Gi2571
author: François, de Sales

o

m

z5

2

hii AE

$

—

wwv

——

—

—"

2

F A

x

»j

M

z

j

NeUE

«ï*;

d

m

2

u

ia

$g

m

g

MC

*

r M

;:

2

ia

KE

"

m

x

35

D

E

5

hus

P.

rb

us

E

$t«

E

A

d

NT

x

$2

x«

W

w

us

M

58

E

L:

$

n

k

»

d

at

?

d

i

i

P.

'TE

g

e

P.

al

E

EY

x

d

U ;-';' 5

$

:

E

&

i

M

$

z

*

p

"

i

:

*

"

"m

Ls

J

-

a

Th

$s

n

55

EM

r

w

-

t

$s

]

ET

$

P

*

L^

2

d

à

H

*

*

2

A;

2

m

*

*

P

ä;w

$

vt v

L

5

"s

^

k

2

&

N

x

*

d s4

*

d

^.

e

-

z

A

&

d H

d

A

$5

::; 3

f'

F

s

"

rl

m

ii

u

j'

s!

*

Af

9

$st

g

K

a

E

agl

s

*

;

L

.-:

M

: ;1

f': z8

$s.

[ ]

As

r d

E

RE

OR

d

i

* 'pe

hs

d

r

i

n

b

L

2.

9

*

$

gt

*

i

Bs

A

r

2

ais

AE

rE

"4

N

x

33

m

*

Evn

ys us

*

EM

AR ag

A

bis

E

4

s

W o

»

r

T

zem

P

C m

M BR d a

a

-

!

a m

-

"

N12«511998557 021

DEU DEPIE REU TU

UB Tübingen

As

y

o

5

ï

s.

m

—

MM —— ia

W

s

x

*d

ESS

DIVI FRANCISCI SALESII

EPISCOPI ET PRINCIPIS GENEVENSIS

1 RACTAT US

AMORE DEI .

IN COMPENDIUM REDACTUS »e

—

ALMAE CONGREGATIONI

ACADEMICAE MAJORI

B. MARIAE VIRGINIS

AB ANGELO SALUTATAE

IN STRENAM OBLATUS

JWIRCEBURGI ANNO M. DCC. LXVII,

(n'*y

Y 1

$, lll

18

]

f ECCSP

l I

ä-)"/ G

N

i

At

il

j

j

JTW

$B

l

E

C

NS

Z

) EXC

4

TC

s.

t

H

N

AA

QUF

Tvpxs Franc1fc1 Ernaftx Nxtubltt,

Univerfitatis Typographi.

x

L.

(

DN

us

Fa

in..

h*

REVERENDISSIMO,

EXCELLENTISSIMO

AC

PER QUAM. GRATIOSO

DOMINO.

D. JOANNI

PHILIPPO

LUDOVICO -

IGNATIO,

L. B. DE ET IN

FRANCKENSTEIN

SAC. CAES. MAJ.

CONSILIARIO INTIMO

ACTUALI,

ECCLESIARUM

IMPERIALIS BAMBERGENSIS

ET

CATHEDRALIS HERBIPOLENSIS

RESPECTIVE

PRAEPOSITO

CANONICO

!

CAPITULARI

POMVAAE POQS$7 14 O0

IN

WECHTERSWINCKEL

REVERENDISSIMI ET CELSISSIMI

PRINCIPIS NOSTRI

CONSILIARIOINTIMO;

UNIVERSITATIS HERBIPOLENSIS

CANCELLARIO PERPETUO,

ALMAE

". CONGREGATIONIS

U

ACADEMICAE MAJORIS

.SUB TITULO

B

B. MARIA E

|VIRGINIS

(

AB ANGELO

SALUTATAE

J

" PRAEFECTO.

(

DOMINO SUO.

J

l

PERQUAM GRATIOSO

' )*CAAETE"RISQUE |

]

REVERENDISSIMIS,

l

ILLUSTRISSIMIS, -

EXCELLENTISSIMIS,

PERILLUSTRIBUS,

|

PERQUAM GRATIOSIS,

.PLUR-I;MUM

REVERENDIS, MAGNIFICIS ; EXI-

MIIS;, PRAENOBILIBUS, CLARISSI-

MIS;,. CONSULTISSIMIS, EXPER-

'TISSIMIS, PRUDENTISSIMIS,

SPECTATISSIMIS, OR-

)

NA'TISSIMIS

MAGISTRA TIBUS

[

ALMAE CONGREGATIONIS

' MAJORIS ACADEMÍCAE,

A

(

DD. ASSISTENTIBUS,

Mj

SECRETARIO , CONSULTO.

j

.RIBUS UTRIUSQUE STATUS .

ä.;

. ECCLESIASTICI ET SAE-

t (

V

CULARIS

M

l

d

di,

qr

Ex

«t

dem

[

DICAT, DEDICAT,

T

CONSECRAT

!t

bu

li

t

(

. SODALITAS 'MAJOR ACADEMICA

WIRCEBURGENSIS.

li

A

R A

X E X

AU PA

;þ

u

b

|

äaaæ *

e

:

dR d VEV i

Viv "UR Viv

div VR.

VA. VAV ViS . JiN

30.

- dc

PRAEFATIO.

3 T Q,rattatus de amore DEI a Divo Prancifco Sa«

M

lefto quondam compofitus ac duodenos in l-

b UM

"B — Uros divifüs ex comimuni mortalium confe[-

Jtone non pauca admiratione dignijfima in

fe complettitur: Quid? quod P. Nicolaus. Cauffmus

S. 3. acerrimo is utique ingerio vir , maturifFmoque

Judicio , traitatum illum appellare tion dubitat (a)

divinum quoddam opus,

ac plane éjusmo-

di

quod eum ipfis adeo Seraphinis volatu

certare videatur, atque ab igne illo in curru

Ezechielis reprefentato fcintillas tnutuaàtum

effe, ad univerfüm terrarum orbem accene

dendum.

Librum if

um tanto à fapientiffmis qz)ïbusque

fan&tiffimisque b

ominibus in pretio babitum noviffme

Herum in lucem edi curavit P. Fellonius S. 5* Vene-

randus autem Dominus "Tricaletus , vit eundem omnt

bominum conditioni accomodaret

» Omilf;s variis que«

JHionibus Tbeologicis ac Met

ap

byficis ( quas ipfe S.

Fráncifcus Salefius omitti à fe

potuiffe confe[Jus ejt,

te. connexis , tllum in

Ü

(5 ) ) ac materiis inter Kf —ap

v0m-

(4) Tra&atu de dire&ïone-fpirüuali fecuit

düm fpiritum S. Francifci Salefii.

(^) Prafat. in Tractatum de Àmore DEL.

*mpendium redegit, temasque in partes divifit, qua-

E

vum prima de amore DELI ejusque natura , excellen-

U

tia, neceffitate ,. fpeciebus , effe&tibus atque exercitio:

[j

fécunda de voluntatis nofire ad. Divinam conforma-

(

tione fantlaque adiapboria : tertia demum de fuaviJ-

b

fima create mentis cum D EO per orationem conjun-

E

&ione agit, & ita agit , ut toto in opufculo preter

i

infignem ordinem , egregiam quoque in fragmentis

li

V|

vecte feligendis attentionem , & accuratam in redden-

Q

dis D. Francifti Salefii fenfis fidelitatem a f& depre-

Q

benfam e[fe ,. clariffaeni duo. etatis. nofire Critici (a))

n

(Q

monumentis litzemrw;«z pullicis teflati fint.

h

Hanc porro Epitomen ut federatis DD. Sodali-

ER

d

us preJente anno pro ferena offerendam e[fe cenfere-

li

mus, duplet potiffmwum nos caufa impulit.

Prima

q

erat , quod is, . qui eandem G'allice confcripfit , au-

N

ibor idem ille fuerit , qui Ideam perfe&tzonis Chriftia-

df

ne, prioribus annis Sodalitatis noffre impenfis edi-

lo

tamy ex operibus Patris Zllpbenfi Rodriquez effinxit;

ler

«videlicet. Plurimum .. Reverendus Dominus | Petrus

T

Jofabbus "Tricalet Ss. Theol. Dottor, &? quondam

d()c

Direttor Seminarii, S. Nicolai Parifüs , anno 176r.

T

cum /antkitatis fama fatis funttus, ac mon facrorum

t

duntaxat Preconum ( b ) linguis, verum etiam Cri-

ticorum [upra nominatorum calamis copiofe laudatus,

ditera autem propofii nofiri caufa fuit , quod amer

Tl

j

ng

(2) P. Berthier S. J. in Ephemerid. Trevol«

tienf, Novembr. 17$6. & D. Joannet in Epheme.

L

fid. Chriftian. Tom. 4.

(^) D. Hylaire Do&. Sorbon. ijtem Direct. .

Seminarji S. Nicolai.

u

DEI anima illa fit , a qua cunttas aliarum virtu-

lH

tum attiones ,. de quibus in fuls Rodericius libris dif-

TR

Jéruit , animari oportet , juxta illam D. ztuguftini

"lilf

( a ) fantentiam : Pondus meum amor meus:

tyj

'

eo feror,

quocunque feror.

Dono tuó

j

accendimur . ,

& furfüm' ferimur.

P ïætef

nau

vea , ut D. Francifous Salefius im 60,

cujus

meidt

bic epitomen damus , trattatu loguitur , amor to-

d

tius Theologie compendium eít: amor eft;

i

qui nullo magiftrro , nullo libro, nullà arté

i(t)

methodo nulla adhibita, & Paulorum, & An-

toniorum & Hilarionum & Simeonum &

Francifcorum denique inícientiam do&ctam

d

efiecit.

Cui etiam confentit Cardinalis Boma ii

atf

preclariffmo quodam libello (uo ( b ) ubi, Bona qui-

pri

dem, inquit , eft Ícientia , fed utilior amor..

j d

"

Scientia fine charirate inflat, & nihil prodeft;

amor vero fine fcientia fufficit ad falutem.

[ d

Poteft homo fcientiam habere fine amore ; is

ï;ïnxff;

Vero , qui amat , quamvis ícientiis careat hu-

Pun

gni

manitus acquifitis, plura tamen difcet, quam

doceat humana fapientia, quia illum intus

fU

mapiítrum ha

;n'm'um

tiam.

) l

bet, qui docet homiqem Ícien-

jj (f

"

Que omhiia dum atcurata eogitatione þerpendi—

y u

imus , in [bem minime inanem in

)

eximia D D. Sodalium

ducinur , fore, ut

pietas exiguum iftud Xenium

eadem benev

Ti

olentia atque abprübatione exciplat, qua

p

"unus conft

oxitme breterlapfis oblatum

mzïle annis pr

PA

u-

jis

(«) L).'V';'ï;?. Confefs. c, ;

(^) Via compendii ad DEUM €. 20.

füufcipere dignata eft s fedulaque iZliuS & confiderata

leftione, tanquam ' flabello quodam , Divini amoris

flammam aut. fu[citare in corde fuo aut fovere cone-

tur: prafertim cum amor ille res una omnium fua-

vifma atque facillima fit : mam , wt veriffme D.

]

Hieronymus ( a ), in reliquis operibus bonis

interdum poteft aliquis qualemcunque excu-

ationem praetendere ; ad habendam vero di-

lectionem nullus f& poterit excufare. Potefít

mihi aliquis dicere: Non poffum jejunare;

(

Nunquid poteft dicere: Non poffum amare?

OM

—

—ÀX

Admirabilem iftam amoris cum facilitatem tum.

vero fuavitatem D. Francifcus Salefius mon. in fuis

a;—BE

duntaxat libris, verum in propria etiam per[ona ex-

fi

prelfit, ut preclare offendit P. Nicolaus Cau[fmus (b ),

cujus verba (( quoniam ad énflammandos cbaritaté

Ti

Divina animos nibil exempli tanti preftantia

iX

!

. -,€l7ïd€ilf5 &f ) paucis referemus.

dQ

bt

Bo

S d

N

AWU

t

v

LU

i

(/,

I

L

«f

I

n

(/

EE

A

u u'ü

755

ll

V

..... j

U

r

i

Y

Yil

B.

s

w/&.-m

N

[ol

A

xX

(

J

D

t

W

EXEM-

(4) -In €, $. Matth,

D

(2) Tr. de dire&ione Spirit. fect, 4«

ii

EXEMPLAR PERFECTI AMORIS

IN

PROPOSITUM

Q

ju

IN DIVO

7

FRAN CISCO SALESIO

VOTIS

Xe

od

P. Nicorao CAUSSINO S. J

od

attts

p

u

"uis explicare queat ftatum ac lo-

:

Y d

. cum illum, quem facratus D.

RD

L

"L FrancifciSalefii animus in ccele-

) o

fti illa verorum amatorum focietate obti-

) (b)a

p

Til

nuit? Seraphinus erat fenis admodum,

jisque charitatis igne ardentibus, alis in-

ftru&us ; qui tamen non amplius conci-

tato quodam ac vehemente volatu age-

batur, ( nam ad plenam quietis habitatio-

nem jam pervenerat , ) fed duabus dun-

taxatalis,complacentiz nimirum ac.bene-

volentiz, plaudebat, circa inacceffum illud

folium proximo fefe volatu circumagens.

Complacentia, quz eft yaudium de bono

DEI, eundem Divini fponfi uberibus ag-

glutinatum tenuit; atque effecit, ut illius

anima, quemadmodum vellus Gedeonis,

y

tota cclefti rore compleretur ; permix-

3

t10-

-

tioric tamen tam fuaviter confufa, ut dif-

f

ficile dictu effet, utrum ros in vellere,

li

an vellus in rore exifteret.

Eadem iila

j

has ei vel in ipfo filentio voces clamores-

lo

que elicut: O DEUS! DEUS cordis

fit

mei, pars mea, hzreditas inea, & om-

fui

nia mea! füfficit mihi, quod DEUS fit

wf

K

DEUS; quod Bonitas ejus infinita fit, GC

ft

perfe&iones ejus comprehendi non pof-

tí

fin. Muoriarne, an vivam ego, id mea

len

parum refert; quia Dile&tus meus vita

TU

zterna, eaque penitus triumphante per-

lm

fruitur. Benevolentia accendit in eo con-

lj

tinuum Divini Nominis manifeftandi ze-

fn

lum , quo inftigante optabat momentis

f

fingulis , Dilecto fuo in regione quavis

k:

habitabili benedici , eumque exaltari, ho-

Qi

Eum in finem

norari, atque adorari.

Qu

languoribus amore plenis fe ipfe confü-

mebat, millena certamina fuícipiebat .

di

infractos labores fübibat, quos tamen

«

fuaviffimas vitz fuz delicias habuit; eo-

Q

quod dilectiffimi DEI gratia exhauriren-

E

tur. Cujus tam in vira quam in morte

Ye

laudandi ftudio accenfus Francifci animus

fentiebat mixtas dolore delicias, quando

u

po&" quam plurimos- laudum c

onatus

fuf-

fi

df

fuffieientibus fe effe deftititum. viribus

"m

intelligebat. Digna hzc commiferatione

il

lufcinia, dum accentus fuos concitare , fo-

AW

nos acuere, melodiamque fatagebat per-

s

ficere; vocem quodammodo vitamque

0ft

füam eadem via profundebat. Atque hinc

ft

$

oriebantur effluxiones illz liquefcentis fu-

"i

fique fpiritus , illz amoris plagz; illz ex-

n

tra fe ipfam rapti explicationes animi , illa

ia

denique tam perfe&ta DEUM inter atque

; Va

animam i(tius amatoris conjunGtio, ut nul-

| Pf.f'

lam liceret amplius jun&turam confpice-

T

re, fed felicem duntaxat métempfycho-

z

fin aliquam, per quam vivebat ipíe non

nent

jam ipfe amplius, fed in ipfo JESUS, qui

u

V$

cogitabat, qui loquebatur, qui przdicabat,

j h

qui fcribebat, qui cum aliis congrediebatur,

fnat

qui & vita cordis ejus,& anima fpiritus erat

pili

Itud praterea circa amoris illius con-

eity

ditionem ac indolem notandum eít, eun-

and

dem potius in pacifica quadam ac taci-

Q

turna fuavitate; quam in violento aliquo

n

ac procellofo impetu fitum fuific.

Enim

not

vero quatuor fe nobis Francifci objiciunt ;

ub

(4) qu1 omnes magna quidem cum per-

yn

4

fe&tio-.

1

f0à

(«) Nimirum eo, quohzc a Caufüno fcripte

funt, tempore, fcilicet À. C. 1649. neque Fran-

fe&ione, at nonnullo tamen cum difcri-

il

li

mine DEUM amarunt.

Divi Francifci

Afïifiaus amor erat amor aufterus & ex-

fpoliatus , qui ad contemptum rerum

T

omnium extremamque paupertatem ten-

debat.

Amor Divi Francifci Paulani erat

Ó

amor eximie humilis, qui novas fance

j

humilitatis abyffos perquirebat, ut fe de-

l

mitteret, & obícuras noCtes, ut fuas vir-

QU

tutes abíconderet. Amor Divi Xaverii

h

ccleftibus erat repletus fervoribus, ar-

(

(i

densque atque magnanimus, qui nihil

animo veríàbat aliud ,

quam centum

D

«

Orientem zque ac Occidentem verfus

lv

portas aperire, per quas zelo füo trans-

irum appararet.

Divi autem Fran-

T

ll

cifci Salefii. amor. erat dulcds, fuavis;

tranquillus, & velut intra ipfius animam

(

abfconditus atque inclufus, ac tanquam

Ambarum aliquod , cujus quidem odor

:;fugvifiïmusv totum terrarum orbem per-

urn-

ïtï

cifcus Borgis , neque Josnnes Francifeus Regis fo-

:

-lemni Ecclefie ritu in Sanctorum album relati erant..

l

At horum tamen pofterior facile poffet cum Divo

t

Francifco Xaverio; prior autem cum Divis Affifiate

atque Paulano, tanquam e

gregii eorum cha;itat«is

iinitatores, conjungi.

l

fundens fentiebatur, energia'autem a ne-

(

mine fatis penetrari poterat.

üm

Contingit non raro; u:; qui amare

i2

incipiunt, a(fültus & concuffiones quas-

eti

dam fíüa in mente fentiant propterea,

u

quod amor adhuc repugnantiz aliquid

:dg

in ea inveniat: fi autem omnes animi adi-

vt

tus eidem fine oppofitione aperti fünt ,

veti

progreffus ille fuos pacifice & incredibili

) æ"

cum füavitate continuat. — Ejusmodi vero

fil

difpofitionem in anima Francifci noftri

Divinus amor invenit: hominem videli-

qtu

erli

cet (ine definito confilio, cor rebus con«

Til

tentum omnibus, fuaviterque emortuam

Tf

inter fponfi cceleftis brachia voluntatem.

i

Illic regnabat ille (ine impetu, fine fymp-

tomatibus. deficientis fpiritus: lllic pro-

",

grediebatur inftar aurorz dilatatione qua-

qtlälïl

dam & incremento continuo , (íine fen-

od

(u fenfibili, fed ita zquali, ut nemo accet-

| pCf

fionum intemiffionem perciperet. Quod

quidem non ni(i ex przcelfa perfectaque

;gis h

virtute oriri potuit; quz facit, ut maximz:

j r

res ac fortiffimz plerumque plurimum

j D,iW

tranquille fint: fic maxima quzque flu-

Mil

läj[äfi:ï

mina pacifica cum majeftate decurrunr. .

Ve-

A5

*^ Verum abfit, ut quisquam exiftimet,

E

Angelum hunc; tam alte eluctatum , de-

Vl

fcenfus oblitum fui(Te: nihil enim eo aman-

I

tius, nihil ad füa communicanda propen-

| u

fius, nihil erga mortales alios indulgen-

b

t/us.

Solebat dicere :

DEUM , ficut

|üi

creavit hominem ad imaginem ac fimili-

(

K

tudinem fuam , ita pariter ejusmodi amo-

(

Esl

rem hominibus exhibendum przcipere,

qui amoris Divinitati fuz debiti imaginem

i

HU

!

j

ac (imilitudinem gerat.

Neque enim;

fü

ut ametur homo , quarendum eft, an

fapiens, an urbanus,an aliis id genus do-

I

4

tibus ornatus fit, füffhicit quippe, quod

Qu

primz ac fuper cun&ta amabilis Pulchri-

tiidinis imagine iníignitus fit. . ..

Itti ob-

ls

Ti

fecutus regule excellentiffima atque per-

fe&iffima erga mortales alios charitate

li

lenus evafit: eftque compertum omni-

(

bus, eam ab illo pofieffam , cun&isque

in occafionibus:ad mortem ufque tanta

Q

cum folicitudine ac puritatefuifle-exerci-

p»

f

tam , ut nullo fatis exprimi fermone pof-

fit.

Amabat vere & DEUM in homine,

In

& hominem in DEO : extra DEUM au-

L

tem nec ipfe ullo apud alium loco effe

li

volgit, nec alius quisquam ullo apud ip-

um

g

fum loco fuit....

Commodabat fe ad-

d

venientibus omnibus, horis omnibus ;

jl

momentis omnibus.... Praedicabat, hor-

X

tabatur, fcribebat, confeffiones excipie-

o

bat.... Hofpitalia & pauperes verecun-

qolt

(

dantes vifitabat , Religiofos viros iter fa-

Til

cientes hofpitio füfcipiebat, magnam pe-

It

cunie vim propriis manibus erogabat ,

Kfb

templorum altaria liberalitate fua exor-

Qd

nabat: imo; dum adhuc junior in mortis

Vil

verfabatur difcrimine , petebat cadaver

r

füum anatomicis Chirurgorum inítru-

] dO'

mentis fubjici, ut, quoniam vitz tempore

u

adeo fuiffet inutilis; ( fic nimirum ipfi lo-

|n

qui placuit) poft mortem faltem nonnul-

TU

lis prodeffet ; addens; quod hac ratione

mortuorum quoque quierem fecuram

»

ftatt

redderet, qui interdum eum in finem ex

ccemeteriis effodiebantur....

Til

. Quibus omnibus confideratis faten-

s

tf

dum profe&to eft , eundem cun&os illos

(etu

perfe&ti amoris gradus confecutum fuif-

poi

fe , quos in Cantico Canticorum( 4) enu-

jnid

merat Salomon, italoquens: Forzs ef

[2)

ut 1H0rs dilecTio, dura ficut infermus ema-

) di

latio: Laupades ejus lampadgs jgnis atque

0i

dTiZ—'

(«) C. s.

amnnavum. Aque anultze mon potuerumt

extinguere Chavitatem, nec flumina obruent

ilawm: fi dederit boso omnuem Jub[ftantiam.

6

domus fug pro dileclione , quafi nilil de-

[piciet eam.

Et oftendit fane Francifcus.

nofter charitatem orco duriorem effe ,

eoquod nimirum veterem ipfa hominem

in fempiternum deftruat, quem . orcus

torquendo tolerat, atque inflammis con-

fervat perpetuo, quin eum confumat. Do-

&ores 'T'heologiz myftice fupra textum

y

illum quinque amoris gradus. annotant:

videlicet mortem , fepulchrum ; ardo-

rem , infatigabilitatem , infatiabilitatem.

Omnes illos confecutus erat S. Francifcus.

Salefius: habuit enim. mortem amoris .

dum voluntas ejus tam fuaviter inter fpon-

fi brachia exfpiravit: habuit fepulchrum;.

id eft, univerfalem confumptionem, dum.

fe in fe ipfo tam perfecke redegit ad nihi-

lum, ut in DEI corde totus effet :: ardor

ejus eluxit ex continuis ipfius zeli a&tio-

nibus; infatigabilitas autem ex obnifü ad-

g:

verfus impedimenta omnia fefe, utilluma

dile&to (uo abducerent;objicientia: denique

Q

D

e vita exceffit inamoris genere infatiabilis,

N

ac fimillimus Angelis, qui, quod maxi-

me defiderant, id femper habent.

COM-

n

"DP (5) «»

g

a

A

4

7

,&'A&

i

TSNS

P

"

///ä

—(

—

QU

—

$f

EM

a

(f

h

N

x&ä

iil

)

—

X**

fas

COf

D

COMPENDIUM

TRACTATUS

Vi

L

At

SANCTI FRANCISCI SALESII

d

Jrsl

i

Ro

w

ofi

$

PARSPRJMA

POH

rurty

DE AMORE DEI

n

CAPUT Ls

nil

AAmorem ceeteras inter cupiditates

0

p

dominari,

(

u

'.ä C eum, occurrente bono : cdr, pf allis

$

p

affectionibus, amore excitetur, (ficu«

]u

ti mox dicemus) defiderium, om-

Qd

nesque alias ad bonum propenfiones amore

ab

precurri manifeftum eft.. Hoc enim tantum

defideratur, quod amatur. Malum i fur,.

f

hac unica de caufa tale habitum , quod bono

re-

M

z

CowrgzNDiUM TRACTATUS

li

repugnet, ad odiumi non ira excitgret cor

n

noftrum, nifi amore boni, quo nos privat,

Q

preoccupatüm inveniret.

De aliis animze cupiditatibus & affectio-

M

bfi

nibus idemi prorfus dicendüm. — Ex amore

omnes oriuntur. Unde fi, utlegitime fint

vel illegitimz , vitium aut virtutem partici-

ent; prout amor bonus aut malus eft. Ab

oc ptincipio originem ducünt; a quo bo-

nas aut malas dotes fuas ita mutuantur, ut

cum amore, cüjus fünt veluti partus , .res

una eíle videantur.

Enim vero ,

nullo

(

inter utrumque (tatuto difcrimine, quatuor

Ve1

tantum cum Boétio, Cicerone, Virgilio, &

at

omnibus fere antiquitatis Scriptoribus, cupi-

«

ditatibus admiffis, fic loquitur S. Augutli-

(

nus (a): /Zmor inbiaus babere, quod amat , cu-

i

iditas efl ; id autem babens, coque fruens , leeti-

D

zia: fugiens , quod illi advev[atur , timor efl ; id-

Vi

ue, fi acciderit , fentiens; tviflitia eff. - Proin-

T

de mala funt iflay fi smalus eff amor ; bona , fi bo-

ntut.

T

Civitatis Dei incole timent, defide-

Q

rant, dolent, gaudent; quia aurem illorum

b

amor bonus eft, bona pariter funt affectio-

f

nes

Evangelium mentem humanam Deo,

u

ut eam regat ac tueatur, obfequiofam red-

Qu

dit; cupiditates vero menti, ut illas coer-

Qu

ceat, rationis ad normam diripat, & virtuti

V

(

fervire faciat. Dum hic otdo fervatur, amor

ft

volunta$

(4 ) ipfi ccnfegtaneus fanctus eft, &

recta;

N

,(-a) Lïä. 14. de eiv. Dei C.

7' &'90

Dg Auonrz Dzr

3

cot

recta ; quodíi perturbetur ,. tunc amor im-

fvat

moderátus eft & immoderara voluntas. Id eft,

&

chariffime l'heotime, quidquid boni aut mali

&i

in voluntate reperire eft, amori eft adícri-

o

bendum, qui eam fibi fimilem efücit.

elit

d

CAPUT It

E

obe

De voluntatis af eciionibus.

r u

Ia

(

uas in anima experimur affz&

iones ,

lus minusve nobiles, pl

us minusve

nuh

funt

Tatut

Ve no

b

irituales , prout objectu

m plus minus-

ile principium ipf(is eft.

uaedam ex-

li i

ratiocinio , quod, experientiá fen

fuum duce,

; Cllpï.j

admittimus; alige ex argume

ppue

cientiis petito;

nto humanis ex

j/, U

nonnulle ex principiorum

de nixorum co

nfecutione naícuntur

J

alia tandem aliis

; non

| )hl

extat ori

80» quam fimplex

voluntati divinze

confen

Pæ;o

l.

fio , aut fimplici(fi-

mus veritatis fenfus ,

quam nobis Deus ipfe

jz þr.

manifettar.

Primas a

f&

|

st

cant; quas in omnibu

ectiones naturales vo-

e€

*

.

S hominibus reperire

Jorun

quis enim fànita

f to

fervationem neceffari

lém , & ad vite con-

3, non exoptat? quis

1 DE?!

jucundis confuetudin

q u

cundas rationi coníe

ibus non trahitur? Se.

ntaneas dic

TA

qua& rationis lumini

bus nitantu

unt; quippe.

qim

citarur vol

r, quibus ex-

untas ad bona nonn

ulla, que fen-

| amOI

fus non a

fhiciunt, fibi concilia

'Olunm

nda: inter hzc

pax cordis, & omnes virtute

s morales, ve.

od

u

raque

CouxrreNDniuM TRACTATUS

4

da fünt, nec non rerum

raque gloría recenfen

eeternarum notitia.

Tertie autem ,. veluti

luminis fidei partus,

& doctrine Chrifti in-

telligentize, chriftianae nuncupantur : hiscé

affectionibus impulfi , voluntariam pauperta-

tem , charitatem perfectam , paradilique glo-

V

riam diligimus.

| m

! T

| Vil

uod ad quart:e claffis affectiones fpectat;

; Ti

cum, preterquam quod ad Deum folutn di-

?HIG

ripuntur, ad quem unice pertinent & ten-

At

dunt, Deus ipfe in nobis, fpeciali modo;

ft,

eas efformet, nullo rnediante ràátiocinio , nui-

lo concurrente naturali lumine; eas divinás

fü

urales norninamus.

Et hoé ex di«

füpernat

Q

cendis d

e fancta animz confenfione, & de

tün

divinis infiniteque fimplicibus fenfibus, quos;

n

cum Deus in ea velut in fanctuário fuo refi-

Upg

det, ipfilargitur, haud difficile intelligere

Yen

erit.

Has affectiones ad. genus preefertim

m

triplex revocari poffe , . nunc

dixiffe nobis

&m

fufficiat. Spiritualis fcilicet àmor incotnpa-

Qj

rabilium pulchritudinum in fidei notree My-

fteriis 5

amor

ingftimabilium bonorum;

d

uze nobis in altera vita deftinantur ; amor

(

éroa füummatm DBonitatem , fanctiffimam

Que?

QO

& eternam Divinitaterm.

u

ilem

lmä

GapUT

.Ds AuMonz Dzrr.

rum

Cupd T.L

dl

ii

: Anovem. Dei» ceteros. inter. amores

hi

dominavi,

y

[

oluntas, quz intelle£tuales ceteras óm.

! glo

VT

nes facultates regit, ipfo, quo flaprat

amore, regitur; qui eam fibi fimilem efficit.

erum enim vero omnes inter amores, qui

)68[89

voluntatem regere valent, fibi in alios aucto-

ritatem arrogat, & dominium habet Dei

n

d

amor. ][taei effentialis eft auctoritas, ut, fub-

l

lato dominio, ipfe tollatur, & jam nullus

nO

b

fit, ubi nullos fübditos habet.

J)HUI

Non inde fequitur nullos alios in anima

Jj

fupernaturales motus exiílere.

Timor ,

a

exempli pratia ; pietas, fortitudo, fpes, non

E

minus funt gratize partus, quam Ifaac & Ben-

;,qüoï!

o

jamin partus mulierum , quarum fccunditas

fupernaturali poteftati erat referenda. — Sacri

J

vero amoris, tanquam hzredis & filii pro-

vertit

miffionis, imperium eft. ' Etenim, propter

31105

amorem, praci

ortp:

pue sterna cceli felicitas ho-

mini promiffa eft,

:

j

Salus oftenditur fidei,

paratur fpei, foli

charitati tribuitur.

Fides nobis viam mon-

.

ftrat , ut columna ill

u

a myfítica nubibus & igne

conflata ;

lucida fcilicet. & obfcura fimul.

Dulcedine fua fpes, inflar mannz, nos fü-

fientat, Nos autem in terram promiífam in-

troducere , folius charitatis eft; quz nobis

transeun-

jl

[

CoMPrEzNDIUM TRACTATUS

trranfeuntibus per fluctus ire Dei, in die ju-

!

^

dicii fecuritatem preftat, quemadmodum If-

raélitis per aquas Jordani viam patefecit arca

h

Sola etiam charitas nobiscum ,

]

fcederis.

füb ipíius aufpicio ;

in ceelum introducis ,

Il

- columna fidei

habirat ; cum Dei populus,

(

duce, nec manna fpei

efca, in hac coeleíti

terra, jam ultra non indigeat.

*

.

.

j

De cetero ;

amoris imperi

um nf;que

!

durum efít neque aufterum ; imo mirabili

(

quadam ífuavitate temperatur.

Omnia ad

füam modo efficaciffimo fimul &

ditionem

:

d

raviffimo adjungit. Quisquis amat , vim

qu

j

üimul & maximani & maximo amore dig-

qi

nam experitur,

(Or

D)

n

CAI;UT .IV.-

"t

De matura amoris z genere.

Qu

X'?r

deo intima , adeo effentialis voluntatem

inter & bonum convenientia eíL, ut,

Qu

Ms

Ítatim atque bonum voluntas animadvertit;

ad illud fubito feratur, ut ei, cum voluptate,

w

tanquam objeéto fibi apprime congruo, ad-

hereat.

Qus convenientia adeo arctam,

hanc inter anime potentiam & ejus obje-

étum, connexionem efficit, ut ad unius no-

titiam , notitia alterius prerequiratur ; At-

0

que ad ideam boni nobis recurrendum , ut

Q

voluntatem definire valeamus. Sicuti ad ex-

ama

plican-

Dz Axonr Drr.

?

M lu"

plicandam boni naturam , voluntatis ideam

HU L

adhibere neceffe eft. Et vero , Theotire,

eu

bonum ita definitur: quod quisque- vult.

Cum

Voluntas autem , facultas animze, qua. nos

u&is?,

impellit ad bonum profequendum, autad id

i

faltem, quod bonum nobis viderur.

ul

Nec immerito dicitur cor a bono occu-

pari, ab eoque, mediante complacentia, quam

p

ii

producit, ligari; amore autem attrahi, quo

dirigitur fimul & adducitur ; a complacen-

u

tia cor impelli ; ut a fe, fi italoqui fas eft,

mui

egrediatur; duce amore in viam íe dares

xm

eoque ftimulante obje&tum amatum profe-

d

qui Atque etiam , pro libitu, dici poreft,

cor a complacentia expergefieri ac excitari;

ab amore moveri, & ad progrediendum de-

terminari ; a complacentia alas cordis veluti

extendi, illudque ad volandum difponi, at-

que amore reipía volare.

]ure igitur , ut

"i

verum fupponi poteít, amorem recte defi-

ytdt

nitum nihil aliud effe, quam motum, effufio-

L "

nem, &

jf

ceffum.

quafi; ad .obje&um amatur, cordis in-

[

j

00, "

fl

(l

CaPHT V.

Iv

5 )j

De varáüs [peciebus amoris. *

u

ommunis & recepta amorís hec divifio

l:

C

efamor benevolentiz,&amor concupif-

um "

centiie. Hic beneficiis, qua' nobis ab objeéto

TU

amato pfæ(tari poffünt, quaque ab eo fpe-

h

ramus;

$

CoMPrENDIUM TRACTATUS

ramus, excitatur ; ille contra objectum ama-

J

l

tum gratis amat, cujus unice bonum inten-

dx.

Iftius amoris, vel a folo nomine, na-

(

!

tura declaratur, amore benevolentiz aliquem

amare, idem effe ac ipfi bonum exoptare.

1

Si ille, quem amamus, bonum, quod ei

exoptamus, jam adeptus eft, tunc de ipfius

felicitate gaüdemus, & amor nofter eft amor

complacentie ;

actus nempe voluntatis ,

qua

audio objecti amati gaudet.

Cum

vero ille bonum fibi congruens etiam nunc

defiderat, illud ei exoptamus: amore fci-

&

licet defiderii.

T

Tunc amor dicitur amor fimplicis be-

à

nevolentim, cum non eft mutuus; inter eos,

Dd

qui mutuo amant, amor amicitiz eít ; qui

L

in hoc triplici capite , quod amori mutuo

i

effentiale eft, confiítit.

Videlicet duos ami-

fr

cos fe redamare ,

nec amorem imnutuurn

]

ignorare ; fíuüos animi fenfus , ad invicem,

q

aperire; familiarique commercio uti opor-

te tl

(ä

Cum amicum, ceeteris non pofthabitis;

amamus, fimplex eft amicitia ;- ceeteris vero

pofthabitis ; dicitur dilectio ; quafi amor

Í

electionis ; quod , revera, electio objecti ,

j

pre aliis, interveniat.

l

V

Quodfi autem unus ita aliis preefertur ,

utjam omnis ormnino abíit comparatio aut

q

)

proportio; tum incompa.yabüis, füumma;

. pr&-

Dzs Awxonr Dzr.

9

Ti

reeftantiffima erit dile&tio ; & charitas fo-

i Deo debita.

i*

Et vero, he voces, c/arus,

f

ebave , cbavius fíeri, wt facile intelligere eft,

Ym

ideam .mageni pretii, fpecialisque eeftimatio-

nis prefeferunt.

od

Cv uv.w WE

LI

plus

Naturalemi mobis ine[fe propenfionem , qua

ampt

TA

ad Deum pr« cunclis alus amandum

Cum

mvitamur.

Qu

uamvis flatu originalis juflitie , in quo

J

i

primus homo creatus fuerat,' excideri-

imus ; & peccatum pnaturz noítre horren-

$ be

dam cladem intulerit; has tamen inter rui-

2 €0$f

nas, propenfio ad Deum, pre omnibus,

; Q

amandum in nobis füpereft; nec non natu-

nuti

ralelumen, quo omnibus rebus creatis in-

Y df

finte amabiliorem eum effe copnofcimus.

ul

Hanc propenfionem non effe plane deletam

Vicemä

quotidie experimur.

Omiffis luminibus,

o

que fides nobis fuppeditat, atque etiam

dum inrellectus nofter naturali modo apit,

d

de Deo attenté cogitare non poffumus, quin

natur& propenfio, in intimo animz noltrz

12

fenfü, motum fecretum excitet, quo in ob-

j u

jectum noftre copitationis cor noftrum in-

íflit ac involat; vix ac ne vix quidem di-

:fel'm

j

vinum ifítud objectum voluntati offertur ,

cum in illud non fine gaudio & voluptate

jo J

propendet.

[uni

B 3

3

CAPUT-

præ

Yo

CoMPENDIUM TRACTATUS—

C aA DT VH

W

D

Solius mature vires o2 molis Jufficere ad

At

1

H

«s Deum [uper omnia amandusn.

[

nter omnes aves aquila exiftit fortiffima;

!

cujus maxime fublimis maximeque au-

^

lf

dax volatus e(t; oculis tamen magis, quam

alis; valet ; ejusque afpectus , & celeritate

& extenlione (ua, volatu longe eft praeftan-

j

W

tior.

Idem de homine prorfus dicendum.

d

Ad Deum.cognofcendum idoneus, ad eum

QttN

amandum propeníus etít ; Lumen autem ad

ii

cognofcendum, quam Deus íit amabilis, lon-

8

LA

ge fuüperer virtutem ad eum amandum. Non

,

tam peccarum obfcuravit intelletum, quam

m

voluntatem debilitavit.

Appetitus fenfiti-

At

vus, quem concupifcentiam nominamus ,

1$e

inrelleétum quidem perturbat, imperium

(

autem voluntatis prafertim detrectar ; ita ut,

dum huic animz facultati, Jam peccaro fra-

M

&e, cum concupifcentia continuo efít lu-

gu?,r

lïï

éandum , Deum nec pro amabilitate quam

Q

in eo , ratione duce, detepit, nec pro na-

turali propenfione, qua in eum fertur, ama-

à

re Valeat.

uam hæc nofh'ä 'imbeciliiräs commi-

feratione digna eft, chari(fime Theotime!

ga

quis in fcriptis Socratis, Plaronis, "Trifme-

gifti, Ariftotelis , Senecz , Epiéteti docu-

L

hi

menta legerit,. quibus conítat Deum eis non

i

igno-

Drg AMozr Dr:1.

il

ienotum fuiffe, ad eumque amandum valde

ipfos inclinaffe ; nec iftorum Philofophorum

tl

fortem deploraverit ?

Hac funt ,. 'Theotime , luctuofze con-

tradi&ctiones , a quibus non abhorremus ; ex

[mu;

quo mifera noítra natura peccato fauciata

; dU

füuit.

Eam, non immerito ; cum palmis

Quan

'

ex Orientalibus cam-

Tiv

comparaverim , qu

pis accerfere, & in noftris planrare folemus.

Rd

du

Non omni quidem fructu carent; nullos

autem ferunt nifi imperfectos , & quafi ab-

| Ut

ortivos partus.

Calidioribus regionibus

m d

indigent, ut earum fru&tus formam, guftum

) IOM

& fic

erfectionem fibi propriam affequan-

, Not

tür. ldem de corde humano prorfus dicen-

quam

dum. Non eít omnino impar, & quidem

fl

naturales ad füas vires redactum, initio amo-

ymus,

ris erga Deum, utcumque, producendo, quod

uerium

tamen nec verus efít amor, nec amoris no-

i[a:d[:

men meretur.

Verus autem amor,;

amor

[;0 h&

füpra omnià, maturus iíte ac perfectus di-

a

leétionis fructus fumme Bonitati debitus,

] quam

cordibus tantum grati

a præoccppatis ac fufäf

Pr() fir

fultis producitur.

[l

"CopP-p.r VIIL

:ommfj

Quantum Deus fe a nobis amnari. defideret.

oU

"r

egimusin Genefi , Cherubim gladio flam-

l

Q

i mis fülpente armatum paradifi terreítris

cuftodem a Deo, conftitutum fuiffe; ut ne-

( [l(]q

mineim

jj

Ba4.

*

12

CQMPENDIUM 'ó'RACTATUS

minem, nifi divini amoris gladio perforatum;

F

in ccelum. admittendum efífe intelligeremus.

I

f

Quapropter amabilis Redemptor nofter, qui;

effufo omni fanguine fuo , nos redemit, a

y

nobis amari infinite defiderat, ut falvi aeterna.

]

cum ipfo felicitate fruamur; & ideo nos fàl-

4

vos &felices vult, ut. à nobis in eternum

D

amerur; ita ut noftram falutem propteraimo-.

fi

rem noftrum, & noítrum amorem propter

Iu

falutem noítram defideret. :Sic enim ipfe

Ti

loquitur (2): Jgmem veni miüttere in tevvam , eg

Tij

guid. volo;. Tif ut accendatur.. Ex. verbis au-

lta

tem omni admiratione dienis, quibus amo-

!

rem noftrum exipit, quam flagrans ei fit, il-

lius, quod petit, impetrandi defiderium fa-

cilius 1ntelligi poteft.. (/) Dilige: Dominum

a

Deum. tuum ex toto.corde tuo, qg in tota. anima

A

1u0, Q9 m tota meste tua , boc eft. maximuim $g

D

primum mandatum, |. : Wh ! chariffime Theoti-

im

me, corDei ardere, fi ita loqui fas eft, amo-

l

re noliri videtur.

Nonne fuiffet. fatis , fi

[

eum amare nobis ab ipfo fuiffer conceffüum,

D

quemadmodum a Laban amare Rachel, &

fi

conjunétionem cum ea (uis mereri obfequiis

Jacobo conceffüm eft? Ad ftudium & ali-

ü

quo modo divini fui cordis ardorem fignifi-

candum, amandi venia minime füfficiebat.

Expediebat ad eum ex totis viribus noftris

amandum, nos imperio compelli, ne forte,

atten-

(4) Luc.c. 1 2;,-0. 49.

(5) Martb. c. 132. .. 37..

Drz AMQ'RUEDEx..

5

At

actehte confiderata & Dei majeffate & miferia

us

noftra, qua tanto feparamur intervallo, vel

)þqu'lï

alio quocunque pratextu , ab officio, quod

it,i

([all

ipfi tam cordi eft; deterreremur. Qui fieri

1

poffet, ut declararet apertius (e propeufionem

T

i

ad'ipfum amandum , quam cum vita accepi-

Fnud

mus, non in nobis incaffum reliquiffe. Ni-

at

hil profecto rniffüm facit, ut minime otiofa

IOW

q

remanear illa propenfio, cum etiam adhibeat

nf;

f

mandatum , ur nos ipíi regendos permitta-

Itl

V

mus; dum nemo eít, &ui omnia neceffaria,

ys db

ut mandatum hoc

;

; d

reducat ad prax?n abunde

non füp-pediter.

ü[) ä'

u

Preterquam quod autem aperte decla.

ii

'

rat €0, quo erga ipfum ferimur, amore fe

T

valde afhci, ut in uniuscujusque hominis

m

poteftate fit, ex invitationibus amore plenif-

ho

fimis commodum percipere, ad nos venit,

m

nosque invirat (a), Écce, inquiens,

flo. ad

offium ,

a, d

ts puyo ; fiquis audierit vocem meam, ts

gcefülmo

aperuevit inibi januam , intrabo ad illum , $2 ce-

:h817 .,

nabo cum ipfo g* ipfe mecum. Id eft, (excentis

inomodis meam in i

.

j

pfüm bene

Vclentiam öc

] &?Aiä'

amicitiam ipfi comprobabo.

fin

f

B ;

Q A-

It

(a)-—Apoc. £. ; v. 20.

14

COMPEr»iDIUM TRACTATUS

(

CAPUT'IX.'

ï

]

Q

Per Deumn non [lare, .quo minus eum ar-

d

dentifimo amore profequamur.

. h! chariffime Theotime , fi omnibus di-

(2

vinis afflatibus nos preeberemus dociles,

Tij

eosque in nobis, rro vi fua, operari finere-

mus, quam rapide in virtute progredere-

QUIH

W)(

mur! fruftra autem fons aqua abundat, que

l0

tanrum pro amplitudine canalis, quo trans-

A0

mittitur, hortum ingredi valet.

VSUOPINM

A

Spiritus fan&us veluti fons aquee viva,

IPM

qui ex omni parte diffunditur, cor noftrum;

10

utita dicam ; circumdat, «continuo paratus

ts

ad illud gratia fua irrigandum ; noftrum vero

confenfum defiderat:.eamque in animam no-

ftram infundit pro menfura fanétee voluntatis

J

fuz noftreque cooperationis, cu

-In nos rite

affectos invenit.

. Quamdiu Viduz Sarepte vacua vafa

oblata fünt, oleum, quod, fupplicante Eli-

feo, miraculofe Deus producebat, fluere

N

Ti

non defiit; fed deficientibus vafis, quibus

contineretur , fterit.

Ut fefe dilatat cor no-

llj

vo]

ftrum, feu, ut accuratius loquamur , ut illu

dilitari finimus, &, non denegato confenfu,

d

nos Deo permittimus, qui; pro fuo arbitrio,

dUm

iu nobis vacuum efficiat ; ita 1pfius mifericor-

i

i

d:a effundere non fe ceffat; & efficacia infpira-

(

flüu

tioónum, nec non abundantia magis ac magis

creicen-

Dr Awonz Dzi.

15

crefcente, prout illis refpondemus, crefcit

pariter divinus amor. : Deficiente autem va-

(

cuo, eoquod coníenfus nofter deficit, jam

falutares influxus mifericordia arefcunt.

qu

Quid vetat igitur, quo minus eo fervi-

do amore ardeamus, quo olim Auguftinus,

Cl

nac

Francifcus, Catharina Senenfis, Franciíca?

Quia, inquies Theotime, Deus eodem mo-

(ere

0, quo gratia fua in iíüis inclytis Sanétis,

Qu

uare autem

Qu*

non in nobis operatus eft.

non eodem modo eft operatus? quod , pro-

cul dubio, eo modo, quo par erat, fuis in-

ViVæl

fpirationibus non refpondimus.

Et quare

(trum

non refp

ondimus? quia, cum libertate no-

J ]5

ftra uti poflimus, fümus abufi.

n«

qme

GawwgT: xX

m

p T

De amoris jenfu; quem , mediante fide,

accipisus.

um nobis fidem largiri vult Deus , non

u3 Väfä

C

"m

ratüiociniis fed infpbirationibus anime

noftre fe infinuat; atque inrellectui tam be-

ht

us

nigne , tam fuaviter credenda proponit, ut

cr

iis, non fine vivido complacentie fíenfu;,

voluntas afficiatur.. Sic excitatur ad intel.

) j

g

le&tum, interpofita fua auctorirate , adigen-

dum, ut, remoto omni dubio ,

i

admiffa

nullaque

difhdentia propofitis fibi veritatibus

f

em3vi

ii

adhereat. Hoc autem mirum eft, D

vuii

fidei myíteria circümfufa tenebris , &

velis

n

|

(

Operta

16

COMPäNDwM TRAcTATUS *

operta menti noftrae proponere, ita ut, cre-

f

dendas veritates non diftin&te, imo vix ftri-

L

&im, a nobis cerni, affirmare poffimus.

n

Dubito valde, Theotime, an de pre-

fi

fenti materia..eo quo vellem modo, diflere-

xe poíím. Fides eíl mentis noítre ani-

ma ; fibique exprobranti, fe adinftar fcientia-

W

rum humanarum neque claram effe, neque

Q

evidentem., non immerito verbis uteretur ;

(

uibus Canticorum Sponíà fociis fuis refpon-

Tj

debat: (4) ANigra fum fed formofa. Me autem

T

er .fimplicis revelationis tenebras afpicitis;

duq

quibus venuftatis meze fplendor abfconditur,

à

ac denieratur, dum me intelle&tui offerunt,

hgu

quin evidenrie lumine illuftrer. Atramen,

fj

humana ratiocinia, fcienrie ftuüdio quefitee,

tqte

fruftra vos mecum «quare tentaretis , infini-

fa

ta certitudo, qua gaudeo, venuftatem meam

t

adeo excitat & adornat, ut jam veftram lon-

vt

ge fuperer pulcherrimam.

Laudarent me

W

mortalium oculi; fi'talem; qualis reipía fum,

A

me cernere valerent.

Et vero , me maximo amore dignam

efíe neceffe eft, cum tenebro(ía obfcuritas &

nebulofa caligo, inter quas vix difcerni pot-

I

füm, nonimpediant, quo minus hominibus

placeam, & erga me amore afficiantur. . Vix

1e[

menti rationis participi me obtulerim, cum

Mif

omnes fuas cognitiones pre me contemnen-

US

das exiftimat. NNon fecus ag Regina inp

alatium

ï::n(

uum

B

(a) Caut. c. 1. v. 4.

Dr AMoRz Dzr

i7

(

füum excepta, folium confcendo , legibus

d

meis omnes fcientias tempero, mihique om-

$

nia ratiocinia & omnes opiniones humanpas

| præ-

fubjicio.

flre

:

Firmis ra,tiohibus , argumeniis .m.,orali-

jentt

bus, miraculis & omnibus aliis prafidiis ,

neqy

quibusChriftiana Religio inftruitur, dum evi-

fetif

denter fit credibilis , humano etiaim captui

2

mapis accomodata evadir.

Sola autem fide,

autet

qua ad eam credendam & admirtendam ad-

ic

ducuntur, ei fübduntur mentes.

uid ,

nalt

plura! fides proponendo veritates, quibusRe-

Feruti

ligio conftat, àd amandum earum decorem

t

nos movet ; itaut, ea fuggerente, has veri-

u

ü(æl

tates credamus , illisque afficiamur ; quod

Itf

fuavitate, qua demulcet voluntatem, & cer-

j med

titudine, qua mentem firmat, preparet ad

m ht

veritatem & pulchritudinem objectorum ,

qn

qua proponit, percipiendas fimul & aman-

as

Pfa fjf

*

(it

p

Ex di&tis jam intelligis, Theotime, quod

ytti

d

tübi probare mihi in animo fuit; certitudi-

am l

j

f

nem fcilicet in rebus , qua nobis revelatio-

ymini^

ne innotefcunt, & in myfteriis fidei occur-

!

!

rentem, amoris & complacentie fenfü pree-

1 ^

if

curri,

quem veritatum, qua proponuntur,

d

ecor & fuavitas excitant; atque in fide con-

Ti

üneri amoris initium , quo invitamur & ad

"

fuuf

res divinas allicimur.

-CAFUT

I8

CourrzNDIUM TRACTATUS

|

r(

Quamuwoc- XE

I

De eximüo amovis [enfu, qui im mobis ex

pe najcitur.

u

emadmodum fol meridianus, cujus

il

(3

. adverfis radiis exponimur, non poreft

äpp

lumine fuo nos recreare , quin & fimul ca-

qu

lore exciter, ita fides vix mentem noftram

0

veritatum fuarum lumine illuftravit, cum

Tlus

voluntas cteleíti amore ftatim inffammatur,

qu

Duin infallibili certitudine nobis per fidem

EU

innotefcit, Deum exifítere, bonitatem ejus

Dei

infinitam effe; & poffe & velle torum fe no-

tf

bis dedere; omnesque nece(larias ad gloriam

(Qo

ac felicitatem eeternam comparandam nobis,

ab ineffabili ipfius mifericordia, paratas vires

Tiog

offerri.

lel c

Er quia ad füummum bonum omnes;

Expg

juotquot fümus, proclivitatem experimur,

Q

ex fecreto ftudio, quod hanc procliviratem

tht

«l

fequitur ; in cordibus noftris naícitur etiam

lg

WW

continua follicitudo; quz fedari non potett;

W

A

quaque agitati , ultro & continuo fatemur

d

fincera ac perfecta felicitate nos non frui;

Cüt

& effentiale quid a nobis defiderari.

Ril

Cum íemel autem fides menti noftre

ld

objecti pulchritudinem manifeftaverit, quo;

o

excitante fua propenfione , trahitur; Deus

ü

Ic[]

bone! quot & quante delicie ex hac mani-

feftarione fluunt. 'l'am amabili objecto pre-

A

QccupaFa mens noftra, exultat letitia, &

pre

Drg AMwon z Dzr

19

pre amore exclamat : O quam pulchrum es

meorum omnium defideriorum objectum !

n

O quam pulchrum es! quam fero te cognovil

Secretus & mnaxime intimus nobis ineft

u

infünctus , quo felicitarem vehementiífime

pOteïï

appetimus.

Hoc omnia metunur; quid-

ul d

quid agimus , ea intentione apimus, ut feli-

of

ces fimus.

Nos in . omnem partem verfía-

, u

mus, nofire felicitati follicite fervientes; fed

Va

quafi manibus incertis preetentantes, utpote

r fde

locorum & obje&torum ;* in quibus eam re-

m u

perire eft ionari, ingredimur ; ufque dum

Me t

fides, preemifTa infinitorum Dei miraculorum

dorii

cognitiene, nobis eam oftenderit.

i P.Ob!iw

. Tunc, quem fícrutabamur the(aurum,

g

nos inveniffe atfirimare poffümus. Quantum

vero gaudium, hac cognitione, cor noftrum

omie

experiatur; quanto cum amore , quantis

erimi

cum delicis de ea fibi gratuletur, quis po-

ia

)

i

terit exprimere ? Inveni tandem, exclamat,

j eu

;

inveni, quem ignorum tamdiu quafivi! ah!

j POH

utinam ad notitiam & amorem fummi boni

f

afpirare, mihi licitum effe non ipnoratlem ,

cum in rerum pofleflione

; qua& quaerebem ,

nulla ketitia afficiebar ;

quod eum non nove-

ul

ram, quem meis omnibus defideriis reipfa

if q

profequebar! amare volebam ; quod mihi

;

erat amandum nefciebarn.

uapropter cor

ci

inéeum , cum verum X fao amore

dignum

1o?

n

derabat.

i

bonum non invcnerä:, continuo defi

(;

Clam

Ü

20

CoMrEzNDIUM TRACTATUS

Clam fufpirabat ; nec non fufpiriorum fuo-

f

rum caufà ipfüim latebat.

O mi Deus! pre-

Áim

fenfionibus nonnullis ;

ad te amandum me

frt

natum effe monebar; his vero prefenfioni-

m

bus non fàtis diftinéte mihi manifeftabatur bo-

Qu

nitas tua , ut ea afficerer , & ad cor, quod

"

exipis , tibi prebendum impellerer.

Qhrn

if

CaApUT XIL

Quomodo in [pe amor colatur.

li f

icut intelle&tus humanus, fretus illuftran-

n

N

tis fidei aufpiciis, in fummi boni notitiam

COgng

venit, illudque attente confiderat ; ita VO-

E

luntas hoc divino objecto mirifice eapitur;

Iu

quod abfens , ardentiflimum preefentiee fuze

1

Qüom

defiderium excitat.

k Y

Sacra fponía, magna vi lacrymarum

lts

perfu(a, amore languens , ubigüe dile&tum

Tlnie

füum quarit, quem,;

pre defiderio fuo;

pnimis tarde inveniet.

In Divina ifta Amafia

Ex

acionum íeriem obfervare expedit

EU

amore in ea nafcirur defiderium; ex defide-

Asl

rio ardor, quo ad morum adacta , ubique X

p

follicite quarit. Ardor denique languorem

ob

K

progenerat ; eoque conficeretur penitus ni-

U

fi eum tandem inveniendi, quem quzrit ; Ípe

Qu

fuftentaretur.

im

. Ne languore, follicitudine & contentio-

ne, quibus laborat indefinenter amor ilie;

n

qui ardenter defiderat, frangarur ani

inus DO-

l

fter;

Dg Awonz Dzi.

2i

fu.

fler , ac proinde in defperationem incidat ;

pïæ-

füummum bonum, quod, dum fefe manife-

W

ftat , ardens füi defiderium mover, iteratis

fioni

promiffis ac infpirationibus, fecuritatem

x x

quodammodo , defiderantibus praeítat, fuee

qu

poffeffionis olim, & citra arduum laborem

obtinenda , fi tantum paratis fibi & oblatis;

hoc fine : auxiliis ufi fuerint.

^

Ex quo intelligere eft, Theotime, in

hoc negotio omnia amore confici.

Cum

yulrt

femel enim objeéctum felicitatis meze fide

od

cognovi, hoc amavi, hoc defideravi; imo

jv

& amavi vehementius, & ardentius' defide-

eapi[üfe

ravi, ftlatim atque nullam in eo effe moram,

a

quominus mihi fefe daret , cognovi , cum

Dei voluntas amore & defiderio dignior,

mutit

ipfius prefertim propenfione ad íefe com-

Vr

municandum, efhciatur.

jb M

1

j

Non alia progreífhione, interveniente

J

amore,; defiderium in fpem mutatur, quae

jd

w

fpes fimul et jus preetenfum; vel, fi magis

1blqueü

placet, fpes eft amor, qui exfpectat, & ad

f

objectum fue exfpectationis jus fibi afferit.

m n

Quoniam Deum , .& a Deo exfípectamus,

qui fimul caufa & terminus exípectationis

g

ac noftre contentionis eít;fides non immerito

dicitur divina feuTheologica Virtus, qua füb

o

qor "

quolibet refpectu ad Deum tendit ac termi-

natur.

j

C

Casumx

j

ii

42

CoMPENDIUM TRACTATUS

Cuepy^r' XHE

dem

Amorem fpei, etfi imperfectum , valde ta-

qu

zuen tonusn e[le.

Qu

morem fpei, '"TFheotime, ad Deum;, tan-

&i]

quam ad terminum fuum , non tamen

Iün

finerefpe&tu ad nos, referri; de Deoipfum co-

r

V

gitare, noftris commodis non omnino przter-

miffis, conftat ; & ad fuüummam quidem

erfe-

flt

;

uitu-

It

€tionem eum fpectare, fed tanquam ea

rumcertum elt: id eít, ad Deum amandum

&

—

non hoc ipfo inciramur, quod Deusfit fumme

t ]

bonus, fed quia talis erganos eft ; &, ut fatis ap-

u

Ti

paret, in hoc utilitati noftre infervimus. Ve-

5us quidem eft amor, fed amor concupifcen-

Q

tig, & proprio fuo commodo non exutus.

Minime tamen dicere intendo nullum

fümz

effe difcrimen inter fpem in Deo , & Dei

üfe]

fllmn

amorem propter nosmetipfos. ^ Abfit a no-

bis, abfit dilectiffime Theotime, talis difpo-

ii f()

RY

fitio, qua admiffa , anima fàcrilega effet, dum

in fuo erga Deum amore , proprio gaudio

J

intenderet fervire, quod pro actionum fua-

WU

rum fcopo fibi proponeret; ac proinde ama-

ret fe ipfam eo amore, quo Deum, &

Tr

Deum ainore, quo fe ipíam amare debet.

Tij

'Talis agendi ratio haud effet diffimilis

lm

Dlüs

rationi apendi uxóris, quae maritum fuum

amaret propter famulum , & fic in corde

T

füo famulum loco mariti, &loco famuli ma-

ritum haberet.

t |

l ch'

: Amor

Dx Awxomzt Dzi.

23

Amor ergo, de quo hic agitur, eft qui-

libl

em concupiícentia ,

fed bene ordinate,

qua Deus non refpective ad. nos confidera-

tur, & ut noflrc inferviat utilitati; fed qua

ad Deum , tanquam ad finem noftrum ulti-

qamd

mum,in quo noftram felicitatem reperire eft,

um

afpiramus. Sic Deum ur fümmum noftrutm

re

onum amando , revera nosmetipfos ama-

] peïf ,

mus; fedlegitimo & ordinato amore , quo

h

r

nos nec ip 1

anteponimus ; nec cum ipfo

nandum

&quamus.

Non quidem omnino excludi-

tfurtte

tur proprium commodum, fed Deo, tan-

funst

quam fini & objecto primario, longe poftpo-

s. V

nitur; qui primum in hoc fpei amore lo-

cum occupat.

pl

eui

Quod autem dixerim Deum fpe a nobis

fumme amari; de amore perfecto minime.

"

s

intellipendum eft.

Perfettus amor ille, qui

fümma Dei bonitate, in fe fpectata, afficitur,

i

Jis

in fola charitate quaerendus eít, nec alius

amor merito & proprie fümmus dicitur.

(fe Ü

T

Spes, qua ad hanc eandem bonitatem, in

quantum refpicit ad nos, dirigitur, amor eft

j

imperfe&tus. Aretiam, quia fümmum bo-

»eum) !

num . eft hujusce amoris caufà predomi-

R.

nans, fpe a nobis Deum fümine amari, non

d

fit:

immerito dici poteft; hunc tamen amorem

"n

plus affectu quam efficacia & praxi valere,

i

nec ad fervanda Dei mandata ac vitam zeter-

nam promerendam:. nobis, niíi interveniep-

g^

te charitate, füfficere fatendum eft.

E

CAPUT

At

24

CoMxPENDIUM TRACTATUS

CaáPruT XIV.

| n

(ü

Compendio[a cbaritatis de[criptio.

Qu

n fupra dictis, chariffime T'heotime, mife-

du

[

ricordem Dei admiremur:agendi ratio-

elit

nem ergaanimam, quam a peccati fervitu-

dom

te vindicat.

Praevenientes fuavitatis fuze be-

Il

nedictiones ipfi largitur, quz continuo cref-

Iemp

cunt, & quibus illa loco aufpicii utitur:

D

ex amore ad amorem ita deducitur, ufque

^

lt

dum in terram promiíhonis advenerit, id

if

eít, in perfecta charitate quieverit, que

eft vera amicitia, qua, propter fe ipfum a

qu

nobis, fola ipfius infinite amabili bonitate

invitatis, Deus amatur ; H«c reciproca eít

plia

e[l

amicitia; cum, quisquis Deum amaverit,

dImo

amat, aut armabit in pofterum, a Deo pra-

QT

venienre;, ab eterno armatus fuerit.

il

Hec amicitia utrique parti nora eft.

Wto

Deus enim ignorare non poreft, quo illius

D

amore flapremus; cum ipfo authore in no-

bis formetur; quemadmodum de ejus in nos

amore dubitare non poffumus, quem toties

i

tamque aperte declaravit ; dum fimul nos

Ty

aC

agnofcere cogit, nullum in nobis effe bo-

num , quo ipfius benevolentia nos non dita-

pot

verit. Familiarem nobiscum confüuetudinem

«

ek)(

fovere non dedienatur ; gratize fuae infpira-

tionibus ac illecebris, cordibus continuo lo-

äï;i'm

quitur, nos conjunttiffimos amicos nomi-

li

git ac confie

nat', & reipfa nobiscum amice a

denter;

Drg AMöRE Drr.

2j

denter; quibus arcana füua manifeftare non

dubitat, Suo tandem amori füisque benefi-

ciis cumulum addir, dum in fanctiffimo Eu-

mié

chariftige Sacramento ipíiffimus efca noftra

100

efficitur. Ad hoc amoris Sacramentum, quo

VE

homines fuftentat , accedit facilis ad eum adi-

2b

tu$,; & familiare colloquium, quo , omri

) cref-

tempore, & pro libiru, mediarie oratione,

Jitün.

uti nobis licet.

In eo vivimus, movemur

u

& fumus; quidquid denique fumus, per ip-

i, il

fum & cum ipfo & in ipfo fumus.

; Qe

Yüm:

Obfervandum hic eft amorem niutuurkn,

qui Deo cum homine intercedit , non fim-

onitt

plicem , fed dilectionis amicitiam effe.

Id

d

efít, electione & przdilectione ac fpeciali

st

amore Deum amamus.

Hoc nobis fignifi-

o Pl'æ'

catum voluit fàcraSponía , his verbis: Ji-

le&us smeus. ele&us ex millibus (ay. — Id eft, in-

Qd efï.

ter omnes; hac enim illi

us fanctae amatricis

uo Ua

mens eít.

en»

Multiplici hac de caufa, ficut fidei &

? ol

00

fpei, ita & charitati pro fede hanc affigna-

mus partem anima, quam alibi apicem &

[f i

cacumen mentis appellavimus. Illa enim ut-

U

pore virtutum regina, in voluntate, quam

of dl

uo

flv

loco folii haber , fedem ftam pofuit:

d

e loco dulces (v os influxus diffundit,. quibus

animee decor fovetur ac augetur; ita ut ama-

bilis (emper & grata oculis Dei fit.

; 0

C 35

Cha- |

i

d

(4) €ant. c. g. v. 107

26

CoxPENDIUM TRACTATUS

Charitatem igitur amorem amicitie ;

a

8l

amicitiam dilectionis , dilectionem zítima-

tionis effe ftatuamus (fed sítimationis in-

wO

comparabilis, füumme & füpernaturalis )

eamque in anima ,. inítar folis in mundo exi-

n

,

ftere , ut illam radiis füis exornet; in intel-

Sgyw

lectualibus potentiis, ad eas perficiendas,

fhi

recendas ac moderandas; in voluntate autem

t

effe tanquam reginam in folio, ut refideat in

;

ea, & Deum femper & füper omnia amari

procuret. Felix ergo anima , in quacharitas

l rq

diffufa eft; quacum omnia bona ipfi venient.

tf

t

LXPRUTS2AM

r

fici

Deum [ui amorvis progre[Jum. mobis faci-

ia

lem veddidi[je.

dl

ttende & mirare, Theotime! quid in

T

L X hominum opinione vilius aque frigide

N

oculo, aut fruíto panis? veruntamen hec

fin

eleemofyna , amore Dei follicitante, pauperi

digo

erooata, confeftim in mifericorde anima, quae

Tüi

eN

hoc largitur munufculum, amoris augmen-

to remuneratur.

i

. Non fole plante aromatice. in felici

dm

Arabia fuaviter olent; omnes alie , plus

minusve fcecunditatem & faventem apri dif-

À

tof

pofitionem participant. Sic in anima chari-

tate acceníà, non in fola excellentia opera;

fed & in minima, virtutem íuam fan&tus

amor

«

Dr Awonzs Drr-

27

'itiæ j

amor inftillat ; quze odore fuavitatis, quem ex

eo hauriunt , grata efficiuntur Deo; a quo,

n

i5 u

pro mercede, charitas augetur.

ji)

Hec veritas, facrofancte Tridentinze

0

Synodi judicio, extra dubium pofita eft (2).

t

Siquis dixevit , juflitiam acceptam mon conjerva-

endass

vi, atque etiam augevi coram Deo per bona ope-

qu

va; fed opeva ipfa fru&us folummodo &2 figna

deuit

effe juftificationis adepta, non autem ipfius augea-

'

m

de cau[ams Anatbema fit.

hantá

Ex dicis, Theotime! juftificationem

enitt

noftrram, qua charitate efficitur, ex bonis

operibus, &;'quod fedulo animadverten-

dum, nullis exceptis, incrementum capere,

facile intelligis, Nam, ut ait S. Bernardus,

jj

aliam materiam tractans, nihil excipitur, ubi

diftinguitur nihil. Concilium, absque reftri-

&ione aut diftinctione, de bonis operibus

t

i

w

loquitur, nec inter plus minusve perfecta

:

íftatuit, ut hinc, charitate omnia augeri;

me

difcamus (hoc unico interveniente difcri-

,paupff

mine) alia nempe plus, minus alia: majus

lma»quï

f

enim eft incrementum, cum majoris pretii

a

funt opera.

Sic nos amat Deus, fic nofh*uxh erga fe

p

l

amorem continuo creícere defiderat.

'T'an-

æap

ta eft ipfius bonitas, ut omnia commodis

p ;

noftris impendat: omnia , fi ita loqui fas eft,

"p

in

"TA

4

!

Y

(,a) De juft. .Can. 24.

3[110!

CoMPreNpiIvM TRACTATUS

28

in folutionem admittit, ut fibi occafio nos

.T

f:fu«

bonis cumulandi naícatur.

Quamvis nul-

(

| Q

lius fere pretii, & nullius fervoris opera

noítra bona fint, iis tamen uctilitatis noftra

'mm

lu

gratia utitur.

p

LE ASNIT XVL

! Tti

De per[everantia. in charitate.

ün

(onne aliquoties animadvertifti, Theoti-

ls

me,; quam follicite mater curet infantu-

por

lum, quem tenere amat? fecum eum dedu-

mf

cit, nunquam a íüo latere íinit difcedere,

MI

pro neceffitate eum adjuvat, in trita ac molli

W

via tantillum permittens inpredi, fimulque

tj

manu íua füftinens & firmans ejus paffus;

Dur

occurrente periculo eum in finu fuo fovet ac

urm

portat. iNulla alia imagine Dei agendi ratio

MUET

melius exprimi poteít erpa eos, quos pro

Qu

fuis habet, eoquod in corde fuo charitatem

u

habeant. GCoram fe, inpredientes dirigit; ur-

Utf

gente neceílitate porrigit manum, imo

Qe

ipfe eos portat, cum cernit, hoc deficiente

lndig

auxilio, futurum effe, ut defatigationi füc-

cumbant.

Ver.

.Hisce coloribus Dominus nofter fe ip-

effe.

füm adumbrart: (4) Ego Dominus Deus tuus,

vf

apprvebendens manum tuam, dicensque tibi: Ié

t

tuncas, ego adjuvi ze. ac ineffabili bonitate

lp

Qf

(4) Ifili. Cs 4[0 V. !fäïn-

fl.du.-

Dz Awonzs Dzrr.

29

noy

fiducia noftra nititur, qua nunquam fatis

qi

erit magna; nunquam huic auxilio nos fatis

credemus. Fide enim conítat, nifi gratiam

p

ollte

inutilem effecerimus, Deum inceptum fa-

lutis noítrae opus perfecturum effe, in nobis

operantem & velle & perficere: uti fancta

,

TridentinaSynodus declaravit.

. In hac mifericordic Dei erga nos agen-

diratione, ab infufione charitatis in: cordi-

-

bus noftris, ufque ad mortem, (quo tem-

vfantt

pore ejusdem .charitatis confummatio - fit)

] dedU-

confiftit ingftimabile donum perfeverantiz,

cedt

cui glorie sterne donum promiffum eft,

c m

ut in Scripturis legimus: . Qui. perfeveraverit

ml

u[que in finem , bic [alcus eviz.

Hoc enim do-

T

num nihil aliud eft, quam collectio auxilio-

| fm?ï ät

rum, rationumque feries, quibus, in divi-

gt

no amore, ufque in finem períeveramus;

quemadmodum pueri inítitutio confiftir in

läriïäiïm

multitudine curarum adhibitarum , ut recte

iï'lg'ifan

|

informetur, earumque continuatione, u-

If

que dum etatem attigerit, qua iis ultra non.

*

indigeat.

lf

mb

Conftat autem, nullis exceptis, "erfe--

verantiam ufque ad mortem preriofiffimum

"

effe donum, quod a Deo fperare in hac vita

poffimus.

Hec gratia, affirmante fancta

P

! flþl

Tridentina Synodo, a Dei liberalitate tantum

impetrari poteft, cujus folius eft ftanrem

iboniüït

f

confirmare, cadentem vero erigere.

C 5

CAPUT

46

CoMPENDIUM TRACTATUS

Cávut.XVH

!

D

In chbavitate 1nori , [peciale Dei donum

du

e[j.

T

onfuüs ef*, cum

Que

ex , qui caeleftis fimul

R

dilectam animam non

t

cus ac fponfam

Qeli

fuam direxerit toto vitze tempore, nec, inftan-

lum

te morte, eam deferit.

Fert illi opem in hoc

tranfitu, & in lecto doloris exfpiranti fine

1l

mora viam

atefacit ad thalamum plorize

!

aternae, fanc

i

& perfeverantiae terminum, ut

ä

In

Ah Theotime!

ineffabili quiete fruatur.

(ore

tum illa anima in dilecti füi confpectu pau-

f

f0j

dio & amore elata, memoria modumrreplens,

quo, fuo durante exilio, tot ac tam exquifi-

Tnu

feli

tis,pratiis preevenientibus donata , atque ab

eo corroborata fuerit, adorat, & benignam

00

deofculatur manum, qua, tanta cum fuavi-

m

tate deducta, fuftlentata, nec raro portata fuit;

l

Lsl

ne itineris labore defatiparetur. Confitetur;

non fine gaudio, felicitatem, qua fruitur,

divino Salvatori fuo effe referendam; cum

"

eandem ipíius benevolentiam experta fuerit,

ua exoptabat Jacob adjuvari, ut fauíte iter

[

(uum conficeret, poft ícale vifionem, cujus

ars inferior terrz , füperior autem coclo ad-

3

eerebat.

Sn

Ts

Me nunquam dereliquifti, Domine, ex-

clamat in exulrantis gaudio animi motu;

DT

meus in via, quam debui luftrare, dux fui-

15

(

DE AMoRE Dir.

3I

fti; me pane Sacramentorum.tuorum nutri-

vifti, ut oculis tuis grata efficerer; me nuptiali

It

charitatis vefte exornafti; & non fecus ac

tenerrimus pater, qui ab eterno amat, fuis-

C

que liberis apud fe collectis familiariter uti

Onid

defiderat, me in sedes tuas; glorie domici-

inftt

lium introduxifti.

in n

: Quid enim mibi efl im celo, 89 à te quid

üil

Jf

volui fuper tevram ? . . . Deus cordis imei, eg

lori

Qr

pars mea Deus in eteruum (a).

Sed attende,

um

quafo, quantopere Deus nos fuos effe defi-

n

OE

deret; quod ut obtineat, totus ultro fit no-

t gu

fter, dum vitam fuam & mortem nobis do-

feptt

nodat; vitam, ut ab eterna morte libere-

lexqmd

mur; mortem, ut nobis vitam s&ternum

dl

que Ü

felicem acquirat. In pace ergo vivamus, ad

n

Deo íerviendum unice intenti , ut ipfi in

tempore , perfectius vero in eternitate ad-

!f

li

r[a[ "l

hareamus.

E[* f

ynft

Y

TUlb

Q du p XME

n; V

Qua ratione fiat, ut amorem Dei negliga-

it)

fit

1HU$, €9 ad amorem verum creatarum

l

"

920$ convertamus.

*

ic accidit, ut, nunquam fàtis deplorando

qu

Y

infortunio, Deum creaturz poftpona-

f

mus

Deum a nobis, fine interruptione,

nite

morJ!

amari non fupponendum eít; quia charitas

in

T

l

(0): Pf. 72. v. 15. zäï

32

Cow»brENDiUM TnAcTATUS

in nobis eít non fecus ac alie confuetudi-

dti

nes, qua, teftibus Philofophis, prout eis

f&'fpl

uti placet, nec aliter; ad actum reducun-

füm

tur.

tti

C0f

Cum ergo charitatem in nobis otiofam

Ti a£

effe finimus, id eft, cum nos amoris facri

W

exercitiis. non impendimus, íed contra ab

[

€eo recedimus, mentem noftram aliis rebus

R

occüpando, velilliusotio atque inertia con-

lr

nivendo, tum, Theotime, illiciti objecti il-

wm,

lecebris patet cor noftrum, ac facile a tenta-

Iti

tore expugnari poteft. Etfi enim charitatis

habitus, qui in anima noftra fupereft,. in

iftis circumftantiis non defir, quin fuo fun-

þis i

gatur officio , nosque ad pravas fuggefítio-

Qun

nes repellendas incitet, non cogit tamen, ne-

Qd

que ad actualem. refiflentiam urget aliter,

EU

quam pro modo illius operee, qua a volun-

W

tate noftra confertur.

Quod idem alii ha-

m

bitus refpectu actuum fibi propriorum fa-

Á

ciunt.

Confentire ipitur vel diffentire in

r

noftrá poteftate eft: Atramen periculofum

ïegï

objectum, falfis fuis illecebris, non raro cor

üï]

alicit, quod íe immodice complacentiee

il

mancipat, ac totum tradit, & hanc compla-

Uj

centiam adeo aupet, ut eamn vix tandem co-

ercere valeamus. Eodem modo, q

uo fpi-

ng, .de quibus in Evangelio Chriftus loqui-

tur, fuffocant gratize femen , & charitatem

extinguunt. Sic prima mulier fenfim ac pra-

atim

Drs AMoRx Dzr.

»

AU

datim fibi ruinam accerfivit.

Primo; cum

ul

ferpente garriendo , tempus inutiliter con-

i

fumpfit. Prohibiti deinde fruétus pulchri-

tudinem , infeliciter non fine deleéctatione,

confideravit; ac tandem fcientiz perfectio-

riofi

ris acquirendae fpe mentem füam pavit; ita

du

ut , inani delectatione complacentiam augen-

u à

te, & complacentia inanem. delectationem

[eu

fovente, fuerit decepra, coníenfum pre-

ol

buerit, & funeftum illud commiferit pecca-

f]ec"tiïl-

aítrinxit.

tum, quo, ipfà infligante, ejus maritus fe

y Ltf

yaritit

d

Ah Theotime! quam trifte Anvg'elis fa-

QO fj

cis fpectaculum , Spiritum fan&um, fíàn-

p

&umque ipfius amorem cernentibus ex

m

cordibus noftris peccato pulfuüm! nifi in fta-

: d

tu conftituti effent,

in quo nec flere poffunt,

j v

nec dolore affici; non dubito, quin maxi-

iil

mam vim lacrymarum profufüri, & ad

jrm

ortem noftram lugendam continuo reperi-

4 !

]

turi effent moftum Jeremize canticum

) qUi:

regnante Sedecia,

a

"

cum Hierofolymze ruinas

n

i

cerneret, ad portam templi fedens, in ani-

1ni fui acerbitate ajebat:

j

g

Quomodo [edet fola ci-

cotj

w-mvs, pleua popule? (a)

m

u9 J

J lt

[

CaArur

aj

[

u

(4) Lamenr. c. .

d

CoMrEzNpiUM TRACTATUS

34

*

C k?'u'r XP&

AT

(

De amore complacentie , in quo primum

p

confiffat.

moft, ut jam diximus, eft motus ac ve-

ttit

' luti cordis ad bonum propofitum ten-

Ey

dentis effufio, qua trahitur ac delectatur;

Df

ita ut prima & maxima caufaà amandi fit com-

ts

lacentia. Sicut viciffim amor maxima com-

lacentiee caufa eft.

Cum motus ille ad

lm

Am

b

eum dirigitur, fic excitatur:

leq

Impenetrabilem quafi abyffüum perfe-

m

&ionis, excellentie & infinite bonitatis

E

Deum effe fides nos docet.

Hanc veritatem

Ut

fide nixam attente meditamur ; confiderando

immenía bona, qua poffidet Deus,; vel oe-

bon

neratim, quafi abyffum omnium perfectio-

num; velfingulatim, dum perfectionem

m

unam ab alia diftinguimus; omnipotentiam

(

Sit

ab infinita ejus (apientia, fümmarn bonita-

tem ab eternitate &c.

ræ[

k&a

Dum infinita bona. divinitati effentialia

intelle£tus nofter attentiffime confiderat, fie-

at

Rn

ri non poteft, quin fenfu quodam compla-

centie voluntas afficiatrur. 'l'unc vero aucto-

£a

(;

ritatem adhibentes, quam in nosmetipíos

merito arrogamus, cor nofítrum excitamus

If

ad

lu

rimam hanc complacentiam renovan-

dam ac augendam liberis actibus, qui no-

firum fuffragium noftramque exiftimatio-

u

neim

I

35

Ds ÀÁvonE Dri.

nem fignificant, ac gaudium, quo afficimur,

cum tot ac tanta excellentia bona in Deo

I

reperiri cernimus. -

av

Confütua in hisce circumftantiis pià

anima , cum Canticorum Sponíà exclamat:

gt

at

Ecce tu . pulchev es dilele mi , &9 decóvus. — (a)

Ipfiffimus es amor.

'Talis eft dile£tus meus;

(tcot-

o

talis eít, quem diligit cor meum: fitin &ter-

num benedictus. Filie Jeru(alem, laudate

]l 6

eum mecum quia tam amabilis eft. Vivam-

ne aut moriar ego, nihil mea refert; feliciffi-

l pEï'*

rna fum, quia cognovi omnibus bonis eum

bonlti

abundare; nec in omnibus effe infinitum, nifi

renit

ut eum infinite bonum experiamur.

m

In-hac amoris pleniffima approbatione

j v ]

l

i

u

boni infiniti Deo effentialis, &in gaudio fi-

mul, quo afficimur, amoris actus confiftit, qui

etim

otelil

a Dobis merito complacentia vocatur. Hoc

enim actu Dei beneplacitum noftro infinite

n b

j

reponimus ; feu potius Dei beneplacito de-

e

éctamur.

Hoc amore inflammati, data oc-

d

cafione dilecti fui perfectiones enarrandi,

d r'

tanta letitia Sanécti exultabant, & tanto cum

1 COmplfr

gaudio Deum effe Deum iterabant. Scitore,

J

il

l

:

I

,

i

^

]

quoniam Dominus ipfe eft Deus.... Dixi Domi-

m

"

1o: Deus meus e$ fu ,... Deus cordis mei , €g

:-

i

ycit

i

1

J

j

pars mea. Deus.in etevuum. (b)

reni

CaAPUT

!

g

l

D

]

(4) Cant. c. 1. v. 1,.

;i(h;;ä

f

(2 Bf 99. v. s. Pf 14 9. 3- Pf. 71. v, 16.

36

CowrrNDiIUM TR ACTATUS

Qu p'u- T XX

Vs

li

Ouod per amorem complacentiee adbevea-

QU

snus Deo, ferme quemadmodum matris.

vol

uberibus admoti pendent parvuli.

(

BU

quanta eft animze felicitas, cujus hze uni-

O

td

ce funt deliciee, nil aliud.noffe, nil aliud

fcire, quam quod Deus Deus fit, & quo

t

h

illius bonitas nullis limitibus circumfcribatur.

Ill

MIS

ET

Ií(tee delicie , quas diximus amorem compla-

i

centiz, porta etiam vocari poffent , qua coe-

J

EU

leftis fponfus in animos noftros fübit, juxta il-

lud (2): Ecce ffo ad offium , & pulfo : fiquis

Iüqm

Apit

audievit vocem meam &g aperuevit jamuam , tt-

àcfi

zralo ad illum, €? cenabo cum illoy €g ipfe me-

cum. In convivio ifto deliciis pleno , infinita

Dei dulcedine veluti facro , ut ita dicam,

Qord

epulo vefcimur , mirabili exinde voluptate

(

df

N

perfufi ;

audemus utique eas in Deo perte-

&tiones effe; quas cernimus; & facit hoc in-

&

Wi

effabile gaudium , ut infinitis Dei perfectio-

nibus tanquam ipfo noftro alimento pafca-

Q

mur, & fatiemur.

mqu

Al

Convivium iftud fpirituale ccna voca-

tur, eoquod non aliter, quam caena corpo-

H*fb

Ü

T

ris, altiffima quiete excipirur: eft enim heec

ratio amoris complacentie, ut in boni, quo

effH

delectamur;'quo tanquarm epulo pafcitur cor

noftrum , dulcedine omnino conquiefcamus.

Scis

!

E(

ä

;a) 4poc. €. 3« v. a 0.

DE-AMORE Dzr.

37

Scis enim 'Theotime, id variis linguis ufita-

tum efle, ut quod arridert animo , animi di-

FAj

catur alimentum ,

cibusque ; uti dum

at

t

volumus nuncupare hominem honoris, aut

"

opulentize appetentiffimum , eundem num-

morum exercerifame, honorum fÍiti arde-

t D

re dicimus, illisque tanquam proprio cibo

jalu

]

nutririac pafíci, quo etiam fenfü dixit Sa-

iX

piens (2): O5 flultorum pa[citur imperitia: ip-

mdaty

feque Chriftus , dum ait (/): Meus cibus eff ,

onpt

ut faciam voluntatem

u$ , qui mifit me: Non

qui C(ï1

1

alia nomenclatura ip

Philofophi, ac Medici

juxté

loquuntur; cum his ufitatum fit dicere: quod

fà

)Mh

TU

acíatiari; quod amat.

pit, nutrit; illis, eo quemgunqqe paíci,

p

Hec eft dulciffima cordis noftri cum

pf

1 dICZW

corde divino conjunctio, & amor illius com-

placentie , qua tanquam pretiofo balíamo,

rj

( pEI

ad (üummam aque ac facerrimam voluptatem

perfundimur,

Hec eft implerio illius ien-

t hO»l

r

tenti , quam fàcra in Cantico Sponfà tanto

cum gaudio profert (c): Jgtroduxit ime Rex ,

p

QU

inquit, zz cellavia fua ; exultabimus 9. letabi-

mus inte, memores uberum tuorum

füper vinum:

gl V

i

vetdi diligunt te,

Theotime, cellaria ifta Re-

gis, nonne rect

e ac convenienter dicimus

efi^

edine

ynt

fl

efle finum divine bonitati? ; qui dulc

ac

ft"

(a) Prov. c. 1 $. v. 14.

jf

N

(&) Joanu. c.. 4. v. 34«

(:) Caut. c. 1. v. 3.

&

38

CoMPrzNDIUM TRACTATUS

ac deliciis abundat , qui expromi perpetuo

q

vellet ad inftillandam nobis fuavitatem fuam,

[

quique id exhibet devorae animz , quod par-

vulo praftant bonz parentis ubera, ad qua

T.

adhibirus infans auri, margaritarum , &

quidquid in orbe fplendidi ac pretiofi habe-

l um;

E

tur, facile nullam curam habet.

fulj

Non elt ergo, quod mireris , animam

d

in contemplatione divinarum perfectionum

defixam nullius ceeteroqui rei amore , nullius

defiderio tangi, iliqueífic omnino fixum

efle, íe unam beatam, fe nullius rei jindi-

j

gentem omnibus undequaque bonis circum-

jn

fluere: nam iíta ratione Dei, quem arden-

ter amat, bona, fummamque bearitatem

hi

confíiderans, hac ipía fruitur , unamque te-

f

licitatem putat , five que fibi, five que di-

vino füo fponfío contingat.

Vidifti jam

Theotime, ut parvulus exultet, dum videt

matris ubera , ut toto füi corpufculi quali-

-

cunque nifu ea captet, ur ipfa mater prom-

]

i fr

tiffime pergratum iftud munus tenellis labris

Al

adprimat.

"i

l

Sunt fane iühæþ aliqua, fed levis adum-

I

bratio illius volupratis, 'qua animam perfun-

PU]U

dit, dum Regis admirandi, cujus amore

liost

capitur, opes immenfàs vider; &inde amor

crefcir, quod fefe preveniri a fponfo fuo

ü]e

fentiat, quod videat amore Regem impelli,

ut fibi thefauros fuos recludat ; unumque

amoreim

w

Dzr Awxomxs Drxr

39

ïpEfllO

amorem effe , qui inter perfectiones ejus cas-

um

teras praecipuo nirore refulgear;

od u

Nonne hec tandem erit geftientis ani-

il

meeletitia, ut in has vel fimiles voces pro-

myö

fi hd

rumpat: O Deus amoris mei, quantus eft

amor tüus, & quanto amore dipnus es? fit

qpift

mihi fas querere; utrum tu majus gaudium

ionun

tanta felicitate tua, an ego ipfe capiam ?

j quiii

OQwrur XXL

o i

Ouod per amorem complacentie cor mo-

ao

t yt

Jivumn. Deus po[fideat 5. quodque vici[Jian

bentdt

90$ ip[uen po[Jideazmus , bac tamen.

u

ipfum pof[fidere amplius

| yatione, ut

e

"

defideresmus,

jl r

n v

&c prima eít amoris, qui, quod amat,

H

poflidet, delectatio, hic primus eft il-

u g

u

lius fructus jucundiífimus, quein facraSpon-

fa indicat, dum ait (4): Dile&us meus mibi , cg

ego i. '"Cumque hac complacentia à nobis

& in nobis fit, utpote actus voluntatis no-

j

ftra; non minus etiam a Deo & in Deo eft,

v

/

uf

cujus afflatu in nos diffunditur. . Hoc igitur

Ti

nos titülo bonitas divina poffidet.

!

u

i

Et fequitur inde, bonis illis;; que fünt

l oafO

inDeo, non folum frui nos, ac fi ad nos

«"

Pv

D a

fpe&a—

iil

CG) Can'to $. 2'0 00—164

u

4Q

CowrrzNDIUM TRACTATUS

fpe&arent ; fed viciffim nosmetipfíos ma-

Mfe

nitudine illa divinarnm perfectionum , ut

um

ita dicam, involvi & concludi, cum infinita

'

It

h&c bonorum amplitudo vires & capacira-

D

tem noftri animi longiffime excedat , füpe-

E

retque, itaque nunquam apprehendatur a

i

nobis, quin nos in eam confeftim rapti vi-

&dy

ciffim ab éa toti comprehendamur. Inde

apparet, amorem complacentie efle reci-

procam donatonem, quz fic traníigitur

utrinque, ut Deus jam noíler fit; nosque

Dei fimus.

0110

i

d

Ex hoc amore na(citur püriffima volup-

tàs, qua re defiderata fruimur, & ad defide-

randum amplius accendimur.

uo jucun-

dius hec bonitas divina':a nobis delibari

C

cepta, hoc magis eam efurit ille&tus animus,

efurienti fimilis , qui cibo fatiatur, hac ipfa

li.

&toi

fatietate ciborum appetentiam ftimulante.

(üfn

De reliquo , Theotime , quid de fermo-

ne dicam, quo fenfum profert anima , amo-

ts

W |

re hoc exercita ? fi eflent ufitata hec nobis

E

verba, ac intelle£tui promra, crebro fic au-

(

diremus animam in fàcra folitudine claman-

Vil

tern: O me felicem,dum fcio, quodDeusDeus

Tány

eft, quod iinmenía perfectionum divinarum

amo'rw

amplitudo, & bonitas infinita fatis amari ne-

Vk

queat; nil vivere, nil;mori curo, cum is;

Jl]m

quem amo , Vivit, & cumulatus ererna vi-

vitgloria Non eft acerbum mori , cui vi-

r

vere

Dr AuongE Dzr.

4t

$ (ni

vere amare eft; & cui jam probe notutn , il-

, V

m

lum, quem amat, aternum vivere, Id fuf-

,pacm-

ficit amanti animz , quod is, quem amat,

bonis affluat eternum duraturis; nam multo

) fupe

daniri

magis, quam in fefe, in illo , quem amat,

vivit, dicendum potius , .non illam

lvivere ,

apti m

fed vivere in ea dilectum fuum.

. Ini

fe n

CA Ur XXIL

mflgïïd.

Q3

Quod. Redemtoris moftvi. pa(fionem conft-

"

derantes ad. coumiJerationem «que ac

'

cotmplacentiam . excitemur.

Ui )Uüïä

um mihi offertur aniabilis Redemtor no-

Y

U

fter in monte oliveti graviffima oppref-

um

l hac 1

fus egritudine, lu&tuque, ha mihi querelae

excidunt:

uid eft, o Domine, quod tu,

nufanw

cum ipíà vit3 fis , mortifero dolore profli-

r

geris, quid eft, inquam , nifi quod ames;

m "

qui amor tuus ad miferationem permoto

hgc !

animo tuo , omnes in eur miferias noftras

ol

conjicit; & exaggerat. "Theotime, poffisne

y

videre Deum tuum, tantis confectum curis,

us

ranto maerore'preffum , quin & dolore &

d

amore pariter cor tuum vulneretur ? Nonne

& vides, nonex defe&tu virium dilectum

j

tuum doloribus füccumbere ,

fed unico

,

Ti

au

amore tui, una commiferatione ad impoten-

j

CUL

tiam redactum Deum fatifcere ?

(

Hic

ia

42

CowrreNDIUM TRACTATUS

Hic eft, cur dicat anima(2): /Vigra fum»

HU

Qbf

nempe doloribus confe&ta, fed formo/a , fci-

licer amore niteo ; nam hic dileéctus meus

Eit

commiferationem meam adeo cum compla-

f

centia jufto conjunétam feedere , utramque

QU

in me cliet.

Tanta ipfius mala meum obfuf-

U

cant vultum.

ui enim mihi vita charior;

hunc in tormentis video, & luéctu non tabef-

&rrä

cam? Non tempus ullum eft, quo Noma-

&

dum tentoria tempeftate , ac bellis exercita ;

p

non fqualida, & pulverulenta appareant, &

q

ml(

ego tantam dilecti mei calamitatem dum vi-

deo,

commiferatione non faedum vultum;

& doloribus exafperatum geram ?

COmï

Non tamen meros dolores in meciet

E&,(

commiferatio ; fed volupratem etiam hic

Qrife

amor Dei affert;. nam eft illius amor ; qui

Íu

eum luctu obruit.

Et fidelis cum fim divi-

Wt

ni fponfi amatrix, nonne tanta in eo amoris

V

du

copia ingentem mihi letitiam afferat, neceffe.

eft? hinc eft, quod ipía doloris fceditas cum.

ulchritudine aàmoris in me apprime con-

ruat, & focietur" Ertfi inluctu, in fqua-

M

ore jaceam , propter acerbitatem. paftlionis

&imnortis, qua Rex meus defungitur, ta-

ren fub deformi vultu animus deliciis abun-

l

dat, cum videam tantopere me : amari ab eo;

quem in tormentis lugeo.

fäCer

Vos , qui me tam flebili videtis habitu ;.

b

N

exiftimantes , vix me dignofci poffe ; non

u

iftos

ii

(«). Caur c. 1. 9. 4

Dr ÀÁwxomnxr Drr

43

MTA

"

iftos tantum cruciatus perpendite , qui me

,

obfident; fi fentiretis, quibus deliciis me

fno

amor cumulet, non tantum nigra, fed formo-

fa vobis viderer. Eít, qui me amat unice,

tp

AU

quemque tenerrime amo , acerrimo dolore

obi

uftus Id me in luctum conjicit.

haritt

y x

Sed idem pati amat, dolore delectatur,

& mazis etiam mei amore, quam cruciatuum

Norti

'eral

acerbitate confectus moritur ; id meum eri-

n

gir animum , idincredibili me facit letitia

exultare.

dm *

vülhut

Atque hinc eft, quod ad magnitudinem

complacenti& ; qui in amore JESU Chrifti

eft, ejusdem patientis intuitu, viciffim com-

& a com-

j

tniferationis incrementum fiat ,

nt; t

j

miferatione axaggeretur gaudium , dum a

f

contemplatione Dei hominis patientis ad in-

0 amv[

tuitum amantis animus convertitur.

l[ new

du

t

CarvuT XXIIL

Jf

J

H

W

De awnore benevolentie in Deum , quem

p j

elicimus per modum defiderii.

1

[üfy

Jcud

v ic Deus amathominem, ut complacentiam

benevolentia precedat.

Primum vult

u

facere, ac facit ; quidquid in nobis boni eft;

deinde in eo , quod ipfe fecit, fibi compla-

i ht

Cet.

Offe;[

Poftquam ex benevolentia Davidem

fecundum cor fuum effe fecerat ; abhinc ta-

;ROS

lem

D 4

CoMrENDIUM TRACTATUS

44

t

lem amabat amore complacentie , qualem

ipfe formaverat.

Ifta benevolentia condidit

D

bor

pro homine mundum, & mundum pro ho-

mine: inde re qualibet in gradu congrue

Iu

boniratis pofita, dum vidit omnia , qu& fe-

lst

cerat, quod effent bona, hec approbavit

omnia, ipfeque requievit, id eít, íibi in

CA

fuo opere complacuit

r

Contrarium omnino accidit in noftro

Deiamore. Praecedit complacentia; quam

|

"

fümma Dei bonitas, & infinire ejus per-

ld

fectiones in nobis excitant; íequitur hunc

fenfüm animi

motus benevolentiaz.

Eft

T

m

iflte amor, quo Deo boha volumus, mera

lt

continuatio, & ut ita dicam, ipfius compla-

qdeg

cenri& cumulus, quemadmodum in com-

lr

placentia, qua Deo nos in amore fümus, ip-

hbef

fius in nos benevolentia continuatur , & per-

ht

ficitur.

Wf

Sed cum difficile videtur intelligere,

W

qua ratione homo poffit bona Deo velle;

dexl(

inde exifit quaeítio, quid rei infit in amore

fufp

benevolentiz , quo in fupremum Dominum

ferri audet homo.

ilde

Id primo manifeftum eft, nos Deo votis

Itj

noftris nihil pofíe adjungere , cum in Deo

felfh

omne bonum íit ; nullum defideretur; cum

m

ipfius illimitatze perfectiones non tantum de-

At

fideria, fed cogitationes etiam : noftras infi-

Deinde defiderium

nitis fpatiis excedant.

fertur

D& Auxonre Drr.

45

um

fertur in bonum abíens ; in Deo praefens

T

ii

omne bonum eít, & ira'prafens, ut omne

tob

bonum hoc ipfe Deus fit, qui ab omni re-

»ngmæ

tro seternitate omne ac totum bonum eft,

u i

nec boni quidquam fibi recens acquirit.

rqbgyii

Cum igitur nullum teneat pro Dei feli-

fbi

citate verum & abfolutum defiderium, nos

per amorem benevolentie, hoc ferme pa-

U

€&o, imaginaria, & conditionibus permixta

, qui

defideria efformamus: Domine Jam fzepe ti-

us pe

bidixi (a): Deus meus es tu: tuqude tam di-

r lu

ves es; ut bonorum meorum non indigeas.

pl

Veruntamen fi (quod fieri non poffíe fentio)

n

M

fi eflet bonum aliquod , quod tibi adhuc

(00]

deeflet , illud optarem tibi, illud ut obti-

neres, vitam, & quidquid fum, aut valeo,

[ni$,:

!

libens impenderem. —Quodfi accedere ad-

f:&k*

adhuc aliquid ad fummam felicitatem tuam

poflet, Domine, quam ardenter id tibi cu-

Yel

i

perem? id vellem tunc , ut cor meuin in

delideria converteretur rotum, & tota vita

0 6

n a[m

fufpiriis difflueret.

)omlE»

Non ideo id vellem, ut tibi aliquid de-

fiderandum foret, o dilectiffime ! 1d fum-

Do d

mo mihi eft gaudio, quod fine careant per-

j

m

fectiones tuae: hec fola cogitatio, quod ad

fummam bonitatem tuam nihil nequidem

[ul' 4 CL

qtum C

cogitando vel optando addi poffit; jam mi-

j

n

riäce'

3ilä€f

jj

f

(EXU Ep v -::...

46

CoMwrrEeNDiUM TRACTATUS

rifice dele&tat animum meum. . Si vero qua-

d

liscunque. perfectionis poffes nunc incre-

4

mentum.capere : fi vorum iftud meum tuam

Àm

augendi beatiratem ; uti commentitium to-

qui

tum eft, nullaque veritate nititur, in opus

(lt

pofler redigi, eo tantopere vellem penetra-

Sicf

ri & accendi meum animum , ut eg

o ipfe

liv

nil nifi voram eflem.

bucsr XXIV.

1

& 1

Nli

Quod e defiderio laudibus extollendi Deum

üm

qui

tanta najcatur jucunditas , ut cetere

tur(

f

onres ilecebree defipiant.

l

| x his, qua dixi , fequitur, illis, qui Deum

E

amant amofe benevolentie , nihil janr

cure eífe, nifi ut Deum indies amore com-

ptor

Anm

placentiee magi; & magis complectantur.-

fl

'iof

Hanc curam gerens anima. gaudium

]18 h]

quedcuqque refpuit, nifi a Deo fit. Utque

hac fuavitate perpetuo potiri poffit, ab om-

uqu

n

ni alia confulto fefe removet. ZEpidius qui-

iy

dame primis unus, qui fanctoFrancifco ad pi-

ifimum vire inflitutum recens adhaferant ,

d

f

cum alter eum quzreret, quid potius agen-

dum ad ineundam Dei gratiam: Uni t/ni , re-

Ms

fpondit, ízpe verbum hoc ut dulce melos

occinens : 47i, fübjecit, Deo, uza debetut

anima. Difílrahitur hinc inde plüribus il-

(

lece-

(

Ds Auoas Dri

47

0qu

lecebris intenta anima, neque, ut oporteret,

i

ligit.

ad diligendum Deum diffufas vires col

1 COU

Amanti nihil, nifi quod amar, placet.

uid-

qm (

quid non pertinetad lucrum hoc amándti

m

Chriftum , Paulus ad res vili(fimas rejicit.

aenetra:

Sic facro fponfo fuo totam fe dedit fponía,

:go ipii

hiqc ait (a): Dile&us meus snibi , €g ego i.

Ita affectam animam nihil in toto orbe

nec ipfi Angeli in fefe poffent convertere.

Nihil illam moratur , nifi quod ad invenien-

i Dur

dum Deum forte peropportunum cadit. Sic

quidquid fibi fit obvium, id tantum fcifcita-

n

tur fponfa (5): JNum, quem diligit amma imea ,

vid.ftis ?

uD

Gloriofa illa Chrifti amatrix Maria,

nilii

prope fepulchrum Domini vidit fibi offerri

yre (

Angelos. Beatiilligenii, cum vellent con-

i

fu.

folari miferam , non dubium eít, quin gra-

Sed nul-

tiofos fe fummopere exhibuerint.

g

lis his illecebris capitur infelix femina, quo-

Üf

ufque Chriítum fuum non haber. Non di-

! ab (

*&ionis feílivitas, non coeleftes illi lepores,

ydu

"

non veítum infignis candor , non oris pul-

fo

"

chritudo , qua ifti Angeli ad vifum corporis

ht n

ífe induerunt, nil quidquam attentionem

»[1115 age

Mari& fibi conciliat, Unice dile&tum fuum

j

lefide-

L.I

f n

T

(4) Canm. c. 2. 9. 16.

i

[

(P) Ibid, c. 3. v. g.

48

COMBENDIUM'TRACTATUS

defiderans (4), zulerum , inquit , Doüinum

meumn, 9 ne[cio, ubi pofuerumt eum.

Hoec

cum dixiffet , comvev[a eff vetrov[um , &7 vidit

h

SESUM flantem : fed hic cum perfonatus

h

erat füb hortulani fchemate , a quo nonnifi

flores peteret ; nihil exinde pgaudii haurit af-

flidta mulier , que clavos, fpinas, crucem

On

circumferebat pectore.

Qm

i

Confeftim tamen , ac fi ad fe rediret,

& meminiffet Chriftum , quantumvis cru-

r

tb

ciatibus Jam feede obfoletum , a fua tamen

TR

divina pulchritudine, rofíam dici conval-

Jium ; ac velut füfpicans , forte ab hortula-

em(

Om

no hanc rofam inter reliquos pofitam fuiffe

fàfi

flores , (7) Dominze, inquit, fj u fuftulsflt

eum , dicito mibi, ubi pofuiflà eumy &9 ego eum

*

PQHJ

iol(am.

Vix autem proprio vocatur nomine;,

(Tity |

QUf

eum incredibili perfuía fuavitate, o Domine;

Ony

exclamat, o Magifter! Hucufque non quie-

Q

vit, nec Angelorum confortio, nec Redem-"

I&h

toris perfonati confpeéctu fatiata: tunc vero

&

acquievit, cum vidit Chrifítum fpecie, qua

fet

illum primitus amare cepit.

Don

T

Ug [

CAPUT

lcms

(a) Joan. c. 20. v. 15.

:

(à) Joan. c. 20. v. 15.

Dz Awonz Drr.

49

Tl

i

C Xur XXV

l

;

"m

J&

l

Quod ex amore benevolentie ; in Deum

(onut

preconüs illum. celebrandi mofcatur. de-

nomii

fiderium.

AA

ect

mnibus cumulatus bonis, dicendum po-

O

tius, omne bonum, & omnis perfectio

cum fit Deus, nullo certe preconio , obíe-

quio nullo tanta ipfius tam infinita dignitas

redi)

adequari poteft. — Nulla ipfi his rebus om-

vis du

nibus confertur amplitudo , qua extra res

j tame;

creatas pofita ipfa fibi fatis abundat.

Neque

COWE'

ditior a nobis,

neque beatior exiflit

cum

Jhori

ormnis beatirudo, & divitiarum maenitudo

p

l

tanta ,

4 Jl

quam nequidem cogitando affequi

pgiïïmu

S; ipfius fit effentia.

j

)

Cum tamen hominum' communi arbi-

tratu; dum

fumus in aliquem benevoli, ipfi

« u

obfeq

uia preeftare convenir ; cumque prz-

Dor

coniis noftris eorum, quos colimus,

nequa-

Q00

quam levare indi

gentiam , fed precellentiam

o Reöf'

teft

]

atam facere conamur; inde eft, quod

a

eadem benevolentig indicia in Deum

trans-

eramus ,

jecley [

& potiori quidem jure; nam ea

non dedip

natur, & ae

qui, bonique confülit,

atque velut vectipal ,

& juftum fümmiffio-

nis noflrze. teftimoniu

m, utíüumus ei mil-

lenis titulis obnoxii ;

n

git

a nobis diligenter 'exi-

Cum

$6

CoMwr£zNDIUM TRAGCTATUS

dos

Cum igitur amore benevolentiwe jam

vehementius in Deum fertur anima; cum

lde

tant.

cernit impotentiam optandi illi bonum,

ss

quod non jam ante habeat; ad illud denique

convertitur , quod fibi reliquum fit, ut fuo

e

uodam modulo Dei cultum amplificet; id

Cl

éft, ut ardenter defideret , magis magisque

du

indies dile&ti fuüi cultum , & adorationem

ia

frequentari, fan&ctumque ejus nomen dipgnis

Wte

ubique laudibus perpetuo extolli.

Initium obfequii ipfimet cordi fuo im-

erat, quod fine intermiffione ad facrum

uemadmodum

Ünn

ittud ftudium exftimulat.

folers apicula hinc inde flofculos alacriter

circumvolitat , fuum hauftura nectar; fic

anima devota perfeétiones Dei, aliam ex

alia attenre contemplatur, inde altiffimos

gque ac fuaviffimos amoris fenfus colligens,

tUf

quibus dilecto füo ad modum virium 1ua-

&l

rum extollendo encomia perficit & feftivas

Ts

congratulationes. Sic eemulatur Prophetam

li

regium , qui per miracula divine bonitatis

&n()c

ftudiofam mentem agirans, tandem ex imo

n

e&tore, amantis & admirantis animi, cum

A

fonitu Pfalmorum, ad Deum duxit anhelitus:

&f

Beueditlus Dominus ex Sion , qui balbitat iu -

vufalem ( a).

De cetero ; 'Theotime, hec defiderii

liaris

feäu

quod gignit amor benevolentie, pecu

0s

l

(a) Pf. 134. v. 1.

D& AMonz Der.

$1

?

dos eft; ut nunquam expleátur. .Hoc de-

fiderio rite accenfía anima divine bonitati

)

D

»dnum;

tanta vellet encomia offerre , quante funt

jeni

ejus pérfectiones ; cum vero tantus ardor

li

effectum fortiri poffit nullum, nifü inexpli-

"T

cabili in motus vehemehtüores perpetuo

yoisqé

eluctatur.

Atqui hi motus afflante amore

gnonet

benevolentie ; & complacentie continuis

J digï'dlï

-iqcrementis nimium quantum augentur.

CAPUT XXVIL

p if

| f

Quod ex amore benevolentie ves c:etems'

dmodüï

ommes creando conditas ad laudamdusm

u

Dowimum provocemus.

(hr;

qun !

es omnes ceteras, five fpirabili vefcan-

j

R

tur aura, five fenfüum expertes fint,

eui£

ad depradicandum Deum ut invocet , im-

um

^

pellitur f2epe anima, amore íauciata, [ta

&

:

ires illi Babylone Judei pueri, in caminum

pl

ignis conjecti, celeíti cantico , res omnes

; bomlväï3

alocuti funt, five que in codis longius

nal

j

funt retotae, five :juas terra fpectabiles of-

|

If

iu (i

i

fert, five que immani barathrorum dejectu

*

, ]

1

f

hj

hl

condite lucem tulerunt nunquam.

j

Ifta cupiditaslhoc pacto laudes in Deum

cumulandi in folemnem , ac nobilem af.

| deüd?

fectum Davidem commovebat.

Colefti af-

y

p

d

Ü

:f

flatu perculíus, protinus remoro delectu,

ac

CoMPENDIUM TRACTATUS

$2

ac difcrimine jvam ccclos adit, jam in terram

delabitur; feu Angeli, feu pifces, feu mon-

bu

tes, aqua, dracones, ferpentes , volucres,

ignis, grando, nebula, omnia occurrunt

extra fe rapto animo, qua ad praconium

Numinis inftigat; fiqua mente fünt preedita,

1

Jaudes conficiant fermone, cetera tam diver-

n

fis a divino auctore fuo inftruécta dotibus, il-

det, |

lius magnifice extollendi materiam ut pr&-

QUP (

ftent , hortatur.

dj

Liác defderio divine liudl adu DN

Dequ

(eis

Apoftolici tot & tanta rerum difcrimina in-

Cum

trepide adierunt; hoc eftu impulfi Xaverii,

B

Barzai, tot alii e facra Capucinorum familia,

d n

e focietate JESU , e reliquis religiofis, aut

ldy

Ecclefiafticis ordinibus in Indias pervafe-

Tüm

runt, ad Japones, ad barbaros penetrarunt,

fqu

ut eos facro Redemtoris nomini cultum &

Huic de-

fRtio

obfervantiam deferre edocerent.

Nn

fiderio debentur tot pie ícriptiones, tot

Di«

eedes facre, tot altaria, tot alia monumen-

Iaf

ta, qua majorum precipue noftrorum te-

isin

ftantur pietatem ; ab eis amplificando Dei

cultui excitata.

Huic defiderio, divini cul«

ï?fey

il 6)4

tu$ promovendi incenti ftudio tor fan&i viri

Ti

vigilias fuas ac labores devovent, fervoris,

Mi

ut ita dicam ; flamma deinceps confumgnïl:

N

CAPUT

M)

53

Dr AMOR; Dzi.

(

^CaAruT XXVIL

m

derio. laudandi Deusn ad . ce-

J

r

,Qyod ex defi

lum a[piremus.

:onäfam

more Dei ardefcens anima, um fefe vi-

d

A

t& hujus miferiis oppreffam nunquam

n dire

ad laudandum Deum fic affurgere poffe vi-

ibUS) l

det, ut fuo defiderio fieri poflit fatis cum-

j p

que divinas laudes in ccelo juftius & ad rei

dignitatem aptius cantari noverit ; o borne

Deus; inquit, quam fünt coelettes illi cantus;

ub

queis folium divine Majeftaris affidue cir-

Qminti

cumfíonat, ad laudem divini Regis mei ma-

Ya

gis accommodati! ut aequum eft, applaudi

l fgmili

a nobis ram fauíte apprecationi ? quam

d!

fuave ac jucundum eít,

caleftium illa-

| ais

rum fidium percipere fymphoniam , quam

j

ita aufpicantur & concludunt leti. coeleftium

l?

geniorum chori: /Z/elija , laus Deo , amez fiat.

Hv

Nam fcito, mi'Theotime!ex Dei folio vocem

ne !

procedere non interruptam, laetamque accla-

mationem , quze mira fuavitateSolymse coele-

ftisincolas demulcet,

ror UH

eftque ea, quam Joannes

Cand()l

refert (2): Laudem

dicite Deo uoftro ounes fev-

vi eju$5 €9 qui timeti

diVini, f

5 eum pufilli €g magzi. Cui

fan&l"

innumerabilis beat

orum multitudo tota con-

f

rentione animi refpondet, a/leluja.

:

j

p

O mira fuaviras augufti illius templi,

quod laudibus divinis aeternum perfonat! o

VOS

(a) Apoc. €. 19. v. $.

í4

CourrND1iUM TraACTATUS

a

vos beatze fedis beatos incolas , queis aufcul.

tare licet cocleftem melodiam, amore modu-

lcet

latum carmen! ad fedem iftam perpetuo fuf-

Ü

"n

pirat amatrix anima , morce impatiens, qua

íe in rerraddetinet, ubi ex voto nunquam

l

10

fatis decoras laudes nec ipía Deo perficit,

(l

nec aliunde audit perfici.

His- defideriis ;

Lu

1

tanquam igniculis, qui magis indies excan-

m

deícunt, tam. vehemenrer urgetur animá ,

abeat ;

O

ut nullius alterius rei jam. fenfum

Q

tantumque ardeat ,

.ut vix non moriatur;

AO

quod accidit interdum , ita volente Deo; ut

?

s

anima tanto deflagrans eftu, amore prorfus

us

làngueat, & rebus his corporeis quampri-

Vlens

inum exuatur.

mir

ÜCnuX$*vT XXVIH.

ts fn

Quod,qui volunt elicere atmovem benevolen-

ti« , Deo offerre debeant laudes , quas ip-

tht

Ut

-f tribuunt Redemtor mofler fuaviffi-

t fua

2Hus , 62 ejus Jancliffimma Parens.

RUR

"E Yum ex amore benevolentie, res univer-

I

Y fir omnes, ad collaudandum Deum in*

mwg

ciramus, de oradu in gradum afcendimus;

primum qua vita carent, deinde mente

predita, inde univerfam Ecclefiam mili-

fli]n

N

tantem , ac poflea triumphantem , denique

w

beatos in c&elo omnes, & genios ccleftes

or.

folicite aditius, ad ipfam denique Mariam

E

Qs

Virginem pervenientes, qua füpra modum

con-

)

'

Dg Auonz Drr.

5$

a

concinne ac digne Deum laudat; tanto vide-

hod

licet amore ; tanta magnificentia , ut nulla

vofié

alia laus cum i(ta comparari poffit.

T

- Sed érfi maona fit illius laudis preeftan-

inqu

eritd

tia, quz a Matre gloriz, & puri amoris proe

ficifcirur ;; nondum tamen Dei dignitatem,

3üd€fij51

T

ut eequum eft, attingit; hinc licet anima ma-

gnum exinde gaudium percipiat, non tamen

[ anima;

omnino acquiefcit.

Ut defiderio fiat fatis;

habeaz:

etiámnum longius procedit, ipfumque Re-

Qriati

demtorem, filium Dei rogat, ut Patrem füum

D?,O) h

depreedicet, videlicet Deus Deum ex totis vi- .

; pmïiu

ribus. Atque hic conquiefcit, progredi non

^

quampf-'

vàlens amplius; hic jam nonnifi filentio, &

admirationi locum effe cernit.

;

Proh! quale illud canticum , quodPa- -

j

nj j

tris fui honori Filius dileé£tus canit! o vocis

admirande íuavitas, que diffluit a labiis,

[

omni perfufis gratia! Ex ifta Chriíti abundan-

il

tia fua fingulis pars aliqua obtingit devotisg

h

I

animabus, qua imbuuntur tanquam fragranti

balfamo: fed hujus balfami, atque unguenti

1 Deuïü[

myítci origo ipfe Chriftus eft.

cena

- CTheotime !

ifto difcrimine Ecclefia

de

triumphans ac militans , & utriusque caput

|

n ?

Chriftus laudes divinas celebrant ; quo

(ent

prior faufta precatio, quamvis devota Crea-

c(ka

Ái

"]

tori , ab inferiori tamen creata re proficif-

catur; pofterior vero tota divina fit, non fo-

n

E2

um

(

$6

CowPENDiUM TRACTATUS

m

]um ; quod in Deum tendat; fed a Deo etiam

AS1

exorta fi. Ipfius Dei gratia e noftris ani-

mil

mis fuam producit laudem ; fed laudem

iftam Chriftus,. utpote Deus ipfe vi propria

Id eft, quod

pa

proeducit.

Xlaudi pFetiüm illi-

iitatum addit.

qu

O urinam divinum iftud canticum, quod

s

tf

infinitis delibutum blanditiis decantat Deo

ff

Patri filius equalis Deus , percipere nosetiam

offemus! quanto adnixu virium ad ccelum

i?ta j

uctaremur, ut iftud eternum audiremus!

*üs

Utaffequamurhoc, Chriftus ex fef? preeftat

Oper

omnia, ipfeque nos invitat: Surge, inclamat

W&W

animz dile&te fue (4); propera amica mea;

W

e

columba mea, formo[amea, $g veni: veni à

fedem iftam deliciarum, ubi non nifi laudes,

tu

ac feftivae oratulationes perfonant, ubi flo-

I'?.S

rum, acfuffituum blandiment

»

fl

a immenfa vQ-

luptate te perfundent.

CaAPuT XXIX.

Em

D

De laude omnium optima ,. & maximo

f

quam Deus ipfe fibi tribuit; &2 qua vate-

li

ne ad eam amnor benevolentie moflra —

Q

li

:

adjungi queat.

ametfi Servatoris noftri humanze actiones

fty

:b

li

retium omne , quod nos exiftimemus,

fuperent valore infinito, cum illius fint; qui

rarig

ÀQ

'unusDeus eft cum Patre & Spiritu Sancto, uno

i

- gequa-

(»a) Ca;lt. €. I« 9. 1 9.

Dr AMonr Drr.

57

ATC

equali Deo ; ezdem tamen humane actio-

ris 4

nes non infinite funt fuapte indole; quod fi-

D

lia

Qu

mili quopiam urcunque illuftramus,

pn

n

l

Non omnem , qui eftin fole, fulgoris co-

l0 u

piam, fed partem aliquam ad modum aditus,

quo fefelux immittit, percipiunt colluftrare

&des. Siclimitata eft, certisque circumícrip-

1 qu

ptit D

ra finibus, quamvis illimitare preeflantie, in

fe fuaque indole hurnana Chrtíti actio; nam

nosent

( d

i(ta fic accepta

rimitus non a Deo, divina

ejus natura; fe

d a Deo, ex hominis natura

[

yirei

Eadem íane ad re-

fopral

operante proficifcitur.

'

du

]

|

liquorum hominun: actiones collata infinito

,,1

uuque omnes precellit pretio, quod in eam

iif

ex operantis Dei infinita dipnitate propaga-

: vl

tur: Verum cum Dei natura fi illam compa-

jii

res, determinatam vides finibus, quia ex Chri-

u-,[llh'i

fti humanitate primario educitur.

nmenfa"

Atque hinc fequitur ,A has JESU Chrifti

1

laudes, quas Deo Patri confecrat, in quanrum

nempe humanz funt; non omnimoda ac per-

? iil

fecta eequalitate menfuüram infinitee Divinita-

tis undequaque contingere. ^ Cum itaque

quaï [

creatas res percurrimus , atque ex infra pofi-

j nofff"w"

tis gradatim afcendentes ad JESUM Chri-

ítum jam pertingimus ; quamvis ex illa glo-

j

ria, qua Deo Parri a Filio affertur, in admi-

yfin

rationem rapti , tamen nec ita laudem rei lau-

[ [m[ !

dande eequaliter congruere videmus; & pro-

nec

d

ximg concludimus, non abre creata ulla;

a

g

3

78

CourENbIUM TRACTATUS

à factatiffima Chrifti humanitate totam laudi$

iisq

diving materiam omnimode adaequari, at-

00

que, utita dicam, exhauriri.

.N

D

'Tutn denique prorumpimus: Gloria Pa-

nme,

?ri, ingeminantes, Gloria F;lio, Gloria Spiri-

poi

1ui [untlo. Atque ut palam fit, non effe ad-

EE

ventitiam , quam Deoadoptamus, fed Deo ne-

TlQt

éeffariam, nature ejusinfitam & fempiternam

Vl

lr

gloriam, quamin feipfo habet, per feipfum, a

d0pr

feipfo, & quz eft ipfe Deus, eft enim Deus

thi

fuà ofnnia; cónrinuo adjungimus: Svcur erat

o

in priucipio , €9 munuc , e7 [emper , eg in fecula jaw

éuloruim, Zinen. Inifta verba Pfalmi & pre-

éés nófttze definurit, quem morem ab Orien-

W

NU

tis Éccléfia, hortarte rmagno Hieronymo ad

noítram Daniáa(us Papa traduxit.

tlh

Wt

CAPUT XXX

(im

S. Pauli ad vitàm a . [enfibus. abalienatam

fm

€9 Cbriflo unice devotam admonitio.

ttir

ïorq

à rátiocinátione, quaS. Paulusad mentem

[

à fenfibus corporeis omnino abducendam;

ls.

rebusque ccleftibus vacandum unice nos ad-

bu

horrátur, üihil video elIe poffe gravius, nihil

j

admirabilius.

Huc totum animum adverté

leu

nunc Theorime, avidusque audi magni Apó-

peii

]

ftoli verba, que divina quadam vi afflatà

veluti fpirantia cocleftem ignem JESU Chrifti

Ts

$morem invicta efficacia perfuadent.

Ir

(

1

Dzr AwoRns Dri:.

$5

]

m ii

Vir loquitur fübito amoris igne percul-

fus &extra fe abreptus; illiusque fermo ma-

läïi; LU

gnopere nobis eft imitandus : CParztas , inquit

(4), Chrifli urget 105, & quid magis, o Theo-

lob

time, quam charitas nos uroet? amori re-

TN

pendere ámorem vehementiffime urgemur

L effe "

ac incitamur; inde fi quifpiam przftantior

1Den

prior amet nos ; fi denique Monarcha quis,

X

lpitemam

vir princeps ac porentiffimus fubditum aman-

apim

do prevenit, tum durus effe poffit cujuspiam

um u

animus , ut ei non-refpondeat, tantaque be-

jur v

nevolentia ad amorem molliatur ?

: fm!aj:«

m& pïi

Novimus eternum , ac füummum Nu-

men TESUM Chriftum tanto in nos amore

ao

o

conflaeraffe, ut noftri amore in cruce vitam

ultro pofuerit.

uznam vis major noftro in-

ferri poffit animo ad eum excitandum , ut re-

damer ram bonum Deum ? illud ego exifti-

mo, & affirmare audeo, non potuife Chri-

il

' llfw)l

ftum majori fimul & fuaviori vi pugnare a

atl

animos.noílros, in eosque, ut itadicam , con-

torquere tanquam fpicula fui amoris ignicu-

yd t

u

r

los, quam cum rantam ipfe prior nobis exhi-

duce

buit charitatem., :

jem

j us, J

j

Et quo pna&o tandem chariffimus ille ac

divinus amator noftri ad redamandum fe com-

"DA

u

pellit? Pauli fententi attentos animos pare-

T.

fgï

» Chrifli uvget nos , &[fi-

J (

mus. QCbavitas, inquit

4

1"a72116$

"

(a) II. Cor. c. $. v. 14.

[]

69

CoMPEeNDIUM TnAcTATUS

mantes boc, totaque mente ruminantes, quid

w

enimvero? «effimantes boc , quouiam fi unus pro

ls vi

ommibus mortuus efl , ergo omues movtui. [unt., 9g

Chri

pvo omnilus movtuus. eff. Chriflus: egregia fen-

fov

tentia ; totaque medirato amore

aprans.

Nam fic recte concluditur, fi vivere nullus

Ó p

potrerat, ni Chriftus moreretur, fi ex ipfius

Elta

morte vità pendebat omnium ; ipfius er-

litto

go mors, quae vita noftra eft, quamque is

D

DI

vice omnium, pro nobis folus obit, ad om-

YoUer

nes pertinebat, dum omnes erant mortui,

Nl

obnoxii videlicet non uni morti.

Quid porro fequitur? hic enimvero

magni Apoítoli vox inrer fuleura & tonitrua

Üi

ad aures noflras volvitur: id porro fequitur,

quod Chriftus unice defiderat pro nobis mo-

[

riendo, ut quantum ipfe amavit nos , tantum

amemus ipfüm: z €9 qui vivunt , am non p

b

vivaut, [ed ei, qui pro ipfis movtuus efd, &9 ve-

furrexit: o mira doctrinarum profunditas!

Wt

Pro nobisChriftus moritur: mors Chri-

Ql

fli vita noftra eft: ut viveremus, ipfum necef-

T

fe fuit mori, & morte ejus vivimus: inno-

'into

ftrum locum fe ingerens occumbit vice om-

Cu.m

nium, noftra mors fuerat, noflram is unus pa-

]i

titur, ut omnes viveremus: & nobis mortuus

&

eft, ut viram nobis cederer, quam morte füua

ote

meruit: in nobis mortuus eft , deftructa in no-

lef'ef

bis noxa, quz fibi & nobis mortem tulit. :Cum

OR

ergo vita nofh*a morte fit parta Chrifti, ipfaque

ef

al1u

Drg Awonr Drr.

61

$ QUi

Bizd-sihid ; quam Chriíli mors fit, non no-

p

bis vivimus, non in nobis, non ex nobis, fed

fit, i

Chrifto vita noftra e

iïc', in Chrifto, ex Chri-

gult

fto vivimus.

.

figris

Ui

? Q9 qui vivutit , j.(irn 105 [ibi vivant, [ed

e Ui

é , qui jvo üpfis mmortuus efl , g vefurvexit : vi-

ex ipf!üi

eücet amori pro nobis mortui Dei labores

pls &

noítrosomnes , &animiaffectus , & motiones

amqei

mentis, & quidquid vitz noflrz eft, huic de-

,i0t

Vovere totum, debitumque oportet ex jure

t mont

reddere.

enm

CAPDT 'XXX'I.'*

M toni

Unde po[fit cognofci, quo tendat am& 710-

ol

t

Jfiers an in Deum, au in mosmetip[os

.

referatur.

gtl

|

p

ernis Theotime, quas preces homo ille in-

jj

C

cenfo profert ftudio, ut votis incalefcit,

fundl[ä(

utzítuare (acro affectuum videtur lgene: visne

difcernere, an Deum amet, an femeripfum?

aliquamdiu inhere oculis.

Proh dolor! vix

qum Pel»

nuc Jl

tantee fuavitati aliquod obrepfit reedium , jam

cum faíftidio preces averíans refilit, nec am-

"m

1 I UUUE

plius convertitur ad meditandi ftudium, nifi

eegerrime , ac perfunctorie, quamprimum

mcmOl*

poterit; ad fefe rediturus. Si Deum queefi-

vifler, invento femper eodem Deo, amoris

[üe

h

!

exercitium non fic deproperaffet: blanditias

Qul

quafivit, & non blanditiarum Patrem.

jl

li

jj

E 5

Q

652

CowPENDIUM TRACTATUS

OQimperitos amandi homines! nonne ut

| o

";parvuli placentulas captamus ; & faccharo

Pteci

«conditos fructus? abjicimus melle abfumto

Deo,

panem.

uodíi ab ifta fuavitate abeflet amor

efr

Dei, priorem cuperent, fpreto amore Dei, ad

honfi

fuum quaíi paftum abjectee animze, in fetan-

tlo di

rum bbenevole. Quid his timendum potius,

RUT

quam ne amare definant, fübtractis fuis com-

Em

modis, atque ad fragile bonum, ad oblecta-

Mi

mentafenfuum,que vim diviniamoriselidunt

JDus

:

penitus, ac fuffocant, íe perfide conjiciant,

l[iS l

aut quod deterius, fzevis & mortiferis nefarie

if

libidinis fepofthacincantamentis mancipent?

(lo

R1

(QAJUJA KXX

Que 1

fi[ fe[

De anxietate anima, quae Deum quidem

amat , [ed mallaum im.eo jucundita-

nti

quod

tem lentit.

Wefca

irum eft, quantum prefentia Principis,

otp f

M

qui oblectari officiis noftris videtur,

i

nos excitare valeat, ut in pericula, fummas-

Q

que rerum difficultates obfirmato animo it-

m |

filiamus, operi inftemus ultro, & fatipatio-

Til

nem füummam , praviffimosque labores cum

Til pa

gaudio perferamus. Sivero Princeps illeoffi-

pl

11'[13 |

cia ighorat, aut ignorare fimulat, qu& ipil

exhibemus; hic enimvero animis opus elt

i

hic fortitudine nobili, longeque fui ipfius

*s M

curam abjiciente luctatur, fe

que pía La

dhmeb

dammodo ftat generofà anima.

Til

j(

me

Ds ÁMonz Drr

65

fionti

'Non raro id contingir in facra hac aícefi.

facta

Precando non afficimur, íic permittente

abfunt

Deo; qui fe paulifper fübtrahit; que vota

fet a

efformamus, animus delinquens nefcit, atque

eDu;

non füis verbis, vi imperatos motus, meng

t r

alio diftracta concipit.

Ut ille Symphonia-

npu

cus, qui fürdus decantabat modulos, frigido

us o

& naufeanti animo amorem proteflamur.

d o

Nec hic quiefcit faluti noftree infenfus hoflis

yisdi

ftygius: pendulum coníternat animum, fü-

"

nl

bitisque. & acribus dubiorum morfibus invi-

rionett

diofe lancinat.

Nobis inutili videmur exer-

u

ceri opera, Deum nos dedignari, effe amo-

rem noftrum fortaílis commentitium, vana-

!

que nobis illudi amoris umbra, cum ejus ab-

fit fenfus, & in amoris fipna animus preire

J

I

f

abnuar; Hic enimvero , Theotime, pratis

ji

jl

quodammodo , atque cum naufea

ivino

exercemur cultu , nullo exinde opere per-

[

cepto fructu, nullo indicio fa&to, noítra of-

"

g Vr

cia in bonam partem accipi.

Conftantia re-

uiritur atque invicta fides, ubi (ic fervien-

dj U

d

um Deo eft, non folum fine libitu, ac ge-

nii oble&tamento, fedetiam ingruente ex om-

&

o

ni parte malorum tempeítate, arque: multi-

plici tumultu, curis & tediis, & flebili tri-

a

j

Ítitia mentem exapitantibus.

Sic die, qu&

dl qü

7

Ghriftus Hierofolymse occubuit, gloriofa il-

j 0.

lius Mater Virgo, atque Diícipulus, quem

"

dilisebat JESUS , clamores inter & blafphe-

usl

nt, in-

N

mias ; quie Deo patienti impactz fuera

ter

)

64

COMPENDIUM. TRaAcrTATUS

ter fevos dolores, e commiferationse ortos,

ATUf

é nutante ac trepidante animo amorem. non

(

*pu

abjecerunt.

Cumque Servator no(ter colle-

lp

&a in fuperiori animze parte tora contentione

QuICI

Vvirium, ceteroqui lenimentum omne a fe

àj

Il

procul abigerer, livore fuffufo vultu horro-

T

rem mortis indicans ; cuim oculi errantes Jam,

fine vi ac lumine in noctem conderentur;

Eu j

l

Rif

cum folis fuícara luce laterent omnia, & hor-

übaí

rteícerent craíffis occulrata & circumfufa te-

g g

nebris: iftee amantes anima ad pedem crucis

Q

intrepida fteterunt.

lo

]

TW

" Bag um XXXIIL

n

£

Dien

uod anima [icy ut diximus, afflicla oni-

Dauf

nino fibi expers ameris. effe videatur; unde

in suyfHicam. quandam, nortem

anctdit.

m

tifud

«

cc eft defcriptio animae immerfe luctui

H

MR

& curis divexatee , cum fine blanditiis

eum [

durum & afperum amorem colit.

Exercet

E

illa &dem, fpem atque charitatem ; effoetis

hl fa

vero viribus modum, quo iítos actus elicit

'Tanto morore !Jan-

BN

omnino non dignofcit.

i

guet, tam gravi zegritudine, ur totam fe per-

fera

mittens atroci luctui folvatur penitus, nec !u

pt

[je?

fe ipfam poflit refpicere.

Non fihi fidem,

Qu

non fpem, non charitatem credit ineffe am-

id

üm D

moris ümuf

plius, vix Varu.lm relictum effe a

lacrum:

X

Dz AMORnE DEix.

$5

j 0

lacrum: quodfi illius veluti ambiguum videt

fetm t

[

crepufculum , aut vigentis olim charitatis ve-

er a

»

ftigium , hec cernit vix leviter in fenfum oc-

Ua

f

currere aut aliunde, quam a charitate pro-

um t

duéctum fufpicatur inutilem affectum.

v

n

'

'Theotime , hec ilia fünt experimenta

rante

glret

animi , atque periclitationes , quae terfam cha-

ritatem velut emaculatum argentam ab omni

j

dubia fecernunt admixtione. Nam tünc obfe-

iil t

quio non mercenario volunratem voluntati,

em at

cor cordi jungimus, divino nempe noftrum,

non illigatum alio ; quam puri ac finceriamo-

ris vinculo, non (enfüuum ambioeuis ad(tritum

l

blandimentis, fine fatietate no(ïra,, ex mera fà-

"L

pientia, atque etiam cum hominis animalis

CU

nauiea.

Atj "

d

Arctius femper coéunte hac unione, nul-

lo amoris fenfu ille£ta anima, cum multa ze«

ritudine, amorem, quem non reperit; fol-

[

j

"

cite circumfpicit, atque indagat. Nam ubi

I )

eum reperiet ? In fenfibus externis? non (ünt

rh[ EX

hianirnales fenfüs fpiritalium fedes affe&tuum:

em "

In facultate animi , imapinum fi&trice? aft

; d

hanc, utita loquar; atroces depraedantur cu-

ma

r&. Inipfío intelle&tu, & qua ab omni má-

teria longius fecernitur, pura mentis inda-

gine? Atqui hzc etiam multiplici folicitudine

emnlS) !

nll

turbida, inquinata, confufa,

ferenitatem quan-

H.'!

dàm vix paritur.

(l r

M

m

iA

In

l

66

CowPENDIUM TRACTATUS

' n ipfa etiam füperiori animze parte tari-

quam fopiti larent igniculi amoris : hic fane

reperit, at nondignofcit charitatem , fcit eam

f ha

hic ineffe fubobícuro fulgore, non tamen

fentitanima caligine intercepta; angore preepe-

lil

dita, ne folita amoris fuavitate apertius frua-

|

a*

lr

tur. Et videt illum utique alieno tectum

Itj (

habitu, nofcit nonagnitum, & in amore amo-

(ori

"

rem quarit. Sic Magdalena abfentis Chri-

Int,

fti conftricta defiderio, & attonita, quamvis

l'l!m apg

amabilem Magiftrum prope fepulchrum (ibi

U

prafentem habeat, fub hortulani praetenfo ha-

Trétty

bitu perfonam, que non erat, videt, Chriftum,

x

quierat, ne(cit. Inifta calamitate quid anima

M&W

agendum? ficut Redemtor nofter in crucia-

DT

tuum atrocitate illa, quam fibi juftitia Patris de-

Vitis

flinaverat, viétus acerbirate vulnerum, & vi

Qd

injuriarum fui deditionem fecit, non .aliter

(i d

ac cervus canum immenía rabie exapitatus,

jam interclufo fpiritu, lacrymante oculo a

i

f

[

|

pedes venatoris fe abjicit; fic tam diflicilem

uJ

experta amorem anima, refiftere non valens

(

p

|

[

us

amplius tantis anxietatibus, cum Chrifto la-

crymabili in finum Dei fe voce projicit di-

U fï

fline

cens: Pater, inmanus tua$. commendo [piritum

;

Donj

-üaeum (4).

1€ ho

Nj

1

D

ul

CarvuT-

lïden

'

UHICUS

(a) Lauc. 23. v. 46.

G7

DE AMonEs Dri

QCt

"Oa m y'r XXXEVA

hic ln

fqat

De Precepti, Deuzn fuper omnia qmandis

n t

aduuranda dulcedine,

p

Hhil in vaftiffima hac univerfitate rerumt

N

us t

preeftantius eft homine : nihil in homine

) t

majus eft mente: nihil in mente przcellit

jore at

amori. Atque inrer varios, qui dari pof-

i C

fint, amores eft amor Dei; rerum univerfà-

quamv;

rum apex, & coronis, pulchritudo, & per-

hrüri

l

fe&io mundi. Hlinc intelligitur preftantia

od

precepti, quod Chriftus appellavit primum

hr

maximum mandatum. Préceptum iítud

u

videtur mihi in medio univerfitatis rerum

as

effe adinítar folis, a quo in omnes lepes di-

j

vinas aeque ac humanas atque in omnes fàcros

codices, tota vis

rum)ïï'

tas derivetur.

)« fpiendor, atque digni-

eud

e OCü)O:

Amori creata funt omnia; amori cun&ab

ferviunt. Ismihi videtur arboreffe, unde pra-

T

qon

cepta omnia, & monita, & confíilia Evange.

lii ceu facri quidam flores, vita vero eeterna

Chrib

nrüiiciïf,

ceu fruétus optatiffimus pulcherrime proger-

minet. Et ficut inter mortem atque vitam

ïdo fpit"þ'ï

non invenitur medium,

cuncta, qua ab amo-

re hoc defle&unt , ad mortem pertinenteeter-

nam

Chariffime "Theotime ! mandatum,

quod ad ccclum ufque nos comiratur, atque

C

ibi denique plenum . fortitur effectum, ubi

unicus in eeternum dominatur.amor , non-

ne

68

CoxPEzNDIUM TRACTATUS

EUA

ne mandatum hoc magnum in lege dici me-

t dig

mit?

Sed ejus etiam dulcedinem, "T'heotime,

experire: o Deus! nonne id fàtis fuerat, no-

bis permittere, ut te immenfum bonum ama-

,Q!!M

vtj

remus, uti Jacobo Laban Rachelis diligende

fecit copiam! Quare tanto inductu, atque per-

(

fuafu uteris, tanto molimine impellis nos at-

que adigis ad amorem tui, quem ut non

Wt

amet quis, vix fieri pofle vides: O infinita

01

bonitas! id tuum hac inre confilium fuit, no-

DA

bis precipere'amorem tui, ne hinc extrema

NO0

noftra vilitas, atque indignitas, inde inexpli-

t

cabilis amplitudo tua nosabfterreret; quomi-

Thn:

nusamare te auderet humanus animus, atque

ut omnem nobis non obfequendi obtentum;

Drof

Um

fpeciemque male caufze pretextam qualem-

Qin

cunque longiffime preecideres.

lnf

It

Quitinamid caperepronum fofet, quanto

Áit |

amorefe dignum fecerit rambonus Dominus

ER

qui diligendz divinae füz bonitatis non modo

Wi |

copiam, fed & preceptum dedit! Quid potius

lmp

inteamare debeam, me, quzío, Deus doceas!

Jts

anne divinam illam pulchritudinem tuarn vis

Ver

primum diligam,an vero bonitatem, qua me «

pf

vis & (inisamore te compleéti ? o pulchritudi-

if

nem fàne amabilem ; quam mihi adamandum

offert rantá*benipnitas! o magna bonitas, qu&

&Qap

mihi offers divinam pulchritudinem , ormni

amore

i

Dsg AMont Dzir.

69

lum

amore dignam, quam tu viciffim omni amo-

re digna es!

of

eMLarmUuT. XYXV:

Tàt, n

Qd

Quod ad amoris apicem mon mifi in celo per-

IU

li

veniatur ; quamrois ejus preeceptum tantum

qup

ad bujus terre incolas perti-

s nosd'

7ieat.

u Y

!

l

um cceli omnis incola cupiditate carear;,

) inj:

C

fu.

omnisque ibi animus agitatione & mo-

tu vacuus fit: cum ibi neminem im

pellat

extiit

: o

amor profanus, vel odium,

neminem accen-

dat ira, vel efferat leetitia , paucis, nulla fit do-

b qll(]lï»'f'

JUS; aïquï'

minatrix animi libido, ex inferiori hominis

profeéta parte: inillud tum viresnoftrz colle-

yytenti

&im incumbent oinnes, ut dili

gamus Deum,

1 qüälïï'

quin unquam dilectio hzec turb

ari poílit, vel

exüngui. Animalium illorum

non imparem

referemus fpeciem, quze olim

Ifaiee Vatisob-

t quï

lata mentis afpectui, atque.

Duni

Evangeliftarum

antitypa, perpetua fui a

gitatione Dei praco-

Q

nia trequentabant.-

Tunc illud Davidis ad-

yip

impletur (a

4

J: Beati, qui balitaut in domo zua ; in

5 dOCæf

Jecula fcecu

lorum laudabunt. te.

Ad tantum

qu

11

vero amorisculmen in hac vita pertingere non

tith

pollumus, in qua nec mens, nec ratio, nec ul-

]chl'h ,

la faculras tam preccellenti vi, quam eft in San-

m

etis, preedita Vigþt. Sufficiattalemanimum of-

j

[

0f

M;ferre.,

D

n

COMPENDIUAM TRACTATUS

ferre Deo, qualis in terra hac exilii folet exi-

ftere: amori Dei vires, qu& qualesque nunc

:

jle

effe poffint; devoveamus omnes.

lj

u

im

Dum fümus parvuli, loquimur ut par-

d

vuli; amamus, ut parvuli; in ceelo; ubi ad-

J*]

inftar virorum erimus, numeris omnibus ab-

foluti, viriliter etiam ac perfecte Deum

T

l

tf

amabimus.

Interea non impediat nos mor-

talis hujus vitee queedam infantia, quominus,

qua ex nobis fünt, ea integre preeftemus in

w

l

magno hoc pracepto effectui fuo dando. ld

tpui

quidemin nobis fitum eíft, & facere pronum;

L

Qftc

ul

ppe amore tantum opus eít; amore Dei

Ottr

[

ne fine arabilis & boni.

Tür

L

Caprur XXXVL

dld

Ti

Ouod ili, qui vere Deum , atque ex totó

corde diligunt , diver[a tamen, vatione dili-

W

:

gant, atque preeter Deuan etiam alia

pui

diligere po[Jint.

Vi

uamvis totum addictum effe uni, idem

Tüdm

(2

videatureffe, acnullialteriulla fui parte

Q

addictum effe; totitamen Deo addicti effe pof-

j

fümus, actoti etiam parentibus, toti familig;

(

toti Principibus , toti Patriz, toti amicis; ità

que

uttotusfingulistotus & omnibus addiétuseffe

D

poffit. Nam difcrepanti vinculo, non vero

lOto

repugnanti, Deo toti adítringimur , aliisque

ll

adítringimur tori.

.'Totum

ifatf

DKE AMoRnze Dzr

74

gttyd

. Totum f& devover dilectione homo; at-

e Qu

que fe rantum devovet, quantus eft amor

luus. Summus fi ejus eít in Deum amor,;

fumma erit devotio.

Ert alia amabit, id fe-

w

übl a'8

dulo tamen cavens, ne cor addicens aliis

u

Deo id aufferat; non füffuratur Deo cor con-

u

fecratum unice

, nifi is, qui eít oppoütqsz di-

s m

veríz rei amor.

omi

uod Ifmaél cum Ifaac fit, p'e/ni'tus non

emu

urit Saram, dumrnodo Ifaaco füo non lfinaél

x !

repupnet. Pariter fi re&ta ratio, & ordo ac

prom

ofüicium amores noftros diftinguat, füoque

Jort ]

omnes loco rite digeftos hinc inde modere-

tur amice invicem connexos, atque fubdi-

tos; non egre Deus fert, íe atque res cre-

|

atas excequo & juífto; ab uno eodemque ani-

mo non una eademque amari ratione.

j ü'

Idergo obfervandum, in factis literis fa-

ol

!

cere ex toto corde, eífe facere ultro, & co-

ln

piofe, fine fepofitu quodam, aut parfimonia,

volente toto ar

à

üimo. Inoc conveniunt pie a-

j K

mantes anime, quod quevis dilipat ex toto

;

corde, ex totis viribus: in hocdifcrimen eft,

li

quod fuo modo liec, illa alio ex toto corde

Til

dili£at; cum

que hi modi difcrepent, alius-

m

b

que alio nobil

iorem attingat ordinem, hinc

didu

ipfa etiam di

ff

u

"]

ert dilectio, qua. quamvis ex

on'

"]

toto corde proveniàt, nobili tamen ac no-

1*

biliore gradu difponitur.

fartyrio, Viroi-

nifate, Paupertate PJV'gngeIiCa:, Acione, &

P

On-

[ur

CoMPrwNDIUM TnaACTATUS

74

I$ (

Contemplatione, Sacerdotii rhuneribüs, &

lu

Obfervatione mandatorum legis, his plane

Qd

rationibus, aliisque plurimis Deo nos confe-

Qu

cramus totos; hac tamen confecratio ex füo

Waf

inodo gradus habet, eftque amor perfectior,

Yi

fieft perfectior fe devovendi modus. Ne-

que diver(i rantum animi toti amore ferun-

tur in Deum, ac difpari amore: verum X

unus, idemque animus jam rotus [)eo addici-

"T.

tür, totusque aliis, qua fibi per Dei amo-

rem non nefas eít amare. Jacobum Daniel

dicebat fan&tum Dei, & Jacobi in fe amo-

rem teftatur ipfe Deus. Atqui Jacobus hic

Q

Labano ferviit ex totis viribus, quamobrem?

o

quia Rachelem diligebat. Labano fervit ex

Ti0t

totis viribus: Rachelem atque Deum ex to-

noy

tis viribus unus idemque Jacob diligit? quo

Prir

Vitig

pa&to componuntur iíta?

RV

Videlicet non una ratione Rachelem at-

Vi

que Deum ex totis amat viribus. Deum ut

A

Deum amat amore fümmo , qui amor reli-

p

is etiam, quam

p

uos exfüperat omnes, ma

T

eipfüum Deum amat.

Rac

h

elem tanquani

Tit

fponfam dilipit, pre ceteris feminis, atque

ali

ficutfeipfum. Hinc manifeftum fit, hocal-

pa

tero amore priorem non excludi, cujus pr&-

Yen

ropativam & jus, ac preecellentiam is nullo

I0g

acto deftruit. Ergo intelligis, 'T'heotime;

m

h

inc fuum pretium accedere amori Dei , quo

d

reliquos amores fua rationis pra:ftantia om-

nes

p

..D&g A*wonzrz Dzr.

73

nes exfuperet: nempe Deum diligimus ut

ys,

Deum, füummumac infinitum bonum. . Uni-

g plage

co dilectionis hujus gradui tanta vis ineft, tan-

COT

tumque pretium, ut ceteris amoribus domi-

yexli

n

netur omnibus, fuas

fe

(

k

victe aflerat.

que D'eo praerogativas in-

i?ï;

$ N

efel

LV

LEIPUT XXXVII.

eturm u

; 40

De duobus perfectionis gradibus dg'/fzfnc'ïik

e am

» Dus

in :10do diligendi Deum.

l

g dii

fue vidit Salomon in aula fua accidere,

Qd

horum imagine diverías illas amoris &

od

obfervantie, ut ita loquar, facies in Cantico

dout

notavit, quibus amantes anime , vigente

noválege Regem Regum, vereque pacis

[hülï) ,

Principem profequerentur. Sunt anime no-

vitie, diving hujus Deum amandi artis ti-

runcule, ex fuisvitiis dum primulum emer-

9unt, quee quamvis obfirmata animo f& con-

cue

u

fecrandi Deo, tamen ut fit initio, Deo pro-

t

pinquant, necdum longe, ac fátis a vitiis re-

a V

mota.

Non carent omni fenfu divinz bo-

nitatis , fed fenfus iíle tam variis mifcertur

1 u

alienorum affe&tüum inquinamentis, ut in

I5 ^

fr,

parvuli, acinfantis amoris nomen faàtis con-

veniat; cum enim necdum difcretionis an-

aiit

nos, & robur illud mafculum attigerit, in

Deo unico non acquiefcit, & juxta Deum

Ti

DCI ! qh

alia, forte crepundia, forte etiam avocamen-

:f

3

tà

hum

f

74

CoMrPENDIUM TRACTATUS

tà lüfüsque difcriine non vacuos pueri

Tüt

lei

5;

in morem captat.

iäeme

Phonix dum oritur e fuo cinere, fluxa

purr

lanugine curtaque ac nafcente pluma necdum

piäiïa

ad cceli (üpera volatu fefe evehit, magis in fal-

l

tum nitens, quam nobili ac tuto vectus re-

n

inigio alarum ; animge, de quibus fermo,

[vl

par:us recentés gratic, primum e poeniten-

(hum

ti& cineribus ad novam vitam editge nec-

Cæ?fl'i

dum in regione amoris celía ac nobili volant

audacia, nam pravis moribüs, vit&é pra'teri-

qubg

r

Q

j

f£c in vitiis actee reliquiis , conftrictee alae Jan-

l

Non ideo carent amore Dei vero;

AAX

guent.

Q

* vitàprate , fine qua e vitiis, ac peccatis,

lil

morte preprimis lacrymabili nulla datur

&i

:emerífio. -

Dies

" Sicfilius ille prodigus, relicto immundi

itqi

pecoris turpi confortio , tritarum veftiumte-

Qrun

étus laciniis & harz peftem fpirans in patris

ite

A

convolàvit brachia.

H«ac peccatricis anime

[

AT

minime abludens imago ett, ad Deum cum

Y

Q

revertirur, fpoliata gratie illuflrri ac nobili

ftola, hecdüm penirus abíterfo foetore illo;

;cfuïi à vitiorümn obfceno inolefícit confortio.

T

(Cum tamenetiamnum vitafeu charitas jam el

Qu

infit, zetitia geftit pater, inclamans: Zi/iur mett

[1777 .,.2;19'Vz':lits , €9 Trevixit.

àd

(i(q

, , lie anime profelyte, ceuVirgines in

J

"?

Cantico, Regis amantiflimi ille&z iuavilfi-

Dd

utemi pe*rvel

"nio odore , ad 'Chriüum , ac fal

ht

nerunt;

D AwxoRr Dtr

75

yetien

nerunt; & Chriftum vere diligunt, fed na-

fcente ac primulo amore , cui nondum per-

n

j

g

purgato multiplex adheret fcoria pravee cu-

jecült

Piditans.

;isinizL

]ta recenter nupte quarhvis amore mul-

t

to maritos profequantur, multa tamen prae

; fem

terea folicire deperiunt, ut ornamenta ve-

pæni:ez;.

fium, aviculas ab exteris advectas plagis,

ii

citerasque nugas; gaudent diletis fociabus,

jl vod

quibuscum lufus, choreas, c&éteraque genii

Drat

oblectamenta obire, ac frequentare amant.

T

: r

Minora hec delida, quibus non ita ftatim

ja vet

omnino libera eft novitia charitas; férmones

Qui

i(ti liberius ac temere jactati, ifta crepundia

yh d

& veítium nimius fplendor, ha aberratio-

nes frivol, nimiumque protracta otia, heec,

Tus

inquam, & fimilia non totam charitatem op-

primunt, aur ánimam funus faciunt ; aft Deo

vl

tamen difplicenr, eujus amorem feponit in-

d

"ET

terim, ac negligit amatrix levicula, & obli-

r

Deio:

viofa, anima.

(

i

Suntalii, qui jam magnos ad amorem

f(

m

u

lf

progreffus habuere, & nullis amplius fünt

cen

irretiti vanis, & periculofis amorculis, fed

äfha?j

quibus nihilominus propenfiones quadam

.Ti

adhuc adherent fane inutiles, quaque fuo

difcrimine non vacant; quo pacto id contin-

f

git? nempe, cum nihil amenr, nifi quo

per Deum liceat, atque amare fas fit: id im-

|

d

[2

potenti quodam ac immoderato animo &

4

nimio

)

76

CoMrzNDIUM TRACTATUS

nimio amoris amant

Exemplo res

; (arit

palam fiet.

.fenfu.

Tirtot

Adam. & ejus uxor, ut inter fe tenerri-

1

me amarent, precepit eis Deus; at noluit

dïligug

Adamum tam effe uxorium virum , tantaque

10 |

effufüm amoris intemperie, ut detrectato

qrdine:

l

Creatoris (ammo imperio in voluntatem con-

(

jugis nefariam concederet.

Non in amore

li

t

conjugis, quem Deus ipfe przceperat , fed in

T* m

amandi intemperie virus & atrox malum la-

4

tuit.

EUR

".. Quid voluntati Numinis, unde jus om-

tfiy

TOtmi

ne & equum manat, conformiusamore, qui

n d

patrie, parentibus, amicis atque proximo

impenditur: Atenim ad voluntatem Dei hic

idem amor pugnat, fi füis limitibus non rite

'qu'uu

continetur.

Quid potius ad officii noftri

M

partes pertinet, quam ut, qua forte atque

[

conditione fumus pofiti , ea nobis beati effe

videamur , imprimisfi manifeftiore Numine,

ac coelitus ad eam nos vocatos efle fides it;

t

Su

fed cunéta hec difcrimine non vacant, & ip-

E

fs nobilium virtutum exercitationes in vitia

Ws

degenerant, fialteri majori bono, cui fübs

lum

je&æ deberent efle, foviitan opponantur, fi

q

majorum íe coérceri imperiis non ferant, fi

Ume

his ut fcopo adhareamus, qua non fünt nifi

)

prefidia quedam , ac via, ad finem inter

tl in

Q

omnes altiffimum perveniendi , nifi denique

inomnibus & modus fit,

& ordo, & jus & cau-

W.

uibus nec

tareliquorum circumfp

e&ip, fine q

chari-

;

Dr AMonrE Dzi..

447

pox

charitatis diVinæ, nec . cujusquam alterius

virtutis laus vera atque vigor pofhit exiftere.

CT

It ol

Ab hisce animis , qui recta non recte

diligunt, qui non in re , que poftulet amo-

TantaQu

etredi

rem, fed in amoris ratione ab equo atque

ordineaberrant, ab hisce inquam , vere Deus

4

gem Q

diligitur, &fuper omnia, fed nonin omnibus

Inntt

eft Deus quemrequirunt, in quibus non divi-

j lt

ne modo voluntatis nutum, fed alia quoque

lum

amoris fui ille&tamenta proponunt fibi, unde

in fuo amore, quod jam dolendum fátis eft, de-

du

formitas quedam , ac turpitudo , quamvis

n0ï€qu'

non interneciaum ejusdem excidium confe-

4

: moxt

quitur.

nDu

Carur XXXVIIÍ.

ys

Hicü t

uod duobus alüs perfefionis gradibus ;

ore t

znulto adbuc altius a[cendat amor

1 beauc

Dei fuper. oumia.

e NU

e f

unt , qui nihil penitus neque in rebus, quas

M

amant, neque in amandi ratione effe in-

Can[) &

utile patiuntur,

aut qualicunque . vituperio

g ?

i

dignum. Nem

i cu»

9e nil ipfi amant, nifi quod

& quomodo am

ari Deus precipit. O Theo-

time!

quanta videtur tibi horum felicitas?

j fer&üï»f

eft Deus ipfis in animo, ac intimis medulliss

y li

aít in Deo & amici,

n P

ac inimici adeo propter

Deum in amoribus ip

fis.funr, & deliciis. Sed

j 0

& in alia feruntur c

qgs

haritate, hac tamen ra-

tione, ut nonnifi in

Deo; ac propter Deum

n

10X

cut

J

75

CowPENDIUM TRAC;IATIJS

Ahimæ

nsdi

fibi quidquam amabile videatur.

t de

Phonici comparande, qui novo firmatus ro-

&i

bore nonnifi liquido vagatur sethere, aut

Venür

(ümmo rmontium quiefcens apice infra fe

Eít charitas Dei verus &

D j '

eun&a defpicit.

proprius campus, in quoram nobilis excurrat

o

N

& exulter anima; hoc unico ac genuino fuo

C

oblec&tamento fruirur, etiamíi in alia feratur

C

ipfius defiderium, cum femper & ubique

Bonnifrin Deum amore fit affecta.

w) (e(.

n

Vides,Theotime, generofis hisce amanti-

i

-

hh

busanimiscum Deo amorem tantum interce-

&tf

dere, üt nihil fupra dici poffit: Atque fi tales

hus

animas Reginas effe dicimus; n

on funt veliíto

-DGUS

(intar&tiffi-

gradu, vel nomine inferiores, cum

Cunqa

Ino nexu conjunctze fponfo Regi.

Cum ip-

idgm

ío regnum partirl promerentur, cum in eum

aha ql

»enitus ac totee fuaviffime fint effufze, nullius

rei extra Deum amore capiendz.

Sed inter has Reginas qua eft, quam

mf

dicere Regiriam Reginarum;

ac unicam pot-

Mnt,

ipía Re-

emius, qué amat ardentüitlime, que

fþünf:

&i fponfo eft ominum chariffima? Eft iHa,

ïüïx Au

mi Theotime, qua Dei füper omnia, & m

BMtt

ofnnibus attplexu non contenta nil etiam In

lj P

omnibus nifi Deüm defiderat, queque n

j

tebus multis, in qua amore fertur, rem

d.

üüam, nempe Deum diligit.

Vr

Non tantum regio cum Efther fulget

Affue-

habi;u ; fed etiam vulpari tectam veíte

rus

M

Dz AMonz Dzr.

3

75

hem

4

rus diligit; fi eft Rederntor meus, quern uni-

^

E

n

ce def

d

ero, cur is in monte Calvarie nonh

2

e'queac in monte Thabor defideratus mihi

veniat? cur nion utroqueloco dicam (4) : Z2o-

vt !

vent

3nifit , "bomun c[l nos bic ef/c * non amo quidem

Tond

JEoyprum, fed in ZEgypto Chriftum: non-

ne & convivantem cum Simone leprofó

yi i

f fet

Chrittum, convivii amabo negligens? Queis

Chriftus violatur, facrilega non amo convi-

qu.

1ia; fed his convitiis offenfum Chriftum dili-

go; füfitum unguentorum, queis deliburum

b amïïï

Chrittum video; curtanto exquiro ftudio?

a ytet

eít fignum hoc indubium, Deüm in omni-

qui

bus, ac ünice amari , fi ubicunque fe nobis

fune

Deus offert, in eum amor tendat, nam ubi-

i^

cunque, eftidem femper Deuss cumque non

"

idem eft, &tibiconftat &nor, non Deus, fed

i*

alia qu&cunque amoris caufa eft.

ufæ P

Qua extra Deum (unt, queque Deus

non fünt, fanéte amanti anime omnino nihil

gcfb[*f

umcäm |

funt, Adeo ab omni cupiditate aliena eft

al

fponfa fidelis & cafta, uüt ceelumnon arnaret,

qu

,

1

J

nifi in ccelo fuum poffet amare fponfüm , tam

generofe a feamatum fpónfum,

QuM

ut fibi eque

g

is amabilis videretür, í1 coel

üm etiam, quod

n

amori re

&

penderer, fpon(üs haberet nullür.

quæq !

Paradifo

montém Calvariz , dum ibi i crüce

athixus heret Chriftus, non poítpon

it.

Quod

i "

r

(a) Matb. c. 17. v. &

$0

CoMwrrzNDIUM TRACTATUS

uod reliquum eft T heotime , tam pau-

L ]

'

c& nuinero fünt ingentes iffae animae, ut in

D

earum quamlibet aptum conveniat nomen,

u (

j

quod unica Marris fue fit, divinee Providen-

ffl

ticfilia. Perfectaetiam una columba eft,

uia

UMT

10-

Qu

j

amoris vis ac puritas ad füummum perfe

à

tiomf

nis apicem eandem adduxerunt. Vere his

ergo verbisutitur (4): Ego dile&o meo, qg ad

n

*

E

qme comzverfio ejus.

WISMP

Columba iíta unica, de qua in Cantico,

N

recte omnino dicitur fan&tiffima Virgo Maria,

Áoten

cujus precfentia facit, ut reliqua amantes ani-

QQatin

m nonnifi inferiorum fortiri avium nomen

N

D

poffint: atque cum iíta Virgine nulla rite in-

Ts

flitui poterit comparatio, qua amoris vi X

doy |

puritate reliquis creatis mentibus longiffime

|

precellit. « Aft proximae tamen huic, longo

quantumvis intervall proxime funt ille

finà

anims, qua tam caíto amore flagrant, ut

Iïum j

comparate aliis Reginz dici

offint, colum-

Ples

d

1 amica.

bze unice, & perfecte fpon

Dongr

lii

Et fane illa nomina an denegari pote-

u

runt beatz illi animz, qua toto cordis fén-

&t

fü talem. promfit fermonem (2): Quid mili

N

eff in cmlo, €9 a te quid volui fuper fevram:

C&dy

Deinde illi,, quae exclamar (c): Exiffm

n [cieti-

Quos

omtía detrimentum effe propter emineutei

lben

tiam

Dern

(a) Canmt. c. 7. v. 106.

(5) Bf. 72. v. 24.

S

m

(«) Paul Pbil.c.3.v.3

Dg AMonE Drr

81

n

tian $ ESU Chriflá Domini mei: proptev quem

At

ompia detrimentum feci , eg avbitvor t flevcoray

O

ut Chriflum lucrifaciam. Non iítud dicere

Ov

du

eít, nihil nifi in Chrifto fefe amare, unice-

que illum a fe in omnibus amari? aut quem

uerfeäf-

alium fenfum hac verba prafeferunt,. ab in-

Vere

figni quadam Dei amante anima continuis ce-

UP g;

lebrata noctibus: O Deus, zu mibiomniaes , Q9

omnia pyceter te inibi nibil fuut.

1 Cmdc(

Nonaliain S. Auguítino vigebat animi

oo Mi

fententia, non alia in S. Bernardo, in S. Ca-

antest

tharina Senenfi, & Genuenfi, & in com-

ym of

pluribus aliis, quos in affectando tam fuübli-

J n

mis amoris vert

ice fummopere mihi imitan-

morisf»

dos propono.

14

i^

O animas eximiis, ac inufitatis plähe in-

. fio

ftructas ornamentis, quarum infipne pre-

tium , fummamque infrequentiam neque

Hagfäff:j

Phenicis rariffimus intuitus fatis poffit pro-

m[ ; CO'.V

ponere: adumbratio earum aliqua in illa vo-

I

lucri forte videbitur , cui pulchritudo eximia

eg&ilï

a Paradifo nomen fecit. Hoec avis tanquam

[

fentiens naralium praftantiam humumque

dedignata , nunquam vulgari terra refidet: ad

!

"i

cedri verticem adhaerer fatigata , non pedibus,

M

quos nullos habet , fed claviculis quibusdam

ns;szff*ï

libero fufpenfa ethere, nam nullibi, nifi

V

aperto eethere motu ac vita viget.

Sic etiám heroes animi, de quibus no-

bis fermo, non res creatas amant in femetip-

fis,

$2/ CowrENDIUM I &ACTATUS

D)

fis, fed in Deo, Deumque in rebus crearis

iro (

diligunt. Siquando ad negotia, qua (unr in

N

terra hac, duce amore veniunt, nullam in

,

eis partem quietis capiunt, cum in Deo uni-

ce fuaviffimo fruantur otio.

Et ficut qui

Qu

Fénn

pifcatui margaritarum ftudent; inventa in

conchis magarita, non conchis delectantur,

]

fed his, qus infunt, margaritis; ita qui vere

dinfi

Deum diligunt, .non rebus his creatis, íed

t o

qui in eis exhibetur, rerum omnium condi-

VItk

tori Deo adhareícunt.

ülx

itügr

hEW

( &b uT XXXIX.-

A

Qyod amor Dei [uper osmnia communmis fit

vim

ommibus , qui Deum fmcere

plür

Quamt.

BN

"i

tfi diverfis eradibus, quod hactenus mon-

E

*

— Ítravimus, facri amoris perfeétio diftin-

d

IY

quatur: diveríe ramen ha Deum amandi

forma, que ferme infinite fuünt, precepto

Es

continentur unico.

Has 1inter Deum aman-

&

di formas tanta varietas fe offerr, ut ficuti in

W

ccelo non duo Angeli funt fibi omnino fimi-

pa

les, ita in terra etiam non duz forfan anime

dlgx

aequali prorfus forma ac ratione amorem Del

Iep

colant. — lLa claritas folis , inquir S. Paulus

HObu

(a), alia clavitasluna , eg alia clavitas [Ieavum.

;

Srella enim a fiella diffevt in clavitate, fic &g vefut-

L unc

Tecléo

(a) r. Cor. e. 1

)

ec

e

(I)

]

)

Dz AMomnE Dzr.

$3

: C

ve&lio movtuorum. .. Canticum coeleftis glorise,

forr

pro füuoquivismodo , decanranrt redivivi fan-

&i.

Verum cum tantum fitamantium difcri-

3l i

Jeou:

men, quis tandem amoris facri gradus eft,

quem ut confcendant omnes, pr&cepto hoc

ia a

l

ven i

tenentur ?

eduntt

Id mihi videtur fa&um divine Provi-

quï D

dentiz fingulari quadam cura, ut in Vulga-

ta noftra, cui ab Tridentina Synodo füumma

QUs t-?;

n cori

ac irrefrapabilis auétoritas acceffit, Dei aman-

dilex vocem dilectionis habeat, potius, quam

amoris: Ziliges Domizum Deum tuum (a). 'Ta-

Y

metíi enim dilectio amor fit, non tamen folus

amor eft, quod S. Thomas norat, vocabuli

l

f

1

vim perfcrutans ,. fed eft quaedam electio, ac

11

pluris eftimatio ac fi lex dicerer, lectiffimo

amore amandum Deum efle, uti ipfemert le-

&tiffimus inter omnes atque lectiffimo amore

j

enu

digniflimus eít,, quem fenfum etiam in Can-

tiot

tico fectatur Sunamitis.

(n i

Qui fertur in Deum amor, ceteros amo-

PW

res fuperet, eisque tanquam amorculis,. fi

nf Ü

(

uti fas eft ferme profana voce, füummo im-

uth 1

n j

perio przefit; fi Deo aufcultamus, qui nonin-

digne fert, nos prater ipfumalia adhuc amo-

re profequi. Qualis divina lege imperatur

mofem

nobis amor ? videlicet fincerus fit , natus in

(o

$

] od

)

ipfo animo , ibique dominans: chariffimum

'((JWW

Á

«

vl

hunc nobis effe vult Deus & deliderariffi-

mum,

M

(4) Maib. 22.

CowrzNDiUM TRACTAT US

$4

| ]i

mum, eoque totam occupari mentem: vult

effe eeneralem , atque cui vires omnes ope-

um

ram ravent füam:. füblimem effe jubet,

&f

qui omne mentis in fe convertat ftudium;

|

fum

denique ut generofus fit, atque firmiffimus,

Dar

utque conatu omni eundem excolamus; cum

4j

itaque hac. forma amando Deum optimum,

eundem unice deligimus, quem toto ample-

&amuranimo ; iítaamoris forma, qua Deo fo-

eüä

liconvenit, amor fümmidelectus, five fummi

COI&

À

amoris delectus forte vocari poflet.

J

Q

"Nofti 'Theotime , quod fepius jam di-

p

tl

E

&um eft, varios amores dari; nam eft pa-

ternus amor , eft amor filiorum, quo profe-

n

cha

quunrur patrem, eft amor fratrum; atque

eft amor amicitie , eft amor

Omr

conjugur ;

fias

atrie , funt alii amores:

hi omnes dif-

dmi

fident latiffiamo difcrimine , funtque cu-

juslibet tam certa ac rate vices, ut ab iis

Ql

n T

dimoveri fine turpitudine, ac perturbatio-

ne nequeant. Quodíi amore fratris patrem

ldq g

]

Que

ieum profequerer, age, ut incongrue 1o-

catus amor foret? non minus fcedurm , fo-

Q

j

ret, amare conjugem , ut patrem, aut filium,

ut fervum.

Vet

0n

Eft in amore modus, certaque ratio; ut

Cepf,

in honore, quem aliis deferimus.

Non c&-

&u & dif-

co quodam impetu, absque dele

crimine, fed juxta dignitatem, fuum cujus-

que ordinem, cultum & obíervantiam impen-

dimus;

-

|

85

Dg AMoRE DEI.

m

dimus; eodem ordine etiam procedit amor.

TU

Cum ergo Deus füummum bonum fit ,. idem

ill ij

& fummo cultu & füumma obfervantia, &

TU

fummo amore dienus eft, nec (atis amamus

Ym

Deum, cum divino amori amorem fimilem

u d

adjicere non veremur.

ptimuER:

) u

Audi Ifraél: Dominus Deus nofter unus

»Deot

eft: Cum ergo unus fit , diliges eum ex toto

e[unt

corde, ex tota anima, ex tota mente, ex totis

viribus: cum Deus unus fit, tanta vi, ac

praftantia, tanta generofitate noíter in eum

u j

amor fit; ut ceteri amores ad hunc omnino

m ej

qonr

comparari nequeant.

Hinc ergo fequi vides

chariffime '"Theotime, quod Deum fic amare

UP Ü

di

omnino non poífimus, nifíi eidem vires no-

a

ftras, ac omnes facultates ex integro ce-

damus atque devoveamus: nam id fibi pro-

mque

politum habet perfecta hzc dilectio, ut füm-

ut

mi Dei gratiam rebus preponat omnibus,

ertü

idque pro omni tempore,; & omni loco: at-

us

que fi res has univerfas in füa poreítate, ac

onir j

ditione cernerét verus amator Dei, harum

æth

jacturam mallet, quam fus charitatis.

Hec

, lU

vera eftdilectio, cadens in omnes homines,

hominumque univerfo generi divinitus prae-

rat

cepta.

r

NI

ym (

ub

w

GAPUT

u

$6

Cou»rzNDiUM TRACTATUS

G xruT XL

ch

Quod Deum amare [uper ommia, &2 :na-

qUO

gis etiam , quam. mosmetipjos

fsdi

oporteat.

]u

fim

ft Ariftotelis fententia, quemeunque bo-

E

mur,;

num proprium amare, plusquam czete-

ra, omnesque reliquos amores ex uno füi cu-

fubji(

p

jusque proprio amore communem ortum

ducere. .Ita Philofophum loqui, . qui Deunt

n

bt

dilexit nunquam , cui nunquam in mentem

venit, de charitate Dei fcribere, mirari non

mgg]

E

debemus. Ejus enim fententiam jam falfira-

Yun

tis arguit ipfe cuiliber ingenitus amor, totius-

(8

que nature proclivitas, qua fümmum bonum

pu

primario, atque pra omnibus bonis com-

plectendum, natura ipfà jam inftiruit. — Tan-

Ie|

lim

ta eft menti in bonum ingenita propenfio, ut

fiquod fibi fümmum ac infinitum effe vide-

tur bonum , & pulchrum , ab eo protinus

re reliquis amplectendo, fibi temperare ni-

Ex |

f

per füummam vim non poflir.

Cum de delectu bonorum finitorum

agitür, mirum non eft, a quoliber füum cu-

D

tor

jusque bonum cateris preehaberi omnibus.

Aftinter bonum finitumacinfinitum tam nulla

(0f,

h

eft proportio, tam difpar habitudo, ut bo-

numinífnitum non folum fibi totam advertat

dj

t

ac rapiat mentem noftram, fíed etiam füper

omnia füi amorem excitet,

Id

(

Drs Auonzr Drri.

87

Id quodad confimandam hanc naturez vim

TE

ac ftudium valere plurimum videtur, id eft,

quod intimo quodam nexu, non adícititio,

i

fed infito natura pariter nos Deo jungat. In

Deo magis, quam in nobis fumus, ac vivimusls

g y

fumus divinum genus, omnes ab illo exori-

mur;abillo füítinemur, ad illumtendimus, illi

qm ca

10 ii

i

fubjicimur, utadeo deeo vix paulo meditatius

poífimus cogitare, quin protinus hi nobis

ot

Íponte fermones excidant: Profecto, Domi-

"M

of

M

ne, tuus füum, necnifituum me effe convenit ;

j m

hirariä*ï

magisin te, quam in me, meam vigere fentio

animam; in nullam rem aliam, ac in te, vo-

am fä]b

luntas mea ferri debet; tu mihi totus amor

es: tu mihi vitee auctor, ac vitee meta,. fco-

umb

pusque es: tu mihi plus, quam ego ipfe-

JODiS *f

met, amandus es, nam in te füm, quidquid

ul

fum, atque ad te totus pertineo.

pen

j CM

GARUTSALL .

0 pl'f:ï

Ex charitate Dei oriri chbavitatem proximi.

UPEFF '

d Numinis imagiriem creatum hominem,

ut propter Deum non minori, quam nos-

! iif

metipíos amore profequeremur , legem crea-

l

tor tulit: Dz'lige.r Domiuum Deum tuum ex toto

' Omüïg'r

corde tuo, eg in tota anima £ua,€g in tota mentetua.

mu

Hoc eff mnaximum $g jvimum maudatum. — Secun-

( j

dum autem [imile eft buic , diliges proximum tuum

n W

Jicut teipfum. (a) Quareamamus Deum ? cau-

n

2

Íà

1

(a) MGtI)» €. 225 V. 27« þ' 289*

$8

CoMrENDIUM TRACTATUS

v

ü

ía amandi Dei Deus eft, ut S. Bernardus ait,

ideo amamus Deum, quia fümma & infinita

rlOfi

[

Y (I)

bonitas Deus eft.

Quare in nosmetipfos

fovemus charitatem ? quia ipfius Dei imago

Wi

J!

fumus, & e&typon. Atqui hec dignitas, fi-

V,

militudine Deum referre in omnes convenit;

tj 4;1:

omnes ergo tanquam vivas Dei imagineg

*

amare nos oportet.

(t J

]

Quod fimus divinivultàüs effigies expref.

fie, hoc titulo fummopere ad Deum perti-

li

!

tvf

nemus.

Hoc eft, quod adeo homini conci-

ä

liat Deum , hoc eft, quod tanta nos cum

!

i ol

BN

Deo neceffitudine conjungit, ut nosmet filii

me;

Dei, nofterque Deus pater nominetur;

Of

& vere fit.

Hoc eft, quo apti fumus, ut

Deo uniamur in illa vitee aterna inenar-

lobi

*tcu]

rabili gloria, ut perfruamur immenfa ejus

tüm '

gloria, & penitus eadem , qua ipfe felix

eft, beatitate.

Hinc hauriende gratie fu-

Qïgo l

þmm

mus idonea vaía; hinc mentem perimus ap-

tam divine menti, ut ei intimo adlizreat ne-

u

(ti ]

xu; hinc adeo magni Numinis

W

Participamus

indolem; ut S. Leo fcribit.

"d

Q

Silubet, etiamnum narrationi facrae ad;

püt

verte animum: (2) Tobias junior comitante

e$,

perfonato Azaria, ambo incogniti, zzgrefft fuit

f?n.ra

ad Raguelem, €g' [ufcepit eos Raguel cum gaudio.

T»ffim

lfztuemque Jobiam Raguez , dixit J4ume Wxori

Yi h

Jue , quam fimilis eft jJuvenis ifle confobrigo meo-

W

.

g

-l)(-a) Tob. c. 7.. v 1 de- reh'qqf '-

83

DEVAMQRI-E Dzt.

d

U cumbec dixiffet ,. ait, undeeflis juvenesfvatves

llmplüwïïï'l

nofiri ? atilli dixerunt , ex Tribu Nepbtali fumus,

t

ex captroitate INinive. — Dixitque illis Raguel ,

Bu

moftis Tobiam fvatreim meum? . qui dixerunt, t10-

lï[&S ) 4*

vimus, Cumque multa bona loqueretur de eo, di-

yen!

xit 7dngelus ad Raguelem ,. Tobias, de quo intev-

m

Voga$, putev iflius effl. |.Et mmifit fé. Raguel, Q9

cum lacrymis ofculatus. eft eum, &g plorans fuüpra

collum ejus dixiz, beuedi&lio fit tibi fllà mi, quia

seyt

bonitg optimi vivifiliuses, Ut vultu , & verbis-

m

fuaviffime accipitur puer nonagnitus, ut ine-

ini cur

jus collum Raguel injectat brachia, ut molli-

n

bus eum verbis milleque blanditiis demulcet,

ao

cum primum novit, eum Tobis viri boni, ac

n

optimi effe fobolem. Nec nofcitRaguel, utrum

fomis; !

Tobias junior pariter ac pater fuus, virtutibus

y n

excultum gerat animum, nefcit lectiffimum

geni t

D

eum, ac ornatiflimum effe juvenem; quid.

j

ergo Raguelin eo demiratur tantum, quid

gratiæ ]

provocat fuaviffimos in juvenem ample-

xus? beneditlio, inquit Raguel, /it tibi fili mi,

hort!

quia boni , €g optiuzi viri fllius 6$: non quia

j

cunctorum juvenum flos,'decus, ornamen-

tumes, nam utrum fis, id nefcio, fed quia

patris optimi, quem unice amplector, filius

jl ECW L

es, eumque aliqua ipfe fimilitudine refers,

l

tanta mihi charirate dieniffimus videris. Cha-

j )

li

riffime Theotime! quodfi imago Dei in quo-

qum

Áyit V

vis homine confpicua offertur mentis oculis,

i

nonne hoc fenfu invicem tunc loqui oporte-

jj

M

ret : In ifto homine, illu

pére Di-

3

Qri Dei o

vinità-

95

COoM?PENDIUM ATRACTATUS

vinitatis expreffum cerno. vultum ; nonne

UM

AtOt-

hoc folo nomine meretur, ut intimo eum

amoris fenfu, ardenti cbaritate compleéta-

d

li

3 1f

mur? & qua de caufa? non quia talis. eft,

í

qualem fortaffis füfpicor, fed quia opus Dei

g

051

eít. N vel ideo tantaum omni amore no-

TE

lr

ftro digniffimus evadit, mi Theotime! quia

a Deo oritur, quia ad Deum pertinet, quia

l

im;

Ti

in Deo vivit, quia ad Deum tendit, quia ad

Dei fimilitudinem effictus eft.

mu) W

UET

frsdi

CX PUT XLIE

IN

fin

Deum . amoris moflri ad .esmulationem u-

f

.que percupidum efJe.

Iiüs

füm

zc dicit Dominus (4): Ego fiun Dominus

Tio;

H

Deus tuus fortis , Zelotes : : profe&o talis

Sed qu&

IQ

Deus eft, qualem feipíe dicit.

Ts |

hec amulatio? etiam deícripfit eam Deus,

& fic videtur (fit venia vocabulo) e cupidi-

tate quadam haec emulatio nafci, ut folet in-

Ts

ter homines, prefertim conjugatos frequen-

tt,

tius accidere. Velim Theotime, non levitet

nf

hic attendas.. Nosfuos effe Deuspracipit; at-

0r

que rantopere füos, ut cujusquam alterius nos

lt &

eíTe, impenfe deteftetur, JVemo, inquit (P); po-

tüm |

zeft duobus dominis fervire. — "Totius cor is no-

Q0r

I

üuiät

(&) Exodec. ro. v. $.

mUm

(b) Matth. c. 6. v. 14.

VDE AMonz Drr

9t

fiotnt

[tri, totius anime, totarum virium eft eemu-

o «m

lator Deus. . Se fponfum nominat, fponfam

appellat.animam , que fíi forte perfida alie-

Jple&z-

as d

nis implicetur amoribus, eam fornicatri-

Lpus :

cis, atque. adultere nomine graviífime de-

ore f

teftatur.

y! i

Id vero nonne equiffimum eft, ut toti

(

, quia É

fimus Dei, fineexceptione ulla, atque fepo-

fitu, ut Deo adhareamus? vix parvula vale-

mus amandi facultate, tamque exilis eft no-

Ílra dile&tio, ram aréte limitata, ut capiendo

amoriili, quo Deus dignus eft, longitfime

fit impar: nonne id poftulat equitatis mani-

at

fefta ratio, ut;cum amare Deum non poffu-

mus, quantum fatis eft,amemus, quantum pof-

fumus ? füummum, acinfinitum bonum, fiinfi-

m Df

nito nequit, füummo debet amore diligi, nec

ofeut

eiamor convenit, ac pene nullus eít ; ni fum-

$u

mus fit.

z

)e?

Hoec interim aemulatio, qua Deus opti-

y

mus amorem noftrum, ut ita dicam, depe-

n

rit; a cujusquam boni cupiditate nequaquam

guá

naícitur, fed ex fümma amicitia.

Non Dei

bono vertitur, fed no(tro Dei amor.

Nonil-

] at

D

le ex nobis vel minimz rei in fefe incremen-

n ui[ xt

tum capit, fed magna nobis comimoda illius

Qu

qmor parit.

uodíi amorem noítrum po-

ii

Iul

Ítulat, utilitati noftrae fervit.

Deus ut fum-

teri fertur proverbio,

mum boþnum ; quod ve

4

amat

92

CowxrEeNDIUM TRACTATUS

amat fefe diffündere, atque; dum tanti boni

K5 x

&t

participes nos fümus, nilipfe fibi acquirit;

atque hinc ille voces, a& mulationis gnave

1luti

|

indices, qua in peccatores movens querelas:

Duo mala fecit populus meus,inquit, (a) me dercli-

quevunt fontem aque vive; €g foderunt. fibi ci-

dnmmg

flevnas diffipatas ,| que comtineve. mom valent

u /1:1 l

aqurzs.

lia

1eefo , Theotime ! quae aptior locu:

Qs P

tio pgfïk

et congruere magnanimo amorl; ac

üris

emulationi nobili ? dereliquerunt, inquit;

Qd

ine fontem vivum; nihil ex eo quidem ego

percipio damni, quod mereliquerint; neque

N

ideft, quod queror; perennibus fcaturio

L

bonitatis aquis, fonsjugiter irripuus, etiam-

CJus

Rn

fi némo fit; quiex me aquas hauriat; feu ve-

nerint, feu non, nil mihieorum nocet defer-

Áim

tio, inde nec affluo, nec perdo quidquam;

i 0

éoruim damna doleo, qui fontem aque viv

Rant

deferunt, ut fodiant cifternas, qua'aquas

nullas continent; fi, quod fieri non poteft,

li

me derelicto & alibi eeque dulces, ac vivas

reperirent aquas, non de abíentia eorum

quererer: nullum ex eis emolumentum ve-

A

lim, nifi ut beati fint; fed me relinquere; ut

pereant, ut bonis deítituti malorum cumuio

Jmp.

pe

premantur, id eft, quod me excruciat; 1

eft, quod me in luétum conjicit; gemirusque

n

1neos extundit.

Mdl

Ut ergo nobis bene fit; no-

n; ne

CUmb

ürum amorem poftulat amicum Nume

nos

(e): Jer. c. 2. . 13.

V)

'Dr AwonEr IDEI.

93

TO

nos jacturam faciamus feliciratis noflr&e, nànv

extra amorem Dei felicitas nulla datur; mero

chu'mz:

falutis noítrae magnanimo ardet ftudio.

j gnal&?c'

luerezzsz

n

Pone me , inquit coeleftis fponfus dile&s&

ip

*

i jï(?i l

animw, pone me ut fi

Ó

naculum fuper cor zuums

Q t

ur fgnaculum fuper bracbium tuum (a).. Codles

fti jJam amore haec Sunamitis arferat , dum

haec a fponfo audit; ut fignaculum in corde

jor d

ejus poni fponfus defiderat, ne quidquam a-

moti; t

a

moris effluat, neve fübintret. quidquam;

vod feeda mixtione hanc charitatem vitiet.

j d

Non fibi fufficir, a Sunamitide ardenter dili-

;

gi; purum, ac integrum, ac invariabilem

Qs fcaïïtïv

ejus amorem exigit. Et ut fipnificet, fefe

]U5 d

non tantum fterili affec£tu acquiefcere, idem

ju; ^

fignaculum in brachiis poni jubet, ne hec

pcte

ad opus alio ;

quam fui amoris motu ve-

v

niant.

[

Carur XLIIF.

L

Inamando Deo quee debeat effe no[tva conten-

qu r

) V "

tio, ac eumulandi ardor.

:n[;fd æ:"ï

ictorem preftantiffimnum eques quidam

nent ï

P

magnanimus adibat, fonipedem — pingi

n

imperans effufo curfü, atque habenis laxis

mCUW

per viasincitarum , & precipitem. Oblata fibi

v

effigie, eam inverfam videns, ut quem juf-

ferat citiffimo rapi curfü , eum: dorfo in-

;"Znefïï*ï

cumbere atque disjectis pedibus in camno

u

*

volu-

rh

(4) Cenr. c. 8. v. 6.

CoMPENDIUM TRACTATUS

94

D

volutari equum cerneret, illudi fibi eques

lfl'ümm

exiftimans, furerein pictorem cepit. 'Tunc g

iterum a fümmo ad imum picturam alter

f

!

vertit; ut recto ordine equus in pedes

| tit

niteretur , ecce, converfus ad equitem, quo

| l:

]

i

etis, inquit, habes.

Id nempe folum de-

&

u

7315612&:

it, ut, qui cubabat humi, circumvolutus li-

: wir t

mo;in fervidiffimum curfum effufe equusrue-

'Theotime! vis

ret, inverti pictura debuir.

].

noffe, quanam contentione amandus Deus

lh t

fit? non alia, inquam ego, quam qua com-

dtet

plureshominum in bonatterre incubant, turpi

oD

abje&tione & probrofiffima f& volutantes ca-

li

.

no, dum calcibus celum petunt. Rectainverte

POT

illos, &erunt tales homines, quales divinus

Áci

amor poftulat. VideturejusmodiS. Paulifen-

f 0f

tentiaeffe; dum ait (2): Z7umanum dico propter

i

Rven

2ufirmitatem cavuis ve[lre. — Sicut emim exbibuflis

Quim

membra veftva [evvire ummunditie,es iuiquitatiad

Mmqu

aniquitatem ; ita vunc exbibetejmembra veftva [er-

LE

'

vive juflazie , in f[auclficationem.

t

Nunc itaque quid imprimis iffa conten-

tio amoris, & «mulandi ftudium

raeftat?

Id primum agit, ut oderit, fugiat, ac dete-

NT

ftetur, impediat, propulfet, oppugnet, at-

que deftruat ; quidquid in Deum füum, quid-

quid in ejus gloriam, & fanctitatem nominis

infenfius incurrit. Sic olim David (7): u-

gm'm-

;

(a) Raml c. 6- U.v I9e

Ü

(2) Pfal. x18. «. 165.

V)

aE

$

»Dzs AÁMoRnz Dzr.

9j

W

quitatem odio babui , & abominatus fum : legerm,

. Tut

autem. tuam ,. Domine,. dilexi

Ert alibi ( 4):

m d

Nonne, qui odevuut te , Domine , oderam , [upey

n i

inimicos 1uos tabe[cebam ?. pevfetio odio odevam

Et denique (7):

m qi

illos ; iimici jaclt funt milz.

Qu d

Zulefcere ane fecit. Zelus aneus., quia -obliti Junt

voluns:

verba tua inunici qmei.

equurt

onme!

Deinde & aliud praftat hzec fancta eemu-

yius D

latio, ur puritatem animi, caftumque Dei

| qui

amorem miri&ce defideremus, in quod exerm-

bant V

plo Paulus przit, qui fcribit Corinthiis (c):

yantest

IEnuloy. vos Dei emulatioue: de[pondi enim vos

wunmi viro, virguem caflam exbibere . Chriflo :

atv

jes d

fic Eliezer Rebeccae potuiffet dicere, fi vir-

$]u

o ornatiffima in aliquod difcrimen forfitan

T

:

eveniffet : zemulor te eadem smulatione,

fmexbä:ïï?

qua mea officia velim probari domino meo:

namque illius nomine defpondi te jillius filio,

Dd

n

ut eo te adducens virginem ei caftam ex-

hibeam.

CaAPurT XLIV.

iftus preftanti[[anos amoris in

af L

g;od Chri

nos aéfus exevcuerit.

,Pugnef)

fuum'

um fàncti amoris actus jam fatis explicui-

mus; ut recordatio eorum facilius oc-

em no;lL

I

currat,

dU

(i

(4) Pfaul. 138. v. a 1.

£5 PA 119..9. 139.

(c)- IÍ.Cor. & 115 9. 3.

96

CoMPENDIUM TRACTATUS

«eurrat, & ufüs expeditus fit commodum

HA0S

tiunc fore puto; eorum omnium hic fübjice-

NT

fe epitomen.

Chavitas Chrifli uvger 10$, ait

E pl

Apoftolus (4), fane, Theotime; urcemur

charirate; nec dicere hoc fufficit: inufirata

j

n

vl

ejus fuavitas vim infert reluctantibus, eítque

|

tam fortis dilectio, ut nulla alia arma ad de-

£ At

I

bellanduüm contrarias vires tam apta reperi-

il

CiQer

il

refit. In Deo noftro ac amantiffimo repara-

tore humani generis, vis illa charitatis illu-

IE *Xpü

ftris & confpicua emicat, atque in toto re-

U

ä

t fl

demtionis molimine clariffime refplendet.

üos enim in nos amoris actus Chri

A

SUS non exercuit?

('tu-s JE-

VOU

li

Mi

T'ort

1mo: Ámore complacentie nos Deus

adamavit, ejus enim deliciee nobiscum fue-

(ir

rant, utque nobiscum efle poffet , Deus fe

Ti (

hominem fecit.

1 I(

J

Qftor

2do. Ámore benevb]en—tiæ nos päriter

RE

complexus eft, dum hominem jinduit; üt

hominem faceret Deum.

ü yi

C(mïe

3tio. Amore unionis tam aréte nobis in-

æïmï

haret, ut bihil unquam arctius cum hominum

coaluerit indole, atque fümma Divinitas in,

perfona Filii Dei.

Dofn

füus-

4to. Totus, ut ita loquar, in nos effu-

fus eft, dum fuam amplitudinem noftra exi-

IOIUm

litati amanter conformavit.

Videtur S. $pi-

ritus

(0)

(

(4) Il Ger c. $. v. 14..

w«

S

M

D AMORE Dzr.

97

.ritus amorem- hunc effufionis non obícure

süodur

"

defcripfiffe , dum Chriftum fouti bortorum,

fibjt

ftf, U

t9. puteo aquavum w'ventlzmz comparat (4).

uïgemn'z

'

|

quitt

5:o. Denique amore languit.

Nam

i24Y i,

m €ïïQ'Li

unde ifta verba (/): Zoptifimo haleo bapt

mac

"

&g quoimodo coar&or, u/queduim pevficiatur ? nem-

Yi ïe?*ïï-

pe fuo lavari fanguine Servator amantiffimus

'

defiderabat, atque hoc defiderium, & mul-

Q

qtis

ta expectatio languorem ei atrulit. Hinc illud

j WLO .:

quoque accidit, ut fumma vis amoris , ingens-

que falutis noftree cura tam vehemenrer ejus

mdité

animum incenderit , & exagitarit, utin mon-

)htïüüSEï

te oliveti imbre fanguineo e corpore expreffo,

fudanüs in morem fluerer.

Tametfi timor

: f0* D

mortis, indeque nafcens dolor animz (an-

diffimeinferiorem partem atrociter afflixerit,

bicat

plus tramen amor noftri, qui occupabat animi

m

nobiliorem partem, acceleravirfunus. Hinc

horror fzevae mortis, inde pro nobis occum-

bendi ardens cupiditas divinum animum tan-

T

tà Vi oppugnarunt, ut in certamen atrox

conjectus Dei filius, lar

terram madefaceret.

QO cruore': fudans &

; Q9

mhofm*"*ü

Deinde & amoris vi o preffus vitam

| Divimläi

pofuit in cruce divinus is amator; hinc mor-

tuus non efílet, nifi amaffet tanrum.

Non

)

J

folum inter brachia amoris exfpiravit, fed

j HOHF?

chari-

L

j

jl

)

(a) Cant. c 4. v. 1. ,

(b) Fuc. €. 12. V. $0.

99

Courrz5NDiUM TRACTATUS

a i

charitatis ipgnibus totus confumtus obiit. Do-

lorum utique, quos Chriftus eft perpeffus,

& cruciatuum magna vis fuerat , magna atro-

)' ET

citas, hisalter quilibet, etiamfi viribus valuif-

fetplurimum, tam dire divexatus, inelucta-

bili nece füccumberedebuerat:fed is,qui claves

D

vite & mortis gerit, ipíe fons omnis vite,

morti non erat fuübditus, niíi divinus amor

E

& referaffet aditum, & morti fübjeciffet il-

[

(

lum , qui uti ex amore mortalis factus eft, ira

müi[, |

amore pariter mortem obire voluit.

130[1 Ti

& um

Non ergo vi malorum , fed fua fponte

jits :

Chriftus obiit; quod ipfemet affirmat (4):

u

lvemo, inquit, tollit azituam a 10 , fed. ego po-

Colue

50 eam at)e ipfo, €g poteflatem babeo ponendi eaim,

Tütjs

€9 poteflatem babeo itevum fumendi eam. . Et Ya-

T

ias inquit (P) : Oblatuseff , quia ipfe voluit.

m al

Non dicunt facre litere , quod fpiritus eum

du

reliquerit; quod fugerit e corpore exhaleta

"t

anima : adliteram accipiendavox eft: Emi/if

ïüem

fpiritum, emititfponte fua, ut Patri eum trade-

liten

ret. Utnotat Athanafius , morti inclinavit ca-

ut, acfiin mortem confentiret, non moritu-

rusaliter. Utvita ejusac mortis teftes manda-

g

runt literis, emittens fpiritum magna excla-

ï/,iS ii

mavit voce; nempe ad exclamandum , atque

&eni

vivendum porro adhuc vires füffecerant; fe

lint Q

fnori oportebar ob vim dileétionis, & amo-

jf

T1$

(4) Joan. c. 10. v. 18.

mm [

(5) Jfa. c. 13. v. 7.

'

Dzsg AuonE Drr.

)

89

ii Do

ris violentiam, qua ad parandam nobis vi-

tam adigebatur.

erpeiïus

T m

ys u

CABRUuT XLV.

ia

Quam fuves.atque jucundee. Deo virtutes

quiclav:

ommnes fit.

yis Vi

anta virtutis laus eft ex fefe, tantus de-

QUs d

giedffe;

I

cor, tantaque dignitas, ut ubicunque ea

:&us eüv 5

exiftit, exiftere autem & in paganis hominibus

[

nonraro folet , Dei in fe favorem provocet,

& cumulata praemia,

Pagani, inquam, fze-

(f

pius ab ipía ratione, naturz vi ingenita, ad

crmit

recti honeftique amorem ftimulati virtutem

"

coluerunt, quas nos morales tantum dici-

PUJZEM '

mus. ld jam per fe intelligis, non magnum

(

his virtutibus potuiffe ine(fe pretium, cuin

1p

tam abjecta, ut plurimum, tam homine in-

TU

digna fuerit eas colendi ratio, ut neutiquam

virtutis rem, ac veriratem, fed verifimilitu-

je &

p

dinem tantum , ac fplendorem exterius reti-

;

pere nt.

mclmäï

A Numine benevolo jam naturalis ra-

noni

el

yfi

tio, utarbor ex fe fructifera, hominum cui-

vis infita fuit: ex ifta folum ftirpefructus pro-

naüüz "

vt

geniti non omni bonitate carent

Erfi non

üint cum fru&tibus conferendi, quos fancta

k

U

profert Spiritus divini pratia, ram íuaves

J

]

tamen & ipfi videnrur Deo , equiífimo re-

rum arbitro, ut homines quoscunque, qui

ru-

100

CoM?PENDIUM TRACTATUS

fructus hosce proferunt, non Óinni prorfüs

premio remittat vacuos, eisque , ut notat

lat

COn.

Auguítinus, amplitudo imperii fui; omnis-

l

quereipublice falus ab Rotnanis debeatur.

i

dmf

Scimus, ut lue quadam, peccato vi-

tiari animam , atque divinz gratie abfente

Thy

]

f

aüxilio non: hominem fparem efle ejus-

modi producendo actui, qui fanum, atque

hauft[

lig]

integrum ejus demonfliret effe animum; at

neque quilibet ejus morus tam levus eft,

atque infelix, ut femper & ubique inflictam

anima , fübtracta fanctificante pratia, plagam

m

exhibeat; neque id omne opus, quod libero

n

tantum hominis ponitur arbitrio, quam pri-

mum peftilenti infectum halitu languet ; funt

&in hominis poteftate quazedam ex fefe bo-

nae, &laude actiones digne , etíi perpauce

Qu

N

ille, atque exiles admodum , quae gratie

fuperne auxilium indebitum non adeo deli-

qu

derant. Non omnisegri actio morbo emar-

Gïdigr

cuit prorfus, aut totalanpguor eít,' & exak

AQert

vt

perata valerudo; non omnes continuo vires

depopulatur morbus; videt wger, & audit,

Tün

atque loquitur, aliaque peragit, que nulla 2*

'Ulmh

Vent

gritudinis ex fefint argumenta. — Peccato in-

quinata anima effectus quosdam habet, quels

L

infit naturalis bonitas, moralis & humana pu--

?Püs [

chritudo, & füo nempe fluxo, ac tempore

üferc

*l

ci.rcumf'criptq premio hgud Apcnitus indigna.

Qllamx

Qgid

]

]

Bicy DIE AMORE DF;I.

IPI

uid denique illi volunr, qui huic con-

p

u n ^

trarium tuentur? in mali demonis horridam

D

conditionem peccatores dejicient; cum infe-

YU

lices ii genii tanta ipfectam labe, tam vitiis,

fi ita loqui juvat, imbibitam voluntatem cir-

ao

cumferant, ut velle, nifi malum, nequeant.

T

Theotime, nonishomo peccator eft, nondum

damnationis fententia perculfüs , nondum

df i

Jffl EU.

hauftus voragine miferiarum ; in quas inju-

jmur;!

ri& Deo illatee præcipiranr.

pv t

CAPUL AVL

m» Pïaw

Virtutes ommes per asnorem facrum umulto

J ]

qnajorem , quain ex matura fua pofJint,

; quämï

à Deo gratiam inire.

!

u

,

uibus jucundum eít, interdum ruri de-

j

(

gere, quique diverfos terre. fructus

f p

vtj

fapieniius fcrutantur, fragporum exile, hu-

mique abjectum genus admirari fiepius non

ü adfü*

dedignantur. .Nam quamvisterrz incubent,

morbOFf

lacertorum & ferpentum virulente ac fcedze

Cüa "

"

|

gyrationi ubique obvia, obfcenorum corpo-

mtintï?

rum turpiffimo conractu ipíà nunquam con-

rel ö

j

taminantur , nullo inde pefítis contagio li-

get

vent , falubri femperfucco, & coloris ferva-

(

ta elegantia; quod argumento eít, nullam

haoe

)

ipfis cum toXico convenientiam, aut nexum

.

J

ynt?

intercedere.

lM

gt

: Non minor virtutis eft praeftantia; quae

j

quamvis in animo peíte peccati infecto na-

Ícatur ;

102

CowxrENDiUM TRACTATUS

ícatur ; floris adinftar incorrupti nullo na-

Frit

(mne

talis foli veneno inquinatur; profecto aliqua,

quamvis non maxirna integritate nitens. Ne-

lo

nihll

que

Philofophos hec veritas omnino fugit,

fic enim fe exiftimant v

irtatem poffe defcri-

Dafi

bere, ut dicant: virtutem efle habitum, quo

g,

memo 1nale utitur.

tingf

à HOF

)uodfi jam querat aliquis , unde üf,

ShUM

ut cum virtutum , ubi ubi fint , jam ipfaindo-

f&riq

li

les ex fefe preeftantiffima fij& incorrupta, non

[

eis tamen zeternee vitze felicitas ulla pro pr&-

lii

mio conftituta fit, fi homini infint Chriftanis

t nulla apud Deum

facris non imbuto , au

Dümu

valenti gratia: huic refp

ondendum eft , nihil

ff U&u;

hic effe; quod admiretur: qui enim fe mor-

bus f

tifera adftrinxit offenfa Numinis, a Deo opti-

Duur

mo feceflione facta, & ab auctore omnium

) (yg

bonorum facrilego avulfus divortio, ccele:

üilf! [

ftium bonorum particeps effe nequit ; cci

f Ti

offeffio Patris cceleftis filio jure quafira he-

Q (

reditas eft, quam cum hoc filio adire nento

d

potett; nifi qui vivum ejusdem Dei hominis

Ri

imembrum, & adeo frater adoptione mylt-

ca, atque pre omnibus

prodigiis obüup?-

tUm 1

fcendaunice, factus eft.

Vir f

Hec amicitia: peculiaris vis eft, ut fibí

Tidul

|

amici placeanr per omnia, que invicem

agunt, loquuntur , aut quomodocunque trà-

quem

rmni-

tant. Qgidqgid ab eo proficifcitür ;

DI

Dg AMoRr Dri.

103

ij

p f

firmiter diligere jamante propofitum fuit, id

EU

"

omne jucundum accidit: nihil in hofte placet,

n. N

ab homine, quem. odimus, acceptum nobis

39 ftti

nihil eft. . Virtutes ille omnes, quainamicis

fe dl

Dei fuünt, jam jure amicitie , Deo cenfentur

m d

facrae , cui cum virtutibus, ac fuis rebus om-

nibus fe animus devovirt: fic arbore dono da-

ta, flores & omnes fruétus dono dati cen-

ün

ii

fentur. Juffusut palma flovebit , ut regiüs Pfal-

ii

tes inquit (4) ,fjcuz. cedrus Libani multiplicali-

p

f

tuptà

Twy. — Piantati 22 domo Domini , n atrüis domus

r

Dei uoftvi florebunt.

/

hn

Cum ergo hec arbor myftica in domo

x D

Domini plantata fit, folia; & flores, atque

ndi/

fructus, qui inde germinant, in Domini re-

m i

j

bus funt.

Sic & in Pfàlmis de ifta arbore le-

aDCOq

girur (/):. Erit tanguam ligmum , quod planta-

,re Omfw

[47177]

eff fécus .decuvfus aquarum, quod fru&um

yrüo "

dalit

i tempore [uo: Et folium ejus ton defluets

equ

(j ommüi , quecumque faciet, pro[perabuntur.

uæïh

Non folum proprii charitatis actus ,

qui

qie

arboris hujusce fru&tusfünt, non folum:

ope-

pf

raa charitáte imperata, nimirum floresar

bo-

X

ris;fed etiam perfolia indicati moralium virtu-

j

jl Ü

tum actus e charitate, que animum com

vim fuam, atque decus hauriunt.

plet,

y

Rofa in terebrato caudice inf'&rta, fi ad

seü

p

medullam antea reconditum mofchi granum

2

ue-

)Cunq ( /

(4) Pfaln. 91. v. 12.

itto

(þD Pjäh"o l. v. 30 49'40

, 6[?.7

lo4 . CowurzNDIUM TRACTATUS

fuerit, rofas deinde omnes imbutas mofchi

odore proferre dicitur. Perpoenirentize fiffu-

ram aperto cordi tuo virtutum quoscunque

Püjbi

furculos infere, fedaddito divini amoris gra-

ll

no; ex iftis furculis mox alii virtutum actus

naícentur, omnes fàcri amoris , ut mofchi

fragrantia imburi.

lt

Disinf

O magni Numinis admiranda bonitas,

Quf

cui.omnia gráta accidunt, quzcunque ab

l

amicis fuis offeruntur, quorum vel mini-

q p

m actiones fanéti amoris vi confecratee , ad

glO, P(]

Q

nobiliffimarum actionum claffem ac dignatio-

d.

nem adrogantur, & in oculis benigniffimi

Juxdy

!

Dei illüftres ac fplendide: fiunt. Sic nempe

fieri neceffe erat intuitu dilecti filii Del;

I

TE

quem infratribus fi

u

isadoptivis dignari tanto

) tot;

honore oportuit: í

ic propter JESU Chrift

&tllim

pratiam infitione myftica & ineffabili noftri

communicatam animis, quidquid in nobis

Witune

bonum eít, Fides, Spes, Charitas; Religio

Qnfer

Moderatio animi, ipfzeque adeo naturaies

Dnte

ejus dotes, ut Amor probitatis & morufn

G

QPV

Comitas, alieque omnes virtutes , ad divi-

Qs

nam prope indolem elate illius nos glori

qua omnem exfuperat fenfum , capaces reo-

unt.

tfgu

u

h

&tj

C Arf'q*r'

Dz AMonzr Drzr.

10f

;

T

CAPUT XLVII.

yia

u

Per folam: divimi. amovis preefentiam . vir-

ORU

tutes. quasdam . veliquis. snultum

n d

,

precellere.

qt m

um inter reliquas virtutes quaedam ün-f

C

interiori nexu cum charitate junctae, his

ipfisinftigne quoque pretium Regina virturum

( bont

charitas inducit.

Talis e(t Fides atque Spes,

qui

qua proxime Deum fpectant, deinde Reli-

LT

gio, Penitenua, &Devotio, quibus honor

fecrati

& obfervantia divinee Majeítati debita curae

m

eft. Tanta virtutibus iftis cum charitate con-

benigmt

junctio intercedit, tanta capacitas divini il-

,

lius liquoris, qui ab amore Dei 'fuaviffime

y f

dimanat, ut cum in ejus focietate funt, ab

ia

€o totam jucunditatis & dignitatis copiari

FSUU

facillimo influxu confeftim imbibanrt.

Sic fit

.fïfablnf

inuvis, qu& ut olivas fapiant, nil aliud re-

yid !

quirunt, quam mediasiinter oleas ut vites

li

45j

conferantur.

'lTam apte inter fe hz due

oo T^

plante congruunt, ut altera in alteram , quin

T

fefe propius attinpant, vicinitate tantum loci

Ie

JL

fuos inftillet fuccos.

fj

g

Atque hinc eft, quod ipfis facrarum li-

terarum oraculis Fidet, Sgei, Religioni, ac

Poenitenti:e vis quaedam fingularis ab interitu

fervandi hominem, fuzeque Deo afferendee

glorie. adícribatur.

Fit inde manifeftum,

H5

plus

(l

106

CowrENDIUM TRacTATUS

plus pretii omnino his ineffevirtutibus, quam — | !!i:

reliquis, hac tantum ratione,

|l G

quod major eis

«

fit cum charitate affinitas.

Que)

0a

Ergo Theotime, quin cetera neglioa-

mus virtutum exercitia, peculiari ftudio id

1

omne exequamur , quod Relipionis eft, &

tmmnis

acras res concernit, quod attinet ad fidem,

pum

j

fpem , actimorem Dei; in hisfermones no-

j

i

ri; & cogitationes, ac defideria verfenrur

ETUPTI

unice: facros Ecclefie ritus, ac officia non

Vi ipfe

fegniter celebremus, codices de cultu pieta-

Q at

tis ftudiofe evolvamus , omniaque illa exacte

pmv

obeamus, quibus fovetur charitas, atque

b

crefcit: his enim, qua defcripfi, major ett,

Qerfam

quam reliquis virtutum exercitiis ab charita-

Ti5 n

te influxus.

gr'ms

Tiam ]

VZATUT- XLVIIL

Rlci

Atden

Ab Chavitate snagnum Sanclitatis. inare-

ouentum accedere . veliquis virtutibus , fi

N

Ompe

Charitatis imperium ,. ac snodera-

?uen Jequantur.

Wt

Qu

ides Theorime, quod omnes he virtu-

n

V

tes, qua filiis Dei infünt, ad charitatem

I5

CUf

pertinent; alie ab charitate ceu fructus pro-

ducuntur: prafénte charitate inaugurantur

Clter

gulom

alie, Deoque confecrantur : alize ad juflum

charitatis fefe in lucem proferunt. Pofterio-

H U

ruin

107

E

Dz Awonz Drr.

rum quamvis tanta non fit preftantia, quan-

squ

ta earum eít, qua propria funt charitatis

magti

exercitia; longifIime tamen fuper eas eminent,

que nihil admodum dignitatis haberent, nifi

ab animo imbuto charirate orirentur.

Lt

hod :

Feliciter confe&to pralio, victoriee laus

nis i

omnis ducimilitiz tribuitur tum, cum ipfemet

vtf

a torfit marté proprio ; &

pugnavit, cum arm

Tmons o

precer hec inftruxi

t aciem , atque hinc inde

vt

imperio temperavit.

irrupriones milirum fuo

ofici t

Sic ipfe Imperator tum fü

a ipfius opera, fuis-

atque aufpiciis

ol

que armis

, tum ductu fuo,

e ia

parta victoria preelii viétor ce

lebratiffimus exi-

forte medio

rias, d

itit.

Adeoauxiliares copiz, fi

certamini illapfe, quamvis nullo Imperato-

m du

ris nequidem fcitu dimicent, fi tamen jam

prius factami defcriptionem preelii in viéto-

tiam inclinent confertis fuis viribus, res tota

[

feliciter. confe&ta lmperatoris amplificabit

laudem.

ittit

Sed fua Duci afferta gloria , & reliquae

TU

omnes copie , unde conflatus exercitus

M

fuit, ex ifta laude victori& partem fibi ali-

quam decerpunt.

Prius, ac pofterius ag-

men, & media deinde acies in partem lau-

"d

!

dis veniunt.

Si foederate gentes in unam

l du

caufam dimicent, omnium res bene ac feli-

U

a«l

f

citer geftae cum laude memorantur. Et fin-

UP^

ulorum denique gregariorum adeo facino-

u

ranon illaudata funt.

p

4

Eadem

p

108

COjMPENDIUM TaaAcTATUS

Eadem 'ratione noftrz falutis gloria, & | pic

reportara de ejus hoftibus viétoria amori du-

Ti

ci adfcribitur, quiin reliquas virtutes omnes

ef'iigi

late imperium proferens cuncta praclare ge-

rit, que triumphos nobis ac lauros parant

longe omnium optatiffimas.

Preeterquam

mf

enim quod proprios actus habet charitas,

ded)

qua plurimum victoriam iítam juvent; tum

g

alie quoque virtutes füb charitatis ductu at-

lil ( i

que imperio in arenam, urita loquar, def-

if

cendunt, cum inferni viribus preliature.

Nre

Siquando accidit, ut alie virtutes, velut

l Ctn

auxiliares copiz, aliquid ex fefe gerant preeter

&[que

charitatis juffum , &iftud etiam fibi vendica-

quid

re & jure poteft charitas ; quzecunque enim

fpiti

preclare fiunt; ea jam antehac dux amor de-

Titite

fienavit, cujus hec tota mens eít, & animi

Wfor

propofitum, femper in omnibus, quatenus

Bd

id fieri poffit, divinam gloriam amplificare.

Ülftne

Ínterea tametíi id cum Apoítolo dici-

NT

mus, quod cAaritas otimia credit , omnuia [pe-

ind e

vat, omzüia fufliuet , paucis, quod omnia cha-

ritas agit ; non ideo & cetere virtures füa

fraudande laudis parte nobis videntur: fic

dicimus de fanctis: hunc fides falvum fecit;

illum egenis impenfa cum laroirate miferatio;

alium oratio vel caítitas: fed hac defunctis

laudatione fingulari ad univerfam illam facri

amoris lauderm tranfire neceffe eft, eique pal-

mam ferre, quia coronidem addit & fanctitatis

apicem

$

Dr AMo RE Dzr.

109

wl

apicem toti virrutum agmini , que fine cha-

onde

rit

2

s Oi

effipies ac funus effenr.

ate, quà omnes animantur, ViI'FutiS vana

ducs

$ P&FEE

Profecto magnus ille Apoftolus , cun';

x

tam folicite conquirit omnes noras, queis fan-

chiti

étze charitatis vera poffit effigies defcribi, dum

rent; tU

ait; quod charitas fit patiezs , lenigna , quod om-

Qu [

ia credat, ommiajperet, ommia [uflneat : haec eo

u d

fenfu. dicit, ut intelligamus , charitatem im-

rl

perare

E

atientie , ut omnia füítineat ; fpei,

p5

ut cum fiducia expectet ; fidei , utfe fubmitat,

r

atque credat. — Ad hac fipnificat

Apoítolus,

jbi vt

Val

quidquid in his virtutibus ineft

vigoris atque

j

fpiritus, id totum eisafflare char

ü*

itatem; acha-

ÜX Ril

ritate nempe vir

es &animum patientiee addi,

adferenda ritea

[, &

fpera; fideihocroburindi;ut

3 qu&

gaudeatrebusarduis fe fübmi

ttendo; hanc de-

amPIW

nique vim & fpei adfpirari

ütnon magnopere

curans vitam hanc temporariam ad aliam in

coelis ma

ol

0»

gnoluctetur aufü: quid multis? hoc

illud eft

N

» quod dixit Chriftus; ex hac virtu-

d Ommau

te unica pendere legem & Prophetas.

N

iif

f ^

l[e mll?A j

il

Ils

]i

eti

l

T

H ;

CarPuT

M

3Pl.

o to

CowrENDIUM TYRACTATUS

CapruT XLIX.

yrod

| um

Quod cheritas "virtutes. ceteras Jue dig-

WSn

m

miatis participes veddat , fimulque per-

pf

ficiut illam , quam ex Jeipfis

T

babent.

E"x infititia arbore nafcuntur fructus

, qui

À

infito

Vr

ÁLu fürculi fequuntur indolem : fic

aía

fübi mali vel cerafi furculo; mala vel cer

iore

ut tamen & ex caudice ali-

n

X

producet arbor,

quid faporis referant.

Eademratione, cum

l) De

If

(an&titatis omnis ftirps;

*

atque radix fit cha-

f i

ritas, actiones equid

em omnes pr

opriis vir-

EU

nominibus , atque

[U'Um

turum , ad quas pertinent

r

notis diftinguuntur

ex ipfà

vero charirate

itatis veiuti faporem ha-

lr

ceu ftirpe fua fanét

UR

bent. Etficutidum caudex liq

*

uore fuo fructus

ex fefe omnes imbuit ; non 1

deo füccum de-

let, aut vitiat, qui proprio d

e furculo in frq-

&um influit; ira omnino charitas & propri

Ü

hi

am fuam ac peculiarem cuiliber virtutis acul

bonitatem confervat, quamvis & ipla ex

jto

fefe dignitatem ei inftillet fuam.

df

Tantum vero abeft, ut charitas quid-

1l

[cfe 1

quam decerpat de praerogativis aliarum vII-

tutum , cum quibus ipfa unam eandemque

REU

actionem ponit; ut potius has p

rærogativas

I'Um ]

extollatque

mirum quantum ipía amplificet ;

Ql i

eo magis ; quo nobilior ea virtus eft, cum qua

pro--

()

Dr AMonr Drr

III

producit actum ; eftque in ifta re charitas

cum faccharo comparanda, quo fructus om-

j i

nes mitigantur quidem, & jucundiffime con-

diuntur, non tamen idcirco vel minima in-

t r

)

cerfiti faporisjactura facta, fed magno potius

innatee fuavitatis incremento.

[hls, (

Atque hinc fit, Th'eotime, ut minimus

ii

virtutisactus, quem anima profert ma

g

no Dei

fic !

re] [ist

amore ardens, plus in fe pretii plus

d

ignita-

yie'

ts habeat, quam animae languentis ingentes

Qf (

pro Dei honore fuícepti labores, aut tolera-

ti cruciatus.

Ira qua& minima erant a Beata

j 113

& (anctiffima Virgine, Dei Genitrice , vir-

(Qorib

tutüm profecta opera, plus amplirudinis ac

us

preftantie divinis oculis exhibuerunt, quam

Ü di

ummze virtutes aliorum , quorum.non tan-

j ord

to faíligio eveécta fanctitas fuit.

dioí

00*

fgcti

C-APUT L.

T

Qtod Wud pretium fit, a cbaritate fuvis

i uIlS i

Ij

propriz's ac aliarutn quoque virtutum

actibus inductum ?

Td forte (cifcitaberis ex me Theotime, quod

(

illud pretium fit actionibus noftris a chari-

a

9

tàte additum: O quantumiillud eft, quam in-

jju

unt

credibile, nifi fic credere nos cogeret facra-

rum literarum auétoritas; audi Apoftolum,

a

omenta-

a

n

qui ait (4): 4 quod z'iz)pr"æ/ämz' eft m

neum

114

(4) II Cor. c. T NEUMD 7&,

j

YI2

CowrreNbDbIUM TRACTATUS

xeum 69 leve tvibulationis nofhre; fupra modum

El

in fublimitate eternum glorie pondus opevatur in

ne T

fücto

sobis.. Libeat hec explorare verba: tribula-

tiones noftre leves füunt, ac momentanee;

Ti (

t

fed folidum , & seterne glori& pondus pro-

[is

ducunt, O verba fane gravia, atque ejus-

modi promiffa, quee nunquam facta funt iis,

i

Y

qui hujus terrae bona feCtantur. Quid enim

fcd

u

vel dictu gravius, vel auditu jucundius? Tri-

bulationes noltra nos deprimunt, fed, quam

mur, [

Ti |

vere Deus eft, qui iíta verba facit, produ-

ducunt noftram oloriam. "TFribulationes le-

V mel

Net

vesfünt, & folidum glorie pondus produ-

Qd (

cunt. "Tribulationes momentanez funt, X

umm

glorie pondus eternum producunt.

dC Qe

Tul «

Atenim hac; quaío, unde virtus ineft

l

n

breviffimo momento, aclevi tribulationi? Ve-

ftium purpurearum aut coccinearum tantus

li] u

tD

eft fplendor, tantaque dignitas, ut eistanquam

Ntocl

augufte majeítati apprime congruisipfi Reges

N l[]fn

& Principes utantur.

Profecto non in lana,

unde he veftes conficiuntur , fed in colorum

IUm&

infe&tu vivido, fplendidoque, qui pannis ex-

Nlm;

forbewur, inhcret ifta dignitas, ramque in-

figne pretium. — /Eternam in coelis vitam fuis

operibus merentur jufti & fanéti homines

D

quo quid gravius, quid admiratione dignius

dici poffit, neício: aft ifta opera ex fe ac tua

indole fi eftimentur , viliora etiam videri

na :

unde

1e00

poflint, quam pannps, atque la

tantum

()

Drz AMoRre Drt

113

ml

tantum in eis pretium? ex eo, quod fangui-

TT

ne JESU Chrifti , purpureo fàalutis noftre

tribul

fucco tincta, Chrifti videlicet conjunécta me-

fitand

ritis confpectui divino illuítria plane ; facra;

lus r*

'

& sternis coronanda pramiis videantur.

ye jl

Uvas in palmite videmus, non palrnite,

ünti

fed vitis ubertate, ;vivaque radice genitas;

ul ent

fic dum per charitatem Chrifto conferi-

iT

mur, divino noftro capiti, Jam fructus edi-

ig

mus, faluberrima nimirum opera, quibus

p

[

ex meritis Chriíti ad füummam dignitatem

(iones

evectis, in coelos aditum reperimus.

Flac-

US PW

cida & infocunda Aaronis virga fuit, fed

e f

fummi Pontificis infcripta nomine fertile(ce-

Y.

bat ocyus, fronde; acflore; ipfoque fructu fi-

inul ac femel una nocte inftructa. — Huic vir-

ir

ge fimiles nos, zoz fufficientes f[umus cogitave ali-

anot

quid ex nobis quafi ex molis, fed fufficientia noflva

ex Deoef? , utícribit S. Paulus(4). Ut primum

gtf

vero charitasin noftra corda füubiens ibidem al

,isip[läff'

te infixit nomen illius, quem S. Paulus ve-

T d

rum &unicum dicit Pontificem effe, jam ube-

ia

res proferre fructus poffumus, unde coelefti-

i

um nobis deliciárum meffisu furget.

g

Quam funt magnifica recte agentibus, a

[ x'l[äm

H

h0

€O optimo maximo conítituta praemia!

p

cum tanti Domini nostotijfimus; nihilque in-

( !

"

terres fit, quas noítras ufüurpamus , quod non

x[[am H

àb eo ortum primitus, jureque ad illum (pe-

et

hu

ul

(4) II COf. e, 3..7.'3 5

114 COMPENDIUM*TRA CTATUS

üm

éet ac referatur, pratuita is utique fibi a

nobis praítari officia, noftraque omnia fibi

dem Y

reperere potuiffet, non propofita ulla opera

bis Q

iam ante debitee remuneratione: fed aliter ei

T

l

f q

vifum: Obfilii fui pro eluenda culpa noftra

mlüüs ]

& ad parandam nobis falutem , morientis

ietatem, pro levibus officiis , mercedem

m

Dup,

nobiscum pacifci voluit, qua excogitari nuJla

major poterat.

!

(q0]

M at

Non ille utique officiis noftris indiget;

Qu A

nullum ex eis emolumentum percipit : fic

l5 Q

enim, nos ipfe. Chriftus admonet (4): Cum

PO

feceritis omnia ,

que precepta funt volis , dicite,

Wingt

quod debuimus facere , feci-

fervi inutiles fumus ;

anus.

Igitur utilitati noflre vertuntur om-

t (

nia, cum Deo inutile; fed urilifhmum nobis

Ü

rinifterium obeamus.

Pal H

T

n

Non ergo quidquam nobis, nifi ex pa-

(j

"lf

&o fuo, & liberalibus promiflis, a Deo de-

betur præmii.

Nontaimen ideo ram benigne,

dhibens bonitatis füz

fj

tam indulgenter nos a

W :

inibarDeus rationem,ut fapientiam negligeret

W

ZEquislibravit omnia momentis , dumquetan-

tain nosufuseftindulgentia, niliil omiftt om-

&ug j

l"e f

nium, que Majefiati fuz ex equo conve-

nirent. Cum enim noftra opera addicte.no-

S[etn

bis tantze mercedi ex fe non congruant, eX

eo tamen congruunt ,

.quod Spiritus fandi

Qmmul

ad fum-

Aeml ü

gratia, qui corda an'cra inhab;tat j

murnm

(4) Luc. c. 137. v. 10

(

j

IIj

D "AMQRE Dzt.

o f

mum dignitatis gradum evehantür.

Ejus-

Q

u

!

yni

jl

dem vero Spiritus tam admiranda eít in rio-

Loptt

bis operandiratio, ut fua ipíius opera me-

|ahtet

rita noftra fint ; tam intime conjunéta eft no-

j noü

!

ftra cum illo operatio , ut verum non

noriati

minus, quam mirum fit dicere, nos facere

t

omnia, & illum nihil non facere; illiusque

magis, quam noftram operationemeffe. In

;itarï Qu

ipfo agimus , ipfoque dirigente, düm ipíe in

nobisagit. Pro ipfo nos, &ille pro nobis

s mdw*

agit. Nos juncta cum ipío opera, & viri-

gt

bus collatis agimus , aít penes ipfum tora

(

li

!

h

d

actionis noftre vis & effhicacia, atque dignitas

Jiis

L

l

^

manet.

;

7

fam'f:

T

Atque hoc idem eft, quod Chriftüs di-

j:

m

xit (a): Manuete in me: 9 ego in voliy: .Sicut

palimes s0n pot.

eft fevve fru&ium a. femetipfo, ni-

fi ma

]

nil

b

iferit im vites fic mec vos , uifi n - me mán-

feritis. — Ego fum vitis, vos palmites.

ii 1Ha-

us

qmbe

u m wme, eg egoim &0, bic fevt fru&ui mul-

". Cum ergo Chrifto capiti conjungi-

ynittte

mur, in quo totaac plena eft pratiaruin om-

] ne(ïllv'

nium collectio: ilto rnexu in nos hie Spiri-

um

&tus fancti grati& propagantur, unde fons

l] 0 m]l:[l

ile myfticus aque vive falientis in vitam

y *

j

gternatn in nobis exiftit.

addï&a

Veluti fipapis granum longe minimum,

n

)[I'I[UC $

omnium tamen altiffimam producit arbo-

y

rem; fic noítris operibus nulla quidem eít

i

cum

f

(4) B'oan..c. 1$.9. 3. 4. $.

116 COMP*ENDIUI'V.[ TRACTATUS

l

l

cum gloria ceelefti eequalitas: eandern tamen

loriam tam exigua producunt femina. non

tibus.

ücita

ua quidem vi, fed Spiritus fancti virtute

in cordibus nofítris diffufa ;

nam fumus

tifni

hd

H

membracapitis , quod Spiritus fanctus ani-

mat ;- fumus arboris germmantis furculi, cu-

Qd

Onninr

jus Spiritus fanctus vernansac divinus humor

eft. Hanc ille Spiritus nobiscum opere fo-

Anbro

Quri

cietatem init, ut nobis actionis meritum, &

tj

commoda relinquat, dummodo nos ipfi om-

Amfi

n

nem honorem, & laudem operum refe

ramus, & jure quidem; nam quidquid in

EU

nobis boni eft, ejus initiun, & progre-

D

füm, atque exitum divine ejus gratiee de-

Dem

«

df p

'bemus..

*

L

du

C AP DT LI.-

Quidy

&Quts

:Qtod una . chai

7tüs virtutes. osmnes 60?7?'

Qp

prebendat.

Ia

A

tíiin anitnos hominum íemina virtutum

V

E

01€ &

t

omnium injecerit univerforum conditor

Deus; eorum tamen vis; quz aucta virtutes

*Ava

i.

deberet fingere & efficere, in fuo quasque

genere, eouíque fopita manet humana prà

vitate, ipfaque emicandi difficultate, donec

accedenre facro divinz charitatis ardore pau-

fipp.

latim fefe éxerens; virtutum omnium | pu*

Vind

ichehr-'r?mos flores ac fru&us gener;t;

RT

TAUm Y

ü

Dz Auonz Dzr

117

T

In def&riptiohe charitatis, nutmeris om-

mina t

nibus abfoluta, fanétus Apoftolus non folum

U

dicit a charitate gigni & effici patientiam , be-

m [

nignitatem, modefítiam, conítantiam ; fed ait:

ndu

Ipía charitas patiens eft, benignaeft &c.. Inde

u

concludit S.. "Thomas , a charitate virrutum

omnium opera effici.

Scribens Demetrio S.

us Ut

Ambrofius patientiam , & virtutes ceteras

ag

charitatis membra effe dicit.

Sanéctus vero

meritün

ii

Auguítinus temperantiam ait amorem effe ca-

imonige ac puritatis, quo nullis alienorum

m 7

qiqu'

affectuum fordibus inquinatus homo totas &

integras, ac collectas animi vires adamandum

&p

Deum confert. | Fortritudinem ait amorem

J graüæ

effe pro Deo füftinentem, ac füperantem ar-

dua: juftitiam dicit amorem Deieffe, qui fuo

quidvis loco atque ordine difponat, fumma

eequitatis ratione habita: ut Deo fübjiciantur

o

omnia, & propter Deum inter fe invicem

cetera juftis rationibus cohereant. — Pruden-

tiam denique eundem Dei amorem effe, qui

j0d Ü

folerter indaget & fectetur aut fugiar ea; quae

m v

fe juvare autimpedire poffint

; quominus opta-

J

tifiïma cum Deo unione fru

a.tur »

1 U qü;

u

In ipfo autem Evangelio cum vefle

nuptiali comparatur hazc charitas: atqui ap-

(s dl

f

tiffime videtur mihi cum charitate convenire

Jofephi tunica diverfis coloribus diftincta,

x

quemadmodum & charitas reliquarutn om-

nium virtutum multiplicem in fefe comple-

l

éLitur

118 COMPENDIUM TRACTATUS

éitur ornatum. "Charitas ergo, cujus ad-

mit

miranda defcriptio magno Apoftolo fingulari

! (l

i

vertenda laudi eft, chariras patiens eft, be-

V0I

nigna eft, charitas non aemulatur ; omnia

|

Nor;

credit, omnia fperat, omnia füftinet &c.

ld

Denique purum, putumque, atque ignibus

lii

[/

excoctumillud aurum , quodut fibi compara-

]

ret, indeque direfceret, Epifcopo Laodicee

tlütdg

1nagnopere füafit Deus, hoc; inquam, au-

rüm charitas éft; quique hoc aurum polit

l

det, neminem fe opulentiorem e

hss

Vs Q

dün

Fell-igar.

J

loWv

*

C,-A pu T LIE. :

Mpl

peni

Virtutes ceteras a charitate perfici. ..

dnim

inde

T7x didis fequitur, chariratem effe perfe-

&ionis vinculum in hornine probo ac

Og

lib

jufto, cum fine charitate perfe&tum nihil

effe poffit

eaque una perfectiones omnes

cetere interíe invicem conjungantur. Si-

cur non illigata malthae ftruétura dilabuntur

fusï [

ddes, neque corpus confifterer, non coag-

T$

Qpe

mentatis inter fe nervorum atque tendi-

num implexu membris; fic probitas & fan-

er

j

D

imonia virtutum mulriplici nexu firmanda

fine charitate nulla futura effet.

Day

häbel

Precepta omnia ad charitatem , fum-

mum utique preceptorum capurt reducit Ser-

et ,. in'*'

vator nofter amantiflfimus: 4ui bab

quli

)

U

'

j

Dz AnMonz Drxr.

II9

yus Ü

quit(4), mandata mea , &5 fervat ea, illeeff , qui

ünguïäü

diligitme. — Siquis diligit me, fermonem meum fer-

eü) hf'

vabit. Qui nton diligit me, fevmones meos non fevvat.

; ortd

iNon alias rationes init Difcipulus, quem di-

iiet

ligebat JESUS : Qui fervat verbum ejus, vere in

1 ignïsu

boc charitas Dei perfeétaeft , in boc [Gimus , quo-

comtt

uiam in ip[o fumus. — .Hec eft chavitas Dei, u

andi

amandata. eyu$ cuflodiamus (5 ).

um

m p

Id fieri poffe fateor, ut fine charitate

kl

quis quaedam praeclare gerere; aut peccando

abftinere per tempus aliquod poffit: ille ve-

ro virtutes fimiles videntur mjhi eradicate

ftirpi; qua& parum adhuc pullulans , mox

penitus flaccefícit.

Sejunétus a charitate

pmjï:,

animus, tanquam a radice avulíà planta hinc

D

eff

)

inde forfitan per virtutem aliquid aget, non

omni laude indignum, fed brevi ab his cef-

e p[GJ

abit.

odun ^

(

j

gpii

Primordia virtuti funt,

deinde pi'ogrei-'-

US, ac denique perfeétio. Scio, non om-

| dlläij'

por

nis virtus amore nafcitur, & incrementum

[j

capere fine charitate quedam poffunt; fed

tqu

Itb *

f

erfectee ac omnibus (üuis partibus finitz effe

ne charitate nequeunt.

Vim proxime ad

( Hfm"

Deum perveuiendi a charitate virtutes omnes

habent.

i

teff

I a

s

Virtu-

/V

(a) joan. e. 14. v. 11. 23. 14.

/UI j

lu

(5) Joan. Ep. c. a. v. $. ibid. €. $. v. 3.

-

120 CowPrENDIUM TRACTATUS

" Virtutibus id praftat charitas, quod fol

;nupe

planetis exhibet, quorum lux omnis, atque

, p

Íplendor a fole derivatur. Sic fides, fpes,

E

timor, panitentia primeein animum plerum-

que fubeunt, ut locum charitati prazepa-

! h

rent: ut primum vero hec ingreffa fuerit, ob

Qu

fequio confeftim fefe inclinant alie , tanquam

D imj

Regine fuze poíthac obtemperature, que

temp(

fibi omnibus vitam, & lucem, atque orna-

filim

tum impertiatur.

&u(in

Ca»PvuT- LHLE

li p

Y

K

Ormmnes bominum aHiomes fie cbaritate

inanes e[Je , ac pretio vacare.

bt')le

obn'g

MTon funt, nifi partus charitatis, qui poffint

iU

N

efficere, ut coheredum cum JESU Chrifto

j

adícribamur numero, & ampliffimam illama

&l f

ceelefti Patre hereditatem confequamur. Ipfà

Ditt

vero charitas non fuos efle partus eeftimat, nill

actus illos, quos vel ipfaelicit, vel quos pro-

N

duci imperat, vel denique quosfinu fuo exci-

pit, nempe preefentiafüa condecoraros. Cum

Ti

vero virtutes aliae morales, ac' füpernatura-

*à

les etiam, a charitate fejunétos, nec adfpi-

i

lr

rante hac animatos actus eliciunt, ut verbi

caufa Schifiaticis, ac aliis etiam noxee lethali

Que

obnoxiis poteft accidere, nullum his actibus

füp.

adeundze coeleftis poffeflionis jus acquiritur.

Tüort

$z diffribuero, inquit S: Paulus (4), in cibot

IUH](

i |

' P(Itl-'

(4) Ceor. 1. c. 15. v. 3.

Dg Awonr Drmr.

I21

guodïoï

paupevum oimnnes facultates. snea$, &5 ff 1radidevo

corpus meum ita ut. avdeam, cbaritatem autem

, d

s fj

71 babuero nibil mibi prodeft.

plerum:

Accedit etiam , quod, fi virtutes alies

pran

?

Regine charitati obfequium detrectant , ut

Qerit t

quibus charitras fua deberet effe agendi ratio,

tenguó

ex imporentia vitiofz cupiditatis , aut lucri

je, i

temporalis ftudio ad opus accingantur; non

yie vt

folum nihil boni ejusmodi virtutibus inefle

exiftimandum fit, fed eas etiam ad vitia mul-

to propius, quam ad virtutem, cujus inà-

nem tantum Ípeciem prefeferunt, accede-

re.

Sicuti ancillae filio cum Sare dilecta fo-

qui

bole in bonis Abrahami hereditatis pars nulla

[['l'e- ;

4

T

j

l

obrigit, fic ifte futiles virrutum umbre a

k

j

!

!

Deo reprobate , ad bona veris virtutibus

3

Uor

promifía aditum nullum parant. Chrifti hac

mumÁ

|

eft fententia, qui, qua fingebant Pharifzi

at

pietatis opera, inter vitia abjecit.

gl

lf

Jacturam denique bonorum omnium, &

j qUO*

diuturng in probitatem collatee operz , cha-

) 1

Animze tunc ea

ritatis jactura infert unica.

qt0s i

exaocerantur mala, quibus oppreffi quondam

in /Eeypto Ifraelitefuerunt. His eratotium,

n

fummaque ab /Egyptiis tranquillitas, quouf-

»[, j

que vitam produxit Jofeph ; fJofepho mor-

00*

e!

tuo confeítim ad ejus gentem flebilis imago

uc ree

) fis li

f

mortis cum dura fervitute tranfiit

a

rum fübita converfio unius funere inductaad-

) "

fertur proverbio. Id

huc inter Judeeos trjto

3

Imnée-

122 CoMrrNDiUM TRACTATUS

u-

memorat in fua Hebreorum chronolovia

Gilbertus Genebrardus , cujus docCiffimi

mo«

Ex:

apud Aquas-Sextias Archiepifcopi cum lau-

de memoriam hic injicere eo magis me de-

nf

lectat, quod eum Müpgiftrum habui, cum

1if,

in Univerfitate Parifienfi Canticum Cantico-

Qu

rum Profefflor Regius explicavit, licet fateri

p

debeam, me perexiguos fub tanto Profeffo-

nemp

re progreffus habuifle.

qii

At

Chari(fime Theotime ! quam efít tre-

lityr

mendahacin Ezechiele fententia ( 2): $2 aver-

zevit [e juftus a qufHitia fua, &9 fecevit zmquitatem

ecundum omues abominationes , quas operari [olet

ampius , nunquid vivet ? omues juffitie cjus, quas

D

fecevat, uon vecordabugtur : in prevavicatione, qua

prevavicatus ef?, €g im peccato [uo , quod peccavit;

t

m ipfis morietur.

ugecunque cumularis

merita prioris fan&timonie, per unicam le-

Qfani

thalem noxam extincta charitate, hac meri-

ta extinguuntur omnia; nam dominante ad-

URU

huc in animo mortifera labe jam per fe patet

Wg.

Opib

nullum interea peccatoris opus, utpote pror-

N

fus emortuum eternz vite mereri gloriam.

Virtutes omneslongo colueris annorumcur-

W

ii

riculo, meritorum ingentes opes congefleris,

charitate perdita perduntur omnia.

de(

Ergo jure fic exclamat Apoftolus (/):

fine chavitate uibil fum , €$. uibil mili proddff

Vte 1

ul

lt

(4) Ezecb.u8.

(5) 1. Cor. c. 13. v. 3. 4

122

DHE. AMORE Drtr

[

D

Cui con(entit Auguftinus, dum ait: In ani-

Jon

o

mo charitatem habeas, & omnia erunt utilia.

Ex animo charitatem tollas, & omnia erunt

m i

m

inutilia. Inutilia, inquam, ad vitam seter-

nam, nam alibi docuimus, inutilia non effe

W

Cant

quacuque bona opera, etiam ab. homine

d

peccatis obnoxio patrata, ad temporariam

nempe mercedem. Verum , o Theotime!

Duid

quid prodeft homini, fi mundum univerfum

lucretur, anime vero fuee detrimentum pa-

; dii

tiatur ?

ySio

if

CapUT LIV

opeïmiy

T

Quod omnia virtutum exercitia ad. inam

charitaterm vevocanda fint.

rj

ul

tmercatoresimitemur,; qui nihil in merca-

qué

U

tura potius, quam emolumentum fuum

f uniCZF,«'

Utilitati er-

curant, nos Chriftus admonet.

hat

go nofítre, non fegnius, quam illi, Theo-

m

vme; confulamus ; dum non de perituris

gl

Opibus, fed de falute eeterna decernitur. Sa-

]

pienteromnia; & ex ordine agamus, du ex

at

»

negotio ifto vere graviffimo, non levis vel

goon

utilitas vel detrimentum, fed tota cternitas

dependert.

ld

Varia is, qui JejJunium obfervat, propo-

;ofw,us

nere fibi inciramenta poteft. Vel enim Dei

i W"ï

.voluntati ut fatisfaciat,

uzerit; vel Eecle-

uf; vel temperantiee,

fige-præce.ptum reveret

4

x'z4 CourzNDIUM TRACTATUS

& corporis afflictationi ftudet; velcavet, ci- Dim

bi abundantia ne mentem opprimat, hebe- äobïe&e

tetque ad ftudia literarum ; vel annonz ac

|

|

pecuniis parcit; vel caflitatis denique; ac

edomande libidinis, vel Religionis, fervidee-

que precationis obeunde rationem - habet.

UL

(

Vide incitamentum multiplex ad abítinen-

dumcibis, & indictivam inediam fervandam.

Id ergo nunc agendum, ut fiquis hec con-

MUg

jungat, fuis queelibet diftinguat vicibus , apto

* »eio

quodlibet & convenienti loco difponat. $i

puo &

enim paríimonia vincat obíequii ftudium;

U

B

(

RE

quod Ecclefie debetur; fi magis quis amore

literarum, quam Dei charitate carnem jeju-

WW

dl

nam maceret, res confeffa & manifefta eft

Ti

fic perturbari ordinem, & pecuniam Eccle-

0 v

fie, Deo inanes literas inverfione turpi ac

Ti o

oreepoftera anteferri.

In eo longe ceteris

"dth

J

antecellit praeftantiffima actionum noftrarum

IY

caufa, quse charitas Dei eít, quod qui

u n

Quy

iW

quid agimus, nifi quid cum pravirate fuf-

ceptum fuerit, ex charitate Dei fandiffi-

ER

a&lüne

mum, atque divinis oculis gratiflimum eva-

dat Non nifi ex amore divine bonitatis

Qu

feipfos inter f& , atque nos etiam ardenter

amant Angeli. Non quia ex fe pulcherri-

mzafünt, íed quia oblectant Deum, virtutes

Vio |

omnes cólunt.

Felicitate gaudent; nog quo

ümi]

beati fint; fed quiafic Deus;voluir, ut fe bea-

N

lat

toscernerent. Ipíe, quemfovent, amor Del

Atin.

$ in

o ideo eis placet, quod multa fuavita

e

ïcrumI

j5

Dg AMvoznEÉ Drr.

125

t |

Dei amore infit, fed quod fua dilectio Dei

oblectet animum.

g,

ia t

li(]'üe: ]

CA.PUT"LV.

,f

m hii

Quomodo in a&uim deducenda fimt , qua

| du

dica funt praecedenti capite.

[ervadt

; hac d

d quefo nobis curz fic, Theotime, ut fin-

cero chariratis ítudio ,

& amore Dei

cibuS:W?

uid vero

(ponat. !

puro &inteoro agamus omnia.

nobis impedimento fit, quominus ainore fà-

j indié

5 quis W

croac nobiliffimo, ut incitamento agendi uni-

co utamur, eoque totam mentem, ac vires

a

i

animi intendamus? A vana caveamus ploria,

non vili lucro, noftrisque commodis inhie-

yint

mus, promtique lia omnia, qua nonamorem

ne N'

Deiattinent, utprimum fefe offerunt, longiffi-

yng U

me abjiciamus.

Inter incitamenta cetera,

T nofmf

que& füa non carent laude, facrum amorem

vt

]

anteferamus omnibus, ut pretiofi hujus bal-

rv

fami odore longe fuaviffimo ftudia noftra, &

Da

aCiones omnes perfundantur, ac penitus

dïï mu

imbuantur.

i Y

m d

. Facillime, quod peto, fieri poffe, ob-

(; p

vio quodam exemplo- oftendam.

Ingentis

um u-"

animi bellator & manu promptus cumeo jam

adducitur, utcaput faum prefenti periculo

l[ l

l ]

immittat, ad facinus edendum variis adigitur

2

rerum mormentis: . ut plurimum iítud folet

;

ugï u

Occurre-

l5

136 CoMPENDIUM TRACTATUS

Occurrere ,. utcogitet , nunc fuum effe ofïen—

| tb

dere , quantum in fuo animo nervorum fit

naxm

acroborisintrepidi. Huic rationi cum nec-

dum per íefe vis magna infit, ad incitandum

Bu

li

quemcunque animum , ut morti etiam virili-

r

ter infültet, ali;& adjungi debent, uti hec

[

4

eít: quod Principi tenenda. fides fit, & fuo

TE

uilibet ftare promiflo debear: quod defen-

Q Ym

dendá cuilibet»füa fit patria; quod in fe ir-

Wtf o

Ü

ruenti morti cum celfitate animi & magnitudi-

ne occurrendum. Non velim hac rejiciat vir-

Il

L Ileiw

tutis incitamenta egregie cordatus vir, cum

& per fe honefta fint, & multum ftimulare

M

Ut

generofum poffint animum.

Id vero, affe-

feqmml

ro promptiffimum ipfi fore, hos omnes fenfus

Oncft

multo perfectiores reddere, atque ad nobi-

üre

lem etiam, & puriffimum Dei amorem eos

f Deo

adducere ; quod bhac ratione inflitui

offe

1

eie

Tatigy

cenfeo, ut intuens periculum, in quo

immittit, ad Deum converfus dicat: o Deus!

Sl l

fi fortitudo, fideliras, & magnanimus amor

Qu Q

patrie tibi difplicerent, futurum nunquam

Cütxore

effet, uteorum inftin&tui me docilem prebe-

lm &

rem: fed quia his virtutibus, o Deus! o5

lectaris, quia fic maxime affectum cupis

mmfu

terits

meum effe animum , ut pro defendendaPrin-

cipis ac patri& falute nulli non difcrimint

Düdie

fortiter opponam caput meum , paucis

quia fic video, tibi, o Deus, placitum eli6

I del.

non cünétabundo animo in iítum locum

Rif

quod tibi

Q f

*i»(tafrïque qccafionem venio, ubi; .

Placet,

$

D AMons Dzrr

127

f& placet; perficere

TOU

maxima cura eft.

pre aliis omnibus curis meg

a

Hinc intelligitur; Theotime, quodifíto

Vi

ftudio incitamenta honeftatis omnia 1n chari-

m

tate, fümmo utique ac praeítantiffimo hone-

, Wi

flatis capite collipendi, virtutes omnes perfi-

f i

[

ciantur prorfüs ad füam, que fingulas de-

ïu()d (IE[

ïl-

cet, vim atque praítantiam, indeque eis ad:

d nl

:

fpirari odorem illum divinz charitatis, quo

magniäu

nihil neque ad' oble&tandum Deum jucun-

rejcti

dius, neque ad promerendam homini divi-

vt j

nam gratiam efficacius reperiri poffit.. Tunc

m lum

enim qus infunt culibet virtuti, fingularia

| vt

fequimur momenta, non quod momenta

o

j

honeítatis fint, quz quidem honeftas fine

J ii

amore Dei fatis exile nomen eft, fed quia

gmos

fic Deo placet, ut harum virtutum momentà;

n(titi/

& rationes fequamur.

if qllülkï

qt: 07

Si infligemur ad caftitatem fe&tandam,

quod ei infit infignis quadam formofitas,

pimi

candorque nitidiffimus , admiratione om.

nium & amore dignus; hec etiam honeftif-

lciïempï

0 DBU)

Ífime mentis fententia , inferto amore Dei,

mirifice extolli ad majorem dignitatem po-

Lec'ïllm

terit ab homine huncin modum fentiente: O

pudicitise laudem pulcherrimam, & fingula-

n

ij

rem praftantiam, qua Deus optimus tantope-

meFJ

re delectatur! o omni amore meo Numen

u

digniffimum ! tu nofli, in rebus omnibus,

jf

m volun:

"u

qqæ fefe mihi offerunt , fanctiflima

tatem

p)& ,

!28 CoMPEND:iUM TRACTATUS

tatem tuam rem mihi effe imprimis optatif-

t fea

fimam! bhanc voluntatem tuam in cafítitate

hnil

virtute ample&tor, ideoque caftimonize meum

W

addico ítudium, quia deliciee tue fünt effe

cum animis, in quibus virtutis hujus nitor

h

Pulcherrimusr efflore(cit.

pn]

Jf ) (

Atque hoc modo, utiliffimo fane exercitio

:

m

facile adfüefacti, perpetuo actionum om-

itrrio

nium incitamento utemur, divina voluntate;

TGTE

qua agendi ratione id, quod eft in omni vita

à if

momenti maximi, fummeque urilitatis,, fe-

f

&Gtabimur ; nec virtutem ideo tantum cole-

hn

mus, quod pulchritudinis füee & nobilitatis

Néntür

admiratione & amore rapiat ad fe & inflam-

Tndntem

met omnium animos, fed quod, qui virtu-

Mu

þutem colit, rem Deo gratiffimam faciat.

IimUm :

Q f

LapvuT" T$ZVE

BI

RE

Quod charitate etiam Spiritus fancii doma

í

Gl

couiprebendantur.

BW

on abfimilis videtur mihi diviäus amö-k'

N

illi fcalee, quee per fomnium oblata Jaco-

N

Vi

bofuit. Septem hujus fcale gradibus innk

xa amantes anima de terra in coelum.atiur-

Qu

gunt, Deofe conjuncturaz, atquead ipfüm Ju-

cundiffimum divinz bonitatis finum perven-

turze: inde in terram redeunt,. non fecus a€

celeítes illi genii in fcala Jacobi myftica, U

proximo ferant opem , eumque arrepta m

nu

Ts

Dzr Awxont Dzr.

129

fc

tem ve-

js t

nu fecum in coelum adducant ;

n cilit

ro in ifta fcala gradus hoc ordine

-

fi 7qnun-

ia x

tur-

-

; fu. g'*-

yjs x

Priinus efüihor mali, quo «quidq&iä in«

gratum Deo eft, ftudiofe devitamus. 'Alter e(t

ietas, que placitis Deo operibus exercetur.

inettt

onuin a rnalo, verum a falfo difcernere

n «

jl

intertio fcalae oradu, quem fcientiam dicimus;

avolt

M

docemur. Fortitudine, quarto nimirumgra-

jn ormi

du, difficillima quz funt jagimus, & patimur.

mhtw(- |

Confilio, quod temperande prafidet for-

tanor

titudini, media felipimus ad profperum

& dl

eventum aptz.

Sexto intelligentie gradu

L[e&mg

menrem intendimus ad contemplandam .in-

8

finitam Dei pulchritudinem. Ab ifto ad fep-

4m fämf

timum & poftremum gradum perveniius,

qui fapientia eft; atque hoc demum pradu

[

proxime cum Deo jungimur, qui bonitatis

"

fu&, atque dulcedinis toto expanfo gremio

)

ad fcalee apicem nos cupide expectat.

Nihil

hicamplius feliciffimee charitati fapit, . nifi coe-

leftes in poflfidendo Deo blanditie , infinita

a

Deo fruendi gaudia, & facra illa Divinitatis

ff 0blä'*

j

ubera, de quibus In Cantico fcriptum eft,

[

quod fuper vinum dulcia fint.

Coïhm

j

djplä

f P

g^

pi f

a

yl

p d

f

GCAPUT

430

COMPENDIUM TRA'C'TATUS

CaXprvu T LVIL.

| tamen

|qud

De amori permixto timore, qui inef ani-

fenfüs

que J

qis cafto Dei amore flagrantibus.

|

dl

"Niuntio de cede TJonathe triítiffimo per-

&Uj n

N

culfus David in flebiles has voces pro-

dit, hi

zupit, ita dolorem fuum teftatus (2): Dole

I

fuper tey frater ani. Jonatba ,. decore mimis, &g

etïam (

amabilis f[uper amorem anulierum.

Confidere-

üX [)

mus feminam, amore conjugali eoque per-

Qlttr

fe&tiffimo füo addictam conjugi, qualis nimi-

m

jum

rum defícribitur amantiffima illa in. Canticis

w

;

fponíà,ideo coluinba unica, quia in qualibet

m) li

re;, quod prefílantiffimum, ferme etiam uni-

Ctüm

cum , atque rariíimum efle foler. In ifla er-

Rrar

go conjuge diverías amoris notas fingillatim

C!mr' Q

perpendamus. Caftiffimus amor eft, &pudi-

hd

citia plenus: tener &fervidus, veneratione

LU

um ol

tàámen non caret; generofus eft, fed caute

fimul ac prudenter omnia circumfpiciens:

ü iCüS j

fidenti, prafentique animo , quamvis ag-

Sto f

grediatur omnia, obfequio tamen in quam-

cunque parrem fe flexilem preebet: timoris

A0f

denique cum fuavi confidentia in iíto amore

t g

gratiffima eft commixtio.

diilf(i

lj; 12) ;

í

Talis eft perfe&ta in Deum charitas. Licet

Tl

coeleftis fuüi fponfi confifa bonitate, nil fibi ti-

mendum videat ariima , ne fefe Deus deferat;

lläm

tamen

(4) II. Reg. c. 1. v. a 6.

«

us

" Drs Auonz Dztr.

131

tamen amatrix nempe verecunda timet, ne

unde- fubof.-

quid ejusmodi -committat ,

Mi

fenfus fponíus fefe paulifper fubtrahat, at-

il

que hec fola cogitatio, quod non perpetua

dilectiffimi fui prefentia potitura fit, jam

(ímo 1

ejus animum conílernare poteít: fatis con-

v r

fidit; nunquam a fe offenfüm iri oprimum

I(a) !

Deum : ' fíed cum hac confidentia falubrem

TU

etiam conjungit metum, ne. tantum non

Conlit

amet Deum, rantumque Deo non placeat;

E !

quantum nernpe mererur.

Atque cum tan-

tum jam incremenrum charitatis ardor cepit,

quis?

n

ut nihil amplius fibi timendum exiftimet ani-

ma , ne non fatis amet ; cumque fibi jam

j qe

j n

certum fit; fe nunquam non amori huic in-

H

t D

j

hacfüram ; tum demum alia ei folicitudo inji-

[45 1

citur, qua metuit , ne non fàtis puro ac fimpli-

&i , intimoque amoris nexu cum Deo con-

)f eM

o

u

jungatur. Namadeo ab omni cupiditate alie-

t r

num colit amorem, ut etiam virtutis carere

deliciis velit. Unico inveniendi fþonü defi-

ol

[r&

derio flagrans, non blandimenris inhiat, il-

quamv

lisque muneribus, quibus a maonifico hoc

(net '

Deo fuo cumulari devote ani

ma ?ol'ent; hinc

fier

»e ita ei loquitur (2): Zdica mili,

quem

iil

diligit amima mea , ubi pafcas,

ubi cubes im me-

vidi, Ze vagavi incipiam pofi greges fodalium

suorum. — Ideft, ne, dum teinquiro, blanditias

lch f!

ii

[

niam.

quasdam & peregrina gaudia loco tui inve-

fatey

J

L

(4) Can. e. 1. v. 6.

Ej.usf

132

COMPENDIUM TS.ACTATUS

Ejusmodi.caftigatus amor S. Pauli, S.

m

Francifci, S. Catharine Genuenfis, & plu-

ag

rium aliorum fuit, quibus id curee erat, ut

(

roculremotis omnibus, que füo amori fe

Qeum

immifcere, ejusque turbare puritatem pot-

hnj

fent, caftum & fanctum colerenr , nulli al-

fl

teri rei, quantumvis etiam ad ípeciem

Ti :

facre, ac laudabili, quam Deo füo adheren-

tküm

tem amorem , unde merito dicere poterat eo-

m

rum aliquis (a) : C^rif?o cor

7

jfixcis fum cruci ; vivo

fanoj

autem, jam mom ego: vivit vero n me Chrifius.

N

Mihi vivere Chriftus efl : cg mori lucrum. . Mibt

gmü) tif

emnia Chriftusefl , quod Chriftus uon eftymili mibil

h Q

Wmmc

efl. 7dinor meus cruci]ïxt.ts eff.

^ Gt

Q ATU T LVIII.

N

B'üpyl

Quod timor Jervilis conjumgi. cum divino

azmore po[Jit.

(? t

lr

uoufque in eo totaeft divina gratia, utani-

mum noftrum multiplici virtutum orna-

Pmpu !

tu & charitatis preecipue munere condecoreb

IN

nunquam timore fervili, aut mercenario à

WVer

s

d

perficiendum opus fuum uti defiftit.

Id

rimum autem ad maturitarem quandam per-

Ütny

Q

ucta fuerit charitas, timor fervilis ab ea to*

]üüg'gf

litur , atque tantifper , ut loqui folemus, 1epo

nitur, ad eundem modum, quo Phrygio-

b

"t

nes jam abfoluto opere, acum fe

poiitam In

E

: glomo

5 n

(.a))' Gal.v. 2. . 20. Pbhbihp.«, Y. 9. AT.

y P]

P

D& AMozze Dzrr

135

qii

glomo relinquunt.

Quod reliquum eft, id

I

magnopere nobis curandum eft, ut dum in

eu

terra vivimus,quantumvis jam adulta nobis vi-

um

deatur noftra charitas, timorem hunc fervi-

qem p

lem abjiciamus nunquam. . Tot fumus unde-

, nili

quaque fepti periculis, ut quibuscunque de-

| fdt

mum armis, que nature noílre , & caute

GE

circumfpeéctis rerum adjunétis conveniunt,

oma!ef-

dummodo non cum honeftate pugnent, falu-

l cruczf*»fa

tem noftram dimicando tueri perpetuo debea-

Inus

g n

Ut auctor nobis eft Propheta Re-

m ^

)

gius; timore trepidandum eft eodem tempo-

;

,rmu

re , quo leta amoris fuavitas ad exultandum

commovet. Serojze, ait (4) Domino in timo-

Ye, €9 exultate ei cum iveiore.

M

Non raro accidit, ut hoftium affulribus

propulfandis fola charitas non füfficiat , at-

cull

que non inde iítud oritur, quod charitatis

nulle fint, aut imbelles vires; (ed animi hu-

ota

t

mani hec ferme eftindoles,qua cernitur ineffe

j [u[llb

ropugnaculo, quod variis hinc inde obfef-

H

;

Ori

bus Ie dedere ; ac inteítinis etiam diffidiis

i COU"

fervere folet,

quid opportunius tum cadere

inercel i

aftlictee

| d

[

timor a

poffit anime, quam ut fervilis etiam

"i

d re

pellendum hoftem vires fuas con-

u

jungat?

rl

p2

u(

(oit

Licet interea hujus timoris non parva

T

y

lit utilitas, quoufque nempe in terris agi-

W.

e;iam

(N

mus; nunquam 4tamen futurum eít, ut

ln

"

(4) Pf. 1. v. 11.

Iv

134 CourzNbDiUM T& ACTATUS

in cclo nobiscum fit.

In ccelo enim non

otium timor pellit, non pacem turbat hoftis;

non cure tranquillitatem adimunt.

Id quod

u

de timore fervili verum omnino dicere efl;

ion eque de officiis, quee timor hic prefti-

terit ad animae falutem in tuto collocandam,

ln

f

intelligi debere ajo : nam hacc quidem offi-

fnjgur

cia a timore etiam profecta eeternis in codlo

Wone

pramiis coronantur, cujus rei fimilitudo in

tim

Moyfe & Aarone fefe offert, qui ipli, licet

füos pofteros in terram promiífam deduxe-

rttre

Tetma

rint; in eam nunquam pervenerunt.

DARU

lewt

- . Quod attinet ad

timorem filialem, eiin

codlo locus eft, ut ramen nullius dubii, aut

nfn

U0 |

diffidentize caufa fit: illee tantum tunc €jus

f

erunt partes,ut charitati jam penitus perfectes,

üï*em

ac defideriis fuis fruenti quandam adfpiret re-

D

verentiam , qua felix anima divince Majeflati

humiliter fübjecta ,

aeterni Numinis cum

l m

Deus fibi

Quf

fübmiffione adoret bonitatem , qua

*

factus eft: atque fic coclefti

f

fponfus & pater

V

circumdata fulpore glorie zternum excu-

D

mabit(4): Zzmor Domini [ancius; pevmamem

ld

àn faeculum [eculi.

Viti

Ti

Vne

-LC-APUT

m

(a) Pf. 18. 7. 10.

D

Dx Awonr Drr

155

j t

C x TU LIX.

[ hoft'i;

ld gui

Quod maturalis «eque . ac fervilis 62 anerce-

(

narii timoris in amando u[us fit.

, præ!:a

ands

minum quantumvis obfirmatis animis

H

;

n

formidinem quandam folent iricutere

TY

fulgura., tonitrua, ízevss tempeftates, elu-

lili'w»dq?

viones fluminum, ceteraeque perturbationes

j L

rerum fuübite , que folent in hanc terram in-

!

pruere.

qedu

Ü

Ejusmodi eventibus natura con-

fternata , nullo impulfa meditato confilió,

I

oculos & manus in coelum docet tollere, in-

de ut opem efllagitet, quia, ut notat Livius,

j

d

j

inftripta omnium hominum animis eft opi-

nio, fe invocantibus propitium Numen fo-

| r

K

re, fpernentibus adverfüm. ta ad tempe-

'SP

li

ftarem illam, que Jonz navigium oppreffit,

df

ï I

Tmnuerupt nauta ,. 69 clamaverunt viri ad Deum

wim. Ez acceffit ad eum gulevaator , €g dixit ei,

mirti

. D

quid tu. [opore depvimeris? furge, invoca Deum

zuum , fi forte vecogitet Deus de nobis , €9 uon pe-

hu kæj

veamus ( a).

Ienis, grando, nix, glacies,

un "

& procelle a

Davide vox Domini dicuntur,

W

ideo fortaífis, quia ex iis tanquam juftitize di-

vine adminiftris & preconibus timorem Do-

mini addifcimus.

Timor hic indeliberatus , quique in

omnem animantium naturam propagatur ;

QäPL

quamvis ex fefe nec laude, nec viruperio

K 2

ignus

(4) Jon c. 1.

156

CoMrPENDIUM TRACTATUS

lu

dignus fit; tamen & ratione originis fue, &

effe&tuum fuorum intuitu, bonus & optabi-

(atij

lis eftj ac fructuum etiam ferax; originem qui-

dem habet naturalem illam divinae Provi-

citurw

dentie notitiam, non fítudio acquirendam,

fcd omni createe menti ex fefe obviam: dein-

QUs

de facit, ut nos admoniti fübjectionis noftre

Qün

tünt 5

ad fummam aliquam , ac cceleftem rerum

omnium vim atque porentiam, eo prepri-

"

(iur

mis convertamur ad implorandam opem; vi-

um

tamque noüram ab interitu redimemdam.

lp

Chriftianis , exempli caufà , non fine

lt h

mini

fructu pietatis tempeflatibus furentes venti,

um fípe-

Que |

celi fragores, & cadentium fulmin

Q0tti

cies prorumpunt: ld eos excirat, ut facra

BIN

]E

SU & Marie nomina invocent , ut fignum

crucis forment, ut d

ivinge Majeftati füppli-

qii

cesfiant. Legitur S. Thomas Aquinas atto-

nito fimilis conflitiffe , ac multum trepidaffe,

ts

v'

cum forte inter coeli mugitusemicabantfulgu-

DEm |

ra, atque ut naturali huic terrori aliquan-

Itdg

tum temperaret,

folemne illud Ecclefiee in-

Ipià

Q þï:

geminaffe : Zerbum caro fattum eff.

juy

etiamn charitas ex hujusmodi cafibus anfam

capit eliciendi a&tus complacentie, & bene

volenti;e: Confitebor tibi , inquit David (45

Qifls

quia terribliter maguificatus es, mivabilia optra

Pius [

£ua , g amima qea cognofcet nimis. Et alibi. (P):

i

Ca) Pf. 138. v. 14.

(5) Pf. a. v. Io.

()

Dr AwonE Drr.

137

fs

um

Eromusc Reges intelligite: evudimini , qui judi-

B

omino n fumnore.

opu:

catis 1evvam: fervite

l

m

: P

Eft & alia timendi ratio, quz ex fide nat-

At

citur, & his rerrificis cogitationibus; efle

Teni

[

n &

cruciatus horrendos & eternos iis paratos,

n

T0

qui noxa pgravioris rel; quam necdum elue-

runt; a morte opprimuntur: effe unicui-

m NI

) []fæp-

que, dum animam exhalat, fübeundum ju-

dicium , effe. mortuos omnes füb novifli-

mæ'

[

mum tempus ad vitam excitandos, ut pro

em

tota aeternitate fententiam referant.

Sunt fà-

b

ne haec, qui mapgis etiam, quam ictus ful-

hi

ente

N

minis percellere quemcunque animum , at-

que perterrefacere debeant: quis enim fine

mlpüm

horrore ac fremitu cogitare annos illos cter-

3l

nos poterit, annos dolorum & cruciatuum,

,U

qui fine carent, peccantibus defítinatos ?

fbati

fs

uit

Quodfi timores ifti hanc in animos no-

j t'e

ftros vim exerunt, ut inde peccandi libidi-

qbat

nem ejiciant, docente facra Tridentina Sy-

o *

nodo, falutares funt.

'Func peccatores Iía-

R

ia preeeunte dicent (2): Corcepimus , &? quaf

N

pavturroimus , €9 pepertmus fyiratum [alutis.

3[ibuu j

(

Saluberrimum hunc timorem ipfe Ma-

D

a

j

Qifter nofler, ac Servator amantiffimus fie-

:

j

lil

pius nobis inculcat, etiamfi ceeteroqui ablato

^ll)

legis veteris graviori jugo , jugum fuave, ac

[

y

3

onus

(5) lfa. c. 26. v..18.

138

QoMrrzNDpiUM TRAcTATUS

onus leve impofuerit: zmefe eum, ait (4),

!

qui poteft €g auimam &9. covpus pevdeve in. geben-

à

:

zam. Urbis füe excidium , füumque uni-

verforum interitum reveriri Ninivitze, ante-

"

W

acte vite noxas fuíceptis voluntariis poenis

,l

lpQ

expiarunt.

Paucis ur dicam omnia, timori

etiam fervili ineffe (alutarem vim ad coercen-

Mp

dam peccandi libidinem, necari amplius non

[ t

poterit, cum plurimi fancti Patres inter do-

Dots

na Spiritus fancti eidem locum concefferint.

tihc

P L

Ontn

Sed nulla probitas illi timori ineft, qui

d

hominem a peccando non abíterret. Sic ti-

iment fibi mali damones, dum invocato

in

Chrifti nomine , facris imprecationibus per-

celluntur , quamvis invidie , qua homini

perpetuo nocere cuperent, nullam partem

lm

Yne

deponant. Sictiment, quos facinorum im-

probiras multa & indignitas ad infame remi-

licle

termit

ium addixit, catenis & compedibus alli-

gatos, quibus praefecti füi, quem interfe-

5

lo

étum mille vulneribus vellent , fzvities. at-

R

dorem operz adfpirat

Sic timuit elapfi fe-

D

culi herefiarcha perfidus, qui Deum fibi

IN

odio ajebat efle, quod adeo diftricte peccato-

rum poenas ac füpplicia exigeret.

pat

cd

Hic itaque timor, qui legis obfervatio-

Quo

nemurget;a damnatorum fibi miferiis cavens,

(ere

quamvis fervile aliquic fpiret, bonus tamen;

It d)

& laude dignus eít: Ifto vero timore adhuc

noDi-

(«) Matthb. c. 30. v. 28.

139

Dzg AwxonE Dzr

ii

nobilius eft aliud timoris genus; qüO cavet

xf

J gdl)

fibi Chriftianus, ne gratia Dei excidat, illius-

us nin

que olorice fpem amittat,

quam fuo famula-

empe curn fa-

t dl

tui magnifice Deus rependit; n

j5 p

tispuro necdum amoreflagret, u

tgratisetiam

li

, [

lll

Deo fervire velit, ad opere mercedem afpi-

u

rat pie mercenarius fervus. Profeéto enim,

pis

n

fi oculus videre, fi audire poffet auris , qua

n

Deus przparaveriteisqui fefe diligunt, quanta

«

(

H

iv

j

tunc foret uniuscujusque accuratio !n com-

ponendis hoc modo fuis rebus; ut beatee il-

lus

j

!j

lius immortalitatis fpem firmam habere pof-

d

fit ?

y I

u

Intereatamen, o mi Theotime! 'æmu-

u hi

lemur chariímata meliora, &ad digniora vota

I

U

m )

enerofo fürpamus pectore.

Tanquam a

n oni

j

acie colubri fugiamus peccatum, non tam

famt

territi gehennz metu, aut amittendze coele-

dlb u

flis patrice difcrimine, quam invirati dulcif-

m p

fimo divini Patris nomine, Patris, inquam

fX

noftri; qui omni honore noflrro, cultu; &

.....

jt &

obfervantia dignus eft. Hic timor filalis

pu?

dicitur. Licet ingenui ac liberalis animi filio

:

qep

perfpectum fit, parenti fuo effe copiam,

caítipandse füze inertie; non tamen iftud eft,

quod obfequendi ftudium in fe poffit accen-

o

dere ,. cum fibi

n

M

jam patris nomen omni amo-

re dignum fit.

"

jf

QU

Afl

Q

nonv

CAPUT

K 4

140

CowPENDIUM TRACTATUS

Qay C^r EX

d

| 0

uod duodecim fruclus [piritus , &2 o&lo

NU

beatitudines Exangelicee amore [acvo

| ul

comprehendantur.

| li?

df

ic fcribit ad Galatas S. Apoftolus Paulus

V

(a): Pruclus autein. Spiritus efl : charuas,

! w'res;

Wetet,

gaudium, pax, patieutia, beuignitas , bonias,

longanimitas , man[uetudo , fides , modefliay conti

Nqs,

nentta , ca[htas.

"Theotime , quare fermo-

nem fuum ita orditur mapenus Apoftolus, ut,

Hl

)

ATICU

cum duodecim recenfere fructus velit, inde

initium fumat, ut dicat: Zru&us autem Spirvitus

M

tenfi

eft chavitas &c. cum potius dicendum fuifle vi-

CaUdII

deatur, fru&us Spivitus funt cbavitas y. gaudzfuqz,

Ditm

jax 4

s l

li

Cum expiatis peccatorum fordibuS,Si)i;

Dtin

ritus fanctus in animos noftros fubit, charita-

ls |

?

tem in eos, infipne munus füum, effundit.

O0R

Hic fruétus Spiritus eft, de quo Apoftolus

o

i

ii

loquitur.

Sed quia in hoc unico fructu do-

Ti

tes ali infunt & numero multe, & vi ac

N

fuavirate praftantiffima ; ut dotes has di-

EU

ftinctis nominibus defcribat, ac fi & ipfze plu-

D

ll

res fructus effent, earüm inítituit cenfum

1üg

fanctus Apoftolus: cum vero eos omnes fi-

q[Q5

ve fruétus, five unius fructus dotes ad.unum

Qng

ruéctum revocet, faris oftendit, multiplicem

EM

quidem inefle vim charitati unicee ad produ-

T

cen-

ij

(4) Gal.c. $. v. 22. &* 23.

Dr AMonz Drr

i4t

cendos quam plurimos fructus, quos tamer

omnes hec una charitas in fefe comprehendit.

u

Sic fiquis diceret , vinearum fructus eft uva,

m

muftum, ac vinum, liquor infignis preftan-

üi:, qui non minus fuavitaris habet ad arri-

dendum guítui, quam virtutis ad reficiendas

Dd

qri

vires ; hic fane non diverfos fructus difcer-

'

l

ln

neret, fed in eodem fructu plu:res preftantiee

lii

notas.

4

femi

Hec ergo eft Apoftoli fententia, fructum

LOXUS) L

Spiritus effe charitatem , qua jucunda eft,

q

,

pacifica, & patiens, beniona, bona, longanimis;

vm Pt' "

man(ueta, fidelis, modeíla, continens, caíta.

f

H

Gaudiis perfundit animum divinus amor, &

T

f

:

pacem, ac dulce firmat otium, quod ut in

medüs perfillat reflantis fortunz «eftibus,

patientia pectus munit; patientiz , qua nobis

jb

i, d

ipis beati fumus, benignitatem adjungit &

i

bonitatem , qua ad procurandam quoque fe-

licitatem proximi prompti(fimum femper ani-

Àp

fl UUH

rmmum geramus. Utvero etiamfibi perpetuo

M

conítent ha virtutes, nullaque levitate deflu-

ant, eas longanimitate ceu firmo prafidio mu-

)s hu

nit; ut fermone cum aliis femper feftivi fimus,

ll»r

j "

ingenuijac urbani; moribusad omnium volun-

tates commodi, in omni vitz ratione tam ju-

Omrr*

cundi , ut nemini unquamoffenfze anfam prae-

s

yup

D

j

beamus, omnium nobis adjungamus ani-

i

(

mos , omnium voluntates blande pelliciamus.

j

Ad has etiam virtutes tam univeríe homi-

Ü

K ;

num

142

CoMwrENDIUM TRACTATUS

i fe

num focietati optabiles ac proficuas, charitas

divina addit man(üetudinem, ac fidelitatem,

| Jmpe(

b i

ceu complementum quoddam fuavitatis, &

tüle

tranquillitatis fecum & cum proximo reti-

nende, qua in tribuendis & obfervandis

ay

omnibus officiis impenfe liberales , in vitu-

UT

perandis iis, qu& reprehenfione digna funt,

p

obíervatione cunctabunda utimur , ftudiofe

& e

interim devitata tota illa mendaciorum, frau-

Qädign

dum,ac fimulationum illiberali cohorte, libe-

ro cuiquehomini fugienda, quippe qu& non

N

Tty

tantum charitatis, fed etiam genuinee urbáni-

fl

4tatis inimicà elft.

nempg

Cum vero tam eorepie ad amabilem vite

( n

focietatem nos inítruit ,

& exornat divina

ff

]

charitas, nequaquam interim omittit curam,

KEU

hominis in femetipfo, atque cum fecum ha-

IUïbaïg

bitat,ad omne virtutis genus efformandi. Ad

[hi 0fr

hunc finem modeftiam fibi comitem efle po-

"m l

ftulat, folutioris vite , &libidinum acetri-

M

W

i

mam domitricem , ac rerum ad vitam necel-

(

Ti

fariarum e'quiffimam moderatricem, ut in

lm a

vire afperitate & afflictatione carnis, conti-

Violer

nentia & cafliras, gratiffima Superis humani

d

animi ornamenra commodius efflorefcant.

«d]

Quodfi ad hiunc modum interius exor-

Omp:

1mm

netmentem benignitas,manfuetudo,modeftia;

continentia, caftitas,exteriores vero moresper

Wer

Vr

*

gaudium; pacem;patientiam , longanimitatem,

f

bonitatem & fiduciam ad normam honefta-

N eH'e

tis

)

Dg Awonz Dzr.

143

chinte

tis reciffime componantur, nil hominem

t

impediet ; quominus facre dilectioni totum

'

[

tQ05,4

fefe impendar. O fru&tum fpiritus, quo ni-

hil eft Deo acceptius , nec homini jucundius,

1o f

ervt

aut utilius! o fruéctum in Paradifo natum, at-

n

que ex arbore vite decerptum; nam vere

Spiritus fanctus vita eft noítrae anims, cum

p f

eam ex infinita fua bonitate inhabitare non

)

üudjs

dedignatur !

,

YO

Non folum beate immortalitatis certi(fi-

q'.lælï

mum pignus hicfructus eftb/fedetiam in hac vi-

k uti

ta felicitatem nobis procurat tantam , quanta

nempe a mortalibus periturg ac miferez ter-

A

re incolis defiderari poffit.

Felicitas hzc

fi (

tanta eft, ur nulla calamitofi temporis acer-

ï

[nl Wi

bitas, nulla furentium perfecutionum vis eam

'Tlam eft ex-

[ fP»U ]

turbare; aut fufpendere poffit.

m

U

tra omnem aleam humanorum cafuüum pofi-

2

tà, ur nulla ad eam nequidem pertingere

um

infefta fortuna poffit. . Nihil ex ea paupertas

i

1

detrahit, injuriz ejus fplendorem atque glo-

effi d

riam accumulant, lacrymee illi delicias creant,

^[1)

violenti hofítium incurfüs novum ei robur

addunt.

IH

d

ui ita beati füunt, nunquam fe

Qf

li

beatiores efle exiftimant, quam cum a rebus

omnibus deferü fpoliarique, nihil fibi ad li-

?

T

bitum ; aut jure vident contingere; ex ipfis

n

miferis fibi blanditi; naícuntur :

potius

Oportet dicere, inter blanditias hanc unam

J

^

i

eis effe maximam; omnes in hac vita a fefe

P

abdi-

p

144

CoMrPEgNDIUM TRACTATUS

abdicare, ut purum atque integrum animum

; tht

Deo devoveant. .Juxta divinas JESU Chri-

E

fti admonitijones generofitas hec eis genuina,

N1

& vera fortitudo videtur, paci ftudere inter

j

frud

eos, qui rixas füfciranr, & jurgii caufas ma-

| nmx

ligno ferunt animo ; fuo jure non illubenter

| lii

cedere , ut charitaris jus illaefum maneat;

fos,

non facile offendi, atque inanem iftam iriter

dzg-nat

terreíflres gloriam, & omnem humanam ma-

frren

gnitudinem proculcare.

Dl

Áimmy

Ut pulchre fibi coherent ifta omnia!

virtutum omnium , donorum, & fructuum

fimy

[

'

d

Spiritus fan&ti, ipfarumque beatitudinum ca-

qum

put &fümma eft divina charitas.

TItte

Charitas nos urget obfequium preeftare

ürium

Dei tum preceptis tum confiliis,

ex quibus

W

virtures ad unam omnes dependent. Eft er-

COf

COUfer

go charitas virtutum prima virtus appellan'-

da.

Charitas nos dociles reddir interiori

d f

pratiz inflin&tui, quo ipfe Spiritus fanétus

lhï(m(

non jam per prezcepra & confilia, fed iner-

E

fabili afflatu feprem donorum ad bonum

mentes incitat , & voluntatem comimovet.

Eít ergo charitas donorum Spirirus fandi

primum ac precipuum donum dicendum.

üj

Charitas origo eít ceeleftimm | gaudiorum,

qua corpore adliuc detente devore anim&

ex fructibus Spiritus fancli percipiunt, que&-

que veriffima funt paudiorum, qua cc eítis

Vn

patria offert, in terra prelibatio. Eft erge

i N

CcDari-

3

- Drg AMonzr Drr.

145

s

charitas inter fructus Spiritus fancli ipfe prae-

T.

cipuus fructus, jucunditate faporis inter om-

gemma

nes praítantiffimus , aut potius hic unicus

re I

fructus cateros in fefe capit univerfos. Cha-

as t

ritas injuriis gaudet; calumniis & oppro-

iluber

briis, ceterisque humane vite miferiis,non

p a

fecus, ac fifibi per hac fingularis queedam

[tn if

dignatio, & benevolentie figna confpicua de-

yanany

ferrentdr. Eft ergo chariras beatitudinum

in hac terra brevis quzedam defcripiio &

fumra.

Accenfi charitate non aliam aono-

à

Tij

[cimus amplitudinem aut gloriam, quam ftul-

titiam crucis

non aliam triumphi caufam,

dnno?

quam afflictationem corporis, vitzeque afpe-

riratem. Servatoris noftri; omniumque illu-

n*

ftrium fanétitare virorum veftigia infiftentes,

non alia honorum infignia, quam fpinaspro

uf

n

J

corona, arundinem pro fceptro, ludibria &

T

contemptum pro purpura regali, crucem

j Y

pro folio ambimus.

Non tot delicias in

throno fuo eburneo invenit Salomon, quot

us

1

àmans anima in cruce reperit.

iay

(

;

y !

CapuTt EXr

cofi

j

"

jiu ^

Cupiditatum ommunn Reginagn ef[]e ; eisqüe

(

O'AUW,

ad ob[equimm . [uumn uti charitatem.

a U

ita animae eít charitas, a qua in anima

)iü!lf! L'

'V

motus ornnes exiftunt, quemadmodum

?

æCff

EF i

libramenti motus ad horologii partes mobi-

les

"

CowxrENDIUM TRACTATUS

146

| HfO

lespropagantur. Affectus omnes fequuntur

charitatem ; cum irafcimur, vel lzetamur,fpe-

j

ittali

ramus, veldefperamus, timemus, vel con-

fidimus, hos ornnes motus ciet, & admini«

! hac r

fttat charitas.

|

foni

| phin

Quemadmodum ergo fzeve imperiofus

md

eft profanus amor in animo, ubi fedem fixit;

Qïeraz

fic amoris etiam facri non fzeva quidem, fed

fümma tamen dominandi vis eil. Primum

imm

eít, quod imperium capeffens agit ifte divi-

rusamor, utcupiditates ceteras, jam fpon-

vf

aucloritati fue fubdat.

te amori dociles,

itper

Deinde illiberalem animi mollitiem, ac om-

Tinjn

nes voluptates, quc fenfibus bauriuntur,

prorfus exterminat.

Auéctoritarem iftam di-

Eg:ug

le&ionis facra fignificavit Chriftus, cum di-

Cagit

D

xit (a): Qui lilerit ex aqua, quam ego dabo ei;

CltCur

20n [itie i etevuum.

Profecto fic eveniet

chariffime Theotime,; noftris in animis cum.

fpn

& in

imperabit chariras, nulla tunc erunt amplius,

E

nifi charitati devota defideria: timor; fípes

m

audium, fortitudo, generofitas, omnes af-

:

5;

Qu

fe&tus animi Repine charitati obfequentur.

d

lon.

uales in gremio matris Jacob, & Efau

fderant,tales in uno animo reperiunturamor

DOni

(lce

Dei , & fui ipfius amor.

Non minor hos

d

"Iitg

amores difcordia fejunxit , quam illos duos

'ratres; ipfeque nofter animus, de cujus oc-

meQ

jiana con-

h

f

cüpatione iftt du? amotes qtiotid

tentio-

n

(a) Joan. c. 4. z*-. 13.

D AMOoRE DEI.'

147

tentione acerrime decertant, non raro fic

Qu

f

Til

gä

conqueritur (a): Jgfelix ego bomo, quis me It-

vea

berabit de covpore movtis buyus ?. Ut. magna . fit

adm:

hec noftra infelicitas , nunquam tamen de-

fponderi animus debet; cum;, qui ad pu-

gnam fàne difücilem nos adhorratur Deus;

m». lt

idem divina füz gratice auxilium promptum

d fn

offerat, at

-

fimam.

que cum eqvinccndi fpem certif-

du 4

Wt

ii

Quam vero rationem init divinus amor,

p

ut fui ipfius amorem , ho(tem fortiffimum

n flïä[

imperio fuo fubjiciat ? Efavo quondam do-

minaturus lacob , hujus rei fignum edidit,

at

dum primum ex utero matris prodeuntem

g

Efavum proxime infecutus , ejusdem pedem

tenuit, fipgnificans futurum effe , ut fratrem

$ Cmï;'

] ggo .315»':

circumveniret, fusque poreftari fübderert.

jc

Ut primum vitiate naturz cupidiras qua-

]if

f

dam in animo affurgit, ei divinus amor con-

n

ij

feftim imminet, ex pede, fiita loqui fas

ll

eít, capta'; id eft, eandem (tricte occu

f

pat ,

n

rV

fibique & Dei voluntati ut obtem

peret, man-

Ij

dat.

aque

Res enim admiranda fimul, & factu

non diffcilis eft ; cupiditates omnes, que

)b» &t

|i

Íponte in malum proruunt, nifu divinae Qra-

n lLA

uc ad bonam partem flectere, itaque, quod

g

vitium fururum erat, virtutem facere; quem.

j

o

TUl

admodum ferpentem in cauda tantum cepit

Moyfes , ut inde prodigiis illuftrem virgam

u

UM

qce-

f

(a) Rom. 7.c.24.

148 : CouPENDIUM TRACTATUS

faceret; ita a vitiofo propöüw ad fanctiorem

fcopum converfe& cu

tis formam induent.

piditate$ queelibet virþu— Q

10

Abje&ti ad paftum pecoris naturae annon

prope accedimus, o 'Theoume! cum cibo;

& potu utimur? Interea tam animalis actio;

fis(.

fi charitatis vim fequatur, facile naturam

m

omnem fuperat, & in.rem facram vertitur:

wilrg

non eft neceffe aliud, quam ur divina chari-

édi

tas hunc fen(um nobis fuggerat: Tibi id no-

ii

tum eít, o ífumma Dei bonitas! cui minima

li

queque patent , quod ideo non cibum ca-

B.

piam , ur voluptati corporis obtemperem,

nam tua Provi-

QUi

in morem foede

ecudis :

Vij d

dentia humile officium impofuit mihi, ut

dl (en

corpus cibo curem.

Id faciam ,. o mi Deus;

i?

ut voluntati tuz obíequar.

Si amici cujus-

fing

dam opera indigeo , quid mihi in mora erit;

YT

quominus rem ex íe tantummodo non ma-

Wt

i

lam, & communem impiis quibusque; chri-

fliano, & facro ritu confecrem? Id tantum

um

agitur, utin hanc fententiam concedat ani-

mus: o Deus, tunc dicere oportet, eft ini-

ü()þ

nita rua bonitas, qu: fola fui Juris, ex nu&

llpe

idn

la re dependens, nos inter mutusze necefüita-

Ie

tis fancivit vincula; hujus ergo amici mel»

Cierul

cujus benevolentiam tü mihi comparalli;

l

nunc opera utar, ut vel in hoc admirande

Tün

NI

Providentiz tuz obíequium prettem.

CAPUT

j

us

Dz AMon E Drr.

149

nebura

CAPUT LXIL

Det v

Quod contimuum debeat e[fe. amandi Dei

defiderium.

t a

befauvizate volis thefauros i2 celo, ita hor-

ym d

"E

tatur nos, falutis noftre reparator Chri-

n d

ftus (a). Undüs non füfficit thefaurus: alium

e n

cumulare oportet alio; id eft, infatiabile fit

) Vettu

noftrum amandi Dei defiderium , amori ad-

ia d

dendus amor eft. Nunquid o cor meum,

Tib i

ideo creatum es, ut ames creatorem? quare

yi DÀ

non cupis incendium amoris perpetuo ac-

| at

creícere ; cum nulla poffit efle praftantior

b

cupiditas? & tuum, anima mea, quod füa-

j um

vius defiderium fit, quam defiderium aman-

j

di femper mapis magisque divinam bonira-

oti

tem.? o quis mihi det, utnihil amem , nifi

amiCï Ü

fancta delideria? quis me (àncti amoris defi-

j ]u'

deriis inflammabit? o defideria , o amor, o

quanto veftri defiderio accendor?

usq

hi

a

Ciborum naufea laborans eprotus , ci-

bum non appetit ; fed cibi appetentiam ma-

ono

(

nopere defiderat.

Utrum vere Deum , &

gt

l

Ü

uper omnia amemus , nonnifi Deus novit ;

Ti

id nos, quamvis non ignorare füummum ope-

g

r& pretum foret; tamen nifi divinitus nun-

| amlaf

cietur ; nefcimus. , Id vero non nefcimus,

n

utrum. in nobis defiderium divini amoris ar-

u

ia

deat; atque tunc amare jam incepimus, cum

i

ff

amo-

(4) Matb. c, 6. v. 20.

(j

130

CoxuPENDIUM TRACTATUS

amorem deüderamus.

Hujus. augmento

i

defiderii amor augetur pariter ; qui flagrat

nile

amoris defiderio, amore flagrabit brevi. .O

LUV

ri "Theotime! quantum profecimus amore;

impec

fi amoris vehementi defiderio - accendimur?

Vdtg

Defidevaum paupevum. exaudivit Dominus: pre-

litten

pavatiouem eovdis eovum: audivit auris tua. (a).

T

tünes

Talis fuir inter plures alios S. Augu-

füinus, qui fepius exclamare auditus eft:

Bujn

Ü

o amorDei! o fii ipfius odium! S. Francif-

mmpe

éo folemne fuit dicere: 'Tui amóre moriar, o

u

quibus

mi Deus, qui mei amore mortuus es! S. Ca-

tharina Genuenfis, & S. Therefia fimiles

t

Tif

cervo-fuge laboribus exanimato , divini amo-

ris fiti ardentes, has in ccelum voces jacta-

Bsf

lipe 3

bant: Domiue ! da sobis banc aquam, ut uou

fitiamus (b). . Veni fancteSpiritus, reple tuo-

TT

rum corda fidelium , & tui amoris ignem in

I

éis accende.

f

EM

C.APUT L)&I'IL

T

"It

Quod. anisnuam. legitima negotia a [acra di-

T.

le£ione 100 avocent.

o

unt hac cuivis homini ingenita naturz vi-

Ditte

*

lii

tia, curiofitas , ambitio , rerum nova-

fum ftudium, & finis, ob quem in mundum

fecuh'

"nge

quis-

n

(a) Pf. 9. v. 17.

(&) Joan. c. 4. v. 15.

V1

Dr AuMonr Dzi

154

1gmem

quisque conditus eft, oblivio; hinc fit; ut

i f

'

mile nugis íe implicent , que ipfi negotia

o

vocant, in quibus tamen plus agitationis &

; t

impedimenti, quam operis, plus ludicre ac

neirtit

vanz contentionis, quam fructus inefl. — At-

ii p

ramen vanee ifte negotiorum umbre, ope-

ju

roía crepundia, futiles, & imaginarise moli-

£ hn

tiones charitatis exercitia abrumpunt , cum

genuina conditionis noftre officia facro amo-

dims d

Wir

riimpedimentum nullum opponunt. fDavid

& S. Ludovicus ferrum inter & flammam,

r

quibus in hoftes defzeviebant , five bella in-

Sä&c

ternecina imperio fuo gererent; five admini-

rl 1*

Ítrantes vafliffima regna laboribus fane ma-

du

gnis fungerentur, id vero poterant ingemi-

nare animi fenfü (a) : Quid mibi

eft ;fn celo,

T

€ a fe quid volui fuper zervam ?

) re?jw

i

In aulis Prin&ipum frequens S. Bernar.

dus.fuit: medios inter exercitüus nepotia tra-

&abat de fümma publicz rei, quin ideo fibi

quidquam de charitate, ejusque piiffimis ex-

|

ercitationibus. deflueret.

Locum mutavit,

r f":"i

nonanimum. Per diverfas, ut ipfe fcribit,

negotiorum partes diftractus, ipfe in omnem

partem liberum ac folutum gerebat animum,

| nszæ

!:

& nihil corruptionis haufit ,

quam fibi tot

feculi

res tractande . potuiffent. adífpirare.

T

Longe

diffimilis hominibus illis, qui rerum

d

circumfílantium colores in fe recipiunt , Ca-

L 3

imelconti

Ca) P[f. 72: V. 2*

152 CbMPENDIüM TRACTATUS

melconti fimiles, S. Bernardus femper cum

Deo conjunéctus, femper in facra dilectionis

herens amplexibus , íemper fibi ipfi caute

Qu

/

diffidens, & promptum ad defectionem fui

ipfius.amorem follicite comprimens, a pefte

!

l

i

Ua

eculi maculam non excepit, in medio cupi-

ditatum szeítuantium , inter Principum pom-

lr p

pam , ac flrepitum ; inter vite militaris li-

I ur

centiam , non fpectator tantumS. Bernardus;

fhere

fedetiam adminiítrator rerum, nunquamim-

Quent

minui fenfitneque candorem innocentiz , ne-

Jitfe

Ts a

que charitatis ardorem ; nequerarum chriftia

n humilitatis pretium.

titm .

Ti

sd

Sic nempe fuos Deus protegit in pre-

ltity

cipitiis , ut ita loquar; fummoque periculo-

füdin

rum apice conftitutos, fi non duétu libidinis

cujusdam , aut vanz curiofitatis, fed juffu

charitatis füorumque officiorum religione

$R.

obílrici eo deveniunt. Sicuti turpe viro

imp

«

eft, adeo meticulofüm , & imbellem effe ani-

Wt

mo, ut in nullos aufus pro Dei amplificanda

(&qu

Ut n

gloria, füique officii partibus explendis un-

uam prodeat, cum pericula

uzdam, dif-

DN

culratesque imminere cernit; fic etiam fum-

H

mzae remeritatis foret, peffimique ominis; in

(ion

quzlibet fine: delectu difcrimina periturut

Quf à

caput conjicere; cum neque officii noftri im-

Quem

plende rationes Dei praidium petunt, ne-

Vüm.

que obfequium charitati praeftitum fingula-

T

t

rem divine gratie opem pericliranti inno-

centize defpondet.

CA?UT

l m

DEVAMORE Drr.

133

x qu

Carvr LX

ldb

"

vg

Que dicla [unt , exemplo confirmantur.

)nem

|

um fantto [anctus evis , eg cum viro innocen-

P

[.

e iumocens evis: g. cum electo elefus evis ,

(in d

£ cum pervev[o pervevteris: Sic Deum alloqui-

ympot

tur Propheta Repius (2 ).

uibus adjunpe-

a

nj

re jure poffumus , quod Deus diligentes fe

j

tenere, tenerrime quoque diligat, & profe-

nquamïf:

quentes fe fincero animo , eosdem animo

lentiæ)?

profequatur fincerrimo: Siquas puriores ani-

n d

mas ad fanctam Deoque gratiffimam infan-

tiam amabilis fimplicitas redegit;. eas blandi-

tiis demulcet ejusmodi , quzeteneritatem nop

oD yr

minus divinz dilectionis, quam ejus magni-

tudinem reftentur.

!

w

du

Recitando B. V. officio aliquando vacans

T fæï

m ni

S. Franciíca, cum ita contingere amat, ut

impedimenta pleraque in tempus precationis

Qu

incurrant; ipíà a conjuge fuo ad rei domefti-

]lene^

c& curam, quz tum forte agebatur , vocata

fine mora comparuit ; atque ut promptius

( leüäï

obediret, verficulum jam inceprum ex me-

c etib"

f

dia parte abrupit; deinde ad preces re-

diens, interpellata iterum, iterusmque non-

rl

nifi ad medium pervenit ejusdem verficuli,

pE

quem toties inceperat. Re denique confecta

T

lh

rj

refumens officium füuum , fatis admirari non

erficulum toties; ut con-

jf

(j

potuit ; þcum vidit v

j

L 5

jugi

joti

(«4) Pf r7. v. 26.

(j

144 . CourEzNDIUM TRACTATUS

jugi obtemperaret, abruptum ex illa parte,

&Dum

qua relicta fuerat, aureis fignatum literis

T0

effe. Idem vidiffe fe, juratam fidem fecit le-

bran

&iffima quzdam femina Vannocia, Francif-

H

"

cee Socia.

qu

jl

Ex hoc exemplo difcimus, quod conjun-

Vr

éta conditioninoftre, legitimoque vivendiin-

N |

ftituto officiaadeo charitatem non minuant, ut

r

etiam inde crefcat fanéta dile&tio, multum-

!

fic

que pretii ac fplendoris de novo fibi accer-

Iny

íat.

CAPAUT LXV

proäc

uod 1hitimmas. etiam. occafiones exercenda

Tdtte

charitatis arripere oporteat.

ita]]

"unt, qui nonnifi magna moliantur, mini-

Ut )

me vulgares animi, parati fortiter & age-

Tf

rye & pati, quacunque gravioris momenti

Titer

resdivinum cultumattinent. - Sed nefcio; quo

Rsx

fato contingere foleat, ut ardua ejusmoci

d.

fplendidaque molimina in vanos plerumq

ue

fiom

acirritos conarus recidant, oblata vel nulla

U

vel impedita exercendee fortitudinis occalio-

Vi

ne

Interea illi fuis intenti aufibus magno-

cul

pere fe putant fervere Dei amore, cum iib

f&

a facinorum imaginaria molitione turpiter l-

d-

li ]

ludi patiantur , leviaque non faciant, a

"t

Q

cienda magna afpirantes ,- non opere ; 1e

IT

imaginationum lubibriis elati.

El

s

:«D&E AMonE Drtr

Iff

E

Per tuam, o Deus! bonitatem ; & per

li n

m i

animze mez falutem te rogo , ne feras in ani-

mo meo commentitiam iftam tui amoris uni-

n fectt

us

bram, fraudulentum virtutis fimulacrum,;

quod vitiofze cupiditati latebras ac receffum

praeítat.

Profeéto non quotidie in manus

x

vivend

noftras inoruunt occafiones illae amoris mira-

cula patrandi , & admiratione digna faci-

ninodi:

nora: fed eximie, id eft, eximio cum amo-

| muly

re faciendi ea , qua charitatis fünt, omni

fbi i

momento temporis occafio, & locus eft.

. Dictu incredibie eft, quantum virtus

Y

proficiat e vulgaribus & paryis exercitiis.

50

?reterquam enim , quod humilitate opus

j

fitad hoc, ut quis ad minimas charitatis ve-

tU

luti particulas minutim collipendas fe füb-

18

mittat; humilitas autem virtutum genuina

rit

ris m

mater fit; tum virtuti etiam perficiendz in-

dies, & cumulandis meritis nihil majori ufüi

]n 0i

u t

JL

"

r

eft, quam continua illa & copiofà feges occa-

fionum, fponte, fine vi, fine mora nafcen-

at

q

tium , quibus exercita virtus minus quidem

ad oculos fplendoris, fed minus etiam peri-

Jfll

D

culi habet ab inani gloria: eft enim ficut in

u

f

fermone putida quzedam magniloquentia,

w

fic in factis vanz jactatio virrutis, a qua

eLil]'

vitium raro abefle folet,.prefertim, cum, ut

u *

fefe exerat , fpectantium intuitus re

gpefe ]

bellis adhuc virtus.

quirit im-

fí

LA4

Dicam

1566 CowrPrzNDIUM TRACTATUS

| 8

Dicam tibi, mi'Theotime! que femper

ab experientia didici, mirifica effe fincere

t

virtutis fubfidia: multa in voluntatem unius-

r

cujusque nifi nefariafit , indulgentiauti , in fe-

|

i

metipfum, fuaque vitia afperitate; non fa-

g

cile offendi rudibus aliorum, & invenuftis

fl

moribus; comprimere naturale odium,; quo

f |

interdum ab iis, cum quibus degimus, dit-

Vpení

fidemus: cum iis fuavius confuefcere, aqui-

A

bus ma

is abalienatum fentimus animum;

non 1llu

b

enter in femetipfum totam malefa-

h

€torum invidiam recipere; tegere aliorum

feftm

vitia, preefertim eorum, cum quibus minus

du N

bene nobis convenit; fíüa errata ultro fateri;

ibel

cum lenitatg culpze pudorem ferre; cum ge-

pida

nio fuo belligerare femper, & alieno; fed

tim d

probo more vivere ; conftantem aliquem

& m

fanctioris vitee tenorem fequis nullam cenfu-

lia

r&; ac contemptui nec vultus , nec animi

(

acerbitatem adhibere, hec & fimilia magis

Vinæ;

etiam, quam communis fert opinio, vet&

À

A Vg

folideque charitatis incrementa faciunt.

QUïBUS

des, ]

CGCavPvor LXVL

Upts

Wt

Quod fmgulari nobis cure e[fe debeat faceve

li

ommia, que facimus , excellenti

VOiu:

»

742000.

hæc l

Bl

d acuendam in difcipulis füis curam falutis

lr

Á

Servator nofter propofuiffe fzepius fet-

iBl

tur

*

Dzr Awonr Dzr

157

d -

tur exemplum eorum , qui rem monetalem

(ict

tractant.

Àb his numiíma rejicitur, nifi

? n

puri metalli fit; ad libram exactum, & legi-

t ii

t

timo impreffum typo.. Idem nobis magno-

nona

pere cavendum eíl. — Opera noftra nifi ex fe-

weni

íe bona fint, nifi legitima charitatis nota fig-

nata, nifi bone intentionis veluti ftatera fint

m ql*

ff G

appenía, tanquam numifmata rejicula .a

t QQIL

fumma Dei &quitate damnabuntur.

qpimy

n maï.i*;

Jejunas, fed propofita tibi moderatio-

ne fümpruum : tale jejunium ex fua indole,

e diot

iblls nin-

ficut parfimonia, fanctitatis pretium nullum

habet.

]ejunas afülictaturus carnem ; & cu-

jo d

piditati pravee refciffurus pabulum: fed inte-

g uf CJ

rim charitatis, ac divina prarie eXpers, no-

alien9» *

xe mortiferz reus es: nulla legitima nota

m

Íipnatum opus facis.

Jejunas charitatis qui-

nllamïï'fï'*

dem ineffabili donatus munere, & grarice

ne

gtf

divinag habitu exornatus; (ed nulla tibi nunc

alia voluntas eft, quam ut eorum , cum

1nio;

quibus vivis, vivendi rationi te accommo-

j cuub

des; non eít examine eequo rite appenfüm

opus, neque coleítis , ut ita dicam , com-

l

merci nummus. Si vero auctus divina gra-

f;

ia, vexandz libidinis caufa, atque divinz

ul

voluntatis ftudio , facrum jejunium colis,

T

hic vero proba moneta eft, puri meralli le-

girimeeque notee nummus ; qui chariratis the-

fauro reconditus divinam ribi & gratiam

uram[ïu

.

& gloriam comparabit

| fæplh'

L 5

Mini-

158

CoMPENDiUM TRACTATUS

Minimis actionibus excellens pretium

ddit re£ctum & fànctum confilium, & flagrans

obfequendi Deo defiderium.

Hujus infü-

|De

l

tuti opera, quamvis nullo videntur externo

Lal

decore fplendida, mirificam vim habent ad

falutem noftramin tuto collocandam. Sunt,

Ilj

l

qui laute indies excepti, mifera tamen ma-

"

critudine, extenuato corpore , vix pedibus

h

TT

fuftinentur, eo nempe interius liquore de-

ftituti , quo cibus facile concoctus vires efíc-

n

[

1] t

to corpori recenter fubminiflrret. — Alii exili-

bus impenfis pafti, vegetam pre ífe ferunt

ümex

il j

nitidamque habitudinem corporis.

Sunt in-

i

ter devotas animas, qua bona opera fine

tàntun

| Gof

numero àc modo coacervant, quin ideo cha-

&

lr

ritatis incrementum ullum accipiant ; qua-

rum videlicet interiores animi vires inertià

ht, i

Dihdo

torpefcunt, devotionis omnem füccum de-

pafcenre, quiseque non ita afflatu Spiritus fan-

| 31?11771q

; Tünig Q

éti, quam fanpuinis nefcio quo fervore ad

bonum incitantur.

Aliorum infrequentià

Yi

ht

Qm )

funtpietatis exercitia, fed tanto vigoreredti &

probi aniini, tànta confilii fanétitate produ&a;

,

qmdqx

Q

ut admirándi fint; quos ipfi faciunt; in di-

(öïda

vina charitate; & adeunda. Dei pratia pro-

Quii

preffus. Facultates ifli fuas, quas forte par-

cius habent ingenitas, tam fideliter in ftudio

reüfh

virtutum collocant, ut in eos divina bonitas

(üoq

fi

Qca

&

ua munera largiQïme profundat.

Ws

lgt

Ca»PUT

u

[

N

Dr Auonr Drr

1539

; pïer'v"

Cxru-rvr LXVIR

du

De generali quodazm aniimorum babitu, qui

ljus t

t exm

facit ,. ut opera univer[a ad Dei

habett

cultum referantur.

iM

»

"ue , guodcuz

1que facitis in verbo , aut in ope-

iab

'

O

(

wl

re, ompuia in nomine Domini JESU Chri-

fits gratias ageutes Deogg Patri per ipfum.... Sive

lu*

mandacatis, five bibitis, five aliud facitis, om-

m

T

t im gloviam Dei facite (a). Maec verba

À

^

dum explicat S.'Thomas, ait;, ad hoc, ut Apo-

"T

Ítoli precepto obfequium fiat, neceffarium

-

tantummodo effe, ut anima charitatis habitu

j OPWL

1

exornata fit: tametfi enim tunc, cum aliquid

ul

j

a

efficimus, reipfa nobis prefens animus non

t

fit, id ipfum opus ad Dei cultum referendi:

vtl

nihilominus hec etiam voluntas, fanctaque

fu.

animi affectio, ut ait S. Doctor, in ipfa ho-

Spii

minis cum Deo unione quamvis occulta, fed

fervt.

vivida tamen & vera extat: hac enim noítri

iif

cum Deo conjunctione coníecratus animus,

igoreiï

quidquid deinde boni profert, non fibi, fed

Deo íacratum ; Deo devotum producir.

u ;

Quidquid acquirit filiusfamilias , patri ac-

oriól

quirit: & foret o

ido inutile, ut fic etiam

]a:S:W

tefletur verbis ,

-

d

patri velle acquirere ,

jert

quod ejus conditio, ac nomen jam fatis in-

!]

dica. In Dei familia filii per charitatem fu-

'h,-ina

mus; quidquid fic agimus, ad Deum per-

tinet.

Scio

(«) Col c. 3. v. 17. d* L. Cor. c, 10. v. 3 1.

(

160

CoMrzNDiUM TnRACTATUS

Scio contrarium ferre quosdam Docto-

A

res calculum , quorum hec eft opinio, non

í

1 DC

qio te

continuo in fingulas actiones vim ac impref-

fionem propagari ex generali quadam devo-

mogi

| Vi

tione, qua toram Deo vitam jam antea de-

vovimus; hi ramen ipfi in fuftragium S. Bo-

naventure probatum omnibus univerfim

conveniunt. Eftautem hac Seraphici Do-

TET

&toris featentia, quod, fiquis fecum confti-

tuerit animo, centum nummos eXx amore

Dei íe pauperibus erogaturum , quamvis

bt

&

erogatio ipía non protinus infequatur,;

N

quàmvis alienis ftudiis tunc forte occupetur

;

animus, cum ifta charitaslargitioni feimpen-

lranfm

dir, dummodo non vitietur aut in contra-

j Q] de

riam partem flectatur prius confilium , efacra

; Upulis

dile&tione ortum, omnes , inquam, conve.

Ws d

niunt, genuinum hoc effe charitatis opus; in

n

uod fàcra dile&io vim fuam fatis infinuet.

At

Non enim tantum opera, fed animi etim

Mi

affectus & pro

*

t

ofita novit, & remungratur

animorum fcrutator Deus.

l

1&8, H

ue cum ita fint, 'Theotime, cumque

D&mn

e-

Vocan

inter eum, qui Deo centum. nummos

vover, & alterum illum , qui omnes actio-

Clere

Tum

nes fuas diving charitati coníecrat, aliu

difcrimen nonfit, nifi quod prior nummos;

hd [ür

actiones fuas alter fàcree dilectioni offerat; t

It !

cile hinc fequitur, ficut in primo, ita etiamm

&UUm

in alrero prime devotionis vim non ita ftatim

n

langue-

DE AMORE DEI.V

16í

$

| DQ&O'

languefcere, fed durare ; quamdiu oppofira

fibi noxa non deftruitur, quoomni interme-

jo, M

: myte

dio tempore virtutem füam exerit; fuavi(fi-

moque veluti odore, quidquid agimus, di-

m de&':ï-

nte t

vina charitas perfundit.

n

n

CaPUuT LXVIIL

phi D

Qua vatione omnes actiones moftve divine

um Qu

chavitatis acfus e[Je po[Jmnt.

ex EU

qui

fateor, ignavum mihi videri amatorem

ld

nfequi

divinze bonitatis illum, qui nonnifi initio

T

fue ad Deum converfionis fe fuaque Deo

wanfmittat.

Ut Philotheam admonuimus,

n t

T.

cum de matutina pietate fermo fuit, diebus

]i

fingulis in fao propofito confirmandus ani-

af v

mus, & diving gloria renovandum eft ftu-

ris f

dium, Hoc pacto fiet , ut fàcrz dilectionis

luavitas in cunéta fingulatim opera propius,

ris 1

aàc certius derivetur.

jmirt j

«

Preterea fzepiffime , inhoras pene fingu-

las, ab aliis negotiis revocatum animum ad

Deum convertere oportet, quod precibus, ut

vocant , ejaculatoriis aptiffimeperficitur. His

exercitiis ad Deum füblata anima totam aétio-

ome"

num fuarum feriem in caelum adducit.

Ni-

&l "

hil tum nobis deperit, minima quaque no-

wOf Hu i

ftra, uti àd Deum referuntur continuo affe-

j

&uum ad ipfüm reditu , ità lucro etiam nobis

n

apponuntur.

Sic perpetuo , ut ita loquar, in

gre-

ltl

162 COMPENDIUM TRACTATUS

| p

[

Tt

premio divinse bonitatis verfamur, amorem

Dei non cogitantes modo; & loquentes; fed

dtm (

Ia

etiam totis precordiis fpirantes.

Dori fUJ

Anima; quz centies quotidie ingemina*

f0 f

bat: Diledus smeus mihi, €7 ego illi (a), non-

ER

ne hec non interrupto ad Deum. anhelitu

rb

actiones fuas, omnes fponío ccelefti dedica-

QDortel

bat? Deus meus, & omnia! O JESU vita

fa.

mea! quismihi det, utmoriar mihi, & tibi

Dütonz

vivam? o vivere Deo, o mori fibimet ipfi!

Tl of

o vivere in Deo, o fuiipfius in divina bonita-

tlbe

te demerfio! o Deus, quidquid tu non es;

*

& dl

mihi nihil eft.

Qtudin

. Ex hoc intelligis, "Theotime ,. quanti

COfene

momenti res fir, fui ipfius amorem omnino

tCet jl

exuere , fequetorum Deo tranfinittere. Hoc

Dioy

füi fàcrificio femel peracto, pofthac nonnill

ejusdem' confirmatione opus eft, quod fim-

NT

lici pe&oris anhelitu, fed fzepius iterato fa-

knna |

W

cillime perficitur.

Hoc exercitio tam brevi

NU

atque prompto actiones noítre omnes;. qu&

us

viliffimi. alias pretii forent, Deo inauguran-

! Cfibeb,

rur, & meri amoris actus fiunt. Ceeterum

inufitatee actiones, e quibus plus dependet,

fiquis ex eis fructum. percipere, quem

Tréfig

oportet, defiderat, hoc pacto confecrande

funt.

ï*m(fl'.' [

Rem gravem & inpgentis momenti dico

"ts

facinus aliquod infigne, quod edere vehe-

"lf

menf

L (Ube

Ca). Canr. c. 2 v. 16.

j

Dg Auonz Dzi.

16

mentior in Deurm charitas jubeat, vel info-

at

nfeS,

litam calamitatem forti fuftinendam animo.

In hoc articulo brevius ad celum afbirare

non füfücit; fed collecto in femetipfum ani-

fX

mo recordari oportet dilipenti ruminatione

Lll)) W

eternos illos annos, quibus cceleíti Patri in

f d

[

|

amoribus , ac delicis fuimus; meminiffe

oportet curam illius ac folicitudinem , qua

I

peramanrer preparavit unicuique faluti op-

h

lw

portuna media, & inter ea hoc etiam, quod

m

nunc offertur.

Porro non tantum ultro ac

ia b

q M

perlubenter in hanc virtutis exerenda are-

nam defcendere, fed avide etiam, cum foli-

citudine , expanfis veluti brachiis , totaque

n

contentione virium captare occafionem iítam

remu

|

decet, in quam, ut fortiter

pugnemus; cji,vi-

li

e

Q1

na Providentia nos deduxit.

thac!

qu

Sic S. Carolus Borromæus; cum pefti-

s It

lentia longe lateque ferperet in illa regione,

o tam

cui ipfe animarum paftor praerat, immiffam

(na

ceelitus calamitatem effe vidi

t; quarm aliiad-

fcribebant cafui :

) Ia

hinc fuarum effe partium

(6

i

exiftimavit,

afflidto populo exhibere omnia

p

illa charitatis

P

i

officia, que jure peterent a Pa-

efty

tre fuo, Paít

ore, acPreüle, Nonillumlate

u

vitiatus eether in fupam dedit, aut in eedes re-

trulit: non a contactu infectorum corporum

(

j

[

mortiferiafllatus prohibuerunt: operofi eque

ac faftidio pleni labores, qui fibi in his offi-

i

cj

[

ciis fübeundi effent, aperta vitze difcrimina,

&

164.

CoMPENDIUM TRACTATUS

& mortis ubique prefens imago fibi a Dei

Providentia oblata effe videbantur , ut fic fuce

Ál

[

fidei & charitatis documentum indubium

daret.

Sibi porre&afn crucem tenerrimo affe-

ifm

&u deofculabarur, exemplo S. Andrez imo

fàti

ectore exclamans: O crux mihilonge opta-

li

U

tiflima! o beata calamitas! o labores, o peri-

üm,

cula, que ex finu miíericordie füae Pater

ammUm

ceeleftis profert, ut eis mea, & populi mei

Qb

EW

virtus exerceatur! O crux ave! quantope-

lpf

ATU

re te ample&tor, cum Domini mei & Patris

Q

amantifTimi füaviffimum munus fis!

Hac fermeratione fübire labores opor-

f

li

b

tet & ingentes illaseerumnas, quibus fortitet

toleratis magna poffit divinee bonitatis gloria

BU

Ddbl

exiftere.

Cumque gravioris momenti ne-

otia eeque ac magnze difficulrates potiorem

QT

ff f

vite noftre partem occupent, ifta heroice

fortitudinis propofita fzepius renovanda fünt

mmm

amanti animae, ut indies magis conjuncia

]i

Deo fuo ad ejusmodi certamina inftructior,

Qotar

acpromptiorinveniatur. Inillis verbisaSer-

AQQy j

vatore noftro prolatis: Paeter wmi, fi mon polt

ït(m 'æ(

ATCtpt

bic calix tranfire , ufi bibam illum , fiat voluntas

l-

:ug. Surgite; eamus: In his; inquam;

Um .

milibus verbis tora hujus exercitii vis latet.

O mi Theotime! quante in hujusmodi alie-

"t

b

étionibus opes recondite funt?

CAPUT

j(

E

Ds Auont Dzr.

165

bl

CApUT LXIX

u i

ul

d

Oi

Adwnonitio ad devovendum Deo [acrificii

loco liberusm avbitrium.

timo t

oftquam S. Caroli magnanimitatem admi-

N

m

p

rati fumus, qua ad inferviendum corpo-

lonpet

d

ribus peftlentia correptis devovit caput

es t*

fuum , ad aliud facrificii penus convertemus

fü

animum , quo nempe incomparabilis Patriar-

opiit

cha Abraham , quidquid fibi chariffimum fuit,

quanlx

ipfamque unius filii vitam viventium condi-

g

tor1 Deo devovit.

f

m

uibus maxime ftudiis a natura infitis

P

r

u

hic Patriarcha tenebatur, ac flaprabat, ea

immortali Deo in facrificium *

ut ita loquar,

ynitió

lt

nompïu

mactabat Primum a Deo audit: Egredere de

TeYra 1ua , $9. de cognatione tua , Q9 de domo pa-

e p

ift V

UI PUl €9' veni dn terram, quain motifhravero

Fibi(4). Nihil jam amplius püffimum vi-

jov ab

1 Cgf y

fum moratur: iter confeítim ingreditur ;

ignorans, quo pergendum fit, non eum

à li

amor patrie, non familiarium confuetudo,

ve»

non edium paternarum delicizea

b itinerejam

if

incepto revocant.

uze abdicatio! quae mo-

Z fäf j

tuum animi edomatio ! adverte hic & recor-

1quanh

dare, quod Chriftus dixir, T'heotime, feip.

ór M

)

df*

üm quemliber debere vincere , abnepare,

r]bSmo

€oercere, non tantum genio, ac libidini re-

.' pugnan-

(5') Gez. €. xz; v b

(

166

CowpsrzNDIUM TRACTATUS

| itiüs

pugnandum effe, fed etiam juítos, & lepi-

timos animi motus comprimendos effe, cum

imo|

ita Dei fanctiffima voluntas requirere videtur,

áto tj

fine quo fui ipfius victoria nequidem umbra-

fats g

tilis habebitur; ac penitus nulla'Chriüiana.

charitas.

Minora etiamhum hac funt, majora fe-

J

uS;

uuntur. 7/e, ait Abrahamo Domin

n í

filium tuum unigenitum, quem diligis, Jfaac,

g

4

|

Tür

vade in tervam,vifionis: atque ibi offeres eum in

f

at

bolocauftum . fuper umum. montiwm , quem moi-

|

Vg g

ravero tibi (4). De nocte etiamnum coniur-

el

U d

ens Abraham non ante voluntatem

Q àc

intellexerat, quam ei morem ger

ens in viam

Q$,

fe dedit.

Cum .jam in montem

; facrificio

dixit. Ifaat.

tf

deftinarum locum afcenderent ;

&dtm

atvi fuo: Patey mi. — At ille vefpondit ,

quid v

Wl ln

fili? Ecce, inquit ,

ignis €g ligna , ubi eft vitie.

OHI[) l

ma Bolocaufli ?. dixit. autem . Abralam :

Deus

,

rovidebit fibi vitlimam bolocaufti , fili mi.. Pdt-

dqe

t

ebant ergo paviter , & venerunt a

d locum , quem.

vit altare, €9

Dlllll', |

ofleuderat ei. Deus, in. quo edifica

defuper ligna

compof[uit ; cumque all

jeafir ac

Àlt

eum in altave fuper firum

Id w

fülium fuum , pofui

lignorum.

Extenditque. enanum ,

ez avriputt

QUi ber

gladium, ut iimmolavet filjum [uum.

Proh quale facrificium! quod certamem

SUI

que victoria, qui triumphus! quando tan-

Nnur

ET

dem, o Deus, poítquam omnia tibi devo-

vimu$,

mkuzm er

(a) Gen. c. 22. v. 2

Dr ÁMonr Dzrzr

167

k

vimus, que noftra fünt, nosmetipfos etiam

[o, d

immolabimus immortali tuo Numini, ob-

'VICUU

Vi

lato tibi libero noftro arbitrio, unico volun-

T

tatis noftree filio ?

hrili

CapruTr LXX.

m

De incitamentis diligendi Deuan.

pon

1

Y

on folum incitamentorum omnium pri-

N(h;x

N

mum eft per femetipfam divina bonitas,

i

t

al

TL

fed etiam hoc unum ceetera omnia dipnitate,

Vi ac potentia longiffime antecellit. Haec

i

enim divina bonitas in füi admirationem fi-

Q

mul ac amorem rapit celo receptas ani-

(

l i

mas, eílque. non alia earum per infinitos

I Mtb

eternitatis annos beatitudo, quam dilipere,

ii

& admirari divinam bonitatem.

uis au-

d

tem inter mortales etiam -tam excors efle

ul

poffit, ut infinitam bonitatem, pulchritudi-

H

nem, fàpientiam , potentiam , fanctitatem

j

clementiam, & fiquid aliud boni nomine intel-

i

ligitur, nontoto corde dilipat?

'lt ,In'f','

l

'

Alterum divini amoris incitamentum eft

j

É

J

Dei naturalis in omnes homine

S benignitas,

qua beneficia creationis & con

fe

1 5'617*,

rum omnium comprehenduntu

r.

rvationis re-

]d cefü',

Supernaturalis illa Dei benignitas, qua

magnum & venerabile redemptionis noftrae

g

opus confectum fuit; tertium offert amoris

ji'

incitamen tum.

n

j

n

M a

Quar- |

168

COoMPENDIUM TRACTATUS

Quartum eft illa ratio divinee Providen-

Dj Deï

tig, qua negotium falutis uniuscujusque no-

K tern

ftrum cum ingenti folicitudine procurat; &

confil

auxilia fuze gratiae nobis largitur.

| mj

E

JEterna gloria, quam beneficia fua coro-

lab

naturus Deusdiligentibus fe preeparat, quin-

d m

tum incitamentum eft diligend

j

i fuper omnia

füm,qu

DCUFIL

Mdm

Ul

[ uT LAEML

A f

His, que muanerata [unt , incitasnentis uten-

lor

Aütun

di vatio.

COng[

t incitamentis iftis quam vehementifïime

Atüm

U

impellatur animus ad ardentem diving

Irug

bonitatis amorem , confiderato univerfim eo-

rumuno vel altero, illud quilibetin fe folum

wfmnel

transferre & adhibere hac ratione debet: 0

Q

quanto amore dignus es, mi Deus, &quam

IN

verum eít, immeníam effe bonitatem tuam'

Chr

filium dediíti unicum, ur per ipfum omnes

üt D

homines redimeres, omnes inquam homi-

Vete

nes, & me precipue, qui maximus inter

RD

peccarores peccator fum. — Divinus ifte filius

p

miferum me & ingratum amavir; & pro me

Tom

mortuus eit.

Vide

V Inr

Deinde omnia Dei beneficia reVocare' ad

ms inj

primam fuüam eeternamque originem oporteb

DN rü

090

&ibiea perpendere hoc modo: Qwuoml

n

b

H

Dz AwMosxt Dzrr.

169

od

mi Deus, amori refpondebo, quo meante otri-

Is

ne tempus complexus es! divinum iítud

curd;i

confilium creandi me, coníervandi, redi-

mendi, falvandi & ad vitam «ternam perdu-

cendi me non aliud initium, quam teipfum

n di

habuit.

g t

Amaíli me, cum. nihil füeram, &

amas me, cum amore tuo etiam indionior

pe

füm, quam viliffimus terre vermiculus. Cum

necdum natus fueram, tempus ac diem

felegifti, quo nafcerer & renaícerer in my-

lico recentis vitee lavacro; jam ab ceterno

mitts

exploraveras nutus, & flexus , ac receffus

futuri mei arbitrii; quo molliori aditu, quo

congruo tempore interiorem oratic tuze af-

aemïf*ïif'

flatum recepturus effem; o bonitas, cui com-

n

parari nihil, que nulla grati animi fignifi-

*

mM

catione poflit aequari.

otini

n o

Confideranda denique fünt divina be-

u^

neficia in altera eorum origine, nempe

Chriíto, qui ea nobis meruit.

Meminifti,

i

ip(uüï

:

ut puto, Theotime, magnum Sacerdotem

]qüäm

Veteris ?Legis geftaffe füper humeros, &

ax

füper pectus nomina filiorum 1(racl, id eft

i

j

lapides pretiofos, . in quibus infculpra erant

nomina Ducum & Magnatum Ifraél.

O

"

vide JESUM magnum noítrum Pontificem,

& intuere eum jam a primo füse conceptio-

m

(

nis inflanti ; confidera, quod füpra hume-

(

ros fuos nos geftarir; compleétens, & ac-

ia

W

ceptans difficilem provinciam, per fuam

QuO

Ji

(

mor-

3

170 . COMPENDIUM TRACTATUS

mortem, & quidem mortem crucis nos re-

Iift

dimendi. O Theotime, ícito, quod anima Sal-

atl

vatoris omües nos nomine & cognomine tunc

dgtlced

tifim

noverit; & cum femper alias, tum maxime

die fuz paffionis, quando offerebat preces

li dl

& lacrymas, fanguinem & vitam pro omui-

M

bus, & figulariter pro te; hac dilectionis

TRU

l

verba ejaculatus: Eheu, Pater mi, füícipioin

|

VaL

me & me onero omnibus peccatis miferi

h

iftus Theotimi ; ad fufferenda tormenta , imo

f

Ttü

& mortem ipfam, ut ab ea fitipfe liber, &

[

non pereaty fed vivat ; moriar ego, dum-

tfeto

modo vivatille; crucifigar ego,; dummodo

ä

qubs

is gloria eterna perfruatur.

O füpreme

Ife j

cordis [ESU amor, quod unquam cor fát

d

ee

pie & digne te poterit laudare ?

"iref

C

**CAP üT LXXIL

Unle

Montem . Calvarie . e[fe

10 f

e veram Jacre dile-

TORte

é&ionis Academiasn.

W

ors & paífio Servatoris noftri ut fuaviffi-

mum, ia & efficaciílimum eft incita-

mentum ad animos noílros amore fàcro it-

lm

T

flammandos. lraresíe habet, Apesmylft-

ce,amantes anime in vulneribus hujus Leo-

Pery

TeS.

nis detribu Juda jugulati, in partes diffecti

& dilacerati; fupra montem Calvarize pre-

Stty

Q (i

ftantiffimum melcolligunt , & faciunr, & fili

crucis in admirabili fuo apophte

mate , quod

i

lg

j

O0

riantur: JX

T

mundus nullo modo intelligit, g

1noY-

Dz Axonzr Dzr.

171

d

Anovte, qua otiiraia devorat ,. egve[[us eft cibus noffree

3mi

coufolationmis , €9 de morte omnibus fovtiori extvit

Yi

dulcedo amoris zioffvi... O JESU Servator aman-

)

tiffime, quamamabilis eft tua mors; fiquidem

1 pre;ö

illa eft füpremus effectus tui in nos amoris.

t orti

Sed & in celefti gloria poft incita-

ülenit

mentum -diving bonitatis cognite & con-

amor Servatoris

Á

fiderate in femetipía ,

[j D

noftri vi maxima ad íefe rapiet beatorum

tsl

fpirituum mentes; cujus rei argumento eft,

& Ibd

quod in transfipuratione , quae fuit veluti

ego, ii

teffera coeleítis glorie , Moyfes & Elias lo-

quebantur cum Chrifto de exceffu; quem

m

( (upre

ipfe.in Hierufalem erat completurus; cer-

te de exceffu alio non loquebantur, quam de

und

eXceffü amoris, per quem vita rapta fuit

Chrifto dile&to, ut daretur dilecte fponfz.

l[o

Unde mihi imaginor, quod in Cantico ezter-

no fingulis momentis leta hec acclamatio

ftmz

repetenda fit: Vivat Mariz filius, quem vi-

cit, ut vires fuas probaret amor.

lu[ï!i

"'Theotime, mons Calvarigeeft mons aman-

)*

tium ; omnisamor qui non trahit fuam origi-

ye

nem.eX paflione Servatoris, eft frivolus &

h^

periculofus.

O infortunata mors fine amo-

reServartoris! o infortunate amor fine morte

ghijf

i

t U

Servatoris! amor & mors ita inter fe permix-

j

ta funt in paffione Servatoris, ut unum fine

jo

altero in animo haberi non poffit. Supra

i

montem Calvarie non poteft haberi vita fine

J

i^

4

amo-

!72 Cowrrup.TnaacrT.DrzAMonzEDzi

amore, nequeamor fine morte Redemptoris.

Sed extra illum , quidquid eft , aut mors

eeterna eft, aut eeternus ardor: fed & omris

fapientia Chriftiana confiftit in bona electio-

ne, in qua rite facienda, ut. te adjuvarem,

Theotime,; hos verfüs adícripfi:

| Hinc amor, binc avdor [fygis efh , etermi

uterque :

Dr

Uvet mortales ille , vel ifle vogus.

NT

Elige movtalis , nam morte elettio ce[[at.

O amor seterne, anima mea te requirit,

& sternum eligit.

O veni fancte Spiritus,

& corda noílra ipne tui amoris accen-

de! Vel amare, vel mori. Oportet mori &

amare.

Mori omni alteri amori, vivere 10-

lius [ESU amori, ut non moriamur morte

saeterna, fed vivamus in eeterno tuo amore,

IN

o dulciffime Servator animarum noftrarum!

Vivat JESUS. Amo JESUM, qui vivit

& regnat in fzecula fzeculorum.

Amen.

FINIS. PRIMJE PARTIS;

DIVI

u Du

:mpaotu.

QuL

& ont

Y ehdi

duv

j, d

fa.

DIVI FRANCISCI SALESII

Uglb'

EPISCOPIET PRINCIPIS GENEVENSIS

ait

"

TRACTATUS

Mem

( Spm

de

r !

Q n

(s

in V

AMORE DEI

doftu

) m

IN COMPENDIUM REDACTUS.

Wi

qu

orut

| Pans SkECUNDA.

JJ

1j

| d

NUA

ïafï

l

1

A Á

"N

n

Iw

[4)

j

U

N

w

"

lntg

Atj

A

T

)

imjr

'

!

li

1

£ n

(l

di lb

TU

l D

La

momg æ

t

ligj

tj

m

mmfh

Ti

it

(

Wlrg

91;; Mel

ïx

[ l

ll

mmfm

"A

"

d

]:

[

ämmmm/»a&æmwwäääæ*xmm*ä

PRAEFATIO

AD PARTEM SECUNDAM.

;5 Uä;t melius intellipantur ea, quce fequumtur,

2« obfercaripoterit , a antto duttore bujus Tra-

-&atus duplicem Dei «oluntatem [pettari.

Volzmt

atem Dei fignificatam , & «oluntatem divinz

beneplaciti. Voluntas Dei fignificata in medio po-

itur, ut ei obfequium noftrum «vel deferre , vel ne-

gare pro arbitrii libertate po[amus , cum «voluntatem

Dei tantum figmifiet , quemadmodum precepta Dei,

€g confilia, interiores etiam divine gratie in[lin-

Gus. — zditera divini beneplaciti voluntas nulla con-

ditione illigata ef , femperque effe&tum fortitur, qua-

lis Deo placet: bac oarii vite nofire eventus a Deo

decernuntur , temporum dire calamitates, morbi ac

mortis genera inevitabili, ut pagani bomines folebant

dicere, fato, ut nos , JDei beneplacito ffatuuntur.

Licet in promtu nobis non [it ejusmodi bumane vite

adjuntta immutare, ac JDei beneplacitum . evertere;

innoftra tamen pote[Tate ef1, tum cum ejusmodi im-

wüttuntur, voluntati divine vel reluttari , vel obfe-

quium preaflare.

"ique boc tribus modis fit, vel

nofire voluntatis cum dicina confenfione , aut, ut lo-

qui folent ,. ooluntatis noftve refignatione ; 'vel volun-

tatis in neutram partem inclinatione , fanttaque ejus

s nofire

indifferentia; *vel denz'que totius. voluntati

abue-

abnegatiote. —Si valetudine vexor , exemfli. caufa,

atque tum divine xvoluntati confentio , quamvis Janus

e[Je mallem , vefignatione utor.

Seu bona valetudo,

j

feu morbus oboeniat , utrumque fi equi bonique con-

E.ï

)

, jfülo, indifferentia utor:

Si denique-mibil , mifi

quod. Deus.*vult, *volo, totaque abdicata voluntate

propria, Dei ooluntatem in locum mee proprie fuf-

:

Jficio, abnegatione utor, &? my[lica voluntatis mee

morie.

Zfcete , ac vite religioke Magiflri bec ita

explicant , ut dicant , refignatione voluntatem noféram

cum divina fieri. conformem ,. indifferentia eandem

cum divina uniformem , & abnegatione Deiformem

fieri.

Hàeli, cum acerbas Dei 1inas: a Samuele au-

diit, fic repofuit (a): Dominus eft: quod bo-

num eft in oculis fuis, faciat.

Vide refignas

tionem.

Vocatus a. Chriflo.. Paulus , Domine;

1 Qüm

quid me.vis facere, re[fpondit (D)... Vide in-

D

diff erentiam.

Denique idem $. Paulus proprie ve-

luntatis abnegationem fic profe[]us eft ( c ) : Chrifto

A

confixus fum cruci. Vivo autem, jam non

Vivit vero.in me Chriítus.

i

Ài

ego.

i

Pv

- Ceterum forfan inutile erit ,. de forma fcriptio-

nis, qua bec prefertim capita, e Tratkatu S. Francifci

Tunc |

latine vería funt, bic quidquam dicere, cum Yegenti

| r

Wtltn

per fe. patebit.,. confultius vifum fuiffe , vulgari afit-

tarum fermone uti, ne profana. dictionis cura, pr&-

ÉN

A

terquam. quod opevoftor foret in iflo. dottrine gentre,

em

etiam ab exercitiorum,, de quibus trattatur , fumma

&U (

pietate aninium avocaret..

PARS-

(4). 1. Reg. 637 V. I$.

bven

(4) .A&. c. 9. v. 6.

A d

€ cX, Gal. c. z. v. z0.

m

Ti t

*

(0)

17

iij

t

-

FE

s

(p—

(v od

^

P

z

,

Z

N

þx

fs. IIM

E

]

3

;i

RO

cS3

D

E

V

:

^f

PU

-

z

Y

:

N

j

"!

s

j

1

|

FE

s

«t

N

ss

LE U

;&J

3 3

[

i

sb

jl

j ec suev

N

E

ij

n

A

ZA

r E ETA

Dd

ii

MT ——

pI

ET

!

Cyi

(

PARS SE.CUN-DA

jl

4

il

ü

DEAMOREDER

; [j

1 .;IM

W

.l ]

qr

GA PouquL

W

wts DOWV

.,'Qyomodd n0s conformare debeasmus divinee

)'

ï

LU

voluntati , qu& vocatur voluntas

ju p

l

«

GB

fgnificata.

]

|

4-

4 A o Pa

(

ïm, Mj

££ À Pliquando divinam voluntatem in fe

"

DEAKAA. ipía confiderantes, voluntatem bo-

2

nam & fànctam deprehendimus.

f

p

Tunc facile erit eam laudare, & àdorare,

at

li

noftramque & omnium aliarum creaturarum

f

"l

]

"

!

voluntatem confecrare ejus obedientize per

, i

[

jl

hanc divinam exclamationem : Fia£ voluztasg

y

dl

zua, ficut i cmlo, &$ $n zerva.

Alias ean-

h

f

[/

j 4

dem Dei voluntatem per párticulares effe-

jan?

&us confideramus, ut ineventibus; qui ad

nos pertinent, & in occafionibus, quaz nobis

T

/

obveniunt, & tandem in declaratione divino-

rum de rebus noftris confiliorum. . Quam-

VIS

178. CoMPENDIUM- TRACTATUS

vis ergo Deus nonnifi unam unice, & fim-

Jmus,

plicem voluntatem habeat, tamen certis

BI

quibusdam notis, fequentes varieratem me-

Jtit, in

jenti

diorum, per qu& eam cognofcimus , & jux-

ta veritatem, fecundum quam diverfimode

ftanj

lind

etiam obligamur, nos ei conformare, eam

k

diftinguimus, & difcriminamus.

l

Ü

Tif

d'üner

Doctrina Chriftiana clare nobis proponit

[

lo W

veritates, quas Deus vult nos credere; bona,

"rida

quee vult nos fperare ; peenas quas vult nosti-

qui

d

mere; bonum , quod vultnos amare ;. pre

(

cepta, quae vult nos adimplere, & tandem

confilia, quee defiderat nos fequi & capefle-

Atl

Qu

re

Et ifta omnia vocantur Dei voluntas fi

p-

u

&

À

lfica

nificata, eoquod Deus nobis fignificarit,

It

manifeftarit, quod vult, & intendit, ut om-

dlleng ;

ne illud credatur; fpergtur, timeatur & exer-

Ti

ceatur.

00j ]

Porro qua voluntas Dei fignificata proi.

q*m) ()

cedit per modum defiderii, & non per mo-

dum voluntatis abfolutze, poffumus vel eam

Tj

m)q

fequi per obedientiam , vel per inobedien-:

MU

tiam ei refiftere: Deus enim eo intuitu facit

| Dl

tres aétus voluntatis:

1mo. Vult ut nos$ pot-

OæE

fimus refiftere. 2do, Defiderat, utnon reu-

Vitem

ftamus.

3tio. Nihilominus finit, ut refifta-

o

inus, fi velimus. Quod ergo poffimus re-

fiftere, dependet ex naturali noítra conditio-

5

hi

ne, & libertate: quod refiftimus, provenit

u[)

il

t

ex mera malitianoftra: quod autem non ïe l-

3

Dr AMoRnEe Dzr

179

X

ftimus, eft juxta defiderium divine bonitatis.

n u

Quando igitur refi(timus,. Deus non concur-

m

rit, intellipe moraliter, ad noítram inobe-

lS,&]L»

dientiam , fed relinguens voluntatem no-

j2

(

Ítram in manu liberi arbitrii, finit ut ea ma-

ATE

lum eligat.

Verum quando obtemperamus,

Deus tribuit füuum concur(um , fuam inífpi-

rationem, « gratiam.

Permitfio enim eft

5 p

acüo voluntatis, actio quidem fterilis & in-

ge; !

fecunda, dum nihil facit, fed finit, ut fiat,

vulc

quod fit.

um

- Contra defiderium eít a&tio fcecunda,

&

j

ertilis, quze excitat, invitat, & urget. Hinc

8

eft, quod Deus. defiderans, ut voluntatem

J

^

«

fignificatam fequamur, nos folicitat , monet,

jnili

j

incitat, infpirat, juvar & füccurrit; at vero

ylit,!

finens, ut refiftamus, non aliud facit, quam

1LUL

quod fimpliciter nos permittat facere, quod

nobis lubet, juxta liberam noftram electio-

mäcat'

nem , contra füuum defiderium. QQuomodo

enim mapis genuine exprimi poteft defide-

yn p

7s Y^

rium, quo defideramus, ut amicus ad con-

: jn0»

vivium invitatus comedat & bibart, quam fi

intull

opiparam ei coenam, ficuti fecit Rex Parg.

boke Evangelice; preeparemus, deinde in-

u

viternus, urgeamus, & pene etiam precibus

u

j UP

& exhortationibus iterum, iterumque repe-

p

titis cocamus, ut veniat, menfz accumbat,

li

& genio remotis curarum moleftiis indul-

i

!

"

geat? certe is, qui vi amico füo buccam

ni

(

aperiret, cibumque in os ingereret, ac de.

m

gluti-

180

COMPENDIQM TRACTATUS

glutire faceret, non ei convivium comitatis

-

& amicitie preberet, íed befítiarum inflar

(iere

tractaret, & velut caponem, qui impinguandus

d d

eft, eum haberet. Geenushoc beneficii exieit,

- | &itm

ut precibus, & fuavibus verbis ac folicitatio-

Bo

l

nibus humanis exhibeatur, non autem vi &

D

violentia exerceatur. ldeoque fit per mo-

af

dum defiderii, & non abfolutz voluntatis.

: Iäüquax

AMfa5 C

Porroidem eft de fignificata Dei volunta-

W

lu

l

F

te; perillam enim Deus defiderat vero defide-

'

1pt

rio, utfaciamus, quod declarat. Et ea occalio-

] litye

It

ne nobis füppeditat, quidquid ad illud exe:

quendum requirirur, partim nos hortando;

Tür EVa

partim etiam premendo, &urgendo; ut afe

b

petamus.

In hoc favoris genere nihil am-

o

plius poteft defiderari.

Quemadmodum

Témoy

vero radii folis non definunt effe veri radii,

T

quando oppofitis nubium obftaculis obícu-

Vonig f

rantur & propulfantur: ita voluntas Deifig-

MUC&!)&

nificata nonceflatefle vera Dei voluntas ; eíto

Vk

ob renifum ei factum nequeat producere tot

Utot

effeéctus, quot produceret, íi renifus non

fieret, & obíequendi ftudium accederet.

liens

Conformitas ergo noftrianimi cum fignificata

DN

Dei voluntate confifütin eo; ut velimus om-

pity

nia, qua divina bonitas fignificar a fe delide-

ter 45 f

ri, credentes fecundum ejus doctrinam,

ï,emen

antes juxta ejus promiíla timentes ejus

u

as, amantes & viventes fecundum ejus

L

leges & monita. Quo fpectant proteftauo-

nes,

"

Dzr.ÁAMontr Derr

191

conit

nes, quas fepe facimus in fàcris Ecclefiee

u ii

L'eeremoniis.

Nam ea de cau(íà ftamus ere-

&i dumin facro Miffce officio recitatur Evans

.nguang'-;

j eit

gelium, ut prompti & parati ad obtempe-

(

randum, etiam ad minimum nutum divinze

qitm

voluntátis; quam continet Evangelium. Ea

i p

de caufa ofculamur librum in fine Evangelii,

oluni

tanquam adorantes Verbum, quo nobis vo-

luntas coeleftis declaratur. Propterhoc etiam

eivod

complures Sancti & Sancte portabantantiqui-

ero d

rus tupra pectora fàcrum Dei Evangelium,

teoc

iteris expreffum ; velut epithema amoris:

K

ficut dicitur de fancta Cecilia, & rcipfa habe-

tur Evangelium S. Mathai,

y ho

fupra pectus de-

functi

& fepulti Divi Barnabe inventum

;cndm U*

propria ejus manu exaratum.

ac b

In cujus rei

memoriam & teftimonium, in antiquis Ec-

m

clefize Conciliis

[ w

, in medio totius congrega-

üonis Epifcoporum & Ecclefize Preelatorum

aculis '

ytis )

collocabatur excelfüm folium,

& fuüpra illud

liber fan&ctorum E van

oluntá

geliorum, quiperfonam

Salvatoris , Regis, D

octoris, Directoris Con-

rod?

]

ciliorum ,

1

yen)

& totius Ecclefiw repraefentabat.

Ingens vero illud Paftorum Ecclefiz exem-

j HCW'*;';

a

plum, fanétus Carolus Borromaeus, Archie:

pifcopus Mediolanenfis,

nunquam facras li-

"

teras meditabatur

jile

; quin nudo capite fe pro-

l

y

fterneret in ge

nuaà, ad teítificandam reveren-

T

tiam , qua audiri, legi, & intelligi oporteatfi-

1l

i

!l/

gnificatgm Dei voluntatem,

"

PI

"

N

GaPUT

COMPEN-DII—JM T&AcTATUS

182

C x pPuT IE

; ld

i dam

De conforinitate mo[fire voluntatis cum. il

U

la, quatn Deus babet nos [alvandi.

li gy/;

eus tot miodis, totque mediis oftendit

IT

D

velle fe, nos omnes falvos fieri, nemo

lf

Hoc confilio. per

(M,. Y

ut poffit id ignorare.

creationem ad imaginem & fimilirudinem

prmg

fuam nos effipxit; & ipfe viciffim fe homi-

D

nem ad no(tram fimilitudinem fecit per in-

äüud, d

carnationem , fecundum quam mortem paf-

lr

füs efít, ut univerfum genus humanum redi-

Qrnag?

meret, falvaretque.

Quod praeftitit tanto

IïS, qu

cum amore, ut, referente maeno Patriz no-

| ln t

ftre Apoftolo S. Dionyfio;

Ixerit quodam

Wil f

die fan&to homini Carpo, fe promprum &

paratum effe ad patiendum altera vice, pro

ADtater

hominum fàlute, imo &hoc futurum fibi

li

ratum effe, fi id ipfe praftare poffet absque

( j

ullius hominis peccato.

UlGræCl

h

danth

DI 1

bl y

Ex eo autem, quod non omnes falutem

T

confequantur; non ideo Dei voluntas celiat

efTe vera voluntas, quz in nobis fecundum

US nen

conditionem naturze fug , & noítre operatur.

u

Innatum enim eít ejus bonitari , ita liberali

[Co

manu auxilia gratie nobis communicare, ui

Te

Wiad

iis adjuti felicitatem. divinz glorice confequi

0

Ti

valeamus; noftraautem natura poftulat, ut 1

libertate nos relinguat, quo vel ea bene

b

uten-

h

n

.DE' AMonEr Dri

185

utendo falutem confequamur, vel abutendo

m

in damnationis voraginem dejiciamur.

x

Unam petii a Domino (4), dicit Prophe-

tà;

(9 Danc vequivam , ut iubabitem in domo Do-

ul

miui omnilus diebus vite mese. — Ut videam vo-

s ol

r Y

l

luptatem. Domini , 9 ifitem Templum [au&tum

onfo

€us. Verum que & qualis eft voluptas fuü-

miltü

Ü

prema bonitatis, niíi diffundere & commu-

nf

nh*

nicare füas perfectiones ?

quid enim agat

aliud

; cum ejus delicie fint, effe cum filiis

( pe

|ortem

ominum ,' ut iis copiofe íuas infundar

Yonti

gratias? nihil ita pratum eft hominibus libe-

O

vt

ris, quam pr

riam fequi voluntatem; no-

I(

Ítra autem fan

E

ificatio eft voluntas Dei, &

TOU

(

Qu

noftra falus, ejus beneplacitum: nullum au-

tem eft difcrimen inter beneplacirum, & vo-

n

luptatem Dei: imo vo

)ra W

luntas, quam habetDeus,

i-

falvandi omneshomi

L3

nes, vocata ef? bona, quia

fi

f

j

[

eft amabilis, propit

la, prata,

deliciis plena, &

ut Greci, fecuti S. Paulum d

ixerunt, eft vera

Philanthropia, id eft

Voluntas tota quanta

amabilis & propenfa

in humanum genus.

Totum coelefte Templum,

triumphan-

oiUi

tis nempe & militantis Ecclefize

Dis f

A^

a

; omni ex

rte refonat canticis amoris De

i erga nos.

f

[

E

t corpus fàcratiffimum Salvar

oris, velut

lj n

Templum fànctiffimz ejus volu

ntatis totum

j

d

eftadornatum, & inílructum eximiis notis &

d v

infi gnibus iftius benevolentize.

Inde eft, quod

)Omï"[ :

vifitantes divinum hoc Tem

plum videmus

«

[

2

AS

(a) Bf. a6. *

184 COMPENDIUM TRACTATUS

has amabiles delicias, quas ejus cor percipit;

de: f

n

dum nobis benefacit.

quend

Intueamur ergo centies , & amplius hanc

amabilem Dei voluntatem , noftramque in

; R 0

|üq

ea defipamus omnino, ac fundemus, pie &

| G] VO

devote clamantes: O bonitas dulcedinis in-

Vtife

finite , quam amabilis eft tua voluntas?

L'quia

quam defiderabiles fünt tui favores? creafti

Ts rec]

nOs ad eternam vitam, & maternum tuum

n d.

pe&tus rurgefactum facra ubertate incompa-

a d

rabilis ainoris, abundatlacte mifericordie five

ad parcendum peenitrentibus, five ad con-

ht

fummandos juítosin omnis perfectionis gene-

! m

re. Quare ergo non conglutinamus noftras

! iide

voluntates cum tua , & parvulorum inltar

PDtrati

applicatorum mammillis matrum , lac be-

Nonne

nedicdionum sternarum famelici non fu-

pf

gimus ?

5 n

:

'Theotime, ita debemus velle noftram

falutem , ficuti Deus ipíam vult; vulr autem

! mmus, :

ipfe Salvator eam per modumn defiderii;

Jf

nos igitur debemus eam inceffanter fic delr-

b

erare , inherentes amantiílimi Servatoris

| Binten

defiderio. Non fimpliciter eam ile vuit

| Kbl

fed reipfa nobis fuppedirat, iquae ad eam

Ojert

confequendam neceflaria funt rhedia: &nos

Ts

ergo debemus non folum velle , fed etiam ene-

&t gl

€tu ipfo acceprare omnes gratias & favore$

ïmaüjn

quos nobis paravit, & paratos nobis 0F

Kï()(mg

o falvus

| Pj

fert. Suffüicitquidem digex'e: Defider

efle:

!

—

r

JDz AwoRnz Drr.

185

effe : fed. non füfficit dicere , defidero am-

p s

plecti media convenientia ad fàlutem confe-

quendam; fed voluntate abíoluta & delibe-

nplius'ïzt:

rata Oportet in manus arripere gratias & me-

um

dia, que Deus nobis imperditur. : Debet

fs

enim voluntas noftra.cum voluntate Dei con-

Ui

l

(

venire, arque penitus illi. correfpondere.

Mu

Et quia illa nobis dat media, ut falvemur, ea

i

j

nos recipere oportet, prout & falurem no-

rmum'

ítram deíiderare debemus eo modo, quo il-

a

Ia

la eam defiderat, & quia illam defiderat.

dcotdi

(ve d

Atenim contingit fzepe, ut media ad fa-

:&[001557:

lutem praícripta fummatim & in genere

Qu

((

confiderata fint animo noftro perorata; fed

ylornt

feparatim & in particulari appareant horrida.

um

Nonne vidimus S. Petrum, imminente Chri-

thl [U-

fti paffione promtiffimum ad fübeundas om-

nes in genere paenas, quin&ipíam mortem,

ad fequendum fuum Magiítrum? & nihilo-

vlb

minus, ubi ventum eít ad rem, eundem in-

J qui

tuiti. füumus pallentem, trémentem, imo &

j

Magiftrum ad vocem unius muliercule ne-

J

ganrem. Quilibetcogitat cum Domino poffe

j

H)

fe bibere calicem: verum quando nobis reipfa

't'lm )*

u

offertur, fupgam capimus; & omnia derelingui-

mus.

Res feparatim & in fpecie reprefenta-

1edliï "

r

te altius imprimuntur animo, & vivacius in

d

imaoinationem incurrunt.

Ea decaufa inin-

u

y

troductione ad viram devotam monuimus,

j fi

atione fa.

( ldew ("l

poltafte£tiones gengralgs infanétaor

W

N 3

cienda,

186 COMPEND!UM.TRACT«ATUS

cienda effe propofita, & decreta particularia.

titm :

(one t

David in particulari acceptabat afHlictiones,

ut viam expeditam ad perfecionem confe-

hen f

iy;

quendam, quando ficcantabat (2): — Z'omma

mubi Domine y quia bumiliaflà me; ut di Catm

f ;

tht

juflificationes tuas.

: Ve

Bo vrPoTr HE

fodum

De conformitate noffre voluntatis cum 'vo-

&tm

luntate Dei , que nobis fignificata

m a

At qy

eft per. ejus snandata.

jtod

efiderium, quod habetDeus, ut fua ob-

unr; i[g

D

fervemus mandata, maximum eft, utt

iuomodo au-

Qu

[

paífim facre literee teftantur.

Q

i

u

tem porerat Deus hoc defiderium melius ex-

T.

primere, quam per eximia praemia, que pro-

H]i()qu'u

ponit Legis obfervatoribus, & ingentia füp-

"men

plicia, que ejusdem Legis violatoribus 1n-

t

tenat? hinc eft, quod David exclamet di-

ïïïïþim'

cens: Tàk nmmzda/iz' mandata tua. cuffodiri uimif.

Is

BN

Porro amor complacentiee refpiciens di-

um

vinum hoc defiderium, vult illud obfervan-

Qs (

do Deo complacere: fed amor benevolen-

Vr !

tie , quivult omnia Deo fübmittere , fübmit-

Cont

tit noftra defideria, & voluntates huic vo-

W

t

luntati;, quam Deus nobis fionificavit.

u

inde provenit non folum o

g(ervatio 48

Q

etiam

(2) Pf. 118. 17.

q)

187

Dz WAMORE DE,I.-

Vi

etiam amor mar:datorum , quem David ora-

fidus

tione ram füblimi exaltat (4): Quomodo dilexi

m u

legem tuam Domine! tota die meditatio mea. eff.

N

ilexi mandata. tua. [uper aurum 9. topazion.

" d

Quam dulcia fauci

bu meis eloguia tua/ fupev.

?nel ori 1€0. ,

. Verum ad excitandum in animis noftris

fanctum & falutarem praeceptorum amorem;

f m

eorum pulchritudo conremplanda eít, eít

enim ea adimirabilis

Nam quemadmodum

zficata

funt opera aliqua, qua& ideo mala fünt, quia

prohibita, alia iremque prohibíta, quia mala

)

ylit

funt; ita etiam funt nonnulla, quz bona funt,

:

quia precepta; & alia, que funt preecepra,

o

quia funt valde bona & amabilia, eoquod eo-

rum preceptiodet bonitatem nonnullis, quae

n r

t

alioquin nullam haberent ; aliis autem dat in-

!

nod

érementum bonitatis, qua nulla facta prze-

latorta

ceptione effent & remanerent bona.

Non

axda'f'

accipimus bonum in bonam partem , quando

j

nobis manu inimica exhibetur.

Lacedamo-

uan

nii noluerunt fequi bonum & falutare confi-

lium, quod iisfuggerebatur ab homine tna-

efp^

JdU l

lo, quem proinde oderunt, ufque dum

vir. bonus iis

idem coníilium

iteraffet,

pev

etty

fjf

Contra donum exhibitum ab amico nun-

^|

quam non eft gratum: füaviflima queque

"T

n

mandata fiunt afpera , fianimus tyrannicus

WH[

Fiunt autem amabi-

&aUO? j

& Xcrudelis ea imp()æïgr.

ei

4

lia;.

(4). Pf» 118. 37.

x88

CoMPENDIUM TRAC.TAXTU,S

lia, quando proficifcuntur ab amore. :Ser-

.'oquo-

vire facobo regnare videbatur, quia fer-

Qttey.

viebat ex amore:

O quam dulce & defi-

Km

derabile eft jugum celeftis. Regis, eoquod

eum&k

Rex tam atnabilis illud noftris imponat hu-

üfmj

meris.

(Li

»

Complures obfervant manciata Det; ü;

Ttrüm

dloris

cut multi deglutiunt pharmaca, magis, pro-

cul dubio, ex timore, ne moriantur & dam-

f m

t [j

nentur, quam ex ftudio placendi Deo, &

|

TT

vivendi juxta divinam ejus voluntatem. At

häC oj

ficuti fünt multi, qui, quamvis gratrum fit

ïäntiunr fa-

PA

medicamentum, tamen magnum

tf

ftidium, ea folum de caufa, quod porriga-

LM

tur nomine medicamenti ; ita etiam fünt non-

!

nulli, qui opera pracepta horrent; hoc nomi-

€.€I

uml

ne, quia precepta funt.

Ettalis vir , utajunt;

Parifiis inventus eft, qui cum ea in urbe fua-

itden

1 g

viter vixiflet fpatio octoginta annorum, nec

unquam illa epreffus fuiffet; quamprimum

mUm, l

gïhom

ei injunctum fuit mandaro Regis, ut in ea-

dem civitate, quod füpererart vitz, tranfige-

Q w

QU d

r

ret, nec inde exiret , exivit flatim, nitens

in vetitum , cupiensque negata, luítraturus

Vator

Wdin

campos ,

quo

totius vitee decurfu nun-

quam fecerat, imo nein mentem quidem &i

&l

venerat.

ODts.

t Iec

Ex adverío animus amore inftructus di-

ä&tem

ligit mandata, & quo hazc funr de rebus dif-

ficilioribus,; eo eifunt fuaviora & acceptíora,

coquo

D

TU

- Drz Awomns Drr

189

o Y

eoquod fciat, magisex hoc fuo f& dileto pla-

cere, majoremque eidem fe exhibere hono-

qui

du

rem. Exultat& cantat hymnos, cum Deus

;

eum fua docet precepta & juítificationes, non

nponat :

diffimilis viatori, qui fuo in itinere cantat ala-

criter. Adjungit quidem laborem cantandi ipfi

viarum difficultati, fed hoc etiam augmento

iaraDei:-

laboris, laboris tedium propellit,. & labo-

u

rem minuir: ita facer amator rantam in man-

rrác

]i D.

datis Dei fervandis reperit fuavitatem , ut ni-

hil ita eum füblevet, recreet, & foletur in

Yatetm :

hac mortalivita, quam füave jugum prece-

u

prorum Dei füi , humeris fuis impofitum: un-

yentt

de facer Pfaltes clamat (a): Cantaíáles snibi

u()d pI

erunt. quflificationes tuc im loco pevegrinationis

at

N

meg. lcuntur muli & equi onerati ficubus

Hf)ho

füucumbere ftatim füb onere, & omne robur

] Viï j U:

erdere:. fic qui factus eft, //cur equus g mis,

j

u$, quibus non eff intelle&us, defpondet ani-

1001

mum, neque par eft ferendo huic oneri, le-

quamäï

1 Domini, que certe ficubus multo jucun-

'l5, I

:

ior eft. Contra, ficutramus ex arbuícula,

?iïæi t :

qua dictaeftagnuscaítus, portatus initinere

&ä[l'iïï) "

viatori viresperpetuo fügperit, ejusque laffi-

1 jit?

4

tudinemarcet: itacrux , mortificatio, jupum

jecüïmff

& lexServatoris, qui eft verus Agnus caítus,

2

onus eft, quod laffitudinem tollir, quod folatuz

i

& recreat animos, qui divinam ejus. Maje-

ftatem ?diligunzt.

inm uä:);.

l

N$

Hac

j

T

(4) Pfàl. 118. v. 94.

«

q

190 . COMPENDIUM TRA'crArUs

Hac igitur ratione divinus amor nos

ET

efficit conformes voluntati Dei & reddit

imá

folicitos ad obfervanda ejus mandata; atque

l dando.

! Mandg

non languido. & tepido, fed ardenti defide-

rio placendi divine ejus Majeftati.

Nam

j

| 'Icomt

complacentia hacc per füam füuavem & ama-

ftjore

bilem vim preveniens neceffitatem obedien-

itobe

tpitur

di, quam nobis lex imponit, convertit eam

in infignem dilectionis virtutem; difficulta-

(n0n

Wij co

tem autem in ipfämme; dilectionem.

Vdm

( fequg

CAPUT IV.

| ïennæ,

De conformitate noftrae voluntatis cum illa,

; innem

10 fo]

eus vtobis fignificavit per -

quam D

Md ve]

Jfua confilia..

| orta

andatum defignat voluntatem , 'qx'ræ fit

Dtobse

M

Antegra, & fine diminutione in eo, qui

ïrem, (

mandat; íed confiliuum aliud non indicat;

quam. voluntatem voti & defiderii. Manda-

[ defïds

datum. nos obligat; confilium tantum inci-

[ mamïeü

tat: mandatum facit, ut transgreffores in-

|

(

currant offenfam: confilium tantum minus

&l(mef

laudabiles reddit eos , qui illud non fequun-

m

tur. Violatores mandarorum merentur dam-

QUgos

nationem ;qui autem confilia negligunt, folum

merentur, ut minori gloria condecorentur.

"Ut

Hoc difcrimen eft mandatum inter, & con-

*

filium.

uando rnandatur, adeít au&tori-

E',ru[n

ta$, qua obligat: quando autem confilium

j

t

j Cal

U

Dg AMonz Drri.

Igt

amor t

fit, adhibentur tituli amicitiae ad inducen-

&

dum & provocandum ad id, quod commen-

qu,

dando.& füadendo petitur;, vel infinuatur.

j deL

Mandatum neceffitatem imponit; confiliume

w M

& commendatio nos incitant ad id, quod

D

i,

majorem adfert utilitatem. Mandato refpon-

mags

?

det obedientia, confilio fides: confilium fuf-

nye

':. 'l

ä)g H

cipitur ad placendum , mandatum aurem

Gu

ad non difplicendum. Et inde eít, quod

n

amor complacentie, quinos incitar ad. pla-

cendum dilecto, inducit etiam ad capienda,

& fequenda precepta: amor vero beneyo-

lentie , qui defideràt dile&to fuo voluntatem

«

omnem « affectionem fübmitti, facit', ut

non folum yelimus, quod imperat dilectus,

i

fed vel maxime, quod íüader, & ad quod

adhortatur: ficut amor reverentialis, quem

10 j ff'

probe frugis filius habet erga bonum pa-

trem, efficit, ut ftlatuat vivere non folum

"ub

non ?

juxta mandata,

quz injungit, fed etiam jux-

)l

ta defideria, &

fü

propeqiiones animi, quas

vanti

manifeftat pater.

,g

refïc

Confilia omnia data fünt propter perfe-

m-nï

&ionem populi Chriftiani, non autem propter

j

v»';]u

unumquemque Chriftianum.

Sunt certaà

00

r

n

queedam humane virz adjuncta, quee fübin-

thlüf/l

de ea confilia faciunt impoffibilia; fübinde

inutilia; fübinde periculofa, quandoque etiam

gt

noxia aliquibus; hinc Chriftus dicit de uno

f

a

jl

eorum, quod dictum vult de omnibus

; qui

D

ficut ex-

n d

potef? capere , capiat ; quaü diceret,

| ponit

192

CoMwPENDIUM TRACTATUS

m 1

ponit S. Hieronymus;. qui poteft lucrari &

tollere honorem caítitatis, velut. bravium re-

poteft

tumel

purationis , feu exiftimationis , eum tollat;

eft enim propofitus illis, qui ftrenue currunr.

Qgit j

Omnes igitur non poffunt, id eít, non ex-

a

L

pedit omnibus, femper omnia obfervare con-

íilia, que cum data fint in favorem charitatis,

L

! 'optr

illa iis eft loco regulae, loco meníure, €o-

[

rumque urget;executionem.

Tf

(l

vando igitur charitas ita imperat; ac

'Monachi ac Relieiofi trahuntur

4 QUi

difponit ;

| P dem

ex monaflteris, & cenobiis, ut fiant

Car-

! Qrit

dinales, Prelati; Parochi: quin imo : etiam

'Wm.

aliquando educuntur, ut matrimo

nium 1ine-

, Papet

ant pro tranquillitate regnorum.

- Qyod'-

! füten

fi charitas educi

t e monafteriis illos, qui

Es

folemni voto in iis fe Deo confecrarant; à

fortiori, ut loquuntur in fcholis, & pro-

Tfibugl

| u)

ter minorem caufam poteft ejusdem chart-

tatis impulfu & auctoritate füaderi pluribus,

| WSQ

ut verfentur in fieculo , fervent füas divitias

Ültte.

matrimonium ineant, imo etiam arma Cà-

]

Bw

piant; bellum füfcipiant, füfceptumque pro-

Wt

fequantur, quam tamen provinciam minime

ts

It

anium nego multiplici periculo vacare.

Quando autem charitas velut manu/ducit

o

aliquosad paupertatem, & alios retrahit; quan-

tof,

do impellit aliquos ad continentiam; inciudit

lmpef |

in monaf(leriis aliquos; & alios e redi facit;,

Wfac

non obligatur ulli mortalium facti fui ratio-

dulæ,

nem

TU

Dg AMos&ss Dzr

195

nem reddere.

licnd

Habet enim hzec abfolutam

aVIUnt

poteítatem in legem chriftianam , ficut fcrip-

Ym t

rumeft: Charztas oumma potefl. — Etcbavitas non

v Qu

agit perperam. Quodfi quispiam velit ei li-

, m

tem indicere; &interrogare , refpondebitau-

dacter, quia Dominus bis opus babet.. Omnia

u

u

facta fünt propter charitatem, & charitas

propter Deum.

Omnia fervire debent cha-

n[üfæ', :

ritati, illa autem nulli; & ne ipfimet quidem

npeti

dilecto fuo; cujus non eft ancilla, fed fpon-

4, cui non exhibet fervitia, fed quem amo-

q.

re demulcet.

T

Propterea accipiendus eft ab

charitate ordo exercitii confiliorum: illa

L im?

enim aliquibus injunget caítitatem, & non

moniumï

Jv

paupertatermn, aliis obedientiam,; & non «a-

ff

flitatem.

Alios jubebit jejunare, «& non

j MO& :'

eleemofynam porrigere, alios eleemofynam

1&0?25?

tribuere egenis, & non jejunare: fed & ali-

li$;

quibus folitudinem decernet, non autem

usdem

onus paítorale, aliquos etiam volet inter ho-

e

j

mines converíari, & non in locis defertis la-

[uti

titare. Paucis, eftaqua quedam facra, per

m d

quam hortus Ecclefiz irripatur, &fceecunda-

m

i

tur, quie quamvis unicum ferat colorem,

ia

flores nihilominus, quos producit, non ca-

d

Af

rent fuüo colore, quamvis multum differen:

te

li

Facit enim illa Martyres rubicundiores

L

qalli

rofa, Virpines candidioresliliis. - Aliquibus

impertit confummarum amethyflti colorem

TM

perfecte. morificationis, aliis luteum calen:

pT CUI'

dule, feu conjugalis cura colorem , expo-

i

[u! f

p

nens;

194

COMPEND'IUM TRacTATUS

nens, & diflribuens diverfimode conüli*zi; At

cellent

propter perfectionem animarum, que tam

Ti pot

felices funt, ut.vitam fub ejus du&u agant.

d

Tutiri

CaApuT V.

lii V

Ouod amor voluntatis Dei

fignificate in i&

quandatis, nos inducat ad amorem

Vr

| ürm.

confiliorum.

L

( Y Theotime, quam am.^ilis eft divinavo-

| üperi

; C enpli

luntas! Hebrsi per vocabulum Pax in-

telligunt cumulum omnium bonorum; bhinc

L

facer Pfàltes exclamar (4): Pax multa diligen-

: Qu

Jübus legem tuam , Q9 mom .eft, uilis fcandalum.

: D'tae

Quafi vellet. dicere: Domine, amori man-

| &[nfe

datorum tuorum quanra ineft fuavitas! quid-

t f

ni omnis dulcedo cor illud occupet , quo

p

LUR

plenum eft dilectione tue legis! Certe Rex

ille, cujus cor erat fecundum cor Dei , ità

LT

perfecte & efficaciter deguftaverat excellen-

tiam divinorum mandatorum , ut non imrme-

E

rito haberi poffet amator myfticus iftiuslegi

| VOIUMQ

tanquam caílz fponfe, & Regince cordis füi,

" )

prout clare collipitur ex continuis laudibus

Is t

quas in eam conjicit ; & accumulat.

li

Qlay

uando fponía cceleftis ;vult exprimefe

Wimir

füaviratem unguentorum, & fuffimentorum

Ws

divini fui fponíi; wzguenzzum effufum momem

zuutn,

)(

(a) Pf. 118. v. 165.

WM

US

195

D.E ÁMoRnE Dzr.

inum;inquit illa (4); ac fi diceret: ita ex.

? coni

qui ln

cellentibus unguentis es delibutus, ut videa.

ris potius fuave unguentum, quam eis inun-

at

€tus. [ta anima, quae Deum amat, transfor-

maturin voluntatem divinam,

ut mereatur-po—

tius vocari voluntas Dei quam obediens, aur

fübje&ta divinze voluntati.

tj

Unde dicit Deus

per lfaiam (7), quod Ecclefiam |Chriítia-

um

norum vocaturus fit zomine zovo , quod os.[Jo-

anini totabit, quod e(tdicere, notabir, &in-

Cv

Ículpet in cordibus füorum fidelium: | Dein.

um P(."

luntas mea. im ea.

de explicans nomen hoc, eriz, inquit, vo-

orum:

uafi

diceret, inter eos,

nlb

qui non funt Chriftiani, quilibet haber fnam

propriam voluntatem

; in medio cordis fui;

j f;mp:mæ

fed inter veros Serva

amus

toris filios quilibet de-

feret fuam voluntate

m, &no

n erit amplius,

avi[äggiï

uod, a

nifi una volüntas domina;

mapiflra guber-

nans; X univerfalis, quae a

t Qu

nimabit, guber-

"

nabit ,. & diriget omnesanim

as

; omnia corda,

omnesque voluntates, & nom

en Chriftiano-

Qd

rum non erit aliud ; quam voluntas Dei in iis:

d

voluntas, inquam,

y li

nes voluntates, &

quz regnabit fuper om-

omnes in fe transfortna-

g

bit : ita, ut volunta

j

tes Chriftianorum , & vo-

luntas Domini no

ftri non.fint, nifi una, &

j

fola voluntas.

uod perfecte verum fuit in

primitdva Ecclefia

: tunc enim,

ut dicit glo-

( expl"iï*';

riofusS.Lucas, multitudinis cre

dentium erat

i

C€or

"

(4) Caur. c. 1. v. 2.

Í

I

)

(&) lfai. c. 62. v. a.

196

CoMPENDIUM TRACTATUS

cor upum, &$ anima una. . Non enim propo-

P

fitum ibi fuit S. Evangeliftee loqui de corde,

Al

quod facit vivere noftra corpora, neque de

Áitis )

anima, que corda animat vita humana; fed

u

$ l

|

u

loquitur de corde, quod animabus noftris

Uic

dat coeleftem vitam, & de anima, que cor-

Qvf

da noftra animat vita füpernaturali : cor &

TDandat

anima maxime unita fidelium; verorumque

Chriftianorum aliud non fünt, quam Dei vo-

EET

luntas. Zita; inquit Pfaltes (4), eff z volun-

Qngs v

10te Dei: non ideo tantum, quod vita noflra

lm

temporalis dependeat a volunrate divina; fe

i

etiam, quia vita noftra myftica confiflit in

Q ut

participatione illius vitee ; per quam Deus vi-

1

Q?

vit & regnat in nobis, & nos vivere & füb-

fiftere facit in fe.i

æA,Und

; gt

/n capite libri , feviptum eft de t (lb)a 0

| Vr I

Deus vitae mez , ut faceres voluntatem Patris

!d

srerni: & per primarn anime voluntatem

d

RE

humanam, in inftanti conceptionis tuae com-

L

nf

plexus es amabilem legem illius, eamque

nem DN

naret;

t et

ponebas in medio cordis tui; ut reg

dominaretur ibidem in eeternum.

O! quis

u5 ha

anims mez eam exhibebir gratiam , Ut

B nen

Clte

non fuam , fed Dei voluntaæm faciat-?

t (

l'ïL l

Porfef ]

Xü'J,s (

i

0)

(a) Pf. 29. 6.

(b.) PJ: 390 'U. 95

u

A

u$

Dx AMonzs Dri.

197

nyy

Porro, quando amor nofter 'fotus

deat

uantus ftlat a parte divine voluntatis; non

neny

atis nobis eft facere voluntatem divinam,

m

u& nobis preceptis fignificata eft, fed &

ys N*

ubjicimus nos obfequio confiliorum,

u

" Wa

hoc fine data funt, ut perfectius obfervemus

4

mandata, ad que etiam, uti docet S. 'Tho-

erm

mas, confilia refpiciunt.

uam is remotus

D

eít a concupifcentia bonorum alienorum, qui

f

omnes rejicit divitias, etiam illas, quas jure

"

|vit i^

fibi fervare poffet? quam parum timendum

g d'w'mg-x

eít ; ne is praferat voluntatem fuam divinze;

qui, ut eam faciat, fe

fubjecit voluntati ho-

um 4

minis ?

i

Unde vero eft, quod non infigni fervo-

re incitamur ad fequendam voluntatem Ser-

n

vatoris noftri; ut non fíolum faciamus id,

quod rmandat, fed etiam quod faretur fibi

gt

; (

e(le gratum & acceptum ? ,certe, ut teftatur

Píalmifta, Deus non folum exaudit oratio-

yis t

nem fidelium, íed vel fola eorum defideria;

]i» Cä

quin etiam preparationem, quam in animis

j ïeä"ä

fuis habent ad orandum.

Nobiles ergo &

J

generofz animee non egent efficacioribusin-

g

citamentis ad complectendumid , quod fciunt

1f3€m"

eflc fecundum defiderium, & votum fui Di-

le&ti, |4uima mea , inquit una ex illis anima-

bus (4), Aquefacla efl, ut amicus meus locutus

hi

LI

O

CaPrvuT

| (2) - Canz, c. $. v. 6

5

198

CowePENDIUM TRACTATUS

&rim|

CarvuTr VI

Dür,

Brevis weibodus. cognofcendi divinam vo.

dorun

$

luntatein.

vl

no;

; af.h&us Bafilius dicit, voluntatem Dei

l :

kJ bisfatis effe oftenfam & declaratam tum

confiliis, tum preeceptionibus divinis; & pro-

N

inde nihil effe , de. quo deliberetur; nam

| tim, f

rtet fimpliciter exequi, quod przeceprum

omrm

elis

quodautem alia attinet , in noftra funtil- | vlj

la poteftates utea juxra noftrum libitum eliga-

inus, qua videntur eligenda; quamvis fa-

[35

! U

cienda non fint omnia, qua füunt licita, fed

tantum ea, qua&e expediunt. Addijudicanda

& d

vero illo, & difcernenda, qua expediunt,

audiendum eft judiciu

Bu

tualis.

qa fapientis Patfis fpirif

Imüe; ]

L

Hic in memoriam inrerim .:tibi .zevocoj

m j

'Theotime, tentationem perquam moleftam,

E

& odiofam, quz non raro iis evenir, quito*

N

tiin eo fünt, ut omnibus in. rebus 1d f2

anen-,

ciant, quod mapis Deo placet. Hoftis enim

| Qnd

bumani generis in omnibus occafionibus f2

Bw

cit, ut dufbitetur, an res, quz fit, fit Deo ac-

lt

ceptior, quam altera, quz omitrirur.. Exem-

| Qütm

pli caufa, an fit Dei voluntas, ut invirati C*

BOtIQ

bum fümamus cum amico, nec ne?. an jeju-

l'agdu

nium obfervare expediar die Veneris; an die

lm d

Sabbati ? an foras eundum fit ad animum

füti

relaxandum, an vero àbítinendum? in quo

teri«

0$

. Ds AMuonz Drr.

199

terimus multum temporis, & dum Occupa-

mur, ac detinemurin dijudicando, quidnam

TE

horum fit melius, negligimus occafionem,

complura bona alia faciendi, quorum execu-

m t

w

-.tio mggis promoveret Dei gloriam.

(itm G

*

n

Non folemus ponderare minutam pecu-

etyr

niam, fed folummodo nummos magni valoris.

Ya

Commercium hoc, & negotiatio nimis effet

fr. r

odiofa, nimisque multum temporis abfüme-

jtume

ret, fi ponderandi eflent v. g. folidi, affes

&c. Sic etiam. non debent ponderari omnes

WS

,

y It

iftius generis miputule actiones, ut cognofca-

p

mus, an haec pluris fitapud Deum; quarm alte-

T

ra. Adde, quod nonnunquam interveniat fü-

perflitio in faciendo hujusmodi rerum exa-

g

mine; nam qua ex cauíà oriatur dubium, an

coní(ultius fit audire Miflam in una Ecclefia,

quam inaltera? ducerefila, an füuere? dare

dif

eleemofynam viro habentiuxorem ? non be-

m

nefervitur Domino, dum tantum temporis

gtl "

'eol

impenditur ad coníiderandum id, quod fa-

ciendum fit, quando opus eít executioni

Hob

jf

100

mandare illud, quod in quaftione ponitur.

Merienda eít noílra folicitudo . utilitate rei,

r,üf

w

quam aggredimur.

Quam foret inutile ne-

[uür

gorium, rantum laboris fibi fümere ad delibe.

[ Hfiü

!

p

f

randum de itinere unius diei faciendo, quan-

tum de conficiendis trecentis, aut quadrin.

fj Ü

j uf

gcmis milliaribus ?

2

Q 2

Ele- "

[änl

eo0 QCowPrrNDiUM TRÁACTATUS

falte

Electio vocationis-, defignatio rei magui

D

lione,

alicujus momenti , mutatio domicilii , & fimi-

lia merentur feriam deliberationem , ut qui

!]

in illis magis fit ex voluntate Dei, intelliga-

! Qxm

tur.

Verum in minutis & quotidianis actio-

UR

nibus, in quibus omiífio vel error non eft

inomentialicujus, neque damnum alicujus

| "upis e

|95, f

note, quid opus eft, negotium importunis

:confültationibus faceffere ? cur multum pet-

pl

|

Ug

endam, expendamque, an mapis placeat

!

eo, ut recitem rofarium, an ofhicium Bez-

|

Whrer

!Lbuer

a

t Marie Virginis, cum tantum difcrimen

inter unum, & alterum nonfit, ut eade cau-

t

It f h

fà magna debeat deliberatio inftitui? anme

potius.in hofpitale ad vifitandos eegrotos

AU o

& ctm

-conferam , quam ad vefperas audiendas!

eamne potiusad concionem , quam ad Eccle-

UM

CM

fiam, ubi fünt indulgentie ? Nullum eft pet

fe ita apparens, ac notabile difcrimen, quoc

QUfte

lre

me inducat ad unum porius faciendum, quam

ï

adalterum, ut ob id tanta fufcipienda fit de-

At wl

liberatio. - Bona fide hic procedendum et5

rmOS*,

omiffa omni fübtilitate: & ut dicit $. D*

COntea

filius , libere faciendum eft id, quod no-

Ehþer

bis bonum videtur, ne fati

emus nos inutil

Vdllter

;

u-

Cüfte

cura, neve deveniamus in

crupulos;

erítitionum labyrinthos; ftultum enim elb

Dlüsn.

ifficiles haberenugas. Semper vero hc ita

intelligo, ut non fit magna indgqualitas; acGtt*

Uan;

crimen inter unum o

us & alrerum ;

N

j

qua adjunéta ex una

(

t

quando non incurrur.lt a

201

ub

DEg AMonz Der

yre p

& .altera, part

tione.

«

e, que digna ünt- :confi*dera1F

T

n, ue

"

In rebus adeo momenti a-licujüs proce-

, intél

(s d

dendum eft magna cum humilitate, & non

cogitandum .de.invenienda Dei volunrate

tot 0

um db

longis examinibus, & difcurfuum fübtilitati-

bus ,' fed implorato Spiritus fanéti lumine;

m

nultun'

applicanda eít confideratio Dei beneplacito

inveftipando, accipiendumque confilium a di-

upis p

fim.

recdtore noftre conícientie , adhibitis etiain,

filibuerit, duobus aut tribus viris non me-

n üz

diocriter veríatis in rebus fpiritualibus. .. His

at

ita fe habentibus non eít revocanda in du-

(litu! !

bium noflra electio, fed excolenda, & ma-

u $

£na cum devotione, quiete & conftantia

p u

tuenda. .

uamvis autem difficultates , tenta-

m

tiones, & diverfitates eventuum, qux oc-

cullür'

currere poflint in progrefíu executionis, in-

m

enerare nobis poflint diffidentiam quandam.

i

iendü?*

ong ele&tionis, oportet tamen nos manere

jpie

firmos ; & inhzrere, contemptis omnibus in

nedenæ

contrarium occurrentibus, rei femel & ferio

deliberate, Séd &cogitare debemus , quod

aL'.

d;

hl

fi aliter elegiffemus, forte inveniffemus diffi-

nus !

cultateslonge majores: praterquam quod fz-

] o

14

pius nefcimus, quz fitDei voluntas, an ut exer-

tum*

ceamur in confolationibus ; an in tribulationi-

0

ar&ev

bus, an in pace; an in bello. Itaque re femel fan-

uah!*

&e decreta , nunquam dubirandum eft de (an-

u

il

&titate executionis: namnifi nos obicem pona

O 3

j

mus,

202

COMPENDIUM TRACTATUS

mus, nóh poteft res mialé' cedere: aliter au-

L1æ) qu

tem apere magna eít nota inconflantiz, &

poom

ddo, Y

füi ipfius amoris, ficut & debilitatis cerebri,

ne»que

ac ftoliditatis in*g?hii,

r

I

Brivie

IU

lh

CaAPUT '.VII.

-

iif

illium

De unione moftra "volumtatis. cum divirid,

At

qe

qua vocatur "coluntas beneplaciti.

n

, t

lib

idquid fit, excepto peccato, fit per.Dei

UR

Qu

voluntatem, qus abíoluta; & beneplaciti

5 qu

TC

voluntas appellatur. Hanc voluntatem nemo

m

mortalium poteft impedire: eadem autem

p rI//

)

AU (

non cognofcitur nifi per effe&us; quicuni

evenerint, Deum illos voluiffe; & defignatie

nobis innotefcit.

imo. Summatim confide«

Th

remus omne id , T'heotime , quod fuit, quot

h

ht

eít, & quod erit: & tunc ftupore abrepti co-

m m

emur exclamare ad imitationem Pfalmilte

s

(a): Laudabo te Domine , quia smagnificatuserves

XXS)W

petin

lhementer, g maguificata eft usque ad calos mijt:

vicordia tua , €9 u[que ad tmmbes vevitas tua z quam

Tonui

magiüificata funt opera tua IDomine , omnnia n ju-

il

tf

-

pieutia tua fecifli , e9 anima mea cognoftet nünit

Qu

Qu

"Admivabilis efl fcientia tua [uper me; praveniet int;

Quam

€9 zon potero ad eam. . Et inde tranfibimusa

lUm)

fanctiffimam complacentiam, gaudebimus ce

norj

eo, quod Deus fit infinitusin fapientia, in po-

WeQr

tentia, in bonitate. . Que funt tres dotes iv1f

W

na-

|]

GV 16;. c. 4-

q)

"

Dz AMOREI Degtr.-

203

du

n,quarum totumünivärfum non eft; nifi exi-

guum preludium, & velutfpecimenaliquod.

hnti

gt

2do. Videmüslhomines , & Angelos ; om-

resque naturze varietates, qualitates; conditio-

nes,facultates, affectiones, paíTiones, gratias,&

rivilegia ; qua' füprema Providentia ftabi-

j

vitin multitudineinnumerabili mentium cce-

il

leftium, & hominum, in quibus ita adtnira-

TT

jl

biliter exercetur juftitia, & miíericordia divi-

Mi

na, ut non poflimus, etiamfi vellemus ; nos

& l

cohibere, quominus ingenti cum gaudio lau-

des ejus decanremus, repetentes illud (2) :

ia

i

"

Mifericordiam;, eg judicium.cantabo tibi Domine:

J

J

Jfallam eg sntelligam im via immaculata,. quando

*

U5 qu"

j

?efzies ad ine.

&

tf

- "Theotime, magnam habere debemus com-

placentiam ; videntes, quod Deus exerceat

a

e g

fuam mifericordiam per tot diverfos favores,

ff ]i

& beneficia; quae confert Angelis & homini-

bus; quomodo item exerceat fuam juftitiam

vjl

per infinitam varietatem poenarum & caftiga-

(ld (f

tionurm: nam ejus juftitia & rnifericordia equa-

"

!

liter fantamande & defiderandiin femetipfis,

[/d

fiquidem ambe iflze virrütes non funt quid-

gg;ffJ ?

jl

quamaliud, quamunica divina boniras.

Ve-

Jf 4

)

rum, quia effectus juflitiae nobis funtafperi, &

qlii

amaritudine pleni; eos Deus miti

iratimmixtio-

udebl J

i

neeorum effectuum, qui funt mifericordiz, &

i

TM

nationis

d

facit , ut in rhedio diluvio jufte indig

4

olivgä

(a): Pf. 100. v. 2.

s04 CourENDIUM TRACTATUS

; ftrort

oliva virens conferve'tur, & ut anima devota,

velut columbacaftatandem poffit eam inveni-

; lf

! forum

re,fi tamen amanter velit meditari columba-

rum inftar. Ita mors, afflictiones, fudores, qui-

! lopif

B

bus abundar vita noftra, que jufta Deiordina-

tione funt peena peccati, funtetiam beneficio

fertor

(ticon

fuavis ejus mifericordie radii & gradus ad

afcendendum in celos, media ad proficien-

ti il

Qie[ce

dum in gratia, & merita ad obtinendam glo-

Imuni «

riam.

VE

O beata -päupertas, fames, fitis, tri-

Vülta

|

l q

ftitia, infirmitas, mors, & perfecutiones! funt

enim hzc , mihi credite, juífte punitiones no-

Cf)Ul'gim

æm, 1

ftrorum delictorum, fed punitiones ita tem-

perate, & ut loquuntur medici, ita condite

fultm

m im

fuavitate benignitatis, & clementie diving,

nt earum amaritudo fit perquam. amabilis.

It x

Res mira, fed vera, Theotime, fi damnati

95l

non effent obílinatione & odio adveríus

tnp

Deum excecati , in füis paenis confolationem

D

Q

invenirent, viderentque divinam mifericor-

IY

diam admirabiliter mixtam flammis, quibus

Ut .

i

in &ternumaduruntur: ita, ut Sancliconfide-

then

rantesuna exparte horribilia , & terrifica dam-

| Wm

natorum tormenta, ex hoc juílitiam divi-

CRrl

nam laudent, & exclament (4): ufus 0

Dominue, g. ve&um. judicium tuums juflitia G

judicium prapavatio fedis tua....3tio. Redeamus

ad nosmetipfos, & innumera bona tam ine

-*

terio-

u)

n

105

D& AwonEDszr ,

N

teriora, quam exteriora intueamur: ficut &

Lmim'em-

infinitum prope maximarum poenarum inte-

colyni

riorum, &externarum numerum, ac feriem

st

longiffimam , qnas divina Providentia nobis

fecundum fuam fanétiffimam juftitiam , & mi-

J

veelt

fericordiam preparavit, & quafi brachia no-

n

ftri confenfus aperientes, amplectamur om-

ia

nia ifta, amanter fanctiffimz ejus voluntati ac-

ndamp'

quiefcentes, & cantanres Deo per modum

hymni eternz quietis (2): at voluntas tidy

ficut im celo, €? imterra. . lta, Domine, fiat

voluntas tua in terra, ubi nullo fruimur gau-

! fits !

jone

dio, quod non permixtum fit dolore, nullas

colligimus rofas fine fpinis, nullum habemus

nitio

"TL

diem , quem non continuo íequatur nox,

nullum ver, nifi hyems preceflerit: in ter-

n

rà, inquam, Domine, .ubi confolationes

gt

fünt perrare, labores autem innumeri! o

m

a.

Deus! tua fiat voluntas; non folum in exe-

cutione tuorum mandatorum, confiliorum;

j d

& infpirationum, que exequi debemus, íed

)nWï

etiam in tolerantia afflidtionum & poenarum,

TA

uas dum immittis, recipere de manu, tua

m

:

ebemus, ut tua voluntas faciat per nos,

r

D

ex nobis, & de nobis, omne id, quod pla-

2

E:zg:-

cuerit.

-

is!

d

l

f,l]fly

Id

"LA

O ;

À

CaAPUT

(a) Marb. c. 6. v. 10.

4o6 CoMPENDiUM TRACTATUS

Fa

CarpUu . VIII

nf

Unionem moftra vooluntatis cum. benepla-.— us

cito Dei precipue fieri in tribu-

tfidi

"

lationibus.

| (morg :

9t

cens? quidem in fei fis confiderate ,t'nini;

me poffunt amari:- confideratz in fua

| ls o

! hduol

origine, Providentia nemipe ; & voluntate

puif

divina, que eos immittit, perquam amxbi-

| Ung

les fünt. — Intuere virgam Moyfis, projectain

| fiter

terram eft ferpens terrificüs; earidem vide in

manu Moyfis, eftvirgà, qus patrat miracula.

! Ut

tpli,

Intuere tribulationes; in femetipfis funt hor-

ribiles: in voluntate àutém divina fi eas conit-

T

; n

deres, füntpuriamores; & deliciesfpirituales.

Es

Quories contingit nos averfari réméedia, &

ïe«,

QU

inedicatnenta, duni eà tióbis medicus exbhi-

i

x Jf

7

bet; qu& tamer oblatà riobis per amicam

inanum, amore fuperante horrorem, cum

Tltfrare

üfert

Bs

letitia accipimus ? —certe vel amor a

cit

afperitarem doloris, vel fenfurn illius effi

N gm

Si macnus ille

fntüh

optabilem, ac jücundum.

al

Patriarcha Abraham vidiffet neceffitárém oc

cidendi (uum filium exttà Dei volantatem,

B

T

cogita 'Theotime, quantos dolores eutn tut-

Tiorte

ferre fuiffet neceffe: fed cum videret illam

Qu

in Dei beneplacito , erat illi hzec neceffitas to-

ta aurea; tenere proinde eam amplecteba-

It

tur.

Si Martyres vidiffent tormenta extra

lndemb

beneplacitum Dei ; quomodo inter. ferrum

ii

TU

.Dr Awoz: Dzr

267

& flammám cantare potuiffent? ánimus amoc

re inflammatus amat divirium beneplacitumi

N

non folum in cónfolationibus, fed etiam in

i

L

affitionibus, eoquod (it pracipud virtus

amoris facere , ut amans patiatur pro amato.

Stoici Plillofophorum non ignorum ge-

bt

nus omnem fuam philofophiam collocabant

at 1

in duobus verbis, a/ffinere , & fuflinere , nem-

X volüïï':?

pe miffas facere oblectationes ,. voluptates;

um P

& honoresterreftres : füftinere, & tolerare pa-

) Web

tienter injirias, ac labores. Doctrina vero

um

Jhriftiana, qua» una fola, & vera eft philo-

ts

fophia, tria pr&ferr doctrinz füez capita: 2/-

(sl

negatiouem [uz ipfius, quae majotis etiam forti-

s

tudinis indicium eft; quam abftinentia ab ob-

:iæfpäïlïïü:

lecationibus: ferre crucem fuam, quod plus

i !'emedï'

eft, quám páti quascunque alias fes adver-

fas; fequi Chriflum, quod non folüm eft re-

nedicusff

g

[

nuntiare; & abnegare feipfum , & ferre cru-

roret

cem fuam, fed etiamipíà práxi éxercere om-

qmot

ne.genus bonorum operum,. Attamen non

y i

tantuin amoris oftenditur in abnegatione, &

ma(ïl )

in actione ; quantum in paffione.

Gerte Spi-

&l

u

rirus fanctüs notat in iäcra'fcripïtura maxi-

l"

| VOJL

mum Chriíti in nos amorem in

afhione, &

yé a

morte, quam pro nobis acerbiffirham fufti-

nuit. Ex hisergo concluditur, quod

TM

]

imo. Amare voluntatem Dei in '6onfdi

menm

lationibus fit bonus amor , quando reverà

(

amatür Dei voludütas, & non cornfolatio, in

yt

M

qua

208

Comnx»mum TRACTATUS

qua.eft Dei voluntas. Hic etiam. amor fine

Áttam

repugnantia, fine violentia nafcitur: nam

t f

quis non armaret voluntarem tam dionam

; tem ]

omni amore noftro?

| ti0ns

T0b 1

2do. Àmare voluntatefn divih'fam in fuis

Qd

mandatis, confiliis, & infpirationibus eft fe-

dpimi

eundus gradus amoris, primo longe perfe-

imür ,

&ior: nam inducit nos ad nuncium remit-

vinpn

tendum proprie voluntati , & abítinendum

pluribus voluptatibus, licet non omnibus.

Po

3tio. Amare paffiones, & afflictiones pro

TIeQNTS

Dei amore eft altiffimus facrae charitatis gra-

procul

dus: nam in hoc nihil eft amabile , nifi fola

J il

voluntas divina.. Hic amor verfatur non tarn-

tlotur

tum in derelinguendis omnibus voluptati-

! ftrcit

bus, fed etiam in com

BU

pleétendis, tormcntiägf

& doloribus.

! inibo

pj

ÜAPXS LY

: verfam'k

| g

De unione no[ita voluntatis cum Iieneplacþ

o

V 1

to divino in affliclionibus [pirituah-

btis per vefignationem.

! "ufpir

r

| morcrucis facit nos libenter fufcipere aflli-

üt Qm

&iones, exempli caufà jejunia, vigilias ci-

| Titir

licia, &alias carnis macerationes: ac nuntiutm

18 g

rémitrere dele&tationibus, honoribus, & divi-

LU ,

tiis, & amor quidem in his exercitiis totus

CPIU&

ïäimirz

quant-'u.,s.e& oculis dileécti Domini. acc

Ltta-

4 w

TU

'Ds AMonz Drzi

209

T

Attamen adhuc acceptior eft; quando patien-

du u

ter, fuaviter, & animo fi non letiffimo , fal-

im d

tem lubenti accipimus tormenta, & tribula-

tiones propter divinam voluntatem; quze eas

nobis immittit.

Verum amor tunc excellit,

j m'.

quando non folum fuaviter, & paátieuter, ac-

nb

cipimus afllictiones, fed ob eas nobis graru-

o

lamur, totoque animo eas amamus propter

um

divinum beneplacitum , a quo procedunt.

bfline:

ornité

"

Porro amor ille, qui nafcitur ex quiete

ïl&ïwæz

mrentis in tribulationibus fpiritualibus , dubio

rocul eft maxime perfectus. — Beata Angela

hr

d

yle, !

e Fuligno admirandam facit defcri;tionem

dolorum interiorum, quibus aliquando fuit

r

exercita, dum dicit, animam fuarm fuiffe iri

us &'Om,?*f

tormento fimili illi, quo quispiam pedibus &

j; i

manibus ligatis effetfufpenfüs, & tamen non

Ítrangularetür, fed manerer in ftatu hominis

verfantis inter mortem & vitam absque ulla

fpe auxilii, cum neque füftenrari pedibus

714

poteft, ^'neque juvari manibus , impotens

adeo aperiendi os fuum ad. clamandum, vel

pfmiü-

fufpirandum. '[taeft, Theotime, animafübin-

jl

de ita preffaeft affli£tionibüs & curis inrernis,

(d

i

ut omnes ejus facultates obruantur tum pri-

J

vatione eorum omnium, que poffent dolo-

[dy ng á

n

res mitipare, tum apprehenfione eorum om-

nium, quz inferre poffunt triftitiam: ita ur

il

mms

ad imitationem fui Salvatoris incipiat teedere,

d

le dicere

j 4

& pavere, deindc *triitari, ut reé

)

poflit:

210

CoMrEzNDIUM. TRACTATUS

étür a

poffit: Zvl eff.amima.mea ufque. ad. mor-

iem (0): & ex intimo .cordis affectu defi-

(omicil

[

deret, petat, acfüpplicet, w ; fj poffzbile fit,

ls T

zanfeat ab ila calix , . cum . ei nihl fupertit,

türiug

intellectus ,

0 & 1

praeter fupremum

apicem

qui apex affixus cordi & beneplacito Dei,

Drma

OY

dicit fimpliciffime acquiefcens divinze volun-

tati: O Pater eterme, verumtainen nonmea, f&

|

idereli

tua voluntas fiat.

In hoc autem fitum eft to-

| tneq

tius rei momentum , ut anima inter medias

| r

E

turbationes, & repugnanrias ifta refignaatio-

ne utatur, qua vix uti fe animadvertit, ut

Un

zeque fibi perfuadeat, e corde eam non pro-

cedere : vel fi aliquo modo procedit, non uti

tblacit

oportet: fiquidem id, quod tunc agitur pro

u per t

Dei beneplacito, fit non folum fine gaudio,

& interna animi fatisfactione, fed etiam cum

Ms fub

acerbitate ac lüuctu: cum interim cordi amor

if effe

non deneget poteftatem querendi, & lamen-

1 ) (]Ul.

tandi, ut faltem queri poflit, quod nequeat

UER

queri. imo finit; ut & Jobi & Jeremig om-

QUs

nes lamentationes depromat: fed.ea condi-

Datte

tione, ut in eo íterur refignationis decreto;

Ab t

quod femel coníftitutum eft in fundo anim&,

Br

& in füpremo, ac delicatiffimo mentis apice.

y

dCere

Inquo decreto nihil eft tenerum, nihil fuave

u

imo vix aliquid fenfibile in. eo deprehendi-

Prom

tur; fed totum tamen, quod in eo reperr

n (et

tur, verum eft, forte eft, ac propemodum

(fp l

Ti

Et vi-

iqexpugnabiie, vero amore plenum.

!

.'detur 4

(a) Marb. e,26, 3. '38(.

TU

211

Dr AMonr Dr.

.

TT

detur amor retractus efíe in ultimum fuum

d

domicilium , velut'in turrim forriffimam to-

]

r

lil

lius munitionis, in qua animofus & imper-

iL f

territus períiftit; quamnvis omnis alia muni-

mrelledi

tio, ea turri excepta , capta fit, & fumma

,

u

g

prematur angufília: quo autem omor in. hoc

vinz Yi

1

flatu conftitutus magis nudus eft ab omni ope,

& derelictusab omnivirtutum ,. & facultatum

108 |

um &

animze auxilio,. eo conftantior, & fortior ad

nter r*

eftimatur.

confervandam fidelitatem íemel Deo datam

rdigrt

vdyert

mj

Unio hec & c.onför.mitas cum diviho be-

neplacito fit vel per fanctam refignationem,

«

yc u

vel per éximiam indifferenriam.

Refignatio

autem fit per modum conatus cujusdam, &

; li g*'

nifus fübmiffionis: verbi gratia: animus qui-

2 emr

dem effet vivere, fed.non mori: nihilormi-

; (

Dus, quia Dei beneplacitum eft, ut e mun-

Ldi) &l:þ

do hocad alterum per mortrem tranfeatur , ac-

i

quiefcit animus, . Voluntas effet vivendi, fi

es

placeret Deo, & quod plus eft, voluntas ef-

"LU

fet, ut placeret Deo; producere viram; íu-

1oni5 ü;"

bitur quidem mors libenter: magis tamen

r'undOFEï'

placerer vita, fi ea concederetur: fat quidem

"i

promptra eft voluntas ad moriendum: íed

] mhïi IL**ï'ï'

promptiorad vivendum.. Jobin fuis erumnis

d

g

À

'*.äiï

exercet talemactum refignationis : ; /ona re-

j & ff?ï

cepimius: de. manu Dei, qu

"

.

us ?

aye anala 50n rec?pz'e—

um ^

if

"CAPUT

BI ^ Cpurnwnlvu 'TRACTATUS

toolef

CaApruT X

m à

one no[tree voluntatis cum Dei bene-

IüVitis:

De uni

placito per indifferentiam.

1

C

efignatio praefert quidem voluntatem Dei

N

Min fcj

rebus omnibus ; fed amat multas alias

tiams

res preeter Dei voluntatern : indifferentia ve

!l dj

roetiam ulterius procedit: nihil enim amat, ni-

|'tt, Qu

fi propter voluntatem Dei, ita ut nulla res mo-

| 4j

fifre

|

i

veat cor indifferens prafente voluntate Dei.

?*1:':10 Vem

Equidem cor indifferens eti

am tangi potefl,

; QU ii

videlicet, cum

& moveri aliqua affectione;

Elie-

TR Volts

adhucignorat, ubi fit De

i voluntas.

R u

zer , cum perveniffet ad fontem Haran, pro-

Pt

be animadvertit virginem Rebeccam , pu-

chram valde , &amabilein: attamen maniit

ag

QU ts

indifferens, ufque dum fincero ac interiori

Numinis afflatu

didicit, eam effe, quam

(f

M

Deus preeparavit

filio Domini fui Abraham;

protulit.

RC Qu

tunc enim munera, qui habebar,

W Q

Ex adverfo, fi Jacob nihil amaffet in Ra4

Wt D)

chele, prater affinitatem Labani, quam ut co

l

lerec, Pater ipfi precepir; tantum amailet

G

Liam, quanrum Rachelem: fiqu

idem utraque

zequaliter erat filia Labani: unde Patris volun-

U

tas expleta fuiffet in una eque , acinaltera: 1

ultra voluntatem . Patris volebat etiam ius&

ïof' ffne

ä'u,m) £

voluntati fatisfacere, inefcatus nempe inlignt

l.lll

at

fpecie, & gratia, quae Racheli inerat: unde

moie-

"m ;

T

DE',AMORE Drzr

213

molefte ferebat', datam fibi Liam in uxo-

rem, a qua abhorrebat; eandem tamen licer

Dih

invitus accepit, facta apud fe refignatione:

ll

Cor indifferens non horc modo fehab&ti

um

nam fciens, quod tribulatio, efto fit turpis

mult d

&inamabilis, velut Lia, non ideo ceffet etfe

Reretit

filia dilecta divini beneplaciti; tantum eam

jmanm

amar, quantum coníolationem, que confo-

jl ^

latio tamen in feipíà eft gratior, & acceptior,

untate:

imo vero magis adhuc amat tribulationem,

ub

quia nihil videt in ea amabile, preter divi-

ht

nz voluntatis notam.

Si non peto, nifi pu-

TU

ram aquam; quid mihi cure eft, utrum ea

Fa r

porrigatur poculo aureo, an vitreo, fiqui-

ecat

dem aliud non füm accepturus, quam aquam?

tama

quid intereft, quod Dei voluntas. mihi offe-

j«

j

raturin tribulatione ; 'vel-in: confolatione.;

efïe !

fiquidemin una equeac in altera nihil video,

T M

nec quaro aliud; quam voluntatem divinam,

n Prc;

que in tribulatione tanto melius apparet,

quiain ea nonalia eft pulchritudo, quam eter-

amän.ä'

num Dei beneplacitum.

nturl ,

Cor indifferens eft Veiut'globus cereuüs

jderm

in manibus Dei, paratum ad recipiendas

r

omnes fimiliter formas divini beneplaciti :

cor fine electione zqualiter àd 'omnia difpo-

firum, exclufa voluntate propria, preeter Dei

n

2

voluntatem nihil fibi propofitum habet; cor,

jl

j »ii&pam, quod.non .collocat .amorem. füuum

1n-

p

arm4 . CowPzNDIUM TRACTATUS

in rebüs; quas vult Deus; fed in fola; & uni-

guales

Unde,

ltem ]

ca voluntate Dei, que illas vult.

quando voluntas Dei eft in pluribus rebus,

folatio

averf

eligit quocunque randem preto illamjin quam

magis voluntas divina propendet. Deibe-

atgrg]

Qüie r

neplacitumeft v. g. in matrimonio , & in vir-

ginitate: fed quia magis eft in virginitate:

& Vitar

cor indifferens eligit virginitatem, eíto pro

zima

eà vita effer ponenda.

Breviter Dei bene-

Qantuy

A09007

placirum eft fümmum ànimeindifferentis

objectum.

Proinde, ubicunque illud vi-

Omni

det, currit in odorem ejus unguentorum,

TY

,

& femper quazrit id; in quo magis eft, polt-

pofita con

fideratione cujuscunque alterius

'Trahitur illa a divina voluntare;

velut

LY

rel.

ab armnabili

u

odam vinculo, & quocunque

l ]

[

It üa

vàadir illa,;

ec fequitur: mayvult infernum

cum Dei voluntate, quam paradifum fine ea.

Majeüa

referret infernum paradifo ; l

"Bs fl

Quin imo

fciret, quo

!

in illo majus effet Dei bene

j

p

n

or

citum, quam in paradifo.

WY

lbi

I

i

LDaAPUT XI.-

Dlitio

ndifferentia ad ommes v

Uh

-Quod Jancla i

extendatur.

ndiH'erentia deber exerceriin rebus omni-

j !]

I

bus, qua refpiciunt vitam naturalem , ut

i,

ïl&w

fanitas, infirmitas , pulchritudo, & deformitas

debiliras, & fortitudo : in rebus vite civili$

qua-

g

TU

Dzs AMwoRnz Dzr

215

(

quales funt honores , dignitates, & divitize;

u

item in rebus vite fpiritualis, quales funtde-

i

u

Íolationes, confolationes, affiictiones animi in

Ia

adverfis tolerandis.

Job; quantum ad vitam

l

]j

naturalem; fuit foediffimo ulcere obductus,

quale nunquam antehac vifüm eft: quantum

mx&m !

sigti

ad vitam civilem, pro ftulto fuit habitus, nihili

2eflimatus, & amaro rifü vexatus ab amicis:

g, d

or Deïlu*ï

quantum ad ,vitam fpiritualem, obrutus fuit

languoribus , &rumnis, anguítiis, tenebris,

indilit

gl

& omnis omnino generis pene intolerabili-

bus doloribus, ficuti ejus querelz fidem fa-

mguem::i

'ciunt.

lagiSe

I

4

Eadem vero ratione noftra falutis vin-

,lunta[hl'f

-ex JESUS Chriftus dire afflictus fuit: in

& quouf

j)

ul

.yita fua civili condemnatus, ut criminis lefae

-Majeflatis diving & humane reus: percu(

jdii^

Íus, flagellatus, irrifüs, cruciatus, &affectus

i parafh

-omni ienomina,

In vita autem naturali mor-

tW u

tuus eft inter crudeliffima tormenta , quae quis

libi imaginari poflit: In vita fpirituali perferens

triflirias, timores, terrores, anguítias, de-

l

folationes; & oppreffiones, quales nunquam

fuerunt; nec future fünt aliquando.

'Id u

Ezechiel (2), vidi /imz'lz'tuäz'nenæ mam)s

emi/J2 , g apprebendentis je i. cinciuno capitis,

1!

"

$g elevavit eum [pivitus intev celum ,. €8 tervam.

j

M

Chriftus Salvator nofter elevatus etiam in az-

ädetof

Pa

a

boge

j

(a) Ezech. c. 8. v. 3.

At6 Cow?ENDIUM TRÀ CTATüs

f*

bore cruci

al

Ó

1

nter celum & terram, non te-

Itifce

nebatur, ut videtur, manu Patris, nifi pef

Quo q

fnitat

apicem , & fümmitarem fpiritus: ut ita dicam,

nonnifi per unicum capitis füi crinem, qui

Ut moj

hii

crinis taétus fuavi Parris &terni manu, exi-

inià & maxima felicitaris affluentia perfunde-

Tl at

barur, reliquis on

jnibus in voragine trifti-

tie&e ac tedii haerentibus.

Hinc eft;'quod

| Ülice n

| Aüori]

.exclamet: Dws meus, ut gu;4 develiquifa me?

lnter

ï

D'XVUUT

Xi.

Yi

9

L

erentiee in vebus jþe:

antz'la—us

t

De praxi indifi

Dei cultuan..

f

tbi[em

ix aliter copnofcitur divinum beneplaci-

V

tum, quam per eventus: quamdiu au-

,| ln

lts n

tem id nobis ignotum eft, tam diu adheren-

düm eft, quam poffumus fortiffime , volun-

Uüre |

&em

tàti Dei nobis manifeftee & fignificatee: fedft-

mularque beneplacirum illud divinze Majefta-

Ü

y Atj

tis ihnotefcit , oportet ftatim & amanter ejus

N

lg

À

pbedientiæ adherere, feque '—ftïxbjiccre.a

lOtUm

"m

LlMat*er mea , vel egó ipfe; nam perinde

eft, afüxus füm lecto' ex infirmitate; & ne-

E[ïe bg

üüm

fcio, an Dei fit voluntas, ut infirmitarem ittam

mors fequatur. Scio tamen; quod expectans

Werof

Qui f

'eventum, quem Deus deftinavit, per volunta-

tem declaratam Deus velit, utomnia convent-

X fl

)

éntia remedia adhibéam 'ad fanitatem recupe-

ia no

Ql '0 ^

rarkiam: adhibebo igitur fidcliþer, ni

Iv-

!5

D AMokE Dzrx.

p g

) U(*." l

livifcens, nihil: omittens eorum ,. qui . quo-

quo modo fuppeditabuntur ad obtineadam

, miyt

il ia

fanitatem.

Verum fi Dei beneplacitum fit,

nem, o

ut morbus viétor evadens contra omnia ad-

hibita remedia, mortem .tandem inferat,. fi-

Ym

mul atque certior ero per eventus f?cuturi in-

p

j U

J

dicia, acquiefcam perquam fuaviter in fümmo

d

n

apice mentis mez , gratis repugnatttibus in-

"

ferioribus animz: potentiis. -- Ita mi Domine!

li

libgnter mortern accepto, quia ita tibi placet.

n

Verum fi beneplacitum divinum effet de-

peL IU

claratum ante eventum ipfüm , uri declaratum

fuitS. Petro; quomodo niorituruseffet ; San-

gb

&o item Paulo vincula & carceres; Hieremice

deftructio civitatis Hierofolymirang ; Davidi

u

mors nati fibi filii tunc oporteret continuo

il

unire noftram voluntatem vólunrati divinge

ümh*ïfj

exemplomagniPatriarchz Abraham ; & ficut

icaw?ïiïf

ille arripuit, fi nobis effer praceptum,arripere

i^

& nos deberemus executionem zrerni decre-

4mi^

ti, etiamíi illud effet de morte noftrorum £

j

liorum. . Admiranda pror(us unio fuithujus

eximii Patriarchae cum Dei nutu: qui credens

unt

e(le beneplacitum Dei, ut facrificaret filium

tt*

fuum, operi confeftim inflitir, forti & oe

[dv

j

nerofo animo ; admiranda etiam unio fiii,

a

li

qui fe tam benigne gladio paterno fubjecit,

ut fàlvum maneret Dei beneplacitum , morte

j

ipfa non interveniente.

"

"

li

»

f)n

P 35

Ob-

li

218

CoMrENDIUM TRACTATUS

T

Obferva, mi T heótime; noram fingularem.

[to

Udm n

erfectee unionis cordis indifferentis cum di«

lm, 1

vino beneplacito. Vide Abraham manu te-

t0s pl

nenrem gladium, & elevanten brachia, & jam-

volunn?

jiam vibraturum ictum, quo mortem inferat

t &i

filio unico: que omnia facit, ut placeat divinae

voluntati.

Vide & eodem motmento Án-

ä

&sfimi

elum, qui nomine Dei miffus i&tum prohi-

b

et; ut fübito Abraham paratus eftad eundem

Dasí

ll

(

i&um cohibendum & vibrandum, quo Ifaa-

inf

cum filium Deo facrificer ? quid multis:

ä;

Qnt, ]

Abrahamo vita & mors filii eit indifferens

(iden

confiftenti in prefentia voluntatis diving

ton P(

Quando Deus ei precipit facrificare filiumy

Theori

non contriftatur, quando prohibet, non ai-

Vtdere.

ficitur lztitia: omnia zequalia füunt magno il-

m

BYUN

li animo, dummodo obíequium præüeturci«;»

vinae voluntati.

l f

tiS J IUU

Ita, Theotime, perfepe Deus, ut nos

in fancta ifta indifferentia exerceéat, inipirat

(tan

eu'm D

nobis confilia valde fuüblimia, quorum non

ideo executionem poftulat , & tunc ficut ant-

Ctodi

m

mofe ac fortiter res illas incipere ac profequé

debemus, ita füavi & magna cum tranquili-

ütem

Dotef

tate oportet acquiefcer

eeventui, quem JJe0

placuerit nobisdare. Sanétus Ludovicus in-

"

enti cumexercitu transmifit mare, ad terram

fan&i5

fanctam recuperandam : fücceffus conira

;

opinionem infelix erat, eitamen fuaviter ac-

quievit. Pluris equidem facio tranquillita-

"Quie

oluntati;

i

tem animi, qu acquiefcit diving v

quam

U

Dr Auxonr Dtrir.

119

Il

uam magnanimitatem in exequendo

rope-

;

yP-

; Qu

ito: 'S. Francifcus proficifcitur in

fnam

ium, ut ibi vel convertat infideles vel inter

n

eos ploriofus Martyr occumbar. . Hac Dei

J

i

d

voluntas. erat.

Rediit neutro executioni da-

m t

C

to; & hec etiam Dei voluntas fuit.

r

Dettto

[

O quam felices funt. tales animz, auda-

ä

ces fimul & fortes ad aggrediendum id, quod

m

Deusillis infpirat; humiles fimiliter & faciles

adeundïlm

u)

1

adidipfüm deferendum, quando Deusita dif-

j nyli

ponit. Dices, hocfiitafe habet, curq

uicquam

m&x&ïfff

defideremus, ac effeétui dare conemur, &

j; u

non potius omnia eventui committamus ?

"

'Theotime! non oportet quicquam oblivioni

tradere, aut omittere ex omnibus illis, que

fl y 2

n

requiruntur, ut omnia, que Deus a nobis

?ræftefäï'

exigit; bene füccedant; ea tamen conditione,

ut, fi eventus fuerit contrarius noftris vo-

ou$; !

tis, illum nihilominus omni cum fuavitate;

& tranquillitate animi recipiamus. 'Tenemur

t J

yri/

enim ex Dei juffu magnam curam, & foli-

citudinem gerere earum rerum ,

uz Dei glo-

T

riam fpectant, & nobis commiffa funt: non

p

autem eventuum ,

j t

quia hi non fünt in noítra

potefítate.

1

(o

Sed rurfum dices, fi res incepta afflatu

AU

fan&i Spiritus perit culpa eorum, quibus

M

commiffa fuit, quomodo tum dici poteft,

T

IML ii*

acquiefcendum efle Dei voluntati ? nam dicet

TU

i voluntas, que obicem

(

aliquisv, non eft De

vofll

P 4

ponit

d

220

COMPENbIUM TRACTATUS

| yerm

ponit tali eventui: fed culpa mea id evenit;

cujus .culpe voluntas divina . non poteít

QUS; .

effe caufa.

Verum eft, fili mi, : tua 1lla

*

borib

Qu at

culpa non evenit per Dei voluntatem ; i5

enim auctor non eít peccati: eft tamen Dei

divin

100 fer

voluntas;. ut culpam tuam & peccatum fe-

quatur omifíIio rei incepta , in punitionem fci-

j réloof

licet tuz culpe & peccati. INam licet ejus

| toen

| üm;

bonitas non poíft permittere , ut velit

peccatum , ejus tamen juílitia facere po-

Quita

reíft, ut velit poenam , quam tu futlines.

| Qüdem

Ita Deus non fuit caufa, quod peccaverit

| üüni

David, fed ei inflixit peenam peccato de-

r w

bitam.

uando igitur propofira fecundum

| Agrico

| W f

Deum facta contingit in poenam peccatorum

non füccedere, oportet vera poenitentia de-

! f?d [am

teftari culpam , & acceptare paenam, qu&

; Uriffe

nobis inflieitur.

Nam fÍicut, peccatum €

: Gf

contra Dei voluntatem . ita poena inHi&aþ ex

Wt no

d de

Dei voluntate proficifcitur.

lg

ÜÀPuT XI[f.

h

'

CUfüst

De indifferentia, quam in praxin . deducere

]

debesmus im eo, quod pvosiovet t0-

!

firam in virtutibus progre[fum.

if

1l

andavit Deus, ut faciatnus, quod in no-

n

li

À

bis eft, ad acquirendas virtutes ; nihil

R

ergo oblivifcamur, n

ALAA

ihi

] omittamus, quo-

hudj

minus fancti hujus coníilii finem affequamur.

is«

& Iigaï

Atqtame.:n poítquam plantaverimus;

Mg :

veri-

s

U

Dz AMOoRE DE(.—

221

verimus fecundum vires noftras, intelliva-

i

n D

müs, folius Dei efle,, dare incremeutum ar-

j Qu

boribus bonarum propeníionum, unde fru-

m !

étus noftrorum defideriorum, & laborum a

al

divina Providentia expectantur.

Quodti

A

non fentiamus. profeétum in vita. devota; &

.

um

um

religoía, qualem nos. vellemus ,. non. ideo

P

Ó

turbemur; íed.in pace contineamus ani-

mum . hoc unum curantes, ut animi traüs

m É

qcerc f

quillitas femper regnet. in nobis.

Noítrum

] (ü ;:

quidem eft, accurate animos noítros excolere,

& uni huic rei fideliter vacare;. verum quod

w

ad copiam mefílis attinet , id Deo erit cüra.

at

| &SLM

Agricola nunquam vituperio dienus cenfabi-

tur, fi non ferat infignem meflis copiam;

eut

fed. rantum , (i.deprehendatur negligenter la-

:nitem»:.«f

nf

boráfle , terrisque fuis ofciranter femen inje-

ciffe.

Ne ergo inquieti fimus, eíto nos fem-

r

J ii

per novitios

tyrones in exercitio virtutum

efle deprehendamus, nam in monaíteriis re-

ligioforum bene inítitutorum quilibet fem-

per fe novitiumeffe aeftimat, cum totaunius-

I"Z [

cujusque vita deftinara fit prpbatitmi.'

hi

Jv

fjl

At vero, dicet aliquis, finovi mea culpa

fl

fieri; quod retarder in profectu, quomodo po-

tero me cohibere, ne triítiriaafficiar ? explicavi

hoc in introductione ad vitam devotam , fed

jw ]

haud invitus repetam , fiquidem nunquamid

IDUS;

fatis explicari poteft. ' Atici oporterde com-

miílo peccato triítitia , fed forti, conítanti,

D

l34

V

edata,

222

COMPENDIUM TRA;T-ATUS

fedata, & tranquilla triftitia: non enim tur-

iHampe

bulenra fit hzec poenitentia, inquieta & abje-

t dlvin

éla.

Noftiretardationem tuam in via virtu-

1ito odi

tum tua ex culpa proveniffe? coram Deo te

detefar

Tantes t

humilia, ejus mifericerdiamimplora, coram

ejus bonitate te profterne, veniamque fup-

nunquag

l

ex pofce, peccatum ruum confiere, il-

fa-

/toper

i

udque tibi remitti proftratus humi ante

us j

His ita peraétis ad

ciem ejus bonitatis ora.

timum

quietem compone animumy, &

oftquam

Toemuy

offenfam toto pectore deprecatus fueris, ex

il

0s e|

eo humilitatem difce, quod tam lente pro-

:

"ritm.

grediaris in fladio virtatum. — Expectemus

Dfæcipe

patienter profe&tum noftrum; & abjectaom-

MIefe j

ni inquietudine , quod ram parum hactenus

ltem

reftiterimus, p

rocuremus, ut poüh;c plus

Vitite

a nobis praítetur.

Àr

Qu Y

CarprurT X'lV.,

Qhurm el

Wt Ch]

uomodo unire debeamus moftram volun-

N

tatem Dei voluntati in perami[fione

T0

&m f

peccatorum.

Qod

eus fümmo odio profequitur peccaturm

AT

& nihilominus illud fapienter permittib

Dioe

quo pacto & finit creaturas ratione preeditas

O-

ET

juxta conditionem naturz füe agere,

nos commendatione reddit digniores, dum,

fQ0 &

W

of

qui poffunt violare legem , minime eatm vio-

t

lant. Adoremus ergo & laudemus fanctam

iftam

W

D& AMoRE «DEI.

223

vt n

iftampermiffionem. "Verumcum Providen-

TO

tia divina, que permittit peccatum, idem infi-

lgt

nito odio averíetur, nos quoque cum illa id

m at

deteftari & odio profequi oportet, defide-

, u

rantes totis viribus , utpeccatum permiffum

mqeli

nunquam evadat in commiffum, &conformi-

n-

j !

ter operantes huic defiderio nos totosimpe

damus iis mediis, qua: ortum; progreflum, &

p at

atl

repnum peccatorum prohibeant. Atque lic

imitemur Servatorem noftrum, qui non cef-

ol

f

U

etió!

fat nos exhortari ad pugnam , promittere vi-

éoriam, minari poenas, prohibere lapfum,

dntef

x

precipere cuftodiam , & optíma queque fug-

erere remedia,.ut, quantum fieri poteft; vo--

a

n

j

untatem nofítr

am avertamus a peccato, fal-

vatamen ex parte illius libertate.

pofülïly

Atenim commiífo jam peccato, quid-

quid poffumus, tentemus ad illud quampri-

mum eliminandum, quod faciendo imitabi-

mur Chriftum Dominum , qui dixit Carpo,

fan&iffimo homini, fe, fi effet neceffe, de-

ft"

It

nuo mortem libenter fübiturum, vel ad uni-

cam folum animam a peccato liberandam.

uodfi peccator permanet obílinatus in fuo

péccato, ploremus Theotime, fufpiremus, &

: egju

T

r

f

ro eo preces fundamus cum animarum no-

y

ftrarum Salvatore JESU, qui cum perfzepe,

14

efo

imo tota fua vita durante fleviffet füuper pec-

catores, & füper eos, qui peccata deftrue-

ye

P Cäm'

re negligebant, tandem in cruce, impletis

j

le per-

sfämt

lacrymandg oculistotoque corpore fan

j

y

uío,

224 CoMPENDIUM 'ï'RACTg)T US

fufo, deflens peccatorum damna mortauseft:

$e

tà ad vivum hoc doloré urebatur David , .ut

alina

paffus d

el

L

iquium- conciderit. animo, uride

(itimus

ait (a): Defe&lio tenust mepro peccatovibus ,. de-

in

velinc

.

4

5 n

U

uctitibut legem tuam.

Er Apoftolus pro-

Chril

teftarur, fibi magnam fuiffe triftitiam, & con-

ifmm

tinuum dolorem cordi fuo, propter Judao-

m

ruimn obítinationem , pro quibus optabat ana-

lr

j

thema efle a^ Chrifto; modo veritatem ag-

UR

I DIj

:

nofcerént.

F

AT

/

i

|

Tl

Interea, qi..ïan.ïumvis fint obftinati pec-

:

d*

catores, defperandum tamen non eft de eo-

NClpnt).

rum falute, & converfíione, fed omni ope

tilis

eos profequi; & piisadjuvareobfequiis opor-

T eit

tet; nefcimus enim , an non venturi fint

Wt .

ad peenitentiam, & fururi heredes felicitatis

àtedo

eterne. Felix ille , qui dicere porelt fuis

TUq: cr

proximis, ficut dixit Paulus: (4) .Per trie-

ICimns

giuim. 1108 Qj die son cojJavi : cuin lacyymis imo-

1

Tftno:

4

42025 uH Hlllq?/! ein que ve

(; proinde mundus

W &NQ

íum a fanguine vellro : quia non intermill

L Ictm

annuntiare vobis Dei beneplacitum, | Quam-

atl

to

iv

minos & limites

diu peccator maner intra

iE

Ípei; poteft fe emendare: femper autem ma-

Wj

t

net, quamdiu vita illi mánet

INon oportet

proinde unquam eum rejicere, fed pro €o

o

Deum exorare, eique (übvenire, quantum

1

infelic

i

"-n

[

) M;

ias ejusid permittit.

á

i

d

lï

Q

]

Sed

ï

lkoidïa'

(a. oPf; 1X 8. g;'.

ib:) -4!4(;:!0 40. V. ï;a

u

)4

U

Dxr AMxoRntÉ Dzr.

225

j

"

W

O

Sed - tandem , poftquam flevimus fuper

Ptl

du

obftinatos, & debite chariratis officia eis prge-

10, 1

ftitimus; tenrantes,'an poffimusa perditio-

Qb

nis barathro eos retrahere , imitari Oportet

fiolusjt

!t

Chriftam , .&. Apoftolos; nempe avertere

animum ab illis debemus; e

OX YY

iil

m

ique transferre

)

ad alia, que Dei honorem promoveant.

r p

atl

Oportebat , dicebant Apoftoli (47), vobis u-

ritateli d

degis primum loqui verbum Dei ; [ed quon:ai ve-

4

pellitis illud, €g indignos

7*5f

VU

Tudicatis etevi

Á

eutes;

€Cce convertiunuv ad gentes. . olletur, quat Chri-

*

v

/

omun Dei

rel

Q

Rortvoufe

I,);"F ; (/!]h

biïxnäïï.ï

ftus, a vobis &

o

g dabitur geutifr:

jaciemti. Nec enim tantum temporis convenit

y di

007

in illis . deflendis terere ; 'ut, quod necefla-

d

rium eit aliorum procurande faluti, fübtra-

hatur. . Apoftolus dicit; íe continuum ha-

v

bere dolorem. proprer perditionem j]udao-

d

rüm:'continuum dicit ad eum.modum, quo

e

dicimus. omni tempore. benedicendum effe

r

]

Doinino: : nam hoc nihil aliud.fibi vult, nifi

"T.

i

ut frequenter & omni occalione Domino be-

flüde 'ï

nedicamus; quod gloriofüs Apoftolus per

norl !

continunum dolorem indicare volebat,

um

Um' M

0^

omni .data occafione. Judzorum -deflebat

m

immiferiam.

14l ö"

;

il

r

À fj

Ceterum nporte;t feäïlfþ'er D'e.i noftri ju-iti-

2

iam vin

ü1cc

A

madorare;amare &laudare, ficu-

It LIU

tradoramus, amamus; & laudamus ejus mife-

rico

i

70

diam; quia fcilicet utraque eft filia ejus

Oni-

(ay A 13.-v. 46.

226

CQNPENDIUM TaacrATUS

bonitatis. Nam per gratiam füam nos vult

facere bonos, ficuti ipfe bonus eft , imo fum-

me bonus: per juftitiam autem vult cafligare

Dum

peccatum , eoquod illud tanquam fümme ma-

lum, maximeque infinite bonitati oppofltum

Qd

fummo profequatur odio.

j

]i

! ür j

Denique ädverte, Thebtime, Deum

| nf

nunquam füam a nobis retrabere mifericor-

; emigraf

diam, nifi interveniente aquiífima vindicta

; 4 Yolur

juftitie; nunquam etiam nos aliter evadere

T

& effugere poffe rigorem juftitie, nifi per

EX

mifericordiam juftificantem: atque ita fem-

Wa g

per vel puniens, velgratum faciens ejus be-

ad i[m

neplacitum eftadorandum, amandum, ater-

mlüqua

naque benedictione depraedicandum. Atque

s (

ita juftus, qui decantat nunc mifericordie

Tie f

laudes pro iis, qui funt falvandi, idem gau-

Df

dio exultabir, quando videbir de damnandis

QUingo

fumi vindictam; Beati in coelo leeto & alacri

m v.

animo approbant judicium damnarionis re-

N

proborum, ficuti illud, quod referetur pro.

entis

íalute ele&orum: quin & Angeli, qui exer-

Cendg

cuerunt charitatem adverfíus mortales, qu!

ln 1

fus cure ac fidei commifíli fuerant, magnà

m (

perfruentur pace, videntes illos obftinatos

| Pliug(

vel etiam damnatos. Oporter igitur volun-

| 1.0 A

rati divinze aquiefcere, & sequali reverentta»

ac dilectione ofculari manum dextram eJus

U

mifericordige, & finiftram juítitiee,

ïl)m) (

Mu

CAPUuT

"

Dr .AMöRE Dzi.

227

f m

CAPUT XY.

j m

j al

Quomodo voluntas suortua in fe, tantum-

7nodo vivat 1m Dei voluntate.

furu

ïogpdä

odo , & proprietate penítus fingu-

M

lari de morte hominum Gallico loqui-

mur idiomate; nam morrem nominamus

üme)Dï

tranfitum; & mortuos, qui tranfierunt, vel

Ü nitt

emigrarunt, dicimus.

Hac dicendi formu-

jnt l

"

la volumus fignificare, mortem humanam

jg at

non effe nifi tranfitum ab una vita ad alteram,

'

ts n

& quod mori aliud non fit, quam tranfire

jget

ultra terminos mortalis vitee, ut gradus fiat

ad immortalem.

Certe noítra . voluntas

end

nunquam poreft mori , fíicut nec intelle-

nandüm'f

ndumgä

&us, fed quandoque transgreditur limites

| mi[fr'ä'

vite fuüc ordinari& , ut tota quanta vivat

in voluntate divina.

d

Atque hoc tum accidit,

de&ä

quando neque fcit , reque vult amplius quic-

Jgn^

quam velle; fed omnino fine ulla exceptione

m

€ tradit, & mancipat beneplacito Provi-

dentie divinz, ira fe immiícens, ac immif-

f

Jeh;GE

cendo liquefcens in hoc Dei beneplaciro, ut

non amplhius compareat, íed abícondita fit

m Ormcv

eri

«um Chriftro in Deo, in quo vivit, non.am-

plius quidem illa, fed Dei voluntate vivente

ls

j

in ea.

j

Ubi eft, ubi fe abfcondit claritas ftella-

rüum, quando cormparer fol in no(tro hori-

[

Zonte? non equidem periit ; fed abrepra eft,

(

28

Cow?ezNDpiUM TRACTATUS

tloci

& abfoqypta in. fupremo folis Jumine, quo-

cum 1iinor illa claritas feliciter immixta,

(ificy

& conjunéta eft.

Quo devenit voluntas

quoda

humana, quando integre &

erfeclte tra-

l hildefu

dita . eft. divino beneplacito ?. Nullo mo-

pis Ff

! fufcipit

do periit illa quidem,: fed ita permifcetur

& abforbetur a voluntate divina, ut amplius

h, f

non appareat, neque habeat yelle'fepaþatuïfl

*

fplam [

| &omn

a Voluntarcfdivina.

f di

Imaginare tibi, Theotii.ne, oloriofum &

Q

nunquam fatis laudatum Ludovicum Regem,

|Dtin

qui inítructa & conícenfa claffe bellica vela

facit ultra-mare profecturus: adverte deinde

tfpo

f ïöcum

Reginam, chariffimpam fancti Regis conju-

gem; que una um illo navigium confcen-

m

Ntnra

di. . Age; f[iquis rogaffet eximiam iflam

Principem: Sereniffima Regina, quo vadis?

Untgs t

dubio procul refpondiffet illa : Vado, quo&

'üüere

ipfe Rex: fiquis deinde denuo rogaffet: arno-

Q VO

íii , quoRex vadat? tunc etiam refpondifiet:

i.

mihi quidem cure non eíl fcire, quo Rex ve-

Pïïü, ïe

dat, fed folum, ut cum eo vadam. ltane

1 Qu

Y

.anai

ei dici potuiffer: Nefcis Sereniffima Regina,

quod maritus tuus petat /Egyprum, utinde

m

Qüimt

twanfeat in Paleftinam ? divertet autem

commorabitur Pelufii, Acrie, & in pluri—

Jeifi

bus aliis civitatibus.

An & tibi propolitum

| pf

eít, eodem proficifci ? Ad hoc refpondcbit

m

Qä' ;.:'Lx

illa: Nihil mihi propofitum eft, nifi ur fim

1 :qu

eum;

r

apud Regem; Bominumö; maricum t

in

t

TU

DrzA g oREDzErL

229

me, qü

inlocis '«./'ero2 in quibus ipfe futurus eft, ndn

dificulter cum ipfo commorabor. . Ad me,

E

p valr

quod attinet, eofine defiderio eundi ; nam ni-

hil defidero; nihilaffecto, nifi prefentiam Re-

fet t

ullo f

gis. EftRex, qui vadit, &qui iter hoc vult, ac

fufcipit ; quantum ad me fpectat,. non vado

Qïmi x?

Ua

ego, fed fequor: non volo irer i(lud , fed

tolam Regis prefentiam: commoratio, iter,

efeptt

& omnia iíta , diveríà

que adjuncta qullum

mihi difcrimen habent.

loriof

.

um Reäv

Certe fi quifpiam fervus , fequens fuum

Dominum, rogetur, quo ipfe tendat, non

3 belhw

1

«ertt (

eirefpondendum eft , quodad talem vel talem

locum pergat, fed folum, quod fuum fequatur

Rs

pm d

ominum; quianufquam it fua voluntate, fed

voluntate Dominifüi. Ita, mi Theotime, vo-

midt

luntas refignata in Dei voluntate non debet

; quox

habere voluntatein aliquam, fed fimpliciter

Väd(ï;ï

fequi voluntatem Dei.

Et ficuti is, qui eft

:0'3«6[:

in navi quapiam, non fe movet motu pro-

rvefpüüj

prio, fed (init fe moveri juxta motum navis,

| UOF*Q

in qua vehitur: eodem modo voluntas hu-

du "

mana, quee confcendit , ut ita loquar, navim

lm*

divini beneplaciti, non aliud velle debet,

m

quam ut finat fe vehiad rerminum, voluntate

q i

Deifibiconftitutum. . Et tunc animanon dicit

i f

amplius: fiat voluntas tua, & non mea, quia

t

ipfa nullam amplius voluntatem babet: fi-

[

quidem intra manus Domini fuüi ac Dei eam

jl £

reliquit, ita; ut hic, qui in Dei manus fuam

" "

3

refipna-

230 CoMPENDIUM TRAcrmps

ttbat:

refignavit voluntatem , non fequatur proprie

Deum, ficuti fervi füos fequuntur dominos,

; (uid

l

fodo

narm licet fervi iter conficiant per voluntatera

|

dominifüi, eorum tamen fequela fit per pro-

|

p

! tliq

priam voluntatem, licet hzc fit voluntas fe-

uens, obfequens, feque fübmittens ac füb-

jiciéns arbitrio dornini : ut, quemadmodum

|

dominus & fervus duo funt, ita voluntas do-

triini, & fervidusw voluntatesfint. Verum vo-

Dl

-

[//

luntas, quae fibi ipfi mortua eft, ut vivat in

Dei voluntate,; absque voluntate fua ma-

|

|

l

net non folum conformis, & fubje&ta, fed

I

tedi

r

omnino fibiipfi emortua, & converfa in Dei

; |

(

hi

voluntatem. Sicuti diceretur de parvulo quo-

| M toc

dam infante, qui non habet ufüm voluntatis

L

proprie, utvelit amare rem aliam, quam fi-

Büüdior

nüm, &faciem chariíTimze matris füge: neque

Wüer

enim ullo modo cogitat, quod velit effe hic vel

UT

ibi, neque vellerem quamcunque aliam poteit

Tütno (c

quam effe intra parentis brachia, cum qua

Tiler 4

ünam, eandemque rem fe effe exiftimat: ne-

Wütte.

que illi curz eft, accommodare füam volun-

Oftmer

tatem maternz voluntati, quia nimirum fuam

t og,

non fentit; neque credit f& ullam habere: fi-

nit proinde matrem omnem fui curam. ere-

re, neque curat, quo illa eat, quid aciat;

lm

quid velit, omnia fiquidem parvulus appro-

àt, qud matri,facienda effe videntur. Cer-

Pl'om','äE

te hec eft fümma perfectio noftrae volunta-

tis, ut fit ita unita voluntati Dei; quemadmo-

"p

dum unira fuit voluntas illius Sanéti, qui di-

l

cebat:

W

Ds AMonz Drr.

231

t

cebat: Ik voluntate tua deduxifli me. — — Nam

domit

quid volebat aliud dicere, nifi quod nullo

olotts

modo ufüs fuerit voluntate propria, ut fere-

t pe?

geret, fed paffus fuerit omnino fe duciatque

trahi a voluntate Dei.

^

u

tenstci

CaApruT XVLI.

madmoduj

jolut

Verit

Declaratioeorum , que dicta funt de occafu,

morte, 69 tranfitu mo[ire vo-

t v

ye t

luntatis.

,'ub';ei j

C

redibile eft fanctiffimam Virginem, Do-

minam nof(tram clementiffimam tantum

a

^

ex eo cepiffe paudii, quod chariffimum fibi

um

p

àc parvulum JESUM geftaret brachiis, ut

u

gaudium illud vel omnino laffitudinem im-

d

uodíi fub-

i

u

pediverit; velgratam effecerit.

elit

J

inde eum (üis pedibus ambulare" faciebat,

:

ha"C

manu fícilicet tenens, non erat, quod non

ib ^

mallet dependentem ex fuo collo ad pectus

erere, féd nempe volebat, ut parvulus ipíe

a

1

O

ei

n

rmare greffus , & folus ambulare difceret.

Et nos, Theotime, velut parvuli infantes

mmrrvm

Patris cceleftis poffumus una c

l

lo

o

um ipf'o ince-

jara

dere duobus modis,

ul

Imo. Poffümus ire , ambulantes paffibus

IVUWP

proprie noftre voluntatis, quam nos illius

;denwf

voluntati conformamus. . Et iítud eft, quod

1

;

Deus per fignificationem fuz voluntatis a no-

Q^

is requirit, quia cum velit, utfaciam, quod

j

Ini

2

pra-

d

^

23

x

COMPENDIUM TRAC'TATUS

S

preefcribit, vult fimul; ut habeam voluntatem

üm f

idem faciendi.

Deusmihi fignificavit, velle

chia)qx

fe, ut diem fabbati fan&tificem, & quia i

i

m

me vult facere, vult etiam, .ut velim facere;

v

l[ !

& ob hoc habeam proprium. velle, feu vo-

d q

luntatem, fequendi voluntatem illius, me

um Y

conformando, & mutuo refporidendo illius

hr

5

UIS,

voluntati, que errare non poteft -

vn, &

ï

« Dor

2do. Pöiïu;nus etiam ire cum Chrifto

|

Domino nullam habentes propriam volunta-

gfüïio r

tem, transmittentes nos divino ejus benepla-

&dem

cito, velut pufillos infantes , qui inter Matris

& reln

brachia geftantur. .Hoc vero fit per certum

i

Dome,

quendam, & fingularem, ac prorfus admi-

ä

ï

rabilem confenfüm, qui vocari poteft unio

UIO) nif

L

noftre voluntatis cum voluntate Dei. Atque

hec.vera ratio eft gerendi nos & habendi ia

L

| ülgre

voluntate divini beneplaciti, prout decet:

effectus fiquidem voluntatis beneplaciti pure

! C lo

& pute proceduntex divina ejus Providentia;

Verum

j um

& nobis nihil agentibus eveniunt.

COnce

eft,

offe nos velle, ut eveniant fecundum

"bj

Dei beneplacitum ; & hoc velle oprtimumeft:

fed poffumusetiam recipere eventus bene-

d5 q

J5 pt

placiti cosleftis per fimplicem — voluntatis

; Md

noflre tranquillitatem ; quae nolens rem u-

j'trqu

lam, in.omni eo, quod Deus vult in nobis;

| Tlebor

& de nobis fieri, fimpliciter acquiefcit.

ion

L nS

Si

Drz AMORE Dzri.

23

ü

Si petitum fuiffet a dulci infante JESU,

oluttz

dum ferebatur. inter fuaviffimae Parentis bra-

yit,

chia, quonam iret? nonne refpondere debuit-

&qu

fet, nusquaim ego vado ; Mater mea eft, quae

p

vadit: vel fidicendum fit; quod vadam, va-

UL

ln

do, quo Mater mea me portat; non epo

ï il

»

cum Matre vado, nec propriis meis pafíi-

jen

en Q s

bus, fed eo

affibus mes Matris, per il-

lam, & in illa.

Sed o dulciffime infans, fal-

rem .portari vis a dulci Matre tua ? Nequa-

n OE

quam; dicere poterat, nihil epo volo, & fi-

ym VO

cuti optima mea Mater ambulat pro me, ita

! usb

f

eadem etiam vult pro me. . ZEquali ratione

ii

€i relinquo curam & eundi, & volendi ire

T.

u

lV.

rome, quo ei vifum fuerit: ficuti non am-

10[* M

b

ulo, nifi perejus voluntatem, transmittens

|.po

f

omnem aliam de me íolicitudinem Matri

De. /

mese, ita nihil eoo volo,

nifi efle in ejus finu,

Dd

eamque ample

d

ü,

& deofcularti.

Q divine

rout

infans Mariz! leatus veuter , qui te portavit,

l

£2 ubera , que [uxiffi. EÉquidem Salvator ani-

e

P

M

marum noftrarum jam inde a primo fue

conceptionis inftanti in ventre Matris fuse

n

1 /

u

habuit ufum rationis , & poterat ita ratiocina-

opti^

ri; quin imo & gloriofus Joannes Baptifta

ejus pracurfor a die vifitationis Beatce Matris

VBHWU

n qu

Marie rationis ufum habuit.

Et quamvis

uterque illo tempore, & durante infantia

sl

U

j

fruebatur propria libertate ad volendum,

qmclyit

& non volendum :res quascunque, tamen

in iis, quee faciebant ad directionem ex-

ter-

3

))

234

CoMPENDIUM TRACTATUS

ternam , finebant fuas matresfui curam gere-

re, &facere, & velle id, quod illo tempore

conveniebat.

D ey

[

Theorirhe, fic nos babere debemus, ex-

hibentes nos flexibiles, & tractabiles divino

(0

beneplacito, non fecusac fi cerei eflemus, non

expetentes nobisquidquam, fed finentes ; ut

Qu

QU

iden

Deus velit, & faciat pro nobis, prour illi pla-

;

|

Ü

Omm

cuerit. ASafemus omnem curam uo[ffram in Do-

1 vol

sniuum , quia illi cuva ef de nobis.. Interim hoc

4Q M

tantum curze fit nobis, laudare Deum de

N

hs

omnibus, & in omnibus ejus operibus, ut

58

$ Qen

exemplo Jobi dicamus: JDominus didit, 69

Ver Iftis

Domisus abffulit , fit nomen Domini benedicum,

MT

Nolo Domine, nolo eventum aliquem , fed

TUts: f

Y

relinquo te velle pro me, prout tibi pla-

W m

cuerit.

O 'Theotime, ejusmodi ufus vo-

Dna

u

luntatis noftre quam eít excellens, quan-

t

do ea fibi non affumit curam volendi et-

TR

fectus divini beneplaciti, fed folum magno-

pere curat, ut Dei beneplacitum in rebus

U

omnibus depradicet.

Pl'lnce

æleba

N

As C

Illm ]at

Itie

Em

m

CaAPUT

N

[

ID-E AMonmnt Dmzi.

u

23$

n

Caprur XVIL

otety

De excellenti[fimo exercitio , quo uti po[-

fimus inter dolores interiores «que

musy

ac exteriores bujus vite.

blts d

eo agere gratias pro eventu quolibet,

(femis!

D

|

nenté

quem divina Providentia difponit, eft

equidem, quod negari non poteft, occupa-

nüil

i

tio omnino fanéta devote anime: fi vero

tm il

foni

Deo volendi, & faciendi, quod illi in nobis;

qerm.

& de nobis placuerit, curam omnem relin-

; Dun

guimus; fi non ad id attendimus, quod no-

yperlou

bis evenit, efto probe id fentiamus; fi di-

"T.

W

ii

vertimus animum noftrum, & attentionem

y u

l

omnem divinz bonirati ac dulcedini applica-

j

1qll€ï3

mus; fidepredicamus benigniffimum Deum,

out v

non jam in eventibus, fíed in fe ipfo, & pro-

ii u

j

pria fua excellentia; utimur fine dubio exer-

:] ef

|]efi

citio longe eminentiori; quam fit illud, quod

V0

fuüperius explicavimqs.

um

üm u

Cum Demetrius, non ignotusantiquitati

Princeps obfideret Rhodum, Protogenes, qui

heerebat in parva domuncula fita in fuburbio

illius civitatis, nunquam inrermifit confue-

tum laborem, & quidem tanta cum tranquil-

litate , ut, quamvis ferme continue intueretur

gladium fuo ju

lo imminenrem, praítan-

tiffum ,opus abfolverit ; admirandam fatyri

pidturam, qui ludens fiftula oblectabat ani-

mum

(/

Q 4

Cow»ENDiIUM TRACTATUS

236

mum. O Deus! quales funt il homines

quod a

vere virilis animi, qui inter omnis generis

W t0f0

mom;

eventus fuam íemper attentionem defixam

habent in bonitate eternà, ut eam hono-

! QQettjt

rent, &ament? Filia excellentis cujusdam

! pifeef

Medici, cum febri continua laboraret , &

] j:ïcii'üm

Ícirer, fe unice à patre amari, uni fuarum

| n patre

familiarium dicebat: Sentio equidem dolores

| mif

acerbiffimos , fed non ideo cogito de ullis

lm 4

remediis, quiá quid fanirati mez profit, ig—

: l (

noro.

Poflem ego defiderare rem, qua mi-

?25) &f

hi óbeflet , neglecta altera, que prodefiet.

Et quod tuum eít de hac re judicium ? nonne

À

opere prétium fecero, fi omnem hujus rei

Wnnee

üümoF

curam patri meo reliquero, qui poteft, &

qui vult, quidquid facit ad fanitatem meam

Tineda

recuperandam ? certe injuriofa forem in

pufer

atrem meum;, Ífi aliquid vellem , quia

QUs ed

ile fatis fuperque volet , quidquid mihi

( Verb

profuturum. eft: . folummodo 'ergo expe-

HOQPOH

étabo, dum velit id, quod expedire mihicen-

t

febit. His dictis, dum pater ei vena fe&tio-

nem expedire judicans difponitea, que ad1

*m p

neceffaria fünt, cepit dormire, & cum evi-

(

hii

gilaflet, eam propius accedens pater interro-

htl »

T

avit, quomodo placuiffet íomnus? an mo-

Qum

lo vellet permittere, ut vena fecaretur ? pa-

Tüdin

ter mi , inquit illa, tota tua fum, neício, qui

Confl

velle debeam, ut priftine fanitati reftituar:

(ete

tuum eft, pater velle & facere circa me, & pre

me, quidquid tibi viderur ; ad me enim;

f'tiy

quo

TU

»Dr AwosE Dzr

likhcmea

quod attinet, mihr curzeít, utte amem, &

Dis o

UM

ex toto animo honorem, ut patrem amantif-

m deut

fimum. Tunc pater ligato brachio venam

um t

aperuit: dum autem id fit, & fanguis co-

'

; at

piofe efluit, nunquamrefpexit autbrachium

incifum , aut fanguinem profufum , fed fixis

bomgh

u 1

in patrem oculis aliad non dicebat, quam

lm

fübmiffa voce: pater me amat, & tota ipfius

fum. Acomnibus abfolutis gratias non egit,

g[[() df ]i

1 l'Oü[x :

fed folummodo repetiit verba fusé affectio-

nis, & filialis confidentia.

a

jumi

Age, dic amice TTheotime , puella haec

nonne erga patrem vehementiorem tefílificata

m i

ui POïäEf

eft amorem, quam íi multum folicita ab eo

remedia fuo morbo petiffer; quam íi re-

j

í hn

fpexiffet; quomodo vena incideretur, &(íàn-

eJm "

guis educeretur: addo , & quam fipatri mul.

tis verbis pratias egiflet. Ea de re dubitari

jdat

""

non potefL Si enim multas de fe fafcepiffet

cogitationes , quid inde fuiffer confecuia , ni-

fre m

fi vanam & inutilem folicitudinem , íiqui-

vent?

dem pater pro ea fàtis folicirus fuit? & re-

a, 0^

qL

(

fpiciendo brachium , quid inde habuiffet, ni-

ag

ii timorem? & multas patrí gratias agendo;

d

quam virtutem exercuiífet, nifi forte ovati-

]s

nl a

tudinem, que aliis ejus factis patri abunde

conítabat? nonne ergo, quod optimum fa-

UCIUO.

cere poterat, fuit, ut fe totam occupans in

J jl

if

demonítratione amoris filialis . patri lonpe

gratioris quavis alia virtute, cetrera omnia

L

Obli-

j

Q ;

238 CoMrPrzND:uM TRaAcTATUS

oblivifceretur- ?

Oculi mei femper ad Do-

fitnf,

mümwn ; quomiam ipfé evellet de laqueo pedes

;

nittüt

4€0$.

(4)

velle

Incidifti inadverfitatum laqueos, quibuä

quiden

captus es! Deum refpice , & íine eum age-

lt u

re: curam ille tui geret.

Jacta cogitatum

i,

; lic m

tuum in illum, & ipfe te enutriet. . Cur vis

vel non vis mundi eventus, atque cafus, qui

| Ql vell

contingunt, affiduos ? ignorandum tibi eft,

L

quid velle debeas, & Deus fàtis pro te omnia

; Pera]

volet, qua poffis velle; te deeo nullam om-

|Wef

nino curam fufc

ipiente.

Expecta igitur pa-

Qu

i

J

4

! ode

tienter effectus divini beneplaciti,

& copita

ejus voluntatem , qua femper fibi conftat,

ümen

|üm d

tibi füfficere: fiquidem ita bonus femper eft,

ut non poffit, nifi bonum velle: fic enim di-

| tl

lectz fuze fancte Catharing Senenfi

præcepiQt :

| ped

Cogita me, & ego cogitabo te.

Otnir

! ltitem

Perdifficile eft extremam iftam differen-

tiam voluntatis humana ; quz eouíque pro-

C

greffa eft in unione cum voluntate Dei; bene

T (

exprimere: nonenim dicendum eft, meo judi-

at

cio, quod acquiefcat voluntati Dei; fiquidem

Is (a)

actusacquiefcendi eft a&tusanimze, quoilla fü-

n

um declaratconfenfüm. Necetiam dicendum

n

eft, quodacceptet , neque quod recipiat: quia

0C d

acceprare & recipere funt actiones qua'cam,

eü: lu

qua poffunt dici actiones paffivee, per quas

d al

obis eve-

amplectimur, &accipimus, qua n

niunt.

od p

(a,) Pj.. 42" V. 15'

.

Dg Awvonz Drr.

39

a

,

niunt. Dicendum etiam non eft: quod per-

iU

mittat, nam permiffio eft voluntatis actio, &

velle quoddam otiofum, feu voluntas, que

ltu

quidem nihil vult facere, fed tamen permit-

)q

^.

egm 4

teré, ut fiat aliquid. Unde potius mihi vi-

cottat

ht

detur, quod anima, que eft conftituta in

Q

hac indifferentia, & quz nihil vult , fed fi-

cfs

w

nit velle Deum id, quod illi lubebit, dici de-

1 t

bu

beat habere fuam voluntatem in fimplici ac

) t 0f

penerali expectatione : expeétare fiquidem

non eít apere, & voluntas expectans non

auam

l

Y ii

ii

agit.

Atque, fi animum advertas, videbis,

quod expeétatio animee fit vere voluntaria, &

,uu

tb d

i

tamen non actio aliqua , fed fimplex quz-

dam difpofitio ad recipiendum 1d, quod

f

ic al

eveniet; ubi veroevenerit, & receptum fuerit,

expectatio convertitur in confenfum, & in

fipte

omnimodam animi quietem , & tranquil-

litatem.

"T

Ü

W

T

ChriftusSalvator nofter amantiffimus füum-

j Deþ«

mam fubmiílionem voluntatis füuzee humanz

r

"

CRJ

ad ezererni Patris voluntatem exprimit his ver-

g; lf

bis (4): Dominus Deus aperuit bi aurem, id eft,

;(

denuntiavit mihi beneplacitum fuum, ego

m] J

u

autem 1on contradico, non abii vetvovfum. Quid

hoc aliud eft, nifi dicere, voluntas mea non

L Plaï*

«d

-l

eft, nifi fimplex expectatio, qua difpofita

eft ad recipiendum zequanimiter omne id,

$

"

hi

quod Deus ordinarit: gnde permitto

, atque

CCQ

(«) lWai.$0. . $..

40

CoMPENDIUM TRACTATUS

cedo corpus meum illis, qui id percuffuri

D

funt: genas measillis, qui eas vulfuri funt,

& at

paratus ad omnia perpetienda, qus volue-

bUSJ ül

rint. .Verum, adverte obfecro Theotime;

quod ficuti Salvator nofter polt refignatio-

m

T C

nem illam, qua fun&us eít, cumin horto

oliveti caperetur, fe trahiad libitum eorum,

1, ]ni

m

qui illum crucifixerunt, mirabili cum dere-

lictione fui corporis & vitz inter adverfario-

",&

tnatz

rum manus permiíit: ita animam fuam, &

minuspw

f

voluntatem .per indifferentiam perfectiffi-

O

mam pofuitin finu ererni Patris; nam licet

lo

dixerit: Deus , Deusmeus, ut quid dereliqui-

tteb

fti me? id«fecit, ut vere cognofceremus

j

C g

amaritudines ac poenas, quas. anima ejus fü-

ftinebat, non autem ut contradiceret fanclif-

Ài

^

fimsee indifferentiz?, in qua erat, uti ftatim

R;

(am fuam

poftea oftendit,. concludens univer

Euima[

vitam & paflionem per incomparabilia hec

DW

verba: Pater/ im mamus tuas counneudo Jpiri-

Qs

du meum /

PeïhS q

L APOITOUOAVWIIE

NUügrj

la

Perfeéla expoliatio anime , que cum Da

voluntate umita ef.

Wtb

It

epraefentemus nobis , o "Theorime! dul-

m

IN

ciffimum JESUM apud Pilatum, ubi.mi-

lites , fatellites ,. & carnifices fic volentem,

1

üm.

»

omnibus veftimentis, uno poft alrerum exue-

runt..Nec his contenti etiam fan&tiffimam

ejus

Ri

U$

Ds Awonsz Dzrr.

241

xl

u

ejus:. cutem férme detraxerunt , : dilaniantes

eam atrocibus virgarum & flagellorum icti-

? Vil

xe0tit

bus, ficuti poftea ejus anima erepta fuit e

corpore, & corpusa vita per mortem , quam

fl

y hyt

in ara crucis ifuftinuit.

Verum triduo elgp-

fo , interveniente fanctiffima refurrectione,

f egrun

anima gloriofo füo corpore fe iteruimn vefti-

üm a

vit,.& corpus cute fua jam immorralirate

erit

donata circumdedit.

Veíftivit aütem fe Do-

.Pllämï*?:

minus poft refuürrectionem diverf(à ac differen-

ifelb

te forma, inodoenim in peregrini, modoin

mf

hortulani, modo alterius generis habitu ap-

du

arebat , r

&

;rout fcilicet hominum; falus ] &

Yceet

atris gloria poftulabat. :

TT

0

gt

Amor eft, o Theotime, qui hoc totum

U fu.

fecit; fed & idem amor eft, qui ingrediens

(if [Eläïïr

animam quandam, ut ea fibi feliciter moria-

tur, & uni Deo vivat, facit, ut omnibus hu-

bin P

/7./[,2/ JF".

manis defideriis, quin & fui ipfius eftimatio-

ne, qua& non minus adharet fpiritui, quam

pelis carni, fefe penitus expoliet; atque

exuatiis etiam affectionibus & deliciis , quas

J

habebat in confolaüonibus Spiritualibus ,

(Ii

verfata in exercitiis pietatis, &1n perfectio-

ne virtutum , qua videbantur efle propria

e'Ch

vita animz devorze.

P

Tunc Theotime , ormni jure éxclamat

j

anima: Éxui me meis veítibus , quomodo

n r

eas refumam ? lavi*pedes meos ab omni ge-

ifi

nere affectionum , quomodo iterum eos in-

e;us

qui-

CoMPENDIUM Tx.x.crnvs

42

quinabo? nuda epreffa füm e Dei manu, &

Deus

nuda regrediar 1illuc.

Dominus multa mihi

QUm y

dederat defideria; Dominus ea abítulit.

Sit

nomen Domini benedictum.

Ita 'T'heotime,

(

idem ile Dominus, qui in principio fa-

t'der

cit nos defiderare virtutes, & omni occa-

li q

fione occurrente eas exercere, idem eft,

M

qui affectionem virtutum, & omnium exer-

m

citiorum fpiritualium a nobisaufert, ut majo-

if (

ri cum tranquillitate, & fimplicitate nihil de-

lm

fideremus, nihil affe&emus, preter bene-

l v

lacitum divinze ejus voluntatis. Nam quem-

qudr

admodum pulchra & cafta Judith habebat

Ttur

quidem in fuis rebus pretiofiílima veftimen-

$ nf

ta, quibus fe indueretfeftis apud Ifraélem

-

diebus, fed nullum erga ea affectum fove-

d

bat ; fiquidem nunquam toro viduitatis fue

Tüncio

rempore fe iis ornavit, nifi quando impulfü

K 00j

Numinisadibat Holofernem , & ejus exerci-

tum: fic nos, quamvis didicerimus praxin vir-

Ut ho

tutum , & devotionis exercitia, tatnen, quo

Nm, (

videlicet eft perfectorum opus, ea appetere

h

lg

non debemus, neque iiscor noftrum veftire,

g

nifi inquantum fcimus, id Dei beneplacitum

velle: & quemadmodum ]udith remanit

femper in vefte lugubri, praeterquam in d-

Ài

&a occafione, in qua voluit Deus, 'ut fplen-

Qd

dide, ac pompofe veftita incederet: ita de-

feip

bemus nos pacifice manere veftiti noftra mi-

ä

[atq

feria, & abje&tione, viVentes inter nofílras

i

ue duim

imperfectiones, & iqürmitates, ufq

Deus

u

Dg Auonr Drzr.-

243

m

"u

Deus nos evocet ad praxin excellentiffima-

tlit d

rum virtutum.

yli. Y

denis

Cum vero nequeamus longam moram

vipit?

trahere in iíta nuditate, fpoliati omni ge-

m

nere affe£ctuum, monet nos Apoftolus, ut,

qden

poftquam nos exuimus veftimentis veteris

ia

Adam, induamus nos habitu novi hominis,

, Ut

id eft Chrifti JESU; nam cum omnibus re-

ïevnihüïï

bus nuncium remiferimus, etiam affe&tioni-

r

bus virtutum remittere nuncium debemus,

unge

quod nolimus pofthac neque earum, neque

h x

quarumque aliarum rerum affectiones habe-

velln

re, nifi in quantum Dei beneplacitum id exi-

[

git. Oportebit nos rurfum veftiri pluribus

hum J

affectibus ;;& fortaffis etiam'illis ipfis, quibus

r

b

nunciumremifimus. Sednota, quodfiopor-

jo )

tet nositerum eas refümere, id fieri non de-

IUSCWN

bere, quia nobis grate fünt, quia utiles,

"

j

quia honorifice, & apte ad fovendum amo-

en!

f

"

rem, quem in nos ipfos gerimus, fed quia

[L]

j

fs

grate Deo,

quia ejus honori

D

mtflu

ejus gloriam de(tinatz,

qtilcs ; quia ad

[f

Placm

t

Eliezer ferebat fecum inaures , & armil-

p

u

las, nec non nova veftimenta pro puella,

uifP

quam Deus preparaverat filio Domini füi,

«

T

& reipíà illa donavit virgini Rebecce, fi-

noüm'

mulat

que agnovit illam effe, quam quere-

n

bat.

al []Cl

Habendae omnino funt nova vefítes

ugdü

pro fponía Salvatoris, fi pro illius amore, ve-

)

r

244. CoMwrzNDiUM T&ACTATUS

Tini Y

teri affectione fe expoliavit; quam háctenus

erga parentes, erga patriam , erga familiam,

Wi

U5 (

Wrie

erga amicos habuit; atque hec non fecun-

dum confiderationes humanas, fed fecundum

E

g

divinas, quia fcilicet fponfus coeleftis heec vult;

hecpraecipit, ad hecimpellit;

talemque or-

$i

dinem, & feriem inftituir in charitate.

Áisex

exuitur vetus aflectio ad confolationes fpiri-

"g!

di

tuales , ad exercitia devotionis; ad praxin vir-

Wil

tutum, quin imo & ad progreffum in perfe-

dj

&ionis ftudio, reveftiri nos oportet alia af-

Qnt,

fectione tota nova, amantes omnes gratias,

Deid

& favores ccleftes, non jam, quia animum

fcipf

afficiunt, & recreant, fed quia fic nomen Do-

&Ul

mini fanctificatur, ejusregnum locupletatur,

, |

divinumque beneplacitum attingitur.

dtümu

üm [

Ita S. Petrus fe in carcere veflivit, non

d

fed Angeli mandato:

ropria füa electione;

u$ &l

cinxit fe , accepit fandalia;

deinde reliqua (ua

fieS &

loriofus Apoftolus

affumpfit veffimenta. Etg

Ttw

S. Paulus exp

oliatus uno temporis moinen-

Tf

to omnibus a

ffe&ionibus ,. Domine , i.nquit,

Itlio

ine, quid pla-

üb

quid me vis facere ? id eft, Dom

cer, ut defiderem , ur affectem , ut aggre-

I

diar? fiquidem tu me profternens a& ier-

ram, meam in me mori feciíti volüntatem,

CPU-

quia tu Deus meus es! Theotime, qui

nihil

H

que omnia reliquit proprer D

eum ;

acer Deo:

deber refumere, nifi quod pl

iad Do-

non amplius nutrit füum corpus, nií

qnini

:

;

Dr Awuons Drr

245

hidens

mini preceptum , ut ferviat fpiritui; nilam-

ami

plius curat, nifi ut ferviat proximo, & pro-

n f

1

prie anime , íecundum divinam volunta-

cuntit

tem: exercet virtutes, non quia faciunt ad

Yec vt

Íuum libitum, fed quia Deus hoc defiderat.

at

(

Deus imperavit Ifaie Prophete, ut fe

u

fuis expoliaret veítibus, his verbis(a): Zade, tg

ïv

p

i

Jolve faccum de lumbis tuis , €g calceamenta tolle

n

de pedibus. tuis.

E: fecit fic, vadeus nudus , eg

in p

dijcalceatus, vel tribus diebus, ut aliqui di-

t li

cunt, vel tribus annis, ut alii arbitrantur.

s n

Deinde elapfo termino, quem Deus ei pre-

Ita nos

a

fcripferat , refüumpfit veftimenta fua.

atl

expoliari debemus noftris omnibus affecti-

:UPlïfn'«"

bus, parvis & magnis, fzepeque examinare

ii

animum noftrum, an promprtum, & para-

tum fe inveniat ad renuntiandum ejusmodi

affectibus, quemadmodum fe Ifaias fuis vefti-

Hïi[J 'm:

mgüüäæ

bus exuit, ac deinde ad refümendas affectio-

l

u

nes conpruas obíéquio chariratis: ut moria-

M

il

mur nudi in cruce cum Salvatore, pofteaque

qu

refurgamusin novum hominem cum illo. Di-

] Wu

lectio fortis eft, ut mors, proinde facit; utom-

,ä

i

nibus nos expoliemus; eft etiam mag-

t

nifica, velut refurreéctio, ut nos glo-

ria & honore cir—cughdet.

h

JKFINIS SECUND/E PARTIS.

[ïu

2[1

R

DIVI

l j

Inz[ J

(«) lIfai. 10. v. a.

D

ürgC

IN

DIVI FRANCISCI SALESII

EPISCOPIET PRINCIPIS GENEVENSIS

TRMCIOMXTEZS

AMORE DEI

IN COMPENDIUM REDACTUS.»X

*

Pans TERTIA

DE ORATIONE.

u

N

l

e

ls

M

Vab ia

- v

Ya

"g

"t

(

0s

ln

U

il

:

J,

f

i

H

Wyfng

tj

Wi

1

^ D

n

(/ üqw]

d

]

Wi 4(

?

i l

/i

i

!

! (f

QO

AU

!'vnmeï

ij

[

Türof

ij 1]

il

? (

M

*

A

£

M

:

MU QVason OA

TOA Wa v

P

n

"$,

PRAEFATIO

AD PARTEM TERTIAM.

EC

)n iis, qui tertia bac in parte citantur ; libris

935?(3—52 Divus Francifcus Salefius de nulla re alia,

[

quam de interiore oratione agit , de medita-

Lione videlicet , ac de contemplatione.

Meditatio-eft

confideratio quedam veflexa fuper "veritates., atque

my[leria Religionis noflre , ut .exinde ajfectiones

animi , ac propofita ad [piritualem profettum facien-

tia eliciantur.

Contemplatio efl [antka animi. quies

in pre[entia Dei , cujus perfettiones contemplatur,

& aquo eum in modum penetrata e[l anima ,. ut fe in

dllo pulchritudinis ac. bonitatis oceano penitus demer-

gat.

"d meditationem fuum. applicare animum £?

pote[L, & debet quilibet.

Contemplatio autem fin-

gulare Dei donum eft, cujus invitationi fideliter quem-

vi: oportet obfequi; propriis autem illam pravenire

conatibus non omnibus prodef?. — Omnibus , inquam.

Nam quod aliqui fint , qui nemini pvorfus ullum ad

obtienendam illam conatum adbibere concedunt, 11 ma-

gis fefe exbibent, quam oportet , feveros.

Diovus

profe&to Bafülius omnes. perfettionis avidos ad pren-

Jandum illud contemplationis genus excitare vide-

iur, quando (a) ita fcribit: Hec nobis via fit ad

dnvehns

3

(8) de Virginitate c. 1r.

foentionem pulibri ducens , ut ves omnes, que bo-

sinum jzudia opinióne quadam pulebri ad f[ui amorem,

& con[uetudinem provovent , velut abjettas , at tem-

porarias fupergve[ in earum mullam impendamus

vim appetendi; nec vero eandem, ineriem ,. ac fiupi«

dam in nobis conclufam teneamus , fed ab bumilium re-

vum. [iudio expurgatam transferamus ,- quo . fenfus

«on pertingat, u£ nec celi pulcbritudinem admire-

:sur, nec luminis [blendorem , mec aliam vem ullam

pulcbram , que füb afpe&tum cadat , fed per pulcbri-

tudinem, que in jis,omnibus animadvertatur , &

:llius amorem ,. quafi manu ducamur , cujus gloriam

celi enarrant, & nolitiam omnis rerum natura pra-

dicht. Huic tam fapienti, tamque famtto Prafuli

qui contradicunt , animarum directores , babent fane,

quod metuant, ne fibi quoque certo. fenfu impropere-

tur illud, quod (a) Chriftus. legisperitis. objecit:

D

V2 vobis legisperitis , qui ruliftis clavem

Ícientizee: ipíi non introifüis, & eos; qui

?

in-:

N

;roibant ; prohibuiftis.

4

/"

!

u

m

a

N

S A

&

Ji

/]

llll

3

x

i

,j

2A

Ben

k

"E

^

U

5

j

CTI

(

MUHUA

À

TMM rXXX

C

(

3

(q

E

m

a

u

CÍ-X- X X3J

R

I

l

Qim

ERSSSS

1EA

N

eA

u

a

N

NN

ünta

«ægä

'Vf(([(x

fülttm

Ka

ii

C

W

(2) Luc. 11.

PARS

25t

(0) sE

j Qd

:

:2 l]

;

: g

z

?

NU

n

À

Ó

*f

Á

L.

3

z

a

Nl

Mu

9f

gnzt;?m '

7

z

n

NS

qe

2

(u [

h

RE

k N

RR

m u

N

TAT

p

'ü , !

PaRs 'TERTIA.

j n

1

qunt j

DE ORATIONE:

!

DoOPTUDT L

il

i

fy

!

At

W

Defcriptio "Tbeologie my[tice ; que nibil

j; d

5, qlll

TZP C

aliud ef ; quam pmtzo.

D:-ü uo funtprecipua amoris noftri erpa

N

Z

Deum exercitia: unum affectivum,

s

& alterum effectivum, vel ut ait S.

Per illud intime affi-

Bernardus, activum.

cimur erga

Deum, & ergaid omne, quo

amar Deus.

Per hoc Deo fervimus, & exe-

quimur id , quod nobis

raefcribit.

Illud nos

; hoc facit, ut ejus vo-

jungit bonitati'divinge

luntatemexequamur. Alteruminformaátani-

orationibus

"

mum complacentia, benevolentia;

jaculatoriis, votis; fufpiriis

& omni

s generis

defideriis ; inducens nos;

ut noftrum fpiri-

)

& velut unum cum

j

um divino jungamus

4

uio

252

CoMrrzNDiUM TRACTATUS

illo efficiamus:-alterum producit in nobis fo-

prüs

lidum decretum; firmitatem animi, & fer-

Qb in

vens, ac inviolabile ftudium obfequendi Deo,

quiia

Toreg

& exequendi omnia ejus mandata, infuper

ferendi, gratum habendi, approbandi, &

[

ambabus ulnis amplectendi omne id, quod

[ienti

procedit ex divino beneplacito. " Alrerum

penet

item facit, ut in Deo nobis complaceamus:

Qnit B

alterum autem , ut.Deo placeamus

Per

pj

alterum concipimus,; per alterum produ-

T0

cimus: per alterum collocamus Deum in

Ut

corde noftro, ut infigne amoris, ad cujus

frtudy

nutum omnes noftra atfectiones fe dirigant:

ffifiiïil

per alterum vero fuper brachium eundem

Wal

ponimus, velut pladium dilectionis, per

quem exequimur acliones,; & opera virtu-

Qd

Qi(rer

tum. Porro primum exercitium precipue

confiflit oratione; in qua tam multi, tamque

ür,

otet

diveríi motus interiores inveniuntur , ut otmn-

nes nullo modo poffint enumerari, non fo-

velpr

lum ob multitudinem, fed eorum naturatm,

D

i

& qualitatem, quae cum fÍpiritualis fit, va-

HïS )

de tenuiseít, ac imperceptibilisa noftro intel-

bom

lectu. Sagaciflimi optimeque inftruéli canes

Tve

venatici in veflieandis feris aberrant perfzpe,

i& g

propter varietatemaftuum, quos maxime cer-

i

vi exercent, omnes in partes dum ab infe-

C

quentibus canibus premuntur, declinantes,

60,

& alios cervos füo loco , fatigati ipfi ex cur-

ii j

fu fubítiruentes, ut & venatores, & canes

ln

eludant. Sed &nnobisnon raro evenit, ut pro-

pr 1us

V

$

Dzrz AMoszs Dei.

153

A

f

I

t

prius animus fcrutationem noftram effugiat,

) & &ï'

ob infinitam nempe diverfitatem motuuim;

n

qui in animo exfurgunt, ut ejus omnes er-

ii

rores neque dignofci, neque caveri valeant.

xnd, i

Deus folus eft, qui per infinitam fuam

l qu

fcientiam videt, explorat, perfcrutatur, &

Aeny

penetrat omnes noftri animi receffus, ut ce-

hceumt

U 5

cinit Regius Vates, quando dixit (2): Dormizse

probafli :ne , g cognovifli me: tu cognovifH [effto-

] pröää

nem meam , €$. ve[urve£tionemmeam. — utellexifli

Deun ;

cogitationes eay. de longe : Jemitain meam, €g fu-

d dÉ

aeulum meum invefligalli , eg mirabilis fa&la ef

[ino

feientia tua ex 1me: confortata efd , €9 mon pote-

Y elnte

vo ad eam.

Profe&to, fi cogitare vellemus,

yis f

quales femper effent noítre cogitationes,

q Sh'f

difcernere item, quod diícernimus, recor-

ræü??f

dari, quod recordamur , attentio ejusmodi

l f(

foret intolerabilis, & in mille volumina, ac

h l CN

veluti nodos Gordios intricaremur.

, Doi

(

j

Non accipimus hic vocabulum oratio-

h[-

mis pro fola oratione , aut petitione alicujus

boni, ficut S. Bafilius docet, fed ficut S. Bo-

l

yj

naventura, quando dicit orationem in gene-

ia

[ x,ïw

re comprehendere omnes contemplationis

j

actus, vel ficut S. Gregorius Niffenus, qui

j j p

docet orationem effe colloquium animae cum

duf

Deo, vel ficuti S$. Auguftinus & Damafce-

nus, quando dicunt, orationem efle men-

ü gf (l

" a

tis in Deum elevationem. . Quodfi oratio eft

,

K 5$

collo-

;

)uq)fü'

t£a): BK 132.

priUS

2f4

CowrEzNpDiUM TRACTATUS

collequium, fermocinatio , vel converfatio

Do

anima cum Deo, per eam igitur loquimur

4 tibinil

f ni

Deo, & Deusloquitur nobis, afpiramus ad

cordi

illum, & viciffim ille ad nos af'pira.t.

Aanti

. Sed quibus de rebus fermocinamar in

T feir

fs ]

oratione? quod argumentum eft mutui no-

ftrifermonis? 'Theotime, noneft fermo, nifi

( 01

de Deo; nam qui poffet alius inftitui fermo

Aqui

& colloquium ab amore, quam de Dilecto?

hqic

ideoque oratio, & TTheologia myítica non

Don o

funt, nifi res una.

Vocatur Theologia, eo-

Q u

quod ficur Theologia Deum habet pro obje-

quend

€to fuo, hec etiam nonnifi de Deo loqui-

Wpà

tur

'Tria tamen hic inveniuntur difcrimina:

tb i

1mo. Theologia fpeculativa tractat de Deo,

80

qua Deus eft; myftica vero de eodem loqui-

w(e

tur, qua fumme eft amabilis, id eft, illa re-

Xonju

Ípicit divinitatem fupreme bonitatis , fed

|

hec fuüpremam * bonitatem divinitatis. . 2do.

Qcleft

Speculativa tractar de Deo cum hominibus,

W

& inrer homines; fed myfítica loquitur de

«t

Deo cum Deo, atqueadeo inDeo ipfo. 3tio.

Lione

Speculativa tendit ad cognitionem Dei; my-

ttm

füca vero ad ipfius Dei amorem , ira, utilla

efficiat füos

Q

ifcipulos fapientes ; ;doctos;

jtt «

quin & Theologos; fed h&c efüiciat arden-

tes, & ftudiofos Dei amatores , ac Theo-

Ilf)lrr

tj

philos.

W

Id

ij

Porro

gk l

25f

.Drg Auozr Drr

t

Porro vocatur myftica, eoquod converfa:

qui.

tio in illa (it fecrerain qua Deuminter &homi-

4mt

nem nihil dicitur ultro; citroque, nifijunéctis

"Sermocinatio

cordibus, & unitis animis.

amantium tam (ingularis eft, & inufitata,

Qu

llr

ut nemo eam intelligat preter amantes ip-

^

gt

ífos. Ego dorinio , dicebat amatrix fancta, €9

*rmo, I

cor ueum vigilat.

Eece. Diletus meus loquitur.

t m

Ecquis divinaffet fponfam hanc dormientem

Du

Q

loqui cum füo fponfo? aft ubi regnat amor;

tica t

M

non opus eít externo ftrépitu verborum, ne-

g ]

que ufü fenfuum ad audiendum , & collo-

rai

quenduminvicem. Breviter, oratio & Theo-

T

logia myítica non eft aliud, quam converfa-

[

iil

tio fpiritualis, per quam anima amantis cum

d

J

Deo, de amabiliflima ejus bonitate loquitur;

ut fe illi uniát, & quam poreít, arctiílime

(ni

j

Il

conjungat,

, ^

Oratio ob varietatem, & multitudinem

j A

cccleftium deliciarum , quas exhibet iis, qui

n

eam ftudiofe adhibent, dicitur manna, fed

]

;

J "

fecretum, eoquod ante u

lam fcientiee cogni-

6]

tionem in folitudine mentis obveniat , ubi

g

anima omnino folo cum Deo fola agit. Qrue

eft ifla, dici pote(t de tali anima, que afcendit

j !

u

per defertum , ficut. vivgula fumi. ex aromatibus

jl

:

mpyrvbe , €g tburis, e9 tuiverfi pulveris pigmen-

hi

iava? Hanc eandem etiam amantem animam

defiderium folitudinis incitavit ad faciendam

füpplicationem füo fponfo: J*ni dilede mi,

commoremuy in villis.

egvgdz'mnm' in agvum ,

Ob

Y

256

CowrEzNDIUM TRACTATUS

'Ob hoc coeleftis komatrix vocata eft turtur

i,

avis, qua amat habitare in locis umbrofis,

fente

& folitariis, in quibus fylveftrem fuum can-

idior

tum non adhibet, niíi in gratiam unici fui

h

comparis, cui vel blanditur, quamdiu vivit

fiont

ille, vel tacta illius defiderio, eum deflet poft

ET

mortem. . Eam ob caufamin cantico divinus

vupa

fponfüs , & caleflis fponfà fuos amores con-

tür

tinua fermocinatione reprafentant.

Quodfi

woft

eorum amici, & amicee fübinde, durante eo-

feret

rum colloquio, quidpiam fermonis inter fe

iabl

apitant, id faciunt furtim, quia ítudiofe ca-

inter

vent, ne turbent amabile colloquium. Ea

Tif

de caufa beata Mater "Therefia de JESU ini-

|

u

tio fuarum cum [eo fermocinationum plus

itter

experiebatur profectus in locis , ac my-

E

Íteriis, in quibus Dominus folus erat, ut in

Q0ne

horto oliveti ; & quando fedens ad fontem

h

folus græüolabatur Samaritanam: videbatur

A&

fT2

1

10

i fap.

enim fibi, quodíie

tfolacum folo, citius ad-

P

mirtenda eífe ad familiare colloquium. — So-

d

litudinem amat amor, & quamvis amantes

Imo

nihil habeant, quod fecretum pottulet, ta-

L

men eis. volupe eít, dicere id, quod fentiunt

fecreto.

Etquidem, nifi fallor, ideo hoc

tu

Ti

faciunt, quia noluat quidquam agere, vel lo-

qui, niii pro feipíüis: unde fiid, quod gerunt

j

(ffþn

mente , voce elaca efferunt, exiftimant 1d mi-

In-

("Illpgjl

nime fieri pro fe folis, quia nimirum res co

! r

munes non enuntiant modo. communi, &

dnon

confueto inter al i.qs, fed modo quodam fingu-

k

lari,

:

S

Ds Auo&E Dre:

257

Lt

lari, qui nonnifi inufitatam exprimat animi

Tro

fententiam , per quem loquuntur quidem

üm d

idiomate inter amantes communi quoad ver-

jnid f';

ba; verum quoad pectüliarem vim, &.pro-

E

nuntiationem tam fingulari, ut nemo pra-

d

ter amantes illud intelligat.

Nomen Amici

9 m

vulgariter pronuntiatum non magnopere cu-

od

ratur, fed fecreto prolatum, atque in aures

Quoäl;

infufürratum mira qusedam defignat, & quo

fs

fecretius profertur , eo ejus fignificatio eft

j

amabilior. O qua & quanta eft differentia

inter fermonen antiquorum Dei amatorum,

LdiO(c Ü

u i

:

Iegnatii verbi caufa, Cypriani, Chryfoftomi,

Bu

upguítini, Hilarii, Gregorii, Bernardi, &

Q] Pïü

inrer ilud , quo utuntur Theologi minus

g

amantes! utimur quidem eorum verbis, fed

L u

non eo igne charitatis accenfis, & fuavitatis

[

0n

faccharo conditis, fed fripidis, & ferme gra-

i

*

j

ti faporis expertibus.

dipa

(iUf

Amor non folum loquitur lingua, fed

m *

oculis, füfpiriis, & externa corporis figura:

a[mEH

imo ipfummer filentium ei loco verborum

[Ule[; !

eít. . Egodixi Domiuo: Tibi dixit cormeum: Ex-

f2

qui[rvit te facies mneay faciem tuamy Domine, vequi-

( P

vam. : Defecerunt oculi mei dicentes , quando con-

" qi

folabevis me. — Exaudi ovationem meam , Domiue

jf

deprecationem meam ue de[pexeris. — duvibusper-

g[ïd fr

cipe lacrymas meas.

Ne exficcetur pupilla ocu-

g a

l tui.

Viden, Theotime, quod filentium

M

amantium loquitur per pupillam oculi, &

n[gü*d

la tmy-

per lacrymas! Equidem in Tþeolog'

ftica

lil

258

CoMPEgNDIUM TRACTATUS

ftica precipuum exercitium eft, loqui Deo,

l

& audire Deum loquenrem in intimo corde.

I o

Er quia colloquia hujusmodi fiunt per maxi-

! enim]

me fecrerasafpirationes, ideo vocamus ea taci-

hum

ta colloquia: oculi loquuntur oculis, & cor

| pd

cordi, & nemo intelligit, quid dicatur, nifi

Qu

'ipü'foli facri amantes, qui loquuntur.

; limin

Q9 f

Qp usl

DOmin

De Meditatione ,. que eff primus . gradus

T0l

orationis vel "Theologise 1uyflice.

; Qeqd

erbum hoc fàcris Scriptoribus valde eft

; urí

V

in frequenti ufu, & aliud non denotat,

B

quam attentam & fzepius: iteratam cogitatio-

i.

QU e

nem producendis afiectibus aut bonis, aut

malis aptam.. In Pfalmo primo dicitur Jce-

ülto

Qmy

zus, cujus voluntas n lege Domini eft , 97 in lege

ejw meditatuv die ac no£fe: ait in Pfalmo fecun-

(f

dó quseritur , quare fremueriut geutes , & popu-

li ieditati fint inania ? Meditario igitur infti-

N

ruitur in bonum, & in malum finem; quia

Q6 ty

tamen in facra Scriptura vocabulum medita-

q ]

Qere

tionis communiter accipitur pro atrentione,

que adhibetur ad res divinas, ut quis exci-

m

)

M

tetur ad eas amandas: ea communi T heolo-

orum confenfu accipitur in bonam partem;

7]1:250 )

ita ut modo, fi nominatur meditatio , non

Vr

intelligatur alia, quam quee fancta eft, & in-

"n

troduétio ad Theologiam myfticam.

Ut

Pprx'o

)g)

$

D& Áuonz Dzir.

259

us

Porroomnis meditario eft cogitatio , fed

Q CU

non omnis cogitatio eft meditatio.

Perfzepe

er m

enim inclufas animo gerimus cogitationes;qui-

I eati

bus mens noftra absque ullo certo confilio oc-

cupatur; ad eum modum, quo videmus

r

Qf ïW

mufcas huc& illuc volitare füperflores, nul-

lumindereferenteslaboris füifruétum. . Hu-

Jl

jus generis cogitationes , quamvis attento ani-

mo fiant, non gaudere poffünt medirtationis

nomine. Spbinde perquam attente cogitamus

:ï gmä:;'

remaliquam , utejusetfectus, caufas; eeetera-

"

que adjuncta addiícamus , & cogitatio ifta vo-

"m

catur ftudiumliterarum. 'Verum quando co-

itamus res divinas, non ut eas addi(camus,

dv

j

€

d ut erga eas affhiciamur, meditari dicimur,

Md

quo exercitio mens noítra, ut facra apis

i

ulro citroque myíleriorum flores cir-

Qul ^

cumvolitat, ut:divini amoris

CI

ir?

M

b

inel fibi con-

ficiar.

10 j

&j

Sacra pagine preftantiffima fimilitudi-

tut !

xm üu*

ne explicant, in quo meditatio facra confiftat.

Rex Ezechias volens in füo Cantico expri-

j Jf

1l

af

mere diligentem , & attentam confideratio-

j &

nem , quam inflituit de malo, quod patieba-

tür: Sicut pullus birundinis , inquit (4), fic cla-

Ti

mabo , smeditabor , ut columba.

Ü

Si unquam ad-

IP M

vertifti, Theotime, pulli hirundinum valde

0; n

x

hiant roftro , dum pipientes efcam petunt:

contra inter omnes ayes ung columba eft,

qua

(4) lfei. 38. v. 14.

t

260

COMPENDIUM TRACTATUS |

quee gemitus fuos format claufo roftro, vol.

ftif

vens fuas voces in gutture, vix exiguo quo-

gi'rlïioj

dam murmure, raucoque ftrepitu foris audi-

Qi pur

fo.

hod

Et hic quidem ftrepitus illi fervit ad do-

lores fuos , & amores exprimendos. Eze-

idemc

chias ergo, ut oftenderet, in medio füarum

dTorel

t

eerumnarum fe inftituere complures oratio-

nes vocales, clamabo, inquiebat, ficut pullus

lumba

birundimis, àperiens os ad emittendas per-

-

f

multas voces flebiles,. & moaeftas ante Deum;

(l

& ex parte altera, ut declararet, quod etiam

lr

uteretur oratione mentali, zeditabor , ajebat,

&em.

ut columba, volvens, ac ruminans cogpitatio-

opuln

nes meas in animo meo per feriam confidera-

Qung

tionem, ut me ipfum excitem ad laudandam

Iüquit

fupremam Dei mifericordiam, qui me redu-

dlijuje

xit de morte, miíertus*mearum miferiarum.

m

]ta dicebar Ifaias: Augiemus, quafi urfi omuts,

t f

eg quafi coluinba meditantes genemus. — Rugitus

z?ïlz'ï'///f ;

urforum referuntur ad exclamationes, que&

t

fiuntin oratione vocali, gemitus vero co-

Ts

lumbarum ad facram meditationem. Verum,

C;'SCïarg

ut fciatur, quod turtures non folum trifti-

his,

tiam, fed etiam gaudia, & amorem füis ge-

0a

mitibus teflentur, facer fponfus defcribens

i

ver naturale, ut exprimeret jucunditatem

Quj

üteio

veris fpiritualis: vox, inquit, zurzuris audita

ef? in terra, quia nempe hoc tempore inca-

fmfu z

lefcit amore, quem cantu füo prodit, & fta-

'ï*lï[, [/

a

üm fubjungitür: Columba mea, offeude mibi

'Ciïufgg j

Jaciem tuam; vox tua vefonet in auribus meis,

| guia

x*ï)

Di«: AMontr Drr

261

ï)"

IN

quia vox tua dulcis efl, €9 facies decorajuxta , eg

UO

"ratiofa.

Dicit nempe , animam devotam fi-

9f5 d

b

i pergratam effe, quando ea meditatur, ut

TE

incalefcat facro, ac fpirituali amore, quod

idem columbzee faciunt , ut fe invicem ad fuos

)5- E-*

pfür

l

amores excitent.

ts (f

l

Itaille; qui dixerat, meditabor, ut co-

fn

V

l

J

i

i

jumba, exprimens fententiam füam alio modo,

|

us t

vecogitaboy inquit, aue fe, o 1mi Deus , omnes

li

"

a1)0$ 1»00$ 12 amavitudiue aniume qne.

uv,

n

nam me-

tl

.ï

lj

ditari & recopitaread excitandos affectus una

iit

DP ale*

eademque res eít. . Unde Moyfíes admonens

at

populum ad recogitanda Dei,beneficia hanc

G

adjungit rationem (a): "Ur recogites iz cordetuo,

inquit, €9 caflodias mandata Domini Dei tui , £2

at

r n

ainbulesznvisejus, j eum timeas. Et Dominus

Yenat

ipfemet itaad Jofüeloquitur: /Vozrecedat vola--

?nen legis bujus a corde tuo, [ed meditaberis im eo

r La

R Ut

dicbus ac mo&tibus, ut cuflodias, €g facias omnia ,

n5 (

que [cviptafuut 12 €0. * Quod uno in loco ex-

v

preffum eft per verbum meditari, in altero

, Y

declaratur per cogitare.

Et ut intellioere-

W

mus, quod copiratio iterata , & meditatio

jum [

j (UiS

tendat ad excitandos in nobisaffectus, propo-

fia, & actiones, dicitur in utroque loco,

dl

(j

t

quod oporteat recogitare, & meditari in lege,

Q

ureaobferverur, &inpraxinreducatur. Hoc

T

LA

fenfu Apofítolus nos hortarur: Aecogitate , in-

yt P

74'

I

quir, eum, qui ialem fuflimurt a peccatoribus ad-

li

verfa$ femetipfum . cosmtradiclionem ut me fati-

tl

"T

gemi-

d)w' HH

D. J'ofi-3. v. 8.

r

262 COMPEXDiUM TRACTATUS

gemini animis ve[fivis deficientes (a).. Quando

f

[it.

dicit, recogitate, idem eft, ac fi diceret , me-

|

l

u

(

ditamini.

Sed quare vult nos meditari fa-

m

cram paffionem? non ideo profeéto, u: fia-

fitin

mus docti, fed ut famus patientes, &animofi

rj

ad conficiendum eeterne felicitatis iter: Quo-

Itet.

hü

1Jodo dilexi legem tuam Domine J tota die meditatio

Gtm

1168 efl , dicebat David (^). Meditatur in lege;

Tilatis

quia illam dilexit, & dilexit quia illam medi-

diï, à

tatus eft.

F

ii

litat

Huc atque illuc affidue. circumvo

ilco

apis, non fortuito, fed ex inftituto, non re-

creatura fe vifu flofculorum, quibus prata

paffim confperfaíunt, íed mel fuum colle-

étura; quod cum invenerit, delatum ad

D

fuum alveare, artificiofe difponit, & ac-

li

commodat, feparans ab eo ceram, & favum

conflruens ad reponendum , ac fervandumn

mel pro hyeme. Porro talis eft anima in me-

o

diratione: pergit ex uno myfterio ad aliud,

Q

non tumultuarie, neque folum ad relaxan-

Wt

dum animum vifu admirande pulchritudinis,

f

quz eít in divinis rebus, íed ex propofito,

It?mpj

& ut inveniat incitamenta amoris; qua cum

d (

invenerit, ea deguílat, & avide abfümpta

üd

collocat in corde füo, atque feponir, quid-

pag

Qur,

quid advertit füo profeétui promovendo

aprum e(fe: tandem fua propofita ac decreia

i fe

formar, qua tempore rentationis profutura

üelnc.

[Mint.

Dem'

(a) -Hebr. 11. v. 3.

s |

(4) Pf 118. . 97.

j

Dr . AMoRE 'DEI.

265

4

f

l

uV

]

à

Qu

íint. ]ta cclefítis amatrix ; velut apis my-

m

ftica volitat ex canticis in cantica, notat mi-

lii

nurim omnia, que fibi chara & jucunda inve-

j W

nit in dile£to füo , ita; ut' penitus igne fàcri

Lanitt

amoris ácceníà loquatur cum eo, eum inter-

wl

ropget, audiat, & admiretur, ficut & ille vi-

ml

ciffim eam cumulat gaudiis, & lumine cla-

rinig

riatis fug, ac infinitis deliciis eam perfun-

jm o

dit, atque hec ratione tam myftica ; tamque

inufirata , ut non poffit inflitui fermo de

X Ol

iíla converfatione anime cum Deo.

, f0l

iU

N Vf

CAPUT IIb

n d

ditur

Dejcriptio contemplationis , 62 de difcrimi-

&m

7w, quod inter illam , €9 sneditatio-

(

Va

nem deprebenditar.

Jf Mi

9317

ontemplatio, Theotime , aliud non efï,

D.

quam fimplex ; & perimanens attentio

ad 8[;

M&

mentis ad res divinas, quod facile intelliges,

f

faédta comparatione meditationis cum con-

Wi

Y

)ropüü |

templatione.

Apum nova foboles, ufque

] o

ad tempus, quo perfectam apum formam

]

lii

induunt, & mel conficiunt, nympha nuncu-

n

tur.

pantur, poftea veroapes fimpliciter dicun-

Qu

Simili modo oratio vocatur meditatio

qr

ad tempus , quo producit mel devotionis;

0

m

deinceps vero fe convertit in contemplatio-

nem. Nam quemadmodum apes pecurrunt

lil

fuos tractus, hinc inde predature, & mel

S23

colle-

264 COMPENDIQM TRAcTATUS

colle&ure: quod cum collegerint, colle&um

. üpr

a

elaborant ob delectationem, quam capiuntex

ejus dulcedine: irta nos quoque meditamur

u J

ad Dei amorem colligendum: quo collecto

fa.

fnede

Deum contemplamur , atque in ejus bonita-

tem totum animum eftundimus, propter

&rata

(ema

fuavitatem, quam amoris beneficio in eo de-

Defiderium óobtinendi divi-

mus]

prehendinius.

num amorem nos inducit ad meditandum,

du

Nl

fed obtentus amor ducit ad contemplandum.

Nam amor facit, ut ita gratam inveniamus

li

fuavitatem in re amata, ut nequeamus imen-

Qii n

tes noftras ejus vifione & con

Dreyi

i

templatione un-

quam explere.

Cnte

Regina Sabee, pöüquam particulatim con-

j

fideraverarfapientiam Salomonis, & domum,

Ws

quam zedificaverat, & cibos, & meníam ejus

p

& habitacula fervorum, & ordines maziivan-

l0in

Tngt

tüun, veflesque eovum; eg pinceymas , €9 bolo-

caufla, que offerebat in domo Domini, non babe-

t

i

bat ultra fpiritum (2), ob ardentiflimum

ia

amorem , qui convertit ejus meditationem

bis (

in contemplationem : unde velut extra ie

&Ft&m

fewe

rapta plurima dixit, quibus oftendit, fum-

mis gaudiisfe effe perfuüfám ; confpeétusenim

Q

at

tot admirabilium rerum ejus animo ium-

inum ingeneraverat amorem, qui amor G-

l$

t0n

inde in ea produxit defiderium de novo

videndi femper plura , nec non diutius fruen-

10 qn

l

ïmgp

(4).3. R. 10.

265

DE AMontg Dzir

glun

di prafentia ejus, in quo ea viderat: unde

exclamavit: Deati viri tui, Q9 deatz fervi tut;

1piumeï

"]

x

M:

nill

!

qui flant covam te fempev, $9 audiumt [apien-

coll

ztiamtuam.. Sicnosnonnunquam incipimus co-

; bonit

medere fineappetitu: aft ubiapperitus fuerit

to

excitatus, pereimus comedere, fatisfacturi ei-

Hac rationeinitio confidera-

Ine

dem appetitui.

)

ii

i»

mus Dei bonitatem, ut voluntatem excitemus

jl

j

ad eumamandum : formato autem in cordibus

l

noítris amore eandem iftam bonitatetn .con-

jiund

Ventoi

fideramus, ad faciendum fatis noítro amori,

m]q Ti

qui non poreft (atiari videndo id , quod amat.

"

Breviter: meditatio eít mater amoris, íed

at

contemplatio eft amoris filia.

f

M

Sicuti Jofephus fuit corona, & gloria

l

j

|

)

patris füi, ei magnos conferens honores, &

gaudia, eique velut praeteritos ac virentes an-

[

.Uf

D

/

W

nosin fenectute referens , ita contemplatio co-

d

;

ronat patrem füuum, qui eft amor, eumque

ltl

perficit, & cumulat eximia quadam praeftan-

TU

n

Qu

l

tia,acvigore. Amor enim, poftquam in no-

bis excitavit attentionem contemplativam ,

j

Ti

attentio ifta reciproce nafci facit majorem ,

)

j

ferventiorem dilectionem, qui &ip(e tandem

coronatur certis perfe&tionibus, ufque dum

uU

fruatur re, quamamavit. Amor efficit, ut.no-

m

bis placeamus in confpectu dileéti noftri; &

g

Q

conípectus dile&i facit, utoble£temurin divi-

no amore.

Atqueita per muruum morum

1U5 h]J'

h

amoris ad vifionem, & vifionis ad amorem,

&

)

icut

3

t

266

CowxrENDIUM TRACTATUS

&am

ficut amor efficit pulchritudinem rei amate

magis deeoram, ita vifio illius reddit amo-

(

ij

Amor

5]

810f

rem ardentiorem, & jucundiorem.

facit , ut pulchritudo, que amatur, longe

f

GU

pulchrior appareat, & viíio pariter excoquit

p

& expurgat omnem ab amore fcoriam ;

[5 Qu

quo inveniat pulchritudinem longe magis

viden

amabilem. — Amor impellit, ac urget oculos,

-

$ tQ

ut femper attentius refpiciant pulchritudi-

Qmit

nem Dilecti: & vifio incirat animum , ut

&t e

femper ardentius amet.

ilte

IN

du

UOULLT M

04 qy

Alterum difcrimen inter sneditationem , 69

Tl

contemplationem.

[2

U?'an

il (

editatio minutim & per partes confiderat

M

objeéta, qus apta funt ad incitandos

,jllf I

M tj

animos: fed contemplatio una fimplici, &

colle&a vifione in unum aliquod objectum;

At

quod amat , fertur.

Spectari poteft exem-

u

pli caufa pulchritudo preeftantiflhimee alicujus

fionj

corone duobus modis: vel confiderando

dtda

omnes in ea pretiofas gemmas, ceeterumque

hotgy.

ornatum , vel non confideratis fepararim

cusmf

omnibus partibus , confiderando totum opus

Primus modus fi-

unaac fimplici vifione.

f'nafcej

milis eft meditationi, in qua confideramus

Hj

exempli caufà divinae mifericordig effectus

quibus moveamur ad ejus admirationem

u

)

D1;: Awontr Drr.

267

x n

& amorem: fecundus autem fimilis eft con-

(

templationi ; in qua refpicimus uno men-

tis intuitu omnem varietatem eorundem ef-

Ant

fe&tuum, velut unam pulchritudinem , com-

, lg

agl

paétam ex omnibus füis partibus. Meditan-

fiym

tes numeramus perfectiones divinas , quas

videmus in uno myíterio ; fed contemplan-

x n

t G

tes totam fümmam infpicimus.

Socie &

dritie

comites facre fponfze petierant ab ea, qualis

effet ejus dile&tus, quem tantopere amaret?

um, !

illa refpondit, omnes ejus pulchritudinis par-

tes accurate defcribens (a): Dilecfus sueus caau-

didus $9 vubicuudus, eletus ex. uillióbus: caput

ejus aurum optimum: come ejus

4

t clatee jnrl na-

f v

TUm, nigra quaft coroi : oculi ejus ficut. columbe

füper: vivos aquavum: geue ilius ficut avcole

aromatum , coufihg a pigmemtaviis.

Labia ejus

o

lilia difiillamtia wmyvvbam primam: wmamus il-

lius toruattiles auveg , plenz byaciutbis , erura il-

lC

jLato

licty!

I

lius colummeimarimorce.

Ita pergit meditando

j

fuümmam iftam pulchritudinem particulatim;

ufque dum tandem per modum contempla-

j

l

,4

tionis omnia ejus ornamenta uno verbo con-

J

jL

üderendf

Clüdat: Guttur il/iïlï) iani[ ; fu(n;]ll "n2unm : C/Z-

(j

totus defidevabilis, efl dile&tus neus , e9 ipfe eff ami-

ert

(l

cugsneus, füliee Hierufalem.

epaï

Da-

um Op'

Meditatio fimilis eft illi, qui violam

,odllS 1

mafcenam, rofam, rorem marinum, thymum,

ja(minum, florem arboris aurec diftincte &

equ

f

QHcU li

feparatim unum po& alteram odoratur: fed

[

4

CcOri-

a

0!

(a) Camr. c. $. v. 10.

]

268

COMPENDIUM Tnlacwlaius

contemplatio refert eum; qui odoraturaquan

mriqua

Q]

expreífam ex omnibus ifüs herbis, & flori-

bus; hicenim uno folo odoratu percipit om-

Oratiof

nes iftos odores fimul unitos, quos alter di-

frne ul

vifos, & feparatos odoratu perceperat. Nec

f

ullum eít dubium, quin hicunicus odor, qui

fnbe

(i m

provenit ex permixtione omnium odorum,

folus fit füuavior, & pretiofior, quam omnes

odores, ex quibus ille unicus eit compofi-

C

tus, feparatimque odoratu perceptus. ldeo-

Demar

que cceleftis fponfus tanti facit, quod a dilecta

min

fua refpiciatur uno tantum oculo, & quod

& p

ejus carfariesita fit compofita , ut videatur uni-

R(cu

cuscrinis effe: ZulgerafHi cov meum , foror mets

fllpra l

vulnevafli cor meum inuno oculorum tuorum , &9

Win

di

i

jn uno criue colli tui (&). Nam quideít aliud;

: ]

Nm

refpicere fponfum uno folum oculo , quam

illum videre fimplici, fed accurata vifione,

(ine

|

i

non mutiplici refpectu? & quid etiam aliud

IT

eít, ferre crinesuna colligatos, quam non dif-

ts

pergere fuam cogirationem in varietatem di-

lt

verfarum cogitationum ? o quam beati funt

Teni

ili, qui meditantes multiplicia inciramenta;

iC P()

uce habent ad Deumamandum, omnes afpe-

Cfls, (

tus fuos ad unam folam vifionem, & ormnes

&'h()mj

cogitationesad unicam & folam conclufionem

Qte

reducentes, continent mentem fuam in unitaté

contemplationis, exemplo S. Auguftini, vel

S. Brunonis, qui pronuntiant fecreto in ani-

mo füo ha verba: O Louitas , o bouitas [emper

(ZIZ?Z«

(4) Conr. 4- V. 9.

)

Dz AMwons Dzrr.

269

antiqua , € [emper nova * exemplo etiam exi-

UI,:"I*ï

QUIM

mii S Francifci, qui humi flexis genibus in

oratione totas noctes tranfegit, hec verba

qpite

lt

fine ulla intermiflione enunrians: O JDeui/

u Deus imeus es/. & inea omnia / hoc de eo re-

zM

yhr, a

fert Beatus Frater de Quinta Valle; quia id

gdoru

fuis auribus excepit.

m orts

d

Conjice oculös tuos, Theotime , in S.

Bernardum , qui cum univerfam paílionem

; du

|udid

Domini per parres meditarus fuiffet, deinde

n

ex precipuis punétis fimul conjunctis fecit

a

fafciculum doloris amorofi, ponens illum

i

fupra pectus, ad convertendam meditatio-

nemin contemplationem, atque elata voce di-

um

u

xit: Dile&us sneus eff fafciculus myrvba: pro 2nc.

0 , qU&f*-

Nempe poítquam diverfos affe&tus multitu-

dine piarum confiderationum excitavimus,

j Vi

demum vim omnem iftorum aífectuum colli-

indi

gimus , qui permixtione fuarum virium pro-

Ts

ducunt. fümmum quendam aftectum vehe-

um

mentiorem , quam fintaftectiones, ex quibus

at

hic pofterior procedit ,. quia licet nonnifi uni-

.0

u

j

cus, comprehendir tamen virtutem omnium

aliorum affe&tuum, & ideo vocatur affectio

j

contemplativa.

müiæ i

on?

uf

u

S ;

CaruT

270

CoMPtNDiUM TRACTATUS

CL BÓX

1 feles,

I tar

Contemplationein fieri fine labore, quod of

fit ami

tertium. difcriinen inter illam , 6g

füin;

pf

: meditaïio'nem.

Nettia

implex contemplationis vifio conficitur

nl

.

uno ex histribus modis:

1mo. Aliquan-

dionie

do refpicimus folam unamque e Dei perfe-

t tes

&ionibus, exempli gratia infinitam ejus bo-

Ortnia

niratem, nulla de alis ejus attributis, aut

virtutibus affumpta cogitatione. Velut fpon-

?

V5 ne

fus quispiam, qui defigens fimplicem intui

Tig,

tum in eximia füee fponfe forma, refpiceret

tantum ejus faciem, quia fcilicet ejus forma

ts

düntic

diffufa eít ferme omnes alias in partes, non

attenderet tamen neque ad lineamenta cor-

1

j a

qonat,

poris; neque ad pulchritudinem aliarum par-

tium.. Eodem modo fübinde evenit in divi-

lii

"Yi

nis; cum mens noítra refpicit fummam Dei

QU t

bonitatem , quamvis in ea & videat juílitiam;

vt

fapientiam, potentiam; artentio tamen fofa

hderaf

fertur in bonitatem: in eam fiquideri folam

djt

fimplex ejus intuitus dirigitur.

M

2do. Subinde etiam refpicimus in Deo

bus, fed

d)

plur

es ex infinitis ejus perfectioni

vifione una ac fimplici; fine ulla di

ftin&io-

ne; velutiis faceret, qui uno oculorum in-

D

Ue&u

ruitu, tranfeunte a vertice capi

tis (use fponfie

s

h

üh

li

ue ad ejus

N

!j

auro ger—nmisque- corufcantis, ufq

pedes,

D& AMOR?& Dtr.

|ORT

pedes, omnia perattente in genere vidiffet,

nec tamen certo meminiffet, quali tunica fue-

';'1

ritamicta, neque qualem corporis, oculo-

"

)v

ruin, ceterorurtüque membrorum figuram

prefeferat, (ed omnia in ea fuiffe admiranda.

Sic etiam per contemplationem fiepe unicam

Cotu

IT

fimplicemque plures excellentie, & perfe-

jw

&iones divinz confpiciuntur,; nec tamen po-

nj

es )

teftres aliqua in. particulari referri, nifi quod

] lu

omnia fint perfeéta; bona & pulchra,

Jut

15

;tio. Tandem alias refpicimus non plu-

u

Wi

cerm i

res, neque unam folam ex perfeétionibus di-

vinis,. fed folum aliquam actionem , vel

fü

D

opus quodpiam divinum , cui cum fedula

G;U*r

jty

attentione animum applicamus: exempli cau-

fa, actui mifericordie, per quem Deus con-

neti

ii

donat peccata: vel actui creationis, vel re-

t

|

h

fuícitationis Lazati, vel denique converfio-

Dit

nis D. Pauli.

Sic aperet fponfus quispiam,

r

il

qui non refpiceret oculos, fed folummodo

p

fuavitatem aí(pectusin fua fponía, neque con-

p

fideraret ilius vultum , íed tanrummodo

fuavitatem verborum, qua ex ea procedunt.

Sed quocunque tandem e tribus his di-

ys ul "

&tis modis procedatur , contemplatio femper

hanc habet préeftanteim vim, quod fiat cüm

'ous

jl

hat

delectatione, cuin fupponit , inventum efle

Dile&tum , una cüm fancto ejus amore: un-

gru

deinhac verba prorumpit: /gveni, quem di-

UA

] of

P L

ligit anima mea , inveni , €g uon dimittam eum.

Qlo

"

272 . | GOMPENDIUM TRA;TATUS

Quo differt .contemplatiö a meditatione,

(utm

Qf f

at

quz fit emper cum labore, defatigatione, &

diícurfu , dutn mens noftra multum agitata

Aflfma

L

traniit ab una confideratione ad aliam, qua-

0 L.

rens diveríis in locis vel Dilectum fui amo-

quim|

ris, vel amorem fui Dilecti.

Jacob. Patriar-

(sj

Vl

chalaborat, multum meditans, qua ratione

da

qi

acquirat chariffimam íuam Rachelem: fed

tl

ea acquifita gaudet cum illa, & omnem füum

0e fe

laborem oblivifcitur, intentus contemplatio-

q

i

[

ni.

Sponfuüs divinus, quamvis ovium cuü-

(

p

Ítos preparat opiparum convivium more

agreíti pro fua facra fponfa, quod defcribit

in hunc modum, quo myftice reprafentat

8&, u

omnia redemtionis humanz myfíteria. (4)

l

]

Feni in bortum, foror 1mea [ponja , meffui myr-

Q

vbam cum avomatibus aneis , comedi favum cum

DN

melle sneo , mifcui vinum seum cum la&le imeo:

n

N

comedite amici amei , g bibite , Qg. inebriamimi

Ün

Dv

li

chariffimi / '"Theotime, dicage, quandopu-

Qu

Q

tas Dominum veniffe in hortum fuum, nift

Qd

t

l

quando in puriffima, humillima, & dulciffi-

ma Matris füze vifcera ingreffus eít, plena

mndl[

omnibus florentiffimis arboribus fanétarum

l* Q0

virtutum ? & quid, quod dicitur Dorminus

M

0

mefluiffe myrrham fuam cum . aromatibus,

i VQ

nifi quod. dolores doloribus ufque ad m

Or-

) d

tem, &quidem mortem crucis fibi accumula-

t'den

he-

rit, jungens per illos merita meritis, &t

fauris ad dirandos filios fuos fþirituales.

Nabi

[

Quan-

$

(a) Cant. $. v. 1. d* feqq.

l

Dz Awozs Dxr.

273

Jitnt

uando etiam puras eumn comediffe favum

cum melle, nificum vixit nova vita, reuniens

iits)

D 4

animam füam quoevis melle dulciorem corpori

um

fuo transfixo, &fauciato pluribus vulneribus,

(u d

V

quam favus habeat foramina? & quando afcen-

Purs

dens in ccelos poffedit divinam fuam gloriam;

vt

quidaliud fecit, quam quod mifcuit vinum le-

lo

jv

titiae, quae animam excepit , cum lacte perfe-

emil

&tz felicitatis in corpore, modo adhuc ex-

cellentiori, quam ad illud ufque tempus fe-

a

vidd

cerat ?

um n

T

jb

Porro in omnibus his divinis myfleriis

u

i

eft, unde bene comedatur, & bibatur a cha-

rs amicis, quin imo etiam, unde inebrien-

ett i

Jj

tur.

Aliqui comedunt , &bibunt; fed come-

il

f'

j

dunt plus, quatm bibant; undefit, ut non ine-

/

n h

j

brientur; alii comedunr, & bibunt, fedlon-

/

nf

ge plus bibunt, quam comedant, & hi fünt,

quiinebriantur. Comederee(timedirari. Nam

d

guty

meditando manditur cibus iltefpiritualis, ac

& di

dentibus confiderationis , ut ita loquar, con-

"o

eli;

tunditur , &digeritur, quod nonabsque labo-

f

re contingit.

Bibere vero eft contemplari,

[)o!

& hoc fit fine labore; fed non fine fàcra ani-

n

mi voluptate.: Si qua&ras, quid.fit inebria-

omu

aadw

ri? dico effe contemplari tam £epe, & tam

o

erdenter, ut quis torus quantus fit extra

feipfam, & totus fit in Deo.

O facra, &

576

Pt

Optabilis ebrietas , quie contra morem ebrie-

Pll

Jf

tatis corporeaz; nos abítrahit nom quic

]

i d

2

na

fenfu

274

CoMxrrzNDIUM TRACTATUS

h

fenfu fpirituali, fed corporeo, que nos non

inü

u

intial

efficit hebetes, aut ftupidos adinílar beftia-

rum, fed Angelis, ceterisque coelitibus red-

Ia d

ney

dit fimiles, qua nos extra nos ipíos ponit,

non ut deprimamur, &in ordinem bellua-

(inist

rum redigamur, fed ut elevemur, & col-

lihe

D

locemur inrer Angelorum choros; ut magis

fiat,

vivamus in Deo , quam in nobis ipfis, dum

Qoftra

dror ;

toti immergimur amori, qui nos trahit ad vi-

dendam Dei pulchritudinem ; & cum ejus

bonitate nos corijungit.

Al

Qüta i

C A'PUT-XL

wæp

De recollectione amimuee im ipja comtem-

lumyn

latione.

ii

Tic Theotime, non loquor de recollectio-

Confi

H

Iüper

ne eorum, qui oraturi fe in prafentia

Dei conftituunt, revocantes omnes fuas vi-

Cotdis

Nam

m fi

res in animum, ut Deo loquantur.

recollectio hzec fit ex preecepto amoris, qui

w

Is o

nos provocans ad orationem, inducit ad be-

ne, & laudabiliter eam faciendam.

Iri quo

F g

quidem, ut vides Theotime, nos ipfi fümus,

tgri(

m

qui iftam mentis recolle&tionem inftituimus.

(f,aa'

j

Verum recollectio , de qua nobis Sermo; non

hu

LU

fit mandato amoris, fed ipfo amore; id elt;

MU

non ear nos affumimus per electionem; €o-

[ Ci l*]m

ü

: far

quod non fit in noftra poteftate, id facere;

quando volumus, cum non dependeat a no-

Vr

D

ítra cura, & folicitudine, fed Deus folus eam

EAU ('i

in

UP

Dz Awons Dzr-

275

ÉN

in nobisfaciat.quando, ex fingulari benevo-

u h

& lv"

lentia fic eilibitum eft.

Iil

:

:

e, iaquitbeata T he-

Iu

refiade JESU , quifcripfit, nos facere oratio-

nem recollectionis adinftar erinacei, velteftu-

s d

[ bïiä*.:

dinis recipientis feintra fe, omnia bene intel-

i &*1

lexit, excepto quodifta animalcula fe ita reci-

piant, quando eis libuerit, cum recollectio

M

Püs' (

noftra non fit in noítra voluntate, íed nobis

detur ad Dei beneplacitum.

at

a

Hoc autem paécto fit ifta recolle&io.

Nihil eft cuicunque bonitari tam ab ipfa na-

tura inditum, quam trahere ad fefe omnia,

que pollent fenfu, quemadmodum animae

(

humanz ;

que. femper propendent, ad

ilud, quod eis maxime in amoribus eft.

Contingit proinde nonnunquam, urt Deus

uuie

p

"a

inperceptibiü quadam ratjone in intimo

cordis noí

LM

l

7)

fit

]

ri receffu fpargat certam quan-

dam fuavitatem , qux perhibeat teftimonium

, ^

Deum nunc adefíis.

Atque tum faculta-

i^

tes omnes, & ipfi adeo íenfus exterio-

lc [ä»

fif

res vertuntar ad intimam illam partem, ubi

(

i

chariffimum fponfaüm effe fennunt.

Nam

l

ij

quemadmodum novum examen apum , dum

geftir mutare folium, & longius profugere,

)['[RO* f

6^

Ü

revocatur fono pelvis, vel füavi odoriterze

7

P

herbz fra

5

«t

iia, utille£tum his deliciis füb-

gt

fu

Wf

M

fiftat, & moretur, praparatumque fibi alve-

a^

are ingrediatur; ira Dominus nofter pronun-

[

üans-fecrerum aliquod. verbum fui amoris,

)u

n

276

CouxrENDIUM TRACTATUS

& diffundens fragrantiam fuaviffimi odoris

d ref

u f

fui, facit nos fentire amabilem fuam preefen-

f tral

tiam, trahitque ad fefe omnes facultates ani-

m noftre, quzineo, tanquam in optariffi-

quum

mo fine fuo quiefcunt.

dQue-

O Deus! dicit tum anima ad imitatio-

nemS. Auguftini: Ubite querebam, pulchri-

ntige

Qlemo

tudo infinita? querebam te foris; & tu eras

in medio cordis mei. Hoc gaudium poteft

kfon

QOl

in praxin deduci ab iis, qui poftquam facra

tibehy

fynaxi refecti fünt, ex certitudine fidei fen-

riunt id , quod neque caro, neque fànguis,

ilore

Ude

^

fed Pater coeleftis eis revelavit, quod eorum

Salvator tum in corpore, tum in anima im-

hbus (

primis reali prefentia per adorabile Sacra-

fä Á

mentum prafensfit. Quemadmodum enim

Hbimei

margarita accepto rore matutino clauditur,

ihquan

ut f& ab omni impura mixtione , quz ab

marinis aquis evenire poffet, confervet libe-

ràam; Ita evenit fanétis & devoris fidelibus,

Dei

quorum anima recepto intra fua vifcera divi-

f

niffimo Sacramento, reftringitur, ac in ie-

inetipfam recolligitur, non rantum ut adorent

1

(

llb

füpremum Regem ; noviffime fibi admirabili

ratione preefentem , fed etiam propterincre-

hi

lg

dibilem confolationem , .quam recipiunt per

m H

fidem.

Ubi notabis breviter, "Theoüurme

W

Ql

quod omnis ifta recolle&tio fiat per aimo-

D)

per

lha [ie

rem , qui fentiens preefentiam Dilecti

delicias, quas is in animo diffundit , COHJITg"lï

W C

Dr AMoRnE Dzr.

277

0

fi oüqu

& refert totam animam per unionem orni-

um fíüarum virium ad Dilectum, qui eas ad

li

fe trahit vi füee fuavitatis, per quam ceu vin-

culum amoris omnium ad fe corda trahit.

wpmi,

Novi ego hominem, apud quem--ümul

TU

d ntt

atque fiebat mentio alicujus myfterii vel fen-

tentize , quze paulo expreflius ei revocaret in

" pukï

,-&mer

memoriam Dei praefentiam, five id in con-

fefhone facienda, five in particulari aliqua

sf

uam

collatione fierert, qui ita continuo collectum

d

habebat animum , ut nonnifi mapgno adhibito

fdet

gt

labore revocari poílet ad . refpondendum;

unde videbatur veluti vita deflitutus, & fen-

Qoc d

n

fibus caprus, ufque dum divina Dei prefen-

tis fuavitas; quam toto animo ferebat, eum

hi P.

od

fibimet ipfi redderet, quod aliquando citius;

cuie

aliquando rardius fiebar.

")

U

N VII.«

n

fide

De. quiete anime fic vecolle&e in Deo.

fcai

W

«

A nima fic recollecta in Deo füuo fübinde

A

tam fuaviter & attente fruitur bonitate

Dile&ti füi, ut hec attentio nequaquam ope-

[us

ro(à ei fit; eftque ob füummam tranquillitatem

rl

)p[€

(

cum fluvio comparanda , qui ita fuaviter &

(

Plï')s

equaliter decurrit ; ut contemplantibus vel

Ti

in eo -navigantibus non videatur moveri;

g P

quia neqüe undz , . neque fluctus ulli appa-

1e

d

AT

mabile animorum otium,

u

rent, - Et iítud eít a

T

quo

278 COMPENDIUM TR ACTATUS

quod beata Mater 'Therefia de JESU vocat

h mh

orationem quietis, & fomnum fpiritualem.

il

tione

. Nemo negaverit , homines amantes non

eo (oi

raro contentos effe fola praefentia vel confpe-

fitt e

&u perfong, quam amant, efto non ei col-

Ítnno

loquantur, vel ejus perfectiones pradicent,

«rum

in eo, ut quidem videtur, omnino acquie-

dpam

Ícentes , quod fruantur tam cupide quafita

ekhibe

-

prafentia, non quod de ea ujla ratione cogi-

tent, fed quod quiete quadam & tranquilli-

N

taté ex illa perfundantur : Fafciculus myrrbe

lo

Dilectus aueus snibi, intev ubeva :nea commnovali-

Quem

zur..— Dile&us sueus milbi , €$ ego illà, qui paja-

Condit

zur inter lilia, donec dies afpivet, eg inclinentur

Vpere

uinbye (a). Oflende ergo mihi , o Dile&le ai-

(l

memee, uli pa[cas, uli cubes in aevidie, — V-

Quind

'den Theotime , ut facre Sunamiridi fatis fit;

ünc

fcire füuum Dilectum effe fecum , velin tuo

* Qua

finu , veletiam in horto fuo, vel ubicunque

Watur

alibi; modo ei conítet, ubi: hoc habito tota

t q

eft quieta , tota.tranquilla ;. nec aliud requi-

iO ;

rit.

(lon :

fj

JI

f,

Í

108

Ifla vero tranquillitas interdum tanta eft,

üt tota anima cum omnibus fuis viribus re-

T t

xnaneat quafi profundo fomno obruta, nullo

um g

ediro motu, neque ulla actione externa, ex-

1

cepta fola voluntate ; quze alind etiam non

l,

apit, quam quod recipiat gaudium , quod ei

ut Ve

exhibet Dilecti füi prefentia. / Et quod lon-

of

ge

[4). Can. 1..v. 12.

Q

u te

IDE AMORE'DEI.

279

n

pe mirabilius eft, voluntas non advertit fe eo

j

frui, quo tamen imperceptibili quadam ra-

tione fruitur ;. neque de eo cogitat , fed de

n

eo folum, qui fua illi preefentia tantam leeti-

A o

on &6

tiam exhibet, ficut fzpius evenit, ut levi

fomno obruti tantummodo partem aliquam

jus

eorum , qua amici circa nos loquuntur; per-

p du

cipiamus , vel charitatis officia, quae nobis

j qu

exhibent , ferme fine fenfu fentiamus.

jond

t

" Nihilominus anima , quz in fuaviffimo

i w

hoc otio fruitur fenfu divine prefentig ,

Qu

quamvis non advertat , fe percipere eam ju-

cunditatem , clariffime tamen teftatur, quan-

p

M

topere prefens bonum fibi pretiofum fit &

Df

amabile, quando illud ab ea aufertur, vel

quando quidpiam ab illo bono eam avertit.

j

'Tunc enim'mifera anima queritur,; clamat,

Wi]f

& quandoque plorat inflar infantuli, qui ex-

Qw

]f

ciratur citius, quam fatisfecerit fomno : hinc

ld

J

eft, quod divinus ovium cufítos adjuret filias

J P

Sion, pev capveas, cervosque camporum , ne fuf-

citeut., neque evigilave faciant. dileam ,| donec

ipfavelit (a). Nunquam, Theotime, ani-

j

ma tum tranquilla in Deo fuo derelinqueret

v

jl

fuam quietem pro omnibus mundi bonis.

ii "

Talis ferme fuit quies Marize Magdale-

f

z

ogm

na, que fedens fecus pedes Domini; audie-

bat verbum illius. Eam, 'Theotime, quafo

"L

u

rofunda tranquillitate ;

/

]

coniid-er'a: fedet in p

T2

non

(a) Caur. 3. v. $.

280

COMPENDIUM TRACTATUS

non loquitur, non plorat, utalias, non fin-

Q m

gultus trahit; non movetur, non orat: Mar-

toncili

tha vero tora quanta fatagit excipere pro di-

! fenfim.

gnitate Chriftum Dominum, ultro citroque

; fomm,

tranfit per conclave, iterumque redit. - Quod

C u

ergo Mariz negotium?' nullum , fed audit.

li abic

Quid efít dicere, quod audit, nifi quod tan-

] ho

quam vas factum in honorem accipiat gutta-

um myrrhe füavitatem , que ab labiis Dile-

' ineob

'

€ti fui in füuuim animum dimanart ?

| [l ) €HG

Quando igitur te deprehendes effe in

teanni

his deliciis apud Dominum Majeftaus, cave

mæ,!

'Theotime , ne in mentem tibi veniat, ut ve-

tum fi

lis inde te abftrahere, quo aliud quoddam

prefen

Nam dulciffimum iftu:

opus aggrediaris.

; Q

otium rue mentis inter brachia Salvatqris

f

! füuvie

comprehendit per excellentiam omne 1d,;

quod huc & illuc difcurrendo pofles adi-

10 0s

! Qpi

r

piíci.

T

;

CAPUT Vm.

MXQQ«,

Verti

OQuonodo bec facra quies in acfum

Qr,

catur.

rred

frueb;

W Ie

on aliquando obfervafti, 'Theotime, quo

N

ardore infantes interdum captent paren-

fcrip[

tis ubera , quando urgentur fame ? videntur

d

ea tanta cupiditate premere, & lac fugere ,

"n;

ut etiam matri dolorem infligant.

Sed poi-

|

quam fedata fames fuerir, & grati v

BPOI'GS )

. qui

NY

pues

ü

" Dr.AMOoRE DEI

2BI

n

qui immittuntur in cerebrum ; ceperint iis

01'2[.-13

conciliare fomnum ,. videres eos, Theotime;

repi

fenfim ocellos claudere, & cedere paulatim

) qir

fomno, non deferto nihilominus ubere; cir-

j Q

ca quod nil aliud agunt, nifi quod lento mo-

( al

At-

tu labiorum, etiamnum lac deglutiant.

j gt

que hoc faciunt fine ulla cogitatione ; fed non

pimo

fineoblectamento: nam fiiis füubtrahatur mam-

ii

milla, antequam profundo fomno fint obru-

ti; evigilant ; & amaro fletu fuum dolorem

T

teftantur. Porro . idem etiam contingit ani-

RH[IES) Ü

ma, qua apud Deum in quiete ponitur:

j U

nam fugit ferme fine fenfu fuaviratemn divinge

prefenue, remoto omni difcurfu, & abs-

| quodgl'

tü ï!

que operatione ullius fuz facultatis, preter

MT

exiguam .voluntatis actionem , qua movet

ontt

fuaviter & ferme imperceptibiliter velut pu-

fio os fuum, quo delectationem haurit , quam

pmïö ;

capit ex fruitione divinge prefentiee.

uod-

fi hec anima removeatur ab ifto otio; quia

fcilicet dormire videtur , tum continuo ad-

vertit malum iftius feparationis , & indigna-

1

7/1 I)

tur, fatiseo manifeítans voluptatem ; qua

fruebatur, efto, ne cogitationem quidem de

ea re habuerit.

Cum beata Mater Therefia

1f

]i

i

i

j

fcripto teftara fit, fimilitudinem iftam effe ad

declarandam rem , de qua agimus , aptiffi-

)

;

l

f

mam, eam placuit adferre, & exponere.

p

t profecto , Lheotime , anima , quz&'

i

Deo fruitur, unde ea turbari pofit , quare

g

ul-

l3

CoMPENDIUM TRA'CTATUS

28

dulciffmum fuum otium ábrumpat? nam

quid quzreret illa , dum jam invenit, quem

D diz*

quarebat? quid ei füperefít àliud ; quàm ut

icát: Inveni Dile&tum meum, ego tenebo

ilum , &non dimittam. Non ei opus eft

ünt i

difcurfibus per intelle£tum formandis: videt

S

piQ

enim vifione tam dulci prafenrem fuum

icla.

ut difcurfüs & longa ratiocinia ei

Wtcip

fponfum ,

uodfi

^

rorfus inutilia finr , ac fuüperflua.

filicife

&dhüc

etiam nil videat per intelle&um, nihi! illius

intereít, dum omnino acquiefcit div

iniSpon-

quiefca

, & fatisfa-

pulter

fi przfentie interveniente gaudio

&ione, quam recipit volunras. - Dei Mater;

quli

Wle

Domina noftra chariffima , cum eflet pre

nans, non videbat divinum fuum infantem,

Tronit

ed eum fíentiens intra facra fua viícera, O

d

mi Deus! quanto gaudio non perfundeba-

fte.

tur? & S. Elifabetha nonne mirabilem in mo-

]

dum ex prefentia Salvatoris, quem tamen

non videbat, die fanéte vifirationis fru&tum

i (ü

N

jucunditatis capiebat ? anima in hac quieté

Ti

conítituta non indipet memoria, 1mo ne

dv

imaginatione quidem : prafentem fiquidem

Va

habet Dile&tum füum. — Quorfüm enim ima-

q

£o five exterior, five interna ad reprafene

tán

tandum eum , cujus prafentia in intimo finu

n

fruitur? atque ira fola voluntas eft, quze fua-

ced]

viter ac tenere prafentie divine lac fugen$;

türb

infinitas delicias percipit , omnibus aliis ani-

Wt

ma facultatibus in dulci otio quiefcentibus.

r (þl

CaPUT

Drz AMORE Dm. |

283

TU

"E

CamsgT: LX

'

]r; qi

De diver

fis

J

gradibus iflius quietis , €g qu-o-'

quit

2odo ea fit con[ervanda.

) ïene':ï

| qptit

unt ingenia nonnulla imprimis fertilia, co-

d W

V

piofa, & ad inveniendum apta: funt alia

m t

facilia, & flexibilia, quae magnopere avent

ercipere, quecunque faciunt, unde omnia

tiocit

Qu"

folicite explorant, quae intra fe aguntur. Sunt

mil

adhucalia , quc 'füe quieti nunquam ac-

M

M

uiefcunt, nifi fentiant, intueantur, & de.

í

|

uftent fuam illam quietem , & animi tran-

p

ul

quillitarem.

Hi homines non immerito fi-

robe veftibus

dl

4

miles videri poffent iis, qui p

Ts

muniti contra frigus, (e minime (atis veftitos

T

eífe crederent , nifi fcirent, fe. tuþicam ge-

rfuuc

Hare.

Porro omnia hec ingenia communiter

m u

in fuis orationibus (unt obnoxia türbationi.

! fm*

Nam íi Deus iis conferat facram

rzefentie

« (

fuz quietem , eam voluntarie de

i

runt , ut

jj

advertant, quomodo in hac quiete fc gerant,

qwllü

& curiofe examinant ; an folidum gaudium

n

jl n

ln

& quierem habeant, an füa tranquillitas vere

Q

tranquillaa fit ; ita; ut loco quod deberent

m

füaviter app

licare voluntatem fentiendze dul-

i

cedini, importunis ratiociniis in

telle£tum

li

turbent. In quo fimiles funt fponfe , qua

l

p^

tota occuparetur confidera

ndo annulo , quo

»

dum intere4d obli-

[

t *

E fpyonfo fuo donata fui

4

viíci-

PUT

384 CowrrNDiUM TRAcTATUS

vifcitur fponfum , .a quo . habet annulum.

Qn e

Alitér Theotime , occupamur Deo, qui no-

Á me

bis gaudia exhibet; aliter detinemur gaudio;

fatmen

quod nobis Deus tribuit.

fotim

Quare anima, cui Deus in oratione fàn-

Que €

QUf

étam quietem tribuit, debet, quantum in fe

fumm«

eft , abítinere a fui ipfius confideratione, fi-

tiilo

cut & ab examinanda quiete fua, que ut ri-

tebat.

te cuftodiatur, non curiofe exploranda eft.

iNam qui illam nimis appetit, perdit. Adde,

lieret

fete

quod juíla regula , recte eam appetendi &

tüerit

defiderandi fit, illam non nimis affectare. Et

lntat

quemadmodum infans , ut videat , ubi pedem

linto

pofuerit , removet caput e matris finu , id-

i ter

^

que flatim in eodem reponit; quia delicatu-

lus eft; ita oportet nos, íi advertamus nos

[ inge

Vocaby

diflrahi, vel jam diftractos effe curiofitate

Qlati

Íciendi, quid in oratione. nobis: occurrat;

dteg

quamprimum reponere cor noftrum in dul-

lünt

ci & pacifica attentione ad Dei prefentiam,

5

Chïæ |

a qua avellimur.

evit

Caterum non eít timendum ,. ne fübfit

Titidi

periculum aliquod perdendi facram iftam qui-

equ

etem per actiones corporis, aut anime,dum

b

'

non fiunt, nec inftituuntur levitate aliqua.;

la

gl

'

Iw

aut indiícretione.

Nam, ut dicit beara Mater

Ti

"Fherefia , eft fuperftitio quaedam ita zemula-

UXv

riiftam quietem , ut neque tuífire, neque

excreare , neque refpirare velis ob timorem

if

eam admittendi. ^ Verum eft, tunc quietem

non

um

Dzs Awonr Dzi.

28j

DAU

J

non effe tantam , quanta foret, fi intellectus

N

& memoria confpirarent cum voluntate. At-

Q

gauU ii

tamen non ideo ceffat effe vera tranquillitas

fpiritualis, ea fiquidem regnat in voluntate,

qua eít magiftra omnium aliarum faculta-

onel

p

tum. Vidiego hisce meis oculis hominem

fumme unitum , & conjunctum Deo , qui

n

h!

nihilominus intelle£tum & memoriam ita ha-

j uT

bebat liberam, ut diftinéte audiret, & intel-

ndtt

Mi

liperer, quidquid circa fe ageretur, ac inte-

gre recordaretur omnia, efto, quod non po-

1

gtl

1l

ij

tuerit refpondere ; neque fe a Deo , cui vo-

luntatem totam impenderat, feparare: dico

p

tantopere eum affixum fuiffe divinee bonitati,

IOR

ut retrahi non poflet a fuavi occupatione, ni-

d

lviï

fi ingenti cum dolore; qui dolor etiam pro-

miz

yidi

vocabat gemitus, quos edebat in füumma con-

folatione, & quiete, uti videmus tenellos in-

1CCUIE'£*

jd

fantes conqueri, quando ardenter lac de(ide-

"

rant; velíicut Patriarcha Jacob , fixo pul-

efitio.

chre & caftzee Racheli ofculo , elevata voce

flevit pre vehementi confolatione, & tene-

peil

ritüdine, quam fentiebat. Sic etiam animam,

l

de qua mihi fermo eft, que folam volunta-

n

ï

(f)d

tem fibi obfequentem , & dévotam habet,

intelle£tum vero , memoriam, auditum, &

ib

)

At

imaginationem liberam, fimilem credo infan-

ti parvulo , qui lac fugens videt, audit, quin

p

j

etiam manus, & brachia movet, non deferto

"

noïen

chariffimae matris ub;re.

J

u

T *

Nihilo-

n

286 CowuP ENDIUM T.RACTATUS

Nihilominus tamen pax animee löngc

Ws at

foret'major, ac fuavior , f1 circa eam nullus

luntát

ftrepitus fierer, neque anfà fe commovendi

Ti d

neque animo , neque corpori daretur: per-

etim

cuperet enim füuavitáte divine praefentiee om-

eyenia

nino occupari: fed cum non valeat interdum

paudi

impedimenta omnia a fefe amoliri, quietem

Gürür

iftam invariabilem fervare nequaquam potelt.

qt; ]

'

l

!

Adverte tamen , quod , quando voluntas in

ln

quiete manet mediante gaudio , quod capit

Q dia

ex divina prafentia , non fefe multum hinc

rio,t

inde agitat ad reducendas alias facultates ani-

Inpe

mo, qua diffipare funt; eoquod, fi id pr&-

e-

Qul

ftandum füfciperet, hoc ipfo quietem perd

V5 Qu

ret, a Dilecto fuo longius amoveretur; &

gHUd'u

operam luderet huc illuc difcurrendo , ut

Dettto

r le-

Qs f

deprehenderet , & ad officium reducere

viculas illas facultates, que nunquam melius

dovi

revocari ad-officium poffunt, quam per vo-

dima

luntatis in fancta quiete þperf'everentiam.

m

n

ub x D u TP

Non

à Ie

C'b7zti72uatio prioris dothrine , de dize?fzs

&Cte

gradibus [amélze quietis, & de excellenti al-

BDSq[

negatione fui ipfius , que bic im

iüten

6[, 1

ut4 ejt,

L]

"

t priori doctrine inhereamus; dicendum

li

(

U

eft, fanclam iftam quietem gaudere di-

BI

verfis gradibus; nam ea lubinde elt in omni-

us

l fpw

J

Dr Auxonz Drr.

287

[

rAb

bus animze Facüïtatibus, jun&is, & unitis ifo-

i n

luntati; fübinde folummodo in voluntate, in

f9.

qua quandoque eít fenfibilis , quandoque

Q F

etiam imperceptibilis, eoquod nonnunquam

*

t t

eveniat, ut áni

ina incomparabili perfundatur

:inïe;äü

paudio ex fenfü quarundam internarum deli-

! eI'

Q

m

ciarum , quibus Deus fe ei praefentem indi-

mp

cat , ficut evenit beatee Elifabethe in vifita-

ohnt

tione, quam B. Virgo ad eandem inftituit;

dUL

& alias anima flagrat ardenti & füavi defide-

f

rio, ut firin Dei prefentia , que adhuc ei

j

Y

imperceptibilis eft, uti contigit duobus di-

f

cipulis in Emaus pergentibus , qui ambulan-

I^

8

tes cum Salvatore, non plene perceperunt

e

J

paudium , quo afficiebantur ; - ufque dum

u

pertigerunt in hofpitium , ubi in divini pa-

u

vt

nis fra&tione Magiftrum füum perfeécte co-

qm o

gnoverunt. Quandoque etiam non.folum

Ü

anima advertit divinam

refentiam , fed

nj

M

etiam Deum audit per quasdam illuftrationes;

& perfuafiones , que fünt loco verborum.

Non raro etiam fermocinantem eurm audit,;

& reciproce cum eo fermocinatur, fed ita

T.

fecreto , ita füaviter , & pratiofe ; ut id fiat

l'd fl!l

jj

absque jactura facre quietis, & pacis. : Sic

autem hoc fit, ut non vigilans cum illo vigi-

"

fimul loquitur cunt

füo Dilecto , & id tam fuavi cum tranquilli-

C

tate, & jucunda quiete , ac fi dulciffimo fom-

f

no iridulgeret. Alias autem quandoque fen-

u

ed ei nequit re-

0 ii

tit fponfum. loquentem ;

W

Ípon-

CoMPENDPIUM TRACTATUS

289

tej

fpondere , eoquod voluptas eum audiendi;

vel reverentia eam in íilentio contineat: vel

(Qm e

Quid

certe quia tam imbellis eft mente, & fpiritu

Qiend

languida,ut folum ad audiendum, non vero

hn

ad loquendum ei vires füppetant , uti non-

l

nunquam iis evenit, qui incipiunt obdormi-

re, vel qui magnopere debilitati fünt ex ali-

Dltefe:

qua infirmitate.

ficie

d et

Verum fübinde neque audit füum Dile-

f

&um; neque ei loquitur , neque fentit fr-

u

tendt

gnum aliquod ejus prefentie , fed tantum-

inodo novit, fe effe in prefentia Dei, cui

t no

ita placet , ut hoc fitu, non alio fit anima.

vit j

1

ii

Imaginare tibi, T'heotime, gloriofum S. Jo-

annem Apoftolum , dum recubabat in peéto-

P]äcer.

re Domini füb ultimam ejus caenam , dormi-

n g

viffe ipfius Domini mandato. -Profe&o fic

T0 1

S. Toannes fuiflet in prafentia dileéti fui Ma-

"

Doftm

ifiri fine ullo fenfu.

Et obíerva majorem

[18, q

adhibendam effe curam , ut quis fe collocet

Qtete

in Dei prefentia, quam ut in ea perdur

er, &

|

maneat, dum in ea jam collocatus eft, Nam

m .

ur in ea quis fe ponat, applicanda eft cogita-

QUam

tio; & reddenda eft magnopere ad iftam pra-

fentis

L

fentiam attenta , ut dixr in introductione ad

Üfet

vitam devotam. "Verum, dum quis jam po-

QUf«

fitus eft in ifta Dei praefentia; pluribus juva-

Qv |

tur mediis, ut in ea permaneat, five per in-

pj

telletum , five per voluntatem , exempli

lr

! aliquid amo-

gratia refpiciendo Deum , Vve

re

VS

Ds AMORE DEr.

289

d

"

MM

1e ejus faciendo , vel aufcultando eos ,. qui

1 v

cum eo, vel de eo loquuntur , & agunt ali-

quid illius gratia , vel opus aliquod agpre-

&f

o

diendo ,

rem cedat.

quod in ejus obf'cquium, & amo-

Ut

M

Manetur autem & möra trahitur in Dä

001

if Qd

prafentia non folum eum aícultando, vel re-

Ípiciendo, aut cüum eo fermonem mifcendo,

fed etiam advertendo , an ei placeat nos re-

mll

fpicere, nos alloquio dignari, aut finere,

fent

i

ut fibi loquamur ; vel etiam nihil horum fa-

]f

ii

ciendo, fed fimpliciter mauendo, ubi ei pla-

p

cet nos manere , & ob eam caufam, ob quam

vult ille, nos id facere.

uodfíi autem in

[

g

fimplici hac manendi ratione coram Deo, ei

feul

ïï

n

placeret renuem nobis imprimere, & exigu-

i

[

um aliquem fenfüm , quo intelliperemus,

jfed

nos illius totos quantos effe; & illum totum

noftrum, Deus bone! qu«e ifthzc effet gra-

k i

nqo

tia, quam fin

gularis ; quam optabilis, quam

pretiofa!

(

W

d

Chare 'Theotime !

affumamus liberio-

HXL-

rem aliquam imaginationem: Si ftatua aliqua,

(

i

quam fculptor abfolviffet , & in porticu po-

u

tentis alicujus principis collocaffer, praedita

M

1

foret intelle£tu, & (ermone; fi interrogare-

y

tur: O belle fculpra ftatua; age, dic, cur tu

ys]

hoc loco es? ideo, refponderet illa , quia

f

mapifter meus in eo me collocavit.

Si infta-

JW!A /

retur , þf'ed' quare ita manes , nihil o

mnino

f

fa-

j

t

290

CoMrzNDiUuM TuAcTATUS

faciens ? ideo , diceret , quia ma

oifter meus

hic me pofuit, non ut quicquam

?aciam , fed

] p

tantum , ut hic maneam immobilis.

Quod.

parati

fi iterato inflaretur ; aft mifera flarua , quid

a

tibi prodeft in eo ftatu morari ? hem , re-

ocodt

fponderet illa , non fum hic pro mea utilita-

Tuimg:

te, & commoditate, fed ut obtemperem vo-

Dree

luntati magiftri, & fculpto

ris mei, quod

[ eun

dum. prefto; mihi abunde faris eft. . Erfi u-

It a

teriusihoc modo eam aggrederer: Age vero,

benepi

dicito mihi, bella flatua , cum tu magiftrum

Áecunc

tuum non videas, quomodo potes gaudere

r pof

Qxlef

ei obtemperando ? omnino equidem, fate-

retur illa, magiftrum meum non video, fed

Yelut

Dd

fufficit mihi fcire, quod magifter me videat,

& volupe ei fit me videre. At vero, fi co

H

limy

fuiïfe «

tinugretur difputatio inchoara cum ftatua; &

ei diceretur : tamen, nonne prarum tibi ei-

ff

fet, fi poffes te movere, & ad factorem tuum

ltpla

accedere , ac offerre te ad praeftandum me-

df

hus officium ?. negaret illa, & prote&aretpr ;

Pis

nolle fe quicquam aliud facere , quam 1d;

D ijïc

quod vellet magifler füus fe facere. Quid

Vidq

erpo? tualiud non defideras, quam immo-

bilis ftatua effe, in cavo tuo loculamento?

refponderet fapienter ftatua; non certe, non

D)

,

volo effe aliud quidquam , quam fítatua,

h&ne

quamdiu fculptori.rheo vifum fuerit, con-

d

üd

tenta loco, & conditione mea manebo ; hoc

hlbel

fiquidem placet ei, cujus ego fü

:

m: qqia per

um id fum, quod ego fuin.

! (a,

H

DrzAMonrzDzi:.

291

i

O quam bonum eft , coníervare fe in

dm.d

Dei prefentia, effe item , & velle femper

"

paratum effe ad ejus beneplacitum! nam ita

10

agendo , ut mea fert íententia; omnibus in

occafionibus, imo etiam , cum profunde dor-

m,i

v

mimus, erimus adhuc profundius in Dei

r

prefentia. lta profecto, 'l'heotime: nam

d

l

ífi eum amamus ,. indormimus non folum in

E,v

in ejus confpectu , fed etiam fecundum ejus

loe i

beneplacitum , & non folum per,. fed etiam

00

il

fecundum ejus voluntatem.

uin imo vide-

b

ri poffet ipfemet Creator, & fculptor nofter

s p

lem: /

cceleftis effe, qui nos in noftris le£tulis ponat,

(

velut quasdam ítatuas in fuis loculamentis.

ne s

Deinde e fomno evigilantes, fi bene perpen-

10,/^

damus, deprehendemus Deum femper nobis

fuiffe preíentem, ac nos non feparatos ab eo

fnt

ii Hh*

fuiffe. Manfirus ergo in prasfentia ejus be-

m

neplaciti; efto eum.non viderimus , .neque

(urm

afpexerimus. Erita dicemus, ad imitationem

[l

Patriarchee Jacobi (2): 7"ere Dominus eft in lo-

coiflo, &e

e

vo inter brachia divinee e

1u

H

jus Prq-

eb

(

Videgtiæ quiefcens 72cfcz'eþam'.

n

Porro quies ifta, in qua voluntas non

hu

)r[eu T

apit, nifi fimpliciffime acquiefcendo divino

beneplacito; nihil omnino petens in oratione

] hAIUJ

ij "

aliud , quam Dei confpectum fibi coram ex-

n

hiberi, Juxta ejus beneplacitum; eít inquam

91 "

14

& libe-

quï l

i(ta quies Deo gratifïirrqxä, quia pura;

m '

(a). Gen. .I g. v. 16,

292

COMPENDIUM TR.»;CTATus

!]

ra eft ab omni commodo proprio: facultates

Mlet

enim animz nullum inde hauriunt gaudium;

: Inclin:

luntat

nullum voluntas ipfamet , . nifi quoad fupre-

mum, & abfoluriffimum perfectionis apicem,

Cindti

kdi

in quo ei fatis eft, aliud non habere gaudium,

quam illud , quod eft manere fine paudio;

jun,

proprer amorem gaudii & beneplaciti Dei fui,

titol

in quo magna cum fátisfactione pofita quie-

llex,

cit.

Nam in hoc demum eft füupremum

ts[üa

complementum amoris fummi, & extatici;

ilid

non habere fuam voluntatem in fuo o

audio,

em eft,

&tm,

fed in gaudio folius Dei; vel quod ide

üivins

non habere fuum gaudium in íua voluntate;

Idin:

fed in voluntate divina.

A

Tiant

il

CAP'UT XI.

Itquit

De Refolutione , *vel Liquefa&tione anime

ia

.

j

Y

n LJeo.

QU

MUV

es hü'midæ, & liquidz facile recipiunt fi-

lpen

R

guras, quibus concluduntur , eoquo

ptofy

nullam in feipfis firmitatem aut foliditatem

?

pular

habeant, qua indurentur.

Funde liquorem

&llim

in vas quodpiam, & videbis eum folius va-

tind

íis limitibus terminatum fübfiftere ; quodfi

rotundum illud fit; aut quadratum, liquor

ls (

lm

eodem modo rotundam vel quadratam valis

nr

habebit figuram.

i

Anita non eft ejusdem naturz , cujus

ll

funt res liquide: habet enim fuas proprias h-

Iaf

guras, & terminos.

Figura quidem, quam

haber,

)

u$

Dzg Awxonzks Dzr.

"293

ficht

habet, eff ex ejusdem animse habitibus&

g"audmæ

inclinationibus, termini autem ex propria vo-

al

luntate. Et quandoilla nimis inheret fuis in-

;guu

clinationibus, & proprie voluntati, eam du-

gauäim

ram dicimus, pertinacem, & obftinatam. 744-

: pl

Jeraim, inquit Deus, cor veffrum lapideum, id

ib

eit; tollama vobis obftinationem veftram. Ut

fin g

filex, vel ferrum,; vel lignum mutent figu-

p

ras fuas, malleo, fecuri, & igne opus eft.

Or

ceni

illud vocatur ferreum ,

igneum vel lapi-

Q gaucï;

deum, quod non facile recipit impreffiones

Yent

divinas, fed manet in propria voluntate inter

(ohuts

inclinationes, qua depravatam naturam co-

mitantur.

Contracor dulce, amabile, & tra-

é&abile vocatur cor liquefaé£tum ; «or sueum,

inquit Propheta Regius, loquens in perfona

i

y

Salvatoris exiftentis in cruce (a), fachum efd

zanquam ceva lque[cens i medio ventvis mei.

Cleopatra infamis /Egypti Regina , volens

1pmf

lüperare Antonium in adornando :convivio

en

profufione fümptuum, juffit fibi adferri am-

fidip

Bo

pullamaceto plenam, atque in eam unionem

eftimatum 250. millibus aureorum injecit;

(

deinde, cum is aceto refolutus,

& liquefa-

"

&tus fuiffet ,

eum in fcedi ftomachi cloacam

)

p

demiffüm fepelivit ,; idem factura de altero

(l

unione ,

quem aure adhuc geftabat; nifi a

Lucio Plauto,

adjudicante illi viétoriam pro-

(

hibita fuiffet.

Cor Salvatoris noftri, unio

Prld

j

ingeftimabilis ac unicus, conjectus in mare

)j

amari-

(4) Pf. 21. v. 15.

j

?94 CoMPENDIUM TRACTATUS

amaritudihum, diebus paffionis fuæ,':liQüe4 | Íi.

factum & refolutum eft vi & vehementia an-

| &m

guftiarum, fed amor, morte fortior emol-

E

ljvit, fregit, .& liquefecit i(tud amabile pe-

!

i

0l

l

€tus lon

ge promptius, quam omnes gliæ pat-

| fme

;

:üones,

l dint.

; Qpopt

"nima meä, in

uit (acra amatrix, liqu:fata

À

0

- Qd

efl,ut dile£fus seus

cutuseft : quid eft dicere, li-

| lecí

quefacta eft, nifi quod non fe continuerit

Lt

amplius intra feipfam, fed fe effuderir in di-

&^ [

vinum fuum amatorem? quomodo fit facra

-

Qdj

ifta effluxio, & liquefactio? eximia quedam

/

complacentia amantis in re amata .producit

N&m !

impotentiam in anima, quàáfit, utnon videa-

Yit;?

tur anima adhuc habere virtutem in feipfa

modt

manendi. Quarequemadmodum balíamum

tb n

effufüm, & liquidum fluendo fe infinuat, &

if

ficuti ; videmus nubes vento meridiano

lon ;

condenfaras effundi & verti in pluviam,

D t

intmeque mifceri terre ,

quam hume-

W

étanr, 'ut non nifi res una videatur fe-

til

ri ex utraque , ira anima, qua adhuc

Conír

íe continebat in femetipfa, per facram

,e t

iflam liquefactionem 'egreditur, & relin-

.

m

uit fe

fam, non folum, ut uniat fe Di-

j

&o,

a^*

"

d etiam, ut fe toram cum illo mi-

Biu]

Ícear. . Vides ergo Theotime , quod fluxus

ViX l

animz in Deum fuum, aliud non fit, quara

veriffima extafis, per quam arnima tota e

in Deo

extra feipfam , tota mixta, .& abforpta

fï.u)T

1

D AwoRz DEI

295

2

fuo. Unde fit, ut, qui perveniunt ad fan-

Jent ts

&um hunc exceffum divini amoris, poftea

r

ad fe redeuntes, nihil confpiciant in terrà,

ii P

quod fibi arrideat, & valde languidi fint, ac

stitf

erme mortui iis omnibus, quze fenfus affi-

ciunt, perpetuoque circumferant in animo

apopthegma beata Matris Therefize de JESU:

uod Deus non efl , mibi vibil efl. Et videtur

dan)

hec fententia fuifle magni illius divinze boni-

YU

tatisamatoris , qui dicebat: 77vo ego; jam non

at

ego, [ed vivit in me Chriftus , g viauoffra abs-

p ii

condita eft cum Chviflo in Deo.

iqe

Anima in Deo liquefacta non moritur.

g

am quomodo mori poffet abforpta in ipía

y

jl

vita? fed vivit illa, non in fe quia quemad-

modum ftelle, nulla fui luminis facta jactu-

ilr!

ra, non amplius lucent, prafente fole, qui

(inió:

ipfe in eis lucet, ita anima immeríà 1)eo,

meridi?

non amplius vivit vità propria, quam ta-

pluw

inen nequaquam perdidit.

Tales fuerunt,

j 6

ut exiftimo, affectus beatorum Philippi Ne-

at

l

ri, & Francif£i Xaveriü, quando pleni

t ad

confolationibus divinis petebant a Déo, ut

f

fe tantifper ab eis tetraberet,

Dei fiqui-

U

dem voluntas erat, ut eorum yita adhuc

1

paululum duraret in terra hac: quod fieri

J

|

vix poterat, cum effet ab'fä'ondita in Deo.

u

J

[Ofä j

J

1'

j

Ua

Cnui*'

206

CosreNDIUM TRACTATUS

p

Q ETUTE

| temfi

De vulneratione amoris.

| DOTU

mnia ifta verba , amorem indicantia, du-

! Qennir

&afünt ex fimilitudine, que eft inter

|$ (ie

'

TItet

affe&tiones animi & pafhones corporis. . Tri-

ftitia, timor, fpes, odium , & alie affectio-

R

tde f

nes animi non ingrediuntur cor , nifi in illud

eas trahat amor.

Non enim odimus ma!um;

um; .

le noy

nifi quia contrarium eft bono, quod nos

amamus: timemus malum futurum , quia

Qu5

TU a

nos privabit bono amato.

Malum quoc-

Were,

piam, quantumvis fit malum , tamen odio

&orf

nunquam profequimur, nifi quia amamus bo-

num , cui eft oppofitum. Qui parum amat

fübici

& aci

rempublicam, parum ei curee eft, efto cor-

ruat univerfa.

amat Deum; p4-

Quim

Qui parum

ftmen

rum etiam peccatum odit.

Amor eft prima

F

ri-

Tv per

origo caterorum affectuum , ideoque

ue

mus intrat animum , & quia pertingit u

rä

Vicifïïn

ad intimam voluntatem, ubi füam habet fe-

EW

dem, ideo dicitur cor ipfum ledere. Amor;

Viden

Qüm j

inquit Apoftolus Gallie, penerrans; & acu-

tus eft, intrat proinde, velut fpiculum; cor-

Quibu

QUiqt

dis intima. Alize equidem etiam intrant at

fe&iones, fed du&u & interventu amoris.

us c;

tl

Amor enimi eít, qui transfigens cor, iis in-

oréffürn facit, eftque amor-una & fola cut-

thib

LE

is jaculi; qua vulnus facit , reliquis fo-

l

1

m cicatricem dilatantibus, & acerbiorem

tif

R

lU.

dolorem creantibus.

-

Poma

0

DrÉ£ Auozszr Drr

297

Poma que dicuntur granata ;- pe'r colo-

rem füum rubeum, per multitudinem gra-

norum, quz includunt ordine, & per pul-

j d

cherrimam fuam coronam genuine, ut inquit

T

S. Greporius, reprefentant fanctiflimam cha-

ritatem, ob füuum ardorem rubicundam, &

ys !

v

[æ 3He*r7..fx

omni varierate virtutum cumulatam ; ea pro-

inde fola geftat coronam cceleítium praemio-

as

j

rum; fed fuüccus granatorum, qui, ut pro-

quii

be novimus, gratus eít bona valetudine uten-

m

tibus, laborantibus advería tàm mixtus vide-

n

tur acori, & dulcedini, ut nequeant diícer-

nere, an guítui arrideat , vel eoquod ejus

mo

n

acor fubdulcis tit, vel quia ejus dulcedo eft

fubacida. .

Certe "Theotime, amor ita eft

u

ex acido fübdulcis, ut ejus dulcedo nun-

! d

quam in hac terra

erfecte dulcis fit.

Nec

J :

dif

i

tamen ideo cefiat efle magnopere gratus, aco-

'Oque !

re perficiente fuavitatem ejus dulcedinis, &

gt t

il

viciffim ejus dulcedine condiente gratiam

acoris.

habsl l

Sed quomodo id poteft fieri; cum

i

videre fit quempiam juvenem liberum , fa-

»

dri

num, contracla familiaritate cum iis, cum

UL

quibus minime convenit, non agentem ufque-

jum"

il

n

quaque circumípecte, neque cavéntem, a qui-

bus cavendum erat, hic, mihi crede, volens

9

familiaritatem iítam deíerere fentit, quod amor

E l

adhibitis parum honeítis afpectibus, gelti-

[

i UIS

bus & verbis, quafi tot fpiculis , leferit

miferum pectus, & ita quidem leferit, ut

rio

rotus fit triftis, marcidus, ac ftupidus.

Et

V. 3

quare :

n

298 CoMrrNDiuM TRACTATUS

quare id, obfecro, nifi quialefus eft? &quis

li, |

lus |

eum lefit, nifi amor ? fed quandoquidem

amor eft proles complacentie ; quomodo

jlia.

TET

poteftledere, & dolorem infligere? refpon-

deo: quandoque objectum , quod amatur,

qué

eít abfens, & tunc, mi chare Theotime; amor

vulnerat cor per defiderium, quod excitat,

feri

quodque cum nequeat impleri, magno

?

vuln

afflipit animam.

pgre

—

videl

i

Si apis aculeo infantem quendam pu:

pu

f

git, gratis omnino hac illi occinis: Chari

ffi-

Wa

fipf

ma progenies, apis, qua te pupugit, illa

ipfaeft, qua: mel conficit, quo magnopere

Qeret

EU

electaris. Id quidem verum eft, refponderet

puellus, ejus mel fnave eft gutturi meo; fed

quis

I

quamdiu ejus aculeus inhzret vultui, non

potero quiefcere , vides enim faciem tumore

p

fcedo inflatam.

'Theotime, amor vere ef

diti

«complacentia, hinc admodum grata; modo

ijsl

in noftris cordibus non relinguat defideriü

W

0pe

aculeum, quem dum relinguit, fimul infi-

nem dolorem creat; qui dolor, quia prove-

fide

Ti

riit ex amore, non poteft non effe perquam

amabilis.

Audi jaculatorias iftas dolore fi-

li

Qita

mul, & amore plenas (a): Sitiuit agima mea

fdnr

ad Deum fontem vivum, quaudo veniam , $g ap-

llüg

gparebo ante faciem. Dei? fuerunt mihi lacryma

df

'"ie paues die ac mo&te, dum dicitur smibi quoti-

natmi-

ïte&

die, ubi eff Deustuus ? : ;ta facra etiam Su

Ti$,

)

1

299

. Dz Azgofan Dzi

Ls ; töta,macerata amore fuo, loquens filia-

!u

Qu

bus Hierufalem, Jeu, inquit (2), adjuro vos,

filie Hierufalem , [i tmveueriis. Dilectum meum,

yonti

ut iuncietis ei, quia amore langtteo.. Spes enim,

d

m

q.uæ differtur, affligit animam.

gt

Notandum autem , vulnera ab amore

| eyt

fieri multa , & divería-

1mo. Vocantur

m

vulnera, eoquod cor vulnerent, quod alias

videbatur fanura, integrum ac totum fui ip-

fius, & indivifum , quamdiu non amabat:

n

ubi autem incepit amare', incepit etiam a

(

feipfo feparari ac dividi, utrei amatee fe tra-

Ugi[; j

deret: talis autem divifio. non poteft fieri

p

absquedolore; fiquidem dolor aliud non eft,

u

quam divifio rerum vita predirarum, qua

"

fibài invicem adhzrent.

2do. Defiderium

m

t

pungit & ledit inceffanter cor, cuiineft, uti

diximus. 3tio. Loquendo deamore fàcro; in

Va »

ejus praxi eft quoddam genuslefionis, & vul-

n ]

nerationis, quam Deus ipfe nonnunquam

i

[

operaturinanimaillius, quem magnopere de-

j

fideratin amore perficere. Admirandos enim

wgp

1l

illifenfus, & illicia nullis fecunda ex mera bo-

]ilfqu»

nitate immittit , velut premens eam , & folli-

Y

o

ai

citans ad fe amandum , & tunc anima illa;

d

n

&i

tanquam volatura totis viribus eluctarur al-

tius, &ad divinum fuum objectum pervenire

jf

defiderat , fed inutili conatu,

uià non po-

j

teft amare tantum,

quantum

^

[

efiderat;. &

J

MA us

l$

Juhe

(Qa3 Catr. $. v. $-

360

COMPENDIUM TRACTATUS

tunc quis dubitet, eam talem dolorem fen.

Quite

tire, cui non fit invenire fimilem ? eoder.

ml

enim tempore, quo ad volandum verfüus

T

fuum Dilectum attrahitur, etiam non minur

um

efficaciter aífixa maximis hujus vitze miferiis

fede

ftrin

retinetur, quominus propriis viribus volare

poffit: quo ftt; utexoptetfibialas columbee, ut

-

Qonty

dtan

ad domicilium quietis füze volare valeat; fed

cum eas non inveniat, graviífime cruciatur.

—

dem .

Qülce.

lufelix ego borno, dicebat eorum aliquis, qui gra-

viflimum hunc laborem expertus fuerat , 4ui

me libevabit de corpore mortis bujus ? 'Tunc, fi

-

|

advertis T heotime, non eít defiderium de re

g

abfenti, quodcor vulneret , nam anima fentit

T

fibi Deum prafentem , qui eam ad ceZamvina-

:

«iam jam deduxit, & fuper ipfius pectoreamo-

Tug

ris trophaeum fixit, qui licet eam tunc jam

VIna

totam fuam effe confpiciat, tamen adhuc ur-

bilen

get eam, & per intervalla temporis mille füi

EiUnl

amoris jaculis petit, eique per nova media o-

titem

ftendit, quanto adhuc magis fitamabilis, quam

Y

ametur&c. llla vero non equispollens viri-

Pa

bus ad eum amandum , quibusamor polletad

BGI'

conandum , videns nifus fuos effe imbecillio-

l$0

res , quam ut digneeum valeatamare, incorn-

parabili fe dolore fauciatam deprehendit.

LAiniée 1ge Des fei acmdfitifhumdd s delto

derans amare infinito amore, videt bené,

"

uod nequeat neque fatis amare, neque fatis

efiderare; defiderium vero iítud, quod ne-

quit

t

TU

Dr /AMIORE Dzr.

301

loren a

quitexpleri, penerofo amatori eft velut jacu-

1 qit

lum lateri infixum.

Verum.dolor ; qui inde

m i

oritur , non ideo ceffat effe amabilis, quia qui-

non m

cunque defiderat bene amaré, amat etiam be-

r m

ne defiderare. Et quidem tali$ amator mi-

l

ferrimum totius mundi fe zítimaret, fi non

Bs v

Jiyrat

continue defideraret amare id; quod fumme

eft amabile.

ia

Defiderans amare, recipit qui-

ii

dem dolorem, fed amans defiderare rec

pi

ia

dql;edinem.

jent, l

Tur;:

O me miferum, quid dicturus fum ?

cceli incol&e, videntes Deum adhuc amabilio-

um

m

rem effe, quam ament, animo deficerent,

n

& seternum perirent defiderio, magis, &

lt

magis amandi Deum, nifi fanctiffima Dei vo-

tux f

luntas infunderet illorum voluntati admira-

du

bilem quierem, qua fuaviter fruuüntur; nam

i

Á

amant illi tantopere füpremam illam volun-

füc

tatem, ut ad minimum Dei nutum illorum

]s

voluntas fübfiftat, & fuaviffime acquiefcat,

gaudeatque, dum in fuo amore terminatur

)l

j

per voluntatem ejus, cujus bonitas fui amo-

o

e(ui

ris objectum eft.

my(]w'

ul

f

ï

|

"

eb

j

yif

U ;

'CAP!-JT

g

9

501

CoMPENDIUM TRACTATUS

CarPvur. XIII

3

| qavlï l

(itdi

De nounullis aliis mmediis, per que . amore

EM

.

| Jacro eulnerantur corda.

] tebo

"Afihil ita vulnerat amantem animam , quam

| nj

N

fi videat cor aliud amore fui vulneratum.

Quandoanimaintuerur Deum fuüum, fuiamo-

| qum

qm

re vulneratum, continuo ipfa etiamfuo vulne-

TOf

re fauciatur.

Fulgevafli cor meum , dicit coe-

[US, i

lefüis amator ad Sunamitidem, & Sunamitis

Catha

fübito exclamat: Dicite Dilecio meo, quia atmo-

feofit

velaugueo. Apes nunquam ledunr, quin a

Comm

mortem ufque ledantür. Nos etiam viden-

Qria

tes Salvatorem animarum noftrarum amore

(ïæm(

o nobis vulueratum u[gue ad suortemy Q9 180Y-

]

geni quudem crucis, quomodo, amabo, poffimus

8UA

non vulnerari pro ipfo? nec ramen unquam

Tome

potfumus ranrum amare, quantum ejusamor,

ls

tdl

& mors a nobis jure expofcunt. *

Irg

Vly

j2

Alia datur lefio anime, quando anima

probe fentit fe Deum amare, cum tamen Deus

ilam tractar, quaíi nefcirer fe ab illa amari,

fur

vel dubius effet ,de ejus amore. Nam tunc,

QU

mi chare Theotime , intoletabile videtur ani-

11

mse, velfolum fufpicari, quod de fuoin Deum

üfi

amore dubitetur.

S. Petrus fentiebat cor

&

fuum redundare amore in fuum Magiftrum,

lt «

& Dominum; attamen Dominus di

f

5mula-ns

Wt

1

fe noffe tantum amorem, Petre, inquit, 44

W

tu fcis,

"é p!us his? dicit ci? etiam Domine

h:

&

guz'a

Uj

Dg AMoRE DEVI.

30

quia amo.te. .. Et dulciffimus Magifer;. q'uafx

CA

difidens de ejus amore, .Pezre; inquit, amas

me? o Domine, cum dolore fimul,: & amore

refpondet Petrus, tu omuia [cis, tu [cis, quia

1 (

«mofe. Die quodam fiebant exorci(mi circa

|neuit

quempiam, a damone obfeffum ; & cum

y li

ex maligno fpiritu quereretur, quod fuum

o

nomen effet, füm ,. inquit, infelix ille fpiri-

i

fus, divino privatus-amore :. & fübito. $.

um

Catharina Senenfis, quze ibi preefens aderat,

i

ac omnia íua viícera

i!lrlläw'?

fenfit .fe . turbari ,

; qUII'

commoveri eo folum audito vocabulo; quod

Nam fíicuti

t V

privatus effer divino amore.

u i

daemones tanto odio profequuntur amorem

n

[e]

NL

Dei; ut tremant; quando vel fi

num aliquod

)

Ti

ejus videnr, vel.audiunr dulci

fl

mum ]ESU

u

y

nomen; itailli; qui vere JESUM amant, do-

9d

lore:& horrore contremifcunt, quando in-

o

telligunt , quempiam divino amore prj.vatunæ

VIVEIC.

j*

na»

"'Cum S. Petrus probe fciret, Dominum

q

J

fuüum íÍcire omnia, ignorare. non poterat,

qP

quod etiam fciret , fe amari: fed quia repe-

tita interrooatio : /4mas 12£?. habebataliquam

/

u

,mDä»

diffidentizefpeciem, illa Petrum fummopere

n

d

affligebat. : Eheu! miferaanima; quee licetfibi

müilfl

fit confcia, quod Deum füper omnia amet,

potiusque mortem fit electura, quam Deum

d

B[). W

vel leviter fíciens ac volens offenfura; inte-

j

rim.ne minimum quidem fibi a Deo favorem

2

CXhi:—

W

304

CoMPENDIUM TRACTATUS

exhiberi fentit, fed contra fümmum frigus:

experitur, quo pene emoriturj hac anima,

"Theotime , maenopere jacet fauciata, ex

magnitudine fcificet amoris, quod videat

[

Deum veluti diffimulare, quod íciat fe ab ea

li

amarij adde, quod in medio fuarum imper-

ia

fectionum, ac diftractionum Deus (ibi videa-

(rans

tur hec exprobrare: quomodo tu audes di-

poti

cere, quod tu meames, fiquidem anima tua

Chnar

non eít mecum? que certe exprobratio eít

Tl

amantianimze inftar jaculi animo infixi.

I

Sed |

Subinde lafio haec amoris oritur ex fola

Impe

reminifcentia, quod olim Deum ;non ama-

Durir

veriniüus.

Sero te amavi, antiqua & nova

dum

pulchritudo, fero re amavi, dicebarSanctus

Dl

ile, qui annis triginta vixerat in harefi: vi-

Vide

ra tranfacta horrori eft vite preefenti, fi vita

Ym

füperior. non amando fü

deP

premaim bonitatem

transmiffa eft.

h

n

Ipfe nonnunquam amor l&dit nos per fo-

fem

lam confiderationem : multitudinis eorum ;

indi

qui Deiamorem contemnunt; ut ideo etiam

ftm

fummopere aflligamur, & velut animo de-

fa&lq

ficiamus, uti deficiebat, qui dicebat (4):

r

Defetlio fenuit. me

h

jvo peccatquiþus dereli:gguen—

fim

tz'þm legem tqam /

hn

Ql

C'.APQUT, -

N

(«;c)- Pf. 118« v. 43*

[V

30$

Dz Awonrz Dzi.

»e

"Q a oX E

( ul

De languore cordis amore vuluerati.

m

| i

es fatis perfpecta eft, profano eriam amo-

f

R

re nonfolum vulnerari animum, fed etiam

imi

ad mortem ufque, fummamque infirmitatem

bi

J

|

Eä

transfigi ; quia quemadmodum habitudo cor-

1

us

poris, & humorum temperatio valet ad in-

ii

clinandam animam ; ita etiam affectiones ani-

at

m«e infignem vim habentad movendos humo-

n

res, & mutandam corporis habitudinem.

Sed praeter hiaec amor vehemens magno cuimn

p

i

impetu rransfert, ac rapit animam ad rem

o d

amatam, tantaque vi eam occupat, ut talis

&

anima omnes alias operationes deferat, & ad

d

1

nutriendum, ac promovedum illum amorem

d

videatur feponere omnem aliam folicitudi-

Il

nem, quin & feipfam prorfusnegligere. Un-

m

t

i"

de Plato dixit: amorem effe pauperem, pan-

nofum , nudum, difcalceatum , miferum; fine

domo , cubantem foris humi, ante fores

femper indigentem. Eft pauper, eoquod

5 Pff l

ATU

inducat ad relinguendum omnia, propter-

rem amatam. Eít/ze domo, eoquod egredi

0 &i

m

faciat animam e fuo domicilio ad fequendum

omni tempore id , quod amatur.

Eft mifer,

ii

l !

& vilis, pallidus, macer, & exhauftus, quod

p

fomni, potus, ac cibi jacturam patiarur. Eft

nudus, quia facit, ut omnes aliae affectiones

deferantur, & pre amata re vilipendantur.

Cubar foris, quia caufa eít, ut cor fub dio

(T l

manens

-

306

CourzNpiuM TaACTATUS

manens pateat amanti, atque ut,fui affectus

I^

fituen

per fufpiria, per querelas, perlaudes; ac fufpi-

ciones, & denique per zelotypias manifeften-

| tjus:

tur.

Cübat velüt vile mendicabulum ante

EE

tit de

fores ; quia facit amantem perpetuo artentum

fite,

ad eum, quem amat,; quin etiam affixum

Avat

ejus oculis, atque auribus, -ut favores ejus

- qebrar

emendicet, quibus nunquam expletur. Sunt

qutifl

.

autem oculi, aures, atque os veriffimaeanima-

innij

rum fores. Breviter; amoris eft, perpetuo

Trenc

egere; nam fi femel fitexpletus, non amplius

NUCNE

ardet, nec amor ef(t.

füit

!l;m (

Omnino; Theotime, quando lefiones,

& vulnera frequenter fiunt ab amore; nobis

pad

ttda

languorem 'immittunt, & accerfünt amabi-

lemamoris infirmitatem.

uisunquam lan-

mope

Q

ouores S. CatharingeSenenfis, & Genuenfis,

S. Chriftine, beate Matris Therefize, autS.

n

Taxir

Bernardi, vel demum S. Francifci poffit de-

fcribere? quod quidem ad poftremur atti-

Q

it,

net, tota ejus vita non fuit quidquam aliud,

quam lacrymee, quam füfpiria,'quam que-

üt f

Que

rele, quam languores. Sed nihil inter ifta

tam admirandum mihi unquam vifum ell,

diem

f0

quam cum dulcis JESUS ei füas plapas, &

!

«(

ftigmata impreffit.- '"Pheotime, fepe hoc

«0Q

miraculum confideravi, & dé eo banc co-

0-

itationem formavi: mapnus hic Dei Servus;

h

omo prorfus Seraphicus, confpicatus vi-

Wl

, fupra

R

vam Salvatoris-crucifixi imaginem

quam

E

.DxA';"Ai»iöRE*DEï..

307

j d

quam dici poteft, füit emollirus. Nam cum

intueretur vivum i(ítüd amoris fpeculum,

I

anitit

cujus afpectu ne Angeli quidem poffunt un-

quam fatiari, prae gaucii ac dulcedinis uber-

Jom d

t

tate deficiebat animo. ^ Arque ex alia etiam

parte, cum videret quafi fpirantem amorisin

m

Salvatore fuo crucitixo imaginem, fentit te-

(orott

rebrari animar füam eodem gladio, qui (a-

tüf, V

n

cratiffimum Virginis Mari&e pectus, die paf-

fionis, tanto cum dolore transxr. Anwuma

FPE'

Francifci in hunc modum ermollita, & quafa

! ampiï*-

tota dolore macerata, apprime : difpofita

fuit ad impreífiones; & notas tum amoris,

r

tum doloris ab divino amatore fuo reci-

j

fi

piendas.

Memoria tota erar fubacta re-

I

nr a

€ordatione divini amoris; imaginatio fum-

mopere applicata ad repreféntanda vulne-

u

j

ra, qu: oculi tum videbant expreffa in ef-

figie prefenti ;- intellectus recipiebat fpecies

Id

vb

H

mxime vivas, quas imaginatio illi fuppe-

ditabat, & tandem aimor adhibitus explica-

Qu

j

bat, & impendebar. omnes vires voluntatis,

ut fe conformaret paffioni fui Dilecti , ita-

j

jv

!

que tota. anima erat .velut transformata in

alterum crucifixum. : Unde adeo hec ipía

[

ii

]i

amore íauciata anima.dolores plagarum im-

7M

preffit iis partibus corporis, qua refpon-

p i

debant imagini interius praformatz.

"u

g

Beatus Philippus INerius ztatis fuee

OCtogeífimno anno adeo inflammabatur ani-

"M

lf

mo ab amere divino, ut eítus fibi locum

acierig

;uam

.

"5

508 - COMPE:NDIUAM TRACTATUS

J

faciensejus coftas diruperit. Beatus Stanislaus

Koftka juvenis .quatuordecim annos natus,

tam vehementer. amore Salvatoris fui ferve-

bat, ut perfape deficiens animo. cogeretur

imponere fuo peétori pannos aqua fripida

madefactos ,. ur amoris violentic temperaret.

". 'Tandem, Theotimé, putasne animam;

UR

quaz aliquando juxta füuum opratum degu-

Ílavit delicias coeleftes, poffe vivere in hoc

in, .

inundo tot miferiis fübjecto , íine dolore

( |

ferme perpetuo ? Sapius ille magnus vir,

Deique amicus intimus Francifcus Xave-

C*.]

rius elata ad coelum voce auditus eft cla-

mare: Satis eít Domine , fatis eft; ne me

(

obruas tanta-. confolationum affluentia, vel

M

fi

lacet infinite. tuae bonitati, facere; ut

deliciis abundem; in ceelum quaeío me ac-

cipe: qui enim. vel femel intus deguftavit

Cip.!

tuam 'dulcedinem , oppido illi grave elt,

yivere in amaritudine , dum te non fruitur.

uando igitur Deus paululum copio-

N

fius elargitus eft animae divinam fuam dul-

cedinem , & eam poftea tollit, illa ípíà

(

privatione animam vulnerat, & cogit, ut

languefcens & füfpirans cum Davide.

(Up,

exclamet

(2): Quando venies

ad me 4

(un

U.

d

IN-

(2 Bf 192

l

INDEX CAPITUM

Y

IU

Q

PARS PRLIMA

t

x f

DE AMORE DEI

mpïf&:

TU

Car. L. dImorem cateras inter cupiditates domi-

nari.

L

m

t

Car. II. De voluntatis afe&zombus.

Y i

Ca». IIL .4morem Dei ceteros inter amores do-

p

mimnari

"3

M &l

Car. IV. Denatüra amoris in genere.

6

I

Car. V. Devariis [peciebus amoris.

7

Xl

Car. VI. Naruralem mobis ine[Je propenfi onem,

K

qua ad Deum pre cunttis aliis aman-

0 D

dum áinvitamur.

Ed

Car. VIL. Solius nature vires non. nobis fuffice-

P

re ad Deum.fuper omnia amandum.

IO

1f

Ca*: VIII. Quantum Deus fé a nobis amari de-

u

zderet

lK

T

J

Il

Car.IX. Per Deun non flare, quo minus eum

ardenti[fano amore profaquamur.

14

oülfa

ml

Car. X. De amoris fenfu ,; quem mediante fide,

15

acc zþzmus .

Car

L De eximio amoris fenfu , qui in nobis

ex [pe nafcitur.

I$

20

Car. XIL . Quomodo in [pe amor colatur.

N

X

Car.XIII

1

||

Car. KH dmorem fpei, et/i imperfettuim, val-

] (ip:]

e tamen bonum ef[fe..

22

24

Car. XIV. Compendiofa cbaritatis decriptio.

N

Car. XV.. Deun fui amoris progre[]un nobis fa-

cilem reddicifJe.

Car. XVI. . De perfeceraniia in charitate.

28

M

Car. XVIL. /n charitate mori , fpcciale Dei do-

num e]je.

30

CAP.X.VHI. Qua vatione fiat , ul amorem Dà

CAf. 3

negligamus, &j ad amorem rerum crea-

iarum nos conoertamus.

3!

: u

Car. XIX. De amore complacentie , in qub jri-

mum confiftat.

34

Car. XX. Quod per anorem comþlacentiæ ad-

beveamus Deo, ferme quemadmodum

mmatris ubéribus admoti pendent par-

Cip

vult.

Ca». XXI. Q,ua(l' per amorem complacenties. cor

nofirum Deus po[fideat ; quodque i- —

'cijfim nos ipfum po[fideamus , bac da-.

MY

men ratione , ut ipfum po[[dere am-

plius defideremus.

9

Car. XXIL.- Quod Redemptoris noftri pa[Fonem

C

confiderantes ad- commiferationem eque -

ac complacentiam excitemur,

4i

C.u-. XXlHI. 2De amore benevolentie in Deum,

(ip

quem elicimus per modfmz (ldz"derii.

4

CAP. XXIWTO

[

Capr:XXIV. Quod e defiderio laudibus. extol-

nm,

lendi Deum tanta nq/aatumucundztas,

ut cetere omnes illecebre defipiant.

46

!

]i

hA

Car. XXV. Ouod ex amore beneuolentie n

7)

- Deunipreconiüsillum celebrandi nafca-

tur. defiderium.

49

i

Cap-XXVI. Quod ex amore benevolentie , ves

ceteras omnes creando conditas ad lau-

J

dandum Dominum provocemus.

f1

]i

CAP. XXVII. .Quod ex defideriolaudandi Deum

ad celum a[piremus.

53

j

Car. XXVIIIL. Quod , qui «olunt elicere amo-

Ym benevolentzæ,

eo offerre debeant

T

laudes , quas ipfitribuunz Redemptor

nofler fuaviffamus , 5 ejus fanctilfima

i

Parens.

54

j

ts

u

Car. XXIX. De laude omnium optima , & ma-

(

L]

xima , quam Deus ipfe.fibi tribuit , &

qua ratione ad eam amor bertevolentia

tni

noffre adjungi queat.

$6

1(]11

il

M

Car. XXX. $. Pauli ad. vitam a Jénfibus ab-

alienatam & Cbr;/io unice devotam

rde

r

admonitio..

58

m

j

Car. XXXI. . Unde pofft cognafcz, quo tendat

j

amor nofler :

anin Deum , an in noJ-

m

61

anelipfos referatur.

TM

Cape XXXII. De anxictate anime , que Deum

?1

quidem amat ,. fed. nullam in eo-jucun-

i

62

ditatem Jentzt.

W. x

Car. XXXIII

g)(lï.

Car. 'XXXHI. ngz? anmma /ïc , ut diximus,

Àl

afflicta omnino fibi expers dmoris e[Je

videatur ; wunge in myjiz'mm quandam

mortem incidit.

64

À

Car. XXXIV. De precepti, Deum fuper om-

nia-amandi , admiranda dulcedine.

67

C

Car. XXXV. Quod ad. amoris apicem non nifi

dn celo peroeniatur , quamvis ejus

(b

preceptum. tantum ad. bujus terre in-

colas pertineat.

69

Car. XXXVI. Quod illi, qui vere Deum, at-

n

que ex toto corde diligant, diver[ata-

men ratione diligant , aique preter

Deum etiam alia diligere pojïnt.

79

N

Car. XXXVII. De duobus perfettionis gradi-

bus diflin£tis ininodo diligendi Deum.. 73

CAP. XXXVHL . Quod duobus aliis perfettio-

nis gradibus, multo adbuc altius af-

C

cendat amor JDei fuper omnia.

77

Car. XXXIX. Quod amor Dei füper omhia

communis fit omnibus , qui Deum [in-

cere amanit.

82

(

Car. XL. Quod Deum amare fuper omnia, e»

magis etiam , gjuam nofinetipfos .opor»

teat..

(

Car. XLL . Ex charitate Dà oriri charitatem

&

proximi.

87

C

Car. XLIL Deum armovis nofiri ad emulatio-

90

neim ufque percupidum e[e.

XLIII.

Ti

Car; XLIIL. n amando que debeizt-ej]? nojini

D)

r

J

contentio, ac ewulandi ardvr.

93

Car.XLIV. Quod: Chrifus preflantiffimos

t

amoris àn nos actus exercuerit.

95

u l

Car. XLV. Quam fuzves atque jucunde . Deo

virtutes omnes fint.

j

j

99

Ill

ij

Car. XLVI.. iriutes omnes per amorem facrum

mf t'l

mulio majorem , quam ex natura fua

[

pojfimt , a Deo gratiam inire.

IOT

n

Car. XLVH. : Per folam dioini amoris præjän-

eïj'aü

tàam virtutes quasdamreliquis multum

p)

[.]

pacellere.

10f

Car. XLVII. Zbcharitate magnumf:m&itatü

g)MI

áncrementum accedere reliquis: virtuti-

Ml li

bus, fiebaritatis imperium , ac modera-

,

men fequantur .

106

i

"

Car. XLIX. Quod charitas virtutes cuteras fae

:-!

dignitatis participes veddat , fimulque

perficiat illam, quam ex feipfis ba-

]u

bent.

lIO

T

Car. L. Quod illud 'pretium fit , a cbaritate

"

Juis propriis ac aliarum quoque virtu-

T

tum actibus induCtum?

III

0160!"

CarlLL Quod una cbaritas virtuies ommes

comprebendat.

II6

j

8(

Car. LII. Pirtutes cateras a charitate per-

61«

11$

"

/c

]

[

X 3

CAP. LIH

Car. LIHI. Omnes bominum attiones fine cba-

C

I29

ritate inanes e[Je , ac pretio vacare.

Ca», LIV. Quod omnia virtutum exercitia ad

unam cbaritatemvevocanda fint.

123

C

Car. LV. Quomodo in attum* deducenda [int ,

125

que dita Jünt precedenti capite.

Car. LVI. Quod charitate etiam Spritus /Zznätz

(Ap

dona comprebendantur.

128

CaAr. LVII. De amori permixto timore, qui

N

ine[] animis cafto Dei amore flagran-

tibus.

130

Car. LVIII. Quod timor fervilis conjungz cum

C

. divino amore po[J:t.

132

Car. LIX.. Quod zaturalis ac fervilis & mer-

cenarii timoris in amando ufus fit.

13j

i

CAP LX. Quod duodecim fru&tus [piritus. &

u

oäo beatitudines Evangelice amore

Jacro comprebendantur.

140

4

Car. LXL.. Cupiditatum omnium Reginam e[fe,

eisque ad oläeguzum Juum uti cbarita-

tem.

14j

Car. LXIL. Quod continuum debeat e[fe aman-

.di Dei defiderium.

149

Car. LXIII. Quod animumn legitima negotia a

facm diletione non avocent

1j0

Car. LXIV. Qua ditta fünt , exemplo confir-

maniur

153

Car. LXV

-

W

Car. L'XV.. Quod minimas etiem. octajtones

exercende cbaritatis arripere opor-

[

teat'

154

(

n

Car. LXVI.. Quod. fingulari nobis cure e[fe

f

h

debeat facere omnia, qua ch'z'mus,

excellenti modo.

15

I!

Car. LXVII. JDe generali quodam amoris

a

babitu, qui facit, ut opera univer/a

ld

ad Dei cultum veferantur,

159

4::5

Car. XLVIII. Qua ratione ommes attiones

V(m-

nofilre divine cbaritatis a&tus e[fe

li

I6I

po[imt.

um .,

Car. LXIX. Zdmonitio ad devovendum Deo

facrificii loco liberum arbitrium.

16j

l4

Ca». LXX. De incitamentis diligendi Deun. 167

z

Car. LXXI. His , que numerata funt , inci-

tamentis uiendi ratio.

168

y

l

Car. LXXII. Montem Caloarie eöfe veram

170

4

Jacre dilefionis A4cadeniam,

J

lj

J

Pags SECUNDA

N

DE AMORE DEL.

l

I

Car.l. Quomodo nos conformare debeamus di-

vine voluntati, que vocatur voltn-

]

tas fignificata.

177.

3

X 4

CA?. If,.

m

Ca.

Ca». IIL. De«

conformitate noftre voluntatis m . -

ila, quam Deus babet nos faloan-

C4b,

di.

182

Car. HI.. .De. conformitate noffre . voluntatis

eum voluntate Dei , que nobis figni-

ficata eft per ejus man[lam.

186

Cu,

Car. IV. De. conformitate noflve volumtatis

cum illa, quam Deus nobis frenifica-

vii-per f ua conftlia.

190

CA?,

Car. V. Quod ator voluntatis Dei figmficate

in mandatis , nos inducat ad amorem

cozfiliorum.

N

194

Car. VI. Brevis metbodus cogn(ylendz divinam

voluntatem.

19$

Cit,

CAP. VII.. De unione nofive fvolzmtzztzs cum di-

vina, que vocatur voluntas benepia-

citi.

202

u

Car. VIIL. Unuiouem mnofire wvoluntatis cum

beneplacite Dei pracipue fieri in tri-

bulationibus.

20

6

-9

Car. IX. De unione nofire volumtatis cum be-

neplacito dioino in. afflictionibus fpi-

20

ritualibus per refignationem

CaAr. X. De unione nofire voluntatis cum D

2!2

beneplacito per indiff erentiam.

Ca». XI.

ngd Jantta indiferentia ad orinés

res extendatur.

214

Car. XII

Car. XII. De praxi indifferentie in vebus [pt-

,,,,,

n

&antibus Dei cultum.

216

W

n

CAP XIIT. Deindifferentia, quam in praxin

deducere debemus in eo , quod promo-

ld

vet nofirum in 'uzrtutzbus progrej-

220

gtl

Juin..

l)

A

Car. XIV.. Quomodo unire debeamus noftram

]fl'l' )

voluntatem Dei voluntati in permi[Jo-

ii

ne peccatorum.

222

lh

Car. XV. Quomodo. voluntas mortua in fe,

tit

tantummodo voivat in Dei voluntate. 2273

Jf

j

Car. XVI. Dedaratio eorum, que ditta funt

de occafu , morte, &9 tranfitunofire

voluntatis.

zlmn

231

il

Car. XVII. De excellentz[ 9b exercitio, quo uti

L

pe[Jumus inter dolores interiores eque

ac exteriores bujus vita.

gp».x.

,

235

Car, XVHIL. . Perfelta expoliatio anime , que

W

lil

i

cum Dei voluntate unita eft.

240

[

l;l

EM d

fU

&

A

r

!

N[f

PARs

j

PanzS TeRTIA

DE ORATIONE.

M

N

CAP L. Defcviptio T beologie myftice , que ni-

u

lil aliud eft , quam oratio.

251

(u

Car. iL De Meditatione , que eft primus;gra-

dus -orationis rvel Tibeologie wmy-

258

ftica.

u

Car. II Deferiptio centemplationis, ?. dedif- —

cranine, quod inter illam,

ég me-

263

ditationem deprenbenditur

Cav, IV. Zlterum. difirimen inter meditatio-

nemy €9 eontemplationem.

266

Car. V. Contemplationem fieri fine labore , quod

L

t;

&eft tertium difcrimen inter zllam, G

meditationem.

270

Ca». VI.: De vecollettione anime in 71;/21 C0f

templaowne.

274

Car. VIÉ. Dc quiete anime fic vecollette n

Deo.

277

Ca». VIIT. Quomodo bec facm quies in. attum

reducafz/;.

280

Car. IX. de diverfis gradibus 3/Hius quzetzs,

é&g quomodo ea fit. confervanda.

285

d

Car. X. Continuatio prioris doirime , de di-

verfis gradibus fan&e quietis, &&

de

de excellenti abnegatione fui ipfüus ,

ia

que bic in ufu eft..

2

|

Car. XI. De Refolutione, vel Lz'quq?ac"tione

anime in Deo.

292

T

M

Ca», XII. De vulneratione amoris.

296

f'm

Ca». XIII. De nonnullis aiiis iediis , per qu&

302

L

amore facro «oulnerantur corda.

RP

Ca». XIV. De languore cordis

'

rüti.

-ammfe þatl;«ze-

H

1

,

306

[

N

C X n

i

»

j

/

;

|

W

of

b

22

E

29

POT

.

þ*x

,

z

£

v2

e

-H

n

CXSS

E

ER I

[7^

L

n

*

Di

ss

J

LE

i

M

a

2

isem

m

/'N/

J

/?

t

TO u

æü—&, l;

")

x

r

( v

;

gl

A

j

/

't

"

T

f

E

——

N

I N

ERE NSISN

TU

SESTNNNS

"m

—

N

""

"

n

"

S

x

I

D.

-

K

d

ä

^5

«

1

V

—

— —

-

n

"—

n

—

——

-

-

",

Ü

L

D

i

d

-

T

m

M

s

E

"

*

EEE

W

x

UC

E

E

RRU i

"s

M

n

|

*

i

*

s

k

[

o

D

j

à

",

:

*

*

4

k:

E

*

3

n

£

*

?

*

qec

i

Y

E.

]

:.

Brica)

3*

á&

m

E

f

É

ss

s

S

ES

4giies

;;r

Z

LA EU.

iE

4

"o r

*

3;

"

Ra

*

$

"

&

Af v

M

E

d

&

F

* g

L Y

-

-

aE

$

p

E

ss

a

2

&

d.5

U

z

.;

d

£

A

d

hx

o A

La

3

ss

ss

o

a

Y

s

M M

*

u

2 w

ä

m

2v

i&

"

B

$

v

B

^

]

E&

P

&

d

A

x

aR

22

T

2

24

j s

pE

£s

x AE

7

»

e

as

E

g

ao

m

E

*

2

x

d

*

T

-t

d

«

$

$

$.

3

-

»

$

5

ss

*

Ls

x

Puis

i

£ x

P

RT

F

. 5-*-

d)

m

« aL

i

"

Z

t

m

51

":

ä

*

É

jb

F5

2

I

3v

C

o

;;

H

&

ex

:

"

1

s

F

"

P.

1

Lest

6

-

:

-

j

;

*

L

s

p pes

j

E

d

aM

—ï

I ]

2

9

VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset

—2

DIVI FRANCISCI SALESII

d

;äg

-

EPISCOPI ET PRINCIPIS GENEVENSIS

-

FIRACTATUS

H

:

xj

3-

AMORE DEI

9

IN COMPENDIUM REDACTUS, .

N

| 40

ALMAE CONGREGATIONI

ACADEMICAE MAJORI

e

B. MARIAE VIRGINIS

AB ANGELO SALUTATAE

IN STRENAM OBLATUS

!WIR CEBURGIANNO M. DCC. LXVII,

[ fv

TTR

1

£n Qäö

FU

tVl

|

| hij

$.0

PA«

MLA

hag "

) EXC

d

x t

5 ,

nfq &.B

d

X

js

u N

Ls

D t

Wi j

v

W"Q

"i

k'

R

F*'.

W

J

Ua

Z

Typi Fm

n

Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

Univerfitatis Typographi.

E