fig , Deo inanes literas inverfione turpi ac mQus,| prepoftera anteferri. In eo longe cateris Deiat antecellit preftantiffima actionum noftrarum m al caufa, quc charitas Dei eft, quod quid- quaf quid agimus, nifi quid cum pravitate fuf: antds ceptum fuerit, ex charitate Dei fancliffi- ami mum , atque divinis oculis gratiffimum eva- 4clio dat. Non nifi ex amore divinz bonitatis imbu feipfos inter f& , atque nos etiam ardenter amant Angel. Non quia ex fe pulcherri- ] mefünt, fed quia oblectant Deum, virtutes. vio. q omnescolunt. Felicitate gaudent, nonquod: ánimi beatifint, fed quiafic Deus;voluit , ut.fe bea. dduc toscernerent. Ipfe, quem fovent, amor Dei Yi non ideo eis placet, quod multa fuavitas in Trm D $ Dsr Awonrs Dzrr. 12j Vt, cl. Dei amore infit, fed quod fua dilectio Dei ; hebe- oblecter animum. n C ]e, ac Caprvuc LV. eryide- | habet. 'uomodo in actum . deducenda /z'nt,,l que b(linen rndam, di&a funt precedenti capite. eC Con- d quaefo nobis cure fit, Theotime, ut fin- a cero charitatis ftudio , & amore Dei 15, pt0 uid vero. a t Si puro & integro agamus omnia. udim, nobis impedimento fit, quominus ainore fa« amore croac nobiliffimo, ut incitamentoagendi uni- co utamur, eoque totam mentem , ac vires n jor animi intendamus? A vana caveamus ploria, efta df [cde- UT non vililucro, noftrisque commodis inhie- mus, promtiquealia omnia, que nonamorem ipi & cgteris Deiattinent, utprimum fefe offerunt, longiffi- me abjiciamus. Inter incitamenta cetera, irarom ] qui que fua non carent laude, facrum amorem «te füf- anteferamus omnibus, ut pretiofi hujus bal. än&ifäv fami odore longe fuaviffimo ítudia noftra, & n eVà» actiones omnes. perfundantur, ac penitus imbuantur. onitati$ vdenter chetti- Facillime, quod peto; fieri pofi'e , 9b.. virtutes vio. quodam. exemplo- oftendam. Ingentis animi bellator & manu promptus cumeo.jam )nquO j febee adducitur, utcaput füaum prefíenri periculo r Det immittat; ad facinus edendum variis adigitur ,vi[as in rerum momentis: ut plurimum. iftud. folet [5 l5 OCcGUrre- 146 QCoMrENDIUM TRACTATUS Occurrere, utcoogitet ; nunc fuum effe often- picet maxim dere , quantum in fuo animo nervorum fit acroboris intrepidi. Fuic rationi cum nec- p dum per fefe vis magna infit, ad incitandum ffodio quemcunque animum , ut morti etiam virili- at ter infulret, alie adjungi debent, uti hec flatis eft: quod Principi tenenda fides fit, & füo cianti quilibet ftare promiffo debeat: quod defen- Q denda cuilibet fua fit patria, quod in fe ir- fpira ruenti morti cum celfitate animi & magnitudi- nihil ne occurrendum. Non velimhec rejiciat vir- dius, tutis incitamenta egregie cordatus vir, cum nàng & per fe honefta fint, & multum ftimulare Id vero, affe- em'm [ generofum pofílint animum. fiquin ro promptiffimum ipfi fore,hos omnesfenfus hon multo perfe&tiores reddere, atque ad nobi- amore lem etiam, & puriffimum Dei amorem eos ofle ficDe adducere , quod hac ratione inftitui &i cenfeo, ut intuens periculum, in quod fefe immittit, ad Deum converfus dicat: o Deus! S fi fortitudo, fidelitas, & magnanimus amor quai patrie tibi difplicerent, futurum nunquam candi effet, ut eoruminftinctui me docilem prebe- Ditüm rem: fed quia his virtutibus, o Deus! ob- Íimg le&aris, quia fic maxime affectum cupis mirif meum effe animum, ut pro defendendaPrin- Krit : cipis ac patrie falute nulli non difcrimini pudic fortiter opponam caput meum , paucis, tem quiafic video, tibi, o Deus, placitum effe, Te de non cunélabundo animo in iftum locum dlgm iftamque occafionem venio, ubi, quod tibi Qu ( placet, j Dr Awvons Dzri. 27 ofen. placet, perficere pree aliis omnibus curis mea mum fit maxima cura eft. If nec- tadum Hinc intelligitur, Theotime, quodifto ftudio incitamenra honeftatis omnia in chari- m virili t hec tate; füummo utique ac preftantiffimo hone- ftatis capite colligendi, virtutes omnes perfi-- T ] defen- ciantur prorfüs ad fuam, que fingulas de- cet, vim atque prafítantiam, indeque eis ad- in fe ir- fpirari odorem illum divine charitatis, quo gnitudi- nihil neque ad oble&tandum Deum jucun- ICiatvit- dius, neque ad promerendam homini divi- ^; Cufm nam gratiam efficacius reperiri poffit. "Tunc mulare enim quz infünt culibet virtuti, fingularia , a(le- fequimur momenta, non quod momenta s(enfüs honeftatis fint, que quidem honeftas fine Q nobi- amore Dei fatis exile nomen eft, fed quia m €0$ fic Deo placet; ut harum virtutum momenta; | offe & rationes fequamur. Q | fefe ; [eus! Si infti emur ad caflitatem fectandam, quod ei in j it infipnis quaeedam formofitas, ; amor unquam candorque nitidiffimus , admiratione om- nium & amore dignus; hec etiam honeftif- prebe- ! ob- Íime mentis fententia , inferto amore Dei, mirifice extolli ad majorem dignitatem po- | cupiS daPrin- terit ab homine huncin modum fentiente: O pudicitize laudem pulcherrimam, & fingula- crimini as rem preftantiam, qua Deus optimus tantope- re dele&tatur! o omni amore meo Numen ff es Jocum digniffimum! tu nofíti; in rebus omnibus, m volun- od tibi qua fefe mihi offerunt? fanctiflima tatem aC a 128 CouPzNDivuM TRACTATUS tatem tuam rem mihi effe imprimis optatif- u fe fimam ! hanc voluntatem tuam in. caítitate 11 virtute amplector, ideoque caftimoniz meum (ür addico ftudium, quia delicie tuc funt effe cum animis, in quibus virtutis hujus nitor pulcherrimus efflorefcit. gyau let Atquehocmodo, utïliHïmo faneexercitio Oi facile adfuefacti, perpetuo a&tionum om- inte nium incitamento utemur, divinavoluntate ; dot qua agendi ratione id, quod eft in omni vira du d momenti maximi, fummeque utilitatis , fe- C étabimur ; nec virtutem ideo tantum cole- titidir mus, quod pulchritudinis füe & nobilitatis Wenti admiratione & amorerapiat ad fe & inflam- Inentc met omnium animos, féd quod, qui virtu- finitan tutem colit, rem Deo gratiflimam faciat. timum CaAruT LVL qui (à yioxin fue, : Quod cbaritate etiam Spivitus [ancli dona ad f comprebendantur. hican Ton abfíimilis videtur mihi divinus amor lefleg LN illi fcalae, que per fomnium oblata Jaco- Deo f bo fuit. Septem hujus fcalee gradibus inni- Ubera Xe amantes anime de terra in coelum affur- quod / gunt, Deofe conjuncture, atque ad ipfum ju- eundiífimum divinz bonitatis finum perven- :urge: indein terram redeunt, non fecus ac caleftes illi genii in fcala Jacobi myftica, ut a ma- g»:r«laxi,xïno feraflt opem, eumque arrept nu Dz Awont Dr. nu fecum in codlum adducant ; feptem ve- ptatif- witate ro in ifta fcala gradus hoc ordine ifponpn- T tur: nt d s Ditot Primus efttimor mali, quo quicdquid in- oratum Deo eft, ftudiofe deviramus. Altere 1 pietas, que placitis Deo operibus exercetur. rercitio Bonum a malo, verum a falfo difcernere n om- in tertio fcalae gradu, quem fcientiam dicimus, untates iï docemur. Fortitudine, quarto nimirum gra- nni vil du, difficillima que funt ;agimus; & patimur. tis, fe- Confilio, quod temperaada preefidet for- y cole- titudini, media felipimus ad profperum xlitatis Sexto intellipentite eradu eventum apta. nflam- menrem intendimus ad contemplandam 'in- virtü- finitam Dei pulchritudinem. Ab iíto ad fep- at timum & poftremum gradum pervenimus, qui fapientia eft ; atque hoc demum gradu proxime cum Deo jungimur , qui bonitatis fue, atque dulcedinis toro expanío gremio ji dont ad fcale apicem nos cupide expectat. — Nihil hicamplius feliciffime charitati (apit; . nifi coe- js amot leftes in poilidendo Deo blanditig , infinita Deo fruendi gaudia, & fàcra illa Divinitatis ta Jico- ys inti- ubera, de quibus in Cantico fcri prum e(?:, quod fuper vinum dulcia fint. m dr- um j!- erven- fecus «C [ïica, D p ffid- Qu 'CAPDT 130 CouwrreNpiuM TRACTATUS n Ca*ru TLVEH. quid fenfüs De amori permixto timore, qui ineft. ani- ue h 2nis cafto Dei amore flagrantibus. i jle untio de cede Jonathe triftiffimo per- ejus : N culfus David in flebiles has voces pro- fidit, Deu rupit, ita dolorem fuum teftatus (4): Doleo Jupev 1e, frater ini Sfonatba ,. decore mmis, eg etiam amalilis fuper amorem snulievum. Confidere- &met mus feminam, amore conjugali eoque per- qui fectiffimo füo addictam conjugi, qualis nimi- tumji rum deícribitur amantiffima illa in Canticis TT fponíà ,ideo coluinba unica, quia in qualibet m,n re, quod praftantiffimum, ferme etiam uni- certüm cum, atque rarifífimum effe folet. In ifta er- hefüra go conjuge diverfas amoris notas fingillatim dtür,c Q 1nt perpendamus. Cafítiffimus amoreft, & pudi- . citia plenus: tener & fervidus, veneratione jumtu tamen non caret; generofus eft, fed caute Iu fimul ac prudenter omnia circumfpiciens: delicis fidenti, praefentique animo , quamvis ag- derjo : grediatur omnia, obfequio tamen in quam- lisque cunque partem íe flexilem prebet: timoris Deo fü denique cum fuavi confidentia in ifto amore Tepe it gratiffima eft commixtio. tfz.lil ! 1l It 1j Ji AOV "Talis eft perfecta in Deum charitas. Licet coeleftis fui fponfi confifa bonitate, nil fibi ti- QUasdan mendum videat anima, ne fefe Deus deferat, m tamen (a) H. Reg. e, 1. v. 26. an Dr AMoRnr Dzr. 151 T tamen amatrix nempe verecunda timet, ne quid ejusmodi committat , unde fubof- d aj fenfus fponfüs fefe paulifper fubtrahat, at- ue hec fola cogitatio, quod non perpetua 5 ile&tiffimi fui prefentia potitura fit; jam ejus animum coníternare poteft: fatis con- o pet- s pro« fidit; nunquam a fe offenfum iri optimum Du Deum: fíéd cum hac confidentia falubrem nir, 6 etiam conjungit metum, ne tantum non nfidere- amet Deum, tantumque Deo non placeat, Qe pet- quantum nempe rmeretur. Atque cum tan- ]s nimi. tum jam incrementum charitatis ardor cepit, ^unticis ut nihil amplius fibi timendum exiftimet ani- ma, ne non fatis amet ; cumque fibi jam " m w certum fit, fe nunquam non amori huic in- yiftaer. haefüram . tum demum alia ei folicitudo inji- ziltim citur, qua metuit ; ne non fatis puro ac fimpli- ci, intimoque amoris nexu cum Deo con- ypudi- votione jungatur. Namadeoabommicupiditate alie- Q caüte num colit amorem, ut etiam virtutis carere deliciis velit ^ Unico inveniendi fponfi defi- þiciens: wis d derio flaprans, non blandimentis inhiat, il- lisque muneribus, quibus a magnifico hoc ) quis timoris Deo fuo cumulari devota anims folent; hinc fipe ita ei loquitur (2): /udica mibi, quem ) amore diligit auima mea , ubi pafcas, ubi cubes in. me- vidie, ue vagavi incipiam poff greges [odalium fuorum. Ideft, ne, dum teinquiro, blanditias s Lict quasdam & peregrina gaudia loco tui inve- j (ibi - niain; deferat Ejus- . amen. («) Cant. c. 1. v. 6. 152 CowvPrzNDpiUM TRACTATUS Ejusmodi.caftipatus amor S. Pauli, S. ! gimo Francifci, S. Catharing Genuenfis, & plu- fto rium aliorum fuit, quibus id cure erat, ut ftrav dentur proculremotis omnibus, qua fuo amori fe J immifcere, ejusque turbare puritatem pof- lm at fent, caftum & fanc&tum colerent, nulli al- ! quqa teri rei, quantumvis etian ad fpeciem ; mum facre, ac laudabili, quam Deo fuo adheren- Qircut tem amorem , unde merito dicere poterat eo- dumr | temn rum aliquis (2) : Chriffo confixus fum cruci : vivo juu autem, jam mon 0: vivit vero 12 me Chriffus. Mibi vivere Chriffus eff : €g mori lucrum.. . Mili / d giUS;L omuia Chriffus eff , quod Chrifftus non eff,mibi uibil It qül eft. "dmor 1neus cvucifixus eft. Cotmo t 6 CaPvuTt. LVIII. N propaj Quod, timor Jervilis conjungi cum. divino qué no agmore po[[it. Qul (j uoufque in eo totaeft divina gratia , ut ani - inanils (2 mum noftrum multiplici virtutum orna- prop tu & charitatis precipue munere condecoret, foribu: - fervert nunquam timore fervili, aut mercenario ad perficiendum opus füum uti defiftit. Ut illidae ! ümora rimum autem ad maturitatem quandam per- ducta fuerit charitas, timor fervilis ab ea tol- jupat? litur , atque tantifper , ut loqui folemus, fepo- li nitur, ad eundem modum, quo Phrygio- Át utili ofitam in nes jarn abfolüto opere, acum fep : RUs g glomo u (4) Galc, à, v. 20. Philip.c. 1. v.A1- j ]$ D& Awonz Drtr. 133 wl $, 8 à 9lomo relinquunt. Quod reliquum eft, id ; V PIU- tnapnopere nobis curandum eít, ut dum in erit, ut terra vivimus,quantumvis jam adulta nobis vi- amori deatur noítra charitas, timorem hunc fervi- m pol lem abjiciamus nunquam. . Tot fumrus unde- mili d- quaque fepti periculis, ut quibuscunque de- f edem um armis, que nature noftre ; & caute Vileren j circumfpe&is rerum adjunctis conveniunt, Ea e0» dic dummodo non cum honeftate pugnent, falu- Tuci: tf tem noftram dimicando tueri perpetuo debea- inus Ut auctor nobis eít. Propheta Re- Quribu. n. Mili gius, timore trepidandum eft eodem tempo- lial re, quo leta amoris füavitas ad exultandum commovet. ^ Servire , ait (2), Domino 12 timo- ) ve, G9 exultate-ei cum tvemore. Non raro accidit, ut hoftium affultibus propulfandis fola charitas non füfficiat , at- TU que non inde iftud oritur, quod charitatis nulle fint, aut imbelles vires; fed animi hu- mani hec ferme eftindoles,que cernitur ineffe g, Utani- um ora- propugnaculo, quod variis hinc inde obfe- Íoribus fe dedere, ac inteftinis etiam diffidiis xdecortb omario 4 fervere folet, quid opportunius tum cadere [ afflictee poífit animc , quam ut fervilis etiam dit dampet- timor ad repellendum hoftem vires fuas con- jungat? ab eà tot- j o Licet interea. hujus timoris non parva* Dhrygo- fit utilitas, quoufque nempe in terris agi- Yiram i mus; nunquam tamen futurum eít, ut etiam in glomO (4) Pf a. v. n; » ;i34' - CoupzNDiUM TRACTATUS jn colo nobiscumvü't. In coclo enim non otium timor pellit; non pacem turbat hofítis, non cure tranquillitatem adimunt. . Id quod -de timore íervili verum omnino dicere ett, i mon eque de officiis, qua timor hic prafti- iiom terit ad animae falutem in tuto; collocandam, intelligi debere ajo : nam. hec quidem offi- Ilf fülgut cia a timore etiam profecta eternis in coelo premiis coronantur, cujus rei fimilitudo in vione: Terum Moyfe & Aarone fefe offert, qui ipfi, licet fuos pofteros in terram promiífam deduxe- DTUeIe — ïïema[a rint, in eam nunquam pervenerunt. oqios (eut 0j )uod attinet ad timorem filiaiem, ei in celo locus eft, ut tamen nullius dubii, aut infcript nio, (e diffidentie caufa fit: ille rantum tunc ejus -erunt partes;ut charirati jam penitus perfectee, te, (pe ac defideriis fuis frueriti quandam adfpiret re- fütem i huery; verentiam, qua felix anima divine Majeftati humiliter fübjecta, seterni Numinis cum jum, £ fübmiffione adoret bonitatem, qua Deus fibi puli fponfus & pater factus eft: atque fic coelefti UM VOQHAI circumdata fulpore glorie eternum excla- mabit (2): Zzmor Domini fauttus; permanens proc ideo fo, in fæc'u/wn [eculi. Vine ad ftini d Ti Omnem Quamy, CAPUT L (a) Df. 18« v. 10 UE | 18 »Dgs AMokE Dzr. 135 A -non UCo&TUT^ EEX t toflis ldqui ! Quod naturalis eque ac fervilis &2 Herce- licere dl ic praft- marii timoris in amando ufus fit. ocandam, * ominum quantumvis obfirmatis animis dem offr- formidinem quandam folent incutere n xlo fulgura, tonitrua, fevz tempeflates, elu- ilitudo in viones fluminum, ceteraque perturbationes rerum fübite, quze folent in hanc terram in- pli; fieet deduxe- oruere. Ejusmodi eventibus natura con- l ernata , nullo impulfa meditato confilio; oculos & manus in coelum docer tollere, 'in- de ut opem efflagitet, quia, ut notat Livius, m, ein bi) If infcripta omnium hominum animis eft opi- nio, fe invocantibus propitium Numen fo- jtc ju8 erfedtes re, fpernentibus adverfüm. Ita ad tempe- DiteL I6 ftarem illam, quz Jone navigium oppreffit, tunueruut naute, €9 clamaverunt viri ad Deum agl inis Cum Juum. | Et acceffit ad eum guleruator , £? dixit éi, quid tu. fopore depvimeris? [uvge, invoca Deum s ic colel zuum , ft forte vecogitet Deus de tobis , €g' uou pe- veamus ( a). Ipnis, grando, nix, glacies, nead f & procelle a Davide vox Domizi dicuntur, vertiudti | 1 ideo fortaffis, quia ex iis tanquam juftitize di- vinz adminiítris & preconibus timorem Do- mini addifcimus. ' Timor hic indeliberatus, quique in omnem animantium naruram propagatur , APUT quamvis ex íefe nec laude, nec vituperio K2 (a) f)'on—. G I. dignus ' 136 CowrtNDiUM TRACTATUS dignus fit; ramen & ratione originis fuz, & E effectuum fuorum intuitu; bonus & optabi- titis f Tis eft; ac fru&tuum etiam ferax; originem qui- dem habet náturalem illam divine. Provi- D citur . dentie notitiam,. non ftudio acquirendam, Ícd. omni createe menti ex fefe obviam: dein- Qnuci de facir, ut nos admoniti fübjectionis noftre qui n ad fümmam aliquam , ac celeftem rerum runt. omnium vim atque potentiam, eo prepri- que; mis convertamur ad implorandam opem ; vi- diciu ULUA tamque noftram ab interitu; rcdimemdam.. I0ra t 1 h Chriftianis , exempli caufa, non fine fru&u pietatis. tempeflatibus furentes venti, minis p ceeli frapores, & cadentium fulminum fpe- que pe cies prorumpunt: Id eos excitat, ut facra OrTor JESU & Mariz nomina invocent, ut fignum 105 por crucis forment, ut divine Majeftati fuppli- qui f ces fiant. Legitur $. 'homas Aquinas atto- nito fimilis conftitiffe, ac multum trepidaffe, Q iïmsvil] cum forte inter cocli mugitusemicabant fulgu- ra, atque. ut naturali huic terrori aliquan- Tem g tum temperaret, folemne.illud Ecclefiz in- nodo, geminaffe : . erbum caro fathum . eff. Ipía d pre puturj etiam cbaritas ex hujusmodi cafibus aníam capit eliciendi actus complacentize, & bene- b volentie: Cozfzebor tili , inquit David (4), quia tervibiliter amagnificatus es, miralilia opera gme,ï 1 za , 7 auima mea cogmg[cetm'mzs. Et alibi (;[I): Dius no B Ieis ve B CWy Pf 139. 9. 14. (2) Pf 2.v. 1a. ( 1 US Ds AMonE D-r-ziþ. 137 sue; & Er uunc Reses intelligite: erudimiti , qui 3udi- & otbi- b catis tevvam : Jeroite om-ino i tünove. inemqu- | t Prot- Eft & alia timendi ratio, quz ex fideirat Qrenday, citur, & his rerrificis cogitationibus, effe 1m: dem- cruciatus horrendos & eternos iis paratos; 1is noltte qui noxe pravioris rei, quam necdum elue- f rerüm. atvl t runt, a morte opprimuntur: eííe unicui- que, dum animam exhalat, fübeundum ju- 0 prapr- Optm; Vi dicium , efle mortuos omnes fíub noviffi- mdam, mum tempus ad vitam excitandos, ut pro Sunt fa- tora ceternitate fententiam referant. ron äne —— ne hec, qua magis etiam, quam ictus ful- s Venu minis percellere quemcunque animum , at- wm fpe- que perterrefacere debeant; quis enim fine , Utf horrore ac fremitu copirare annos illos zter- i fignam nos poterit, annos dolorum & cruciatuum ; ti füppl- qui fine carent, peccantibus d"eitinatos?f 1nas atio- - Quodá timores ifti banc in animos no:- vepidilt ftros vim exerunt, ut inde peccandi libidi- ynt lgt nem ejiciánt, docente facra "Fridentina Sy- j dignat- nodo, falutares funt. "Tunc peccatores Iía- od 1- ja preceunte dicent (4): Comcepimus ; & quafi . Ipà yis i pavturivimus , g pepew'mwj];iütum. Jalutis. , & - Saluberrimum hunc timorem ipfe Ma- yurid ( gifter nofler , ac Servator amantiffimus fx- ii o pius nobis inculcat, étiamfi ceeteroqui ablato qlibi( legis veteris graviori jugo , jugum fuave, ac : : LI onus 3 (l)v) lfa. c. 26. v-. 13« 158 CoMPENDIUM TRACTATUS sobiliu: onus leve impofuerit: zimete eum, ait (a); qui pote[l $$ amimam & covpus perdere in. geben- lii Ch 7?am. Urbis füe excidium , füuumque uni- que gl verforum interitum reveriti Ninivite, ante- füi ma acte vite noxas fuíceptis voluntariis poenis fispun expiarunt. Paucis ut dicam omnia, timori Deo f etiam fervili ineffe falutarem vim ad coercen- Tàt pik dam peccandi libidinem, negari amplius non fi ocu poterit, cum plurimi fancti Patres inter do- Dens; na Spiritus fanéti eidem locum concefferint. tünc f Orend Sed nulla probitas illi timori ineft, qui J r hominem a peccándo non abflerret. Sic ti- 1fment fibi mali daémones; dum invocato i? Chrifti nomine , facris imprecationibus per- [nt célluntur , quamvis invidie , qua homini lemirc perpetuo nocere cuperent, nullam partem generol deponant. Sic timent, quos facinorum im- fücle co probitas multa & indignitas ad infame remi- etriti l gium addixit, .catenis & compedibus alli- gatos, quibus prafecti füi, quem interfe- fs n fimd étum mille vulneribus vellent , fievities ar- noftri, dorem opere adfpirat Sic timuit elapfi fe- obfery culi harefiarcha perfidus, qui Deum fibi dicitur odio ájebat effe, quod adeo diftriéte peccato- perfpe rum poenas ac fupplicia exigeret. Ciltipar Hic itaque timor, qui legis abfervatio- quod o nemurget, a damnatorum fibi miferiis cavens; üere, c quamvis fervile aliquid fpirer, bonus tamen, t* ditu re adhüc & laude digfius eft: Ifto vero timo .nobi- («) Mattb. c. 10. v i. $ Dä AMoRE Dzi. 139 it (7), nobilius eft aliud timoris genus, quo cavet it u- fibi Chriftianus, ne pratia Dei excidat, illius- quam füo famula- Que uie que glori& fpem amittat , ?, t tui magnifice Deus rependit; nempe curn fà- utgratis etiam lf pais tispuro necdum amore flagret, , timon Deo fervire velit, ad opera mer cedem afpi- COCTCED- rat pie mercenarius fervus. Pirofeécto enim; us non li oculus videre, fi audire poffet auris , qu&é itter do- Deus przeparaverit eis;qui fefe diligunt, quantá ceflerint, tunc foret uniuscujusque accuratio in com- onendis hoc 6do füis rebus, ut beatee il- xel, qi ius immortalitátis fpe Sic ti- fit ? m firmam habere pof- 1Vocato s pet- homiti Intereatamen, o mi Theïotixhe! zemu- lemur charifinata meliora, &ad digniora vota pattem 'anquami a enerofo fürgamus pectore. non tam um im- j acie colubri fugiamus peccatum; e fei- aut amitten de cele- territi pehenne metu , us ali- flis patriae difcrimine, quam iv itati dulcif- | jnterie- fimo divini Patris nomine, Patris, inquam vities at- noftri;,, qui omni honore noftro, cultu; & dl Hic timor filialis obfervantia dignus eft. eum i dicitur. Licet ingenui ac liberáli s.animi filio ffe copiam ; pCCCQIO- perfpectum fit, parenti fuo e caftigande fuz inertie ; non tame n iftud eft, fervatio- quod obfequendi ftudium in fe poffit accen- dere, cum fibi jam patris nomen omni amo- js cavensy s Lümet re dignum fit. e adhüc nob- CAPUT K 4 * 140 CourrENDiUM TRAGTATUS eudosi C«4ruy: LX omes] Quod. duodecim fructus [pivitus , &2 odo $icfiqt multur - beatitudiunes Exangelice amore . [acro cosprebendantur. tie, q dendu ic fcribit ad Galatas S. Apoftolus Paulus S ViteS (a): Pru&us autem Spiritus eff : chavitas, peret; audium, pax, patieutia, bemigmitay , bomitas, f notas, ongamunitas , manfuetudo , fides , modeflia, comti- tentia , caflitas. Theotime, quare fermo- nem fuum irà orditur magnus Apoftolus, ut, I Spjrg'(d cum duodecim recenfere fructus velit, inde initium fümat, ut dicat: Pru&us autem Spivitus piatca manfüe eft charitas &c. cum porius dicendum fuiffe vi- Gaudii deatur , frut&tus Spirimx Junt chavitas , gaudium, picem, jox Tediis Cum expiatis peccatbrum fordibus,Spi- patient ritus fanctus in animos noftros fübit, charita- infs b tem in eos, infigne munus fuum, effundit. bownt Hic fructus Spiritus eft, de-quo Apoftolus -licings loquitur. Sed quia in hoc unico fructu do- mum tes aliae infünt & numero multe, & vi ac confle füavitate praeftantiffima 5 ut dotes has di- nt, ea ftin&tis nominibus defcribat , ac fi & ipfze plu- Tib ur res fructus effent, earum inflituit cenfüm ingenu fanctus Apoftolus: cum vero eos omnes fi- tates ve fructus, five unius fructus dotes ad unum cundi, fructum revocet, fatis oftendit, multiplicem beamg quidem ineffe vim charitati unicae ad produ- QoS;c CCEI— ha (s) Gal. c.g. v. 22. &* a3. Vg Drg AMonrz Dzr I41 cendos quam plurimos fructus, quos tamen omnes hzc una charitas in fefe comprehendir. UE (do E Sic fiquis dicerer , vinearum fructus eft uva, fin 1 muftum, ac vinum, liquor infignis praftan- ti, qui non minus fuavitatis habet ad arri- s Pauls dendum guítui, quam virtutis ad reficiendas - Qhiritiy vires ; hic fane- non diverfos fructus difcer- s lottit neret, fed in eodern fruétu plures preftantize notas. fj ctt- t fermo- folus, üt; Hsec ergo eft Apoftoli fententia, fru&um Spiritus effe charitatem , qua jucunda eft, 'i.t) m Ü pacifica; & patiens, benigna, bona, longanimis, u pintt manfueta, fidelis, modeíta, continens, caíta. anfeni- Gaudiis perfundit animum divinus amor, & g, paeem, ac dulce firmat otium, quod ut in mediis perfittar reflantis fortune afítibus, yus, Spi- patientia pectus munit; patientiz, qua nobis , chántte lpfis beati fumus, benignitatem adjungit & e&undït. bonitatem , qua ad procurandam quoque fe- ipeftolus licitatem proximi prompti(fimum femper ani- 3do do- mum geramus., Utvero etiam fibi perpetuo &viac conftent hz virtutes, nullaque levitate deflu- Jis di- ant, eas longanimitate ceu firmo prafidio mu- ipfcplt- nit; ut fermone cüm aliis femper feftivi fimus, : genfüm ingenuijc urbani; moribusad omnium volun- tates commodi , in omni vitee ratione tam ju- ymnes de 4 onum cundi, ut nemini unquam offenfe anfam prae« m liplicm beamus , omnium nobis adjunpgamus ani- mos ; omnium voluntates blande pelliciamus. ] prodi- n Ad has etiam virtures tam univerfe homi- K num. 142 CoubiRBIUM TüACfATUS tis red num focietati optabiles ac proficuas, charitas divina addit manfüetudinem ; ac fidelitatem, ipedi ffe im ceu complementum quoddam füavitatis, & tranquillitatis fecurn & cum proximo reti- Vil et nende ; qua in tribuendis & obfervandis att uti ommibus officiis impenfé liberales , in vitu- quee perandis iis, quee reprehenfione digna funt, Spini obfervatione cunctabunda utimur , ftudiofe Va ( interim devitata tora illa mendaciorum ; frau- dedig dum,ac fimulationum illiberali cohorte, libe- ] ro cuique homini fügiendá, quippe que non tantum charitatis, fed etidtn mun tatis inimica eft. genuina: urbani- fa felc Tempe Cum vero t"anä,egre'gie. ad amabilem 'x./itæ T& 1nC focietatem ios inltruit , & exorrnat divina tanta ef charitás, nequaquam interim omittit curam, ia hominis in femetipfo, atque cum fécum ha- türbare birat,ad omne virtütis genus efformandi. Ad V& omr hunc finem modettiam fibi comitem effe po- ü) W Ítular, folutioris vite , & libidinum acerri- mam domitricem , ac rerum ad vitam necef- if detra) fariarum cquiffimam moderatricem, ut in vitze afperitate & afflictatione carnis, conti- riam 2 violen nentia & caftitas, pratiffuna Superis humani ánimi ornámenta commodius efflore(cant. &ddun beatioy Quodfi ad hanc modum interius exor- omnib netmentem benignitasmanfüetudo,tnodeftia; itüm , contineritia; caflitas,exteriores vero mores per miftris gaudiuri; pacem,patientiam , longanimiratem; QpOrte boniratem & fiduciam ad normam honefta- tbeffe us J$ Ds AMORE Dzr 143 y dharitas tis re&imme componantur , :nil hominer leitutem, impediet , quominus facre dilectioni torum ititis, & fefe impendat. O fru&tum fpiritus, quo ni- mmo ret hil eft Deo acceptius , nec homini jucundius, (ctvandis aut utilius! o früctum in Paradifo natum, at- ]n vitü- que ex arbore vite decerptum; nam vere z pna fünt, Spiritus fan&tus vita eft nottrae anime, cum Tludiofe eam ex infinita fua boni;ate inhabitare non im, frau- dedignatur ! rte, le- Non folum beätæ immortalitatis certiffi- que non ": ^ urDani- mum pignushic fructus eft,fed etiam in hac vi- ta feliciratem nobis procurat rantam , quanta nempe-à mortalibus periture ac mifere ter- Jem vl'l'[æ r& incolis defiderari poffit. Felicitas heec r dijina tanta eft, ut nulla calamitofi temporis acer- Curatmy bitas, nulla furentium perfecutionum vis eam urn ha- turbare, aut füfpendere poffit. "Tam eít ex- xà. Ad tra omnem aleam humanorum cafuum pofi- effe po- ta, ut nulla ad eain nequidem pertingere ? àcerti infeíta fortuna poffit. Nihil ex ea'paupertas n necei- detrahit, injurie ejus fplendorem atque glo- n ip riam accumulant, lacrymee illi deliciascreant; , ont- violenti hoftium incurfüs:novum ei robur hünnani addunt. Qui ita beati füunt, nunquam fe fcant beatiores efle exiftimant, quam cum a rebus omnibus deferti fpoliatique, nihil fibi ad li- j exot- ydeltit bitum , aut jure videnr contingere; ex ipfis miferiüs fibi blandirie nafcuntur : potius orespet niratem oportet dicere, inter blanditias hanc unam eis effe inaximam , - omnes in hae vita a feía honade us abdi- 144. ICOMP'EN'DIUM TRACTATUS abdicare, ut purüm atque integrum animum quritas Deo devoveant. -Juxta divinas JESU Chri- qputs fti adinonitiones generofitas hec eis genuina, fes pta & vera fortitudo videtur, paci ftudere inter frodtus eos, qui rixas fufcitanr, & jurgii caufas ma- C ligno ferunt animo ; fuo jure non illubenter bris; cedere , ut charitatis jus illefüm maneat; fecus, non facile offendi, atque inanem iftam inter dipna terreítres gloriam, & omnem humanam ma- ferrer " gnirudinem qurocu]care. in há fumm; Ut pulchre fibi coherent ifla omnia! virtutum omnium, donorum, & fructuum füimij. Spiritus fanéti, ipfarumque beatitudinum ca- tifitm C quam d put & fumma eft divina charitas. Titatem. Charitas nos urget obfequium præftai'e ftrium | Dei tüm' preceptis trum confiliis, ex quibus 10n al virtute$ ad unam omnes dependenrt. ,. Eft er- Q0rona, cgo charitas virrutum prima virtus appellan- COntem da: Cbariras nos dociles reddit interiori pro (ol gratie inftin&tui, quo ipfe Spiritus fanéctus throw non jatin per precepra & confilia, fed inef- amans 1 fabili aflülatu feptem donorum ad bonum mentes incitat ; & voluntatem commovet; Eít ergo cbaritas donorum Spiritus. fancti primum ac precipuum donum dicendum. Cztpidz't. Charitas .origo eít celeftium gaudiorum; "T que corpore adhuc detentae devote animge ex fructibus Spiritus fanéti percipiunt, quee- iti a que veriffima füunt gaudiorum, que cccleftis Y Tilg Eft ergo lime þagl'ia qffert, in terra preelibatio. chari- 'US - Ds Awons Der. 145 ? anium 1 charitas inter fructus Spiritus fan&ti ipfe þræ— $U iri- cipuus fructus , jucunditate faporis inter om- s Peninp, nes praílantiffimus , aut potius hic unicus re I ! fructus csteros ini fefe capit univerfos. Cha- ufas m ï ritas injuriis gaudet; calumniis. & oppro- illubenter briis, ceterisque humanze vitee miferiis,non | manedt; fecus, ac fifibi per heec (ingularis qudedam fiam intet dignatio, & benevolentiz figna confpicua de- Jaratm f« ferrentur. Eft ergo chariras beatirudinum in hac terra brevis quedam defcriptio & à omnial fumma. Accen(i charitate non aliam agno- fcimus amplitudinem aut gloriam, quam ftul- frodoum Jinum ci- titiam crucis: non aliam triumphi cauíàm, quam afflictationem corporis, viteeque afpe- ritatem.. Servatoris noftri, omniumque illu- voltare ftrium fanctitare virorum veftigia infiftentes, 1 qu'fbus nonaliá honorum infignia, quam fpinaspro . pter- corona, arundinem pro fceptro, ludibria & appeln- contemptum pro purpura regali, crucem ;ateriort ro folio ambimus. Non tort.delicias in ; fandtus throno füo eburneo invenit Salomon, quot fedine amans anima in cruce reperit. | bonurm ymmovet. Qapur DXI us finddi ücendum. öupid'itdtmü omnium. Reginarm e[Je , eisque udioram; ad obfequiuim. [um uti cbaritatem. anime ita animze eft charitas, .a qua in anima nt, que V motus omnes exiftunt, quemadmodum p Ccoleus mobi- Etego libramenti motus ad: horologii x de cti- 146 ConrzNpiUM TRACTATUS lespropapantur. Affectus omnes fequuntur tetione £nque charitatem ; cum irafcimur, vel leetamur, fpe- ä ramus, veldefperamus, timemus, vel con- hralit liec n fidimus, hos omnes motus ciet, & admini- ftrat charitas. fponde puum .. Quemadmodum efgo fieve imperiofus idemd eft profanus amor in animo , ubi fedem fixit; Qfferar fic amoris etiam facri non fzeva quidem, fed fümma tamen dominandi vis eft. Primum ümam, eft, quod imperium capeflens agit ifte divi- u nus amor, ut cupiditates c&reras, jam fpon- - it füi j te amori dociles, auctoritati füce fübdat. Imperio Deinde illiberalem animi mollitiem, ac om- minamn nes voluptates, que fenfibus hauriuntur, dum pr rorfus exterminat. Auctoritatem iftam di- Efvam le&tionis facrz fignificavit Chriftus, cum di- fenuit, ( xit (a): Qui biberit ex aqua, quam ego dabo ei, Circfimy uou fiiet ip etermum. Profecto fic eveniet, A prin chariffime Theotime, noftris in animis cum ii ; imperabit charitas, nulla tunc erunt amplius, felin i nifi charitati devora defideria: timor, fípes, £ » 8 audium, forritudo, generofitas; omnes af- 2 ectus animi Regine charitati obfequentur. Ibi:qug | dat. ] Ton dil uales in gremio matris Jacob, & Efau fuerant, tales in'uno animo reperiunturamor fionte Non minor hos ead b Dei, & fui ipfius amor. amores difcordia fejunxit , -quam illos duos Yititm f Vimodui fratres; ipfeque nofter animus, de cujus oc- jana con- M(Mles à cupatione ifti duo amores quotid tentio- (4) Joan. t. 4. v. 13. D TU$ D& AMonze Dzr. | 147 equuntu tentione acerrime decertant , non raro fic imur;fpe. fïi.' conqueritur (4): Jgfelix ego bomo ,. quis ane li- ; Yel con. | berabit de corpore mortis bujyus? Ut magna fit x «dmini ! hec noftra infelicitas , nunquam tamen de- ! fponderi animus deber; cum;. qui ad pu- | gnam íàane dificilem nos adhortatur Deus, perofüs idem divinz füee gratice auxilium promptum dem ⁢ ! offerat, atque cum eo vincendi dem, fed fpem certif- ümam. Prinum t iftedvi- -0* "Quam vero rátionem init divinus amor, j fpore ut fui ipfius amorem ; hoítem: fortitfimum » fübüdt, imperio íuo fubjiciat ? Efavo quondatm do- , 4C OID- ] minaturus Jacob ; hujus rei fignum edidit, Iriuntu; dum primum ex utero matris prodeuntem hm di- Eíavum proxime infecutus , ejJusdem pedem em di- tenuit . f1onificans futurum effe , ut fratrem D dapo df ciretümveniret , fueque poteflati. fubderer. ; eveniely .Ut primum vitiate nature-cupiditas que- ifni cuftt lam in animo affurgit, ei divinus amor con- ampli feftim imminet, ex pede, fiita loqui fas r IpeS €ft, capte; id eft, eandem (tricte occupat ; omres die fibique & Dei voluntati ut obtemperer, man- luennlf dat. Res enim. admiranda fimul, & factu ) Eu non difficilis eft, cupiditates omnes , qua rüramor fponte in malum proruunt, nifu divine gra- t ad bonam partem flectere , itaque, quod Jor n0s jlos duos yitium futurum erat, virtutem facere; quem- admodum ferpentem in cauda tantum cepit ana corn Moyfes , ut inde.prodigiis illuftrem virgam tentio face- (2)) .Rom. 7.6.24. 148 CoxbENDIUM TRACTATUS faceret ; ita a vitiofo propofito ad fan&tiorem fcopum converfie cu piditates guælibet virtu- tis formam induent. de 1 I-— Abje&i ad paftum pecoris naturee annon ! prope accedimus, o Theotime! cum cibo; [Th t & potu utimur? Interea tam animalis actio, fs (4 fi charitatis vim fequatur ,. facile naturam qumu omnem füperat, & in rem facram vertitur: moflrum non eft neceffe aliud, quam ut divina chari- dendus tàs hunc fenfuin nobis fugperat: Tibi id no- — Veo cre — tum eít, o fumma Dei bonitas! cui minima Jon CUj - reícere queque patent; quod ideo non cibum ca- E piam , ur voluptati corporis obremperem, cupiciti in morem fcdae pecudis: nam tua Provi- — viüs def — dentia humile officium impofuit mihi , ut ü femp corpus cibo-curem. Id faciam, o mi Deus, — tm ? o ut voluntati tuce obfequar. Si amici cujus- finfh de dam opera indigeo , quid mihi in mora erit, li in quominus rem ex fe tantummodo non ma- Quittyy lam, & communem impiis quibusque , chri- ü ftiano, & facro ritu confecrem? Id tantuüm agitur, utin hanc fententiam concedat ani- Dum m mus: o Deus, tunc dicere oportet, eft infi- guopen nita.tua bonitas, quz fola füi juris, ex nul- lper o la re dependens, nos inter mutuze neceflita- llnos, tis fancivit vincula; hujus ergo amici mei, !t prerj cujus benevolentiam.tu mihi comparafti , üer , ; nunc opera utar, uf velin hoc admiranda n a[q Providentie tuee oþfequium preftem. CarUuT $) M TUS : Diz AwonE Dzi. 149 Qntiorem QapuT bXII lbet vittü- : debeat e[fe. ama -ndz' Dei Quod continud. defiderium. d& annon efauvizate vobis thefauvos 2 calo, ita hor- um cibo; lT tatur nos, falutis noftre reparator Chri- lis &dio; flus(2). Unus non füfficit thefaurus: alium e Datürara cumulare oportet alio; id eft, infatiabile fit | vertitur noftrum amandi Dei defiderium , amori ad- rina chati- dendus amor eft. Nunquid o cor meum; nibiid no- ideo creatum es, ut ames creatorem ? quare j minimá non cupis incendium amoris perpetuo ac- ibum ce crefcere , cum nulla poffit efle praftantior emperenn, cupiditas? & tuum, anima mea, quod füa. a Drort- vius defiderium fit, quam defiderium aman- ml Wt di femper magis magisque divinam bonira- n Deus; tem ? o quis mihi det, utnihil amem , nifi i eujus- fan&ta defideria? quis me fancti amoris defi- mora eriby i deriis inflammabit ? o defideria, o amor, o - )non fa« quanto veftri defiderio accendor ? u6 Chïi- Ciborum naufea laborans segrotus ; ci- d tintum cedat ant- bum non appetit , fed cibi appetentiam ma- gnopere defiderat. Utrum vere Deum , & " etinit- 3 ex nüi- fuper omnia amemus , nonnifi Deus novit ; id nos, quamvis non ignorare fümmum ope- qdit- re prerium foret; tamen nifi divinitus nun- mid me cietur , nefcimus. Id vero non nefcimus; in ara[ l ) utrum in nobis defiderium divini amoris ar- miram us, cum lnï deat; atque tunc amare jam .incepim amo- (2) Mab. c. 6. v. 20. AT 150, Coimzmaiw—M TRACA.TATUS- amorem defideramus, Hujus augmento quique defiderii amor augetur pariter ; ui flaorat gile n amoris defiderio, amore flagrabitbrevi. Q Yocant mi '"Theotime! quantum rofecimus amore, fi amoris vehementi defi ! €rio. accendimur? impedi Vand ( Dufiderium pauperum, exaudivit Dominus : j'a- tamen pavatiouem, eovdis eorum. audivit auris tua. (a ). 10f C tiones Talis fuit inter plures alios S. Augu- . | fünus, qui fepius exclamare auditus eft: genui o amor Dei! o fui ipfius odium! S. Francifz l nimp &$. co folemne fuit dicere: Tui amore moriar, o mi Deus, qui mei amore mortuus es! S. Ca- quinus tharina Genuenfis, & S. Therefia fimiles ternecin cervo fuga laboribus exanimato , divini amo- Tintes gnisfüm ris fiti ardentes, has in calum voces jacta- bant: Zomiue ^ da sobis banc aguam; ut non Tare ani fitiamus (b). — Veni fanéteSpiritus, reple ruo- ï*iatequ rum.corda fidelium , & tui amoris ignem in eis accende. ha s t Qibid CaAruTr LXIIH. quidqu ercitati Quod: aniuum. legitima megotia a [acra di- 10n anj le&ione mon arvocent. le20tjo unt hec cuivis homini ingenita natura vi- püttem N "tia, curiofitas, ambitió , rerum nova- & nihil rum ftudium; & finis, ob quem in mundum &l r quis- Onge (4) Pf. 9. v. 17. tcumft (&) Soan. c..4. v g. [/ M n J$ Dr AuoRE DE: 1$E Xomento quisque conditus eft, oblivio; hinc fit; ut üi lat mille nugis fe implicent , quae ipfi negotia revi, 0. 114 vocant , in quibus ramen plus apitationis & m impedimenti, quam operis, plus ludicrz ac ndimu? vanz contentionis, quam fruétus ineft. At- Iij: jUi- tamen vans iftee negotiorum umbra , ope- tftig (4). rofa crepundia, futiles, & imaginariee moli- tiones charitatis exercitia abrumpunt , cum 5 Àum. jitus e[l: genuina conditionis noftre officia facro amo- . Frandit ri inpedimentum nullum opponunt. : David horiar, 0 & S. Ludovicus ferrum inter & flammam, $ Ch- quibus in hofles defxviebant , five bella in- 2 [imilés ternecina imperio fuo gererent , five admini- iní amo- ftrantes vafüflima regna laboribus fane ma- ts jdt- gnis fungerentur, id vero poterant ingemi- y d tf nare animi fenfu (a) : Quid mübi eft in calo, €9 a fe quid volui fuper zerram ? ple wo- ipnem i In aulis Principum frequens S. Bernar- dus fuit: medios inter exercitus nepotia tra- &abat de fumma publice rei, quin 1deo fibi quidquam de charitate, ejusque piiffimis ex-: ercitationibus deflueret. Locum mutavit, fut (i- nonanimum. Per diverías, ut ipfe fcribit,. negotiorum partes diítractus, ipfe in omnem partem liberum ac folutum gerebat animum, gt Vi- ym noit- & nihil corruptionis haufit, quam fibi tot feculi res tractande potuiffent adfpirare. munldum Longe diffimilis hominibus illis, qui rerum qLHS- circumfítantium colores in fe recipiunt , Ca- La melceonti ' Qa) Df 71 Vi 1f2 COMPENDIUM TRACTATUS 1neleeonti fimiles, S. Bernardus femper cum ,Deo conjunétus, femper in facre dilectionis herens amplexibus, femper fibi ipfi caute Qut diffidens, & promptum ad defe&tionem fui ^l ipfius amorem follicite comprimens, a pefte C i feculi maculam non excepit, in medio cupi- $9 u ditatum eeftuantium , inter Principum pom- 1ur pam, ac flrepitum , inter vitze miliraris-li- centiam , non fpectator tantumS. Bernardus, rj i fenar fed etiam adminifltrator rerum, nunquam im- minui fenfit neque candorem innocentiz , ne- Quent prof que charitatisardorem , neque rarum chriftia T 3C nz humilitatis pretium. (iàm à tiis de Sic nempe fuos Deus protegit in pree- cipitiis, ut ita loquar, fümmoque periculo- minüs rum apice conflitutos, fi non ductu libidinis tudine cujusdam , aur vanz curiofitatis, fed juffu R charitatis füorumque officiorum relipione obfítri&ti eo deveniunt. Sicuti turpe viro $ Tn eít, adeo meticulofum , & imbellem effe ani- ii A mo, ut in nullos aufus pro Dei amplificanda eeq - gloria, fuique offhicii parrtibus explendis un- fine 1 uam prodeat, cum pericula quaedam, dif- [ cultatesque imminere cernit; fic etiam füm- obed läF me temeritatis foret, peffimique ominis, in quzlibet fine delectu difcrimina peritürum diens, DN caput conjicere , cum neque officii noftri im- plende rationes Dei praefidium petunt, ne- quem xefüm que obfíequium charitati preftitum fingula- rem) divina gràtiae opem periclitanti inno- potuit Carur centize defpondet. (0) Dzr Awxonr Drr 153 [ V Ut Xonis Carvr LXIV. [ citte 1em li Qu« di&la funt , exemplo confirmantur. apdt um fautto fauttus eris , $9 cum vivo inmmcen- Dd * 4e immocens evis: g cum eletfo ele&ius evis , cupi- 1 porne £2 cum perveav[o perverteris: Sic Deum alloqui- tur Propheta Regius (4). uibus adjunge- iarislt- Tardus, re jure poflumus, quod Deus diligentes fe renere, tenerrime quoque diligat, & profe- amim- [ig ne- quentes fe fincero animo , eosdem animo profequatur fincerrimo: Siquas purioresani- chrita mas ad fancam Deoque pratiflimam infan- h r tiam amabilis fimplicitas redegits eas blandi- 1 pre tiis demulcet ejusmodi , queeteneritatem nop ticulo- minus divine dile&tionis, quam ejus magni- N tudinem refteritur. &d jf Recitando B. V. officio aliquando vacans dlipione S. Franciíca, cum ita continpere amat,; ut e vilo impedimenta pleraque in tempus precationis effe ani- incurrant ; ipfà a conjuge füo ad rei domefti- lificanda c& curam, quse tum forte agebatur , vocata ydis üll- fine mora comparuit; atque ut promptius " obediret, verficulum jam inceptum ex me- am (um- dia parte abrupit; deinde ad preces re- jinis, 1 diens, interpellata iterum, iterumque non- ritürüm nifi ad medium pervenit ejusdem verficuli oftri m quem toties inceperat. Re denique confecta um, ne- refümens officium füum , fatis admirari non finguli potuit, cum vidit verficulum toties; ut con- rj 1nno« L:3 jugt APUT (0) L XTf v. 26. 154 Co'MfEwa,M TkACTATüs jugi obtemperaret, abruptum ex illa parte, quae relicta fuerat, aureis fignatum literis «nime effe. Idem vidiffe fe, juratam fidem fecit le- Tn0 IY €tiffima quadam femina Vannocia lm ce Socia. j Fran;if— quoc Ex hoc exemplo difcimus, quod conjun- pl noftr &ta conditioninnoftre, legitimoque vivendiin- ftituto officiaadeo charitatem non minuant, ut ciid Tra etiam inde crefcat fan&ta dilectio, multum- ue pretii ac fplend 16 f fàt. & oris de novo fibi accer- mnorm CA? UT LXV. )uod suinimus etiowm occafiones exercendee profc Práte charitatis arripere oporteat. fitadl unt, qui nonnifi mapena ioliantur, mini- . me vulgares animi, parati fortiter & áge- iil [ Wuttat re & pati, quecunque gravioris momenti Titsr resdivinum cultumattinent.. Sed nefcio, quo I fato contingere foleat , ut ardua ejusmodi el fplendidaque molimina in vanos plerumque acirritos conatus recidant, oblata vel nulla, fionu tium ; vel impedita exercendee fortitudinis occafio- &oa ne. Interea illi füis intenti aufibus magno- culi h; pere f& putant férvere Dei amore, cum fibi fttmoy a facinorum imaginaria molitione turpiter il- C ludi patiantur , leviaque non faciant, ad fa- Vittum cienda magna afpirantes, non opere, fed imaginationum lubibriis elati. iC ex QHIS X Per $ Dr Awxonr Dri. Tj$ ll wrte, Per tuam, o Deus! bonitatem , & per m Jlsris animz meze falurem te rogo , ne feras in ani- Mecitl- mo meo commentitiam iftam tui amoris üm- Bend. 3 bram , fraudulentum virtutis fimulacrum, quod vitiofie cupidirati latebras ac receflum reeftat. |conjun. Profecto non quotidie in rnanus vendin- noftras inpruunt occafiones illae amoris mira- nognt, üt cula patrandi, & admiratione digna faci- multüme nora: fed eximie, id eft , eximio cum armio- bi acCef« re faciendi ea; quz charitatis font , omhi momento temporis occafio, & locus eft. Diéctu incredibie eft, quantum virtus ate roficiat e vulgaribus & parvis exercitiis. r&terquam enim , quod humilitate opus ] fit ad hoc, ut quis ad minimas charitatis ve- f fini- luti particülas minutim colligendas fe füb- r&ape- mittat; humilitas autem virtutum genuira momenti mater fit; tum virtuti etiam perficiendz in- fcioy quo dies, & cumulandis meritis nihil majori ufui ojosmodt eft , quam continua illa & copiofà feges occa- erumque fionum, fponte, fine vi, fine mora nafcen- vl nulày Z tium , quibusexercira virtus minus quidem : occao ad oculos fplendoris, fed minus etiam peri- ; mapro- culi habet ab inani gloria: eft enim ficur in cim fbi fermone putida quadam magniloquentia, ypitt i fic in factis vanz jactatio virtutis, a qua vitium raro abeffe folet, prefertim, cum , ut w[, 4 ( Is £ fefe exerat , fpectantium intuitus requirit im- 'bellis adhuc virtus. per L 4 Dicam 1596 CowrruNbDiUM TRacTATUS à !-llï exe - Dicam tibi, mi' Theotime! que femper ab experientia didici, mirifica effe fincerze tradiant virtutis fübíidia: multa in voluntatem unius- puim cujusque nifi nefaria fit , indulgentia uti , in fe- ; timo i metipfum, (üa ue vitia afperitate; non fa- : parc ca d cile offendi ru ibus aliorum, & invenuttis Íe bon: moribus; comprimere naturale odium, quo ità, : interdum ab iis, cum quibus degimus, dif- àppen fidemus: cum iis fuavius confuefcere, a qui- fümm. bus maeg is abalienatum fentimus animum; non illug enter in femetipfum totam malefa- k &orum invidiam recipere; tepere aliorum. n üvmg vitia; prefertim eorum, cum quibus minus licüt pa bene nobis convenit; füa errata uliro fateri ; labet, cum lenitate culpe pudorem ferre; cum ge- piitai, nio fuo belligerare femper, & alieno, fed V? tim char robo more vivere ; conílantem aliquem j a | Y mor nctioris vite tenorem fequis nullam cenfü- Tonatun Ic&, àac contemptui nec vultus , nec animi 8 ine acerbitatem adhibere, hec & fimilia magis dv b etiam, quam communis fert opinio, verze alià v folidaeque charitatis incrementa faciunt. quibus: de$;. nr DA PT OLBEVI. 0pus; r Tiereii r Quod [ingulavi nobis cure effe debeat füceve m Ve3 ommnia; qu& facimus, excelle Noluntan 7/10d0.. zztzf, lC Verc : iïimæ l d acuendam in difcipulis fuis cura—'mþfälutisï F RUO . re À Servator noíler propofui(fe fzepius fer- : Vplorig tur j5 Dzr Axonr Dzr. 157 t limper fur ex&mplum eorum , qui rem monetalem - finege tractant. Ab his numiíma rejicitur, nifi m unte. puri metalli fit; ad libram exactum, & legi- iti, n rtimo impreffum typo. Idem nobis magno- ; non f pere cavendum eít. Opera noftra nifi ex fe- nvenultis fe bona (int, nifi legitima charitatis nora fig- m, quo nara, nifi bonsz intentionis veluti ftatera fint mus, dif- appenífa, tanquam numifmata rejicula a 6; àQUi- fumma Dei equitate damnabuntur. anoum; 1 malefz- : Jejunas, fed proþofita tibi moderatio- ( aliorum. ne füumptuum : tale jejunium ex fua indole, ; minus ficut parfimonia, fanctitatis pretium nullum o fateri g habet. [ejunas afllictaturus carnem, & cu- piditati pravze refciffurus pabulum: fed inte- qm p eno, lo rim charitatis, ac.divine gratice expers, no- xe mortifere reus es: nulla legitima nota aliquem m cenfii- fignatum opus facis. Jejunas charitatis qui- ec anityi. dem ineffabili donatus munere, & gratie lia maprs divinee habitu exornatus; íed nulla tibi nunc alia voluntas eft, quam ut eorum, cum 9, V& t | quibus vivis, vivendi rationi te accommo- des; non eft examine equo rite appenfum opus, neque celeíftis , ut ita dicam ,. com- inercü nummus. Si vero auctus divina gra- 7) fafm ; tia, vexanda libidinis caufa, atque divine voluntaris ftudio , íacrum jejunium. colis; n hec vero proba moneta eft, puri meralli le- zitimaeque notee nummus, qui chariratis the- ) auro reconditus divinam tibi & gratiam. D1US ft- & gloriam comparabir. LS; Mini- u 138 COMPENDIUM TRACTATUS Minimis actionibus excellens pretium addit rectum & (àn&tum confilium, & flaprans Trge obfequendi Deo defiderium. Hujus infti- tuti opera, quamvis nullo videntur externo [ decore fplendida, mirificam vim habent ad falutem noftramin tuto collocandam. Sunt, Mi qui laute indies excepti, mifera ramen ma- Ü H critudine, extenuato corpore , vix pedibus fl gn fufüinentur, eó nempe interius liquore de- hii ftituti, quo cibus facile concoctus vires effce- to corpori recenter fübminiflret. Alii exili- 811 | Qdumey bus impenfis pafti, vegetam pra fe ferunt nitidamque habitudinem corporis. Suntin- fl pr Tantüm ter devotas animas,, qua bona opera fine XOITDd] numero ac modo coacervant, quin ideo cha- edicim, ritatis incrémentum ullum accipiant ; qua- rum videlicet interiorés animi vires inertia lt d nihilon torpefcunt, devotionis omnem füccum de- pafcenré, quceque non ita afflatu Spiritus fan- uml à Tnis €ü, quàm finguinis nefcio quo fervore ad bonum incitantur. Aliorum infrequentia Viv cum | funtpietatis exercitia, fed tanto vigore recti & probianimi, tànta confilii fanctirate producta, quidq ) ut admirandi (int; quos ipfi faciunt, in di- vina charitate, & adeunda Dei pratia pro- (uid. quint greffus. F'acultates ifti fuas, quas forte par- telletu cius habent ingenitas, tam fideliter in ftudio quod, virtutum collocant, utin éos divina bonitas dicat, fua munera largiflime profundar. Rs ; lnet Caprur () TUS "E AMom»:'DEI. 159 b pren'uni CaPUT LXVII taprang iyus infli De generali quodazm animmorum babitu , qui ]l eXterno jacit , ut opera unrver[a ad. Dei habent ad cultum vefevantur. D. Sunf, Amen ma- ( ynme , quodcunque facitis in verbo , aut in ope- ve , omuia 12 uomine Domini ESU Chri- X pedibus quore de-] flis gratias ageutes Deoeg Patri pevipfum.... Sive snauducatis , [ive bibitis, five aliud facitis, om- Jtes elfts- Ali exll- ] uia i2 gloriam Dei facite (4). kiec verba dumexplicat S.''homas, ait, ad hoc, ut Apo- e feront Sunt i« Ítoli precepto obfequium fiat, neceffarium en1 [ine tantummodo effe, ut anima charitatis habitu ä exornara fit: tametfi enim tunc, cum aliquid leo cha- efüicimus, reipía nobis preefens animus non s Qu fit id ipfum opus ad Dei cultum referendi: s Inerti cum de- nihilominus hac etiam voluntas, íanctaque animi affeCtio, ut ait S. Doctor, in ipía ho- 'itus fan- vore ad minis cum Deo unione quamvis occulta, fed vivida tamen & vera extat: hac enim noftri equenn'a cum Deo conjunctione coníecratus animus, eredi vodudta, quidquid deinde boni profert, non fibi, fe Deo facratum , Deo devotum producit. , in d- Quidquid acquirit filiusfamilias , patri ac- tià pro- quirit: & foret o do inutile, ut fic etiam It pat- tefletur verbis , P([;i ) ftudio patri velle acquirere , quod ejus conditio, ac nomen jam fátis in- bonitts dicat. In Dei familia filii per charitatem fu- mus ; quidquid fic agimus, ad Deum per- tinet. S$cio. PUT &«) Col. c. 3. v. 17. d» Z. Cor. c, 10. . 5,3(.2*' 160 COMPENDIUM TRACTATUS Jenruef Scio contrarium ferre quosdam Docto- fibi nox res calculum , quorum hec eft opinio, non dio tem continuo in fingulas actiones vim ac impref- moque fionem propagari ex generali quadam devo- vina d tione, qua totam Deo vitam jam antea de- vovimus; hi tamen ipfi in fuffragium S. Bo- naventurg??' probatum omnibus univerfim conveniunt. " Eft autem hac Seraphici Do- : sz fi €toris featentia, quod, fiquis fecum confti- tuerit animo, centum nummos ex amore d fit Dei fe pauperibus erogaturum , quamvis l divi eropatio ipfa' non protinus infequatur ; fuz ad quamvis alienis ftudiis tunc forte occupetur tranfrni animus, cum ifta charitas largitioni feimpen- Qum de dit, dummodo non vitietur aut in contra- J inoulis riam partem flectatur prius confilium , e facra dilectione ortum, omnes, inquam, conve. ms, ( Qiom, niunt, zenuinum hoc efle charitatis opus, in quod fàcra dilectio vim fuam fatis infinuet. VItaS C en iNon enim tantum opera, fed animi etiam affectus & propofira novit, & remuneratur P animorum fcrutator Deus. lis, a eum u& cum itafint, Theotime, cumque inter eum; qui Deo centum nummos de- Yocant &Xercit vovet, & alterum illum , qui omnes actio- nes füas divins charitati confecrat, aliud Tüm f lil tüm diícrimen noní[it, nifi quod prior nummos; actiones fuas alter facrze dilectioni offerat ; fa- i u um cile hinc feqüitur, ficut.in primo, ita etiam aPþonu in altero prime devotionis vim non ita ftatira langue- 'US Dz AMORE DEI; B n Dodo-. languefcere, fed durare , quamdiu öppofira fibi noxa non deflruitur, quoomni interme- 10 nort - cimpret- dio tempore virtutem füam exerit; fuaviffi- am dvo- moque veluti odore, quidquid agimus, di- anfet de- vina cbaritas perfundit. m $. Bo- Caruvur LXVIIL yniverim lhici Do- Qua ratione ommes a&liones mofire divinee m confti- X amore charitatis a&us effe po[[int. d fateor, ipnavum mihi videri amatorem quamvis divina bonitatis illum, qui nonnifi initio equatur fuz ad Deum converfionis fe fuaque Deo COl petur wanfmittat. Uti Philotheam admonuimus, [mpet- cum de matutina pietate fermo fuir, diebus contta* efic fingulis in füo propofito confirmandus ani- mus, & divinge glorie renovandum eft ftu- , conve dium. opus, it Hoc pa&o fiet , ut facre dilectionis fuavitas in cuncta fingulatim opera propius, infinuet. ac certius derivetur. ni etim uneratut Preeterea fzepiffime , in horas pene fingu- las, ab aliis negotiis revocatum animum ad Deum convertere oporter, quod precibus, ut cumque vocant , ejaculatoriis aptiflime perficitur. His $s de« exercitiis ad Deum fublata anima totam actio- s ao num fuarum feriem in coelum adducit. Ni- , a hil tum nobis deperit, minima queque no- ummos ftra;, uti ad Deum referuntur continuo affe- ferat; * &uum ad ipfüm reditu, ita lucro etiam nobis jj etiür apponuntur. Sic perpetuo , ut ita loquar, in t &atim ppue- gre- 1693 CowPENDIUM TRACTATUS ! woxior gremio divine boniratis verfamur, amorem. L m cà Dei non cogitantes modo, & loquentes, fed etiam totis pracordiis fpirantes. l h hoc ? non füf Anima, quz centiesquotidie inpemina- füQ. T& bat: Die&us meus mili, €7 ego illi (a), non- eeno ne hec non interrupto ad Deum anhelitu amort actiones füas; omnes fponfo colefti dedica- j oport bat? Deus meus, & omnia! O JESU vita [ peram mea! quis mihi det, ut moriar mihi, & tibi vivam? o vivere Deo, o mori fibimer ipfi! ' POT(UI ? nunc o vivere in Deo, o fuiipfius in divina bonita« ao te demerfio! o Deus, quidquid tu non esy mihi nihil eft. ? namde E diudin Ex hoc intelligis , "Theotime , quanti Conteni momenti res fit, füi ipfius amorem omnino dentt, exuere , fequetotum Deotranfinittere. Hoc T Pro fui facrificio femel peracto, pofthac nonnifi ejusdem confirmatione opus eft, quod fim- Si plici pe&oris anhelitu, fed fepius iterato fa- lutg ciliime perficitur. Hoc exercitio tam brevi n Y ! atque prompto actiones noftrae omnes, quae coolit viliflimi alias pretii forent, Deo inauguran- ftibe tur, X meri amoris actus fiunt, Ceterum txiflin inufitatee actiones, e quibus plus dependet, Ilà ch fiquis ex eis fru&um percipere, quem tre (üc oportet, defiderat ,. hoc paéto confecrandee funt. Yitiaty trufit: Rem gravem & inpentis momenti dico Toorcí facinus aliquod infigne, quod edere vehe- & ff inen- €iiy fü (4) Can. c. 2. v. 16. 'US Dr Auonxz Dvm*- 165 amorem mentior in Deum charitas jubeat, vel info- Qtt5, fed litam calamitatem forri füítinendam . animo. In hoc articulo brevius ad cclum afpirare npemee non füffcit; fed collecto in femetipfum ani- mo. recordari oportet diligenti ruminatione 1), u anhelit J seternos illos annos, quibus cclefli Patri in 1 dedict- amoribus, ac deliciis fuimus ; meminiffe U vità oportet curam illius ac folicitudinem , qua peramanter praparavit unicuique fáluti op- , &tbi d ner iil d portuna media, &inter ea hoc etiam, quod à boniti« nunc offertur. Porro non rantum ultro ac perlubenter in hanc virtutis exerendae are- QD 6jy nam defcendere, fed avide etiam, cum foli- citudine , expanfis veluti brachiis, totaque quai 3 contentione virium captare occafionem iftam mnino decet , in quam, ut fortiter pugnemus, divi- Hoc nonnif na P-rov:identia nos deduxit. od fim- Sic S. Carolus Borromeus, cum pefti- rato f« J lentia longe lateque ferperet in illa regione, n brevi cui ipf animarum paftor preerat, immiffam $ QU& ccoelitus ealamitatem effe vidit, quam alii ad- gguran- Ícribebant cafüi: hinc fuarum effe partium eferum exiftimavit, afflitto populo exhibere omnia pender, illa charitatisofficia, quae jure peterent a Pa- quem tre füo; Paftore, acPrafüle. Nonillumlate andee vitiatus. aether in fu a mdedit, aut in zedes re- trufir: non.a conta à u infe£torum corporum ri dico mortiferiafllatus prohibuerunt: operofi aeque vehe ac faftidio pleni labores, qui fibi in his offi- [2 mind, ciis fubeuqdi effent, aperta vita difcrit & 164 CowPENDIUM TRACTATUS: & mortis ubique prefens imago fibi a Dei Providentia oblata efTe videbantur , ut fic fuze fidei & charitatis documentum indubium ;; Adma daret. Sibi porrectam crucem tenerrimo affe- uftc ] T &u deofculabatur, exemplo S. Andree imo e&tore exclamans: O crux mihilonge opta- 1ibUs füum tiffima! o beata calamitas! o labores, o peri- cula, que ex finu mifericordie füe' Pater animi «haábi coeleflis profert, ut eis mea, & populi mei virtus exerceatur! O crux ave! quantope- ipfimq re te amplector, cum Domini mei & Patris tori D amantiffimi fuaviffimum munus fis! Hac fermeratione fübire labores opor- hic Pa: ter & ingentes illas erumnas, quibus fortiter immor! toleratis mapna poffit divinae bonitatis gloria exiftere. Cumque gravioris momenti ne- "m madob joa 7 gotia aeque ac magnee difficultates potiorem vite noftre partem occupent, ifta heroica ii tj aQ fortitudinis propofita fzeprus renovanda fünt Tüm ! amanti animce, ut indies magis conjuncta ignor; Deo füo ad ejusmodi certamina inftru&ior, acpromptiorinveniatur. Inillis verbisa Ser- amor mng vatore noftro prolatis: Pazer mi, fi zom poteft hic calix traufire, vifibibam illum, fiat voluntas incepn tüum ; yug. Suvgite, eamus: Inhis, inquam, & fi- milibus verbis tota hujus exercitii vis latet. du füm Q O mi Theotime! quante in hujusmodi affe- (oerce &ionibus opes recondite funt? CAPU-T M TUS Dz AMQRQ Dzi. 165 hi a D cQ a p TOLXIX üticfüee nditium JAdenonitio ad devovendum Deo facrificii loco liberum arbitriumn. 1mo af« |rez imo oftquam S. Caroli magnanimiratem admi- IN rati fumus, qua ad inferviendum corpo- npe opti» ribus peítilentia correptis devovit caput ; 0 at fuum , ad aliud facrificii genus convertemus Xe Pater animum , quo nempe incomparabilis Patriar- puli mei cha Abraham , quidquid fibi chariffimum fuit, tantopee ipfamque unius filii vitam viventium condi- & Datris — fqri Deo devovit. uibus maxime ftudiis a natu.ra infitis $ 0por- OTtitet hic Patriarcha tenebatur, ac flagrabat, ea immortali Deo in facrificium, utita loquar, j gïorïa mactabat. Primum a Deo audit: Egredere de enti ne- zeyva 1ua, 9 de cognatione tua , &9 de domo pa- otiorett $vistui, Qg veni iu tevvam , quam monfiravero heroict nda fünt zibi(a) Nihiljam amplius piiffimum vi- rum moratur: iter confeflim ingreditur, ynunda iruioty ignorans, quo pergendum fit, non eum amor patrie, non familiarium confuetudo, j er- 10 þofe non edium paternarum delicieab itinerejam incepto revocant. )uze abdicatio! quee mo- volunta tuum animi edomatio! adverte hic & recor- y &l dare, quod Chriftus dixit, "Theotime, feip- js latet. füm quemlibet debere vincere , abnegare; yli l- coercere, non tantum genio , ac libidini re- M pugnan- m (4) Gen. €. 12« V E 166 CONPENDIUM TR;æcTATus pugnandum efle, fed etiam juítos, & legi- vimus; timos animi motus comprimendos effe, cum inmolt lito tibi ita Dei fancti(fima voluntas requirere videtur, line quo füi ipfius victoria nequidem umbra- tatis nof tilis habebitur, ac penitus nulla Chrifliana charitas. Minord etianinum hec fürit, majora fe- [ üürntür. : - Tolle ,. ait Abrahamo Dominus, | Hum zuum unigenirum, quem dilipis, Jfaac , g n N puit vade in ierram vifionis: atque ibi offeres eum in fed eia Dolocaufftum [uper umum moutium,. quem mon- VI & I fivavero tibi (4). De noéte etiamnum confür- enim di 'ens Abraham non ante volunratem Dei mul ac intellexerat, quam ei morem gerens in viam fe dedir. Cum jam in montem , facrificio Was, e teternita deftinarum locum afcenderent, 4ixir Jfaat & adni patvi fuo: Pater mi. — t ille vefpondit , quid vis tem int fili? Ecce, niquit, jguis C? ligna , ubi eft villi- »na bolocaufti ? dixit autem Aivalam: Deus E nem, ( pvovidebit fibi vitimam bolocaufi , fili wi..— Per- Clemew pebant ergo paviter , €9 veneruut ad locum , quem oflenderat ez. Deuss im quo «edificavit altaye, qy ligitur, defüper ligna compofuit 5 cumque alligaffet . ffaae Al filium fuum, pofuit eum in alteve f&;j)er fvuem Dl na lipnovüm. sxtenditque mamtin , $9. avvipuit qui ben Tum om gladiwm, ut immolavet filium [uum Proh quale facrificium! quod certámen, O qué. viétoria, qui triumphus! quando tan- hdonin dem, o Deus, poftquam omnia tibi devo- QpUs cc vimus, lüctame (4) Gen. c, 22. v. 2. U$ Dr AuxoRnz Der. 167 ) & legx vimus, que noftra fünt, nosmetipfos etiam e[le cum immolabimus immortali tuo Numini , ob- e Vititut, lato tibi libero noftro arbitrio; unico volun- 1 um chriflian 'tatis. noftre filio ? CapruT LXX njora fe De incitamentis diligendi Deum. Doninus, Jut G [on folum incitamentorum omnium pri« raj eium N mum eft per femetipfam divina bonitas, ld) TO fed etiam hoc unum catera omnia dignitate, 1 confur. vi ac porentia lonpiflime antecellit. Hec enim divina bonitas in fui admirationem fi- em Dd jn viam mul ac amorem rapit celo receptas ani- mas, eítque non alia earum per infinitos crificio seterniratis annos beatitudo, quam dilipgere, i T & admirari divinam bonitatem. Quis. au- uid vil T tem inter mortales etiam tam excors effe poffit, ut infinitam bonitatem, pulchritudi- p: D u P nem, fapientiam , potentiam , fanéctitatem clementiam, & fiquid aliud boni nomine intel- jj ( df & ligitur, nontoto corde dilipat ? jf o Alterum divini amoris incitamentum eft Dei naturalis in omnes hoimines benignitas, s fem E qua beneficia creationis & confervationis re- rum omnium comprehenduntur. Supernaturalis illa Dei benïgnitaä , qua ertatnet ndo tàn- magnum & venerabile redemptionis noftre opus confectum fuit, tertium offert amoris j devo- incitamen tum. iU M a Quar- 168 QCouPrzNDIUM TRACTATUS : Quartum eft illa ratio divinze Providen- miDeu ti*, qua negotium falutis uniuscujusque no- 1 tem ítrum cum ingenti folicitudine procurat; & confiliu auxilia füee gratiee nobis largitur. mendi, tendi 1 JEterna gloria, quam beneficia fua coro- Tabuit naturus Deusdiligentibus fe preparat, quin- aTlaS 1 tum incitamentum eít diligendi fuper omnia Deum. fümy -necdün * felerf L[4on db o L. ftico 1 His, que musnerata fuut , iucitamentis utene eiplor *. 4 fututi t di vatio. *COIlgI*u t incitamentis iftis quam vehementiífime U fhtum ; impellatur aniimus ad ardentem divinse parari bonitatis amorem, confiderato univerfim eo- Cütione rumuno vel altero, illud quilibetin fe folum transferre & adhibere hac ratione debet: o C quanto amore dignus es, mi Deus, & quam WMicia verum efít, immeníàm effe bonitarem tuam ? Chi filium dedifti unicum, ut per ipfüm omnes homines redimeres, omnes,inquam homi- üt pui eter. nes, & me precipue, qui maximus inter peccatores peccator fum. Divinus ifte filius lüper lipides iniferum me & ingratum amavir,; & pro me Domin, mortuus eft. vide ] Deinde omnia Dei beneficia revocare ad | n | Ti inf primam füam eeternamque originem oportet; 105 f &ibi eg perpendere ho/c modo: Quom od9 [e) ini Teptan U$ ! D£ AwOoxt Dzr 166 Provider. mi Deus, amorirefpondebo, quo meante om- USque no- ne tempus complexus es! divinum iftüd ycürt; & confilium creandi me, confervandi, redi- mendi, falvandi & ad vitam «ternam perdu- ia cone- cendi me non aliud initium, quam teipfüm babuit. Amafti-me, cum nihil fueram, & fat, quin- amas me, cüm amore tuo etiam indignior per Ormnià fum, quam viliffimus terre vermiculus. Cum necdum 'nàtüs fueram, tempus ac dieimn D felegifti, quo nafcerer & renafcerer in my- flico recenüs vite lavacro; jam ab aterno exploraveras nutus, & flexus , ac receffus r/l/fme futuri mei arbitrii, quo molliori aditu, quo congruo tempore interiorem gratic tuse af- ntifime flatum recepturus effem; o boniras, cui com- diving parari nihil, que nulla grati animi fignifi- tíim eo- " catione poffit aequari. (e (oluri Qebet: 0 Confideranda denique (unt äiviha be- & quam neficia in altera eorum origine, nempe m toam: Chriíto, qui ea nobis meruit. Meminifti, ur puto, Theotime, magnum Sacerdotem m Omne m hom- Veteris ;Legis geftaffe fuper humeros, & Ts intet füper pe&tus nomina filiorüm Ifrael, id eft : me Elius lapides pretiofos, in quibus infculpta erant O X pO me nomina Ducum & Magnatum Ifraél. vide JESUM magnum noftrum Pontificem, & intuere eum jam a primo füz conceptio- yoctte ad nis inflanti ; confidera, quod füpra hume- l OP()I'[CU ros fuos nos geftarit, compleétens, & ac- ceptans difficilem provinciam, per fuam pmodo ? Y fnor- nl 9 170 CoMPEzNDIUM TRACTATUS mortem, & quidem morteni crucis nos re- tffà ( dimendi. O Theotime, fcito, quod anima Sal- uat vatorisomnes nos nomine & cognomine runc duedoa noverit; & cum femper alias, tum maxime tilime; die füz paflionis, quando efferebat preces ia eft & lacrymas, fanguinem & vitam pro omni- Se us, & figulariter pro te; hazc dilectionis Tentui verba ejaculatus: Eheu, Pater mi, fufcipio in fiderat me & me onero omnibus peccatis miferi no(tri iftus Theotimi; ad füfferenda tormenta ; imo fpirit & mortem ipfam, ut ab ea fit ipfe liber, & quod. non pereat, fed vivat ; moriar ego, dum- modo vivat ille; crucifigar ego, dummodo telra queban is gloria eterna perfruatur. O íupreme cordis JESU. amor, quod unquam cor.fàt ipft in tedee pie & digne te porerit laudare ? exceffu Chrifk CaAruT. LXXII;, Vnde: Montem Calvarie effe oeram facjræ' dile- W fin éHonis Academiamn. T ep&m ors & paffio Servatoris noftri ut fuavi d- &t u M mum; ita & efficaciffimum eft incita- T mentum ad ,animos noítros amore facro in- tium ; flammandos. Ita res fe habet. Ttm e Apes mylti- c&,amantes animae in vulneribus hujus Leo- pericu nis de tribu Juda jugulati, in partes diffe&ti TeSen & dilacerati; füpra montem Calvarie pra- Servat ftantiffimum melcolligunt , & faciunt, & filii à fün crucis in admirabili (uo apophtegmate, quod I) mundus nullo modo intelligit, gloriantur: De Ropte fH0T- Vg DE';AMOREDEI. o A ls nos 1e- uiovte, que omm. ia devorat , egre[fus eft cibus noftvee inim Sal- 7 0, latioris , 69 de morte omuibus fortiori exivit £0j if minetunc dulcedo amoris goftri. O JESU Servator aman- ) mmaxime tiffime, quam amabilis eft tua mors, fiquidem it preces illa eft fupremus effe&tus tui in nos amoris. o omni- Sed & in calefli gloria poít incita- lledtonis mmentum diving bonitatis cognire & con- üfcipioin amor Servatoris fiderate in femetipfà , js miferi noftri vi maxima ad fefe rapiet beatorum nta ; Imo fpirituum mentes; cujus rei argumento eft, fiber, & uod in transfipuratione , quee fuit veluti 0, düf- teflera caeleítis glorie , Moyfes & Elias lo- mmodo quebantur cum Chrifto de exceffu; quem (gpreme ipfe in Hierufalem erat completurus; cer- T te de exceffu alio non loquebantur, quam de exceffu amoris ; er quem vita rapta fuit Chrifto dile&o, ut daretur dile&e: fponfie. Unde mihi imaginor, quod in Cantico zter- r dl no fingulis momentis leta hzec acclamatio repetenda fit; Vivat Marie filius, quem vi- cit, ut vires fuas probaret amor. ; fuaviff- [| inciti- "Theotime, mons Calvaria eft mons aman- ficro if tium ; omnisamor qui non trahit fuam origi- mem ex paílione Servatoris, eít frivolus & e5 Q1 ib , O infortupata mors fine amo- j us Le0- periculofus. J dilledi reServatoris! o infortunate amor fine morte Servatoris! amor & mors ia inter fe permix- rig pI ta funt in paffi oneServatoris, ut unum 1ine ; & f altero in animo haberi non poffit. Supra £, qUo xur: D montem Calvarie non poteft haberi vita fine 4 amo- tfüf- [ 172 Courrzxp. Tnacr. DeAMonE Drr, amore, nequeamor fine morte Redemptoris. Sed extra illum , quidquid eft, aut mors eererna eft, aut eeternus ardor: fed & omnis fapientid Chriftiana confiftit in bona electio- ne, in qua rite facienda, ut te adjuvarem, "Theotime, hos verfus adícripfi: L Hinc amov, bine avdor ffygis ff , eterums DI utevque : Uret mortales ille, vel iffe Yogus. D6 Elige snovtalis , vasm morte electio ceffat. O amor &terne, anima mea te requirit, & zternum eligit. O veni fancte Spiritus, & corda noílra ipne tui amoris accen- de! Vel amare, vel mori. Oportet mori & amare. Mori omni alteri amori, vivere fo- lius JESU amori, ut non moriamur morte seeterna, fed vivamus in setterno tuo amore, o dulciffime Servator animarum noftrarum! CX Vivat JESUS. Amo JESUM , qui vivit ^ & regnat in fzecula fculorum.. Amen. FINIS PRIMJE PAR'TISf ( DIVI u pDa, fnptoris. Ut mors X onnis eletfo- !uvarem, EL DIVI FRANCISCI SALESII U: ) EPISCOPIET PRINCIPIS GENEVENSIS j TRACTATUS eqtiril pin'rus, accene gori & ere (q- !l AMORE DEI : pnorte 4more, IN GOMPENDIUM REDACTUS. hao vivit Pans SECUNDA. P i UA —— T.^ j : j AW D Ut AT Jf771 dnpla TU gat r D & a . ditim, li Doo d DN ditert Litet AUf inmof. 7 fuitim Wjlra qm' jï]h titis j indilfq . lé A brG 3 PRAEFATIO AD PARTEM SECUNDAM. x 3 [/(&t melius intelligantur. ea , qu& jäqumtm:, GRv obforoaripoterit , a fantto Zduttore bujus Tra- Gatus duplicem . Dei. eoluntatem . fpe&tari. Voluntatem Dei fignificatam , & voluntatem. divint beneplaciti. Voluntas Dei fignificata in inedio po- nitur , ut ei obfequium noflrum «el deferre , vel ne- gave pro arbitrii libertate po[imus , cum «oluntatem Dei tantum fig mifieet , quemadmodum precepta Dei, & confilia, interiores etiam divine gratie in[lin- &us. "Altera divini beneplaciti voluntas nulla con- ditione illigata efl , femperque ejfe&tum fortitur , qua- lis Deo placet: bac varüi vite noftre eventus a Deo decernuntur , temporum dire calamitates, morbi ac mortis genera inevitabili, ut pagani bomines folebant dicere, fato, u nos, Dei beneplacito flatuumtur. Licet in promtu nobis non. fit ejusmodi bumana vite adjun&ta immutare, ac LDei beneplacitum . evertere; innofira tamen poteftate eft , tum cum ejusmodi im- mittuntur , voluntati divince vel relutari, vel obfe- quium praj[lare. "tque boc tribus modis fit , vel nofire voluntatis cum divina confenfione , aut, ut lo- qui folent , voluntatis nofive refignatione ; vel volun- tatis in neutram partem inclinatione , Jauttaque ejus indifferentia; «vel denique totius wolunzatis nofiree ane- * abnegatiome." Si valetudine "vexor , exempli. caufa, atque tum divine «oluntati conféntio , quatiois fanus efJe mallem , refignatione utor. Seu bona valetudo, — m j feu morbus obveniat , utrumque fi equi bonique con- [5 s Jilo, indifferentia. utor. , Si denique mibil , mift quod Deus oult, volo, totague abdicata voluntate s propria, Dei voluntatem in locum mee proprie fuf- Jicio, abmegatione utor, &? mwyflica voluntatis mec "gOrte. JAftete , ac vite religiofe Magifiri bec ita explicant , ut dicant , refignatione voluntatem noflram cum dioina fieri. conformem , . indifferentia caudem cum dioina uniformem , &? abnegatione. Deiformen Jieri. Heli, cum acerbas Dei minas a Samuele au- diit, fic repofuit (a): Dominus eft: quod bo- num eft in. oculis füis, faciat. Fide refigna- itonem. Focatus a Chriffo Paulus , Domine; Dun quid me vis facere, re/pondit (b). — V/ide in- differentiam. — Denique idem S. Paulus proprie vo- luntatis abuegationem fic profe[Jus eft (c): Chrifto d confixus fum cruci. Vivo autem, jam non M ego. Vivit veroin me Chri&us.. Ws M Ceterum forfan inutile erit, de forma fcriptio- nis , qua bec prefertim capita. e Tra&katu.S. Francifci Tun« nofti latine vería funt, bic quidquam dicere, cum legenti Jper fe: patebit , confültius vifum fuiJe , vulgari afce- MU iUl dQC tarum feymone uti, ne profana dittionis cura, pra- terquam quod . operofior foret in iflo dottrine genere,. fu. dem etiam ab exercitiorum ,. de quibus tmäazut, fumma. pietate aninm axocaret. &HS | PARS nosp (a) I. Reg- c. 3. v. 18- 0bye (5) A&.c. 9. v.. 6. Tm. :Ce) Gal. c. 2. v. z0. j 1 tlf -B o(o) i 177 1297 WUUDE- N- — TXP-3 A 'oetudo, ' $£ ; N iaf i i E f (í P MSAM X NS Wifut co- ï; - ili, mf ïï. n SS - Quluttale r ii Ls i L g ID — um N tjrie fif- RL TR Thetda Yttfrant PaAnRS SECUQNISA- j wmfm Oa DE-AMORE D EL !Tlll!ä? (l uod bo- C DP UOT E nulente omine uornodo mos conjormare debc;amus dioma Aido i voluntati, que "vocatur voluntas i u- ia fignificata. ohrilto ib aæ T0 4 À nliquando divinam voluntatem in fe JNk4k4Zt ipía confiderantes, voluntatem bo- nam & fànctam deprehendimus, jript- Tunc facile erit eam laudare, & adorare, hmj noftramque & omnium aliarum creaturarum n gttt voluntatem confecrare ejus obedientiee per yi t hanc divinam exclamationem :. Zza£ voluutas , Jne 1ua, ficut in cmloy &5 in zerra. Alias ean- | genere, dem Dei voluntatem per particulares effe- f étas confideramus, ut in eventibus, qui ad RS nos pertinent , & in occafionibus, quaenobis obveniunt, & tandem in declaratione divino- Qu'am-v rurq de rebus noftris confiliorum. ViS 178 COM.PENDIUM 'TRACTATUS (tinus, vis ergo Deus nonnifi unam unice, & fim- plicem voluntatem habeat, tamen certis Quand quibusdam notis, fequentes vdrietatem me- Ti 1nl diorum, per qua eam cognofcimus , & jux- dientis rà veritatem, fecundum quam diverfimode firam. etiam oblipamur, nos ei conformare, eam lum é diftinguimus, & di(criminamus. Deis Tatiork Do&trina Chriftiana clare nobis proponit adlio v veritates, quas Deus vult nos credere; bona; ftcuc quse vult nos fperare ; poenas quas vult nos ti- quod - mere; bonum , quod vultnos amare ; pr&- C cepta, qua vult nos adimplere, & tandem fertis. confilia, qua defiderat nos fequi & capefle- Te Et ifta omnia vocantur Dei voluntas fio- elt; qt fimifi nificata, eoquod Deus nobis-fignificarit, & Iatat, manifeffarit, quod vult; & intendit, ut om- ifteng, ceatur. ne illud credatur; fpeyemr, timeatur & exer- quod f tbis ] Porro qua voluntas Dei iïgnificatä pro- nem) [ cedit per modum defiderii, & non per mo- enim: dum voluntatis abífolute , poffomus vel eam riüm, fequi per obedientiam , vel per inobedien- ViV[ur üiam ei refiflere: Deus enim eo inruitu facit Qpipar tres aCtus voluntatis:. 1mo. Vult ut nos pof- boli F fimus refiftere. 2do, Defiderat, utnon refi- Vitem Ítamus. 3tio. Nihilominus finit, ut refifta- & exh mus, fi velimus. Quod ergo pofífimus re- litls co) fiftere, dependerex naturali noftra conditio- g ne, & libertaté: quod refiftimus, provenit Qat ? ex mera malitianofira: quod autem non refi- stire fti- J$ bl; AMoRnE Dki. 179 ; & fim- ftimus, eft juxta defiderium divince bonifatis. n Certi Quandoigiturrefiftimus, Deus non concur- ( me- rit, intellipe moraliter; ad noftram inobe- j & u- dientiam , fed relinguens voluntatem no- erfimode ftram in manu liberi arbitrii, finit üt ea ma- jre, eum lum eligat. Verum quando obtemperamus,; Deus tribuit füum concurfüm, füám infpi- Permiffio enim eft rationém , & pratiam. proponit actio voluntatis, aétio quidem fterilis & in- e; Donày fecunda,; dum : nihil facit, fed iinit? ut fiat, il nosti- uod fit. e; pre Contra defiderium eít a&tio fecunda, tàndem apell- fertilis, qua excitat, invitat, & urget. Hinc eft, quod Deus defiderans, ut voluntatem yas i« fignificaram fequamur, nos folicitat , monet, t & incitat, infpirat; juvat & fuccurrir; at vero ut om- X exer- finens, ut refiftamus, non aliud facit, quam quod fimpliciter nos permitrat facere, quod nobis lubet, juxta liberam noftram electio- :arä pro- nem , contra füum defiderium. Quomodo er mo- enim magis genuine exprimi poteft defide- vel eam rium, quo defideramus, ut amicus ad con- bedin- vivium invitatus comedat & bibat, quam fi jn facit Gpiparam ei coenam,; ficuti fecit Rex Para- 0s po^- bolie Evangelicae, prasparemus, deinde in- yon rell- vitemus, urgeamus, & pene eriam precibus ilta- & exhortationibus iterum, iterumque repe- Ts fe titis copamus, u£ veniar, menfa accumbat, Jndilio- & genio remotis curarum moleítiis indul- geat? certe is, qui vi amico fuo buccam rovet onre aperiret; cibumque in os ingereret, ac de- fii gluti- CowPEzNDiUM TEACTATUS 180 lutiré faceret, non ei convivium comitatis n5 qu & amicitizee preberet, fed beftiarum inítar Cerem tractaret, & velut caponem, qui impinguandus ( dum eft, eum haberet. Genushocbeneficii exigit, geium, ut precibus, & fuavibus verbis ac folicitatio- tandor nibus humanis exhibeatur, non autem vi & volunt violentia exerceatur. ldeoque fit per mo- üe cau dum defiderii, & non abfolutæ voluntatis. tanqu luntas Porroidem eft de üg:äficata Dei volunta- &ompli te ; perillam enim Deus defiderat vero defide- L 1/;.191 rio, utfaciamus, quod declarat. Et ea occafio- lreris « ne nobis fuüppeditat, quidquid ad illud exe- ficut di quendum requiritur, partim nos hortando, tur Eva partim etiam premendo, &urgendo, ut a fe fondi peramus.. In hoc favoris genere nihil am- proprià plius poteft. defiderari. Quemadmodum Tiémor vero radii folis non definunt effe veri radii, df ( quando oppofitis nubium obftaculis obfcu- od f rantur & propulfantur: ita voluntas Dei fig- WQAQCGI nificatanonceflfateffe vera Deivoluntas , eíto libert ob renifum ei factum nequeat producere tot Salvat effe&dtus, quot produceret, íi renifus non Glioru fieret; & obfequendi ftudium accederet. Ingens Conformitas,ergo noftrianimi cum fienificata pium, Dei voluntate confiflitin eo, ut velimus om- nia, que& divina bonitas fignificat a fe defide- piícop Kras q rari, credentes fecundum ejus doctrinam, femg fperantes juxta ejus promiffà, timentes ejus tiam,( minas, amantes & viventes fecundum ejus eftatio- ! Dulfica leges & monita. 'ngjfþe;&am prot nes, U$ Dxr Auozns Dzi I8t comitatis nes, quas fzpe facimus in facris Ecclefize m nflar Csremoniis. Nam ea de cauía ftamus ere- puudus &ti, dumin facro Miffze officio recitatur Evan- dl xl gelium, ut prompti & parati ad obtempe- Jicitatte [ randum, etiam ad minimum nutum divine fem vi Ea voluntatis, quam continet Evangelium. pa mo. de caufà ofculamur librum in fine Evangelii, yntaris. tanquam adorantes Verbum, quo nobis vó- luntas cceleftis declaratur. Propterhoc etiam voluntae [e0)9 lures Sancti & Sancte portabantantiqui- o defide- tus d u pra pectora facrum Dei Evangelium, Loccalio- literis expreflum , velut epithema amoris lud exe. ficut dicitur de fancta Caecilia, & reipfa habe- rtándo - tur Evangelium S. Mathei, füpra pectus de- jutafe T3 funcdi & fepuli Divi Barnabe inventum jl am- ái propria ejus manu exaratum. . In cujus rei nodum memoriam, & teítimonium; in antiquis Ec- yi radii clefiae Concilis , in medio totius congrega- ; obfcu- tionis Épifcoporum & Ecclefiz Prelatorum Deifip- — collocabatur excelfum folium, & füpra illud $, elto liber (anctorum Evangeliorum, quiperíonam cere tot Salvatoris , Regis, Doctoris, Directoris Con- füs noà ciliorum, & torius Ecclefi&e reprefentabat. cederel. Ingens vero illud Pa(torum Ecclefie exem- ;n'dicara plum, fanétus Carolus Borfomeus, Archie- yus ortt- pifcopus Mediolaneníis, nunquam fàcras li- delide: teras meditabatur ; quin nudo capite f& pro- irinary fterneret in genua, ad teftificandam reveren- (j CiUS tiam , qua audiri, lepi, & intelligi oporreatfi- n $i5 gnificatam Dei voluntatem, [effa[iOW nes; N Cuurl 182 CowrrzNDiuM TuAcfATUS C apu-T H : : yendof De conforimitate nofirae voluntatis cum il. ; indimn U las quatm Deus babet us fulvandi. t ( la : mj o L) eus tof modis , fotque mediis oftendir velle fe; nos omnes fàlvos fieri, nemo lgrptatm ur p offit.id ienorare. Hoc confilio per Bu Y creationem ad imaginem & fimilitudinem | pyemæ fuamr nos effinxit; & ipfe viciffim fe homi- Ricate nem ad nof(tram fimilitudinem fecir per in- aliud, v T heming carnationem , fecundum quam mortem paf- fus eft, ut univerfum genus humanum redi- praias? inerer, falvaretque. Quod praflitit tanto T, qua cum amore, ut, referente magno Patriee no- T QUf ftre Apoftolo S. Dionyfio, dixerit quodam nofira f die fanéto homini Car 0, fe promprum & temellt aratum effe ad patien d um àáltera vice, pro j | lüpate ominum fíàlute, imo &bhoc futurum fibi filvandi grarum effe, fi id ipfe preftare poffet absque Wama üllius hominis peccato. üt w Philay Ex eo-autem,' quod non omnes falutem àmabil confequantur, non ideo Dei voluntas ceffat T effe vera voluntas, qua in nobis fecundum lis Dem conditionem nature füuz, &noftree operatur. Datte y Innatum enim eft ejus bonitati , ita liberali manu auxilia oratize nobis communicare , -ut t COI'] u iis adjuti feliciratem divinz glorie confequi ?Hador valeamus; noftraautem natura poftulat, ut in ifinni libertate nos rglingugt, quo vel ea bene Vtanr. uten- ()p i bE AMonE Drzr 185 utendo falutern confequamur, vel abutendo nj in damnationis vorapinem dejiciamur. f Unam petii a Domito (a), dicit Prophe- tà, €7 banc vequivam , ut inbabitem ia domo Do- ofendi qini oummibus diebus vitee mez. — Ut videam vo- l, Defno luptatem Doinini, €$ vifitem Tomplum [auttum Dllo per €jur. Verum que & qualis eft voluptas fü- tudinem premz bonitatis, nifi diffundere & commu- homi- N nicare fuas perfectiones ? quid enim apat per in: aliud, cum ejus delicie fint, effe cum filiis em p hominum, ,ut iis copiofe íüas infündat m fedi- gratias? nihil ita eratum eft hominibus libe- t tanto ris, quam propriam fequi voluntatem; no- T n0- Ítra autem íàn à ificatio eft voluntas Dei, & uodum noftra falus, ejus beneplacitum: nullum au- mum & tem eft difcrimen inter beneplacitum, & vo- 5 pno luptatem Dei: imo voluntas, quam habetDeus, m fibi falvandi omnes homines, vocata eft bona, quia bsque eft amabilis, propitia ; orata, deliciis plena, & ut Greci, fecuti $. Paulum dixerunt, eftvera Philanthropia, id eft, voluntas tota quanta alütem amabilis & propenfa in humanum genus. ) cellit Totum coclefte Templum, triumphan- ndurm tis nempe & milirantis Ecclefie , omni ex -ratur. arte refonat canticis amoris Dei erga nos. iberdl t corpus facratiífimum Salvatoris , velut (TRU Templum fàanétiffimz ejus$ voluntatis totum eftadornatum, & inftructum eximiis notis & fequi ,utin infignibusiftius benevolentize. Inde eft, quod bene vilitantes divinum hoc 'Templum videmus 2 has en («) Pf. a. 4. 184 CowrEND1IUM TRACTATUS has amabiles delicias, quas ejus cot percipit, de : f dum nobis benefacit. . pin quenda Intueamur ergo centies, & amplius hanc natà Op. amabilem Dei voluntatem , noftramque ii &t q ea defipamus omninoj ac fündemus, pie & enim vi devote clamantes: O bonitas dulcedinis in- yenite finite , quam amabilis eft tua voluntas? quam defiderabiles fünt tui favores? creafti Et qui nos ad eiernam vitam, & maternum tuum 108 1€ framt peétus turgefactum fàcra ubertate incompa- laem rabilis amoris, abundarlacte mifericordie five ad parcendum peenirentibus, five ad con- Àt fummandos juítosin omnis perfectionis gene- lutem re; Quare ergo non conglutinamus noítras confide voluntates cum tua , & parvulorum infítar applicatorum mammillis matrum , lac be- feparat nedictionum azternarum Nonne * * famelici n-þon' fq- B gimus ? Ti paff Ts "Theotime, ita debemus velle noftram &f falutem , ficuti Deus ipfam vult; vultaurem minus ipfe Salvator eam per modum defiderii; & tüiti f nos igitur debemus eam inceffanter fic defi- derare , inhzrentes amantiffimr Servatoris Migi Danten defiderio. Non fimpliciter eam ille vult, febibe fed reipfa nobis fuppedirat; :quee ad eam offerty coníequendam necefífaria fünt media: & nos Ts ergo debemusnon folum velle , fed etiam effe- l? al &u ipío acceptare omnes gratias & favores; imgorn quos nobis paravit,; & paratos nobis of- "todut fert. Sufficicquidem dieere: Defiderofalvus effe: potaf US Dz Awongz D. 185 'petcipit effe : fed non füfficit dicere; defidero am- plecti media convenientia ad fàlutem confe- lius hunc quendam; fed voluntate abíoluta & delibe- rata oportet in manus arripere gratias & me- mque n 5, pie & dia, que Deus nobis impertitur. Debet enim voluntas noftra cum voluntare Dei con- xdinis - 'oluntas ? venire , atque penitus illi correfpondere. Er quia illa nobis dat media , ut falvemur , ea ? creaft itm fuurm nos recipere oportet, prout & falurem no- ftram defiderare debemus eo modo; quo il- mcorpte rdielive la eam defiderat, & quia illam deüd-e.z:at... : ad con. Atenim contin it fepe, ut media ad fà- 1 pent- 1 Gofitas lutem prafícripta ummatm d& in genere ; inf confiderata fint animo noftro pergrata; íed Vac be- feparatim & in particulari appareant horrida. Nonne vidimus S. Petrum, imminente Chri- yon ft- fti paffione promtiffimum ad fübeundas om- nes in penere peenas, quin &ipfám mortem; noltramt ad fequendum fuum Mapiftrum? & nihilo- |rantert Tninus, ubi ventum-eft ad rem, eundem in- etii; tuiti fümus pallentem, trementem, imo- & j ddi- Maopiftrum ad vocem unius muliercule ne- rvaroris ganrem. Quilibetcoeitat cum Domino poffe |e vil fe bibere calicem: verum quando nobis re ipfa d eart offertur, fupam capimus; & omnia derelingui- & nos inus. Res feparatim & in fpecierepreefenta- m efe. t&e altius imprimuntur animo, & vivacius in 3voresy imaginationem incurrunt. Ea decaufà in in- js 0 trocïu&ione- ad vitam devotam monuimus, yfilvus poftaffectiones generalesin fanéta oratione fa- cienda: elfe: N 3 186 CowrrzNDiUM TRACTATUS cienda effe propofita, & decreta particularia. eliatr David in particulari acceptabar afflictiones; fionet ut viam expeditam ad -perfoctionem confe- hn i quendam, quando ficcantabat (2): |ozum Dileyi anibi Domine , Quam juflificationes tuas. quia bumiliafli amne , ut (lz;[ca;zz md o : "CarvuT f fandi De conformitate noftee vvoluutatis cum vo- [20IUI &im ( luntate Dei, que mobis fieuificata eff per. ejus snandata. [int g prohi efiderium, quod habet Deus, ut füa ob- D Íervemus mandata, maximum eft, uti fünt; j quia 1 paffim facrze literee teftantur. uoimodo au- tem poterat Deus hoc defiderium melius ex- quia ( Tump primere, quam per eximia prammia, qua pro- ponit Legis obfervatoribus, & irigentia füp- doqu u uee ejusdem Legis violatoribus in- üWe plicia, i Cepis tentat ? inc eft, quod David exclamet di- cens: Th snaudaffi mandata tua. cuffodivi uimis. accipï Dobis ni nc Porro amor complacentize refpiciens di- vinum hoc defiderium, vult illud obfervan- ium, 10,( do Deo complacere: fed amor benevolen- tie , quivult omnia Deo fübmittere, fübmit- Vi | tit noflra defideria, & voluntates huic vo- Ont luntati, quam Deus nobis fionificavit. Et quam inde provenit non folum obíervatio, íed mand Qu etiam () Dr AMonr Dri. dcularia, etiam amor mandatorum, quem David ora- Qiones, | confee tione tam füblimi exaltat (2): Quomodo dilexi legem 1uaim Domine/ tota die aneditatio sea . eff. donm Dilexi mandata tua fuper auvum $9 topaxiom. H ifum Quam dulcia faucibus aneis. eloquia tua - fupey 1522] ovi 0. Verum ad excitandum in animis noftris fanctum & falutarem preceptorumamorem, Itl 0 eorum pulchritudo contemplanda eft, eít [ enim ea admirabilis. Nam quemadmodum funt,operaaliqua, quz ideo mala fünt, .quia prohibita, alia itemque prohibita,'quia mala (ia 0b» (., uti funt; ita etiam funt nonnulla, que bona fünt; quia precepta; & alia, quz funt preecepta, do qu- i ex- quia funt valde bona &amabilia, eoquod'eo- 4 pl'()- rum preceptiodet bonitatem nonnullis, qua: alioquin nullam haberent; aliis.autem dart in- i füp- . crementum bonitatis, quc nulla facta pra- us if ceptione effent & remanerent bona.,. Non «t d- accipimus bonum in bonam partem, quando 1777 nobis manu inimica exhibetur. Lacedaemo- nii noluerunt fequi bonum & fàlutare confi- 15 di- lium, quod iisfuegerebatur ab homine ma- otVa- yolet- lo, quem proinde oderunt, ufque dum vir bonus iis idem . confilium . iteraffet. bmit Contra donum exhibitum ab amico nun- C vo- quam non eft gratum: fuaviffima quaque . R mandata fiunt afpera ; fi animus tyrannicus ,f & crudelis ea imponat. Fiun.; a2utem amabi- j N4 "dta, (e) .Pf-118. 17. 188 CowrENDIUM TRACTATUS lia, quando proficifcuntur ab amore. - Ser- eoquoc vire Jacobo regnare videbatur, quia fer- qte, ! Km viebat ex amore. O. quam. dulce & defi. derabile eft jupum cerleítis Regis, eoquod eumft Rex tam ainabilis illud noftris imponat hu- df 1neris. chiter. Viarul Complures obfervant mandata Dei, fi- Jabot cut multi deglutiunt pharmaca, mapis, pro- Tem1 cul dubio, ex timore, ne moriantur & dam- datis] nentur, quam ex ftudio placendi Deo; & hil i vivendi juxtá divinam ejus voluntatem. At lum ficuti fünr multi;, qui, quamvis gratum fit ptorg medicamentum, tarnen magnum fentiunt fa- de f& füdium, ea folum de caufa, quod porriga- t tur nomine medicamenti ; ita etiam fünt non- "g, nulli, qui opera precepta horrent; hoc nomi- fücun ne, quiapreceprafünt. Ettalisvir, utajunt; Parifiis inventus eft, qui cum ea in ürbe fua- perde viter vixiflet fpatio oéctoginta annorum, nec lit ( unquam illa egreffus fuiffet; quamprimum Tnün ei injunctum fuit mandato Regis, ut in ea- db Gt0r dem civitate, quod füpererat vite, trantige- ret, nec inde exiret , exivit flatim, nitens Qu in vetitum, cupiensque nepata, luftratarus Viato tudir campos, quod totius vite decurfu nun- &le quam fecerat, imo ne in mentem quidem ei venerat. Onus n Ex adverío animus amore in&ru&us d. fate ligit mandata, & quo hzec funt de rebus dif- ficilioribus, eoeifunt fuaviora & acceptiora, eoquod ( U$ Dr AMonr Drtr. 189 . Ger. eoquod fciat , magisex ho& fuo fe dile&to pla- cere, majoremque eidem fíe exhibere hono- li feï. X defi. rem. Exulrat& cantat hymnos, cum Deus eum fua docet precepta & juftificationes, non oquod at D« diffimilis viatori, qui fuoinitinere cantat ala- criter. Adjungit quidem laborem cantandi ipfi viarum difficultati,-fed hoc etiam augmento Jdi, fi- laboris, laboris tedium propellit,' & labo- ; pro- rem minuit: ita facer amator tàntam in man- X Qdf datis Dei fervandis reperit fuavitatem, ut ni- 0, & hil ita eum füblevet; recreet, & foletur in n À m fit hac mortalivita; quam fuave jugum prace- torum Dei füi , humeris fuis impofitum : un- int fa« de facer Pfàltes clamat (4):. Casta/iles uii trigte erunt ju[lificationes tuc im loco peregrinationis [ B0 9m€e«. ROTi- Dicuntur muli & equi onerati ficubus ] füucumbere ftatim füb onere, & omne robur a;unt, e fot- perdere: fic qui factus eft, ficur equus £5 inu- lus, quibus non.eft -intelleus , defpondet ani- , DC jmur mum, neque par eft ferendo huic oneri, le- gi Domini; qua-cerre ficubus multo jucun- il l« dior eft. Contra, ficutramus ex arbufcula, npe- quee dictaeftapnus caftus,. portatus initinere jitens viatori viresperpetuo függerit, ejusque lafii- I[oUS tudinemarcer: itacrux , mortificatio, jugum nun- & lexServatoris; qui eft verus Agnus caítus, efm d onus eft, quod laffirudinem tollir, quod folatur . & recreat animosS; qui divinam ej us Maje,.. ( dl- ftatem diligunr. ; di- N ; Hac rjora, od («) Pfal. 118. v. 94* i90 ConurzNDiUM 'ï'RAvdrAr"üs fit, à Hac ipitur ratione divinus amor nos efhcit conformes voluntati Dei & reddit : dum dandc folicitos ad obfervanda ejus mandara, atque non languido & repido; fed ardenti defide- Mand & rio placendi divinz 'ejus Majeftati. Nam complacentia heec per fuam füavem /& ama- máo deto bilem vim preeveniens neceffitatem obedien- di, quarh nobis lex dimponit, tonvertit eam cipit in infignem dile&tionis virtutem; difüculta- adn &Imol tem autem in ipfamme—t-' dile&ionqm. Cenc &f CaAPUT IV. enti Otmit De conformitate nofevae volumtatis-eumn 4lla, quam Deus mobis fignificavit per non | fed i Jua confilia. adho andatum defignat .voluntatem , que fit prob M Vem - À integra, & fine diminutione in.eo, qui " mandat; fed confilium aliud non indicat, I quam..voluntatem voti & defiderii: - Manda- ii datum nos obligat; confilium tantum inci- Ingi tat: mandarum facit , 'ut transgreffores in- currant offenfam: confilium tantum minus Qlio laudabiles reddit.eos , .qui illud non fequun- üny tur. Violatores mandatorum merentur dam- qu nationem ;qui autem confilia negligunz folum. Q e imerentur, ut minori ploria condecorentur. inur Hoc difcrimen eft mandatum inter, & con- noy füum.: Quando mandatur, adeft auctori- &on &$, qua oblioat: quando autem confilium fit; p 192 Dz AMORE'DEI« K 09 fit; adhibentur tituli amicitie ad inducen- mdit dum & provocandum ad id; quod commen- dando & fuadendo petitur , vel infinuatur. dlye defro: Mandatum neceffitatem imponit; confilium Nam & commendatio nos incitant ad id, quod v dma- majorem adfert utilitatem. Mandato refpon- yedien- det obedientia, confilio fides: confilium füf- ib éam cipitur ad placendum , mándatum autem jcu- ad non difplicendum. .Et inde eft, quod amor complacentie, qui nos incitat ad. pla- : cendum dilecto, inducit etiam ad capienda;, & fequenda precepta: amor vero benevo- lentig, qui defiderat dile&o fuo voluntatem. omnem « affectionem fübmitü, facit, ut r non folum velimus; quod imperat dilectus, fed vel.maxime, quod fuadet, & ad quod adhortatur: ficut amor reverentialis, quem. x fit probe frugis filius habet erga bonum pa- ; qui trem, efficit, ut flatuat vivere non folum lat juxta mandata , que injunoit, fed etíam jux- ndt- ta defideria, & propenüonsg animi, quas. id- 1nanifeflat pater. il Confilia omnia data fünt propter perfe- jl &tionem populi Chriftiani; non autem propter Iün« unumquemque Chriftianum. Sunt certaà a quadam humane vite adjunéta, que fübin- um de ea confilia faciunt impoffibilia; fübinde j inutilia, fubinde periculofa, quandoque etiam. of noxiaaliquibus; hincChriftus dicit de uno. Ti eorum, quod dictum vult de omnibus , qui if poteff capere, capiat; qualfi diceret, ficut ex- ponit 192 CoMrPENDIUM TRACTATUS nan n ponit S. Hieronymus; qui poteft lucrari. & tollere honorem caftitatis, velut bravium re- potettà tamel purationis ; feu exiftimationis, eum tollat; eft enim propofitus illis, qui ftrenue currunr. qgit t tem i Omnes igitur non poffunt, id eít, non ex- pedit omnibus, femper omnia obíervare con- da&e fadia: filia ; qua cum data fint in favorem charitatis, "n illa iis eft loco regule, loco menfüre; 'eo- prop ^ rumque urget executionem. Titatl diled Quando igitur charitas ita imperat, ác difponit; Monachi ac Relipgiofi trahuntut f c 1e d ex monafteriis, & cenobiis, ut fiant Car- chatit dinales, Prelati;, Parochi: quin imo etiam enim aliquando educuntur, ut matrimonium ine- uod- pun ant pro tranquillitate regnorurn. lltate fi charitas educit e monafteriis illos , ' qui folemni voto in iis fe Deo confecrarant, a eleem ttibux forüori, ut loquuntur in fcholis, & pro- qub pter minorem caufam poteft ejusdem chari- n tatis impulfü & auctoritate 'fuaderi pluribus, min ut verfentur in feculo, fervent (üas divitias, titar matrimonium ineant, imo etiam arma ca- quan piant; bellum fufcipiant; füfceptumque pro- 'fequantur, quam tamen provinciam minime r flore oemnium nego multiplici periculo vacare. Tent .. Quando autem charitas velut manuid.ucit t aliquosad paupertatem, & alios retrahit; quan- 1 tofo, do impellit aliquos ad continentiam; includit impe in monaíleris aliquos; & alios egredi facit; per non obligatur ulli mortalium facti fui ratio- qulg nem Ug Dg ÁMo&ns Dzx 193 ctari. & nem reddere.. Habet enim hec abíoluram lum re- poteftatem in legem chriftianam, ficut fcrip- tum eft: Charztas oumia poteff. — Etebavitas non - tolat; AITURL. agit perperam. Quodfi quispiam velit ei li- lon &X« tem indicere, &interrogare; refpondebitau- r'€ con- dacter, quia Domizus bis opus babet. . Omnia drItAts, facta funt propter charitatem, & charitas $ 'e0- propter Deum. . Omnia fervire debent cha- ritati, illa autem nulli; & ne ipfimet quidem dileéto.füo, cujus non eft ancilla, fed fpon- fat, dC huntüt fa, cui non exhibet fervitia, fed quem amo- re demulcer. Propterea accipiendus eft ab F Car- charirate ordo exercitii confiliorum: illa enam enim aliquibus injunget caftitatem, & non mine- paupertatem, aliis obedientiam, & non ca- Zuarf Ítitatem. Alios jubebit jejunare, & non qut nt; à eleemofynam porrigere, alios eleemofynam tribuere egenis, & non jejunare: fed & ali- pro- chati« quibus folitudinem decerner, non autem onus paftorale, aliquos etiam volet inter ho- 'ibUS, mines converfari, & non in locis defertis la- Vi üitare. Paucis, eft aqua quaedam facra, per d C quam hortus Ecclefize irrigatur, &fescunda- ! pl'o- tur, qua& quamvis unicum ferat colorem, nime flores nihilominus, quos producit, non ca- C rent füo colore, quamvis multum ditferen- te Jücit Facit enim illa Martyres rubicundiores ! xuan. rofa, Virgines candidioresliliis. Aliquibus ludit impertit confümmarum amethyfli colorem perfecte mortificationis , aliis luteum calen- áclt; 3tio- dule, feu conjugalis cure colorem , expo- i nens, À 194 — COMPENDIUM TRA(STA'T'US TU nens, & diflribuens diverfimode conülia; ctlenti propter perfectionem animarum, que tam fis poti felices fünt, ut vitam füb ejus ductu agant. Qs — matri CapbruTv V. tiusvQ m Quod umor voluntatis Déi. fignificatae in beiLx - p ] qnandatis , nos iriducat ad amorem TDorui h confiliorusm. jj a Theotimé, quam amabilis eft divina vo« fcipa luntas! Hebrei per vocabulum Pax in- de ep hitts : telligunt cumulum omnium bonorum; hinc facer Pfaltes exclamat (a): Pax multa diligen- QUi no) ptopri zbus legem fuam, €9 mom efl ilis fcaudalum. Quafi vellet dicere: Domine, amori man- d Int feret f datorum tuorum quanra ineft fuavitas! quid- ni omnis dulcedo cor illud occupet, quod nili w plenum eft dilectione tuze legis! Certe Rex Wg. ile, cujus cor erat fecundum cor Dei , ita hi, perfecte & efficaciter deguftaverat excellen- Omne TütmT tiam divinorum mandatorum , ut non imme- rito haberi poflet amator myfticus iftiuslegis, volun; 165 v tanquam caítee fponfze, & Repinz cordis fui, prout clare colligitur ex continuis laudibus, bit: jt quas in eam conJicit, & accumulat. lüntas fola VO Quando fponfà coeleftis vult exprimere Drinit ïilavitatem,unguentorum-, - & fufhmentorum tiofüs; divini füi fpon(i , wuguentum effufum. nomen [ 4 £U ) - (2) Bf 118 v. 165 | 1 D& AMORE U"EI. U$ 195 zuum, inquit illa (4)5:ac fi diceret: ita ex. Confilja ]U tàm cellentibus unguentis es delibutus, ut videa. ris potius füave unguentum, quam eis inun- lt apant €tus. Itaranima, quee Deum amar, transfor- matur in voluntatem divinam, utmereatur po. tius vocari voluntas Dei quam obediens, aut fuübje&a divinge voluntati. j dl Unde dicit Deus per l(iam (7), uod Ecclefiamr. Chrit tia- [//] norum . vocaturus fit zorie zoco , qued os Do- miini uotabit , quod eft dicere, notàbit, & in. vinavoe fculpet in. cordibus fuorum fidelinm. Dein- u i de explicans nomen hoc, eriz , iüquit, vo- Juntas a dm-eg. 1; lifé maíi diceret, inter eos, a r qui non fant Chriftiant, quilibet habet faam Ál dahum. propriam voluntatem » iü medio cordis fui; i min. fed inter veros Servatoris filios quiliber de- feret fuam voluntatem, ! gui- & non erit amplius, uod nifi una vóluntas domin a, mapiftra euber- e RX nans, & univerfàlis, «qu & animabit, guber- nabit, &diriget omnesanimas , omaia n jtà corda, celler omnesque voluntates, & nomen Chr iftiano- rum non erit aliud; quam voluntas Dei in lis: m voluntas, inquam; qua r egnabit füper om- slegis nes voluntates, ]i5 füix bit & omnes im fe transforma- (ibus, : ita, ut voluntates Chriftianorum ;& vo- luntas Domini noftri non fola voluntas. (int, nifi una, & uod perfecte verum fuit in primiriva Ecclefia: tunc e immere nim, ut dicit olo- orütm riofusS. Lucas, multitudi nis credentium eraz 2 [4^ gumtl (a) Cam. c. 1. v. . Ill (!)) IJ(.JZ. €. 52. 112i 196 lCOMPEï&D[UM TaáCTATUS cor um , & auima una.. Non enim propo« Dor Q fitum ibi fuir S. Evan eliftae loqui de corde; [ quntus quod facit vivere nof. h ra corpora; neque de fiis no anima, que corda animat vita humana; fed que no loquitur de corde, quod animabus noftris fübjicin hoc fin dat coeleftem vitam, & de anima, que cor- da noftra animat vita fupernaturali: cor & fnandal anima maxime unita fidelium, verorumque a5 ( Chriftianorum aliud non fünt, quam Dei vo- eltac Otmnes luntas. . 7:2 inquit Pfaltes (4), eff z2 volum- fb fen zate Déi: non ideo tantum, quod vita noftra z temporalis dependeat a volunrate divina, fed ell, qe qui, ut etiam, quia vita noftra myfítica confiflir in participatione illius vite, per quam Deus vi- fhinis ? vit. & re 1 gnat in nobis, & nos vivere & | fub- fiftere facitin fe.:. * Ur te inci u ca;,z'te'- libvi , fceriptum ff de te (b), o Vatoris quid 1 Deus vite mez, ut faceres voluntatem Patris eterni: & per primam animz voluntatem e(ïe g[a Pálai humanam , in inflanti conceptionis tuze com- plexus es amabilem legem illius, eamque nem f ponebas in inedio cordis tui; ut regnaret; & quin e dominaretur ibidem in eternum. O! quis lls ha animz mmez eam exhibebir pratiam , ut Bénerg Citame non füam, fed Dei vo.lumatem'faciat? elfe f d Porro bäls (a Uh (a) Pf $9.6.- (2). Bf. 39. v. 9. u) UA Dxs Auxons Dri. * 197 ! pfopo- Porro, quando amor nofler - totus le corde, quantus ftat a parte divine voluntatis; non leque de fatis nobis eít facere voluntatem divinam, n2 fd quz nobis preceptis fignificata eft, fed & s noftis fubjicimus nos obíequio confiliorum, que ]U cor- hoc fine data funt, ut perfectius obfervemus r inandata, ad que etiam, uti docet S. 'Tho- rumque mas, confilia refpiciunt. Quam is remotus Dei vo: e(t a concupifcentia bonorum alienorum, qui j aol omnes rejicit divitias, etiam illas, quas jure a nofira fibi fervare poflet? quam parum timendum jna, fed eít, ne is praeferat voluntatem fiam divinze, fillit i qui, ut eam faciat, fe fubjecit voluntati ho- minis ? eus Vi» & (ub- Unde vero eff, quod non infigni fervo- re inciramur ad fequendam voluntatem Ser- ( vatoris noflri, ut non folum faciamus id, |Patris quod mandat, íed etiam quod fatetur fibi ntatem effe eratum & acceptum ? certe, ut teílatur Pfalmifta, Deus non folum exaudir oratio- e COIme amque nem fidelium, fed vel fola eorum defideria, quin etiam preparationem ; quam in ànimis [eb | quis fuis habent ad orandum. Nobiles ergo & generofze anime non egent efficacioribusin- " citamentis ad complectendum id , quod fciunt effc fecundum deliderium, & votum fui Di- le&ti, 2Uma med , inquit unà ex illis anima- bus (2), Jiguefa&a. eff, [t0 ?lt aHücus qmeus locu;u.? ef. O CaPUT (a) Caur. c, 'f. v. 6. CowrrNpDiUM TRACTATUS. 198 ttrimu CX TPuT VL flgt Brevis sneibodus cognoft cendi ldz"-vma'm v0- lorum luntatem. comp anctus Bafilius dicit, voluntatem Dei no- üom bis fatis effe oftenfam & declaratam tum confiliis, tum przeceptionibus divinis; & pro- inde nihil effe, de quo delibererur ; nam n oportet fimpliciter exequi, quod preeceprum Con eft;quodautem alia attinet, in noftra fünr il- odio la poteftate , ut ea juxra noftrum libitum elipa- 1 | inus, qu& videntur eligenda, quamvis fa- ( S cienda non fint omnia, quz funt licita, fed illiqs | tantum ea, qua expediunt. Addijudicanda mus,. vero illo, & difícernenda, quze expediunt, n À audiendum eft judicium fapientis Patris fpiri- petiti tualis. mine; conf .Hic in m&moriäm interim,tibi revoco, qum "Theotime, tentationem perquam moleftam, eltm & odiofam, qua non raro iis evenit, qui to- zie f tiin eo funt, ut omnibus in rebus id fa- imp. ciant, quod magis Deo placet. Hoftis enim Clenc humani géneris in omnibus occafionibus fa- Tanc cit; ut dubitetur, an res; que fit, fir Deo ac- Meri ceptior, quam altera; quae omittitur. Exem- qutm pli caufa, an fit Dei voluntas, ut invitati ci- gotig burm füumamus cum amico, nec ne? an jeju- tündi nium obfervare exþediar die Veneris, an die tum | Sabbati ? an foras eundum fir ad animum Tenti in quo relaxandum, an vero abüinendum? teri- /$ Dz Awuons Dzr. 199 terimus multum temporis, & dum occupa- A QU- mur, ac detinemur in dijudicando, quidnam horum fit melius, neglipimus occa(ionem, complura bona alia faciendi, quorum execu- Deim. tio magis promoveret Dei ploriam. Am furii ; &pro- Non folemus ponderare minutam pecu- n niam, fed folummodo nummos magni valoris. veptom Commercium hoc, & negotiatio nimis effer font - odiofa; nimisque multum temporis abfume- n dligz- ret, fi ponderandi effent v. p. folidi , affes wis - &c. Sic etiam non debent ponderari omnes jn, (&d iftius generis minutule actiones, ut cognofca- fcanda mus, an hzcplurisfitapud Deum , quam alte- diunp rà. Adde, quod nonnunquam interveniar fü- [piri- perílitio in faciendo hujusmodi rerum exa- mine; nam qua ex caufà oriatur dubium, an confültius fit audire Miffam in una Ecclefia, 'eVOCO) quam in altera? ducerefila, an füere ? dare Jefrat; eleemofynam viro habentiuxorem? non be- i f0« ne fervitur Domino, dum tantum temporis il - impenditur ad confiderandum id, quod fa- ] enim ciendum fit, quando opus eít executioni bus &- mandare illud, quod in queeítione ponitur. Je0 dC- Metienda eft noitra folicitudo utilitate rei, Yyem- quam aggredimur. Quam foret inutile ne- iti C gotium, tantum laboris fibi fümere ad delibe- j randum de itinere unius diei faciendo , quan- n di(f tum de conficiendis-trecentis, aut quadrin- genris milliaribus? jmurnt * 1 'qUO | O 2 Ele- Ti« CouprrNDiUM TRACTATUS 200 & alte Ele&io vocationis, defignatio rei magni alicujus momenti , mutatio domicilii , & fimi- Tone. lia merentur feriam deliberationem, ut qui in illis magis fit ex voluntate Dei, intelliga- ) dendi tur. Verum in minutis & quotidianis actio- nibus, in quibus omiffio vel error non eft Cop1t lono) momenti alicujus,. neque damnum alicujus note, quid opus eft, nepotium importunis bus, p confültationibus faceffere ? cur multum per- pl € inveí ndam, expendamque,; an magis placeat 10f b eo, ut recitem rofarium, an officium Dea- tae Marie Virginis, cum tantum diícrimen i ibul diocri inter unum, & alterum nonfit, ut ea de cau- ia fe íà magna debeat deliberatio inftirui? an me bitm potius in hofpitale ad vifitandos cgrotos conferam, quam ad vefperas audiendas? gni eamne potiusad concionem, quam ad Eccle- tuend fiam, ubi fünr indulgentize ? Nullum eft per tlones fe ita apparens, ac notabile difcrimen, quod Wirrel j me inducat ad unum potius faciendum, quam adalterum; ut ob id ranta füfcipienda fit de- n liberatio. fitm Bona fide hic procedendurm eft, omiffa omni fubtilitate: & ut dicir S. Da- Cont; dehbw filius , libere faciendum eft id; . quod no- bis bonum videtur, ne fatigernus nos inurili fidlin cultat cura, neve deveniamus in fcrupulos, & fu- erftitionum labyrinthos; ftultum enim efít, piusr à ifficiles habere nugas. Semper vero hac ita Ceam intelligo, ut non fitmagna inzequalitas , ac di(- bus; crimen inter unum O us & alterum , & üe d quando non incurrunt a f Qita u qua adjunéta ex una $ 201 DE AMORAE Dzr. d mapnt & altera parte, que digna fint confidera- 5 ,& fimi« tione. utquid In rebus adeo momenti alicujus proce- intelliga- isactio- dendum eft:magna cum humilitate, & non non elt cogitandum de invenienda Dei voluntate alicujus longis examinibus, & difcurfuum fubtilitati- bus, fed implorato Spiritus fanéti lumine, portunis 1m per- applicanda eít confideratio Dei beneplacito inveftigando, accipiendumque confilium a di- placet reétore noftra&. confcientie , adhibitis etiam, m Dea- (crimen filibuerit; duobus aur tribus viris non me- (de call» diocriter verfatis in rebusfpiritualibus. His anmé ita fe habentibus non eft revocanda in du- bium noftra electio, fed excolenda, & ma- gl'OIOS oss ? gna cum devotione, quiete & conflantia tuenda., Tede- uamvis autem difficultates, tenta- tiones, & diverfitates eventuum, qus oc- d p , quoà currere poffint in progreflu executionis, in- nerare nobis poílint diffidentiam quandam quim Pa [6) f de- ne electionis, oportet tamen nos manere firmos, & inherere, contemptis omnibus in jfr 6 s contrarium occurrentibus, rei femel & ferio deliberare. Sed &cogitare debemus , quod Qd D0- iil fi aliter elegiffemus, forte inveniffemus diff- cultateslonge majores: preererquam quod fe- & fü- fn 617[7 pius nefcimus, qua fitDei voluntas,an ut exer- ceamur in confolationibus, an in tribulationi- gci cdij- bus,an in pace; anin bello. Itaquere femel fan- éte decreta , nunquam dubitandum eft de (àn- » y ürà &itate execurionis: namnifi nos obicem pona 3 Inus, & 202 COMPVENDIUM 'TRAcTATUS 3qu mus, non poteft res male cedere: aliter au- tem agere mapna eít nota inconítantie, & guum| fui iptius amoris, ficut & d 1. V gbilitatis cerebri; ac Ítolidiratis ingenii. ; desqu des,ta CA'P DT AL pnvi liviti letiu De unione noftre voluntatis cum - dicina, vilite qu«e vocatur voluntas beneplaciti. 10 1 u idquid fit, excepto peccato, fit per Dei cohib ( ACX voluntatem; que abfolura, & beneplaciti d5 ei voluntas appellarur, Hanc voluntatem nemo DT mortalium poteft impedire: eadem autem Jfolla non cognofcitur nii per effe&us; . qui cum vj | evenerint, Deum jllos voluiffe, & defienaffe nobis innoteícit. imo. Summatim confide- Th remus omne id , Theotime, quod fuit, quod plicer eft, & quod erit: & tunc ftupore abrepti co- fiem emur exclamare ad imitationem Pfalmiflge n (4): Laudabo te Domine , quia magnificatus es ue- bu; bementer, €$. magnificata ejt usque ad celos amife peri vicordia tua , eg u[quead nubes vevitas tua: quam tion amagpificata funt opeva tua Domine , omnia z fae liter! pieutia tua fecifl , €9 anima mea coguofcet uimis. fiqui "Admivabilis efl fcientia 1ua [uper me, praveniet me, quam e [5 $ 10 potero ad eam. Et inde tranfibimus ad Qüm, fanctiffimam complacentiam, gaudebimus de dmar €o, quod Deus fit infinitusin fapientia, in po- Tieo| tentia, in bonitate. Quaee funt tres dotes divi- Rit, ne (4) Pf. 103. . 4 ( 5 Drg Awonr Dzr. 203 litet qU« ne,quarum totumuniverfum non eft, nifi exi- d« guum preludium, & velut fpecimenaliquod. cetebrij 2do. Videmushomines, & Angelos, orm- nesque naturz varietates, qualitates, conditia- nes, facultates, affectiones, paffiones, gratias,& privilegia , qua fuprema Providentia ftabi- livitin multitudine innumerabili mentium cce- divita leftium, & hominum, in quibus ita admira- biliterexercetur juftitia, & mifericordia divi- If na, ut non poffimus, 'etiamfi vellemus , nos cohibere , quominus ingenti cum gaudio lau- per Dei teplaciti des ejus decantemus, repetentes illud (4) : nemo Mifericordiam , €g judicium cartabo tibi Domine: AUL pfallam eg auzelligam in via iunnaculata , í cum venies ad 1ne. gu47?do a(fe vide- "Theotime, magnam habere debemus com- ,q placentiam , videntes, quod Deus exerceat ] t CO« fuam mifericordiam per tot diveríos favores, u ]mifiz ; &beneficia; z confert Angelis & homini- (AYA bus; quomo d 0 item exerceat fuam juítitiam i It per infinitam varieratem poenarum & caftipa- tionum: nam ejus juftitia € mifericordia zequa- sum TO liter funtamandae & defiderandz in (emetipfis, fiquidem amb:e iftee virtutes non fünt quid- T Ve- juf tf quam aliud, quamunica divina bonitas. rum, quiaeffectus juítitize nobis funtafperi, & nusa Oo- 1US de amaritudine pleni; eos Deus mitioatimmixti neeorum effectuum, qui fünt mifericordiae, & inpo- wv . facit , ut in medio diluviq jufte indig nationis 4 ng oliæ*a (a) Pf. 100. v. 2 204 CowrzNDIUM TRaAcTATUS olivavirens confervetur, & ut anima devota, teriort infinitur velut columbacafiatandem poffit eaminveni- re,fi tamen amanter. velit medirari columba- tiorum. rum inftar. Ita mors, afflitiones, füdores, qui- longif bus abundat vita noftra, qua jufta Deiordina- fecund fericot tione funt peene peccati, fünretiam beneficio fuavis ejus mifericordie radii & gradus ad (tri co via Y afcendendum in ccelos, media ad proficien- dum in gratia, & merita ad obtinendam glo- quiec hymi yiam. fara O beata paupertas, fames, fitis, tri- volunt: flitia, infirmitas, mors, & perfecutiones! fünt dio, q enim bzc , mihicredite, jufte punitiones no- collii ftrorum deli£&torum, fed punitiones ita tem- diem , »perate , & ut loquuntur medici , ita conditee tullur uavitate benignitatis, & clementige diving, n, ir ut earum amaritudo fit perquam amabilis. fünt y Res mira, fed vera, 'Theotime, íi damnati Jeug! non efífent obílinatione & odio adver(us Quion &ini Deum excecati, in fuisptenis confolarioner invenirent, viderentque divinam mifericor- etiam diam admirabiliter mixtam flammis, quibus Uas in eternum aduruntur: ita, ut Sancti confide- i eber rantesuna exparte horribilia, & terrifica dam- & natorum tormenta, ex hoc juílitiam divi- queri nam laudent, & exclament (4): 9ufius es Domine, g ve&um judicium tuum; quflitia eg judicium prapavario [edis tu&. — 3tio. Redeamus ad nosmetipfos, & iunumera bona tam in- 'teri,o— (e) Pf 118. v. 88. M US DE'AMORE Drzr 203 d devotgy teriora, quam exteriora intueamur: ficut & minveni- infinitum prope maximarum poenarum inte- 'olumbs- riorum, &externarum numerum, ac feriem Y'65, QUI- longiffimam, qnas divina Providentia nobis JXOTCIDd- fecundum fuam fanctiffimam juítitiam , & mi- yeneficio fericordiam preparavir, & quafi brachia no- '"dus ad ftri confenfus aperientes, amplectamur om- roficien- nia iíta, amanrer fanctifTime ejus voluntati ac- àm olo- quiefcentes, & cantanres Deo per modum hymni eterne quietis (a): at voluntas 1uay ficut 2 celo, €8 in terra.. Tta, Domine, fiat is, t voluntas tua in terra, ubi nullo fruimur gau- o5! fnnt dio, quod non permixtum fit dolore, nullas J6510- colligimus rofàs fine fpinis, nullum habemus | (effi- diem , quem non continuo fequatur nox, yndit nullum ver, ni(i hyems precefferit: in ter- hvinge, ra, inquam, Domine, ubi confolationes nabilis, unt perrare, labores autem innumeri! o amnati Deus! tua fiat voluntas, non folum in exe- ver(üs cutione tuorum mandatorum, confiliorum, ionenn & infpirationum, quze exequi debemus, fed ricor- etiam in tolerántia affiiétionum & poenarum, qubUS uas dum immittis, recipere de manu tua mflde- d ebemus, ut tua voluntas faciat per nos, 3 datm- ex nobis, & de nob divi- | cuerit. í sz, omne id, quod pla- VN j g armus m If O I0- CArPU T (4) Maib. c. €. v. 10. 206 4COMPENDIUM,TRAC'I[Xf.US &dami CapPvurTr VIIK. Te infh hon o Unionem . noftrae vooluntatis cum. benepla- afftidt cito Dei precipue fieri m tribu- amoris lationibus.;. S cenze quidem in feipfis confideratee mini- P QUs O me poffuünt amari: confiderate in fua in Qu origine, Providentia nempe , & voluntate p divina, quee eos immittit, perquam amabi- & ol lesfünr. Intuere virgam Moyfis, projectain tiente terram eft ferpens terrificus; eandem vide in Cl 1anu Moyfis, eft virga, uge patrat miracula. Intuere tribulationes; in r emetipfis funt hor- i ribiles: in voluntate autem divina fi eas.confi- figatit tüdini deres, funt puriamores, & delicize fpirituales. leti Quoties contingit nos averfari remedia, & eít, | inedicamenta, dum ea nobis medicus exhi- bet; que tamen oblata nobis per amicam fis; j ? TUnti manum, amore fuperante horrorem, cum cen| letitia accipimus ? certe vel amor aufert ne p afperitatem doloris, *vel fenfüm illius efficit Tantu optabilem, ac jucundum. .Si magnus ille Patriarcha Abraham vidiffet neceffitatem oc- inad Titüs cidendi fuum filium extra Dei voluntatem, cogita Theotime, quantos dojores eum fut- Tnum Tort ferre fuiffet neceffe: fed cum videret illam Düit, in Dei beneplacito, erat illi heec neceffitas to- tà aurea; tenere proinde eam amplecteba- ] tur. Si Martyres vidiffent tormenta extra lition beneplacitum Dei, quomodo inter ferrum DIUCIT Us Dzr Awonr Dzi. 207 & flammam cantare potuiffent? animus amo- re inflammatus amat divinum beneplacitum letoli- non folum in confolationibus, fed etiam in Ilt- affliionibus, eoquod (íit praecipua virtus amoris facere, ut amans patiatur pro amato. Stoici Philofophorum non ignotum pe- [re mini y infü nus omnem füam philofophiam collocabant in duobus verbis, a/fZiere , & fuflinere , nem- 'olüntate. 1 dmabi- e miffas facere oblectationes , voluptates, & honoresterreftres: (uflinere, & tolerare pa- foje&ain üenrer injurias, ac labores. DoGrina vero n videin Chriftiana, quz una fola, & vera e&. philo- nirácul fophia, tria preefert doctrinze fuze capita: al- int hor- S.COflile negationem fui ipfius, quae majoris etiam forti- * tudinis indicium eft, quam abítinentia ab ob- ituales. le&ationibus: ferre crucezm fusm, quod plus d. & eft, u am pati quascunque alias res adver- y eitt- amicant fas; fequi Chriflum, quod non folum eft re- j nuntiare, &abnegare feipfum, & ferre cru- p um : qufett cem fuam, fed etiamipía praxi exercere om- ne genus bonorum operum. Attamen non ; dici nus IHC tantum amoris oftenditur in abnegatione, & in aétione; quantum in paffione. — Certe Spi- teffl Qt« ntatelt ritus fanctus notat in facra fcriptura maxi- inum Chrifti in nos amorem in affione, & um o[ l'Häm morte ; quam pro nobis acerbiffimam füufti- nuit. Ex hisergo concluditur, quod jras t0- e&Cbïi* Imo. Amare voluntatem Dei in confo- , x lationibus fit bonus amor , quando revera foru amatur Dei voluntas; & non confolatio, in. vm & z qua 208 CouprzxRDiUM TRACTATUS Auam quaeft Dei voluntas. Hic etiarn amor fine repugnantia, fine violentia naícirur: nam tr, f tern,lu quis non amaret voluntatem tam dignam omni amore noftro?. tiones nobis 2do. Amare voluntatem divinam in fuis quan: mandatis, confiliis, & infpirationibus eft fe- cipim cundus gradus amoris, primo longe perfe- lamu &ior: nam inducit nos ad nuncium remit- ivin tendum proprig voluntati , & abftinendum pluribus voluptatibus, licet non omnibus. l ménri 3tio. Arare paffiones, & afflictiones pro Dei amore eít altiffimus facra charitatis pra- rocu dus: nam in hoc nihil eft amabile, nifi fola ä e fu dolon voluntas divina. Hic amor verfatur non tan- exerci tum in derelinguendis omnibus voluptati- torme bus, fed etiam in complectendis, tormentis & doloribus. mnil iïrang CAPUT-IX. verhy D | De unione moflra voluntatis cum beneplaci- potel Adeo to divitto in afflictionibus [piritualt- fu(pir bus per vefignationem. e1t Wt on .A mor crucisfacit nos libenter fufcipere affli- &kiones, exempli caüfa jejuniajvigilias, ci- YatiQ licia, &alias carnis macerationes: ac nunnum. "s remittere dele&ationibus, honoribus, & divi- filum tiis, & amor quidem in his exercitiis totus Ain quantus eft oculis dilecti Domini a cceptus. Ed Atta- Ug : Ds AMORE DE: 209 morfine Artamen adhuc acceptior eft, quando patien- J; nam ter, fuaviter, & animo fi non letiíffimo , fal- -dimm tem,lubenti accipimus tormenra, & tribula- tiones propter divinam voluntatem, qua eas nobis immhittit. n infüs Verurm amor tunc excellit, quando non folum fuaviter, & parienter ac- s e fe- cipimus afflictiones, fed ob eas nobis gratu- e perfe- lamur, totoque animo eas amamus propter ? renit- divinum beneplacitum ; a quo procedunt. ;endum xibus. Porro amor ille, qui nafcitur ex quiefe menris in tribulationibus fpiritualibus , dubio fie$ P!'O tis of rocul eft maxime perfeétus. Beata Angela nifi d e Fuligho admirandam facit defcri.tionem (n tf« dolorum interiorum, quibus aliquando fuit exercita, dum dicit, animam fuam fuiffe in uptati- qentS tormento fimili illi, quo quispiam pedibus & manibus ligatis effer fufpénfus, & ramen non ftrangularetur, fed maneret in ftatu hominis verfantis inter mortem & vitam absque ulla fpe auxilii, cum neque fuílentari pedibus poteft, neque juvari manibus;, impotens :zgldci- " adeo aperiendi os faum ad clamandum, vel fufpirandum. Itaeft, Theotime, anima fübin- de ita preífa eft affli&tionibus & curis internis; ciffi- ut omnes ejus facultates obruantur tum pri- 'iäS)d' vatione eorum omnium, qua poffent dolo- res mirigare, tum apprehen(ione eorum om- npum .dir- nium, quz inferre poflunt triftitiam: ita ut [0tUS ad imitationem fui Salvatoris incipiat teedere, & pavere, deinde triflari, ut reéte dicere eP[US. ((d- poffir: 210 CoMrPENDIUM TRAC'TATUS k QUE poffu: 7vHHs efi anima mea ufgue ad mor- fen (2): & ex intimo cordis affe&tu defi- domk fius m deret, petat, acfüpplicet, uz , // poffitde [it, tran[eat ab illa calix , cum ei nihil fupertit, terriu tioy & preter . füpremum apicem intellectus , qui apex affixus cordi & beneplacito Dei, pem flatu. dicit fimpliciffime acquiefcens divinz volun- tati: O Parer eetevue, verumtamen non mea, fed &de In hoc autem fitum eft to- anim zua voluntas fíat. tius rei momentum , -ut anima inter medias conf sellin turbationes, & repugnantias ifla refignatio- ne utatur, qua vix uti fe animadvertit, ut seque fibi perfuadeat, é corde eam non pro- ( cedere: velfi aliquo modo procedit, non uti nepla oportet: fiquidem id, quod tunc agitur pro vel n i Dei beneplacito, fit non folum fine gaudio, aütem & interna animi fatisfactione, fed etiam cum nilüg acerbitate ac luéctu: 'cum interim cordi amor dem non deneget poteftatem querendi; & lamen- Qs doh tandi, ut faltem queri poffit, quod nequear queri. imo finit, ut & Jobi & [eremie om- quie nes lamenrationes depromat: fed ea condi- place tione, ut in eo ftetur refignationis decreto, f bitor quod femel conftiturum eít in fundo animee, & in füpremo, ac delicatitlimo mentis apice. place Inquo decreto nihil eft tenerum, nihil fuave, pton imo vix aliquid fenfibile in eo deprehendi- prom tur; fed totum tamen, quod in eo reperi- eXer Fï,'», r verum eft, forte eft, ac propemodum tb i Et vi- ipugnabile, vero amore plenum. Wur? detur (a)y dMarb. c, 16. v. 33. 'US Dzr Axonz Drri. 2tí t ad mor. detur amor retractus effe in ültimum füum : defi- domicilium , velut in turrim fortiffimam to- vf f tius munitionis, in qua ánimofüs & imper- füpetit, territus perfiftit; quamvis omnis alia muni- elledus , tio, ea turri excepta ; capta fit, & fumma icito DJel [ rematur anguftia: quo autem omor in hoc g volun- atu conftitutus magis nuduseft ab omni ope, i, [od & derelictusab omni virtutum , &facultatum animz auxilioj eo conítantior, & fortior ad n eft to- t medias confervandam fidelitatem ífemel Deo datam zeftimatur. fipnatio- ertit, Ut Unio hac & conformitascum divino be- n pro- mon uti neplacito fit vel per fanctam refignationem, tur pto vel per eximiam indifferentiam. Refignatio autem fit per modum conatus cujusdam, & | gaudio; am cum nifus fübmiffionis: verbi gratia: animus qui- ]i amor dem effet vivere, fed non mori: nihilomi- .ümen- nus, quia Dei beneplacitum eft, ut e mun- do hocad alterum per mortem tranfeàtur, ac- fiequett g offt- quiefcit animus, — Voluntas effet vivendi, fi placeret Deo, & quod plus eft, voluntas ef- qotidi- Jecreto fet, ut placeret Deo, producere vitam; fu- bitur quidem mors libénter: magis tamen anime; g apie placeret vita, fi ea concederetur: fat quidem prompra eft voluntas ad moriendum : fed | ii V6 Jeridi- promptiorad vivendui. Jobin fuis erumnis exercet talemaétum refignationis: .$i Jona re- repeïi- o0m cepimus de ma mus ? nu Dei, quave mrzl.a 100 Vecipia- E[ PU etur CA»PUT 212 COMPENDIUM TRA.CTATUS CarUuTq X- hmlefh fem, $ De umione noffree voluntatis cum. Dei Ze'ne: javitus glacito per indifferentiam. C efignatio prafert quidem voluntatem Dei nam f R rebus omnibus; fed amat multas alias & ina res preter Dei voluntatem : indifferentia ve- fita ( roetiam ulterius procedit: nihil enim amat, ni- m fi propter voluntatem Dei, ita ut nulla res mo- at t veat cor indifferens prafente voluntate Dei. d v Equidem cor indifferens etiam tangi poteft, qui r & moveri aliqua affectione, videlicet; cum D& yo. adhuc ignorat , ubi fir Dei voluntas. Elie- Tatn L zer, cum perveniffet ad fonrem Haran, pro- potrip be animadvertit virginem Rebeccam , pul- dem a chram valde, &amabilem: attamen manfit quid i indifferens, ufque dum fincero ac interiori TET Numinis afflaru didicit, eam eífTe , quam iqiid Deus preeparavit filio Domini fui Abraham ; Q tunc enim munera, que habebar, protulit. que quiaj Ex adverfo, fi jacob nihil amaffet in Ra- Tüm chele, preter affinitatem Labani, quam ut co- leret, Pater ipfi preecepit; tantum amaffet ( Liam, quantum Rachelem: fiquidem utraque in m eequaliter erat filia Labani: unde Patris volun- Otnne tas explera fuifferin una eque , acin altera: fe crf ultra voluntatem Patris volebat etiam fuae fitum voluntati fatisfacere , inefcatus nempe infigni Nolm cheli inerat: unde fpecie, & gratig, qua Ra mole- [ läïqua TU $ "Ds AMORE DEI. 2153 J molefte ferebat , datam fibi. Liam in uxo- rem, a qua abhorrebat; eandem tamen licet Dui l: Linvitus accepit, facta apud f refignatione. J Cor indifferens non hoc modo fe habet: atem Dei nam íciens, quod tribulatio, efto fit turpis ]s al & inamabilis, velut Lia, non ideo ceffet effe tentia ee filia dile£ta divini beneplaciti; tantum earmn amát, ni- amar, quantum confolationem, que' confo- |I6S mq- latio tamen in feipfa eft gratior, & acceptior, tate Dei, imo vero mapis adhuc, amat tribulationem, ;i potei quia nihil videt in ea amabile, preter divi- [ Clllm Ele- ns voluntatis notam. $i non peto, nifi pu- ram aquam,; quid mihi cure eít, utrum ea h PX'O- porrigatur poculo aureo, an vitreo, fiqui- »y puï- dem aliud non füm acceprurus, quam aquam? ) manujt - quid intereft, quod Dei voluntas mihi offe- ateriort raturin tribulatione , vel in confolatione ; quam fiquidémin una sequeac in altera nihil video, vaham; nec quaro aliud, quam voluntatem divinam, )[uli[- que in tribularione tanto melius apparet; quiain ea nonalia eft pulchritudo, quafn eter- n M num Dei beneplacitqm. Ut CO« amaffer Cor indifferens eft velut globus cereus traque in. manibus Dei, paratum ad recipiendas Valun- omnes fimiliter formas divini* beneplaciti : 4 fl cor fine electione eequaliter ad' omnia difpo- n fug fitum, exclufà voluntate propria, prster Dei inüg(ïi voluntatem nihil fibi propofitum habet; cor, unde : uum Qie inquam, quod non colldfat amorem 1n- 214 CourzNDIUM TRA(;TATUS in rebus quas vult Deus; fed in fola, & uni- quies ! -a voluntate Dei, que illas vult. Unde,; jem ia lolatior quando voluntas Dei e(t in pluribus rebus, eligit quocunque tandem prertio illam;in quam adverii matüral magis voluntas divina propendet. Dei be- neplacitumeft v. 9. in matrimonio , & in vir- quale : advita ginitate: fed quia magis eft in virginitate: cor indifferens eligit virginitatem, efto pro selm ea vita effet ponenda. . Breviter Dei bene- quana placitum eft fümunum anime indifferentis dunpu objectum. Proinde, ubicunque illud.vi- (tomn 4et, currit in odorem ejus unguentorum, lüs do p & femper quarit id; in quo magis eft, poft- pofita confideratione cujüscunque alterius rei. E 'Trahitur illa a divina voluntate, velut ab amabili quodam vinculo; & quocunque dex ]E vita [ta vadit illa, hec fequitur: mavult infernum cum Dei voluntate, quam paradifum fine ea. Mj ett Quin imo referret infernum paradifo ,. fi fus, f fciret, quo 1 in illo majus efiet Dei benepla- 2 omn t citum, quam in paradifo. Tüüse 1 H I011m triiti ii CaA?P U'T; XI. olat l 7 üerur differentia ad ommes res Quod Jancia. i extendatuv. E ndiH'ergnti: debet exerceriin rebus omni- dR ) I bus, que refpiciunt vitam naturalem , ut Ü deb'æ fànitas, infirmitas , pulchritudo, & deformitas Chrifi civilis, debilitas , &*forciFudo: in rebus vite qua- $) U$ Ds Awonzr Dzr - 215 ( üni- quales funt honores , dignitates, & divitise; Unde, item in rebus vitee fpiritualis, quales funtde- I5.15008, ; folationes, confolationes, affli£tiones animi in ,in qum adverfis tolerandis. Job, quantum ad vitam Derbe- naturalem; fuit fceditfimo ulcere obduéctus, &in vit- quale nunquam antehac vifüm eft: quantum ginitate: ad vitam civilem, proftulto fuit habitus, nihili e[io pro eeítimatus, & amaro ri(u vexatus ab amicis: Jei bené- quantum ad vitam fpiritualem, obrutus fuit ifferentis lanpguoribus, erumnis, anouíliis, tenebris; illud v & omnis omnino generis pene intolerabili- ntoruri bus doloribus, ficuti ejus querele fidem fa- Íl, poft- ciunt. alterius - Eadem vero ratione noftre falutis vin— , velut :unque dex JESUS Chriftus dire afüictus fuit: in vita fua civili condemnatus, ut criminis leefze fernum ) fine eà. Majeftatis divinge & humanze reus:. percuf- fus, flapellatus, irrifus, cruciatus,. &affectus hfo ) ü omni igenomina.: In vita autem naturali mor- yenepli | tuus eftinter crudeliffima tormenta , quee quis fibi imaginari poffit: In vita fpirituali perfereus triítitias, timores, terrores, anguítias, de- folariones, & oppreffiones, quales nunquam j 18 fuetunt, nec futuré& funt aliquaqu. Ezechiel (4), vidit Jamilitudinem. manusg ; ol emif[ , €g apprebendeutis fe i cincinno capitis, e9 elevavit eum [pivitus inter celum , €g tervam, )m, u[ Chriftus Salvator nofter elevatus etiam in ax- )fmiias 2 bore cirilis qu (e) Ezecb. c. 8« v. 3: aI6 COMPENDIUQ TRVACT:ATI-JS bore crucis inter ccelum & terram, non te- ^E dinfcen nebatur, ut videtur, manu Patris, nifi per l qu9 f apicem, & fummitatem fpiritus: ut ita dicam, | E fiitáte nonnifi per unicum capiris fui crinem, qui Ut fot crinis taétus fuavi Patris eeterni manu, exi- hibita- miaà & maxima felicitatis aftluentia perfunde- mul at batur, reliquis omnibus . in voragine trifti- tiae ac tedii hzrentibus. dicia, Hinc eft, quod apice: feriori exclamet: Deus meus, ut quid dereliquiffa me ? libente CA» w "XTL * y Depraxi indifferentiee in rebus [pe&antibus Dei cultusm. dharatu & füitS.I ix aliter cognofcitur divinum behepladi— Oiter V tum, quam per eventus: quamdiu au- dedtro tem id nobis ignotum eft, tam diu adharen- morsn dum eft; quam poflumus fortiffime; volun- Wnire tati Dei nobis manifeftee & fignificatee: fed fi- 9xem mul atque beneplacitum illud divine Majefta- lleu tis innotefcit, oportet ftatim, & amanter ejus & no obedientice adhgerere , feque fubjicere, fi; etil lorur Mater mea , vel ego ipfe, nam p-;:rinde eximi eít, affixus füm lecto ex infirmitate, & ne- effe b fcio, an Dei fit voluntas, ut infirmitatem iftam fium, mors fequátur. Scio tamen, quod expeéctans Tietofr eventum, quem Deus deftinavit, per volunta- qui fe tem declaratam Deus velit, utomnia conveni- entia remedia adhibeam ad fanitatem recupe- Wt f randam: adhibebo igitur fideliter, nihil ob- lP[a n livi- U$ -.D'E AMomntr Dzr. 214 l) Ton fC' Ii€7i(;cens, nihil omittens eorum, qua quo- ; Dl par lt dicm, quo modo fuppeditabuntur ad obtinendam fanitatem. Verum fi Dei beneplacitum fit, igm, qi ur morbus victor evadens contra omnia ad- Iny, e- hibita remedia, mortem tandem inferat, fi- yerfunde- mul atque certior ero per eventusfecuturi in- ine trilti- dicia, acquiefcam perquam fuaviter in fümmo ft, quod apice mentis mea , pratis repugnantibus in- qui nf ferioribus anime potentiis. Ita mi Domine! libenter mortem accepto , quia ita tibi placet. 4 Jantidts Verum fi beneplacitum divinum effet de- claratum ante eventum ipfum , uti declararum fuitS. Petro; quomodo morituruseffet; San- neplacï- €to item Paulo vincula € carceres; Hieremice adin qu- dheren- deftructio civitatis Hierofolymitane ; Davidi mors nati fibi filii; tunc oporteret continuo volun- unire noftram voluntatem voluntari divinze : fedfi- exemplo magni Patriarchze Abrabam ; & ficut — Vajelt- illearripuir, ti nobisefferpreceptum, arripere ter eji & nos deberemus executionem ererni decre- : ti; etiamfi illud effet de morte noftrorum £i- liorum. ' Admiranda prorfüus unio füithujus vrinde eximii Patriarchee cum Dei nutu: qui credens &n- effe beneplacitum Dei, ut facrificaret filium nillm fuum, operi confeftim inflitit, forti & ge. edans nerofo animo ; admiranda eriam unio filii, J untà qui fe tam benigne :oladio paterno fübjecit, vent ut falvum maneret Dei beneplacitum , morte ? upe ip[ä non interveniente. * J 1ob vl P5 Ob.- $318 CoMPENDIUM .*.'I'RAcer*rus, Obferva, mi Theotime, notam fingularem Qum. lii perfecta unionis cordis indifferentis cum di- vino beneplacito. Vide Abraham manu te- füm, nentemgladium, & elevantem brachia, & jam- eos pl jam vibratürum ictum, quo mortem inferat volun t, 8 filio unico: que omnia facit, ut placeat divinae voluntati. Vide & eodem momento An- l gelum, qui nomine Dei miffus iétum prohi- cesf bet; ut fübito Abrabam paratus eftadeundem Dens i&um cohibendum & vibrandum, quo I(aa- 4didy cum filium Deo fàacrificet? quid multis? Abrahamo vita & mors filii eít indifferens; pouit. defide confiftenti in praefentia volunratis divinse. fon Quando Deus ei precipit facrificare filium, "T heo non contriítatur, quando prohibet, non af- trader ficitur latitia: omnia eequalia funt magno il- Tequir li animo, dummodo obfequium praftetur di- ving voluntati. enini w, f Ita; 'Theotime, perfzepe Deus, ut nos tb d in fancta ifta indifferentia exerceat, infpirat &t nobis confilia valde fublimia, quorum non enim ideo executionem poftulat, & tunc ficut ani- citud mofe ac fortiter resillas incipere ac profequi Tm debemus, ita fuavi & magna cum tranquiili- auten tate oportet acquiefcere eventui, quem Deo potef placuerit nobis dare. Sanctus Ludovicus in- genti cum exercitu transmifit mare, ad terram fanctam recuperandam : fuccefífus contra findi opinionem infelix erat, eitamen fuaviter ac- Comn quievit. Pluris equidem facio tranquillita- &qui tem animi, quc acquieéfcit divinee voluntati , aqu'ui- quam U$ "De AMOREFDEI.. 119 nprern quam magnanimitatem in exequendo propo- fito. S. Francifcus proficifeitur in /Egyp- ; amdi« mani ie« tum, utibi vel convertat infideles vel inter Hec Dei iij & t eos gloriofus Martyr occumbar. m infert voluntas erat. Rediit neutro executioni da- at diving to, & hzc etiam Dei voluntas fuit. ónto An- O quam felices fünt rales animze, auda- m prohi- ces fimul & fortes ad aggrediendum id, quod Jeundent Deusillis infpirat; hurmiles fimiliter & faciles quo Tfae- adidipfüm deferendum, quando Deusita dif- multis? i ponit. . Dices, hocfiitafe habet, cur quicqua differens, defideremus, ac effectui dare conemur, à - diying. non potius omnia eventui committamus ? filfürny 'Theotime! non oportet quicquam oblivioni non ai- tradere, aut ómittere ex omnibus illis, qua |gno il- requiruntur, ut omnia, quz Deus a nobis euur u exigit, bene fuccedant; ea tamen conditione, ut, fi eventus fuerit contrarius noftris vo- , Ut n tis, illum nihilominus omni cum füavitate, infpitt & tranquillitate animi recipiamus. "T'enemur um not m enim ex Dei juffu magnam curam, & foli- jcut ant- citudinem gerere earum rerum que Dei glo- riam fpectant, & nobis commiffa fünt: non yofqi gnquii l- autem eventuum,; q gia hi ngn fugt in noítra em e0 poteftate. jcusit- Sed rurfum dices, fi res incepta afflatu ]rerram fan&ti Spiritus perit culpa eorum ; quibus contia commiffa füit, quomodo tum dici poteft, nter acquiefcendum effe Dei voluntati? nam dicet gillit- " obicem aliquis, non eft Dei voluntas, qu& Jugtath» P24 ponit quam 220 CowurrNDIUM TRACTATUS ponit tali eventui: fed culpa mea id evenit, yenmu cujus culp& voluntas divina non poreft m f efle caufa. Verum eft, fili mi, tua illa loribu, culpa non evenit per Dei voluntatem ; is Qus a enim auctor non eít peccati: eft tamen Dei diyina voluntas, ut culpam ruam.& peccatum fe- 10n fe quatur omiífio reiinceptz , in punitionem fci- teligo licet rue culpe & peccati. Nam licet ejus turbei bonitas non pofft ,permittere , ut velit mum, peccatum , eju$ ramen juflitia facere po- quilit teft, ut velit poenam , quam tu fuftines. quide ]ta Deus non fuit caufa, quod peccaverit Q uni David, fed ei inflixit poenam peccato de- bitarn. id Q Qnuando 1 " gitür propofita fecunduimn Ágtico Deum fac&tà contineit in peenam peccatorum tur; fl non fuccedere, oportet vera peenitentia de- fed tin teítrari culpam , & acceptare peenam , quae boriffe nobis inflieitur. Nam ficut peccatum ett ciffe contra Dei voluntatem, ita-poena inflicta ex petno Dei voluntate proficifcitur. elfe d ligiof Caruc XIIL. per fe De indzjfüwntia, quam in praxin deducere Cujusq - debemus ims.eo, quod promovet uo- Jirum in virtutibus progve[fun. À -fieri, q andavit Deus, ut faciamus, quod in no- M leto in bis eft, ad acquirendas virteres ; nihil 10C in ergo oblivifcamur, nihil omittamus, quo- lu i minus fancti hujus coníilii finem affequamur. ; As ex & riga- Attamen pei"ælsam pla'ntav'erimus, Verie-- U$ Drz AMOVR,E Dzr 221 K evenit, d vcx:imus;f'äcundum vires noftras , inreïïïga— n oteft mus, folius Dei effe, dare incrementum ar- | du il boribus bonarum propenfionum, unde fru- item ; i étus noftrorum deflideriorum, & laborum a men D divina Providentia expectantur. Quodti catum fe. non fentiamus profectum in vita devota, & onemfci- religofa, qualem nos vellemus , non ideo icet ejus turbemur, fíed in pace contineamus ani- üt velit mum, hoc unum curantes, ut. animi tran- quillitas femper regnet in nobis. Noftrum r po- follines. quidem etl, accurate animos noftros excolere, eccaverit & uni huic rei fideliter vacare; verum quod ctto de- ad copiam meflis attinet , id Deo erit cura. undum Agricola nunquam vituperio dignus cenfebi- COT Ut tur, fi non ferat infignem meflis: copiam; ntia de- fed tantum, fi deprehendatur' negligenrer la- à, QU* borafle , terrisque fuis ofcitanter femen inje- tom &l — cifle. Ne erpgoinquieti fimus, efto nos fem- [ida et per novitios & tyrones in exercitio virtutum effe deprehendamus, nam in monafteriis re- ligioforum bene inftitutorum quiliber fem- per fe novitium effe eftimat, cum totaunius- ndcttt cujusque vita deftinata fit probationi: 4 H At vero, dicet 'aliquis, finovi mea culpa fieri, quod retarder in profectu; quomodo po- | jn no- — tero mecohibere, ne triflitia afficiar ? explicavi nii hoc in introductione ad viram devotam , íed 0- haud invitus repetam, fiquidem nunquam id )* jarur. fatis explicaripoteft. Afci oporterde com- itia ,. fed forti,, conítanti, [ Uo"ï. miffo p?ccato crift * 1" &t p . fedata; 222 COMPENDIU& TRACTATUS fedata , & tranquilla triftitià: non.e'nim tur- dump. bulenta &t hec paenitentia, inquieta & abje- fiadivi eia. Noftiretardationem tuam in via virtu- Tito od tum tua ex culpa proveniffe? coram Deo te detefta humilia, ejus mifericordiamimplora, coram Tantes ejus bonitate te profterne, veniamque füp- nunqi plex pofcé, peccatum tuum confitere, il- tet Qp ludque tibi remitti proftratus humi ante fa- damu ciem ejus bonitatis ora. His ita peractis ad Tegni quietem compone animumy, & oftquam imiter offenfam toto pectore deprecatus fueris, ex fitno eo humilitatem difce, quod tam lente pro- &oria grediaris in ftadio virtutum. Expectemus praci patienter profectum noftrum , & àbjectaom- getere ni inquieruding, quod tam parum hactenus lentat prafüterimus, procüremus, ut pofthac plus Vàtam a nobis præüeturf ! qui, ( pH XIV., Tnüm muri uomodo unire debeasus nofiram. volun- findl tatem Dei voluntati in permiffione Ro ; peccazoraumn. C 10 eus füummo odio profequitur peccatum D & nihilominusilluc 3 H pee fapienter permittib quo pacto & finit creaturas ratione praeditas BTO [ türan ' juxta conditionem naturze fuee agere, & bo- lm nos commendatione reddit digniores$ dum, &atot qui poffunt violare legem , minime eam vio- lant. Adoremus ergo & laudemus fanctam n iftam ïacry U$ 225 Dre AMORE.DEI. nim tüt- iftam permiffionem. . Verum cum Providen- 1 dbje- tia divina, quz permittit peccatum, idem infi- Viavittü- nito odio averfetur, nos quoque cum illa id n o te deteftari & odio profequi oportet, defide- , corm rantes totis viribus , utpeccatum permiffum que(ip- nunquam evadat in commiffum, &conformi- tere, l- ter operantes huic defiderio nos totos ignp-en- .ante ft- damus iis mediis, quae ortum, progreffum, & tadisad regnum peccátorum prohibeant. Atque íic o(iquam imitemur Servatorem noftrum; qui non cef- fat nos exhortari ad pugnam, promitrere vi- eri5, eX Dife p[O-' | étoriam, minari poenas, prohibere lapfum, o lemus pracipere cuftodiam , & optima queque fug- (om- gerere remedia, ut, quantum fieri poteft, vo-. luntatem noftram avertamus a peccato, fàl. idems j vatamen ex parte illius libertare. hicplis | Atenim commiífo jamu peccato, quid- quid poffümus, tentemus ad illud quampri- mum eliminandum, quod.faciendo imitabi- mtür Chriftum Dominum , qui dixit Carpo, vilit- fan&tiffimo homini, fe, fi effet neceffe, de- nuo mortem libenter fübiturum, vel ad uni- fit cam folum animam a peccato liberandam. uodfi peccator permanet obítinatus in fuo 'catüm peccato, ploremus Theortime, füfpiremus, & rmittib pro eo preces fundamus cum animarum no- reditts ftrarum Salvatore JESU, qui cum perfzpe, & bo- imo tota fua vita durante fleviffet füper pec- ', dum) gatores , & füper eos, qui peccata deftrue- mio- re negligebant, tandem in cruce, impletis pdam ie per- lacrymando oculistoroque corpore fan lm ufo, 224 CowPENDIUM TRAcTATUS Sed füfo; deflens peccatorum damna mof:ruïus etti Ita ad vivum hoc dolore urebatur David, ut n * liimys paffus deliquium conciderit animo, unde T nis bat: ait (2): Defe&lio temut me pro peccatovibus , de- Chrilto velinguentibus legem tium. — Et Apoftolus pro- animut teftarur, fibi magnam fuiffe triftitiam, &con- ad ali tinuum dolorem cordi füo; propter Judaco- — Oporia rum obítinauonem, pro quibus oprabat ana- -— thema effe a C " dair J nofcerenrt. h.ril"to., modo veritatem ag- p:'lLIZ?Zï jl AUUTO —À Taterea, quantunixds fint obftinati pec- fs jicianti catores, defperandum tamen non eít de eo- rum faluté, & converfione, fed omni ope 3. illi Tiüm e eos profequi , &piisadjuvareobfequiis opor- tet; nefcimus enim , an non venturi fint hatur, bere de ad poenitentiam, & futuri heredes felicitatis «rerna Tüm; c Felix ille; qui dicere poreft fuis proximis, ficut dixit Paulus: (5) Per trien- dicimu: omin 7u v08fe C die non cel]rvi , cuin lacvymis mo- uens umumquemque vefirumi; proinde mundus ut freq füm a fanguine veílro: quia non intermifi Iledicax annuntiare vobis Dei beneplacirum. — Quam- COntinr Orni diu peccator manet intra terminos & limites miferja fpei, poteft fe emendare: femper autem ma- net, quamdiu vita illi manet. Non oportet Ca proinde unquam eum rejicere, fed pro eo Deum exorare, eique fubvenire; quantum fiamvi infelicitas ejus id permittit. tiadon Sed Xordy Ca) Pf. 118. $3. .(8) A. 20.v. Si'. ) * 225 DE AMORE Dzrx. tüüeft: Sed tandem, poftquam flevimus fuper vid, ut obftinatos, & debitie chariraris officia eis prae- , unde flitimus; tentantes, an poffimusa perdirio- nis baratliro. eos retrahere , .imitari Oportet l, d- ls pro- Chriftum ,. &. Apoftolos; .nempe avertere animum ab illis debemus, eumque transferre ; &con- Judo- ad alia, que Dei honorem promoveant. Oportebat , dicebant Apofttoli ( » volis 5fu- jbat and- deeis primuin loqui verbum. Dei ; fe d quoniam ve- / term àp- pellitis illud, €g 2udignos vos)udicutis etevue vite ; 131 &Cce converti EPT? wadgentes.. Tolleturyinquit Chri- * Q c nv dabitur " H t pe- ftus, a vo/is Regzum Dei, genti fi faciezti. Nec enim tantum temporis convenit | de'eo- hi ope in illis deflendis terere ; ut, quod neceffa- rium eit aliorum procurande faluti, fübtra- opot- hatur. ;j (int Apofítolus dicit ; fe continuum ha- icitatis bere dolorem. propter perditionem [udao- rum: continuum dicit ad eum modum, quo At füis r friti dicimus omni tempore benedicendum effe Domino: nam hoc nihil aliud fibi vult, nifi p m undus ut frequenter & omni occatione Domino be- termil nedicamus; quod gloriofus Apoftolus per üam- continuum dolorem indicare volebat, dum omni data occafione limites ']udæoru'tn deflebat miferiam. Cererum oportet femper Dei noftri jutti- yo €0 nturft tiam vindicem adorare; amare & laudare, ficu- tiadoramus, amamus, & laudamus ejus mife- ' ricordiam, quia fcilicer utraque eft filia ejus od Ont- (a) A. 13. v, 46. * 226. CONPENDIUM TRACTA'ITUS. bonitatis. Nam per gratiam fuam nos vult facere bonos, ficuti ipfe bonus eft, imo füm- me bonus: per juftitiam autem vult caftipare ( Duon peccatum , eoquod illud tanquam fumme ma- lum , maximeque infinitze bonitati o ppoiitgm fummo profequatur odio. hr mur i " Denique adverte, "Theotime , Deum vranfi nunquam fuam a nobis retrabere mifericor- emipri diam, nifi interveniente zquiffima vindicta lh volg tion ef juftitie; nunquam etiam nos aliter evadere; & effugere pofle riporem juflitie, nifi per & qu ? ul mifericordiam juílificantem: atque ita fem- per vel puniens, vel gratum faciens ejus be- al im neplacitum eftadorandum, amandum; cter- nunqu; naque benedictione depredicandum. Atque &s, . ita juftus, qui decantat nunc mifericordize ' vite f laudes pro iis, qui funt falvandi, idem gau- i Yol dio exulrabit, quando videbit-de damnandis P qund fümi vindictam; Beati in coclo leeto & alacri Qu animo approbant judicium damnationis re- | fe ts proborum, ficuti jllud, quod referetur pro enti falute ele&torum: quin & Angeli, qui exer- cendc cuerunt claritatem adverfüs mortales, . qui 1on « fus cure ac fidei commiffi fuerant, magna Cum ( perfruentur pace, videntes illos obftinaros, Pllus : t vel etiam damnatos. Oportet igitur volun- ln eg, tati diving aquiefcere, & sequali reverentia ac dile&tione ofculari manum dextram ejus | mifericordie, & finiftram juftitiae. tm, * ?ont CAfuT Ug 4 DE. AMOREDEI. 227 1 05 vull ? CC xuB um OXGW. imo füm. Lcaflipare Quomodo voluntas suortua in fe, tantum- JImme m 1nodo vivat 1n Dei voluntate. »ppofitpm odo , & proprietate penítus fingu- lari.de morte hominum Gallico loqui- mur idiomate; nam imortem nominamus ;, Deun tranfirum, & mortuos, qui tranfierunt, vel nifericot- emiprarunt, dicimus. Hac dicendi formu- vindid la volumus fignificare, mortem humanam 'evadert non efie nifi tranfitum ab una vita ad alteram, nf pd | —— & quod mori aliud non fit, quam tranfire jtà feti« ultra rerminos mortalis vite, ut gradus fiat jus be» ad immortalem. Certe . noftra. volunras j | matete | nunquam poteft mori , íicur nec intelle- , Àtqie €tus, fed quandoque transgreditur limites ricondia- I vite fuz ordinarie , ur tota quanta vivat m g | in voluntate divina. Atque hoc tum accidit, nnand | quando neque fcit , neque vult amplius quic- &dii M quam velle; fed omnino fine ulia. exceptione ons - d fe tradit, & mancipat: beneplacito. Provi- tur po dentige divine, ita fe immiícens, ac immif- ]i exet- cendo liquefcens in hoc Dei beneplaciro, ut ) qm non amplius compareat, 'fed abícondita fit mapna cum Chrifto in Deo, in quo vivit, non:am- tinaroS, | plius quidem illa fed Dei voluntate vivente / VOIUH- in ea; * 31'€n[i3: n us BBBrelt ;-ubt £ Pfconda vincitas iellae rum, quando comparet fol in noftro hori- Zonte? non equidem periiï, fed abrepta eft, PT 228 COMP'ENPIUM 'TaacTATUS alocis & abforpta in fupremo folis lumine, quo- cum minor illa claritas feliciter immixta, (ifftcul uo devenit voluntas quodat & conjuncta eft. humana, quando intepre & perfe&te tra- dhildet dira eft divino beneplacito ? Nullo mo- gis. Ff do perit illa quidem, íed ita permifcetur Aufcipi & abforbetur a voluntate divina, ut amplius £90; | non appareat, neque habeat vell Tolam gfeparatum a voluntate divina. ix 0m li d Imaginare tibi, Theotime, glotiof'um& C nunquam fatis laudatum Ludovicum Regem, 'Domin qui inftruéta & confcenfa claffe bellica vela & tefpo facit ultra mare profecturus: adverte deinde Reginam, chariffimam fíancti Regis conju- locum j Domin em, qua una cum illo navigium confcen- j i. Age, f[iquis rogaffet eximiam iftam volunt lintas Principem: Sereniffima Regina, quo vadis? dubio procul refpondiffer illa: Vado, quo& hibere ipíe Rex : fiquis deinde denuo rogaffet: atno- l&tv íti, quo Rex vadat? tunc etiam refpondiffet: n w mihi quidem curg non eít, fcire, quo Rex va- ptio, dat, fed folum, ut cum eo vadam. Itane; I qu ei dici potuiffet: INe(cis Sereniífima Regina; )na. quod maritus tuus perat /Egyptum, ut inde divini tranfeat in Paleftinam ? divertet autem : & Qütm commorabitur Pelufii Acrice, Gein pluri- Df bus aliis civitatibus. An & tibi propolitum &tl cít, eodem proficifci ? Ad hoc refpondebit if q il 3 illa: Nihil mihi propofitum eít, nifi ut fim Qiin d apud Regem, Dominum & maritum meum ; in Ieïiqu rus . Dr AMo,Ria Dzr 229 àn Iociä vero, in quibus ipfe futurus eft, non 16 qUo- ! inzmixra, difficulter cum ipfo commorabor. Ad me, vOlgntas :quodattinet; eofine defiderio eundi; nam ni- ede trà liil defidero, nihilaffecto, nifi praefentiam Re- 1 " ully mo- is. EftRex; qui vadit, &qui iter hoc vult, ac rifceror E u fcipit ; quantum ad me. fpectat, non vado tamplius ,€go, fed fequor: non volo iter i(tud ,. fed Áolam . Regis presfentiam: commoratio, iter, püraturm " .& omnia iffa, diverfaque adjunéta nullum inihi difcrimen habent. iofum& . Certe fi quifpiam fervus , fequens füuum Reget, lica vela Dominum, rogetur, quo i Íe tendat, non deinde. u eirefpondendum eft, quoda d talem vel talem ; conjte locum pergat, fed folum, quod füuum fequatur confcen- Dominum: quianufquamit fua voluntate, fed n jllni voluniate Dominifüi. Ita, mi T heotime, vo- lüntas refionata in Dei voluntate non debet yvedis? ; QO .habere voluntatem aliquam, fed fimpliciter fequi voluntatem Dei Et ficuti is;. qui eft : at n0* ndiffet: in navi quapidm, non fe movet motu pro- prio, fed (init íe moveri juxta motum navis, Rer ve jtaney in qua vehitur: eodem inodo voluntas hu- mana, quz confcendir, ut ita loquar; navim Regina, utinde divini.beneplaciti , non aliud. velle debet, quam ut finat (e vehiad terminum, voluntate Jtefm ; plati- Deifibiconítitutum. . Et runcanima non dicit amplius: fiat voluntas tua, & non mea, quia yolitum yudebit ipía nullam amplius voluntarem habet: fi- uidem intra manus Domini füi ac Dei eam üt fim ut hic, qui in Dei manus fuam meum 1 re]i.—qukit ; d refigna- i u 230 CouprrNDIUM TRAcTATUS T refignavit voluntatem , non fequatur proprie qii vo Deum, ficuti fervi fuos fequuntur dominos, modo uf nam licet fervi iter conficiant per voluntatem gut, f dominifüi, eorum tamen fequela fit per pro- t & priam voluntatem, licet hec fit voluntas fe- * quens, obfequens; feque fübmittens ac füb- jiciens arbitrio domini : ut, quemadmodum dominus & fervus duo fünt, ita voluntas do- Declm: mini, &fervi duz voluntatesfint. Verum vo- [/ luntas, quz fibi ipfi mortua.eft, ut vivat in Dei voluntate, absque voluntate fua ma- net non folum conformis, & fübjecta, fed Tedi ( mi omnino fibiipfi emortua, & converfa in Dei voluntatem. 'Sicuti diceretur de parvulo quo- [2G T dam infante,' qui non habet. ufüm voluntatis i pin proprige, utvelit amare rem aliam, quam fi- gaudioi num, &faciemchari(fimee matris fuze: neque pedive enim ullo modo cogitat, quod veliteffe hic vel ide e Tuny - ibi, neque velle rem quamcunquealiam poteft, quam efle intra parentis brachia, cum qua Tuület perere unam, eandemque rem fe eflé exiftimat: ne- que illi cura eft, accommodare fuüam volun- forma tatem materne voluntati, quia nimirum fuam lt no; non fentit ; neque credit fe ullam habere: fi- attis nit proinde matrem omnem füi curam gere- re ( re, neque curat, quo illa eat, quid faciat, quid velit; omnia fiquidem parvulus appro- T bat, que matri facienda effe videntur. Cer- propr te heec eft fumma perfectio noftre volunta- voluni U tis, ut fit ita unita voluntati Dei; quemadmo- dum unita fuit voluntas illius Sanéti, qui di- lig f& P cebat: TUS " Dsg AMonz Dzr. 231 r pro rie' äcebat: u boluntaie fua dedukijii me. Nam ! quid volebataliud dicere, nifi quod nullo dominos, iolüntaten ! modo ufüs fuerit voluntate propria, ut fere- itprpe ? Beret; fed paffus fuerit omnino fe duciatque dmus f 3 trahi a voluntate Dei. nsacfüb d - * admodum, 3 Qp U.';(-.XVI. antasdo- * 'erum vo. Declaratio eorum , que dicta funt de occafu, quorte, eg tranfitu nofire vo- 3 vivati B luntatis. redibile eft fanctiffimam Virginem, Do- edi, d g L minam noftram clementiffimam tantum Toin Da i/o quo- ex eo cepiffe gaudii, quod chariíIlimum fibi Juntatis ac parvulum JESUM geftaret brachiis, ut juam f gaudium illud vel omnino laffitudinem im- pediverit, vel gratam effecerit. uodfi fub- ; neque (ebicvel inde eum füis pedibus ambulare' faciebat, manu fcilicet tenens, non erat, quod non mpotefï, mallet dependentem ex íuo collo ad pectus um Qu J nát: e erere, fed nempe volebat, ut parvulus ipfe volün- 1 ormare greffus , & folus ambulare difceret. i fuam - Et nos, Theotime, velut parvuli infantes yere: ll Patris coeleftis poffumus una cum ipfo ince- e- dere duobus modis. T ] j RCiat) i 1mo. Poffumus ire, ambulantes paffibus : aPPIO- | proprie noftre voluntatis, quam nos illius ! Cer- | voluntati conformamus. olunté-. 1 Et iftud e(t, quod Deus per fignificationem füuz volunratis a no- ydmo« bis requirit; quia cum velit; utfaciam , quod y d- 2 )ba[ práe 232 Coxamgmum T'RAC'I'ATUS prefcribir, vultfimul, ut habeam x'/oiu-ntatem' [ i p idem faciendi. Deusmihi fignificavit, velle Ib d fete fíe, ut.diem fabbati fan&ificem, & quia id (hiquo me vultfacere, vult etiam, ut velim facerej fet, nus & ob hoc habeam proprium velle, feu vo- Vadit: v luntatem, fequendi voluntarem illius , me do, qu conformando, & mutuo refpondendo illius cum I volunrati, que errare non poreft. Yus, f 2do. þo[ï'umus etiam ire cum Chrifto lm, &i Domino nullam habentes propriam volunta- ltl pOï? qpam, ( tem, transmittentes nos divino ejus beneplá- cito, vclut pufillos infantes, qui inter Matris Cut opt &dem e brachia geftantur. .' Hoc véro fit per certum quendam , & fingularem , ac prorfus admi- L elinq 10me, rabilem confenfum, qui vocari poteft unio noftre voluntatis cum voluntate Dei. Atque l ilo, ni ! omnem hec vera ratio eft perendi nos & habendi in l;neæ) lt voluntate divini beneplaciti; prout decer: effectus fiquidem voluntatis beneplaciti pure fnque infans N & pute proceduntex divina ejus Providentia; um & nobis nihil agentibus eveniunt. Verum Inarum eit, poffe nos velle, ut eveniant fecundum Dei beneplacitum ; & hoc velle optimumeft: COHCEE)[ àbuit fed poffümusetiam recipere.eventus bene- placiti coeleftis per. (implicem — voluntatis rilxä qvli noftre tranquillitarem , quae nolens rem ul- €]üs pra Mattee j lam, in omni eo,.quod Deus vult in nobis, uterqm & de nobig fieri,. fimpliciter acquiefcit. - Tüebato & non Si li, TUS Dzr Awonr Dr:. 233 rolontáten avit, veli Si petitum fuiffet a dulci infante TESU, 1 dum ferebatur inter fuaviffimee Parentis bra- . & quiail m facent 1 chia, quonam iret? nonne refpondere debuif- |fet; nusquam egovado; Mater mea eít, quae e, feu o iv t ! vadit: vel fidicendum fit; quod vadam, va- ilius, m endo ilhus |do, quo Mater mea me portat; non ego |cum Matre vado, nec proprii meis pafíi- er il- bus, fed eo paífibus mee Matris , lam, &in illa. Sed o dulciffime infans, fal- 1 Chrio tem portari vis a dulci Matre tua 2. INequa- 1 volünte quam, dicere poterat, nihil ego volo, & (i- ;benepl cuti optima mea Mater ambulat pro me, ita or Matri eadem etiam vult pro me. — ZEquali ratione " certuim — ei relinquo curam & eundi, & volendi ire j; admi- B) - ro me, quo ei vifum fuerit: ficuti non am- telt unio - b bu lo, nifi perejus voluntatem, transmittens , Ague omnem aliam de me folicitudinem Matri bendi t meze, ita nihil ego volo, nifi effe in ejus finu, t dectt: eamque ampleécti, & deofculari. Q divine cit pute infans Marie! /eatus veuter , qui te portavit, videnti g ubera , que [uxifli. . Equidem Salvatorani- Very marum noftrarum jam inde a primo fue cuodom conceptionis inftanti in ventre Matris fuae numelt: habuit ufum rationis , & poterat ita ratiocina- ; bene- ri; quin imo & gloriofus Joannes Baptifta jlontatis ejus pracurfor a die vifirationis Beatee Matris Teim u- Marie rationis ufum habuit. Er quamvis ; n0bi$ uterque illo tempore, & duranre infantia (cit; * fruebatur propria libertate ad volendum, & non volendum /res quascunque, tamen in iis, que faciebanr ad directionem ex- M Q 3 ter- 234 CowPENDIUM TRACTATUS ternam , finebant fuas matres fui curam gere- ré,G&facere, & velleid, quod illo tempore [ J a conveniebat, [ Theo'time, fic nos haberä debemus , ex- hibentes nos flexibiles, & tractabiles divino E. €0 l beneplacito, non fecusacfi cereieffemus, non D q expetentes nobis quidquam, fed finentes , ut | &quide Deus velit, & faciat pro nobis, prourt illi pla- tio om cuerit. Sa&emus omnein curam noffram i Do- Deo v suinum , quia illi cuva cff de nobis.. Interim hoc &den tantum cure fit nobis, laudare Deum de guimus omnibus, & in ormnibus ejus operibus, ut bis eve exempplo Jobi dicamus: Aomiuus d.dit, eg -- Vertitn Domixus abftulit , fit noinen Domini. benedichum. omnem Nolo Domine, nolo eventum aliquem , fed mus; f relinquo te velle pro me, prourt tibi pla- 00 f cuerit. O Theotime, ejusmodi ufüs vo- luntatis noftré! quam eít excellens, quan- p diiglo do ea übi non affümit curam volendi ef füper fe&tus divini beneplaciti, fed folum magno- ere curat, ut Dei beneplacitum in rebus ( omnujbus dépradicet. Princ lerel iliug tüm ] liute, gadiu Wim p CapuT b-z AÁMORE Dr;l.u 23$ TUS Irampere. d CapPur XVIL 0090 . D excellentiffisuo exercitio , . quo tti po[- famus inter dolores interiores &que emus, er- ] ac exteriores bujus vite. jes divino d« eo agere gratias pro eventu quolibet, mUs, nof D quem divina Providentia difponit, eft entes , Uf équidem, quod negari non poteft, occupa- u illi pl tio omnino fanéta devotae anime: Ííi vero uin ii D Deo volendi, & faciendi, quod illi in nobis; erim hoc " & de nobis placuerit, curam omnem relin- Jeum dé 'uimus; fi non ad id attendimus, quod no- l'bus ! üt bis evenit, efto probe id fentiamus; fi di- idit, vertimus animum noítrum, & attentionem iedlChnt. omnem divinz bonitati ac dulcedini applica- en, fed mus; fidepredicamus benigniffimum Deum, tibi pl non jam in eventibus, fed in fe ipfo, & pro- füs vo- vria fua excellentia; utimur fine dubio exer- y quat- citio longe eminentiori, quam fit illud; quod lendi & fuperius explicavimus. mágno- j rebus: Cum Demetrius, non ignotus antiquitati Princeps obfideret Rhodum, Protogenes, qui heerebat in parva domuncula fita in fuburbio illius civitatis, nunquam intermifit confue- tum laborem, & quidem ranta cum tranquil- litate, ut, quamvis ferme continueintueretur gladium füo jugulo imminentem, preftan- tiffum ,opus abíolverit , admirandam fatyri piéturam , qui ludens fi(tula oblectabat ani- 4 mum puT 236 COMPENDIUM; TRACTATUS mum. O Deus! quales funt illi homines quda x totQ vere virilis aniii, qui inter omnis generis eventus fuam femper attentionem defixami fimurm. habent in bonitate &terna, ut eam hono- aperui rent, & ament ? Filia excellentis cujusdam ife e Medici, cum febri continua laboraret , & incifur Ícirer, fe unice a patre amari, uni fuarum in g fabmi familiarium dicebat: Sentio equidem dolores acerbiffimos, fed non ideo cogito de ullis fom. fed fo remediis, quia quid fànitati mec profit, ig- noro. Poflem ego defiderare rem, qua mi- Ti; | hi obeffet , neglecta altera, qua. prodeflet. Et quod tuum eft de hac re judicium ? nonne l oper& pretium fecero, fi omnem hujus rei Tiotne curam patri meo reliquero, qui poteft, & eltam qui vult, quidquid facirt ad fanitatem meam Teme« recuperandam. ? certe injuriofa forem in fpexi patrem meum;, fi aliquid vellem , quia is ile fatis fuperque volet , quidquid ,mihi t5 Ve profuturum eít: folummodo ergo expe- hn &abo, dum velit id, quodexpedire mihi cen- uj febit.. His dictis, düm pater ei vene fectio- ET nem expedire judicans difponitea, qua ad id iem neceffaria fünt, cepit dormire; & cum evi- iþlCll gilaffet, eam propius accedens pater interro- ltin gavit, quomodo placuiflet fomnus? an mo- quan do vellet pérmittere, ut vena fecaretur? pa- tudi ter mi , inquit illa, tota tua fum, nefcio, quid Conf velle debeam, ut prifítina fanitati reftituar: Qe. tuum eft, pater velle & facerecircame, & pro & me, quidquid tibi videtur ; ad me enim, grat quod U$ Dz.Awos&r Dzr. 2 3 " * homines quod attinet, mihi curzeft, ut-vt& amem, &, ! [eneris ex toro animo honorem, ut patrem amanti(-. defxatii fimum. 'Tunc pater lipgato brachio venam. n hono- aperuit: dum autem id fir & fanguis co- Vjtsdam iofe effluit, nunquam refpexit autbrachium i, & incifum, aut fanguinem profufum , fed fixis fuarum in patrem oculis aliud non dicebat, quam dolores fübmiffa voce: pater me amat, & tota ipfius de ullis fum. Acomnibus abfolutis pratias non egit, fed folummodo repetiit verbafue aífectio- olit, ig- que fhi- nis, & filialis confidentiz. rodeffets ? ponne Age, dic amice Theotime , *p'üella hec J fel noune erga patrem vehementiorem teflificatà eit /',& eft amorem, quam fi multum folicita ab eo meam remedia füo morbo petüflet ; quam fi re- rem m fpexiffer, quomodo vena incideretur, &fíàn- , Quia guis educeretur: addo , & quam fipatri mul- Ea de re dubitari d ,mrihi us verbis gratias egiffet. o exye non poteft. Si enim multas de fe fufcepiffet yliicen- cogitationes , quid inde fuiffet confecura , ni- j fe&m- fi vanam, & inutilem folicitudinem , fiqui- üg al Id dem pater pro ea fatis folicitus fuit? & re- Ípiciendo brachium , quid inde habuiffet, ni- yn w interto íi timorem? & multas patri gratias agendo; quam, virtutem exercuiffet, nifi forte grati- an mo- tudinem, quz aliis ejus factis patri abunde i? pe o quid conílabat? nonne ergo, quod optimum fas (hiraar: cere. poterat, fuit, ut fe totam occupans.in a demonftratione amoris filialis ; patri.longe gratioris quavis alia virtute, cetera omnia ; enim) Q ; Oblis quod " 238 COMPENPIUM TRAcTATUS oblivifceretür ? Oculi mei femper ad Do- piuot. mümwn; quomiam ipfeé eve ?/€0$. Wet de laqueo pedes mittat; (4) velle Q Incidifti inadverfitatum laqueos , quibus quidet captus es! Deum refpicé , & fine eum age- tete, detur re: curam ille tui geret. Jacta cogitatum tuum in illum, & ipfe te enutriet. Cur vis hac ] pit v vel non vis mundi eventus , atque cafüs, qui contingunt, aífiduos ? ignorandum tibi eft, bet ] quid velle debeas, & Deus fatis pro te omnia pene volet, que poflis velle, te deeo nullam om- non. nino curam fufcipiente. Expecta igitur pa- gt tienter effectus divini beneplaciti, & copita quod tamer ejus voluntatem , qua femper fibi coníftat, tibi fufficere: fiquidem ita bonus femper eft, dm ut non poffit, nifi bonum velle: fic enim di- even] le&e füee fanctee Catharing Senenfi praecepit : exPej omn Cogita me, & ego cogitabo re. Perdifficile eft extremam iftam differen- Va tiam voluntatis humane , que eoufque pro- greffa eft in unione cum voluntate Dei, bene indn exprimere: nonenim dicendum eft, meo judi- dq cio, quod acquie(ícat voluntati Dei; fiquidem bis. a&tusacquiefcendi eft a£ctusanimz, quoilla fü- um declarat confenfum. Necetiam dicendum den üje eft, quodacceptet, nequequod recipiat: quia acceptare & recipere fünt actiones queedam, li elt. qua poffünt dici actiones paflivae, per quas et ample&timur, & accipimus, qu& nobis eve- niunt. qu («) Bf. 42. v. 15. j 239 bE AMon:t Drr. il D»- 1 'niunt. Dicendum etiam non eft: quod per- t r mittat, nam permiffio eft voluntatis actio; & 1 velle quoddam otiofum, feu voluntas, qua qubus quidem nihil vult facere, fed tamen permit- Im ape- tere, ut fiat aliquid. Unde potius mihi vi- Tiatun detur, quod anima, qu& eft coníftituta in Cut vis hac indifferentia, & quze nihil vult, fed fi- US ) qm nit velle Deum id, quod illi lubebir, dici de- jbi elly beat habere füam voluntatem in fimplici ac Qronia generali expectatione : expeétare fiquidem r om TT non eft agere, & voluntas expectans non ur p agit. Atque, fi animum advertas, videbis, quod expeétatio anime fit vere voluntaria, & cogit níaty tamen non a&io aliqua ; fed fimplex qua- u eüy dam difpofitio ad recipiendum id, quod m di- eveniet; ubi vero evenerit, & receprum fuerit, expectatio convertitur in confenfum, & in :cepit : omnimodam animi quietem ; & tranquil- litarem. ] Terelt« ; pro- ChriftusSalvator nofter amantiffimus fum- ,bene imam fübmiílionem voluntatis fue humane ) judi- ad eterni Patris voluntatem exprimit his ver- ydefn ]laft- bis (a): Dominus Deus aperuit umbi aurem, id eft, denuntiavit mihi beneplacitum fuum, ego dum autem non contvadico, nog abii vetrorfum. . Quid .quia hoc aliud eft, nifi dicere, voluntas mea non army eít, nifi fimplex expectatio, que difpofita qUHF eft ad recipiendum sequanimirer omne id, Ti quod Deus ordinárit: unde permitto , atque n[r cedo (a) lfei. $0. v. $. 240 CON.IP'ENDIUM 'TRACTATUS eIts Q cedo corpus meum illis, qui id percuffuri &am àt fünt: genas meas i]lig, qui eas vulfuri funr, bus, 1 .paratus ad omnia perpetienda, qua volue- rint. corpo Verum, adverte obfecro *l'heotime, 1nara quod ficuri. Salvator nofter pott refignatio- fo, 3 iem illam, qua fun&us eft,. cum in horto oliveti caperetur, fe trahiad libitum eorum, ánim vit, ( qui illum crucifixerunt, mirabili cum dere- li£tione füi corporis & vitz inter adverfario- donit Thinus rum manus permilit: ita animam fuüam, & te for voluntarem .per indifferentiam perfectiffi- mam pofui:in finu ererni Patris; nam licet horti dixerit: Deus, Deusmeus, ut ureb: quid dereliqui- íü me? id fecit, ut vere cognofceremus B Qtrls amaritudines ac poenas, quas anima ejus fü- À fünebat, non autem ut contradiceret fan&tit fecit; fime indifferentie , in qua erat, uti flatim animar poftea oftendit, concludens univeríam füudm Y:21 tu à viiam & paffionem per incom !,'(.a H "abilia hac Tuni verba: Pater/ im manus tuas comumendo Jpii- Ti i iuunsmaum4. pelli €Xüat CaPUT XVIIL habeb Perfecta expolistio animze , que cum Dei Verat 1 vir voluntate unita, eft. Vità J epr&fentemus nobis, o Theotime! dul- "n IE ciffimum JESUM apud Pilatum, ubi mi- 1 lites , farellites ; & carnifices fic volentem, nipia &5 of omnibus veftimentis, uno poft alterum exue- runt. .Nec his contenti etiam íàanctiffimam Rete 1 ejus 241 ^ Ds AMORE' Dsr.- touffüri ejus cutem- ferme detraxerunt ,^ dilaniantes eam átrocibus virgarum X flagellorum icti- ri fint, -Volue- bus, ficuti poflea ejus anima erepra fuic e eottmy corpóre, & corpusa vita per iortem ; quam in ara crucis ifüftinuit. Veruinh triduo elap- Imatio- 1 horto ío , interveniente fan&tiffima refürre&tione; animia gloriofo fuo corpore fe iterum vefti- e0rum, n dete- vit, & corpus cute fua jam immortalitate donata circumdedit. Veftivit aurem fe Do- erfario- minus poftrefarrectionem diveríaac differen- m & f&f te forma, modoenim in peregrini, modoin hortulapi; modo alcerius generis habitu ap- m licet arebat, prout fcilicer hóminum fàlus;: & eliqui 'ermus : gtrish ploria pg&ulabar. us fü- : Amor eft, o Theotime, qui h'oc totum ineit- fecit; fed & idem amor eft, qui ingrediens ftarim anumam quandam, ut eafibi feliciter moria- füdm tur, & uni Deo vivat, facit, ut omnibus hu- 4 hg manis defideriis, quin & fui ipfius eeftimatio- ne, que non minus adheret fpiritui, quam pellis carni, íefe penitus expoliet, atque exuatiis etiam affeCuonibus & deliciis ,, quas habebat in*confolationibus . Spiritualibus , veríara in exercitiis pietatis, &in perfectio- 7) ne virtutum , 'que videbantur effe propria vita animo devore. ! dul 'Tunc Theotime , 'orani —jure'exclama!: j ml anima: Exui me meis veftibus , quomodo nfel eas refümam? lavi pedes meos ab omni pe- UI nere affectionum ,. quomodo. iterum eos in- imatri qui- jus CowrsNDiUM TRACTATUS 242 quinabd ?. nuda egreffa fum e Dei manu, & -JJeus : nuda reorediar illuc. Dominus multa mihi Tüm v dederat defideria; Dominus ea. abftulir. Sit nomen Domini benedictum. Ita Theotime, idem ille Dominus, qui in principio fa- trahe cit nos defiderare virtutes, & omni occa- fere- fione occurrente eas exercere, idem eft, poftg qui affectionem virtutum, & omnium exer- Adar citiorumfpiritualium a nobisaufert, ur majo- Mdf ri.cum tranquillitate, & fimplicitate nihil de- lus fideremus, nihil affe&temus, preter bene- lg N placitum divinzg ejus voluntatis: Nam quem- admodum ulchra & caíla ludith habebat quod. & quatur quidem in is rebus pretiofillima veftimen- I6 nif ta, quibus fe indueret feftis apud Ifraélem i diebus, fed nullum erga ea affectum fove- atedi bat; fiquidem nunquam toro viduitatis fuee Duncqg tempore fe iis ornavit, nifi quando impulfu Numinis adibat Holofernem , & ejus exerci- tet Qios bere ; rum: fic nos, quamvis didicerimus praxin vir- tutum , &devotionis exercitia, tamen, quod qu h fen, videlicet eftperfectorum opus, ea appetere gràtg non debemus, neque iiscor noflrum veftire, &jusg| nifi inquantum fcimus , id Dei beneplacitum velle: & quemadmodum ]Judith remanfit E femper in veftle lugubri, praeterquam in di- las ) I]l( &ta occafione, in qua voluitDeus, ur fplen- dide, ac pompofe veftita incederet: ita de- quam | X Teip bemus nos pacifice manere vefliti noftra mi- feria, & abjectione, viventes inter noílras BUUET qL | imperfectionss; & infirmitates, ufque dum eus )to fþo F v$ Drz AMoäE Dzi. 243 u & Deus nos evocet ad praxin- excellentiffima- jl mihi ln Sit rum virtutum. egtime, Cum vero neq-ueamus longam moram dpo R trahere in iíta nuditate, fpoliai omni ge- nl 0Ccd- nere affectuum, monet nos Apoftolus, ut, dem eft, oftquam nos exuimus vefítimentis veteris m exere Adam, induamus nos habitu novi hominis, üt mijo« id eft Chritti JESU; nam cum omnibus re- nih de- bus nuncium remiferimus, etiam affectioni- or bene- bus virtutum remittere- nuncium debemus, nquem- habebat quod nolimus pofthac neque earum, neque quarumque aliarum rerum affectiones habe- [limen- re, nifi in quantum Dei beneplacitum id exi- (radlemm it. Oportebit nos rurfum veftiri pluribus n fove- affectibus ;:&fortaffis etiam'illis ipfis, quibus qtis f nuncium remifimus. . Sed nota, quod(íiopor- impullü ter nositerum eas refumere, id fieri non de- exer bere, quia nobis grate fünt, quia utiles, xin vt* quia honorifice , & apte ad fovendum amo- [ quo rem, quem in nos ipfos gerimus, fed quia ppetere velliré grate Deo, quia ejus honori utiles, quia ad ejus gloriam deftinatze, Jacirum emanii Eliezer ferebat fecum inaures , & armil- Tl i[l dl- las, nec non nova veílimenta pro puella, iL (P]en' quam Deus praparaverat filio Domini füi, if de & reipíà illa donavit virgini Rebecce , fi- Óira f mul atque agnovit illam eíffe, quam quzre- gollrts bat. Habende omnino íünt nove veftes ie du pro fponfà Salvatoris; fi pro illius amore, ve- [)eus teri 244 CoMPENbIUM -TRACTATLI—S teri affechone.fe expoliavit; q-uam hactenus - ii pu erga parentes, erga patriam , erga familiam, jlius erpga amicos habuit; atque hec non fecun- puie an um confiderationes humanas; fed fecundum tem: € fuum f .divinas, qqia ícilicetfponfus ceeleftis heec vult, hecprecipit, ad hecimpellit; talemque or- Si D .dinem,. & feriem inftituit. in charitare. exuitur vetus affectio ad. confolationes fpiri- füis ex; Jiloe fr tuales, ad.exercitia devotionis; ad praxin.vir- d pedi tutum, quin imo & ad progreffum in perfe- di[cal €tionis ftudio, reveftiri nos oportet alia af- CUn, - fectione tota nova, amantes omnes grfatias, Deinde & favores ceeleftes, non jam, quia animum fripfer afficiunt, & recreant, fed, quiafic nomen Do- mini fanctificatur, ejusregnum locupletatur, expolia U5, pi Fïivinumque beneplacitum attingitur. animüm tum fe Ita S..Petrus fe in carcere veflivit; non atb propria fua electione, fed Angeli mandato: buseu cinxit fe; accepit fandalia, deinde reliqua fua I$ CQ affumpfit veftimenta. Ergloriofus Apoftolus Tüür nu S. Paulus expoliatus uno temporis Inomen- Yefürpa to omnibus affectionibus , Jomine, inquit, lediot quid me vis facere ? id eft, Domine, quid pla- cet, ut'defiderem ,. ut'affe£tem , ut apore- nibq nl diar? fiquidem tu me proíternens ad ter- fam, meam in me mori fecili voluntatem, quia tu .Deus meus es!. 'Theotime, quicun- F gue omnia reliquit proprer Deum , :nihil debet refümere, ni( quod placet Deo: 3on amplius nutrit füurü corpus; nifi ad Do- mini W) [ Ds AMORE Dix. 245 | hdenus mini præceptüm , ut ferviat fpiritui; nilam- familam, plius curat, nifi ut ferviat proximo, & pro- n fecun- prie anime , fecundum divinam volunta- (ecündum tem: exercet virtutes, non quia faciunt ad shacvulty fuum libitum, fed quia Deus hoc defiderat. mque or- Deus imperavit Ifaie Prophete, ut fe i. .l fuis expoliaret veftibus, his verbis(a): Pade, €9 ynes fpiti 1oxin Vit- olve Jaccum de lumbis zuis , €9 calceamenta tolle de pedibus. zuis. E fecit fie, vadens unudus , g in perfe- di[caleeatus , vel tribus diebus, ut aliqui di- et dia af- cunt, vel tribus annis, ut alii arbitrantur. 3 BrdtidS Deinde elapío termino, quem Deus ei pre- animum fcripferat ; refüumpfit veftimenta füa. Ita nos men])o- expoliari debemus noftris omnibus affecti- ylettub bus, parvis & magnis, fzepeque examinare L animum nofítrum, an promptum, && para- tum fe inveniat ad renuntiandum ejusmodi vit, nont affectibus, quemadmodum fe Iaias fuis vefti- andato: bus exuit, ac deinde ad refümendas affectio- ]iqu: fn nes congruas obíequio charitatis: ut moria- ipoffolus mur nudi in cruce cum Salvatore, pofteaque momen- x refurgamusin novum hominem cum illo. Di- , inquib lectio fortis eft, ut mors, proindefacit,; utom- quid pli- nibus nos expoliemus ; eft etiam mag- jtapore- nifica, velut refürrectio, ut nos glo- b r ria & honore circumdet. potaremy quicun- ! , ml FINIS SECUND!—E PARTIS. L R DIVI T . min («) lIfai. 20. v. a pI PISI IN DIVI FRANCISCI SALESII ä EPISCOPIET PRINCIPIS GENEVENSIS TRACTATUS AMORE DEI IN COMPENDIUM REDACTUS. PaRs TERTIA DE ORATIQN'E. a * J n N U r tione oj Wiä [j nyteri d tia dii) n pre g LT ill þul u püisf, gulare. 'Uiï Gpg; cüngi Nan dltiene g f jrjay fmày fl.'ï, q Q) yä:æäæäææææ&æxæä .e;t Wgä ?a..c 'ä 3/3. -l- A ä 'i—ä-,e)ä'ä TaWe W'"GZG ShRSUR äxæäæxäzmæmæxæw ; PRAEFATIO AD PARTEM TER'TIAM. J/gä J QQn dis; qui tertia. bac in parte citantur , libris D Dzws Francifcus Salefius de nulla re alia, D []H'ZW e interiore -oratione agit , de medita- tione videlicei, ac de contemplatione. Meditatio eft confideratio quedam veflexa. fuper "veritates , atque myfteria Religionis moffre , ut exinde afe&zones animi, ac propofita ad [piritualem profettum facien- tia eliciantur. Contemplatio e[;. [antta animi quies in prefentia Dei , cujus perfettiones contemplatur, & aquo eum in modum peneirata efl anima , ut fe in illo þulcbrztudzms ac bonitatis oceamo penitus demer- gat. -Ad meditationem fuum applicare animum && poteft, & debet quilibet. Contemplatio autem fin- gulare Dei donum eft, cujus invitationi deelzterquem— vis oportet obfequi; propriis autem illam prevenire conatibus non omnibus prodeft.— Omnibus , inquam. ANam quod aliqui fint , qui nemint prorfus. ullum ad obtienendam illam conatum adbibere concedunt, ii ma- gis ftfe. exbibent , quam. oportet, feoeros. Divus jrofe&to. Bafi lius omnes perfetlionis avidos ad pren- Jandum ilud contemplationis genus excitare vide- turj quando (a) ita fcribit Llec nobis via fit ad. 3 2oen- (a) de Virginitate c, 17. [ inpéntionem pulcbri ducens, utres omnes, que boi vnun ffudia opinione quadámpulcbri ad fui auorem, & confüéttidinetn próvotent ,. velut abjetias , ac tem- / porarias füpergre[f| in éaFum mullam impendamus vim appetendis mec vero taüdem inertem, ac flupi- : j dam innobis conclu/amteneamus , fed ab bumilium ve- vum frudio expurgalam iransferamus ,. quo, fanfus N non pertingat, uf nec celi pulcbritudinem. admüre- thur, nec luminis [blendorem , nec aliam rem ullam pulcbram , que fub afpectum cadat , fed per pulcbri- tüdinem, que in Ws ommübus animadvertatur , ad illius amorem , quaft manu ducamur , cujus gloriam cali enarrant, & nolitiam omnis rerum natura pre- dicat. Huic tai fapienii, tamque fan&to Prafuli qui contrádicunt , animarum direttores , babent Jane, quod metuant, ne fibi quoque certo. fenfa impropere- Zur illud, quod (a) Chriflus legisperitis . objecit: Diar V2 vobis lepisperitis , qui tuliftis clavem fÍcientie: ipíi non introiftis , &eos, qui in- troibant, prohibuittis. VE ) N 7) 3054 u A Wa 29 O 1 j — Nx I /r4: Domna E d N 7 um 2 P - Atat A o Z Quim Z , Unoy Q Antat 4 Tum jiu l defidi PARS lum (2) Luc. 11. N & (o) * 451 li r E f, d f nf V d M p»"&h 6 SS Z A a , t ui- * — r tll f« z $£ NS OY 7) TR XX d qu, fj E 2« n adirte rum allam ? pudri- ir , &l PaARS TERTI'A j ghriatt Lt t DE ORATIONEOQ r 2377 GupuTr.L frupttt- d - Dejcriptio. "Theologiee snyftice ; que nibil davem — aliud eff , quam oratio. quz' If 3ZFASC Dào fünt precipua amoris noftri erga Deum exercitia: unum affectivum, A & .öfk v R & alterum effectivum, vel ut ait S. Bernardus, activum. Per illud intime affi- cimur erga Deum, & ergaid omne, quo amar Deus. Per hoóc Deo fervimus, & exe- quimur id, quod nobisprafcribit. Illudros jungit bonitatifdivinz ; hoc facit, ut ejus vo- luntatem exequamur. Alteruminformatani- mum complacentia, benevolentia, orationibus jaculatoriis, votis, fufpiriüis & omnis generis defideriis , inducens nos, ut noftrum fpiri- , & velut unum cutn M tum divino jungamgs iio 4 252 CourzxpiuM TRacTATUS illo efficiamus: alterum producit in nobis fo- prius L lidum decretum, firmitatem animi, & fer- 0b infi vens, ac inviolabile ftudium obfequendi Deo, qui in: TOreS T exequendi omnia ejus mandata, infuper J d ferendi, gratum habendi, approbandi, & D ambabus ulnis amplectendi omne id, quod ] (cienti procedit ex divino beneplacito. Alterüm penett item facit, ut in Deo nobis complaceamus: E citA alterum autem , ut Deo placeamus Per - ii alterum concipimus ,- per alterum produ- uN cimus: per alterum collocamus Deum in l togitat corde noítro, ut infigne amoris, ad cujus quculum nutum omnes noftre aífectiones fe dirigant: 1777 per alterum vero (füper brachium eundem 1011 0 ponimus, velut gladium dilectionis, per quales quem exequimur acliones, & opera virtu- difcern tum. Porro primum exercitium precipue àti, Q confiftit oratione; in qua tam multi, tamque diverfi motus interiores inveniuntur, ut om- foret i velutit nes nullo modo poflfint enumerari, non fo- lum ob multitudinem, fed eorum naturam, h & qualitatem, qua cum fpiritualis fit, val- fis pr de tenuis eft; ac imperceptibilisa noftro intel- bDoy, lectu. Sapaciffimi optimeque inftruéti canes Tvent venatici in veftigandis feris aberrant perfzepe, T€. coj propter varietatemaftuum, quos maxime cer- vi exercent, omnes in partes dum ab infe- ts doet, quentibus canibus premuntur, declinantes, $0 & alios cervos fuo loco, fatigati ipfi ex cur- IEUS, ( fu fübítituentes, ut & venatores, & canes l5 in] eludant. Sed& nobisnon raro evenit, ut pro- prius 4) 'US D£ Auonz Dzr. 253 1 nobis fo- prius animus fcrutationem noftram effugiat, j & fer. ob infinitam nempe diverfitatem motuum, endi Jeo, qui in animo exfürgunt, ut ejus omnes er- , infüper rores neque dignofci, neque caveri valeanr. a, & Deus folus eít, qui per infinitram füam i, quod Ícientiam vider, explórat, perícrutatur, & Alterüm aCeAmus: penetrat omnes noftri animi receffüs, ut ce- cinit Regius Vates, quando dixit (4): JDemire u PDe probafli me, s cognovifli me: tu cognoviffi fcffro- ) produ- Deum if &gem neam , €9 veluvve&lionemmeam. — Intellexifli cogitationes meas. de longe : femitaim meam, eg fu- 4d cjus fiipant: aiculum meum invefligafli , eg mivalilis fa&a eft Jeientia tua ex. me: confovtata eff , 9^ non pore- eundem vo ad eam. Profecto, fi cogitare vellemus, bj Aper " quales femper effent noftre cogitationes, 3 virti- difcernere item, quod difcernimus, recor- fgciptt dari; quod recordamur , attentio ejusmodi famque foret intolerabilis, & in mille volumina, ac t - veluti nodos Gordios intricaremur. non fo- turatity Non acCipimus hic vocabulum oratio- ü[; Val' nis pro fola oratione , aut petitione alicujus bont, ficut S. Bafilius docet, fed ficut S. Bo- ointel- H canes naventura, quando dicit orationem in gene- orfapts re,comprehendere omnes conremplationis nect- actus, vel ficut S. Gregorius Niffenus, qui 1b llfl[c- docet orationem effe colloquium animze cum intesy Deo, vel ficuti SS. Auguítinus & Damafce- x Cut- nus, quando dicunt, orationem effe men- canes tis in Deum elevationem. Quodíi oratio eft 1 pro» R; collo- '1US (a). Pf. 131. 1 2f4 CowxrPEeNDIUM T£EACTATUS collöquium, fermocinatio, vel conver(atio Porr animzc cum Deo, per eam igitur loquimur 1 il fem hih Deo, & DeusIoquitur nobis, afpiramus ad ilum, & viciffir ille àd nos afpirat. cordibu Amarit Sed quibus de- rebus fermocinamur in - Vt nem oratione? quod argumentum eít mutui no- W. ! Ítrifermonis? Theotime , non eft fermo , nifi 0777 de Dco; nam qui poffet alius inftitui fermo Erquis & colloquiura ab amore;, quam de Dilecto? 4 li c ideoque oratio, & 'Theolopgia myftica non Tion 9 funt, nifi res upa. Vocatur Theologia, eo- que uj quod ficüt Theologia Deum habet pro obje- quendu éto füo, hec etiam nonnifi de Deo loqui- lopit n tur. "Fria tamen hic inveniuntur difcrimina: fio pit 1mo. ''heolopia fpeculativa tractat de Deo, &0, ( qua Deuseft; myítica vero de eodem loqui- üt fe j tur, qua fumme eft amabilis, id eft, illa re- COnjtn Ípicit divinitatem füpremze bonitatis , fed 2do. 0 hec fupremam ' bonitatem divinitatis. cclti Speculativa tractat de Deo cam hominibus, eam i & inter homines; fed inyflica loquitur de ecren Deo cum Deo, atqueadeo inDeo ipfo. 3tio. tionen Speculativa tendit ad cognitionem Dei3 my- nima füca vero ad ipfius Dei amorem, ira, utilla WWW efhciat fuos difcipulos fapientes ; (doctos, quin & Theolocos; fed haec efficiat arden- jtr d tes, & ftudiofos Dei amator Ti ; Gs MU Theof | nj philos, defid "Dbl Porro tf )$ Dr Awuoxrr Dr:. 235 'etatió d Pofro vocatür my[tica, eoquod converfa- NUmur tio inilla (itfecrerà; in qua Deuminter &homi- s ad nemi hihil dicitur ultro; citroque, nifijunctis. Sermocinatio. cordibus , & uritis animis. amanrum tam [inoularis eft, & inufitatà; mu n ut nemo eam intelligat praeter amantes ipe di 00- fos. .Egodorimio, dicebat amatrix fVancta, &9 Ecce Dile&us weus loquitür.. 9 nifi coY um vigilat. fermo Ecquis divinaffet fponfam hanc dormientem iïeäxo? loqui cum fuüo fponfío? aft ubi regnat amor, 3 non non opus eft externo ftrepitu verborum, ne- 1, €0- que ufü fenfuur àd audiendum , & collo- j 0jje quenduminvicem. Breviter, oratio & T heo- oqui- logià myftica non eft aliud, quam converfa- mina: tio fpiritualis, per quam anima amantis cutit DCQ1 Deo, de amabiliffirna ejus bonitate loquitur,; utíeili uniat, & quam poteít, arctiffime oqüi- l m conjunpat, - Oratio ob varietatem, & multitudinem , fl ndo. celeftium deliciarüm , quas exhibet iis, qui DibUS eam ftudiofe adhibent, dicitur manna, íed g de fecretum, eoquod ante ullam fcientig cogni- 3rio. tionem in folitudine mentis obveniar, ubi t mV' anima omninofolo cum Deo fola agit. — Qre ,uriilz eff ifla, dici poteft de tali anima, que a[cendiz o5 per. defevtum , fücut. vivgula fumi ex aromatibis rden- myrrbe , €g tburis, € univerfi pulveris pigmen- "heo- ;iariü? Hanc eandem etiam amántem animám. defiderium folitudinis incitavit ad faciendam füpplicationem füo fponfo: Jezi dilede mi, egrediaunur ia agrum , commovemur im villis. tü 256 CWOMPBNDIUMXTRACTATU.S Ob hoc coleftis amatrix vosata eft turtur M qu frtenti avis, quae amat habitare in locis umbrofis, liomate & folitariis, in quibus fylveftrem füum can- h; ven tum non adhibet, nifi in gratiam unici füi Tüntiati comparis, cui vel blanditur, quamdiu vivit LT ama ille, velracta illius defiderio, eum deflet poft inoriein. Eam ob caufàmin cantico divinus vulpari tatur, j fponfuüs , & celeftis fponíà füos amores con- infufürr tinua fermocinatione repra'fentant. Quodfi eorum amici, & amice fübinde, durante eo- fecretio amabili rum colloquio, quidpiam fermonis inrer fe agitant, id faciunt furtim, quia ftudiofe ca- inter fe Tonatii vent, ne turbent amabile colloquium. Ea de cauía beata Mater Therefia de [ESU ini- uufti inter jl tio füuarum cum Deo fermocinationum plus experiebatur profectus in locis ; ac my- aIDantes T ^ 10n e0 j fteriis, in quibus 1 E ominus folus erat, utin horto oliveti; & quando fedens ad fontem facchar folus praftolabatur Samaritanam: videbatur Ti &por enim fibi; quod(i effet fola cam folo , citius ad- r mittenda elfe ad familiare colloquium. . So- «eculis, lirudinem amat amor, & quamvis amantes im ip nihil habeant, quod fecretum poftulet, ta- ell. Fa men eis volupe eít, dicere id, quod fentiunt TLT fecreto. Etquidem, nifi fallor, ideo hoc i W ] faciunt, quia nolunt quidquam agere, vel lo- Jililerig qui, nifi pro feipfis: unde fi id, quod gerunt li mente , voce elata efferunt; exiftimanr id mi- Ofe lg nime fieri pro fe folis, quia nimirum res com- 7 munes fbon enuntiant modo communi, & B n confueto inter alios; fed modo quodam fingu- | Rtlig lari ! U$ DEIAMORE Dzi 257 f. turur lari; qui nonnifi inufitatam exorimat animi mbrofis; fententiam ; per quem loquuntur quidem idiomate inter amantes communi quoad ver- dum can» unici füi ba; verum quoad peculiarem vim, & pro- du vivit nuntiationem tam fineulari; ut nemo pre- Nomen Amici efet poft ter amantes illud intelligat. vulgariter pronuntiatum non maenopere cu- ) divinus JI'eS COIl- ratur, fed fecreto prolatum, atque in aures infüfürratum mira quazdam de(ignat, &quo Quodi rante €0- fecretius profertur , eo ejus fignificatio eft amabilior. O que & quanta eft differentia joter fe liofe - inter fermonen antiquorum Dei amatorum, Ignatii verbi caufa, Cypriani, Chryfoftomi, m b &U iti- uguftini, Hilarii, Gregorii, Bernardi, & inrer illud , quo utuntur Theolopgi minus n phJS amantes! utimur quidem eorum verbis, fed C Ty- non eo igne charitatis accenfis, & füavitatis t u fontert faccharo conditis , fed frigidis, & fernie pra- ti faporis expertibus. debatu Amor non folum loquitur lingua, fed (s ad- j 9. Ooculis, füfpiriis, & externa corporis figura: imo ipfümmet filentium ei loco verborum imantes let; t eft. Egodixi Domino: Tibidixitcor meum: Ex- entiunt quifiit te facies mea,faciem tuam, Domine, vequi- e0 hoc vam. Defecerunt oculi mei diceutes , quando con- Vd l- Jolabevis me. — Exaudi ovationem meam , Domine deprecationem meam ue de[pexeris. — duvibusper- perünt j mi- cipe lacymas mens. INe exficcetur pupilla ocu- s cofti* li tui. Viden, "Theotime, quod filentium T amantium loquitur er pupillam oculi, & fing- per lacrymas! Equidem in Theologia my- ftica lat 258 CowMwrENDIUM TRACTATUS flica precipuum exefciti.um eft, loqui Deo; P & audire Deum loquentem in intimo corde. Tioft Of Et quia colloquia hujusmodi fiunt per màxi- enimir me fecretasafpirationes, ideo vocamus ea taci- büs m ta colloquia: oculi loquuntur oculis, & cor cüpitg cordi, & nemo intelligit, quid dicatur; nifi muíca: ipfi foli facri amantes, qui loquuntur. lumin " jusee Líipalt lL mo / Tiornin De Meditatione , que eft primus. gradus remali orationis vel Theologise snyftic. Que ad erbum hoc facris Scriptoribus valde eft catr d V in frequenti ufü, & aliud non denotar, gitamu: quam attentam & fzepius iteratam cogitatio- fedute qUo & nem producendis affectibus aut bonis, aut malis apram. In Píalmo primo dicitur Zea- Witro . Cümyo| iu$, chus coluntas du lege Donuni ef , eg an loge eus meditatur die ac tiotfe: aft in Píalmo fecun- Cat, do quaritur, quere fremuerint geyutes, & popu- li acditati fint imaumia? Meditatio igitur infti- Saw tuitur in bonum, & in malum finem; quia t eyp tamen in facra Scriptura yocabulum medita- Rex EZ tionis communirer accipitur pro attentione, mere q qua adhibetur ad res divinas, ut quis exci- üém,q tetur ad eas amandas: ea communi Theolo- U: $; gorum confenfü accipitur in bonam partem, UT ira ut modo, Ífi nominatur meditatio ; non Verit. intelli amr alia, quam quee fancta eft, & in- ln r a &io ad T heologiam myfticam.- frod u L. 'Ontro ; Porro ()1 U$ : Dzrz AwonE Där.. 259 qui Dey Porroomnis nfeditatio eft cogi,tatio ; fed o corde, non omnis cogitatio eft meditatio. Perfzpe xt miti- enim inclufas animo gerimus cogitationes,qui- üsettaci- bus mens noftra absque ullo certo confilio oc- N cupatur; ad eum modum, quo videmus tur, nil mufcas huc & illuc volitare füperflores, nul- If lumindereferenteslaboris füui fructum. Hu- jus generis cogitationes , quamvis attento ani- mo fiant, non gaudere poffünt meditationis nomine. Subinde perquamattente cogitamus | gnidul 4 | remaliquam, utejuseffectus, caufas, ceetera- (4, que adjuncta addifcamus , &cogitatio ifta vo- ylde d catur ftadiumliterarum. Verum quando co- itamus res divinas, non ut eas addifcamus, Jenotily j e€ d ut erga eas afficiamur, meditari dicimur, ugitaf.io- ils ) qu quo exercitio mens noftra, ut facra apis qur A ulro citroque myfteriorum flores cir- T cumvolitat, ut divini amoris mel fibi con- p fecut ficiat. n Sacra& pagine preeftantiffima fimilitudi- n t m; qUà ne explicant, in quo meditatio (acra confiftat. Rex Ezechias volens in fuo Cantico expri- medit- [en[iOB?Q mere diligentem , & attenram confideratio- nem , quam inftituit de malo; quod patieba- nis excl- "Theolo- tur: Secuz pullus brundiuis, inquit (a), ficcla- miabo , ineditabor , ut columba. .. unquam ad- | Püf[em) 0 not vertifti, 'Theorime, pulii hirundinum valde ] & hiant roftro, dum pipientes efcam petunt: contra inter omnes aves una columba eft, qua (4) Jfai. 38. v. 14. porro 260 COMPENDIUM TRACTATUS yiroa quz gemitus füos formar claufo roftro, vol- vens fuas voces in gutture, vix exiguo quo- quiis dam murmure, raucoque ftrepitu foris audi- bi perp to. Et hic quidem ftrepitus illi fervit ad do- ncaleft ilem c lores fuos , & amores exprimendos. Eze- chias ergo, ut oftenderet, in medio füarum anore erumnarum íe inflituere complures oratio- lt nes vocales, clamabo, inquiebat, ficuz. pullus lumba, birundimis, aperiens os ad emittendas per- MA multas voces flebiles, & moeítas ante Deum; 405 f & ex parte altera, ut declararet, quod etiam ditari & uteretur oratione mentali, weditabor , ajebat, eadem ut colum?a, volvens, ac ruminans cogitatio- popalu nes eas in animo meo per feriam coníidera- &dng tionem, ut me ipfum excitem ad laudandam Mnquit, fupremam Dei mifericordiam, qui me redu- f xit de morte, mifertus mearum miferiarum. ipfemet Ita dicebat Ifaias: Augiemus, quafi uvfi omues, fiei r 9 uaft columba meditantes gememus. — Rugitus lh q ur : orum referuntur ad exclamationes, quae fe i £ Itl fiunrin oratione vocali, gemitus vero co- pretfun lumbarum ad (acram meditationem. Verum, dta| ut fciatür, quod turtures non íolum trifti- Tüüs, tiam, fed etiam gaudia, & amorem fuis ge- tendat: mitibus teftentur, facer fponíus defcribens 4 8 ver naturale, ut exprimeret jucunditatem quodo veris fpiritualis: vox, inquit, Zurturis audita litedob eff iu ferra , quia nempe hoc tempore inca- ff A lefcit amore, quem cantu fuo prodit, & fta- QUit; a tim fübjungitur: Columba mea, oflende mibi Vfus JJ(' Jaciem tuam; vox tua refouez im auribus meis, quia 14): Dg Awxonr Derr 261 Ug ito, vol- quiavox tua dulcis ef , €7 facies decora juxta , eg. y atiofa. Dicit nempe , animam devotam fi- 700 quo- $ 1ris axl- i pergratam effe, quando ea meditatur, ut incalefcat facro, ac fpirituali amore, quod itad d- . E " idem columbee faciunt; ut fe invicem ad fuos amores excitent. foarum s Onatio- Ita ille; qui di Pv Ya rat, nieditabor, ut co- yt pulut lumba, exprimens fententiam fuam alio modo, ls pet- vecogitabo, inquit, azze£e, o mi Deus, ommes [Jeum; 41105 1eo$ in amavitudine anime iec ; natn fne- yl etim ditari & recopitaread excitandos affectus una eademque res eít. Unde Movfes admonens , ijetb ogimrio- populum ad recogiranda Dei;beneficia hanc vidert- adiungit rationem (2):. Ut recogites ia cordetuo; andam inquit, (g cuffodias inandata Domini Dei tui , Q9 o pedi- aimbules inviisejus, eg eum timeas. Et Dominus "arum. ipfemetitaad jofueloquitur: /Vozrecedar vola- 1 o 1nen legis bujus a corde tuo, fed meditabevis im eo diebus ac noclibus, ut cuftodias , €g facias ommia , Rpis , QU£ que fcripta funt 1 eo. Quod uno in loco ex- preffum eft per verbum medirari, in altero 'ero C0« Verütl declaratur per, cogitare. Et ut intelligere- , uift- Inus , quod copiratio irerata , & meditatio tendat ad excitandos in nobis affectus , propo- [is 9- (.tIDens fiia, & actiotes, dicitur in utroque loco; quod oporteat recogitare, & meditari in lege, Qitaret ; i iil üteaobfervetur, &inpraxinredücatur. Hoc fenfü Apoítolusros horratur: Aecogitate, in- ? Ince fit- quit, ewn, qui ieleui fuflimit a peccatoribusad- ,& , mz:/Ji verfus Jemetipfum contradicliogem , wt ue fali- $ gemi- Jf I/(m ) (2) Jof. 1. v. $. qlli(l 262 Comp'äun'xum TRAcTATUS fnt. gemini animis veflvis. deficieutes (2). Quando fica v dicit, recogitate, idem eft, ac fi dicerer, me- ditamini. Sed quare vult nos meditari í(à- nutm nitin cram paffionem? non ideo profecto, ut fia- mus docti, fed ut fiamus patientes, &animofi amor T0 et ad conficiendum eterne feliciratis iter: [ 4 110do dilexi legem tuam Domine ! tota die meditatio d l *ä l Titati a eff , dicebat David (7). Meditatur in lege; quia illam dilexit, & dilexit quia illam medi- qii, à tatus;eft. g'nufira Huc atque illuc affidue. circumvolitat ilaco apis, non fortuito, fed ex inflituto, non re- creatura fe vifü floftulorum, quibus prata paffim confperíafünt, fed mel füum colle- €tura; quod cum invenerit, delatum ad D (r fuum alveare, artificiofe difponit, & .ac- f commodat, feparans ab eo ceram, & favum conítruens ad reponendum , ac fervandum mel pro hyeme. Porro talis eít anima in me- on ditatione: pergit ex uno myfterio ad aliud, hon tumultuarie , neque folum ad relaxan- Tnentj fath. dum animum vi(u admirande pulchritudinis, ue eít in divinis rebus, fed ex propofito, temph ; ut inveniat inciramenta amoris; qua cum d t invenerit, ea degufítat, & avide abfümpta Indim pantu, collocat in corde füo, atque feponir, quid- quid advertit füo profeétui promovendo tur, d ten aptum effe: tandem fua propofita ac decreta format, que tempore tentationis profutura eihce Dem (int. (4) Hebr. 1I. v. 3 A05 t (2) Pf 118. v. 97.. U$ 265 DE AMOIRE Dzr. fint ta codeftis amatrix ,. velut apis my- Quando erer, me. flica volitat ex canticis in cantica, notat mi- ditari f- nutim omnia; que fibi chara & jucunda inve- 0, ut f nitin dilecto füo ; 3ta; ut penitus igne facri Sanimol amoris accenía loquatur cum eo, eum inter- Vr Que- roget, audiat, & admiretur, ficut & ille vi- "amtdrtutü ciffim eam cumulat gaudiis, & lumine cla- rinlege ritatis füz, ac infinitis deliciis eam perfun- m mede dit, atque hac ratione tam myftica, tamque inufirata , ut non poffit infitui fermo de ifla converfatione anime cum Deo. imvolit T0 Ite CaArvurr IIL: Is prità 1 colle- Dejcriptio contemplationis , &2 de dicrimni- tum à ( aC ne, quod inter illam , €9 aneditatio- v favunm nem deprebenditur. 'andum . inmee ontempïatio ; lheotime , aliud non eft, C quam fimplex , & permanens attentio d al'md; relaxit- mentis ad res divinas, quod facile intelliges, fatta comparatione meditationis cum con- rudinis templatione, ' Apum nova foboles, ufque of ad tempus, quo perfectam apum formam yee curmi induunt, & mel conficiunt, nymphe nuncu- ,[ump[ä pantur, poílea veroapes [impliciter dicun- ; Qu tur. Simili modo oratio vocatur meditatio yendo ad tempu$ , quo producit mel devotionis; Jecreti Yfütürd deinceps vero fe convertit in contemplatio- nem. Nam quemadmodum apes pecurrunt finti fuos tractus, inc inde predature, & mel Skz :,COlle- 264 . CourENDIUM TRacrTATUS colle&tura: quod cum collegerint, colle£tum elaborant ob delectationem, quam capiuntex ( pre — exclm ejus dulcedine: ira nos quoque meditamur ad Dei amorem colligendum: quo collecto — qu jia fiamit Deum contemplamur , atque in ejus bonira- meder tem totum animum effundimus, propter excta fuavitatem, quam amoris beneficio in eo de- prehendimus. Defiderium obtinendi divi- dema; misp) num amorem nos inducit ad meditandum, Adeum fed obtentus amor ducit ad contemplandum. nottti Nam amor facit, ut ita gratam inveniamus fuavitatem in re amara, ut nequeamus men- fidera QUi o tes noftras ejus vifione & co ; ntemplatione un- Drevit quam explere. COntem Regina Sabe, poítquam particulatimcon- i fideraverat fapientiam Salomonis, & domum, ptris quam eedificaverat, & cibos, & meníam ejus, & habitacula fervorum, & ordines animifiran- paudia Donní tium, veflesque eorum; $7 piuceruas , Q9 bolo- caufla, que offevebat in domo Domimi, non babe- TOnat perfici pat. ultva [piritum ( 2), Ob ardentiffimum amorem , qui convertit ejus meditationem I5 ex in contetnplationem : unde velut extra fe fapta plurima dixit, quibus oftendit, fum- tenti eTVen 1is gaudiis fe effe perfu(àm ; confpectus enim tot admirabilium rerum ejus animo fum- Ktons mum ingeneraverat amorem, qui amor de- I:uaïur inde in ea produxit defiderium de novo I$ plac videndi femper plura, nec non diutus fruen- &tl l I) m (a4) 5. Reä. 19. Qgris U$ Dr Awonzrg Drr. 26$ olledum di prafentia ejus, in quo ea viderat: unde iplüntex exclamavit: etitamur enti vivi fui, Qg beati fervi tui; qui flaut covam fe femper, es$ audiumt fapien- colle&to s bonita- fiamtuam. Sicnosnonnunquamincipimus co- medere fineappetitu: aft ubiapperitus fuerit pïOP[CK' jn o de- excitatus, pergimus comedere, fatisfacturi ei- dem appetitui. Hacrationeinitio confidera- ii divi- 1nus Dei bonitatem, urvoluntatem excitemus itandurm, yandum. adeumamandum : formaro autem in cordibus noítris amore eandem iítam boniratem con- 'eniamus ]s mene fideramus, ad faciendum faris noftro amori, qui non poteft fatiari videndo id , quod amat. ione ul Breviter: meditatio eít mater amoris, íed þontemplatio eft amoris filia. timcon» formmms Säcuri ]ofäphus fuit corona, &' gloria ; patris füi, ei magnos conferens honores, & m ejus, gaudia, eique velut preteritos ac virentes an- inifrat- nosin fenecture referens , ita contemplatio co- ? lu- ronat pagrem fuum, qui eft amor, eumque a h- perficit, & cumulat eximia quadam precffan- ilfimum tià, ac vigore. Amot enim, poftquamin no- gtionetm extmt v bis excitavit attentionem contemplativam , attentio ifíta reciproce nafci facit majorem, & t ) (um. ferventiorem dilectionem, qui &ipíe tandem 1gsenif coronatur certis perfe&tionibus, ufque dum Ü [llm' fruatur re, quamamavit. Amoreflicit, ut no- yr d bis placeamus in confpectu dilecti noftri, & À novo conípeétus dilecti facit , utoble&emur in divi- no.amore, . Atqueiïa per muruum iotum d amoris ad vifionem, & vifionis ad amoreim, ficut 366 Cow»rzNDivuM TRACTATUS &am. ficut amor efficit pulchritudinem rei amatee magis decoram; ita vifio illius reddit amo- templi Amor tis nf rem ardentiorem, & jucundiorem. fettuu facit, ut pulchritudo, qua amatur, longe picar pulchrior appáreat, & vifio pariter excoquit [e5 nt & expurgat omnem ab amore ícoriam ; viden quo inveniat pulchritudinem longe magis té$ (0 amabilem. Amor impellit, ac urget oculos; ut femper attentius refpiciant pulchritudi- cOmil: eflete nem Dile&di: & vifio. incitat animum, ut femper ardentius amet. illa rel I65 àc du G WP UT. V. /u u Til 1 Alterum di[crimen inter qneditationem , &2 contemplationem. WT 1 LUUUITTUT editatio minutim & per partes confiderat lil di M objecta, qua apta fünt ad incitandos Ut ff Áius l animos: fed contemplatio una fimplici; & collecta vifione in unum aliquod objectum,; ümm quod amat, fertur. Spectari poteft exem- uíque pli caufà pulchritudo praeftantiflimee alicujus tionis coronge duobus modis: vel confiderando cdat: omnes in ea pretiofas gemras, cecterumque totzung CU tneyy ornatum , vel non confideratis feparatim oinnibus partibus , confiderando totum opus M Primus modus fi- unaac fimplici vifione. mafc;z n milis eft meditationi, in qua confideramus lf(minu exempli caufa diving mifericordie effectus, Satar quibus moveamur ad ejus admirationem n m Dz Avons Dri. 267 & amorem: fecundus aurem'ümilis eft con- o| dmatat jit amo- templationi, in qua refpicimus uno men- tis intuitu omnem varietatem eorundem ef- Àmot fe&tuum, velut unam pulchritudinem , com- , longe pactam ex omnibus fuis partibus. Meditan- xooquit tes numeramus perfecliones divinas , quas COT ; videmus in uno myfterio ; fed conremplan- e ais Socie & : oculos, tes totam füummam infpicimus. —— comites facre fponfae petieranr ab ea, qualis hritudi« im, uf effet ejus dilectus, quem tantopere amaret ? illa refpondit, omnesejus pulchritudinis par- tes accurate defcribens (a): Dileffus meus.can- didus €g' vubicuudus, ele&us ex: amillióus: caput ejus aurum optimum : come ejus ficut elatee palma- ? flb b) Yum, nigre quafi corvi: oculi ejus ficut columbee fuper vivos aquavum : gene illus ficut aveole aromatum confite a pigmentaris. Lalia ejus lilia diflülantia myrvbam. primam: amanus. il- Yiderat lius tovzatiles aureg , plene byacintbis , cruva il- iraod 0 lius colummuaenavrmovez. Ita pergit meditando Jici; fümmam iftam pulchritudinem particulatim, Ijeäum; texert- ufque dum tandem per modum contempla- tionis omnia ejus orpamenta uno verbo con- slicojus cludat: Gurtur illus, inquit, fuaviffimum: eff Jerando zotus defidevabilis, eff dilc&lus meus , €g apfe efl ami- mque cusimeus, filie Hierufalem. ararm m opus Meditatio fimilis eft illi, qui violam Da- mafcenam, rofam, rorem marinum, thyruum; 7dus l- jafminum, florem arboris aurece diftincte & eramus feparatim unum poft alterum odoratur: fed jf'feäus) con- S 4 rinen (a) Canr. c. $. v. Io- 268 COMPENDIUM TRACTATUS ' contemplario referteum, qui odoraturaquam ag expreffam ex omnibus ifüs herbis, & fori- mi$? Qration bus; hicenim uno folo odoratu percipitom- nes iftos odores fimul unitos, quos alter di- fine ul t Dou vifos, & feparatos odoratu perceperat. Nec ullum eft dubium, quin hicunicus odor, qui fett Be provenit ex permixtione omnium odorum, füis u folus fit fuavior, & pretiofior, quam omnes odores,.ex quibus ille unicus eft compofi- C Derna: tus, feparatimque odoratuperceptus. ldeo- ue coeleftis fponfus tanti facit, quod a dilecta Domi á u a refpiciatur uno tantum oculo, & quod CX p ejus caefariesita fit compofita , ut videatur uni- fafcieu cuscrinis effe: Pulgerafli cor neum , forov mea, füpra. vuluevaflHi cor meum inuuo oculorum 1uorum , &g Temin jn uno criue colli tui (a ).. Namlquid eft aliud, Xit: [) refpicere fponfüm uno folum oculo, quam Nemp- ilum videre fimplici, fed accurata vifione; dine ] non mutiplici refpectu? & quid etiam aliud demur eft, ferre crinesuna colligatos, quam non dif- gimus pergere fuam cogirationem in varietatem di- dücur veríarum cogitationum ? o quam beati funt fhenti ilii; qui meditantes multiplicia inciramenta; lt uz habent ad Deum amandum , omnes afpe- Qs, ttus fuos ad unam folam vifionem, & omnes tliorg cogitationesad unicam & folam conclufionem COntei reducentes, conrinent mentem fuam in unitate contemplationis, exemplo S. Auguftini, vel $. Brunonis, qui pronuntiant fecreto in ani- mo füohac verba: O £onitas , o Logitas [eimper Qutt- (a) Com. 4. v. 9. J$ Dz AMORE DEI.- 269 Iraquam autiqua , €9 femper ova ? exemplo etiam exi- & tlori- mii S Francifci, qui humi flexis enibus in J itom. oratione totas noétes tranfegit , ; ec verba à F ter d- fine ulla intermiflione enuntians : O Oeu: ^ i, Ne zu Deus imeuses!. $9 mea omnia / hoc de eo re- dor, qui fert Beatus Frater de Quinta Valle; quia id ydorürn, fuis auribus excepit. 1 omne Conjice oculos tuos, "Theotime , in S. ompoli . ]deo- Bernardum , qui cura univerfam paffionem adileda Domini per partes meditatus fuiffet; deinde & quod ex precipuis punéctis fimul conjunétis fecit hr ani- fafciculum doloris amorofi, ponens illum TOU füpra pectus, ad convertendam meditatio- UPU nem in contemplationem, atque, elata voce di- (catudy xit: Dile&us sneus eff fafciculus smyrvbao pvo sue. j quam Nempe poftquam diverfos affectus multitu- dine piarum confiderationum excitavimus, vilioney m aliud demum vim omnem iftorum affectuum colli- non dil pimus, qui permixtione fuarum virium pro- yem d ducunt füummum quendam affedtum vehe. at font mentiorem , quam fintaffectiones, éx quibus hie pofterior procedit , quia licet nonnifi uni- amentt esilpee cus, comprehendit tamen virtutem omnium aliorum affectuum, &ideo vocatur affectio yionem contemplativa. pnitte inia V? j anh f Jfgmpeï qiill- $;5 CarutT ag0 QCowrrwDiUM TRACTATUS CUP X pdes; o Tec taIme Contemplationem fieri fine labore, quod eft j titamid i tertium dijcrimen znter illam ; eg mm, 7neüitationem. — prefefe ; Sic etlat implex contemplationis vifio conficitur fimlic * uno ex histribus modis: 1mo. Aliquan- Ciones. do refpicimus foiam unamque e Dei perfe- tellresa &ionibus, exempli pratia infinitam ejus bo- omaia nitatem, nulla de aliis ejus attributis, aut virtutribus affumpta cogitatione. Velut fpon- jti T05 neq ífus quispiam, qui defigens fimplicem intui- tum in eximia füze fponfe forma, refpiceret Vins , - tantum ejus faciem, quia fzilicet ejusforma QUs q diffufa eit ferme omnes alias in partes, non atténtio attenderet tamen neque ad lineamenta cor- fa) E ppris í neque ad pulchritudinem aliarum par- donat tium. Eodem modo fübinde evenit in divi- fülcitar nis, cum mens nof(tra refpicit fummam Dei nis D).1 bonitatem , quamvis in ea & videar juftitiam, qui no fapientiam, potentiam; attentio tamen tota füvits fertur in bonitatem: in eam fiquidem folam fiderare fovity fimplex ejus intuitus di?igitur. N .ido. Subinde etiam fefpicimus in Deo (img onibus , íed plures ex infinitis ejus perfecti hinc h vifione una ac fimplici; fine ulla diftinctio- dele&ax ne; veluti is faceret, qui uno oculorum in- Dile tuitu, tranfeuntea vertice capitis füz fponfae Fiuh: auro pemmisque corufcantis, ufque ad ejus 1f a; pedes, E $ Dsg Awonzr Dzri. 271 pedes, omnia perattente in genere vidiffet, nec tamen certo meriniffet, quali tunica fue- j t2 Ij di rit amiéta , neque qualem corporis, oculo- V rum, ceterorumque membrorum figuram prefeferat, fed omnia in ea fuiffe admiranda. Sic etiam per contemplationem fepe unicam )nficitut fimplicemque plures excellentie, & perfe- Aliquag- &tiones divinz confpiciuntur,; nec tamen po- i perfe- teftres aliqua in. particulari referri, nifiquod jus bo- omnia fint perfeéta, bona & pulchra, is, dul y (pon- ;tio. "Tandem alias refpicimus non plu- 1 intü- res, neque unam folam ex perfectionibus di- Diceiet vinis , fed folum aliquam aétionem , vel [otma - opus quodpiam divinum , cui cum fedula $, Don attentione animum applicamus: exempli cau- fa, actui mifericordie , per quem Deus con- [1 C0I- n donat peccata: vel a&ui creationis, vel re- fuícitationis Lazari, vel denique converfio- g dii- m D nis D. Pauli. Sic aperet fponfus quispiam, qui non refpiceret aculos, fed folummodo lia m £0f fuavitatem afpectusin fua fpouía, neque con- fideraret ilius vultum , íed tantummodo folam fuavitatem verborum, qua ex ea procedunt. "Sed quocunque tandem e tribus his di- l DEU &tis modis procedatur , contemplatio femper hanc habet praftantem vim, quod fiat cum : fed ndio- dele&tatione, cum fupponit , inventum effe m Dilectum , una cum fáncto ejus amore: un- nf de in hzc verba prorumpit: /mvegi, quem di- ligit auana 1nea , ipoeni , €g uon dimitam eum., 1ejU5 [ J) H Quod Av CoMPEzNDIUM TRACTATUS Quo differt con&empïatio a medifatione, (ando m me quz fit femper cum labore, defatigatione, & animam difcurfu, duim mens noftra mulrum agitata fio tran tranfir ab una confideratione ad aliam, qua- rens diver(íis in locis vel Dilectum fuüi amo- quamfa dens in ris, vel amorem fui Dilecti. Jacob Patriar- quidal chalaborat, muitum meditans , qua ratione acquirat chariffimam fuam Rachelem: fed litie g €a acquifita gaudet cum illa, & omnem faum &æ feh'« cellenti laborem oblivifcitur , intentus contemplatio- ni. cerat? Sponíus divinus, quamvis ovium cu- flos preparat opiparum convivium more ho agreíti pro fua facra fponfa, quod defcribit in hunc modum, quo myftice repraefentat dl un( l$ amk omnia redemtionis humane myfteria. (4) Fenui in bortum; [orov snea fpon[a , ane[fii myr- Qür, À dunt p vbam cum avomatibus meis, comedi favum cum melle :eo, mifcui vimum meum cum latie qmneo: tientu Q* plug comedite, amici mei , g. bibite , ey. inebriamini ehaviffimi! '"Theotime, dicage, quando pu- quiineh Tüedita tas Dominum veniffe in hortum fuum, nifi quando'in puriffima, humillima, & dulciffi- &ntibi tündiu ma Matris fue viícera ingreffus eft, plena omnibus florenti(fimis arboribus fanctarum I6 OW virtutum ? & quid, quod dicitur Dominus o meffuiffe myrrham fuam cum aromatibus, Ti vo], nifi quod dolores doloribus ufque ad mor- 1i? di tem , &quidem mortem crucis fibiaccumula- tdent rit, jungens per illos merita meritis, & the- ptabit fauris. ad ditandos filios fuos. fpirituales. an- ï"e(is Q («) Canr. $. v E. i?'jääq. US Dr Awonz D. 273 ditatione, uando-etiam putas eum comediffe favurn cum melle, nificum vixit nova vira, reuniens itione, & animam füam quovis melle dulciorem corpori 1 apitatà n que- fuo transfixo, &fauciato pluribus vulneribus, quam favus habeat foramina ? & quando afcen- füi amo- - Patriar- dens in coelos poffedit divinam fuam gloriam; a tatione quidaliud fecit, quam quod mifcuit vinum la- em: fed titi&, quae animam excepit, cum laéte perfe- €te felicitatis in corpore,; modo adhuc ex- em füum mplatio- cellentiori, quam ad illud ufque tempus fe- cerat? nüm cu- f f]ore Porro in omnibus his divinis myfteriis fefcribit ve(ontat eft, unde bene comedatur, & bibatur a cha- ri$ amicis, quin imo étiam, unde inebrien- à. (ü) tur. Aliqui comedunt, &bibunt; fed come- fui mjt- dunt plàs, quain bibant; unde fit; ut non ine- um cunt EUR rientur; alii comedunt , & bibunt, fedlon- ge plus bibunt, quam comedant, & hi fünt, hriumiti quiinebriantur. Comedere eftimeditari. Nam ndopt- i, iil ineditando manditur cibus ittefpiritualis, ac dentibus contiderationis , ut ita loquar, con- dulcifi- tunditur , , plena & digeritur, quod nonabsque labo- re contingit. Bibere vero eft contemplari, arurm & hoc fit tine labore; fed non fine facra ani- ominus mi voluptate. Si queras, quid fit inebria- na[ibUS; ri? dico efle co ] mor- ntemplari tam fzepe, & tam ardenter, ut q uis totus quantus fit extra uml íeipfam, & totus fit in Deo. & de O facra, & 1 optabilis ebrietas, q u& contra morem ebrie- itgues. fatis corporees nos abílrahit non quidem a. » fenfu 274 CourENDIUM TRACTATUS fenfu fpirituali, fed corporeo, quz nos non ]i nobis eíficit hebetes, aut ítupidos adinftar beftia- bntiafk rum, fed Angelis, ceterisque caelitibus red- Mlade' dit fimiles, qua nos extra nos ipfos ponit, Temrec non ut deprimamur, &in ordinem bellua- Qniste rum redigamur, fed ut elevemur , & col: lexit,ex locemur inter Angelorum choros; ut magis pint, i vivamus in Deo , quam in nobis ipfis, dum noftr r toti immergimur amori, qui nos trahit ad vi- VT dendam Dei pulchritudinem , & cum ejus bonitate nos conjungit. Hi Nilil e C Ab Mdio V. b tura ind QU& po De recolle&tione anime in ip[a contem- ümqna latione. ilid, ic Theotime , non loquor de recollectio- Contin H ne eorum, qui oráturi fe in preefentia impeto Dei conftituunt, revocantes omnes fuas vi- Cordis res in animum, ut Deo loquantur. Nam dt (iz recolle&tio hzc fit ex preecepto amoris, qui Cütm nos provocans ad orationem, inducit ad be- ld5 om ne, & laudabiliter eam faciendam. In quo TC5 vert quidem; ut vides Theotime, nos ipfi fumus, qui iftam mentis recolle&ionem inftituimus. ([emac Verum recollectio , de qua nobisSermo; non r n fit mandato amoris, fed ipío amore; id eft, TVOcat non eam nos affumimus per electionem, eo- —erbæ-g quod non fit in noftra poteftate; id facere, Mp Q quando volumus, cum non dependeat a no- i n íira cura, & folicitudine, fed Deus folus eam [E.ans fek in |TUS Dg Awonzr Drr^ 27$ &t n0$ n0à in nobisfabiat, quando, ex (ingulari benevo- [lar befta- lentiaficeilibitum eft. . Ille, iaquit beara 'T'he- itibusted refia de JESU , qui (cripfit; nos facere oratio- fos pot nem recollectionis adinítar erinacei, vel teftu- m bellue dinis recipientis feintra fe, omnia bene intel- , &o lexit, excepto quodifta animalcula fe ita reci- t mj piant, quando eis libuerit, cum recollectio pfls ) dum noftra non fit in noftra voluntate, fed nobis abitad v detur ad Dei beneplacirum. cum eJu Hoc autem pacto fit iffa recolle&tio. Nihil eft cuicunque bonirati tam ab ipía na- tura inditum, quam trahere ad fefe omnia, coditelll- qua pollent fenfü, quemadmodum animze umanz , qua emper propendent ad illud , quod eis maxime in amoribus eft. colledtio Contingit proinde nonnunquam, ut Deus yafentia imperceptibilli quadam ratione in intimo füas vi- cordis noftri receffu fpargat certam quan- , Nm dam füavitatem, que perhibeat teflimonium oris, qu' Deum nunc adefífe. Atque tum faculta- jtad De* tes omnes, & ipfi adeo íeníüs exterio- In qüO res vertuntur ad intimam illam partem, ubi f fomus, ! chariffimum fponfüm effe fentiunr. Nam inimus. quemadmodum novum examen apum , dum mo, 101 geítit mutare folium, & longius profugere, revocatur fono pelvis, vel íuavi odoriferze ? ld eih em, & herba fragantia, ut ille&um his deliciis füb- facirn fiftat, & moretur, prapara umque fibi alve- at2 00 are ingrediatur; ita Dominus nofter pronun- JuS ,eäm tians fecrerum aliquod verbum fui amoris; n 276 CowPzNDpIUM TRACTATUS Suefert & diffundens frägrantiam fuaviflimi odoris um fua fui, facit nos fentire amabilem fuam prafen- ftrahit tiam, trahitque ad fefe omnes facultate S ani- eulum a mee noftre, q ucineo, tanquam in opra mo fine füo quiefcunt. : tiffi- N O Deus! dicit tüm anima ad imitatio- tque 6 tentig, nemS. Augufítini: Ubite querebam, pulchri- mermori tudo infinita? querebam te foris; & tu eras felfione in medio cordis mei. Hoc gaudium poteft collato in praxin deduci ab iis, qui poftquam facra habeba fynaxi refecti funt, ex certitudine fidei fen- libore tiuntid, quod neque caro, neque fanguis, ünde vi fed Pater cceleftis eis revelavit, quod eorum flbus ca Salvator tum in corpore, tum in anima im- fis füay rimis reali preefentia per adorábile Sacra- ibimet mentum prafensfi./ Quemadmodum enim aliquan margarita accepto rore matutino claudirur, ut fe ab omni impura mixtione , quz ab marinis aquis evenire poffet; confervet libe- ram; lta evenit fan&tis & devotis fidelibus, D quorum auima recepto intra fua vifcera divi- hi nillimo Sacramento, reíltringitur, ac in fe- À metipíam recolligitur, non rant üuümut adorent It Dlle&l füpremum Regem, noviffime fibi admira! li DT ratione prefentem , fed etiam propterincre- Q f dibilem confolationem, quam recipiunt per fidem. &Qualt Ubi notabis breviter; "'Theodme; i e9 quod omnis iíta rec olle&io fiat per amo- m Dilecü per Qu là fX rem , qui fentiens prefentia Tont. iïlgie de-licias., quas is-in animo diffundit, co e€ 277 U$ .DE AMORE Dzi. & refert totam animam per unionem omni- i odoris um íuarum virium ad Dilectum, qui eas ad | præfeq- fe trahit vi füge fuavitatis, per quam ceu vin- [at€S af culum amoris omnium ad fe corda trahit. optaxii&- Novi &go hominem, apud quem fimul atque fiebat mentio alicujus myfterii vel fen- jmitatio- ulchri- tenti2 , qua paulo expreffius ei revocaret in memoriam Dei prefentiam, íive id in con- X tU 6t5 m potelt feffhione facienda , five in particulari aliqua collatione fieret, qui ita continuo collectum m facra idei fen- habebat animum , ut nonnifi magno adhibito labore revocari poffet ad refpondendum; finguis unde videbatur veluti vita deftitutus, & fen- ] eoruri fibus captus, ufque dum divina Dei preefen- ia um tis fuavitas, quam toto animo ferebat, eum e Sarie fibimet ipfi redderet; q uod aliquandq citius, jl 6Hiln quditüts aliquando tardius fiebat. Ug d u uT VIE ver ibe- (delibuss De 'quiete anim«e fic recolle&ce in Deo, at qivie nima fic recolle&cta in Deo füo fübinde c in A tam fuaviter & attente fruitur bonitate adofem. Dilecti füi, ut hec attentio nequaquam ope- iil rofà ei fit ; eftque ob fummam tranquillitatem rinae- cum fluvio comparanda , qui ita fuaviter & junt p zequaliter decurrit , ut contemplantibus vel yeoritte in eo navipgantibus non videatur moveri; ji 4[00' quia neque undz , neque fluctus ulli appa- 3&1 n r Et iftud eft amabile animorum otium, J ju l en*t. [in $. T quod [* 278 COMPENDIUM TRACTATUS [ cmin quod beata Mater Therefia de JESU vocat orationem quietis, &.fomnum fpiritualem. ROm tione f Nemo negaverit , homines amantes non e0 folu raro contentos effe fola precfentia vel confpe- tium e &u perfonz , quam amant, efto non ei col- Íomno loquantur, vel ejus perfectiones predicent, &orum. in eo, ut quidem videtur, omnino acquie- dipiam Ícentes , quod fruantur tam cupide quafita exhibe pr&fentia, non quod de ea ulla ratione cogi- tent , fed quod quiete quadam & tranquilli- N : tate ex illa perfundantur : Pa[ciculus mwïlufz hoc oi Dile&us aneus anibi , iutev ubeva 1mea commorala- Quamv nur. ^ Dietlus seus amibi, €y ego illi, qui pafci- cündit tur intev lilia, donec dies a[piret , €g 1nclinentur topere umlre (4). Oftende ergo mihi , o Dile&e ami- amabil ma meg , ubi pafcas, uli cubes in mevidie. . Vi- Qandc den TTheotime , ut facre Sunamitidi fatis fit; Unc ícire füuum Dile&tum effe fecum , velin fuo & qua finu , veletiam in horto füo, vel ubicunque Citatür alibi, modo ei conflet, ubi: hoc habito tota eft quieta ; tota tranquilla ; nec aliud requi- €jf, Q 100 : Taf. Aüftit Ifta vero tranquillitas interdum tanta eft, if T tu ut tota anima cum omnibus fuis viribus re- maneat qüiafi profundo fomno obrura, nullo fiam. edito motu, neque ulla actione externa, ex- l cepta fola voluntate , quce aliud. etiam. non W agit, quaám quod recipiat gaudium , quod ei li. Et quod lon- exhibet Dilecti fui pr-frfcntia. Onfiq ge (4) Canr. 1. v. 12. j ) J5 Dz AMORE Dzr. 279 SU vocit pe mirabilius eft, voluntas non advertit fe eo ituem. rüi, quo tamen imperceptibili quadam ra- antes non tione fruitur; neque deco cogitat, íed de eo folum, qui fua illi praefentia tantam lacti- J cotfpe- yn l- tiam exhibet , .ficur fzepius evenir, ut levi Íomno obruti tantummodo partem aliquam od ) ajle- eorum , que& amici circa nos loquuntur ; pet- e quæïxga cipiamus , vel charitatis officia, quae nobis exhibent , ferme fine fenfu fentiamus.- one copl- ranqui.lh- Nihilominus anima , qus in fuüaviffirno s myie hoc otio fruitur fenfuü divine' prefentize , guonil quamvis non advertat , f& percipere eam ju- ju pj cunditaterm , clariffime tamen teftatur , quan- tlirent topere prafens bonum fibi pretiofum fit & d ( 1 amabile, quando illud ab'ea aufertur, vel .M u ll ando quidpiam ab illo bono eam avertit. i fítislity "Tunc enim mifera anima queritur , clamat, T elin füo & quandoque plorat infiar infantuli, qui ex- xicunque ciratur citius, quam fatisfecerit fomno: hinc dbito totd eit, quod divinus ovium cuftos adjuret filias yd Qu Sion , per capreas, cevvosque camporum , ne fuf- cuent , neque evigilave faciaut. dile&am ,. donec tanta eff, apfa velit (a ). Nunquam , Theotime, ani- ma tuimn trangi EU iil la.in Deo fuo derelinqueret ribus 1 H fuam quietem pro omnibus mundi bonis, i, 0040 mo, €* Talis ferme fuit quies Mariae Magdale- am non ne; que fedens fecus pedes Domini , audie- 3Bod el bat verbum illius.. Eam, Theotime, quafo luUü 10f conüdeya: fedet in profunda tranquillitate ; 0e 2 non (a) Canut, 3. v. 7.' 280 CowrrNpiUM TRACTATUS non loquitur, non plörat, ut alias , non fin- ! quimm gultus trahit, non movetur, non orat: Mar- concilia tha vero tota quanta fatagit excipere pro di- fenfim gnitate Chriftum Dominum, ultro citroque fomno, tranfit per conclave, iterumque redit. Quod ( quoc tü labic ergo Marie negotium? nullum, fed audit. Quid eft dicere, quod audit, nifi quod tan- que ho quam vas factum in honorem accipiat gutta- lineol) tim myrrhe fuavitatem , que ab labiis Dile- milhy . &i fui in füum animum dimanat ? 1 evi Quando igitur te deprehendes effe in RE teftant me, his deliciis apud Dominum Majeflatis, cave 'Theotime, nein mentem tibi veniat, ut ve- nam fü prefen lis inde te abítrahere , quo aliud quoddam opus aggrecdiaris. Nam dulciffimum iftud Que 0p otium tua mentis inter brachia Salvatoris UuT füvite comprehendit per excellentiam omne id, quo huc & illuc difcurrendo pofíes adi- flo sf piíci. Gpite fb UC APUT VIiI. fcilice Vettit Quouodo bac facra. quies in. a&um vedu- für ( catuv. frücbz V re on aliquando obfervafti, Theotime, quo ri N ardore infantes interdum captent paren- li tis ubera, quando urgentur fame ? videntur & Car. F ea tanra cupiditate premere, & lac fügere ; Tum, ur eriam matri dolorem infligant. Sed poft- I quam fedata fames fuerit , & grati vapores, qui T u$ Dzr Awonr Dzrr. 281 , ton fin- qui immittuntur in cerebrum, ceperint iis tat: Mar- conciliare fomnum, videres eos, Theotime, e pnd- fenfim ocellos claudere,; & cedere paulatim citroqie fomno , non deferto nihilominus ubere, cir- t Qui ca quod nil aliud agunt, nifi quod lento mo- ed auit. tu labiorum, etiamnum lac deglutiant. At- que hoc-faciunt fine ulla cogiratione ; fed nort juod tüte itt utie fineoblectamento: nam fiiisfübtrahatur mam- bis Dile- milla, antequam profundo fomno fint obru- ti; evigilant , & amaro fletu füuum dolorem s elfe i teftantur. Porro idem etiam contingit ani- me, qua apud Deum in quiete ponitur: js, C TU nam fugit ferme fine feníu fuaviratem divinae prefente, remoto omni difcurfü , & abs- oddam m fud que operatione ullius.fuae facultatis, preeter exiguam voluntatis.actionem , qua movet alvatqriï jne Id fuaviter & ferme imperceptibilirer velut pu- fio os füum, quo delectationem haurit , quam fcs adi« uod- capit ex fruitione divinge prefentiz. fi hec anima removeatur ab ifto otio, quia Ícilicet dormire videtur , tum continuo ad- vertit malum iftius feparationis , & indigna- j (tli- tur, fatiseo manifeílans voluptatem , qua fruebatur, efto, ne cogitationem quidem de ea re habuerit. Cum beata Mater 'Therefia f quo fÍcri to teftara fit, fimilitudinem iftam effe ad [ aren- dec j arandam rem , de qua agimus , aptiffi- ] j entur mam, eam placuit adferre, & exponere. »fugere j ( pou- Er profecto, Theotime, anima, que pOIGS) Deo fruitur, unde ea turbari poflir; quare qu Ts ui- 82 COMPENmbM TJUGCACTÁTUS dulciffimum fuum otium abrumpat-? nam quid quereretilla , dum jam invenit, quem D dio uzrebar? quid ei fupereft aliud , quam ut icat : Inveni Dile&tum meum, ego tenebo illum, & non dimittam. Non ei opus eft unti difcurfibus per intelle£tum formandis: videt Y pio enim vifione tam dulci prefentem füum - f* 4 ratiocinia el facila, fponfum , ut difcurfus & long )( perd Quodfi prorfus inutilia fint , ac fuperfiua. - folicite etiam nil videat per intelle Cti 1m , nihil illius &dhuc inrereft , dum óinino acquiefcit divini Spon- quielc fi prefentiz interveniente pgaudio, & fàtisfa- gun &tone, quam recipir volunras. — Dei Mater; quilit Domina noítra chariffima , cum eflet pre- miles : nàns, non videbar divinum fuum infantem; muniti j e d eum fenüens intra facra fua vifcera, o effec mi Deus! quanto gaudio non perfundeba- lare. tur? & S. Ehfabetha nonne mirabilem in mo- ? dum ex prefentia Salvatoris, quem tamen non videbat, die fanéte vifitationis fructum in üi jucunditatis capiebat ? anima in hac quiete Nam conítituta non indipget memoria, imo ne fie q imaginatione quidem : praíentem fiquidem àdven &« haber Dile£tum fuum. Quorfum enim ima- go five exterior, five interna ad reprafen- &qu tandum eum , cujus prafentia in intimo finu tranqa fruitur? atque ita fola voluntas eft, quse fua- tavit viter ac tenere prafentie divine lac fügens, C&din infinitas delicias percipit ; omnibus aliis ani- türbe m«e facultatibus in dulci otio quiefcentibus. tota ( [ fpo CaPUT 283 TUS Dz AMQRE Dizx. D CAU LX t? m it, qui $ ! De diverfis gradibus ifHius quietis , 62 quo- quam 0 tenebo 20do ea fit conjervanda. opus d unt ingenia nonnulla imprimis fertilia; co- is: vidd V iofa, & ad inveniendum apta: funt alia m füur facilia ,. & flexibilia, que magnopere avent iocini d percipere, queecunque faciunt; unde omnia Quodli folicite explorant, quae intra fe aguntur. Sunt ii lus adhucalia , que füe quieti nunquam ac- jniSpor quieícunt, nifi fentiant, intueantur , & de- t fitifa- guítent fuam illam quietem , & animi tran- j Matel quillitatem. Hi homines non immerito fi- fet prée miles videri poffent iis, qui probe veftibus mfantem, muniti contra frigus, fe minime fatis veftitos a, Ó efle crederent , nifi fcirent , fe tunicam ge- Qndeba- ftare.: in mo- j tmen Porro'þ omnia hec ingenià communiter in fuis orationibus funt obnoxia rurbationi. frodum Nam fi eus iis conferat facram pfaeíentiee ; quitte fuge quietem , eam voluntarie deferunt ; ut imo f advertant, quomodo in hac quiete fe gerant, gquidem & curiofe examinant , an folidum gaudium jm imt- & quietem habeant, an füa tranquillias vere 3 1'&'[6[2- tranquilla fit, ita, ut loco quod deberent qo finm füaviter applicare voluntatem fentiendee dul- u [ut- cedini, importunis ratiociniis intellectum fngensy turbent. In quo fimiles funt fponfze ; quz Jijs al* 'tota occuparetur con(iderando annulo ; quo tibus. ea obli- a fponfo fuo donara fuic, dum inter 4 vifci- |pUT 284 CowrrNbDiUM TRACTATUS n effe vifitur fponfüm , a quo habet annulum. Alicer Theotime ; occupamur Deo, qui no- (umem famen bis gaudia exhibet , aliter detinemur gaudio; quod nobis Deus tribuit. fpirimua Quare anima, cui Deus in oratione fan- que ef tüm, . " €tam quietem tribuit, debet, quantum in fe famme eft , abítinere a fui ipfius contideratione, fi- nihilom cut & ab examinanda quiete fua, que ut ri- bebat ]i te cuftodiatur , non curiofe exploranda eft. liperet. Nam qui illam nimis appetit, perdit. Adde, quod juíta regula , recte eam appetendi & Qre rec tüerit r defiderandi fit, illam non nimis affectare. Et quemadmodum infans, ut videat , ubi pedem luntate pofuerit , removet caput e matris finu , id- tamope que fítatim in eodem reponit, quia delicatu- U ret lus eft; ita oportet nos, fiadvertamus nos f inger diftrahi, vel jam diítraétos effe curiofitate Vocaba folatior Íciendi, quid in oratione nobis occurrar, füntes quamprimum reponere cor noftrum in dul- ci & pacifica attentione ad Dei prefentiam, Tant H a qua avellimur. Chtg ( flevit Catterum non eft timendum ,. ne fübfit Titudin periculum aliquod perdendi facram iftam qui- * qu etem per actiones corporis, aut anima,dum tem f non funt, nec inflituuntur levitate aliqua, intel aut indifcretione. Nam,;ut dicit beata Mater "Therefia , eft fuperftitio quaedam ita semula- iapic U pams riiífam quietem , ut neque tuffire, neque 8tiam excreare, neque refpirare velis ob timorem durif eam admittendi; | Verum eft, tunc quietem non 'U$ Dzs Awonz Dzr. 285 annulum, .* non effe tantam , quanta foret; fi intelle&tus , qui no- & memoria confpirarent cum voluntate. At- 1 guudioy tamen non ideo ceffat effe vera tranquillitas fpiritualis, ea fiquidem regnat in voluntate, xione i. qua eít magiftra omnium aliarum faculta- tum. Vidi ego hisce meis oculis hominem tum n 14 tione, li H füumme unitum , & conjunctum Deo , qui nihilominus intelle&tum & memoriam ita ha- jue tT d anda elt. bebat liberam, ut diftincte audiret, & intel- ligeret , quidquid circa fe ageretur, ac inte- . Àddej ? etendi & 93 gre recordaretur omnia, efto, quod non po- [ tuerit refpondere., neque f& a Deo , cui vo- ge E luntatem totam impenderat, feparare: dico i pedgm tantopere eum affixum fuiffe divinz bonirati, ing , - delicatt- ut retrahi non poffet a fuavi occupatione, ni- fi inpenti cum dolore; qui dolor etiam pro- mus f10$ vocabat gemitus,; quos edebat in füumma con- riofitàte 'CürTal y folatione , & qgiete, uti videmus tenellos in- fantes.conqueri, quando ardenter lac defide- in du- rant; velíicut Patriarcha Jacob , fixo pul- fentiamy chre & caíte Racheli ofculo , elevata voce flevit pre vehementi confolatione, & tene- t fub(llf I ritudine, quam fentiebat. Sic etiam animam, de qua mihi fermo eft, que folam volunta- amqu- r dum tem fibi obfequentem , & devotam habet, intelle£tum vero , memoriam, auditum, & aliquh aMä[ef imaginationem liberam, fimilem credo infan- æmul&' ti parvulo , qui lac fugens videt, audit, quin peque etiam manus, & brachia movet, non deferto chariffime matris ubere. morem pietert non ,TS Nihilo- 286 COMPENDIUM TRACTATUS)' bus anifi Nihilominus tamen pax anime lonpe forcrgnajor, ac fuavior , í1 circa eam nullus lontiti; ftrepitus fieret , neque' anfa fe commovendi qu qu neq 11O uV etiam tr animo , neque corpori daretur: per- cuperet enim fuavitate divinte praefentie om- eyenut. nino occupari: fed cum non valeat interdum paudio: impedimenta omnia a fefe amoliri, quietem Ciarum iftam invariabilem fervare nequaquam poteft. Gt , fic Adverte tamen , quod , quando volunias in tione, quiete manet mediante gaudio , quod capit & afas ex divina preefentia, non fefe multum hinc ïio, ü inde agitat ad reducendas alias facultates ani- impero me, quee diffipatee funt, eoquod, fiid pree- cipuli 165 Cur ftandum fufciperet, hoc ipfo quietem perde- ret, a Dilecto fuo longius amoveretur, & gaudin operam luderet huc illuc difcurrendo , ut pgrtige deprehenderet, & ad officium reduceret le- Tis fra viculas illas facultates, quee nunquam melius gnove revocari ad officium poffünt, quam per vo- ünima luntgtis in fancta quiete perfeverentiam. emm] X pu Q p/yYw X Non i ATN Continuatio prioris do£hrine ,. de. diverfis CQTet gradibus fanélee quietis, & de excellenti ab- dhsqu megatione [ui ipfius , que bic in aUtem ufu eft, j k füo ] t priori do&trinee inheereamus; dicendum U ï?l[e, [ eft, fanctam iftam quietem paudere di- 10 in verfis gradibus; nam ea fubinde eft in omni- bus Ti fp 'U$ Dr AMORE Dzr 287 ilta n lonpe | bus animae fact Altd tibus, jun&tis, & unitis vo- amnallus $ lunrati; fübinde folummodo in voluntate , in imovendi qua quandoque eft fenfibilis , quandoque tür: per- etiam imperceptibilis, eoquod nonnunquam t om- eveniat, ut anima incomparabili perfundatur interdum gaudio ex fenfu quarundam internarum deli- quietem ciarum , quibus Deus fe ei prefenrem indi- m pctef&. cat, ficut e Xro v V nit beatee Elifabethae in vifita- lontasin f tione, quam E. Virgo ad eandem inftituit; od capit & alias anima flagrar ardenti & füavi defide- um h $ rio , ut fitin Det prefentia , que adhuc ei At6s d- imperceptibilis eft , uti contigit duobus dif- | cipulis in Em BEBIN Gu jd pre- p perpentibus , qui ambulan- l perde; tes cum Salvatore , . non plene perceperunt t, gaudium, quo afhciebantur,. ufque dum go, WU pertigerunt in hofpitium , ubi in divini pa* ceret - nis fractione Magiftrum füum perfecte. co- telius gnoverunt. Quandoque etiam non folum anima advertit divinam prefentiam , fed Per 0^ iT etiam Deum audit per quasdam illuftrationes, & perfuafiones , quae funt loco verborum. Non raro etam fermocinantem euim audit, & reciproce cum eo fermocinatur, fed ita fecreto , ita füaviter, & gratiofe , ut id fiat 1di-v'mf5 &il d absque ja&tura facrae quietis, & pacis. Sic J autem hoc fit, ut non vigilans cum illo vigi- ler, id eft, vigilat, & fimul loquitur cum fuüo Dilecto, & id tam fuavi cum tranquilli- endur tate, & jucunda quiete , ac fi dulciffimo fom- ue d no indulgerer. Alias autem quandoque fen- tit fpontum loquentem ; fed ei nequit re- bus Ípon- à388 CowPrzNDiuM TRACTATUS fpondere , eoquod voluptas eum audiendi, ; ejus vel reverentia eam in filentio contineat: vel (0r e0 m ii certe quia tam imbellis eft mente, & fpiritu languida,ut folum ad audiendum, non vero qiendo . fem c« ad loquendum ei vires fuppetant , uti non- nunquam iis evenit, qui incipiunt obdormi- Ma re, vel qui magnopere debilitati funt ex ali- í predent qua infirmirate. fpicien fed etia Verum fubinde neque audit fuum Dile- fpicete &um, neque ei loquitur , neque fentit fi- ut fibi dendo gnum aliquod ejus:preefentiee , fed tantum- modo novit, íe effe in preefentia Dei, cui & nos ita placet , ut hoc fitu , non alio fit anima. vult il Imaginare tibi; T'heotime, gloriofum S. fo- fimpli annem Apoftolum , dum recubabat in peéto- plácen ormi- re Domini füb ultimam ejus coenam ; n d viffe ipfius Domini mandato. Profecto fic Qos jl zíentia dilecti (u1 Ma- S. Joannes fuiffet in pr nofte iftri fine ullo fenfu. Et obferva majorem tia, q adhiberidam effe curam , ut quis fe collocet preiq in Dei preefentia, quam ut in ea perduret, & maneat, dum in ea jam collocatus eft. iNam ( tem utin ea quis fe ponat, applicanda eft cogita- tio, & reddenda eft magnopere ad iftam pre- quan tenti fentiam attenta ; ut dixi in introduétione ad foret vitam devotam. Verum, dum quis jam po- fitus eft in ifta Dei prafentia, pluribus juva- tur mediis, ut in ea permaneat, five per in- T telle&um , five per voluntatem , exempli N gratia refpiciendo Deum , velaliquid amo- re TUS Dr Auons Dkzr. 289 adendi, 3 ] | ge ej:us faciendo , vel aufcultando eos , qüi tineat: vel || cum.eo, vel de eo loquuntur , & agunt ali- ; &fpirit quid illius gratia, vel opus aliquod aggre- Tom Vero diendo , quod in ejus obfequium, & amo- , üti non- rem cedat. obdortmi- Manetur autem & mora trahitur in DE int ex al preefentia non folum eum afcultando, vel re- fpiciendo, aut cum eo fermonem mifcendo, Íed etiam advertendo., an ei placeat nos re- um Dile Ípicere, nos alloquio dignari, aut finere, fentit f* ut fibi loquamur ; vel etiam nihil horum fa- | tintbm ciendo, fed fimpliciter manendo;, ubi ei pla- Jei, cil cet nos manere , & ob eam caufam , ob quam t ánirm. vult ille, nos id facere. uodíi autem in n$.p- fimplici hac manendi ratione coram Deo, ei n pe&o- placeret tenuem nobis imprimere, & exigu- dortmi- um aliquem fenfüm, quo intelligeremus, etlo fic nos illius totos quantos effe, & illum totum L fm M noftrum, Deus bone! qua ifthec effet gra- najorem tia, quam fingularis, quam optabilis, quam collocet pretiofa! yret; Chare 'Theotime! aàffüumamus liberio- Nom rem aliquam imaginationem: Si flatua aliqua, cogiti- quam fculptor abfolviffet , & in porticu po- ( pl'æ- ii one à » tentis alicujus principis collocaffet , pradita foret intelle&tu, & fermone; fi interrogare- am po- tur: O belle fculpta ftatua, ape, dic, cur tu gjuve hoc loco es? ideo, refponderet illa, quia er i. magifter meus in eo me collocavit. Si iníla- gempli 1 retur, fed quare ira manes, nihil omnino ] amo- fa- j 290 COMPENDIUM TuAcTATUS ^ 0 faciens? ideo, diceret, quia magifter meus hic me pofuit, non ut quicquarm faciam, fed D pr tanrum, ur hic maneam immobilis. Quod- patatt Íi iterato inftarerür; aft miferà flatua , quid agendc ibi prodeft in eo ftatu morari ? hem, re- Qccafío mutnüs fponderet illa , non füm hic pro mea utilita- te, & commoditate, fed ut obtemperem vo- prefen f eum luntati magiftri, & fculptoris mei , , quod dum przíto, mihi abunde fatis eft. — Erfi ul- 3n ejüs ere V So terius:hoc modo eam aggred r: Age vero; benepï: dicito mihi, bella ftatua , cum tu magiítrum fecund tuum non videas , quomodo potes gaudere ti pof ei obremperando ? omnino equidem, fate- celeft retur illa; magiftrum meum non video, íed velut ( fufficit mihi fcire, quod magiíter me videat, Deind & volupe ei fit me videre. At vero, fi con- dàmys tinuaretur difputatio inchoara cum ftatua, & fuiffe ei diceretur : tamen, nonne prarum tibi ef- fui(e fet, i poffes te movere, & ad factorem tuum Tplic accedere , ac offerre te ad praítandum me- dpexe lius officium ? negaret illa, & proreftaretur , Parig nolle fe quicquam aliud facere, quam id, [01]20) quod vellet mapifter füus fe facere. Quid Vident ergo? tualiud non defideras, quam immo- bilis ftatua effe, in cavo tuo loculamento? h refponderet fapienter ftatua; non certe; non tpit , H volo effe aliud quidquam , quam ftatua, ] nep, quaámdiu fculprori meo vifum fuerit, con- ?ïlud, . tenta lóco, & conditione mea manebo; hoc Biber ! fiquidem placet ei, cujus ego füm: quia per eum id fum, quod ego füm. O (7) u$ 291 DE AwoRng Dztr, ifler fmeus LO qu'aïä bonum eít, confervare fe in iciam, fed ! - Dei prefentia, effe item , & velle femper . Quod. paratum effe ad ejus beneplacitum! nam ita ; quid apendo , ut meafert fententia, omnibus in em, m 'occafionibus, imo etiam, cum profunde dor- yen ütilit -mimus, erimus adhuc profundius in Dei erem vo- praefentia, Ita profecto, "'heotime : nam ."fi eum amamus , indormimus non folum in j, qui Duiu- in ejus confpectu , fed eriam fecundum ejus joe Vero, beneplacitum , & non folum per, fed etiam fecundum ejus voluntatem. Quin imo vide- vpiltrum ; ggugere ri poffet ipfemet Creator, & fculptor nofter tj Jdfe« cceleftis effe, qui nos in no(lris le&tulis ponat, joo, fed velut quasdam ftatuas in (üis loculamentis. 2 v'xdeat ; Deinde e fomno evigilantes, fi.bene perpen- , 1 - damus, deprehendemus Deum femper nobis ini, & fuiffe pr&fentem, ac nos non feparatos ab eo ) (ibi el- fuiffe. Manfimus ergo in prafentia ejus be- 1 toum neplaciti; efto eum non viderimus , neque um f e afpexerimus. Etita dicemus, ad imitationem (laretits Patriarchee Jacobi (4): /ere Dominus eff in lo- co iflo, & ego inter brachia diving e äm 13 jug Pro- . Qui videntie quiefcens zefciebau. j mmo ymen Porro quies iffa, in qua voluntas non 165 non agit ; nifi fimpliciffime acquiefzendo divino ftattdy beneplacito; nihil omnino petens in oratione " coti- aliud , quam Dei confpectum fibi coram ex- hiberi, juxta ejus beneplacitum;' eft inquam 005 hOC quia pet iüg quies Deo g*-x'afiiïima, quia püra; & libe- Ta 0 *(a) - Gen. 18. v. 16. 292 LCOMPENDIUM TRACTATUS ra eft ab omni commodo proþrio: facultates Tidt, ( enim animee nullum inde hauriunt gaudium, * dnclinati nullum voluntas ipfamet, niíi quoad fupre- luntate, inum, & abfolutiflimum perfectionis apicem; clinatiot in quo ei fatis eft, aliud non habere gaudium; tamdic quam illud , quod eft manere (ine gaudio; fuan,. propter amorem gaudii & beneplaciti Dei fui, elt,toll in quo magna cum fatisfactione pofita quie- Ícit. i, y Nam in hoc demum eít fupremum Tus(uto, complementum amoris fümmi , & extatici, non habere fuam voluntatem in fuo gaudio; 1lud x« deum, fed in gaudio folius Dei; velquod idem eft; non habere fuum gaudium in fua voluntate; divinag, incinat fed in voluntate divina. mütantu C IPUT XL &abile w inquit E De Refolutione , *vel Liquefactione anime Slvator 7n L/€0. ta;lqaam es humidze, & liquidz facile recipiunt fi- Opa IN guras, quibus concluduntur, eoquod Uperar nullam in feipfis firmitatem aur foliditatem profafi habeant, qua indurentur. Funde liquorem pullam in vas quodpiam, & videbis eum folius va- &t fis limitibus terminatum fubfiítere : quodfi elnids rotundum illud fit, aut quadratum, liquor $ fo eodem modo rotundam vel quadratam vafis &if habebit figurarm. Unione Anima non eft ejusdem nature ; cujus Aicip| Tübita | funt res liquide: habet enim füas proprias fi- guras, & terminos. Figura quidem, quam Veeftin jabet, () TUS Dz AMORE Dzar 293 facultates gandium, habet, eft ex ejusdei animé& hábitibus& inclinationibus, termini autem ex propria vo- xd füpre- luntate. Et quando illa nitpis inhzeret füis in- 5 apicem, audiom k clinationibus, & proprie voluntati , eám du- ram dicimus, pertinacemi, & obítinatam. u- : gaudim itiDeifu Jeram, inquit Deus, cor veftrum lapidezm , i eft, tollama vobis obítinationem veftram. Ut Áiti que filex, vel ferrum, vel lignüm miitent figu- jpremum ä rasfuas, malleo, fecuri, & ipne opuseft, Cor " extatid £ )gaudio, ilud vocatür ferreum , ligneum vel. lapi- deum, quod non facile fecipit imprefiotles idem ell oluntate, divinas, fed manet in propria voluntate inter inclinationes, qua deprávaátatn naturam co- mitantuft. Contracor dülce, amiabile, & tra- &tabile vocatur cor liquefactum ; cor meum, inquit Propheta Regius, loquens in perfona T Salvatoris exiftentis in cruce (a), fa&uim efi zanquam céva liguefcens im imedio venutvis mà. jont f* —— Cleopatra infamis ZEgypti Repina , volens eoquo uperare Antonium in adornando convivio iditarem profufione fumptuum , juffit fibi adférri am- quorem pullamaceto plenam; atque in eam unionem jlius vt &flimatum 25o. millibus aureorum injecit; ;quoï deinde, cum is aceto refolutüs, & liquefa- qüOf étus fuiffet, eum in feedi flomáchi cloacari demiffum fepelivit, idem facturà de altero (ri Vs unione, quem aure adhuc geftabat, nifi 4 Lucio Plauto, àdjudicanté illi viétoriani pro- cujus hibita fuiffet. yrits f Cor Sálvatoris noítri, unio in mare ] qUam ingftimabilis ac unic,ug, conjectus 1ab€ b drnari- (e) lelz n v.. 1$. 294 CouPrENDIUM TRACTATUS amaritudinum, diebus paffionis füz, lique- " EX!x'm. U factum & refolutum eft vi & vehementia an- um h ftiarum, fed amor, morte fortior emol- liv «f n étus lon vit; fregit, i& liquefecit iftud amabile pe- uod fi i Vrme m ge promptius, quam o-mnes aliee paf- fxpnes. dunt, 1 "uima mea, inquit facra amatrix, lz'quqf::ä?a apopthe Qui D. 6t ut dilectus meus locutusefl : quid eft dicere, li- — liec feni quefacta eft, nifi quod non fe continuerit tütisam: amplius intra feipfam, fed fe effuderit in di- (; [ vinum füum amatorem? quomodo fit facra ifta effluxio, & liquefactio? eximia quaedam vtndit complacentia amantis in re amata producit Àn impotentiam in anima, quafit, utnon videa- Namqi tur anima adhuc*habere virtutem in feipfa vit? fe manendi. Quarequemadmodum balfamum modum effufum, & liquidum fluendo fe infinuat, & ficuti videmus nubes vento meridiano if in 10n a condenfatas effündi & verti in pluviam, intimeq'ue miíceri terra , quam hume- Ten fe €tant, ut non nifi res una videatur fie- ut hifü ri ex utraque , ita anima, qus adbuc ü, & fe continebat in femetipía, per facram Conftla iftam liquefactionem egreditur, & relin- € lani uit feipfam, non folum, ut uniat fe Di- em w j e €&to, fed etiam, ut fe totam cum illo mi- pauhl Íceat. Vides ergo Theotime , quod fluxus Yi por anima in Deum fuum , aliud non fit, quam veriffima extafis, per quam anima tota eft inDeo extra feip['am ; tota mixta ; & abíorpta fue, [U$ | * '/Dr: AMORE Dzr. 395 g, lque mentia 4r- | | fuo. Unde fit, ut, qui perveniunt ad fan- ] &tum hunc exceffüm divini amoris, poftea ior emo]- ad f$ redeunres, nihil confpiciant in terra, nabile - uod fibi arrideat, & valde languidi fint, ac esalinpa erme mortui iis omnibus, quaz fenfus affi- ciunt, perpetuoque circumferant in animo : apopthegma beatee Marris Therefiae de JESU: Jf a' " wod Deus uon ef , mibi mibil efl. 'Et videtur dicere i hsc fententia fuifle magni illius divinz boni- ontinuerit tatisamatoris , qui dicebat: 7/vo ego; jam mom eritin de ego, [ed vivit in me Chr. jf o i fücra flus, e7 vztantjim a&;r- coudita eft cum Chriffo in Deo. quadam roducit Anima in Deo liquefacta non moritur. ) videa- Nam quomodo mori poflet abforpta in ipfà vita? fed vivit illa, non in fe; quia quemad- in fepá balfumum modum ftelle , nulla füi luminis facta jactu- ra, non amplius lucent, prafente íole, qui i[Jüdl, yeridiano ipfe in eis lucet, ita anima immeríà 1)eo, non amplius vivir vita propria, quam ta- 1uviam; j hume- men nequaquam perdidit. Tales fuerunt; ut exiftimo, affectus beatorum Philippi Ne- qur J g adhuc ri, & Francif£i Xaveri quando pleni confolationibus divinis petebanr a Deo, ut - facram fe tantifper ab eis retraheret. ^ Dei fiqui- & reli- dem voluntas éerat, ut eorum vita adhuc ; fe D paululum duraret in terra hac: quod fieri lo frie d fluxus vix poterat, cum effet ab(condira in Dee. it; quam | ( gt * "TL füg. U^5 CAPUT 296 ComrszNDiUM TRaAcTATUS Do CaAPUT XII tem füu T - De vulneratione amoris. norum, cherrim ( WVmnnia ifta verba , amorem indicantia, du- V. 7 ctafünt ex fimilitudine, qua eít inter $g filatem, affectiones animi & paffiones corporis. "Tri- ftitia, timor, fpes, odium, & aliez affectio- ormni v inde fol nes animi non ingrediuntur cor, nifi in illud eas trahat amor. Non enim odimus malum, tum; f be novi nifi quia contrarium eft bono, quod nos amamus: timemus malum futurum , quia l tibus, | tür acoi nos privabit bono amato. Malum quod- - piam, quantumvis fiz malum , tamen odio Wfe, a acor (ul nunquam profequimur, nifi quia amamus bo- num , cui eft oppofitum. Qui parum amat übacid €x add rempublicam, parum ei cure eft, efto cor- ruat univerfía. ui parum amat Deum , pa- quam i rum etiam peccatum. odit. fatnen j Amor eft prima origo ceterorum affectuum , ideoque ri- Te perf vicfim mus intrat animum, & quia pertingit ufque ad intimam voluntatem, ubi fuam habet fe- coris, Videre dem, ideo dicitur cor ipfum ledere. Amor, inquit Apoftolus Gallie, penetrans, & acu- Dum, quibus: tus eft, intrat proinde, velut fpiculum, cor- dis intima. — Alize equidem etiam intrant af- Qüàque us cai fe&tiones, fed du&tu & interventu amoris. Amor enim, eft, qui transfigens cor, iis in- milia greffum facit, effque amor una & fola cut- &dhibir isjaculi; qua vulnus facit , reliquis fo- Dus & um cicatricem dilatantibus, & acerbiorem Rif * dolorem creantibus. hus f Poma * rUs Dz Awons Dzr 297 Poma qus dicuntur granata; pef cole- rem füuum rubéum, per multitudinem gra- ^ ) norum, quz includunt ordine, & per pul- cherrimam fuam coronam genuine , ut inquit antia, du : elt inter ä $. Gregorius, reprafentant fanctiffimam cha- ritatem, ob fuum ardorem rubicundam; & p Tr » affedio- omni varietate virtutum cumulatam ; ea pro« ï inde fola geftat coronam ceeleftium praemio- ifiin il a5 malurny rum; fed füccus granatorum,; qui, ut pro- be novimus , gratus eft bona valetudine uten- quod T05 tibus, laborantibus advería tam mixtus vide- m, qu tur acori, & dulcedini, ut nequeant difcer- m quoc nere, an guítui arrideat , vel eoquod ejus yen odio acor fübdulcis it, vel quia ejus dulcedo eft ;musbo- fubacida. Certe "Theotime, amor ita eft "'ün amat ex acido fübdulcis, ut ejus dulcedo nun- efto cot- quam in hac terra perfecte dulcis fit. Nec eum, pi- tamen ideo ceffat efle mapnopere gratus, aco- f( primà re perficiente füavitatem ejus dulcedinis, & ,quc le vieiffim ejus dulcedine condiente grátiam j uque acoris. Sed quomodo id poteít fieri, cumi habet - videre fit quempiam juvenem liberum , fa- !l AmOf; num, contraéta familiaritate cum. iis, cum , & quibus minime convenit, nonagentem ufque- ym Q quaque circumípecte; neque caventem; a.qui- itrant d bus cavendum erat, bic, mihi crede, volens | 3[]10[115. familiaritatem i(tam defererefentit, quod.amor r, I5 I adhibitis parum honeftis afpectibus, gefti- (ojg u- bus & verbis, quaíi tot fpiculis, leeferit uis 1* miferum pectus, & ita quidenv leferit, uüt rbiorem torus fit triftis, marcidus, ac (tupidus. Et 3 'quare pomi á98 CoMwPrNDiUM TRACTATUS quare id, obfecro , nifi quialeefus eft? & quis I5, toti eum laíit, nifi amor ? fed quandoquidem * Dus F amor eft proles complacentie , quomodo IT fia H TET N poteftledere, & dolorem infligere? refpon- deo: quandoque objectum , quod amatur, que di eft abfens, & tunc, mi chare T'heotime, amor vulnerat cor per defiderium ; quod excitat, N feri q quodque cum ne queat impleri, magnopere ajiligit animam. vulnera videbat Si apis acul&o infantem quendam pupu- lius, 8 git, pratis omnino hec illi occinis: Chariffi- xbl aut 1na progenies, apis, que te pupugit, illa fipfo f ipfa eft, que mel conficit, quo magnopere deret: electaris. Id quidemverum efl refponderect üDsque puellus, ejus mel füave eft gutturi meo; fed quam d quamdiu ejus aculeus inheret vultui, non Áibi im potero quiefcere , vides enim faciem tumore pungit fcedo inflatam. 'Theotime, amor vere eít diximg complacentia, hinc admodum grata, modo tjuspr in noftris cordibus non relinguat defiderii Deratio aculeum , quem dum relinpguit, fimul infi- Operan gnem dolorem creat; qui dolor, quia prove- Iderat nit ex amore, non poteft non efle perquam amabilis. ilifnf Audi jaculatorias iftas dolore fi- Tititei jnul, & amore plenas (2): Sitivit azima qmea Qtans ad Deum fontem vivum , quamlo veniam , €9 ap- füqua parebo ante faciem. Dei? fuerunt mibi lacryma Uus, & vyece panes die ac tio£le, dum dicitur mibi quoti- defider die, ubi ef Deustuus? Yta facra etiam Sundmi- teft a CA '-(a) Pf. 41« v. g. ( » u$ 'DE AMonE Drzi- 299 [?? &uis tis, tota macerata amore fuo, loquens filia- bus Hierufalem, Je, inquit Qa), adjuro vos, doquim quomolo 1 filie Hierufalem , fi imvenevitis Diletum meum, ? refpon- t nuncieris ei, quia amove langueo.. Spes enimy ] amatür ; | qu* differtur, afflipit animam. 1rj, amot Notandum autem , vulnera ab amore ( excltl; i fieri multa, & diverfa. imo, Vocantür tagncpefe vulnera, eoquod cor vulnerent, quod alias videbatur fanum, integrum ac torum fui ip- fius, & indivifüum , quamdiu non amabat: m pupt- Charif ubi autem. incepit amare , incepit etiam à ugi[ ) !u feipfo feparari ac dividi, ut rei amatee fe tra- ofi opere deret: talis autem divifio non poteft fieri absque dolore; fiquidem dolor aliud non eft, .'L)Q[X e"t j Qe0; Je uam divifio rerum vita preditarum, qu& fibi invicem adherent. 2do. Defiderium |rgi, 0f tümore pungit & ledit inceffanter cor, cuiineft, uti diximus. 3tio. Loquendo deamore facro; in vere &l t imod0 ejus praxieft quoddam genus lafionis, & vul- nerationis, quam Deus ipfe nonnunquam qelideri mul jnll- operaturinanimaillius, quem magnopere de- fideratin amore perficere. Admirandos enim j prove- illi fenfus, & illicia nullis íecundaex mera bo- erquatm nitate immittit, velut premens eam ; & folli- olore l citans ad fe amandum , & tunc anima illa; i n tanquam volatura totis viribus elu&tatur al- n, d- 1/7) Id j tius, &ad divinum füum objectum pe£venire '- defiderat , fed. inutili conatu; uia non ii m quantum efiderat ; & Sunaml* te&' amare tantum ; Ua tunc . (5 (a) Caut. $. v. &« 390 Cowx?PENDIUM TRAC'I.'ATUS tunc quis dubitet, eam talem dolorem íen- qutex tire, cui non fit invenire fimilem ? eodem Jm at enim tempore, quo ad volandum verfüs oritur . fuum Dilectum attrahitur, etiam non minus cunqu efficaciter aífixa maximis hujus vitae miferiis 1e def retinetur, quominus propriis viribus volare ferrim potfit: quofit, utexopretfibialas columbze, ut Contin ad domicilium quietis füz volare valeat; fed eftama cum eas non inveniat, graviflime cruciatur. dem d Jufelix ego bomo, dicebateorum aliquis, qui gra- dulceds viffimum hunc laborem expertus fuerat, quit me libevabit de corpore mortis bujyis ? 'Tunc, fi 0 advertis T heotime, non eft defiderium de re elin ab(enti, quodcor vulnerer , nam anima fentit tem ef fibi Deum prefentem , qui eam ad cellem viga- &fel vjam jam deduxit, & fuperipfius pectoreamo- Ti ris trophaum fixit, qui licet eam tunc jam "tnias totam fuam effe confpiciat, tamen adhuc ur- lm iet eam , & per intervalla temporis mille fui moris jaculis petit, eique per nova media o- &man | tatem, ftendit, quanto adhuc magis fitamabilis, quam ametur&c. llla vero non zquis pollens viri- Volunt Ouudeg bus ad eum amandum , quibusamor pollet ad pet vo conandum , videns nifus fuos effe imbecillio- Ti Qb res , quam ut digneeum valeatamare, incom- parabili fé dolore fauciatam deprehendir. Animus ifle Dei füi amantiffimus , defi- derans amare infinito amore, videt bene, uod nequeat neque fatis amare, neque fatis E efiderare; defiderinm vero iftud, quod ne- quit U$ Dz AMons Drr, 30t rem fen- quit expleri, generofo amatori eftvelut jacu- ? eodem lum lateriinfixum. —Verum dolor, qui inde n verfüs oritur , nonideo ceffat effe amabilis, quia qui- 0n minus cunque defiderat bene amare, amat etiam be- o maiferits - ne defiderare. Et quidem talis amator mi- us volare ferrimum totius mundi fe eeftimaret, fi non ambee, üt continue defiderarer amare id, quod fumme Jat; d eft amabile. Defiderans amare, recipit qui- TUCItut. dem delorem, íed amans defiderare recipit 3)qUigra.' dulcedinem. egat, (f Tuac; O me miferum , quid di&turus füm ? ym dere cali incole , videntes Deum adhuc amabilio- mefentit rem effe , quam ament, animo deficerent, Jntiaitibe & sternum perirent defiderio, mapis, & feamo« magis amandi Deum, niíi fanctiffima Dei vo- Juntas infunderet illorum voluntati admira- nc jam. huc ur- bilem quietem, qua füuaviter fruuntur; nam »ile füi amant illi tantopere fupremam illam volun- nediao- tatem, ut ad minimum Dei nutum illorum ig quam voluntas fübfiftat, & füaviffime acquiefcat, ens iti gaudeatque, dum in füo amore terminatur olleta per voluntatem ejus, cujus bonitas fui amo- becillio ris objectum eft. .jncor- yiit " defi' [ bene7 | ye il dne iU U ; qui[ CArqr 303 COMPENDIUM TRACTATUS CA ?P UT UXHL« quit a (iffider De nounullis aliis snedüs, per que amore tit? o. lacro vulnerantur corda.. 1efpon lihilita vulnerat amantem animam, quam 4nio 1. h fi videat cor aliud amore füi vulneratum. quem] Quandoanimaintuetur Deum fuum, (ni amo- ex m revulneratum, continuo ipfà etiam fuo vulne- te€ fauciatur. Tomen Fulucvafli. cov ueum . dicit coe- leftis amator ad Sunamitidem, & Sunamitis N fuübito exclamat: JDicite Diledo «neo, quia amo- fenfit ve langueo. . Apes nunquam ledunr, quin ad Commc mortem ufque ledantur. Nos etiam viden- privatg tes Salvatorem animarum no(ítrarum amore &mon pvo nobis vuluevatum u[que ad mortem, Q9 mor- K, ut zem quidem crucis, quomodo, amabo, poffimus €jUS vj non vulnerari pro ipfo? nec tamen unquam Tomen poffumus tantum amare, quantum ejusamor; ore & mors a nobis jure expofcunt. J P t lDn Vivete Alia datur lefio anime, quando anima probefentit fe Deutm amare, cum.tamen Deus C illam tractat, quafi nefciret fe ab illa amari, vel dubius effet de ejus amore. INam tunc, füm | quola mi chare Theotime , intolerabile videtur ani- titg ] m velfolum fufpicari, quod de füoin Deum amore dubitetur. S. Petrus fentiebat cor itider füum redundare amore in füuum Müaoiftrum, dfligeb ht Conf & Dominum; attamen Dominus diffimulans Dotlus fe nofle tantum amorem, Pezre, inquit, amas tu fcis,. Y6 l meriglu: bg;:.? dicit ei, etzam Domz'ne - i e : quia Ug Deg Awonrz Dri. 303 quia amo te. — Et dulciffimus Magifter, quafi diffidens de ejus amore, Perre, inquit, amas 4 t qme? o Domine, cum dolore fimul , & amore refpondet Petrus, fuomnia fcis, tu [cis, quia n, qum mnote. Die quodam fiebant exorcifmi circa meratum. quempiam, a demone obfíeffüum , & cum ,oiamo- ex maligno fpiritu quereretur, quod füum ;o vulne nomen effet, füm, inquit, infelix ille fpiri- dicit cG- tus, divino privatus amore: & fübito S. junarmitis Catharina Senenfis, qua ibi preefens aderat, quia jinit- fenfit.fe turbari, .ac omnia íüa vifcera . quin à commoveri eo folum audito vocabulo, quod j viden- Nam fíicuti privatus effet divino amore. y dmurt daemones tanto odio profequuntur' amorerri | (5 m Dei, ut tremant, quando vel fienum aliquod poffumis ejus vident, vel audiunt dulciffimum JESU nomen; ita illi, qui vere JESUM amant, do- pnquam usatmor) lore & horrore contremifcunt, quando in- telligunt; quempiam divino amore .privatun; vivere, 15 anim ynDes Cum S. Petrus probe fciret, Dominum j um fuum fcire omnia, ignorare non poterat, m WDF) quod etiam fciret , f& amari: fed quia repe- e[ul' 4nt- tita interropatio : 785 »e? habebataliquam jinDenm difhidentiz fpeciem , illa Petrum fummopere at C0f affligebat. - Eheu! miferaanima, quee licetfibi giltrüfth fit confcia, quod Deum füper omnia amet, jmulans potiusque mortem fit electura, quam Deum Jil m vel leviter íciens ac volens offenfüra; inte- rim ne minimum quidem fibi a Deo favorem u [tb - exhi- guia 304 CoMPENDIUM TR;ACTATUS exhiberi fentit, fed contra füummum frigus experitur, quo pene emoritur; hec anima, [oy "Theotime , ma nopere jacet fauciata, ex De smagnitudine fcili 1 cet amoris, quod videat esí Deum veluti diffimulare, quod íciat fe ab ea À Ie amari; adde, quod in medio fuarum imper- fectionum, ac diftra&tionum Deus fibi videa- ad moi tur hec exprobrare: quomodo tu audes di- trani cere; quod tu meames; fiquidem anima tua pors,. Clnand, non e(t mecum? quz certe exprobratio. eft m inf amanti animz iníflar jaculi animo infixi. It5 ( Subinde lafio hac amoris oritur ex fola Sedpr Inpety reminifcentia, quod olim Deum ;non ama- verimus. Sero te amavi, antiqua & nova Amatam ulchritudo , fero te amavi, dicebat Sanctus ünima Dütrien ile, qui annis triginta vixerat in heerefi: vi- ta tranfacta horrori eft vire precíenti, fi vita Videatü Tiem füperior non amando füpremam bonitatem Xq transmiffa eft. £ Pa Dfüm, Ipfenonnunquamamor leditnos per fo- Omp, lam confiderationem multitudinis eorum , femper ui Dei amorem conremnunt; ut ideo etiam mduca[ ummopere afflipamur, & velut animo de- Tem E ficiamus, ut deficiebat, qui dicebat (4): Clatq Defetlio tenuit. me.pvo. peccatovibus develinguen- Omni r tibus legem tuam ! Vilis Omni Ill]duS CAPUT Ceferin | C«). Pf 118 v 4;- uba[ g U$ Dx AMons Drxr 305 n frigu ?c anirmáy Capruc XIV. J ex De languore cordis atmore wlhemti. d. videat es fatisperfpecta eft; profano etiam amo- t(cabed R m impt re nonfolum vulnerarianimum, fed etiam ad morrem ufque, fummamque infirmitatem ]i videe qudes d- transfigi ; quia quemadmodum habitudo cor- poris; & humorum temperatio valet ad in- iirma LUa clinandam animam; ita etiam affectiones ani- ura.tiowe UR ma infignem vim habentad movendos humo- res; & mutandam corporis habitudinem. i ex f Sed prater heec amor veliemens magno cum impetu transfert, ac rapit animam ad rem E & 0a amatam, tantaque vi eam occupat, ur ralis anima omnes alias operationes deferat, & ad Sandus nutriendum, ac promovedum illum amorern eli: Vi videatur feponere omnem aliam folicitudi- ,fività nem, quin & feipfám prorfus negligere. Un- ynitaterm de Plato dixit: amorem effe pauperem, pan- nofum , nudum, difcalceatum , miferum, fine domo , cubantem foris humi, ante fores pl femper indigentem. Eft pauper, eoquod eoruim ; ao etiarm inducat ad relinguendum ornia , ropter rem amatam. Kít//ge domo, eoquo egredi jmo d faciat animam e füo domicilio ad fea uendum at (* omni tempore id, quod amatur. Ett mife T. 3 Mu & vilis, pallidus, macer, & exhauftus, quo d fomni, potus, ac cibi jacturam patiatur. Eft nudus, quia facit; ut omnes alize affectiones de(erantur, & pree amata re vilipendantur. |nuT or fub dio Cuþat foris, quia cauía eft, ut c imnaneng 5306 CO.MP'ENDxUM TzaAcTATU s manens pateat amanti, atque ut. füi aff'e&us qund , tüere per füfpiria, per querelas; perlaudes, ac füfpi- ciones, & denique per zelotypias manifeften- Cüjus a tür. Cubat velut vile mendicabulum ante quam ( fores, quia facit amantem perpetuo attentum üte de patte, ad eum, quem amat, quin etiam affixum ejus oculis, atque auribus, ut favores ejus m Salvat - Tebrari emendicet , quibus nunquam expletur.. Sunt autem oculi, aures, atque os veriffimaeanima- Gratíln Áonis,. rum fores. Dreviter; amoris eft, perpetuo egere; nam fi femel fitexpletus, non amplius Franaif tot; d ardet, nec amor e(t. lt ad x tüm di Omnino; Theotime, quando lefiones, & vulnera frequenter fiunt ab amore, nobis plendis otdati languorem. immittunt, & accerfunt amabi- lemamoris infirmiratem. uisunquam lan- Tlopere ores S. Catharinge Seneníis, & Genuenfis, Ia). Qua $ Chriftine , beatee Matris ''herefie, autS. B6 pr Tatimy Bernardi, vel demum S. Francifci poffit de- fcribere? quod quidem ad poftremum atti- It it, & net, tota ejus vita non fuit quidquam aliud, quam lacryma , quam fuüfpiria, quam que- ü f Qe ty rele , quam languores. Sed nihil inter iíta tam admirandum mihi unquam vifum eft, altérum amore quam cum dulcis JESUS ei füas plagas, & ftigmata impreffit. (Theotime , fepe hoc prefn miraculum. confideravi, & de eo hanc co- &Dont gitationem formavi: tnagnus hic Dei Servus; D. 10mo proríus Seraphicus, conípicatus vi- QQOgeü vam Salvatoris crucifixi imaginem , füpra W u ^ quam TUS . D& Auxonrz Dzr. 307 i afeftus | quam dici poteft, füit emollitus.. . Nam cum tifi- intueretur vivum iftud amoris. fpecalum, anifelten- cujus afpectu ne Angeli quidem poffunt un- Jum ante quam fatiari, pre gaudii ac dulcedinis- uber- attentur tate deficiebat animo. . Atque ex alia etiam parte, cum videretquafi fpirantem amoris in - affm Salvatore füo crucifixo imaginem, fenfir te- Ores ejus rebrari animam füam eodem gladio, . qui. (à. u Sunt yeanimte cratiflimum Virginis Mariz pectus, die paf- lionis, tanto cum dolore transfixt. Aniuma erpetuo » Francifci in hunc modum emollita, & quafi j amplits tota dolore macerara, apprime . difpofita fuit ad impreffiones, & notas tum amoris, tum doloris ab divino. amatore fuüo reci- e(iones, piendas. Memoria tota erat fubacta re- y nObïS cordatione divini amoris; imaginatio fum- t amabi- gam la« mopere applicata ad reprafentanda vulne- ra, qu& oculi tum videbant expreffa in e£- . ;nueanS) f figie prefenti; intellectus recipiebat. jecies 2 aU[S. maxime vivas, quas imaginatio illi (üppe- ü yfit de- )um a[[l- ditabat, & tandem amor adhibitus explica- bat, & impendebat omnes vires volunratis, n a]iü ) ut fe conformaret paílioni fui Dileéti, ira- qm que que tota anima erar velut transformata in fum &l alterum crucifxum. Unde adeo hzc ipía amore fauciata anima dolores plagarum im- agas j preffit iis partibus corporis, quee refpon- fþe ho debant imagini interius praformatee. ync 0 | SerVUSa Beatus Philippus Nerius statis fuze oétogefimo anno adeo inflammabatur ani- 405 V 719 ab amore divino, ur zftus fibi locum j foprt facieus quam 408 CowrrNDiUM TaacrATUS IN faciensejus coftas diruperit. Beatus Stätiisläus Koftka Juvenis quatuordecim annos natus, tam vehementer amore Salvatoris fui ferve- bat, ut perfzpe deficiens enimo cogeretur imponere füo pectori pannos aqua frigida 1nadefactos ; ut amoris violentiae temperaret. Tandem, Theotime, putasne animam; gAP. !l u v aliquande juxta füum optatum degu- 1 Cup, 'H. avit delicias cceleítes, polfe vivere in hoc mundo tot miferis fuübjecto, fine dolore Co. Y ferme perpetuo? Saepius ille magnus vir, Deique amicus intimus Francifcus Xave- Cu.TV, rius elatà ad calum voce auditus eft cla- Co. V, mare: Satis eft Domine , fatis eft; ne me obruas tanta confolationum affluentia, vel Co, V, fi placet infinite tue bonitati, facere, ut deliciis abundem; in ccelum quafo me ac- u i enim vel femel intus degufítavit tuamm 'cipe : 4 Cuo, VII ulcedinem , oppido illi grave eft, vivere in amaritudine , dum te non fruitur. Cie. Vl uando igitur Deus paululum copio- fius elargitus eft anime. divinam füam dul- Cas]Y, cedinem , & eam poftea tollir, illa ipía privatione animam vulnerat, & cogit, ut languefcens & füfpirans cum Davide . C X. eXclamet (4): Quando venigs ad met. Cup. X ? T NOES IN: CAP. X («) M. 100. rU$ NDEX CAPITUM sotatisldts A D0S. nifli$, |- [ui fenee PARS PRIMA c0g€l' ett DE AMORE DEI y frigid mpenutet d .Car. L. "dmorem cateras inter cupzdztates domz- ( anitratr nari. I um dépt- » Car. IL De voluntatzsafeäzombm. 3 re in hoc ] ne dolote Cap. HIL.dhmorem Dei ceteros inter amores do- qnari, 30f5 Vil jitj Xaye- QCar. IV. Denatura amoris in genere s ; d d L-nem Ca». V. De variis [peciebus amoris. 7 m&a, vel Car. VL Naturalem. mobis ine[fe propenfionem, jett ) u qua ad Deum pre cuntlis aliis aman- du invitamur. 9 fo (Je 4C- 1eauüaï it Car. VIL Solius naturg vires non. nobis fuffice- rave & re ad Deum fuper omnia amandum, IO y früitüb. | CAP VIIL.: Quantum Deus jä a nobis àmari de- lt f COPIO gf deret [jgm du* Car. IX Per Deum non Fare, quo mánus eum j ia ardemgg" mo amore profequamur., 14 Cogü, W - Car. X. De amoris fenfu, quem medzante fide, Oi 15 llCCZPZleS wgs Car. XL JDe eximio amoris fenfu, qui in. nobis I - ex Jpe nafcitur. Car. XIL. Quomodo in [pe aimor colatur. 20 IN X Car.XIII Car. XIIL - 4morem fbeiy etfi i I CYX de tamen bonun e[Je. mpen"e&um,' wl- 22 Car. XIV.. Compendiofa charitatis defcriptio. 24 Car. XV. Deum fui amoris progre[Jumn nobis fa- l tex cilem reddidi[fe. 26 Car. XVI. . De perfeverantia in charitate.. 28 | Cis. X Car. XVIL. Zn cbaritate mori , num e[Je. Á [peciale Dei do- 3Q Car. XVIIL. Qua ratione fiat , ut ainorem Dei negligamus, & ad amorem rerum crea- ) C Xj tarum nos convoertamus. 3tí Ci. X Car. XIX. De amvre complacentie , in quo pri- mum confiftat. 34 Car. XX. Quod per amorem complacentie ad- bereamus Deo, ferme quemadmodum mairis uberibus admo vuli. þtz'þ pendent par- 36 . Y Car. XXI. Quod per amorem complacentie. cor nofirum Deus po[fideat ; quodque i- ciffm nos ipfum poffideamus , bac ta- Ca. X men ratione , ut ipfum po[[dere am- i plius defideremus. 39 Car. XXIT. Quod Redemptoris noft " paþïonem i.X confiderantes ad commiferationem eque ac complacentiam excitemur. 4 Ca». XXIIL 'De amore benevolentie in Deum, Coy quem elicimus per modum dg/ïdärii. 43 Car. XXIV. It vil- 3 Car. XXIV. Quod & dofiderio laudibus extol p lendi Deum tanta nafcatur jucunditas, H M ut cetere omnes illecebre defipiant. 46 mf 3 Car. XXV, Quod ex amore benevolentie in 16 Deum preconiis ilum celebrandi nafta- tur de[iderium. 49 . if 3 Car. XXVI. Quod ex amore benevolentie , ves Dui d- c&teras omnes creando conditas ad lau- 9 dandum Dominum provocemus. $I 7237 Car. XXVII. Quod ex. defiderio laudandi Deum VL CT 13 ad celum afpiremus. 53 Car. XXVIII. Quod 2 qui eolunt elicere amo- . rem benevolentie , Deo offerre debeant fz:o þïi.; 4 laudes , quas ipfitribuunt Redemptor ( al nofcer fuaviffsnus , &? ejus fan&tiffma Parens. hod 54 N Car. XXIX. De laude omnium optïma, & ma- xima; quam Deus ipfe fibi tribuit , & tie ( qua ratione ad eam amor beuevolentie p i nofire adjungi queat. $6 hu Car. XXX. S. Pauli ad vitam & fenfibus ab- 10 t alienatam &2 Chriffo. unice. devotam » adimonitio. 58 jfonm Car. XXXI.. Unde poffit cognofci , quo tendat ij amor nofter : anin Deum, an in 41 metipfos veferatur. 61 f Cap XXXII. De anxietate anime , quæ Deum j ^ quidem amat ,. fed nullam in eo jucun- ditatem Jantit. 62 j X 23 Car. XXXII. Car. XXXIII. Quod anima '/ïc , ut dïxfmus, CXl afflicta omnino- fibi expers amoris. e[fe. videatur $. unde in wyfticam quandam iortem incidit. 64 'CAP. Vá Car. XXXIV. De pracepti, Deum [uper om- nia amandi, admiranda dulcedine. 67 Cn. X | CA;». XX XV. Quod ad amoris apicem non vifi in celo perveniatur , .quamvis ejus Ci. X preceptum. tantum ad. bujus terre in- — colas pertineat. 69 Car. XXXVI.. Quod illi , qui vere Deum, at-.— i. X que ex ioto corde diligant, dioerfa ta- men vatione diligant , atque prater Deum etiam alia diligere po[nt. - 70 Cis X Car, XXXVII.. De duobus perfettionis gradi- bus diftinctis in modo diligendi Deum. .. 73 ' Cas, XXXVIIL. Quod. duobus aliis perfettio- nis gradibus, tmulto adbuc altius af- C X cendat amor Dei fuper omnia. u XIX. . Quod amor Dei fuper. omnia 'CAP. XX eommunis fit omnibus , qui Deum fin- cere amant. 82 Co.[ Car. XL. Quod Deum amare fuper omnia, &5 magis etiam , quam nofinetipfos opor- teat. 8 Cnj] Car. XLI. Ex. charitate Dei. oriri charitatem groximi, 87 M Car. XLIL. Deum ameris noftri ad emulatio- nem ufque percupidum e[Je. 90 XLIIT. Ti urir df Car. XlE.III. In amando. que debeat e[fe- noftva futdm contentio , ac emulandi ardor. 95 6 l FAP. XL IV. Qued Chriflus preftantiffmos ipr a amoris in nos a&ius exercuerii. 95 d. & ] Car. XLV. Quaim fucoves at z m tj virtutes omnes fint, que jucqnäæ Deo 99 vt dj g t Car. XLVI. Virtutes omnes per amorem facrum 9 multo wiajorem , quam ex natura fua poffint , a Deo gratiai inire. IOI iji, dl* Car. XLVI.. Per folam divini amoris profen- gt - ] PT[FW Ua virtutes quasdam : reliqui.f multum P pnacellere. 10f l Tti CAP. XL VIII.. fb charitate magwun fanttitatis incrementum. accedere reliquis virtuti- um. 7j bus, fl cbaritatis imperium , ac modera- iiv men fequantur . 106 i d- Car. XLIX. . Quod charitas virtutes ceteras fa. 7 ! diguitatis participes veddat , famulque gt perficiat illam, quam ex feipfis ba- ytfi bent. IIO À Cas. L. Quod z'lludl fpretiimi fít , a charitate fl g uis propriis ac aliarum quoque virtu- f bopöi" tum attibus induCtum? JIII j Cael LI. Quod uma charitas viriutes ommes vt comprebendat. - I16 W Car. LI. Piriues ceteras a. charitate. per- uati- 9 A . 18 «(hi 5 Quv Lift Car. LIIL. Orries bomirum attiones fin cba-- Can. 120 vitate inanes e[Je , ac pretio vacare. CAP LIV. Quod omnia virtutum exercitia ad... unam charitatemrevocanda fint. 123 Cu. Car. LV. Quonodo. in. a&tum* deducenda [int , que ditta funt precedenti capite. 125 v Car. LVI. . Quod charitate etiam Spritus fantti 128 dona comprebendantur. Ca». LVII. . De amori permixto timore, qui C inefd animis cafto. Dei amore flagran« tibus. 130 Car. LVIII.. Quod timor fervilis conjuugi cum - divino amore po[Jit« 132 . Cas. LIX.. Quod saturalis ac fervilis ( mer- C cenaviz timoris in amando ufus fit. 13f (; Car. LX. Quod duodecim fru&tus Jpiritus & o£to beatitudines Ewangelice amore . facro comprebendantur. 140 Ci Car. LXL. Cupiditatum omnium Reginam e[fe, eisque ad obfequium fuum uti cbarita- ieHm. 145 Car. LXIL. Quod continuum debeat e[fe aman- di Da defiderium. 149 Car. LXIHL . Quod animum legitima negotia a Jacra dile&tione non a'vocent 1j0 u CAP. LXIV. Que dicta f ünt , exemplo confir- mcmtur . 153 Car. LXV. ^ (hi- Cap. LXV. Quod minimas etiam acc*ajz'bries-- ! 120 exercende cbaritatis arripere opor- teat. I54 TEU P Car. LXVI. Quod fingulari nobis &um effe. debeat facere owmia, que facinus , :/intr excellenti quo. 156 uj f Car. LXVIL. De generali quodam . amoris babitu, qui facit , ut opera univerfa ub ad Dei cultum resferantur, (ui Car. XLVIIT. ua vadlione omnes aCiiones Ti 1 voflre divine cbaritatis a&us e[fe po[fat.. ' I6f t UL Cap. LXIX. ddmonitio ad—de*voveädum JDeo. Jacrificii loco liberum arbitrium.. I6$ t« | Car. LXX. De incitamenti: diligendi Deun. 167 Pl 6 Car. LXXL. His , que numerata, fomt , inci- tamentis utendi ratio. 168 u g» n Cár. LXXIL. Montem . Calvarie . effe - veram f Jacra. dile&ionis 44cadeniam, * 170 j u Mttt- PaRS SECUNDA u) DE AMORE DEL jl 1f0 Car. L. Quomodo nos conformare debeamus di- vine voluntati; que cocatur volun- 9n tas frenitficata, 177 X4 CaAr. II. YV C Ca?. IL. De conformitate nófFre voluntatis cum ila, quam Deus: babet mos. falvan- CX di I P Car.TIHL 2De conformitate mofire "voluntatis eum «oluntate Dei , que nobis figni- ficata eft per ejus mandata. 186 C 1 Car. IV. De conformitate noflre. voluntatis eum illa, quam Deus nobis fignifica- vii per fua confilia. 199 i. ) Car. V. Quod amor voluntatis Dei fignificate n mandatis , nos inducat ad amorem Cu [P confzäzomm 194. Car. VI. Brevis metbodus cognojcendz divinam voluniaiem. 198 C Car. VIL. De unione noftra voluntatis cum di- vina, que vocatur woluntas benepla- citi. 202 C Car, VIII. Unionem nofire wvoluntatis cum beneplacito Dei preecipue fiers in tri- bulationibus. 206 Car. IX. De unione noftre voluntatis cum be- nepiacito divino in. afjlittionibus. fpi- e - o8 vitualibus per vefignatiouem. Car. X. De unione nofire oluntatis cum Dei beneplacito per indiff erentiam. 212 Car. Xl.. Quod fantta indifferentia ad omnes ves extendatur. 214 Ca». XH | C(Arv. xII. De praxi indifferentie in vebus [pe- — 216 T . &antibus Dei cultum. (Uttt- 18 .CAP.; XIIL 2Deindifferentia, quam in þraxin; deducere debemus itt eo , quod promo- ii vet nofirum in wirtutibus progref- : 220 x fum. | jïgm'-lg j Ca»r. XIV. uoimodo unire debeamus fioftram Mif voluntatem Dei voluntatiinpermiffo- —— * 9e peccatorum. 222 -zzfm-l 90 Car. XV.. Quomodo *ooluntas mbrtua in fe, futit tantummodo vivatin Dei voluntate.. 227 Jf Car. XVI. Decaratio eorum, que di&ta funt.- n de occafu , mortey & tra. njz'tu noftre 727] voluntatis. 231 190 CAP. XVIL excell,entwirhdexercitio, quo utj po[Jutmus inter dolores interiores eque nij- pl ac exteriores bujus vite. 235 102 Car, XVIII, Peïfefta expoliatio anime , que Qu cum Dei voluntate unita efd, 240 » 4ri- 20 1 fa r:oS LE d UM D: 2lÀ TY uj Pans VIl Pans TrRTIA DE ORATIONE CQ X Ca». L. Defcriptio T'beologie my[lice , qua ni- QX bil aliud eff , quam oratio. 25I CX Car. TL De Meitatione, que e[t primus grá- dus orationis vel Tbeologie my- füice. 258 C X CAP II Defcriptio contemplationis, &? de dif- erimmine, quod inter illam, €9 me- ditalionem deprenbenditur. 263 Ü Car, IV.. Zlterum. difcrimen inter meditatio-- nem, C contemplationem.. 266 Car. V.. Contemplationem fieri fine labore , quod eft tertium difcrimen mter illam , & meditationem. 270 Ca?. VL De recolle&tione anime in ipfa. con- templattone 274 Car. VIL..De. quiete. animg Jic vecollette in £0 277 Car. VIIT. Qyomodo bec facra quies in a&um veducatur, 280 Car. IX.. de. diverfis gradibus iftiur quietis, & quomodo ea fit confercanda, 285 Car. X. Continuatio prioris dotirine , de di- verfis gradibus fan(e quietis, dé de excellentà abnegatione fui ipftus , que bic in ufà eft. 286 E Car. XI. De Refolutione, vel Li animne in Deo. quä'aäime It ti- 292 Ca». XII. De vulneratione amoris. t 296 Car. XHL De nonnullis aliis mediis , per que n In- amore facro vulnerantur corda. 302 r Car. XIV. De languore cordis amore vulne- rafi. 306 (edf ] X: 163 D A"M- D ff 26ó qv»d s 'ü 1j RR PONEE 2 P ESSS Z ; e Z2z»Pr AIh gZ i 14 uuuuuuuu aE N [ 4 3 d a* 7! ffuit p 1fy 103 l $ [ — - V d o od n d "u wer x —— "- ou WU A 3 E .J, —— — - — — — E* on ao i 3 i5 N 7& us 3 ao 4 ub E jf v * | 1 N E zi - ITV g PEBRÓN d Es m d u mll OH 2 MP z d r Wu- — : RC Wun-r7 2 ; N 2 — S. FRANCISCI SALESH VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset r [5 ä i TRACTATUS ] 15 AMORE DEI ä IN COMPENDIUM REDACTUS, 14 A QUODAM 13 g SOCIETATE JESU. 12 x qumS fuz 110 »o x G té EUR OEo Ru & £T5 PA 2 SA. Ü 7 $ Sx. d Dd NSCAA 10 &/ lil? "d » : R. h J À A )d Rï—*äg;; ( 255 NS, be d 7: p A 4 2 , d zt J $ d $ : Superiorum Permiffu. E OODO DO D D POSDISHOHOHRORDRODHORD: Wirceburgi, Tyrr &t ImpreNsrs JOANNIS JACOBI STAHEL, Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com BrsLroPor;ze gv TyproGRArPHI MDCCLXVIII,, E