Gi2571

Gi2571 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

Divi Francisci Salesii Episcopi et Principis Genevensis Tractatus de amore Dei in Compendium Redactus François, de Sales o m z5 2 hii AE $ — wwv —— — —" 2 F A x »j M z j NeUE «ï*; d m 2 u ia $g m g MC * r M ;: 2 ia KE " m x 35 D E 5 hus P. rb us E $t« E A d NT x $2 x« W w us M 58 E L: $ n k » d at ? d i i P. 'TE g e P. al E EY x d U ;-';' 5 $ : E & i M $ z * p " i : * " "m Ls J - a Th $s n 55 EM r w - t $s ] ET $ P * L^ 2 d à H * * 2 A; 2 m * * P ä;w $ vt v L 5 "s ^ k 2 & N x * d s4 * d ^. e - z A & d H d A $5 ::; 3 f' F s " rl m ii u j' s! * Af 9 $st g K a E agl s * ; L .-: M : ;1 f': z8 $s. [ ] As r d E RE OR d i * 'pe hs d r i n b L 2. 9 * $ gt * i Bs A r 2 ais AE rE "4 N x 33 m * Evn ys us * EM AR ag A bis E 4 s W o » r T zem P C m M BR d a a - ! a m - " N12«511998557 021 DEU DEPIE REU TU UB Tübingen As y o 5 ï s. m — MM —— ia W s x *d ESS DIVI FRANCISCI SALESII EPISCOPI ET PRINCIPIS GENEVENSIS 1 RACTAT US AMORE DEI . IN COMPENDIUM REDACTUS »e — ALMAE CONGREGATIONI ACADEMICAE MAJORI B. MARIAE VIRGINIS AB ANGELO SALUTATAE IN STRENAM OBLATUS JWIRCEBURGI ANNO M. DCC. LXVII, (n'*y Y 1 $, lll 18 ] f ECCSP l I ä-)"/ G N i At il j j JTW $B l E C NS Z ) EXC 4 TC s. t H N AA QUF Tvpxs Franc1fc1 Ernaftx Nxtubltt, Univerfitatis Typographi. x L. ( DN us Fa in.. h* REVERENDISSIMO, EXCELLENTISSIMO AC PER QUAM. GRATIOSO DOMINO. D. JOANNI PHILIPPO LUDOVICO - IGNATIO, L. B. DE ET IN FRANCKENSTEIN SAC. CAES. MAJ. CONSILIARIO INTIMO ACTUALI, ECCLESIARUM IMPERIALIS BAMBERGENSIS ET CATHEDRALIS HERBIPOLENSIS RESPECTIVE PRAEPOSITO CANONICO ! CAPITULARI POMVAAE POQS$7 14 O0 IN WECHTERSWINCKEL REVERENDISSIMI ET CELSISSIMI PRINCIPIS NOSTRI CONSILIARIOINTIMO; UNIVERSITATIS HERBIPOLENSIS CANCELLARIO PERPETUO, ALMAE ". CONGREGATIONIS U ACADEMICAE MAJORIS .SUB TITULO B B. MARIA E |VIRGINIS ( AB ANGELO SALUTATAE J " PRAEFECTO. ( DOMINO SUO. J l PERQUAM GRATIOSO ' )*CAAETE"RISQUE | ] REVERENDISSIMIS, l ILLUSTRISSIMIS, - EXCELLENTISSIMIS, PERILLUSTRIBUS, | PERQUAM GRATIOSIS, .PLUR-I;MUM REVERENDIS, MAGNIFICIS ; EXI- MIIS;, PRAENOBILIBUS, CLARISSI- MIS;,. CONSULTISSIMIS, EXPER- 'TISSIMIS, PRUDENTISSIMIS, SPECTATISSIMIS, OR- ) NA'TISSIMIS MAGISTRA TIBUS [ ALMAE CONGREGATIONIS ' MAJORIS ACADEMÍCAE, A ( DD. ASSISTENTIBUS, Mj SECRETARIO , CONSULTO. j .RIBUS UTRIUSQUE STATUS . ä.; . ECCLESIASTICI ET SAE- t ( V CULARIS M l d di, qr Ex «t dem [ DICAT, DEDICAT, T CONSECRAT !t bu li t ( . SODALITAS 'MAJOR ACADEMICA WIRCEBURGENSIS. li A R A X E X AU PA ;þ u b | äaaæ * e : dR d VEV i Viv "UR Viv div VR. VA. VAV ViS . JiN 30. - dc PRAEFATIO. 3 T Q,rattatus de amore DEI a Divo Prancifco Sa« M lefto quondam compofitus ac duodenos in l- b UM "B — Uros divifüs ex comimuni mortalium confe[- Jtone non pauca admiratione dignijfima in fe complettitur: Quid? quod P. Nicolaus. Cauffmus S. 3. acerrimo is utique ingerio vir , maturifFmoque Judicio , traitatum illum appellare tion dubitat (a) divinum quoddam opus, ac plane éjusmo- di quod eum ipfis adeo Seraphinis volatu certare videatur, atque ab igne illo in curru Ezechielis reprefentato fcintillas tnutuaàtum effe, ad univerfüm terrarum orbem accene dendum. Librum if um tanto à fapientiffmis qz)ïbusque fan&tiffimisque b ominibus in pretio babitum noviffme Herum in lucem edi curavit P. Fellonius S. 5* Vene- randus autem Dominus "Tricaletus , vit eundem omnt bominum conditioni accomodaret » Omilf;s variis que« JHionibus Tbeologicis ac Met ap byficis ( quas ipfe S. Fráncifcus Salefius omitti à fe potuiffe confe[Jus ejt, te. connexis , tllum in Ü (5 ) ) ac materiis inter Kf —ap v0m- (4) Tra&atu de dire&ïone-fpirüuali fecuit düm fpiritum S. Francifci Salefii. (^) Prafat. in Tractatum de Àmore DEL. *mpendium redegit, temasque in partes divifit, qua- E vum prima de amore DELI ejusque natura , excellen- U tia, neceffitate ,. fpeciebus , effe&tibus atque exercitio: [j fécunda de voluntatis nofire ad. Divinam conforma- ( tione fantlaque adiapboria : tertia demum de fuaviJ- b fima create mentis cum D EO per orationem conjun- E &ione agit, & ita agit , ut toto in opufculo preter i infignem ordinem , egregiam quoque in fragmentis li V| vecte feligendis attentionem , & accuratam in redden- Q dis D. Francifti Salefii fenfis fidelitatem a f& depre- Q benfam e[fe ,. clariffaeni duo. etatis. nofire Critici (a)) n (Q monumentis litzemrw;«z pullicis teflati fint. h Hanc porro Epitomen ut federatis DD. Sodali- ER d us preJente anno pro ferena offerendam e[fe cenfere- li mus, duplet potiffmwum nos caufa impulit. Prima q erat , quod is, . qui eandem G'allice confcripfit , au- N ibor idem ille fuerit , qui Ideam perfe&tzonis Chriftia- df ne, prioribus annis Sodalitatis noffre impenfis edi- lo tamy ex operibus Patris Zllpbenfi Rodriquez effinxit; ler «videlicet. Plurimum .. Reverendus Dominus | Petrus T Jofabbus "Tricalet Ss. Theol. Dottor, &? quondam d()c Direttor Seminarii, S. Nicolai Parifüs , anno 176r. T cum /antkitatis fama fatis funttus, ac mon facrorum t duntaxat Preconum ( b ) linguis, verum etiam Cri- ticorum [upra nominatorum calamis copiofe laudatus, ditera autem propofii nofiri caufa fuit , quod amer Tl j ng (2) P. Berthier S. J. in Ephemerid. Trevol« tienf, Novembr. 17$6. & D. Joannet in Epheme. L fid. Chriftian. Tom. 4. (^) D. Hylaire Do&. Sorbon. ijtem Direct. . Seminarji S. Nicolai. u DEI anima illa fit , a qua cunttas aliarum virtu- lH tum attiones ,. de quibus in fuls Rodericius libris dif- TR Jéruit , animari oportet , juxta illam D. ztuguftini "lilf ( a ) fantentiam : Pondus meum amor meus: tyj ' eo feror, quocunque feror. Dono tuó j accendimur . , & furfüm' ferimur. P ïætef nau vea , ut D. Francifous Salefius im 60, cujus meidt bic epitomen damus , trattatu loguitur , amor to- d tius Theologie compendium eít: amor eft; i qui nullo magiftrro , nullo libro, nullà arté i(t) methodo nulla adhibita, & Paulorum, & An- toniorum & Hilarionum & Simeonum & Francifcorum denique inícientiam do&ctam d efiecit. Cui etiam confentit Cardinalis Boma ii atf preclariffmo quodam libello (uo ( b ) ubi, Bona qui- pri dem, inquit , eft Ícientia , fed utilior amor.. j d " Scientia fine charirate inflat, & nihil prodeft; amor vero fine fcientia fufficit ad falutem. [ d Poteft homo fcientiam habere fine amore ; is ï;ïnxff; Vero , qui amat , quamvis ícientiis careat hu- Pun gni manitus acquifitis, plura tamen difcet, quam doceat humana fapientia, quia illum intus fU mapiítrum ha ;n'm'um tiam. ) l bet, qui docet homiqem Ícien- jj (f " Que omhiia dum atcurata eogitatione þerpendi— y u imus , in [bem minime inanem in ) eximia D D. Sodalium ducinur , fore, ut pietas exiguum iftud Xenium eadem benev Ti olentia atque abprübatione exciplat, qua p "unus conft oxitme breterlapfis oblatum mzïle annis pr PA u- jis («) L).'V';'ï;?. Confefs. c, ; (^) Via compendii ad DEUM €. 20. füufcipere dignata eft s fedulaque iZliuS & confiderata leftione, tanquam ' flabello quodam , Divini amoris flammam aut. fu[citare in corde fuo aut fovere cone- tur: prafertim cum amor ille res una omnium fua- vifma atque facillima fit : mam , wt veriffme D. ] Hieronymus ( a ), in reliquis operibus bonis interdum poteft aliquis qualemcunque excu- ationem praetendere ; ad habendam vero di- lectionem nullus f& poterit excufare. Potefít mihi aliquis dicere: Non poffum jejunare; ( Nunquid poteft dicere: Non poffum amare? OM — —ÀX Admirabilem iftam amoris cum facilitatem tum. vero fuavitatem D. Francifcus Salefius mon. in fuis a;—BE duntaxat libris, verum in propria etiam per[ona ex- fi prelfit, ut preclare offendit P. Nicolaus Cau[fmus (b ), cujus verba (( quoniam ad énflammandos cbaritaté Ti Divina animos nibil exempli tanti preftantia iX ! . -,€l7ïd€ilf5 &f ) paucis referemus. dQ bt Bo S d N AWU t v LU i (/, I L «f I n (/ EE A u u'ü 755 ll V ..... j U r i Y Yil B. s w/&.-m N [ol A xX ( J D t W EXEM- (4) -In €, $. Matth, D (2) Tr. de dire&ione Spirit. fect, 4« ii EXEMPLAR PERFECTI AMORIS IN PROPOSITUM Q ju IN DIVO 7 FRAN CISCO SALESIO VOTIS Xe od P. Nicorao CAUSSINO S. J od attts p u "uis explicare queat ftatum ac lo- : Y d . cum illum, quem facratus D. RD L "L FrancifciSalefii animus in ccele- ) o fti illa verorum amatorum focietate obti- ) (b)a p Til nuit? Seraphinus erat fenis admodum, jisque charitatis igne ardentibus, alis in- ftru&us ; qui tamen non amplius conci- tato quodam ac vehemente volatu age- batur, ( nam ad plenam quietis habitatio- nem jam pervenerat , ) fed duabus dun- taxatalis,complacentiz nimirum ac.bene- volentiz, plaudebat, circa inacceffum illud folium proximo fefe volatu circumagens. Complacentia, quz eft yaudium de bono DEI, eundem Divini fponfi uberibus ag- glutinatum tenuit; atque effecit, ut illius anima, quemadmodum vellus Gedeonis, y tota cclefti rore compleretur ; permix- 3 t10- - tioric tamen tam fuaviter confufa, ut dif- f ficile dictu effet, utrum ros in vellere, li an vellus in rore exifteret. Eadem iila j has ei vel in ipfo filentio voces clamores- lo que elicut: O DEUS! DEUS cordis fit mei, pars mea, hzreditas inea, & om- fui nia mea! füfficit mihi, quod DEUS fit wf K DEUS; quod Bonitas ejus infinita fit, GC ft perfe&iones ejus comprehendi non pof- tí fin. Muoriarne, an vivam ego, id mea len parum refert; quia Dile&tus meus vita TU zterna, eaque penitus triumphante per- lm fruitur. Benevolentia accendit in eo con- lj tinuum Divini Nominis manifeftandi ze- fn lum , quo inftigante optabat momentis f fingulis , Dilecto fuo in regione quavis k: habitabili benedici , eumque exaltari, ho- Qi Eum in finem norari, atque adorari. Qu languoribus amore plenis fe ipfe confü- mebat, millena certamina fuícipiebat . di infractos labores fübibat, quos tamen « fuaviffimas vitz fuz delicias habuit; eo- Q quod dilectiffimi DEI gratia exhauriren- E tur. Cujus tam in vira quam in morte Ye laudandi ftudio accenfus Francifci animus fentiebat mixtas dolore delicias, quando u po&" quam plurimos- laudum c onatus fuf- fi df fuffieientibus fe effe deftititum. viribus "m intelligebat. Digna hzc commiferatione il lufcinia, dum accentus fuos concitare , fo- AW nos acuere, melodiamque fatagebat per- s ficere; vocem quodammodo vitamque 0ft füam eadem via profundebat. Atque hinc ft $ oriebantur effluxiones illz liquefcentis fu- "i fique fpiritus , illz amoris plagz; illz ex- n tra fe ipfam rapti explicationes animi , illa ia denique tam perfe&ta DEUM inter atque ; Va animam i(tius amatoris conjunGtio, ut nul- | Pf.f' lam liceret amplius jun&turam confpice- T re, fed felicem duntaxat métempfycho- z fin aliquam, per quam vivebat ipíe non nent jam ipfe amplius, fed in ipfo JESUS, qui u V$ cogitabat, qui loquebatur, qui przdicabat, j h qui fcribebat, qui cum aliis congrediebatur, fnat qui & vita cordis ejus,& anima fpiritus erat pili Itud praterea circa amoris illius con- eity ditionem ac indolem notandum eít, eun- and dem potius in pacifica quadam ac taci- Q turna fuavitate; quam in violento aliquo n ac procellofo impetu fitum fuific. Enim not vero quatuor fe nobis Francifci objiciunt ; ub (4) qu1 omnes magna quidem cum per- yn 4 fe&tio-. 1 f0à («) Nimirum eo, quohzc a Caufüno fcripte funt, tempore, fcilicet À. C. 1649. neque Fran- fe&ione, at nonnullo tamen cum difcri- il li mine DEUM amarunt. Divi Francifci Afïifiaus amor erat amor aufterus & ex- fpoliatus , qui ad contemptum rerum T omnium extremamque paupertatem ten- debat. Amor Divi Francifci Paulani erat Ó amor eximie humilis, qui novas fance j humilitatis abyffos perquirebat, ut fe de- l mitteret, & obícuras noCtes, ut fuas vir- QU tutes abíconderet. Amor Divi Xaverii h ccleftibus erat repletus fervoribus, ar- ( (i densque atque magnanimus, qui nihil animo veríàbat aliud , quam centum D « Orientem zque ac Occidentem verfus lv portas aperire, per quas zelo füo trans- irum appararet. Divi autem Fran- T ll cifci Salefii. amor. erat dulcds, fuavis; tranquillus, & velut intra ipfius animam ( abfconditus atque inclufus, ac tanquam Ambarum aliquod , cujus quidem odor :;fugvifiïmusv totum terrarum orbem per- urn- ïtï cifcus Borgis , neque Josnnes Francifeus Regis fo- : -lemni Ecclefie ritu in Sanctorum album relati erant.. l At horum tamen pofterior facile poffet cum Divo t Francifco Xaverio; prior autem cum Divis Affifiate atque Paulano, tanquam e gregii eorum cha;itat«is iinitatores, conjungi. l fundens fentiebatur, energia'autem a ne- ( mine fatis penetrari poterat. üm Contingit non raro; u:; qui amare i2 incipiunt, a(fültus & concuffiones quas- eti dam fíüa in mente fentiant propterea, u quod amor adhuc repugnantiz aliquid :dg in ea inveniat: fi autem omnes animi adi- vt tus eidem fine oppofitione aperti fünt , veti progreffus ille fuos pacifice & incredibili ) æ" cum füavitate continuat. — Ejusmodi vero fil difpofitionem in anima Francifci noftri Divinus amor invenit: hominem videli- qtu erli cet (ine definito confilio, cor rebus con« Til tentum omnibus, fuaviterque emortuam Tf inter fponfi cceleftis brachia voluntatem. i Illic regnabat ille (ine impetu, fine fymp- tomatibus. deficientis fpiritus: lllic pro- ", grediebatur inftar aurorz dilatatione qua- qtlälïl dam & incremento continuo , (íine fen- od (u fenfibili, fed ita zquali, ut nemo accet- | pCf fionum intemiffionem perciperet. Quod quidem non ni(i ex przcelfa perfectaque ;gis h virtute oriri potuit; quz facit, ut maximz: j r res ac fortiffimz plerumque plurimum j D,iW tranquille fint: fic maxima quzque flu- Mil läj[äfi:ï mina pacifica cum majeftate decurrunr. . Ve- A5 *^ Verum abfit, ut quisquam exiftimet, E Angelum hunc; tam alte eluctatum , de- Vl fcenfus oblitum fui(Te: nihil enim eo aman- I tius, nihil ad füa communicanda propen- | u fius, nihil erga mortales alios indulgen- b t/us. Solebat dicere : DEUM , ficut |üi creavit hominem ad imaginem ac fimili- ( K tudinem fuam , ita pariter ejusmodi amo- ( Esl rem hominibus exhibendum przcipere, qui amoris Divinitati fuz debiti imaginem i HU ! j ac (imilitudinem gerat. Neque enim; fü ut ametur homo , quarendum eft, an fapiens, an urbanus,an aliis id genus do- I 4 tibus ornatus fit, füffhicit quippe, quod Qu primz ac fuper cun&ta amabilis Pulchri- tiidinis imagine iníignitus fit. . .. Itti ob- ls Ti fecutus regule excellentiffima atque per- fe&iffima erga mortales alios charitate li lenus evafit: eftque compertum omni- ( bus, eam ab illo pofieffam , cun&isque in occafionibus:ad mortem ufque tanta Q cum folicitudine ac puritatefuifle-exerci- p» f tam , ut nullo fatis exprimi fermone pof- fit. Amabat vere & DEUM in homine, In & hominem in DEO : extra DEUM au- L tem nec ipfe ullo apud alium loco effe li volgit, nec alius quisquam ullo apud ip- um g fum loco fuit.... Commodabat fe ad- d venientibus omnibus, horis omnibus ; jl momentis omnibus.... Praedicabat, hor- X tabatur, fcribebat, confeffiones excipie- o bat.... Hofpitalia & pauperes verecun- qolt ( dantes vifitabat , Religiofos viros iter fa- Til cientes hofpitio füfcipiebat, magnam pe- It cunie vim propriis manibus erogabat , Kfb templorum altaria liberalitate fua exor- Qd nabat: imo; dum adhuc junior in mortis Vil verfabatur difcrimine , petebat cadaver r füum anatomicis Chirurgorum inítru- ] dO' mentis fubjici, ut, quoniam vitz tempore u adeo fuiffet inutilis; ( fic nimirum ipfi lo- |n qui placuit) poft mortem faltem nonnul- TU lis prodeffet ; addens; quod hac ratione mortuorum quoque quierem fecuram » ftatt redderet, qui interdum eum in finem ex ccemeteriis effodiebantur.... Til . Quibus omnibus confideratis faten- s tf dum profe&to eft , eundem cun&os illos (etu perfe&ti amoris gradus confecutum fuif- poi fe , quos in Cantico Canticorum( 4) enu- jnid merat Salomon, italoquens: Forzs ef [2) ut 1H0rs dilecTio, dura ficut infermus ema- ) di latio: Laupades ejus lampadgs jgnis atque 0i dTiZ—' («) C. s. amnnavum. Aque anultze mon potuerumt extinguere Chavitatem, nec flumina obruent ilawm: fi dederit boso omnuem Jub[ftantiam. 6 domus fug pro dileclione , quafi nilil de- [piciet eam. Et oftendit fane Francifcus. nofter charitatem orco duriorem effe , eoquod nimirum veterem ipfa hominem in fempiternum deftruat, quem . orcus torquendo tolerat, atque inflammis con- fervat perpetuo, quin eum confumat. Do- &ores 'T'heologiz myftice fupra textum y illum quinque amoris gradus. annotant: videlicet mortem , fepulchrum ; ardo- rem , infatigabilitatem , infatiabilitatem. Omnes illos confecutus erat S. Francifcus. Salefius: habuit enim. mortem amoris . dum voluntas ejus tam fuaviter inter fpon- fi brachia exfpiravit: habuit fepulchrum;. id eft, univerfalem confumptionem, dum. fe in fe ipfo tam perfecke redegit ad nihi- lum, ut in DEI corde totus effet :: ardor ejus eluxit ex continuis ipfius zeli a&tio- nibus; infatigabilitas autem ex obnifü ad- g: verfus impedimenta omnia fefe, utilluma dile&to (uo abducerent;objicientia: denique Q D e vita exceffit inamoris genere infatiabilis, N ac fimillimus Angelis, qui, quod maxi- me defiderant, id femper habent. COM- n "DP (5) «» g a A 4 7 ,&'A& i TSNS P " ///ä —( — QU — $f EM a (f h N x&ä iil ) — X** fas COf D COMPENDIUM TRACTATUS Vi L At SANCTI FRANCISCI SALESII d Jrsl i Ro w ofi $ PARSPRJMA POH rurty DE AMORE DEI n CAPUT Ls nil AAmorem ceeteras inter cupiditates 0 p dominari, ( u '.ä C eum, occurrente bono : cdr, pf allis $ p affectionibus, amore excitetur, (ficu« ]u ti mox dicemus) defiderium, om- Qd nesque alias ad bonum propenfiones amore ab precurri manifeftum eft.. Hoc enim tantum defideratur, quod amatur. Malum i fur,. f hac unica de caufa tale habitum , quod bono re- M z CowrgzNDiUM TRACTATUS li repugnet, ad odiumi non ira excitgret cor n noftrum, nifi amore boni, quo nos privat, Q preoccupatüm inveniret. De aliis animze cupiditatibus & affectio- M bfi nibus idemi prorfus dicendüm. — Ex amore omnes oriuntur. Unde fi, utlegitime fint vel illegitimz , vitium aut virtutem partici- ent; prout amor bonus aut malus eft. Ab oc ptincipio originem ducünt; a quo bo- nas aut malas dotes fuas ita mutuantur, ut cum amore, cüjus fünt veluti partus , .res una eíle videantur. Enim vero , nullo ( inter utrumque (tatuto difcrimine, quatuor Ve1 tantum cum Boétio, Cicerone, Virgilio, & at omnibus fere antiquitatis Scriptoribus, cupi- « ditatibus admiffis, fic loquitur S. Augutli- ( nus (a): /Zmor inbiaus babere, quod amat , cu- i iditas efl ; id autem babens, coque fruens , leeti- D zia: fugiens , quod illi advev[atur , timor efl ; id- Vi ue, fi acciderit , fentiens; tviflitia eff. - Proin- T de mala funt iflay fi smalus eff amor ; bona , fi bo- ntut. T Civitatis Dei incole timent, defide- Q rant, dolent, gaudent; quia aurem illorum b amor bonus eft, bona pariter funt affectio- f nes Evangelium mentem humanam Deo, u ut eam regat ac tueatur, obfequiofam red- Qu dit; cupiditates vero menti, ut illas coer- Qu ceat, rationis ad normam diripat, & virtuti V ( fervire faciat. Dum hic otdo fervatur, amor ft volunta$ (4 ) ipfi ccnfegtaneus fanctus eft, & recta; N ,(-a) Lïä. 14. de eiv. Dei C. 7' &'90 Dg Auonrz Dzr 3 cot recta ; quodíi perturbetur ,. tunc amor im- fvat moderátus eft & immoderara voluntas. Id eft, & chariffime l'heotime, quidquid boni aut mali &i in voluntate reperire eft, amori eft adícri- o bendum, qui eam fibi fimilem efücit. elit d CAPUT It E obe De voluntatis af eciionibus. r u Ia ( uas in anima experimur affz& iones , lus minusve nobiles, pl us minusve nuh funt Tatut Ve no b irituales , prout objectu m plus minus- ile principium ipf(is eft. uaedam ex- li i ratiocinio , quod, experientiá fen fuum duce, ; Cllpï.j admittimus; alige ex argume ppue cientiis petito; nto humanis ex j/, U nonnulle ex principiorum de nixorum co nfecutione naícuntur J alia tandem aliis ; non | )hl extat ori 80» quam fimplex voluntati divinze confen Pæ;o l. fio , aut fimplici(fi- mus veritatis fenfus , quam nobis Deus ipfe jz þr. manifettar. Primas a f& | st cant; quas in omnibu ectiones naturales vo- e€ * . S hominibus reperire Jorun quis enim fànita f to fervationem neceffari lém , & ad vite con- 3, non exoptat? quis 1 DE?! jucundis confuetudin q u cundas rationi coníe ibus non trahitur? Se. ntaneas dic TA qua& rationis lumini bus nitantu unt; quippe. qim citarur vol r, quibus ex- untas ad bona nonn ulla, que fen- | amOI fus non a fhiciunt, fibi concilia 'Olunm nda: inter hzc pax cordis, & omnes virtute s morales, ve. od u raque CouxrreNDniuM TRACTATUS 4 da fünt, nec non rerum raque gloría recenfen eeternarum notitia. Tertie autem ,. veluti luminis fidei partus, & doctrine Chrifti in- telligentize, chriftianae nuncupantur : hiscé affectionibus impulfi , voluntariam pauperta- tem , charitatem perfectam , paradilique glo- V riam diligimus. | m ! T | Vil uod ad quart:e claffis affectiones fpectat; ; Ti cum, preterquam quod ad Deum folutn di- ?HIG ripuntur, ad quem unice pertinent & ten- At dunt, Deus ipfe in nobis, fpeciali modo; ft, eas efformet, nullo rnediante ràátiocinio , nui- lo concurrente naturali lumine; eas divinás fü urales norninamus. Et hoé ex di« füpernat Q cendis d e fancta animz confenfione, & de tün divinis infiniteque fimplicibus fenfibus, quos; n cum Deus in ea velut in fanctuário fuo refi- Upg det, ipfilargitur, haud difficile intelligere Yen erit. Has affectiones ad. genus preefertim m triplex revocari poffe , . nunc dixiffe nobis &m fufficiat. Spiritualis fcilicet àmor incotnpa- Qj rabilium pulchritudinum in fidei notree My- fteriis 5 amor ingftimabilium bonorum; d uze nobis in altera vita deftinantur ; amor ( éroa füummatm DBonitatem , fanctiffimam Que? QO & eternam Divinitaterm. u ilem lmä GapUT .Ds AuMonz Dzrr. rum Cupd T.L dl ii : Anovem. Dei» ceteros. inter. amores hi dominavi, y [ oluntas, quz intelle£tuales ceteras óm. ! glo VT nes facultates regit, ipfo, quo flaprat amore, regitur; qui eam fibi fimilem efficit. erum enim vero omnes inter amores, qui )68[89 voluntatem regere valent, fibi in alios aucto- ritatem arrogat, & dominium habet Dei n d amor. ][taei effentialis eft auctoritas, ut, fub- l lato dominio, ipfe tollatur, & jam nullus nO b fit, ubi nullos fübditos habet. J)HUI Non inde fequitur nullos alios in anima Jj fupernaturales motus exiílere. Timor , a exempli pratia ; pietas, fortitudo, fpes, non E minus funt gratize partus, quam Ifaac & Ben- ;,qüoï! o jamin partus mulierum , quarum fccunditas fupernaturali poteftati erat referenda. — Sacri J vero amoris, tanquam hzredis & filii pro- vertit miffionis, imperium eft. ' Etenim, propter 31105 amorem, praci ortp: pue sterna cceli felicitas ho- mini promiffa eft, : j Salus oftenditur fidei, paratur fpei, foli charitati tribuitur. Fides nobis viam mon- . ftrat , ut columna ill u a myfítica nubibus & igne conflata ; lucida fcilicet. & obfcura fimul. Dulcedine fua fpes, inflar mannz, nos fü- fientat, Nos autem in terram promiífam in- troducere , folius charitatis eft; quz nobis transeun- jl [ CoMPrEzNDIUM TRACTATUS trranfeuntibus per fluctus ire Dei, in die ju- ! ^ dicii fecuritatem preftat, quemadmodum If- raélitis per aquas Jordani viam patefecit arca h Sola etiam charitas nobiscum , ] fcederis. füb ipíius aufpicio ; in ceelum introducis , Il - columna fidei habirat ; cum Dei populus, ( duce, nec manna fpei efca, in hac coeleíti terra, jam ultra non indigeat. * . . j De cetero ; amoris imperi um nf;que ! durum efít neque aufterum ; imo mirabili ( quadam ífuavitate temperatur. Omnia ad füam modo efficaciffimo fimul & ditionem : d raviffimo adjungit. Quisquis amat , vim qu j üimul & maximani & maximo amore dig- qi nam experitur, (Or D) n CAI;UT .IV.- "t De matura amoris z genere. Qu X'?r deo intima , adeo effentialis voluntatem inter & bonum convenientia eíL, ut, Qu Ms Ítatim atque bonum voluntas animadvertit; ad illud fubito feratur, ut ei, cum voluptate, w tanquam objeéto fibi apprime congruo, ad- hereat. Qus convenientia adeo arctam, hanc inter anime potentiam & ejus obje- étum, connexionem efficit, ut ad unius no- titiam , notitia alterius prerequiratur ; At- 0 que ad ideam boni nobis recurrendum , ut Q voluntatem definire valeamus. Sicuti ad ex- ama plican- Dz Axonr Drr. ? M lu" plicandam boni naturam , voluntatis ideam HU L adhibere neceffe eft. Et vero , Theotire, eu bonum ita definitur: quod quisque- vult. Cum Voluntas autem , facultas animze, qua. nos u&is?, impellit ad bonum profequendum, autad id i faltem, quod bonum nobis viderur. ul Nec immerito dicitur cor a bono occu- pari, ab eoque, mediante complacentia, quam p ii producit, ligari; amore autem attrahi, quo dirigitur fimul & adducitur ; a complacen- u tia cor impelli ; ut a fe, fi italoqui fas eft, mui egrediatur; duce amore in viam íe dares xm eoque ftimulante obje&tum amatum profe- d qui Atque etiam , pro libitu, dici poreft, cor a complacentia expergefieri ac excitari; ab amore moveri, & ad progrediendum de- terminari ; a complacentia alas cordis veluti extendi, illudque ad volandum difponi, at- que amore reipía volare. ]ure igitur , ut "i verum fupponi poteít, amorem recte defi- ytdt nitum nihil aliud effe, quam motum, effufio- L " nem, & jf ceffum. quafi; ad .obje&um amatur, cordis in- [ j 00, " fl (l CaPHT V. Iv 5 )j De varáüs [peciebus amoris. * u ommunis & recepta amorís hec divifio l: C efamor benevolentiz,&amor concupif- um " centiie. Hic beneficiis, qua' nobis ab objeéto TU amato pfæ(tari poffünt, quaque ab eo fpe- h ramus; $ CoMPrENDIUM TRACTATUS ramus, excitatur ; ille contra objectum ama- J l tum gratis amat, cujus unice bonum inten- dx. Iftius amoris, vel a folo nomine, na- ( ! tura declaratur, amore benevolentiz aliquem amare, idem effe ac ipfi bonum exoptare. 1 Si ille, quem amamus, bonum, quod ei exoptamus, jam adeptus eft, tunc de ipfius felicitate gaüdemus, & amor nofter eft amor complacentie ; actus nempe voluntatis , qua audio objecti amati gaudet. Cum vero ille bonum fibi congruens etiam nunc defiderat, illud ei exoptamus: amore fci- & licet defiderii. T Tunc amor dicitur amor fimplicis be- à nevolentim, cum non eft mutuus; inter eos, Dd qui mutuo amant, amor amicitiz eít ; qui L in hoc triplici capite , quod amori mutuo i effentiale eft, confiítit. Videlicet duos ami- fr cos fe redamare , nec amorem imnutuurn ] ignorare ; fíuüos animi fenfus , ad invicem, q aperire; familiarique commercio uti opor- te tl (ä Cum amicum, ceeteris non pofthabitis; amamus, fimplex eft amicitia ;- ceeteris vero pofthabitis ; dicitur dilectio ; quafi amor Í electionis ; quod , revera, electio objecti , j pre aliis, interveniat. l V Quodfi autem unus ita aliis preefertur , utjam omnis ormnino abíit comparatio aut q ) proportio; tum incompa.yabüis, füumma; . pr&- Dzs Awxonr Dzr. 9 Ti reeftantiffima erit dile&tio ; & charitas fo- i Deo debita. i* Et vero, he voces, c/arus, f ebave , cbavius fíeri, wt facile intelligere eft, Ym ideam .mageni pretii, fpecialisque eeftimatio- nis prefeferunt. od Cv uv.w WE LI plus Naturalemi mobis ine[fe propenfionem , qua ampt TA ad Deum pr« cunclis alus amandum Cum mvitamur. Qu uamvis flatu originalis juflitie , in quo J i primus homo creatus fuerat,' excideri- imus ; & peccatum pnaturz noítre horren- $ be dam cladem intulerit; has tamen inter rui- 2 €0$f nas, propenfio ad Deum, pre omnibus, ; Q amandum in nobis füpereft; nec non natu- nuti ralelumen, quo omnibus rebus creatis in- Y df finte amabiliorem eum effe copnofcimus. ul Hanc propenfionem non effe plane deletam Vicemä quotidie experimur. Omiffis luminibus, o que fides nobis fuppeditat, atque etiam dum inrellectus nofter naturali modo apit, d de Deo attenté cogitare non poffumus, quin natur& propenfio, in intimo animz noltrz 12 fenfü, motum fecretum excitet, quo in ob- j u jectum noftre copitationis cor noftrum in- íflit ac involat; vix ac ne vix quidem di- :fel'm j vinum ifítud objectum voluntati offertur , cum in illud non fine gaudio & voluptate jo J propendet. [uni B 3 3 CAPUT- præ Yo CoMPENDIUM TRACTATUS— C aA DT VH W D Solius mature vires o2 molis Jufficere ad At 1 H «s Deum [uper omnia amandusn. [ nter omnes aves aquila exiftit fortiffima; ! cujus maxime fublimis maximeque au- ^ lf dax volatus e(t; oculis tamen magis, quam alis; valet ; ejusque afpectus , & celeritate & extenlione (ua, volatu longe eft praeftan- j W tior. Idem de homine prorfus dicendum. d Ad Deum.cognofcendum idoneus, ad eum QttN amandum propeníus etít ; Lumen autem ad ii cognofcendum, quam Deus íit amabilis, lon- 8 LA ge fuüperer virtutem ad eum amandum. Non , tam peccarum obfcuravit intelletum, quam m voluntatem debilitavit. Appetitus fenfiti- At vus, quem concupifcentiam nominamus , 1$e inrelleétum quidem perturbat, imperium ( autem voluntatis prafertim detrectar ; ita ut, dum huic animz facultati, Jam peccaro fra- M &e, cum concupifcentia continuo efít lu- gu?,r lïï éandum , Deum nec pro amabilitate quam Q in eo , ratione duce, detepit, nec pro na- turali propenfione, qua in eum fertur, ama- à re Valeat. uam hæc nofh'ä 'imbeciliiräs commi- feratione digna eft, chari(fime Theotime! ga quis in fcriptis Socratis, Plaronis, "Trifme- gifti, Ariftotelis , Senecz , Epiéteti docu- L hi menta legerit,. quibus conítat Deum eis non i igno- Drg AMozr Dr:1. il ienotum fuiffe, ad eumque amandum valde ipfos inclinaffe ; nec iftorum Philofophorum tl fortem deploraverit ? Hac funt ,. 'Theotime , luctuofze con- tradi&ctiones , a quibus non abhorremus ; ex [mu; quo mifera noítra natura peccato fauciata ; dU füuit. Eam, non immerito ; cum palmis Quan ' ex Orientalibus cam- Tiv comparaverim , qu pis accerfere, & in noftris planrare folemus. Rd du Non omni quidem fructu carent; nullos autem ferunt nifi imperfectos , & quafi ab- | Ut ortivos partus. Calidioribus regionibus m d indigent, ut earum fru&tus formam, guftum ) IOM & fic erfectionem fibi propriam affequan- , Not tür. ldem de corde humano prorfus dicen- quam dum. Non eít omnino impar, & quidem fl naturales ad füas vires redactum, initio amo- ymus, ris erga Deum, utcumque, producendo, quod uerium tamen nec verus efít amor, nec amoris no- i[a:d[: men meretur. Verus autem amor,; amor [;0 h& füpra omnià, maturus iíte ac perfectus di- a leétionis fructus fumme Bonitati debitus, ] quam cordibus tantum grati a præoccppatis ac fufäf Pr() fir fultis producitur. [l "CopP-p.r VIIL :ommfj Quantum Deus fe a nobis amnari. defideret. oU "r egimusin Genefi , Cherubim gladio flam- l Q i mis fülpente armatum paradifi terreítris cuftodem a Deo, conftitutum fuiffe; ut ne- ( [l(]q mineim jj Ba4. * 12 CQMPENDIUM 'ó'RACTATUS minem, nifi divini amoris gladio perforatum; F in ccelum. admittendum efífe intelligeremus. I f Quapropter amabilis Redemptor nofter, qui; effufo omni fanguine fuo , nos redemit, a y nobis amari infinite defiderat, ut falvi aeterna. ] cum ipfo felicitate fruamur; & ideo nos fàl- 4 vos &felices vult, ut. à nobis in eternum D amerur; ita ut noftram falutem propteraimo-. fi rem noftrum, & noítrum amorem propter Iu falutem noítram defideret. :Sic enim ipfe Ti loquitur (2): Jgmem veni miüttere in tevvam , eg Tij guid. volo;. Tif ut accendatur.. Ex. verbis au- lta tem omni admiratione dienis, quibus amo- ! rem noftrum exipit, quam flagrans ei fit, il- lius, quod petit, impetrandi defiderium fa- cilius 1ntelligi poteft.. (/) Dilige: Dominum a Deum. tuum ex toto.corde tuo, qg in tota. anima A 1u0, Q9 m tota meste tua , boc eft. maximuim $g D primum mandatum, |. : Wh ! chariffime Theoti- im me, corDei ardere, fi ita loqui fas eft, amo- l re noliri videtur. Nonne fuiffet. fatis , fi [ eum amare nobis ab ipfo fuiffer conceffüum, D quemadmodum a Laban amare Rachel, & fi conjunétionem cum ea (uis mereri obfequiis Jacobo conceffüm eft? Ad ftudium & ali- ü quo modo divini fui cordis ardorem fignifi- candum, amandi venia minime füfficiebat. Expediebat ad eum ex totis viribus noftris amandum, nos imperio compelli, ne forte, atten- (4) Luc.c. 1 2;,-0. 49. (5) Martb. c. 132. .. 37.. Drz AMQ'RUEDEx.. 5 At actehte confiderata & Dei majeffate & miferia us noftra, qua tanto feparamur intervallo, vel )þqu'lï alio quocunque pratextu , ab officio, quod it,i ([all ipfi tam cordi eft; deterreremur. Qui fieri 1 poffet, ut declararet apertius (e propeufionem T i ad'ipfum amandum , quam cum vita accepi- Fnud mus, non in nobis incaffum reliquiffe. Ni- at hil profecto rniffüm facit, ut minime otiofa IOW q remanear illa propenfio, cum etiam adhibeat nf; f mandatum , ur nos ipíi regendos permitta- Itl V mus; dum nemo eít, &ui omnia neceffaria, ys db ut mandatum hoc ; ; d reducat ad prax?n abunde non füp-pediter. ü[) ä' u Preterquam quod autem aperte decla. ii ' rat €0, quo erga ipfum ferimur, amore fe T valde afhci, ut in uniuscujusque hominis m poteftate fit, ex invitationibus amore plenif- ho fimis commodum percipere, ad nos venit, m nosque invirat (a), Écce, inquiens, flo. ad offium , a, d ts puyo ; fiquis audierit vocem meam, ts gcefülmo aperuevit inibi januam , intrabo ad illum , $2 ce- :h817 ., nabo cum ipfo g* ipfe mecum. Id eft, (excentis inomodis meam in i . j pfüm bene Vclentiam öc ] &?Aiä' amicitiam ipfi comprobabo. fin f B ; Q A- It (a)-—Apoc. £. ; v. 20. 14 COMPEr»iDIUM TRACTATUS ( CAPUT'IX.' ï ] Q Per Deumn non [lare, .quo minus eum ar- d dentifimo amore profequamur. . h! chariffime Theotime , fi omnibus di- (2 vinis afflatibus nos preeberemus dociles, Tij eosque in nobis, rro vi fua, operari finere- mus, quam rapide in virtute progredere- QUIH W)( mur! fruftra autem fons aqua abundat, que l0 tanrum pro amplitudine canalis, quo trans- A0 mittitur, hortum ingredi valet. VSUOPINM A Spiritus fan&us veluti fons aquee viva, IPM qui ex omni parte diffunditur, cor noftrum; 10 utita dicam ; circumdat, «continuo paratus ts ad illud gratia fua irrigandum ; noftrum vero confenfum defiderat:.eamque in animam no- ftram infundit pro menfura fanétee voluntatis J fuz noftreque cooperationis, cu -In nos rite affectos invenit. . Quamdiu Viduz Sarepte vacua vafa oblata fünt, oleum, quod, fupplicante Eli- feo, miraculofe Deus producebat, fluere N Ti non defiit; fed deficientibus vafis, quibus contineretur , fterit. Ut fefe dilatat cor no- llj vo] ftrum, feu, ut accuratius loquamur , ut illu dilitari finimus, &, non denegato confenfu, d nos Deo permittimus, qui; pro fuo arbitrio, dUm iu nobis vacuum efficiat ; ita 1pfius mifericor- i i d:a effundere non fe ceffat; & efficacia infpira- ( flüu tioónum, nec non abundantia magis ac magis creicen- Dr Awonz Dzi. 15 crefcente, prout illis refpondemus, crefcit pariter divinus amor. : Deficiente autem va- ( cuo, eoquod coníenfus nofter deficit, jam falutares influxus mifericordia arefcunt. qu Quid vetat igitur, quo minus eo fervi- do amore ardeamus, quo olim Auguftinus, Cl nac Francifcus, Catharina Senenfis, Franciíca? Quia, inquies Theotime, Deus eodem mo- (ere 0, quo gratia fua in iíüis inclytis Sanétis, Qu uare autem Qu* non in nobis operatus eft. non eodem modo eft operatus? quod , pro- cul dubio, eo modo, quo par erat, fuis in- ViVæl fpirationibus non refpondimus. Et quare (trum non refp ondimus? quia, cum libertate no- J ]5 ftra uti poflimus, fümus abufi. n« qme GawwgT: xX m p T De amoris jenfu; quem , mediante fide, accipisus. um nobis fidem largiri vult Deus , non u3 Väfä C "m ratüiociniis fed infpbirationibus anime noftre fe infinuat; atque inrellectui tam be- ht us nigne , tam fuaviter credenda proponit, ut cr iis, non fine vivido complacentie fíenfu;, voluntas afficiatur.. Sic excitatur ad intel. ) j g le&tum, interpofita fua auctorirate , adigen- dum, ut, remoto omni dubio , i admiffa nullaque difhdentia propofitis fibi veritatibus f em3vi ii adhereat. Hoc autem mirum eft, D vuii fidei myíteria circümfufa tenebris , & velis n | ( Operta 16 COMPäNDwM TRAcTATUS * operta menti noftrae proponere, ita ut, cre- f dendas veritates non diftin&te, imo vix ftri- L &im, a nobis cerni, affirmare poffimus. n Dubito valde, Theotime, an de pre- fi fenti materia..eo quo vellem modo, diflere- xe poíím. Fides eíl mentis noítre ani- ma ; fibique exprobranti, fe adinftar fcientia- W rum humanarum neque claram effe, neque Q evidentem., non immerito verbis uteretur ; ( uibus Canticorum Sponíà fociis fuis refpon- Tj debat: (4) ANigra fum fed formofa. Me autem T er .fimplicis revelationis tenebras afpicitis; duq quibus venuftatis meze fplendor abfconditur, à ac denieratur, dum me intelle&tui offerunt, hgu quin evidenrie lumine illuftrer. Atramen, fj humana ratiocinia, fcienrie ftuüdio quefitee, tqte fruftra vos mecum «quare tentaretis , infini- fa ta certitudo, qua gaudeo, venuftatem meam t adeo excitat & adornat, ut jam veftram lon- vt ge fuperer pulcherrimam. Laudarent me W mortalium oculi; fi'talem; qualis reipía fum, A me cernere valerent. Et vero , me maximo amore dignam efíe neceffe eft, cum tenebro(ía obfcuritas & nebulofa caligo, inter quas vix difcerni pot- I füm, nonimpediant, quo minus hominibus placeam, & erga me amore afficiantur. . Vix 1e[ menti rationis participi me obtulerim, cum Mif omnes fuas cognitiones pre me contemnen- US das exiftimat. NNon fecus ag Regina inp alatium ï::n( uum B (a) Caut. c. 1. v. 4. Dr AMoRz Dzr i7 ( füum excepta, folium confcendo , legibus d meis omnes fcientias tempero, mihique om- $ nia ratiocinia & omnes opiniones humanpas | præ- fubjicio. flre : Firmis ra,tiohibus , argumeniis .m.,orali- jentt bus, miraculis & omnibus aliis prafidiis , neqy quibusChriftiana Religio inftruitur, dum evi- fetif denter fit credibilis , humano etiaim captui 2 mapis accomodata evadir. Sola autem fide, autet qua ad eam credendam & admirtendam ad- ic ducuntur, ei fübduntur mentes. uid , nalt plura! fides proponendo veritates, quibusRe- Feruti ligio conftat, àd amandum earum decorem t nos movet ; itaut, ea fuggerente, has veri- u ü(æl tates credamus , illisque afficiamur ; quod Itf fuavitate, qua demulcet voluntatem, & cer- j med titudine, qua mentem firmat, preparet ad m ht veritatem & pulchritudinem objectorum , qn qua proponit, percipiendas fimul & aman- as Pfa fjf * (it p Ex di&tis jam intelligis, Theotime, quod ytti d tübi probare mihi in animo fuit; certitudi- am l j f nem fcilicet in rebus , qua nobis revelatio- ymini^ ne innotefcunt, & in myfteriis fidei occur- ! ! rentem, amoris & complacentie fenfü pree- 1 ^ if curri, quem veritatum, qua proponuntur, d ecor & fuavitas excitant; atque in fide con- Ti üneri amoris initium , quo invitamur & ad " fuuf res divinas allicimur. -CAFUT I8 CourrzNDIUM TRACTATUS | r( Quamuwoc- XE I De eximüo amovis [enfu, qui im mobis ex pe najcitur. u emadmodum fol meridianus, cujus il (3 . adverfis radiis exponimur, non poreft äpp lumine fuo nos recreare , quin & fimul ca- qu lore exciter, ita fides vix mentem noftram 0 veritatum fuarum lumine illuftravit, cum Tlus voluntas cteleíti amore ftatim inffammatur, qu Duin infallibili certitudine nobis per fidem EU innotefcit, Deum exifítere, bonitatem ejus Dei infinitam effe; & poffe & velle torum fe no- tf bis dedere; omnesque nece(larias ad gloriam (Qo ac felicitatem eeternam comparandam nobis, ab ineffabili ipfius mifericordia, paratas vires Tiog offerri. lel c Er quia ad füummum bonum omnes; Expg juotquot fümus, proclivitatem experimur, Q ex fecreto ftudio, quod hanc procliviratem tht «l fequitur ; in cordibus noftris naícitur etiam lg WW continua follicitudo; quz fedari non potett; W A quaque agitati , ultro & continuo fatemur d fincera ac perfecta felicitate nos non frui; Cüt & effentiale quid a nobis defiderari. Ril Cum íemel autem fides menti noftre ld objecti pulchritudinem manifeftaverit, quo; o excitante fua propenfione , trahitur; Deus ü Ic[] bone! quot & quante delicie ex hac mani- feftarione fluunt. 'l'am amabili objecto pre- A QccupaFa mens noftra, exultat letitia, & pre Drg AMwon z Dzr 19 pre amore exclamat : O quam pulchrum es meorum omnium defideriorum objectum ! n O quam pulchrum es! quam fero te cognovil Secretus & mnaxime intimus nobis ineft u infünctus , quo felicitarem vehementiífime pOteïï appetimus. Hoc omnia metunur; quid- ul d quid agimus , ea intentione apimus, ut feli- of ces fimus. Nos in . omnem partem verfía- , u mus, nofire felicitati follicite fervientes; fed Va quafi manibus incertis preetentantes, utpote r fde locorum & obje&torum ;* in quibus eam re- m u perire eft ionari, ingredimur ; ufque dum Me t fides, preemifTa infinitorum Dei miraculorum dorii cognitiene, nobis eam oftenderit. i P.Ob!iw . Tunc, quem fícrutabamur the(aurum, g nos inveniffe atfirimare poffümus. Quantum vero gaudium, hac cognitione, cor noftrum omie experiatur; quanto cum amore , quantis erimi cum delicis de ea fibi gratuletur, quis po- ia ) i terit exprimere ? Inveni tandem, exclamat, j eu ; inveni, quem ignorum tamdiu quafivi! ah! j POH utinam ad notitiam & amorem fummi boni f afpirare, mihi licitum effe non ipnoratlem , cum in rerum pofleflione ; qua& quaerebem , nulla ketitia afficiebar ; quod eum non nove- ul ram, quem meis omnibus defideriis reipfa if q profequebar! amare volebam ; quod mihi ; erat amandum nefciebarn. uapropter cor ci inéeum , cum verum X fao amore dignum 1o? n derabat. i bonum non invcnerä:, continuo defi (; Clam Ü 20 CoMrEzNDIUM TRACTATUS Clam fufpirabat ; nec non fufpiriorum fuo- f rum caufà ipfüim latebat. O mi Deus! pre- Áim fenfionibus nonnullis ; ad te amandum me frt natum effe monebar; his vero prefenfioni- m bus non fàtis diftinéte mihi manifeftabatur bo- Qu nitas tua , ut ea afficerer , & ad cor, quod " exipis , tibi prebendum impellerer. Qhrn if CaApUT XIL Quomodo in [pe amor colatur. li f icut intelle&tus humanus, fretus illuftran- n N tis fidei aufpiciis, in fummi boni notitiam COgng venit, illudque attente confiderat ; ita VO- E luntas hoc divino objecto mirifice eapitur; Iu quod abfens , ardentiflimum preefentiee fuze 1 Qüom defiderium excitat. k Y Sacra fponía, magna vi lacrymarum lts perfu(a, amore languens , ubigüe dile&tum Tlnie füum quarit, quem,; pre defiderio fuo; pnimis tarde inveniet. In Divina ifta Amafia Ex acionum íeriem obfervare expedit EU amore in ea nafcirur defiderium; ex defide- Asl rio ardor, quo ad morum adacta , ubique X p follicite quarit. Ardor denique languorem ob K progenerat ; eoque conficeretur penitus ni- U fi eum tandem inveniendi, quem quzrit ; Ípe Qu fuftentaretur. im . Ne languore, follicitudine & contentio- ne, quibus laborat indefinenter amor ilie; n qui ardenter defiderat, frangarur ani inus DO- l fter; Dg Awonz Dzi. 2i fu. fler , ac proinde in defperationem incidat ; pïæ- füummum bonum, quod, dum fefe manife- W ftat , ardens füi defiderium mover, iteratis fioni promiffis ac infpirationibus, fecuritatem x x quodammodo , defiderantibus praeítat, fuee qu poffeffionis olim, & citra arduum laborem obtinenda , fi tantum paratis fibi & oblatis; hoc fine : auxiliis ufi fuerint. ^ Ex quo intelligere eft, Theotime, in hoc negotio omnia amore confici. Cum yulrt femel enim objeéctum felicitatis meze fide od cognovi, hoc amavi, hoc defideravi; imo jv & amavi vehementius, & ardentius' defide- eapi[üfe ravi, ftlatim atque nullam in eo effe moram, a quominus mihi fefe daret , cognovi , cum Dei voluntas amore & defiderio dignior, mutit ipfius prefertim propenfione ad íefe com- Vr municandum, efhciatur. jb M 1 j Non alia progreífhione, interveniente J amore,; defiderium in fpem mutatur, quae jd w fpes fimul et jus preetenfum; vel, fi magis 1blqueü placet, fpes eft amor, qui exfpectat, & ad f objectum fue exfpectationis jus fibi afferit. m n Quoniam Deum , .& a Deo exfípectamus, qui fimul caufa & terminus exípectationis g ac noftre contentionis eít;fides non immerito dicitur divina feuTheologica Virtus, qua füb o qor " quolibet refpectu ad Deum tendit ac termi- natur. j C Casumx j ii 42 CoMPENDIUM TRACTATUS Cuepy^r' XHE dem Amorem fpei, etfi imperfectum , valde ta- qu zuen tonusn e[le. Qu morem fpei, '"TFheotime, ad Deum;, tan- &i] quam ad terminum fuum , non tamen Iün finerefpe&tu ad nos, referri; de Deoipfum co- r V gitare, noftris commodis non omnino przter- miffis, conftat ; & ad fuüummam quidem erfe- flt ; uitu- It €tionem eum fpectare, fed tanquam ea rumcertum elt: id eít, ad Deum amandum & — non hoc ipfo inciramur, quod Deusfit fumme t ] bonus, fed quia talis erganos eft ; &, ut fatis ap- u Ti paret, in hoc utilitati noftre infervimus. Ve- 5us quidem eft amor, fed amor concupifcen- Q tig, & proprio fuo commodo non exutus. Minime tamen dicere intendo nullum fümz effe difcrimen inter fpem in Deo , & Dei üfe] fllmn amorem propter nosmetipfos. ^ Abfit a no- bis, abfit dilectiffime Theotime, talis difpo- ii f() RY fitio, qua admiffa , anima fàcrilega effet, dum in fuo erga Deum amore , proprio gaudio J intenderet fervire, quod pro actionum fua- WU rum fcopo fibi proponeret; ac proinde ama- ret fe ipfam eo amore, quo Deum, & Tr Deum ainore, quo fe ipíam amare debet. Tij 'Talis agendi ratio haud effet diffimilis lm Dlüs rationi apendi uxóris, quae maritum fuum amaret propter famulum , & fic in corde T füo famulum loco mariti, &loco famuli ma- ritum haberet. t | l ch' : Amor Dx Awxomzt Dzi. 23 Amor ergo, de quo hic agitur, eft qui- libl em concupiícentia , fed bene ordinate, qua Deus non refpective ad. nos confidera- tur, & ut noflrc inferviat utilitati; fed qua ad Deum , tanquam ad finem noftrum ulti- qamd mum,in quo noftram felicitatem reperire eft, um afpiramus. Sic Deum ur fümmum noftrutm re onum amando , revera nosmetipfos ama- ] peïf , mus; fedlegitimo & ordinato amore , quo h r nos nec ip 1 anteponimus ; nec cum ipfo nandum &quamus. Non quidem omnino excludi- tfurtte tur proprium commodum, fed Deo, tan- funst quam fini & objecto primario, longe poftpo- s. V nitur; qui primum in hoc fpei amore lo- cum occupat. pl eui Quod autem dixerim Deum fpe a nobis fumme amari; de amore perfecto minime. " s intellipendum eft. Perfettus amor ille, qui fümma Dei bonitate, in fe fpectata, afficitur, i Jis in fola charitate quaerendus eít, nec alius amor merito & proprie fümmus dicitur. (fe Ü T Spes, qua ad hanc eandem bonitatem, in quantum refpicit ad nos, dirigitur, amor eft j imperfe&tus. Aretiam, quia fümmum bo- »eum) ! num . eft hujusce amoris caufà predomi- R. nans, fpe a nobis Deum fümine amari, non d fit: immerito dici poteft; hunc tamen amorem "n plus affectu quam efficacia & praxi valere, i nec ad fervanda Dei mandata ac vitam zeter- nam promerendam:. nobis, niíi interveniep- g^ te charitate, füfficere fatendum eft. E CAPUT At 24 CoMxPENDIUM TRACTATUS CaáPruT XIV. | n (ü Compendio[a cbaritatis de[criptio. Qu n fupra dictis, chariffime T'heotime, mife- du [ ricordem Dei admiremur:agendi ratio- elit nem ergaanimam, quam a peccati fervitu- dom te vindicat. Praevenientes fuavitatis fuze be- Il nedictiones ipfi largitur, quz continuo cref- Iemp cunt, & quibus illa loco aufpicii utitur: D ex amore ad amorem ita deducitur, ufque ^ lt dum in terram promiíhonis advenerit, id if eít, in perfecta charitate quieverit, que eft vera amicitia, qua, propter fe ipfum a qu nobis, fola ipfius infinite amabili bonitate invitatis, Deus amatur ; H«c reciproca eít plia e[l amicitia; cum, quisquis Deum amaverit, dImo amat, aut armabit in pofterum, a Deo pra- QT venienre;, ab eterno armatus fuerit. il Hec amicitia utrique parti nora eft. Wto Deus enim ignorare non poreft, quo illius D amore flapremus; cum ipfo authore in no- bis formetur; quemadmodum de ejus in nos amore dubitare non poffumus, quem toties i tamque aperte declaravit ; dum fimul nos Ty aC agnofcere cogit, nullum in nobis effe bo- num , quo ipfius benevolentia nos non dita- pot verit. Familiarem nobiscum confüuetudinem « ek)( fovere non dedienatur ; gratize fuae infpira- tionibus ac illecebris, cordibus continuo lo- äï;i'm quitur, nos conjunttiffimos amicos nomi- li git ac confie nat', & reipfa nobiscum amice a denter; Drg AMöRE Drr. 2j denter; quibus arcana füua manifeftare non dubitat, Suo tandem amori füisque benefi- ciis cumulum addir, dum in fanctiffimo Eu- mié chariftige Sacramento ipíiffimus efca noftra 100 efficitur. Ad hoc amoris Sacramentum, quo VE homines fuftentat , accedit facilis ad eum adi- 2b tu$,; & familiare colloquium, quo , omri ) cref- tempore, & pro libiru, mediarie oratione, Jitün. uti nobis licet. In eo vivimus, movemur u & fumus; quidquid denique fumus, per ip- i, il fum & cum ipfo & in ipfo fumus. ; Qe Yüm: Obfervandum hic eft amorem niutuurkn, qui Deo cum homine intercedit , non fim- onitt plicem , fed dilectionis amicitiam effe. Id d efít, electione & przdilectione ac fpeciali st amore Deum amamus. Hoc nobis fignifi- o Pl'æ' catum voluit fàcraSponía , his verbis: Ji- le&us smeus. ele&us ex millibus (ay. — Id eft, in- Qd efï. ter omnes; hac enim illi us fanctae amatricis uo Ua mens eít. en» Multiplici hac de caufa, ficut fidei & ? ol 00 fpei, ita & charitati pro fede hanc affigna- mus partem anima, quam alibi apicem & [f i cacumen mentis appellavimus. Illa enim ut- U pore virtutum regina, in voluntate, quam of dl uo flv loco folii haber , fedem ftam pofuit: d e loco dulces (v os influxus diffundit,. quibus animee decor fovetur ac augetur; ita ut ama- bilis (emper & grata oculis Dei fit. ; 0 C 35 Cha- | i d (4) €ant. c. g. v. 107 26 CoxPENDIUM TRACTATUS Charitatem igitur amorem amicitie ; a 8l amicitiam dilectionis , dilectionem zítima- tionis effe ftatuamus (fed sítimationis in- wO comparabilis, füumme & füpernaturalis ) eamque in anima ,. inítar folis in mundo exi- n , ftere , ut illam radiis füis exornet; in intel- Sgyw lectualibus potentiis, ad eas perficiendas, fhi recendas ac moderandas; in voluntate autem t effe tanquam reginam in folio, ut refideat in ; ea, & Deum femper & füper omnia amari procuret. Felix ergo anima , in quacharitas l rq diffufa eft; quacum omnia bona ipfi venient. tf t LXPRUTS2AM r fici Deum [ui amorvis progre[Jum. mobis faci- ia lem veddidi[je. dl ttende & mirare, Theotime! quid in T L X hominum opinione vilius aque frigide N oculo, aut fruíto panis? veruntamen hec fin eleemofyna , amore Dei follicitante, pauperi digo erooata, confeftim in mifericorde anima, quae Tüi eN hoc largitur munufculum, amoris augmen- to remuneratur. i . Non fole plante aromatice. in felici dm Arabia fuaviter olent; omnes alie , plus minusve fcecunditatem & faventem apri dif- À tof pofitionem participant. Sic in anima chari- tate acceníà, non in fola excellentia opera; fed & in minima, virtutem íuam fan&tus amor « Dr Awonzs Drr- 27 'itiæ j amor inftillat ; quze odore fuavitatis, quem ex eo hauriunt , grata efficiuntur Deo; a quo, n i5 u pro mercede, charitas augetur. ji) Hec veritas, facrofancte Tridentinze 0 Synodi judicio, extra dubium pofita eft (2). t Siquis dixevit , juflitiam acceptam mon conjerva- endass vi, atque etiam augevi coram Deo per bona ope- qu va; fed opeva ipfa fru&us folummodo &2 figna deuit effe juftificationis adepta, non autem ipfius augea- ' m de cau[ams Anatbema fit. hantá Ex dicis, Theotime! juftificationem enitt noftrram, qua charitate efficitur, ex bonis operibus, &;'quod fedulo animadverten- dum, nullis exceptis, incrementum capere, facile intelligis, Nam, ut ait S. Bernardus, jj aliam materiam tractans, nihil excipitur, ubi diftinguitur nihil. Concilium, absque reftri- &ione aut diftinctione, de bonis operibus t i w loquitur, nec inter plus minusve perfecta : íftatuit, ut hinc, charitate omnia augeri; me difcamus (hoc unico interveniente difcri- ,paupff mine) alia nempe plus, minus alia: majus lma»quï f enim eft incrementum, cum majoris pretii a funt opera. Sic nos amat Deus, fic nofh*uxh erga fe p l amorem continuo creícere defiderat. 'T'an- æap ta eft ipfius bonitas, ut omnia commodis p ; noftris impendat: omnia , fi ita loqui fas eft, "p in "TA 4 ! Y (,a) De juft. .Can. 24. 3[110! CoMPreNpiIvM TRACTATUS 28 in folutionem admittit, ut fibi occafio nos .T f:fu« bonis cumulandi naícatur. Quamvis nul- ( | Q lius fere pretii, & nullius fervoris opera noítra bona fint, iis tamen uctilitatis noftra 'mm lu gratia utitur. p LE ASNIT XVL ! Tti De per[everantia. in charitate. ün (onne aliquoties animadvertifti, Theoti- ls me,; quam follicite mater curet infantu- por lum, quem tenere amat? fecum eum dedu- mf cit, nunquam a íüo latere íinit difcedere, MI pro neceffitate eum adjuvat, in trita ac molli W via tantillum permittens inpredi, fimulque tj manu íua füftinens & firmans ejus paffus; Dur occurrente periculo eum in finu fuo fovet ac urm portat. iNulla alia imagine Dei agendi ratio MUET melius exprimi poteít erpa eos, quos pro Qu fuis habet, eoquod in corde fuo charitatem u habeant. GCoram fe, inpredientes dirigit; ur- Utf gente neceílitate porrigit manum, imo Qe ipfe eos portat, cum cernit, hoc deficiente lndig auxilio, futurum effe, ut defatigationi füc- cumbant. Ver. .Hisce coloribus Dominus nofter fe ip- effe. füm adumbrart: (4) Ego Dominus Deus tuus, vf apprvebendens manum tuam, dicensque tibi: Ié t tuncas, ego adjuvi ze. ac ineffabili bonitate lp Qf (4) Ifili. Cs 4[0 V. !fäïn- fl.du.- Dz Awonzs Dzrr. 29 noy fiducia noftra nititur, qua nunquam fatis qi erit magna; nunquam huic auxilio nos fatis credemus. Fide enim conítat, nifi gratiam p ollte inutilem effecerimus, Deum inceptum fa- lutis noítrae opus perfecturum effe, in nobis operantem & velle & perficere: uti fancta , TridentinaSynodus declaravit. . In hac mifericordic Dei erga nos agen- diratione, ab infufione charitatis in: cordi- - bus noftris, ufque ad mortem, (quo tem- vfantt pore ejusdem .charitatis confummatio - fit) ] dedU- confiftit ingftimabile donum perfeverantiz, cedt cui glorie sterne donum promiffum eft, c m ut in Scripturis legimus: . Qui. perfeveraverit ml u[que in finem , bic [alcus eviz. Hoc enim do- T num nihil aliud eft, quam collectio auxilio- | fm?ï ät rum, rationumque feries, quibus, in divi- gt no amore, ufque in finem períeveramus; quemadmodum pueri inítitutio confiftir in läriïäiïm multitudine curarum adhibitarum , ut recte iï'lg'ifan | informetur, earumque continuatione, u- If que dum etatem attigerit, qua iis ultra non. * indigeat. lf mb Conftat autem, nullis exceptis, "erfe-- verantiam ufque ad mortem preriofiffimum " effe donum, quod a Deo fperare in hac vita poffimus. Hec gratia, affirmante fancta P ! flþl Tridentina Synodo, a Dei liberalitate tantum impetrari poteft, cujus folius eft ftanrem iboniüït f confirmare, cadentem vero erigere. C 5 CAPUT 46 CoMPENDIUM TRACTATUS Cávut.XVH ! D In chbavitate 1nori , [peciale Dei donum du e[j. T onfuüs ef*, cum Que ex , qui caeleftis fimul R dilectam animam non t cus ac fponfam Qeli fuam direxerit toto vitze tempore, nec, inftan- lum te morte, eam deferit. Fert illi opem in hoc tranfitu, & in lecto doloris exfpiranti fine 1l mora viam atefacit ad thalamum plorize ! aternae, fanc i & perfeverantiae terminum, ut ä In Ah Theotime! ineffabili quiete fruatur. (ore tum illa anima in dilecti füi confpectu pau- f f0j dio & amore elata, memoria modumrreplens, quo, fuo durante exilio, tot ac tam exquifi- Tnu feli tis,pratiis preevenientibus donata , atque ab eo corroborata fuerit, adorat, & benignam 00 deofculatur manum, qua, tanta cum fuavi- m tate deducta, fuftlentata, nec raro portata fuit; l Lsl ne itineris labore defatiparetur. Confitetur; non fine gaudio, felicitatem, qua fruitur, divino Salvatori fuo effe referendam; cum " eandem ipíius benevolentiam experta fuerit, ua exoptabat Jacob adjuvari, ut fauíte iter [ (uum conficeret, poft ícale vifionem, cujus ars inferior terrz , füperior autem coclo ad- 3 eerebat. Sn Ts Me nunquam dereliquifti, Domine, ex- clamat in exulrantis gaudio animi motu; DT meus in via, quam debui luftrare, dux fui- 15 ( DE AMoRE Dir. 3I fti; me pane Sacramentorum.tuorum nutri- vifti, ut oculis tuis grata efficerer; me nuptiali It charitatis vefte exornafti; & non fecus ac tenerrimus pater, qui ab eterno amat, fuis- C que liberis apud fe collectis familiariter uti Onid defiderat, me in sedes tuas; glorie domici- inftt lium introduxifti. in n : Quid enim mibi efl im celo, 89 à te quid üil Jf volui fuper tevram ? . . . Deus cordis imei, eg lori Qr pars mea Deus in eteruum (a). Sed attende, um quafo, quantopere Deus nos fuos effe defi- n OE deret; quod ut obtineat, totus ultro fit no- t gu fter, dum vitam fuam & mortem nobis do- feptt nodat; vitam, ut ab eterna morte libere- lexqmd mur; mortem, ut nobis vitam s&ternum dl que Ü felicem acquirat. In pace ergo vivamus, ad n Deo íerviendum unice intenti , ut ipfi in tempore , perfectius vero in eternitate ad- !f li r[a[ "l hareamus. E[* f ynft Y TUlb Q du p XME n; V Qua ratione fiat, ut amorem Dei negliga- it) fit 1HU$, €9 ad amorem verum creatarum l " 920$ convertamus. * ic accidit, ut, nunquam fàtis deplorando qu Y infortunio, Deum creaturz poftpona- f mus Deum a nobis, fine interruptione, nite morJ! amari non fupponendum eít; quia charitas in T l (0): Pf. 72. v. 15. zäï 32 Cow»brENDiUM TnAcTATUS in nobis eít non fecus ac alie confuetudi- dti nes, qua, teftibus Philofophis, prout eis f&'fpl uti placet, nec aliter; ad actum reducun- füm tur. tti C0f Cum ergo charitatem in nobis otiofam Ti a£ effe finimus, id eft, cum nos amoris facri W exercitiis. non impendimus, íed contra ab [ €eo recedimus, mentem noftram aliis rebus R occüpando, velilliusotio atque inertia con- lr nivendo, tum, Theotime, illiciti objecti il- wm, lecebris patet cor noftrum, ac facile a tenta- Iti tore expugnari poteft. Etfi enim charitatis habitus, qui in anima noftra fupereft,. in iftis circumftantiis non defir, quin fuo fun- þis i gatur officio , nosque ad pravas fuggefítio- Qun nes repellendas incitet, non cogit tamen, ne- Qd que ad actualem. refiflentiam urget aliter, EU quam pro modo illius operee, qua a volun- W tate noftra confertur. Quod idem alii ha- m bitus refpectu actuum fibi propriorum fa- Á ciunt. Confentire ipitur vel diffentire in r noftrá poteftate eft: Atramen periculofum ïegï objectum, falfis fuis illecebris, non raro cor üï] alicit, quod íe immodice complacentiee il mancipat, ac totum tradit, & hanc compla- Uj centiam adeo aupet, ut eamn vix tandem co- ercere valeamus. Eodem modo, q uo fpi- ng, .de quibus in Evangelio Chriftus loqui- tur, fuffocant gratize femen , & charitatem extinguunt. Sic prima mulier fenfim ac pra- atim Drs AMoRx Dzr. » AU datim fibi ruinam accerfivit. Primo; cum ul ferpente garriendo , tempus inutiliter con- i fumpfit. Prohibiti deinde fruétus pulchri- tudinem , infeliciter non fine deleéctatione, confideravit; ac tandem fcientiz perfectio- riofi ris acquirendae fpe mentem füam pavit; ita du ut , inani delectatione complacentiam augen- u à te, & complacentia inanem. delectationem [eu fovente, fuerit decepra, coníenfum pre- ol buerit, & funeftum illud commiferit pecca- f]ec"tiïl- aítrinxit. tum, quo, ipfà infligante, ejus maritus fe y Ltf yaritit d Ah Theotime! quam trifte Anvg'elis fa- QO fj cis fpectaculum , Spiritum fan&um, fíàn- p &umque ipfius amorem cernentibus ex m cordibus noftris peccato pulfuüm! nifi in fta- : d tu conftituti effent, in quo nec flere poffunt, j v nec dolore affici; non dubito, quin maxi- iil mam vim lacrymarum profufüri, & ad jrm ortem noftram lugendam continuo reperi- 4 ! ] turi effent moftum Jeremize canticum ) qUi: regnante Sedecia, a " cum Hierofolymze ruinas n i cerneret, ad portam templi fedens, in ani- 1ni fui acerbitate ajebat: j g Quomodo [edet fola ci- cotj w-mvs, pleua popule? (a) m u9 J J lt [ CaArur aj [ u (4) Lamenr. c. . d CoMrEzNpiUM TRACTATUS 34 * C k?'u'r XP& AT ( De amore complacentie , in quo primum p confiffat. moft, ut jam diximus, eft motus ac ve- ttit ' luti cordis ad bonum propofitum ten- Ey dentis effufio, qua trahitur ac delectatur; Df ita ut prima & maxima caufaà amandi fit com- ts lacentia. Sicut viciffim amor maxima com- lacentiee caufa eft. Cum motus ille ad lm Am b eum dirigitur, fic excitatur: leq Impenetrabilem quafi abyffüum perfe- m &ionis, excellentie & infinite bonitatis E Deum effe fides nos docet. Hanc veritatem Ut fide nixam attente meditamur ; confiderando immenía bona, qua poffidet Deus,; vel oe- bon neratim, quafi abyffum omnium perfectio- num; velfingulatim, dum perfectionem m unam ab alia diftinguimus; omnipotentiam ( Sit ab infinita ejus (apientia, fümmarn bonita- tem ab eternitate &c. ræ[ k&a Dum infinita bona. divinitati effentialia intelle£tus nofter attentiffime confiderat, fie- at Rn ri non poteft, quin fenfu quodam compla- centie voluntas afficiatrur. 'l'unc vero aucto- £a (; ritatem adhibentes, quam in nosmetipíos merito arrogamus, cor nofítrum excitamus If ad lu rimam hanc complacentiam renovan- dam ac augendam liberis actibus, qui no- firum fuffragium noftramque exiftimatio- u neim I 35 Ds ÀÁvonE Dri. nem fignificant, ac gaudium, quo afficimur, cum tot ac tanta excellentia bona in Deo I reperiri cernimus. - av Confütua in hisce circumftantiis pià anima , cum Canticorum Sponíà exclamat: gt at Ecce tu . pulchev es dilele mi , &9 decóvus. — (a) Ipfiffimus es amor. 'Talis eft dile£tus meus; (tcot- o talis eít, quem diligit cor meum: fitin &ter- num benedictus. Filie Jeru(alem, laudate ]l 6 eum mecum quia tam amabilis eft. Vivam- ne aut moriar ego, nihil mea refert; feliciffi- l pEï'* rna fum, quia cognovi omnibus bonis eum bonlti abundare; nec in omnibus effe infinitum, nifi renit ut eum infinite bonum experiamur. m In-hac amoris pleniffima approbatione j v ] l i u boni infiniti Deo effentialis, &in gaudio fi- mul, quo afficimur, amoris actus confiftit, qui etim otelil a Dobis merito complacentia vocatur. Hoc enim actu Dei beneplacitum noftro infinite n b j reponimus ; feu potius Dei beneplacito de- e éctamur. Hoc amore inflammati, data oc- d cafione dilecti fui perfectiones enarrandi, d r' tanta letitia Sanécti exultabant, & tanto cum 1 COmplfr gaudio Deum effe Deum iterabant. Scitore, J il l : I , i ^ ] quoniam Dominus ipfe eft Deus.... Dixi Domi- m " 1o: Deus meus e$ fu ,... Deus cordis mei , €g :- i ycit i 1 J j pars mea. Deus.in etevuum. (b) reni CaAPUT ! g l D ] (4) Cant. c. 1. v. 1,. ;i(h;;ä f (2 Bf 99. v. s. Pf 14 9. 3- Pf. 71. v, 16. 36 CowrrNDiIUM TR ACTATUS Qu p'u- T XX Vs li Ouod per amorem complacentiee adbevea- QU snus Deo, ferme quemadmodum matris. vol uberibus admoti pendent parvuli. ( BU quanta eft animze felicitas, cujus hze uni- O td ce funt deliciee, nil aliud.noffe, nil aliud fcire, quam quod Deus Deus fit, & quo t h illius bonitas nullis limitibus circumfcribatur. Ill MIS ET Ií(tee delicie , quas diximus amorem compla- i centiz, porta etiam vocari poffent , qua coe- J EU leftis fponfus in animos noftros fübit, juxta il- lud (2): Ecce ffo ad offium , & pulfo : fiquis Iüqm Apit audievit vocem meam &g aperuevit jamuam , tt- àcfi zralo ad illum, €? cenabo cum illoy €g ipfe me- cum. In convivio ifto deliciis pleno , infinita Dei dulcedine veluti facro , ut ita dicam, Qord epulo vefcimur , mirabili exinde voluptate ( df N perfufi ; audemus utique eas in Deo perte- &tiones effe; quas cernimus; & facit hoc in- & Wi effabile gaudium , ut infinitis Dei perfectio- nibus tanquam ipfo noftro alimento pafca- Q mur, & fatiemur. mqu Al Convivium iftud fpirituale ccna voca- tur, eoquod non aliter, quam caena corpo- H*fb Ü T ris, altiffima quiete excipirur: eft enim heec ratio amoris complacentie, ut in boni, quo effH delectamur;'quo tanquarm epulo pafcitur cor noftrum , dulcedine omnino conquiefcamus. Scis ! E( ä ;a) 4poc. €. 3« v. a 0. DE-AMORE Dzr. 37 Scis enim 'Theotime, id variis linguis ufita- tum efle, ut quod arridert animo , animi di- FAj catur alimentum , cibusque ; uti dum at t volumus nuncupare hominem honoris, aut " opulentize appetentiffimum , eundem num- morum exercerifame, honorum fÍiti arde- t D re dicimus, illisque tanquam proprio cibo jalu ] nutririac pafíci, quo etiam fenfü dixit Sa- iX piens (2): O5 flultorum pa[citur imperitia: ip- mdaty feque Chriftus , dum ait (/): Meus cibus eff , onpt ut faciam voluntatem u$ , qui mifit me: Non qui C(ï1 1 alia nomenclatura ip Philofophi, ac Medici juxté loquuntur; cum his ufitatum fit dicere: quod fà )Mh TU acíatiari; quod amat. pit, nutrit; illis, eo quemgunqqe paíci, p Hec eft dulciffima cordis noftri cum pf 1 dICZW corde divino conjunctio, & amor illius com- placentie , qua tanquam pretiofo balíamo, rj ( pEI ad (üummam aque ac facerrimam voluptatem perfundimur, Hec eft implerio illius ien- t hO»l r tenti , quam fàcra in Cantico Sponfà tanto cum gaudio profert (c): Jgtroduxit ime Rex , p QU inquit, zz cellavia fua ; exultabimus 9. letabi- mus inte, memores uberum tuorum füper vinum: gl V i vetdi diligunt te, Theotime, cellaria ifta Re- gis, nonne rect e ac convenienter dicimus efi^ edine ynt fl efle finum divine bonitati? ; qui dulc ac ft" (a) Prov. c. 1 $. v. 14. jf N (&) Joanu. c.. 4. v. 34« (:) Caut. c. 1. v. 3. & 38 CoMPrzNDIUM TRACTATUS ac deliciis abundat , qui expromi perpetuo q vellet ad inftillandam nobis fuavitatem fuam, [ quique id exhibet devorae animz , quod par- vulo praftant bonz parentis ubera, ad qua T. adhibirus infans auri, margaritarum , & quidquid in orbe fplendidi ac pretiofi habe- l um; E tur, facile nullam curam habet. fulj Non elt ergo, quod mireris , animam d in contemplatione divinarum perfectionum defixam nullius ceeteroqui rei amore , nullius defiderio tangi, iliqueífic omnino fixum efle, íe unam beatam, fe nullius rei jindi- j gentem omnibus undequaque bonis circum- jn fluere: nam iíta ratione Dei, quem arden- ter amat, bona, fummamque bearitatem hi confíiderans, hac ipía fruitur , unamque te- f licitatem putat , five que fibi, five que di- vino füo fponfío contingat. Vidifti jam Theotime, ut parvulus exultet, dum videt matris ubera , ut toto füi corpufculi quali- - cunque nifu ea captet, ur ipfa mater prom- ] i fr tiffime pergratum iftud munus tenellis labris Al adprimat. "i l Sunt fane iühæþ aliqua, fed levis adum- I bratio illius volupratis, 'qua animam perfun- PU]U dit, dum Regis admirandi, cujus amore liost capitur, opes immenfàs vider; &inde amor crefcir, quod fefe preveniri a fponfo fuo ü]e fentiat, quod videat amore Regem impelli, ut fibi thefauros fuos recludat ; unumque amoreim w Dzr Awxomxs Drxr 39 ïpEfllO amorem effe , qui inter perfectiones ejus cas- um teras praecipuo nirore refulgear; od u Nonne hec tandem erit geftientis ani- il meeletitia, ut in has vel fimiles voces pro- myö fi hd rumpat: O Deus amoris mei, quantus eft amor tüus, & quanto amore dipnus es? fit qpift mihi fas querere; utrum tu majus gaudium ionun tanta felicitate tua, an ego ipfe capiam ? j quiii OQwrur XXL o i Ouod per amorem complacentie cor mo- ao t yt Jivumn. Deus po[fideat 5. quodque vici[Jian bentdt 90$ ip[uen po[Jideazmus , bac tamen. u ipfum pof[fidere amplius | yatione, ut e " defideresmus, jl r n v &c prima eít amoris, qui, quod amat, H poflidet, delectatio, hic primus eft il- u g u lius fructus jucundiífimus, quein facraSpon- fa indicat, dum ait (4): Dile&us meus mibi , cg ego i. '"Cumque hac complacentia à nobis & in nobis fit, utpote actus voluntatis no- j ftra; non minus etiam a Deo & in Deo eft, v / uf cujus afflatu in nos diffunditur. . Hoc igitur Ti nos titülo bonitas divina poffidet. ! u i Et fequitur inde, bonis illis;; que fünt l oafO inDeo, non folum frui nos, ac fi ad nos «" Pv D a fpe&a— iil CG) Can'to $. 2'0 00—164 u 4Q CowrrzNDIUM TRACTATUS fpe&arent ; fed viciffim nosmetipfíos ma- Mfe nitudine illa divinarnm perfectionum , ut um ita dicam, involvi & concludi, cum infinita ' It h&c bonorum amplitudo vires & capacira- D tem noftri animi longiffime excedat , füpe- E retque, itaque nunquam apprehendatur a i nobis, quin nos in eam confeftim rapti vi- &dy ciffim ab éa toti comprehendamur. Inde apparet, amorem complacentie efle reci- procam donatonem, quz fic traníigitur utrinque, ut Deus jam noíler fit; nosque Dei fimus. 0110 i d Ex hoc amore na(citur püriffima volup- tàs, qua re defiderata fruimur, & ad defide- randum amplius accendimur. uo jucun- dius hec bonitas divina':a nobis delibari C cepta, hoc magis eam efurit ille&tus animus, efurienti fimilis , qui cibo fatiatur, hac ipfa li. &toi fatietate ciborum appetentiam ftimulante. (üfn De reliquo , Theotime , quid de fermo- ne dicam, quo fenfum profert anima , amo- ts W | re hoc exercita ? fi eflent ufitata hec nobis E verba, ac intelle£tui promra, crebro fic au- ( diremus animam in fàcra folitudine claman- Vil tern: O me felicem,dum fcio, quodDeusDeus Tány eft, quod iinmenía perfectionum divinarum amo'rw amplitudo, & bonitas infinita fatis amari ne- Vk queat; nil vivere, nil;mori curo, cum is; Jl]m quem amo , Vivit, & cumulatus ererna vi- vitgloria Non eft acerbum mori , cui vi- r vere Dr AuongE Dzr. 4t $ (ni vere amare eft; & cui jam probe notutn , il- , V m lum, quem amat, aternum vivere, Id fuf- ,pacm- ficit amanti animz , quod is, quem amat, bonis affluat eternum duraturis; nam multo ) fupe daniri magis, quam in fefe, in illo , quem amat, vivit, dicendum potius , .non illam lvivere , apti m fed vivere in ea dilectum fuum. . Ini fe n CA Ur XXIL mflgïïd. Q3 Quod. Redemtoris moftvi. pa(fionem conft- " derantes ad. coumiJerationem «que ac ' cotmplacentiam . excitemur. Ui )Uüïä um mihi offertur aniabilis Redemtor no- Y U fter in monte oliveti graviffima oppref- um l hac 1 fus egritudine, lu&tuque, ha mihi querelae excidunt: uid eft, o Domine, quod tu, nufanw cum ipíà vit3 fis , mortifero dolore profli- r geris, quid eft, inquam , nifi quod ames; m " qui amor tuus ad miferationem permoto hgc ! animo tuo , omnes in eur miferias noftras ol conjicit; & exaggerat. "Theotime, poffisne y videre Deum tuum, tantis confectum curis, us ranto maerore'preffum , quin & dolore & d amore pariter cor tuum vulneretur ? Nonne & vides, nonex defe&tu virium dilectum j tuum doloribus füccumbere , fed unico , Ti au amore tui, una commiferatione ad impoten- j CUL tiam redactum Deum fatifcere ? ( Hic ia 42 CowrreNDIUM TRACTATUS Hic eft, cur dicat anima(2): /Vigra fum» HU Qbf nempe doloribus confe&ta, fed formo/a , fci- licer amore niteo ; nam hic dileéctus meus Eit commiferationem meam adeo cum compla- f centia jufto conjunétam feedere , utramque QU in me cliet. Tanta ipfius mala meum obfuf- U cant vultum. ui enim mihi vita charior; hunc in tormentis video, & luéctu non tabef- &rrä cam? Non tempus ullum eft, quo Noma- & dum tentoria tempeftate , ac bellis exercita ; p non fqualida, & pulverulenta appareant, & q ml( ego tantam dilecti mei calamitatem dum vi- deo, commiferatione non faedum vultum; & doloribus exafperatum geram ? COmï Non tamen meros dolores in meciet E&,( commiferatio ; fed volupratem etiam hic Qrife amor Dei affert;. nam eft illius amor ; qui Íu eum luctu obruit. Et fidelis cum fim divi- Wt ni fponfi amatrix, nonne tanta in eo amoris V du copia ingentem mihi letitiam afferat, neceffe. eft? hinc eft, quod ipía doloris fceditas cum. ulchritudine aàmoris in me apprime con- ruat, & focietur" Ertfi inluctu, in fqua- M ore jaceam , propter acerbitatem. paftlionis &imnortis, qua Rex meus defungitur, ta- ren fub deformi vultu animus deliciis abun- l dat, cum videam tantopere me : amari ab eo; quem in tormentis lugeo. fäCer Vos , qui me tam flebili videtis habitu ;. b N exiftimantes , vix me dignofci poffe ; non u iftos ii («). Caur c. 1. 9. 4 Dr ÀÁwxomnxr Drr 43 MTA " iftos tantum cruciatus perpendite , qui me , obfident; fi fentiretis, quibus deliciis me fno amor cumulet, non tantum nigra, fed formo- fa vobis viderer. Eít, qui me amat unice, tp AU quemque tenerrime amo , acerrimo dolore obi uftus Id me in luctum conjicit. haritt y x Sed idem pati amat, dolore delectatur, & mazis etiam mei amore, quam cruciatuum Norti 'eral acerbitate confectus moritur ; id meum eri- n gir animum , idincredibili me facit letitia exultare. dm * vülhut Atque hinc eft, quod ad magnitudinem complacenti& ; qui in amore JESU Chrifti eft, ejusdem patientis intuitu, viciffim com- & a com- j tniferationis incrementum fiat , nt; t j miferatione axaggeretur gaudium , dum a f contemplatione Dei hominis patientis ad in- 0 amv[ tuitum amantis animus convertitur. l[ new du t CarvuT XXIIL Jf J H W De awnore benevolentie in Deum , quem p j elicimus per modum defiderii. 1 [üfy Jcud v ic Deus amathominem, ut complacentiam benevolentia precedat. Primum vult u facere, ac facit ; quidquid in nobis boni eft; deinde in eo , quod ipfe fecit, fibi compla- i ht Cet. Offe;[ Poftquam ex benevolentia Davidem fecundum cor fuum effe fecerat ; abhinc ta- ;ROS lem D 4 CoMrENDIUM TRACTATUS 44 t lem amabat amore complacentie , qualem ipfe formaverat. Ifta benevolentia condidit D bor pro homine mundum, & mundum pro ho- mine: inde re qualibet in gradu congrue Iu boniratis pofita, dum vidit omnia , qu& fe- lst cerat, quod effent bona, hec approbavit omnia, ipfeque requievit, id eít, íibi in CA fuo opere complacuit r Contrarium omnino accidit in noftro Deiamore. Praecedit complacentia; quam | " fümma Dei bonitas, & infinire ejus per- ld fectiones in nobis excitant; íequitur hunc fenfüm animi motus benevolentiaz. Eft T m iflte amor, quo Deo boha volumus, mera lt continuatio, & ut ita dicam, ipfius compla- qdeg cenri& cumulus, quemadmodum in com- lr placentia, qua Deo nos in amore fümus, ip- hbef fius in nos benevolentia continuatur , & per- ht ficitur. Wf Sed cum difficile videtur intelligere, W qua ratione homo poffit bona Deo velle; dexl( inde exifit quaeítio, quid rei infit in amore fufp benevolentiz , quo in fupremum Dominum ferri audet homo. ilde Id primo manifeftum eft, nos Deo votis Itj noftris nihil pofíe adjungere , cum in Deo felfh omne bonum íit ; nullum defideretur; cum m ipfius illimitatze perfectiones non tantum de- At fideria, fed cogitationes etiam : noftras infi- Deinde defiderium nitis fpatiis excedant. fertur D& Auxonre Drr. 45 um fertur in bonum abíens ; in Deo praefens T ii omne bonum eít, & ira'prafens, ut omne tob bonum hoc ipfe Deus fit, qui ab omni re- »ngmæ tro seternitate omne ac totum bonum eft, u i nec boni quidquam fibi recens acquirit. rqbgyii Cum igitur nullum teneat pro Dei feli- fbi citate verum & abfolutum defiderium, nos per amorem benevolentie, hoc ferme pa- U €&o, imaginaria, & conditionibus permixta , qui defideria efformamus: Domine Jam fzepe ti- us pe bidixi (a): Deus meus es tu: tuqude tam di- r lu ves es; ut bonorum meorum non indigeas. pl Veruntamen fi (quod fieri non poffíe fentio) n M fi eflet bonum aliquod , quod tibi adhuc (00] deeflet , illud optarem tibi, illud ut obti- neres, vitam, & quidquid fum, aut valeo, [ni$,: ! libens impenderem. —Quodfi accedere ad- f:&k* adhuc aliquid ad fummam felicitatem tuam poflet, Domine, quam ardenter id tibi cu- Yel i perem? id vellem tunc , ut cor meuin in delideria converteretur rotum, & tota vita 0 6 n a[m fufpiriis difflueret. )omlE» Non ideo id vellem, ut tibi aliquid de- fiderandum foret, o dilectiffime ! 1d fum- Do d mo mihi eft gaudio, quod fine careant per- j m fectiones tuae: hec fola cogitatio, quod ad fummam bonitatem tuam nihil nequidem [ul' 4 CL qtum C cogitando vel optando addi poffit; jam mi- j n riäce' 3ilä€f jj f (EXU Ep v -::... 46 CoMwrrEeNDiUM TRACTATUS rifice dele&tat animum meum. . Si vero qua- d liscunque. perfectionis poffes nunc incre- 4 mentum.capere : fi vorum iftud meum tuam Àm augendi beatiratem ; uti commentitium to- qui tum eft, nullaque veritate nititur, in opus (lt pofler redigi, eo tantopere vellem penetra- Sicf ri & accendi meum animum , ut eg o ipfe liv nil nifi voram eflem. bucsr XXIV. 1 & 1 Nli Quod e defiderio laudibus extollendi Deum üm qui tanta najcatur jucunditas , ut cetere tur( f onres ilecebree defipiant. l | x his, qua dixi , fequitur, illis, qui Deum E amant amofe benevolentie , nihil janr cure eífe, nifi ut Deum indies amore com- ptor Anm placentiee magi; & magis complectantur.- fl 'iof Hanc curam gerens anima. gaudium ]18 h] quedcuqque refpuit, nifi a Deo fit. Utque hac fuavitate perpetuo potiri poffit, ab om- uqu n ni alia confulto fefe removet. ZEpidius qui- iy dame primis unus, qui fanctoFrancifco ad pi- ifimum vire inflitutum recens adhaferant , d f cum alter eum quzreret, quid potius agen- dum ad ineundam Dei gratiam: Uni t/ni , re- Ms fpondit, ízpe verbum hoc ut dulce melos occinens : 47i, fübjecit, Deo, uza debetut anima. Difílrahitur hinc inde plüribus il- ( lece- ( Ds Auoas Dri 47 0qu lecebris intenta anima, neque, ut oporteret, i ligit. ad diligendum Deum diffufas vires col 1 COU Amanti nihil, nifi quod amar, placet. uid- qm ( quid non pertinetad lucrum hoc amándti m Chriftum , Paulus ad res vili(fimas rejicit. aenetra: Sic facro fponfo fuo totam fe dedit fponía, :go ipii hiqc ait (a): Dile&us meus snibi , €g ego i. Ita affectam animam nihil in toto orbe nec ipfi Angeli in fefe poffent convertere. Nihil illam moratur , nifi quod ad invenien- i Dur dum Deum forte peropportunum cadit. Sic quidquid fibi fit obvium, id tantum fcifcita- n tur fponfa (5): JNum, quem diligit amma imea , vid.ftis ? uD Gloriofa illa Chrifti amatrix Maria, nilii prope fepulchrum Domini vidit fibi offerri yre ( Angelos. Beatiilligenii, cum vellent con- i fu. folari miferam , non dubium eít, quin gra- Sed nul- tiofos fe fummopere exhibuerint. g lis his illecebris capitur infelix femina, quo- Üf ufque Chriítum fuum non haber. Non di- ! ab ( *&ionis feílivitas, non coeleftes illi lepores, ydu " non veítum infignis candor , non oris pul- fo " chritudo , qua ifti Angeli ad vifum corporis ht n ífe induerunt, nil quidquam attentionem »[1115 age Mari& fibi conciliat, Unice dile&tum fuum j lefide- L.I f n T (4) Canm. c. 2. 9. 16. i [ (P) Ibid, c. 3. v. g. 48 COMBENDIUM'TRACTATUS defiderans (4), zulerum , inquit , Doüinum meumn, 9 ne[cio, ubi pofuerumt eum. Hoec cum dixiffet , comvev[a eff vetrov[um , &7 vidit h SESUM flantem : fed hic cum perfonatus h erat füb hortulani fchemate , a quo nonnifi flores peteret ; nihil exinde pgaudii haurit af- flidta mulier , que clavos, fpinas, crucem On circumferebat pectore. Qm i Confeftim tamen , ac fi ad fe rediret, & meminiffet Chriftum , quantumvis cru- r tb ciatibus Jam feede obfoletum , a fua tamen TR divina pulchritudine, rofíam dici conval- Jium ; ac velut füfpicans , forte ab hortula- em( Om no hanc rofam inter reliquos pofitam fuiffe fàfi flores , (7) Dominze, inquit, fj u fuftulsflt eum , dicito mibi, ubi pofuiflà eumy &9 ego eum * PQHJ iol(am. Vix autem proprio vocatur nomine;, (Tity | QUf eum incredibili perfuía fuavitate, o Domine; Ony exclamat, o Magifter! Hucufque non quie- Q vit, nec Angelorum confortio, nec Redem-" I&h toris perfonati confpeéctu fatiata: tunc vero & acquievit, cum vidit Chrifítum fpecie, qua fet illum primitus amare cepit. Don T Ug [ CAPUT lcms (a) Joan. c. 20. v. 15. : (à) Joan. c. 20. v. 15. Dz Awonz Drr. 49 Tl i C Xur XXV l ; "m J& l Quod ex amore benevolentie ; in Deum (onut preconüs illum. celebrandi mofcatur. de- nomii fiderium. AA ect mnibus cumulatus bonis, dicendum po- O tius, omne bonum, & omnis perfectio cum fit Deus, nullo certe preconio , obíe- quio nullo tanta ipfius tam infinita dignitas redi) adequari poteft. — Nulla ipfi his rebus om- vis du nibus confertur amplitudo , qua extra res j tame; creatas pofita ipfa fibi fatis abundat. Neque COWE' ditior a nobis, neque beatior exiflit cum Jhori ormnis beatirudo, & divitiarum maenitudo p l tanta , 4 Jl quam nequidem cogitando affequi pgiïïmu S; ipfius fit effentia. j ) Cum tamen hominum' communi arbi- tratu; dum fumus in aliquem benevoli, ipfi « u obfeq uia preeftare convenir ; cumque prz- Dor coniis noftris eorum, quos colimus, nequa- Q00 quam levare indi gentiam , fed precellentiam o Reöf' teft ] atam facere conamur; inde eft, quod a eadem benevolentig indicia in Deum trans- eramus , jecley [ & potiori quidem jure; nam ea non dedip natur, & ae qui, bonique confülit, atque velut vectipal , & juftum fümmiffio- nis noflrze. teftimoniu m, utíüumus ei mil- lenis titulis obnoxii ; n git a nobis diligenter 'exi- Cum $6 CoMwr£zNDIUM TRAGCTATUS dos Cum igitur amore benevolentiwe jam vehementius in Deum fertur anima; cum lde tant. cernit impotentiam optandi illi bonum, ss quod non jam ante habeat; ad illud denique convertitur , quod fibi reliquum fit, ut fuo e uodam modulo Dei cultum amplificet; id Cl éft, ut ardenter defideret , magis magisque du indies dile&ti fuüi cultum , & adorationem ia frequentari, fan&ctumque ejus nomen dipgnis Wte ubique laudibus perpetuo extolli. Initium obfequii ipfimet cordi fuo im- erat, quod fine intermiffione ad facrum uemadmodum Ünn ittud ftudium exftimulat. folers apicula hinc inde flofculos alacriter circumvolitat , fuum hauftura nectar; fic anima devota perfeétiones Dei, aliam ex alia attenre contemplatur, inde altiffimos gque ac fuaviffimos amoris fenfus colligens, tUf quibus dilecto füo ad modum virium 1ua- &l rum extollendo encomia perficit & feftivas Ts congratulationes. Sic eemulatur Prophetam li regium , qui per miracula divine bonitatis &n()c ftudiofam mentem agirans, tandem ex imo n e&tore, amantis & admirantis animi, cum A fonitu Pfalmorum, ad Deum duxit anhelitus: &f Beueditlus Dominus ex Sion , qui balbitat iu - vufalem ( a). De cetero ; 'Theotime, hec defiderii liaris feäu quod gignit amor benevolentie, pecu 0s l (a) Pf. 134. v. 1. D& AMonz Der. $1 ? dos eft; ut nunquam expleátur. .Hoc de- fiderio rite accenfía anima divine bonitati ) D »dnum; tanta vellet encomia offerre , quante funt jeni ejus pérfectiones ; cum vero tantus ardor li effectum fortiri poffit nullum, nifü inexpli- "T cabili in motus vehemehtüores perpetuo yoisqé eluctatur. Atqui hi motus afflante amore gnonet benevolentie ; & complacentie continuis J digï'dlï -iqcrementis nimium quantum augentur. CAPUT XXVIL p if | f Quod ex amore benevolentie ves c:etems' dmodüï ommes creando conditas ad laudamdusm u Dowimum provocemus. (hr; qun ! es omnes ceteras, five fpirabili vefcan- j R tur aura, five fenfüum expertes fint, eui£ ad depradicandum Deum ut invocet , im- um ^ pellitur f2epe anima, amore íauciata, [ta & : ires illi Babylone Judei pueri, in caminum pl ignis conjecti, celeíti cantico , res omnes ; bomlväï3 alocuti funt, five que in codis longius nal j funt retotae, five :juas terra fpectabiles of- | If iu (i i fert, five que immani barathrorum dejectu * , ] 1 f hj hl condite lucem tulerunt nunquam. j Ifta cupiditaslhoc pacto laudes in Deum cumulandi in folemnem , ac nobilem af. | deüd? fectum Davidem commovebat. Colefti af- y p d Ü :f flatu perculíus, protinus remoro delectu, ac CoMPENDIUM TRACTATUS $2 ac difcrimine jvam ccclos adit, jam in terram delabitur; feu Angeli, feu pifces, feu mon- bu tes, aqua, dracones, ferpentes , volucres, ignis, grando, nebula, omnia occurrunt extra fe rapto animo, qua ad praconium Numinis inftigat; fiqua mente fünt preedita, 1 Jaudes conficiant fermone, cetera tam diver- n fis a divino auctore fuo inftruécta dotibus, il- det, | lius magnifice extollendi materiam ut pr&- QUP ( ftent , hortatur. dj Liác defderio divine liudl adu DN Dequ (eis Apoftolici tot & tanta rerum difcrimina in- Cum trepide adierunt; hoc eftu impulfi Xaverii, B Barzai, tot alii e facra Capucinorum familia, d n e focietate JESU , e reliquis religiofis, aut ldy Ecclefiafticis ordinibus in Indias pervafe- Tüm runt, ad Japones, ad barbaros penetrarunt, fqu ut eos facro Redemtoris nomini cultum & Huic de- fRtio obfervantiam deferre edocerent. Nn fiderio debentur tot pie ícriptiones, tot Di« eedes facre, tot altaria, tot alia monumen- Iaf ta, qua majorum precipue noftrorum te- isin ftantur pietatem ; ab eis amplificando Dei cultui excitata. Huic defiderio, divini cul« ï?fey il 6)4 tu$ promovendi incenti ftudio tor fan&i viri Ti vigilias fuas ac labores devovent, fervoris, Mi ut ita dicam ; flamma deinceps confumgnïl: N CAPUT M) 53 Dr AMOR; Dzi. ( ^CaAruT XXVIL m derio. laudandi Deusn ad . ce- J r ,Qyod ex defi lum a[piremus. :onäfam more Dei ardefcens anima, um fefe vi- d A t& hujus miferiis oppreffam nunquam n dire ad laudandum Deum fic affurgere poffe vi- ibUS) l det, ut fuo defiderio fieri poflit fatis cum- j p que divinas laudes in ccelo juftius & ad rei dignitatem aptius cantari noverit ; o borne Deus; inquit, quam fünt coelettes illi cantus; ub queis folium divine Majeftaris affidue cir- Qminti cumfíonat, ad laudem divini Regis mei ma- Ya gis accommodati! ut aequum eft, applaudi l fgmili a nobis ram fauíte apprecationi ? quam d! fuave ac jucundum eít, caleftium illa- | ais rum fidium percipere fymphoniam , quam j ita aufpicantur & concludunt leti. coeleftium l? geniorum chori: /Z/elija , laus Deo , amez fiat. Hv Nam fcito, mi'Theotime!ex Dei folio vocem ne ! procedere non interruptam, laetamque accla- mationem , quze mira fuavitateSolymse coele- ftisincolas demulcet, ror UH eftque ea, quam Joannes Cand()l refert (2): Laudem dicite Deo uoftro ounes fev- vi eju$5 €9 qui timeti diVini, f 5 eum pufilli €g magzi. Cui fan&l" innumerabilis beat orum multitudo tota con- f rentione animi refpondet, a/leluja. : j p O mira fuaviras augufti illius templi, quod laudibus divinis aeternum perfonat! o VOS (a) Apoc. €. 19. v. $. í4 CourrND1iUM TraACTATUS a vos beatze fedis beatos incolas , queis aufcul. tare licet cocleftem melodiam, amore modu- lcet latum carmen! ad fedem iftam perpetuo fuf- Ü "n pirat amatrix anima , morce impatiens, qua íe in rerraddetinet, ubi ex voto nunquam l 10 fatis decoras laudes nec ipía Deo perficit, (l nec aliunde audit perfici. His- defideriis ; Lu 1 tanquam igniculis, qui magis indies excan- m deícunt, tam. vehemenrer urgetur animá , abeat ; O ut nullius alterius rei jam. fenfum Q tantumque ardeat , .ut vix non moriatur; AO quod accidit interdum , ita volente Deo; ut ? s anima tanto deflagrans eftu, amore prorfus us làngueat, & rebus his corporeis quampri- Vlens inum exuatur. mir ÜCnuX$*vT XXVIH. ts fn Quod,qui volunt elicere atmovem benevolen- ti« , Deo offerre debeant laudes , quas ip- tht Ut -f tribuunt Redemtor mofler fuaviffi- t fua 2Hus , 62 ejus Jancliffimma Parens. RUR "E Yum ex amore benevolentie, res univer- I Y fir omnes, ad collaudandum Deum in* mwg ciramus, de oradu in gradum afcendimus; primum qua vita carent, deinde mente predita, inde univerfam Ecclefiam mili- fli]n N tantem , ac poflea triumphantem , denique w beatos in c&elo omnes, & genios ccleftes or. folicite aditius, ad ipfam denique Mariam E Qs Virginem pervenientes, qua füpra modum con- ) ' Dg Auonz Drr. 5$ a concinne ac digne Deum laudat; tanto vide- hod licet amore ; tanta magnificentia , ut nulla vofié alia laus cum i(ta comparari poffit. T - Sed érfi maona fit illius laudis preeftan- inqu eritd tia, quz a Matre gloriz, & puri amoris proe ficifcirur ;; nondum tamen Dei dignitatem, 3üd€fij51 T ut eequum eft, attingit; hinc licet anima ma- gnum exinde gaudium percipiat, non tamen [ anima; omnino acquiefcit. Ut defiderio fiat fatis; habeaz: etiámnum longius procedit, ipfumque Re- Qriati demtorem, filium Dei rogat, ut Patrem füum D?,O) h depreedicet, videlicet Deus Deum ex totis vi- . ; pmïiu ribus. Atque hic conquiefcit, progredi non ^ quampf-' vàlens amplius; hic jam nonnifi filentio, & admirationi locum effe cernit. ; Proh! quale illud canticum , quodPa- - j nj j tris fui honori Filius dileé£tus canit! o vocis admirande íuavitas, que diffluit a labiis, [ omni perfufis gratia! Ex ifta Chriíti abundan- il tia fua fingulis pars aliqua obtingit devotisg h I animabus, qua imbuuntur tanquam fragranti balfamo: fed hujus balfami, atque unguenti 1 Deuïü[ myítci origo ipfe Chriftus eft. cena - CTheotime ! ifto difcrimine Ecclefia de triumphans ac militans , & utriusque caput | n ? Chriftus laudes divinas celebrant ; quo (ent prior faufta precatio, quamvis devota Crea- c(ka Ái "] tori , ab inferiori tamen creata re proficif- catur; pofterior vero tota divina fit, non fo- n E2 um ( $6 CowPENDiUM TRACTATUS m ]um ; quod in Deum tendat; fed a Deo etiam AS1 exorta fi. Ipfius Dei gratia e noftris ani- mil mis fuam producit laudem ; fed laudem iftam Chriftus,. utpote Deus ipfe vi propria Id eft, quod pa proeducit. Xlaudi pFetiüm illi- iitatum addit. qu O urinam divinum iftud canticum, quod s tf infinitis delibutum blanditiis decantat Deo ff Patri filius equalis Deus , percipere nosetiam offemus! quanto adnixu virium ad ccelum i?ta j uctaremur, ut iftud eternum audiremus! *üs Utaffequamurhoc, Chriftus ex fef? preeftat Oper omnia, ipfeque nos invitat: Surge, inclamat W&W animz dile&te fue (4); propera amica mea; W e columba mea, formo[amea, $g veni: veni à fedem iftam deliciarum, ubi non nifi laudes, tu ac feftivae oratulationes perfonant, ubi flo- I'?.S rum, acfuffituum blandiment » fl a immenfa vQ- luptate te perfundent. CaAPuT XXIX. Em D De laude omnium optima ,. & maximo f quam Deus ipfe fibi tribuit; &2 qua vate- li ne ad eam amnor benevolentie moflra — Q li : adjungi queat. ametfi Servatoris noftri humanze actiones fty :b li retium omne , quod nos exiftimemus, fuperent valore infinito, cum illius fint; qui rarig ÀQ 'unusDeus eft cum Patre & Spiritu Sancto, uno i - gequa- (»a) Ca;lt. €. I« 9. 1 9. Dr AMonr Drr. 57 ATC equali Deo ; ezdem tamen humane actio- ris 4 nes non infinite funt fuapte indole; quod fi- D lia Qu mili quopiam urcunque illuftramus, pn n l Non omnem , qui eftin fole, fulgoris co- l0 u piam, fed partem aliquam ad modum aditus, quo fefelux immittit, percipiunt colluftrare &des. Siclimitata eft, certisque circumícrip- 1 qu ptit D ra finibus, quamvis illimitare preeflantie, in fe fuaque indole hurnana Chrtíti actio; nam nosent ( d i(ta fic accepta rimitus non a Deo, divina ejus natura; fe d a Deo, ex hominis natura [ yirei Eadem íane ad re- fopral operante proficifcitur. ' du ] | liquorum hominun: actiones collata infinito ,,1 uuque omnes precellit pretio, quod in eam iif ex operantis Dei infinita dipnitate propaga- : vl tur: Verum cum Dei natura fi illam compa- jii res, determinatam vides finibus, quia ex Chri- u-,[llh'i fti humanitate primario educitur. nmenfa" Atque hinc fequitur ,A has JESU Chrifti 1 laudes, quas Deo Patri confecrat, in quanrum nempe humanz funt; non omnimoda ac per- ? iil fecta eequalitate menfuüram infinitee Divinita- tis undequaque contingere. ^ Cum itaque quaï [ creatas res percurrimus , atque ex infra pofi- j nofff"w" tis gradatim afcendentes ad JESUM Chri- ítum jam pertingimus ; quamvis ex illa glo- j ria, qua Deo Parri a Filio affertur, in admi- yfin rationem rapti , tamen nec ita laudem rei lau- [ [m[ ! dande eequaliter congruere videmus; & pro- nec d ximg concludimus, non abre creata ulla; a g 3 78 CourENbIUM TRACTATUS à factatiffima Chrifti humanitate totam laudi$ iisq diving materiam omnimode adaequari, at- 00 que, utita dicam, exhauriri. .N D 'Tutn denique prorumpimus: Gloria Pa- nme, ?ri, ingeminantes, Gloria F;lio, Gloria Spiri- poi 1ui [untlo. Atque ut palam fit, non effe ad- EE ventitiam , quam Deoadoptamus, fed Deo ne- TlQt éeffariam, nature ejusinfitam & fempiternam Vl lr gloriam, quamin feipfo habet, per feipfum, a d0pr feipfo, & quz eft ipfe Deus, eft enim Deus thi fuà ofnnia; cónrinuo adjungimus: Svcur erat o in priucipio , €9 munuc , e7 [emper , eg in fecula jaw éuloruim, Zinen. Inifta verba Pfalmi & pre- éés nófttze definurit, quem morem ab Orien- W NU tis Éccléfia, hortarte rmagno Hieronymo ad noítram Daniáa(us Papa traduxit. tlh Wt CAPUT XXX (im S. Pauli ad vitàm a . [enfibus. abalienatam fm €9 Cbriflo unice devotam admonitio. ttir ïorq à rátiocinátione, quaS. Paulusad mentem [ à fenfibus corporeis omnino abducendam; ls. rebusque ccleftibus vacandum unice nos ad- bu horrátur, üihil video elIe poffe gravius, nihil j admirabilius. Huc totum animum adverté leu nunc Theorime, avidusque audi magni Apó- peii ] ftoli verba, que divina quadam vi afflatà veluti fpirantia cocleftem ignem JESU Chrifti Ts $morem invicta efficacia perfuadent. Ir ( 1 Dzr AwoRns Dri:. $5 ] m ii Vir loquitur fübito amoris igne percul- fus &extra fe abreptus; illiusque fermo ma- läïi; LU gnopere nobis eft imitandus : CParztas , inquit (4), Chrifli urget 105, & quid magis, o Theo- lob time, quam charitas nos uroet? amori re- TN pendere ámorem vehementiffime urgemur L effe " ac incitamur; inde fi quifpiam przftantior 1Den prior amet nos ; fi denique Monarcha quis, X lpitemam vir princeps ac porentiffimus fubditum aman- apim do prevenit, tum durus effe poffit cujuspiam um u animus , ut ei non-refpondeat, tantaque be- jur v nevolentia ad amorem molliatur ? : fm!aj:« m& pïi Novimus eternum , ac füummum Nu- men TESUM Chriftum tanto in nos amore ao o conflaeraffe, ut noftri amore in cruce vitam ultro pofuerit. uznam vis major noftro in- ferri poffit animo ad eum excitandum , ut re- damer ram bonum Deum ? illud ego exifti- mo, & affirmare audeo, non potuife Chri- il ' llfw)l ftum majori fimul & fuaviori vi pugnare a atl animos.noílros, in eosque, ut itadicam , con- torquere tanquam fpicula fui amoris ignicu- yd t u r los, quam cum rantam ipfe prior nobis exhi- duce buit charitatem., : jem j us, J j Et quo pna&o tandem chariffimus ille ac divinus amator noftri ad redamandum fe com- "DA u pellit? Pauli fententi attentos animos pare- T. fgï » Chrifli uvget nos , &[fi- J ( mus. QCbavitas, inquit 4 1"a72116$ " (a) II. Cor. c. $. v. 14. [] 69 CoMPEeNDIUM TnAcTATUS mantes boc, totaque mente ruminantes, quid w enimvero? «effimantes boc , quouiam fi unus pro ls vi ommibus mortuus efl , ergo omues movtui. [unt., 9g Chri pvo omnilus movtuus. eff. Chriflus: egregia fen- fov tentia ; totaque medirato amore aprans. Nam fic recte concluditur, fi vivere nullus Ó p potrerat, ni Chriftus moreretur, fi ex ipfius Elta morte vità pendebat omnium ; ipfius er- litto go mors, quae vita noftra eft, quamque is D DI vice omnium, pro nobis folus obit, ad om- YoUer nes pertinebat, dum omnes erant mortui, Nl obnoxii videlicet non uni morti. Quid porro fequitur? hic enimvero magni Apoítoli vox inrer fuleura & tonitrua Üi ad aures noflras volvitur: id porro fequitur, quod Chriftus unice defiderat pro nobis mo- [ riendo, ut quantum ipfe amavit nos , tantum amemus ipfüm: z €9 qui vivunt , am non p b vivaut, [ed ei, qui pro ipfis movtuus efd, &9 ve- furrexit: o mira doctrinarum profunditas! Wt Pro nobisChriftus moritur: mors Chri- Ql fli vita noftra eft: ut viveremus, ipfum necef- T fe fuit mori, & morte ejus vivimus: inno- 'into ftrum locum fe ingerens occumbit vice om- Cu.m nium, noftra mors fuerat, noflram is unus pa- ]i titur, ut omnes viveremus: & nobis mortuus & eft, ut viram nobis cederer, quam morte füua ote meruit: in nobis mortuus eft , deftructa in no- lef'ef bis noxa, quz fibi & nobis mortem tulit. :Cum OR ergo vita nofh*a morte fit parta Chrifti, ipfaque ef al1u Drg Awonr Drr. 61 $ QUi Bizd-sihid ; quam Chriíli mors fit, non no- p bis vivimus, non in nobis, non ex nobis, fed fit, i Chrifto vita noftra e iïc', in Chrifto, ex Chri- gult fto vivimus. . figris Ui ? Q9 qui vivutit , j.(irn 105 [ibi vivant, [ed e Ui é , qui jvo üpfis mmortuus efl , g vefurvexit : vi- ex ipf!üi eücet amori pro nobis mortui Dei labores pls & noítrosomnes , &animiaffectus , & motiones amqei mentis, & quidquid vitz noflrz eft, huic de- ,i0t Vovere totum, debitumque oportet ex jure t mont reddere. enm CAPDT 'XXX'I.'* M toni Unde po[fit cognofci, quo tendat am& 710- ol t Jfiers an in Deum, au in mosmetip[os . referatur. gtl | p ernis Theotime, quas preces homo ille in- jj C cenfo profert ftudio, ut votis incalefcit, fundl[ä( utzítuare (acro affectuum videtur lgene: visne difcernere, an Deum amet, an femeripfum? aliquamdiu inhere oculis. Proh dolor! vix qum Pel» nuc Jl tantee fuavitati aliquod obrepfit reedium , jam cum faíftidio preces averíans refilit, nec am- "m 1 I UUUE plius convertitur ad meditandi ftudium, nifi eegerrime , ac perfunctorie, quamprimum mcmOl* poterit; ad fefe rediturus. Si Deum queefi- vifler, invento femper eodem Deo, amoris [üe h ! exercitium non fic deproperaffet: blanditias Qul quafivit, & non blanditiarum Patrem. jl li jj E 5 Q 652 CowPENDIUM TRACTATUS OQimperitos amandi homines! nonne ut | o ";parvuli placentulas captamus ; & faccharo Pteci «conditos fructus? abjicimus melle abfumto Deo, panem. uodíi ab ifta fuavitate abeflet amor efr Dei, priorem cuperent, fpreto amore Dei, ad honfi fuum quaíi paftum abjectee animze, in fetan- tlo di rum bbenevole. Quid his timendum potius, RUT quam ne amare definant, fübtractis fuis com- Em modis, atque ad fragile bonum, ad oblecta- Mi mentafenfuum,que vim diviniamoriselidunt JDus : penitus, ac fuffocant, íe perfide conjiciant, l[iS l aut quod deterius, fzevis & mortiferis nefarie if libidinis fepofthacincantamentis mancipent? (lo R1 (QAJUJA KXX Que 1 fi[ fe[ De anxietate anima, quae Deum quidem amat , [ed mallaum im.eo jucundita- nti quod tem lentit. Wefca irum eft, quantum prefentia Principis, otp f M qui oblectari officiis noftris videtur, i nos excitare valeat, ut in pericula, fummas- Q que rerum difficultates obfirmato animo it- m | filiamus, operi inftemus ultro, & fatipatio- Til nem füummam , praviffimosque labores cum Til pa gaudio perferamus. Sivero Princeps illeoffi- pl 11'[13 | cia ighorat, aut ignorare fimulat, qu& ipil exhibemus; hic enimvero animis opus elt i hic fortitudine nobili, longeque fui ipfius *s M curam abjiciente luctatur, fe que pía La dhmeb dammodo ftat generofà anima. Til j( me Ds ÁMonz Drr 65 fionti 'Non raro id contingir in facra hac aícefi. facta Precando non afficimur, íic permittente abfunt Deo; qui fe paulifper fübtrahit; que vota fet a efformamus, animus delinquens nefcit, atque eDu; non füis verbis, vi imperatos motus, meng t r alio diftracta concipit. Ut ille Symphonia- npu cus, qui fürdus decantabat modulos, frigido us o & naufeanti animo amorem proteflamur. d o Nec hic quiefcit faluti noftree infenfus hoflis yisdi ftygius: pendulum coníternat animum, fü- " nl bitisque. & acribus dubiorum morfibus invi- rionett diofe lancinat. Nobis inutili videmur exer- u ceri opera, Deum nos dedignari, effe amo- rem noftrum fortaílis commentitium, vana- ! que nobis illudi amoris umbra, cum ejus ab- fit fenfus, & in amoris fipna animus preire J I f abnuar; Hic enimvero , Theotime, pratis ji jl quodammodo , atque cum naufea ivino exercemur cultu , nullo exinde opere per- [ cepto fructu, nullo indicio fa&to, noítra of- " g Vr cia in bonam partem accipi. Conftantia re- uiritur atque invicta fides, ubi (ic fervien- dj U d um Deo eft, non folum fine libitu, ac ge- nii oble&tamento, fedetiam ingruente ex om- & o ni parte malorum tempeítate, arque: multi- plici tumultu, curis & tediis, & flebili tri- a j Ítitia mentem exapitantibus. Sic die, qu& dl qü 7 Ghriftus Hierofolymse occubuit, gloriofa il- j 0. lius Mater Virgo, atque Diícipulus, quem " dilisebat JESUS , clamores inter & blafphe- usl nt, in- N mias ; quie Deo patienti impactz fuera ter ) 64 COMPENDIUM. TRaAcrTATUS ter fevos dolores, e commiferationse ortos, ATUf é nutante ac trepidante animo amorem. non ( *pu abjecerunt. Cumque Servator no(ter colle- lp &a in fuperiori animze parte tora contentione QuICI Vvirium, ceteroqui lenimentum omne a fe àj Il procul abigerer, livore fuffufo vultu horro- T rem mortis indicans ; cuim oculi errantes Jam, fine vi ac lumine in noctem conderentur; Eu j l Rif cum folis fuícara luce laterent omnia, & hor- übaí rteícerent craíffis occulrata & circumfufa te- g g nebris: iftee amantes anima ad pedem crucis Q intrepida fteterunt. lo ] TW " Bag um XXXIIL n £ Dien uod anima [icy ut diximus, afflicla oni- Dauf nino fibi expers ameris. effe videatur; unde in suyfHicam. quandam, nortem anctdit. m tifud « cc eft defcriptio animae immerfe luctui H MR & curis divexatee , cum fine blanditiis eum [ durum & afperum amorem colit. Exercet E illa &dem, fpem atque charitatem ; effoetis hl fa vero viribus modum, quo iítos actus elicit 'Tanto morore !Jan- BN omnino non dignofcit. i guet, tam gravi zegritudine, ur totam fe per- fera mittens atroci luctui folvatur penitus, nec !u pt [je? fe ipfam poflit refpicere. Non fihi fidem, Qu non fpem, non charitatem credit ineffe am- id üm D moris ümuf plius, vix Varu.lm relictum effe a lacrum: X Dz AMORnE DEix. $5 j 0 lacrum: quodfi illius veluti ambiguum videt fetm t [ crepufculum , aut vigentis olim charitatis ve- er a » ftigium , hec cernit vix leviter in fenfum oc- Ua f currere aut aliunde, quam a charitate pro- um t duéctum fufpicatur inutilem affectum. v n ' 'Theotime , hec ilia fünt experimenta rante glret animi , atque periclitationes , quae terfam cha- ritatem velut emaculatum argentam ab omni j dubia fecernunt admixtione. Nam tünc obfe- iil t quio non mercenario volunratem voluntati, em at cor cordi jungimus, divino nempe noftrum, non illigatum alio ; quam puri ac finceriamo- ris vinculo, non (enfüuum ambioeuis ad(tritum l blandimentis, fine fatietate no(ïra,, ex mera fà- "L pientia, atque etiam cum hominis animalis CU nauiea. Atj " d Arctius femper coéunte hac unione, nul- lo amoris fenfu ille£ta anima, cum multa ze« ritudine, amorem, quem non reperit; fol- [ j " cite circumfpicit, atque indagat. Nam ubi I ) eum reperiet ? In fenfibus externis? non (ünt rh[ EX hianirnales fenfüs fpiritalium fedes affe&tuum: em " In facultate animi , imapinum fi&trice? aft ; d hanc, utita loquar; atroces depraedantur cu- ma r&. Inipfío intelle&tu, & qua ab omni má- teria longius fecernitur, pura mentis inda- gine? Atqui hzc etiam multiplici folicitudine emnlS) ! nll turbida, inquinata, confufa, ferenitatem quan- H.'! dàm vix paritur. (l r M m iA In l 66 CowPENDIUM TRACTATUS ' n ipfa etiam füperiori animze parte tari- quam fopiti larent igniculi amoris : hic fane reperit, at nondignofcit charitatem , fcit eam f ha hic ineffe fubobícuro fulgore, non tamen fentitanima caligine intercepta; angore preepe- lil dita, ne folita amoris fuavitate apertius frua- | a* lr tur. Et videt illum utique alieno tectum Itj ( habitu, nofcit nonagnitum, & in amore amo- (ori " rem quarit. Sic Magdalena abfentis Chri- Int, fti conftricta defiderio, & attonita, quamvis l'l!m apg amabilem Magiftrum prope fepulchrum (ibi U prafentem habeat, fub hortulani praetenfo ha- Trétty bitu perfonam, que non erat, videt, Chriftum, x quierat, ne(cit. Inifta calamitate quid anima M&W agendum? ficut Redemtor nofter in crucia- DT tuum atrocitate illa, quam fibi juftitia Patris de- Vitis flinaverat, viétus acerbirate vulnerum, & vi Qd injuriarum fui deditionem fecit, non .aliter (i d ac cervus canum immenía rabie exapitatus, jam interclufo fpiritu, lacrymante oculo a i f [ | pedes venatoris fe abjicit; fic tam diflicilem uJ experta amorem anima, refiftere non valens ( p | [ us amplius tantis anxietatibus, cum Chrifto la- crymabili in finum Dei fe voce projicit di- U fï fline cens: Pater, inmanus tua$. commendo [piritum ; Donj -üaeum (4). 1€ ho Nj 1 D ul CarvuT- lïden ' UHICUS (a) Lauc. 23. v. 46. G7 DE AMonEs Dri QCt "Oa m y'r XXXEVA hic ln fqat De Precepti, Deuzn fuper omnia qmandis n t aduuranda dulcedine, p Hhil in vaftiffima hac univerfitate rerumt N us t preeftantius eft homine : nihil in homine ) t majus eft mente: nihil in mente przcellit jore at amori. Atque inrer varios, qui dari pof- i C fint, amores eft amor Dei; rerum univerfà- quamv; rum apex, & coronis, pulchritudo, & per- hrüri l fe&io mundi. Hlinc intelligitur preftantia od precepti, quod Chriftus appellavit primum hr maximum mandatum. Préceptum iítud u videtur mihi in medio univerfitatis rerum as effe adinítar folis, a quo in omnes lepes di- j vinas aeque ac humanas atque in omnes fàcros codices, tota vis rum)ïï' tas derivetur. )« fpiendor, atque digni- eud e OCü)O: Amori creata funt omnia; amori cun&ab ferviunt. Ismihi videtur arboreffe, unde pra- T qon cepta omnia, & monita, & confíilia Evange. lii ceu facri quidam flores, vita vero eeterna Chrib nrüiiciïf, ceu fruétus optatiffimus pulcherrime proger- minet. Et ficut inter mortem atque vitam ïdo fpit"þ'ï non invenitur medium, cuncta, qua ab amo- re hoc defle&unt , ad mortem pertinenteeter- nam Chariffime "Theotime ! mandatum, quod ad ccclum ufque nos comiratur, atque C ibi denique plenum . fortitur effectum, ubi unicus in eeternum dominatur.amor , non- ne 68 CoxPEzNDIUM TRACTATUS EUA ne mandatum hoc magnum in lege dici me- t dig mit? Sed ejus etiam dulcedinem, "T'heotime, experire: o Deus! nonne id fàtis fuerat, no- bis permittere, ut te immenfum bonum ama- ,Q!!M vtj remus, uti Jacobo Laban Rachelis diligende fecit copiam! Quare tanto inductu, atque per- ( fuafu uteris, tanto molimine impellis nos at- que adigis ad amorem tui, quem ut non Wt amet quis, vix fieri pofle vides: O infinita 01 bonitas! id tuum hac inre confilium fuit, no- DA bis precipere'amorem tui, ne hinc extrema NO0 noftra vilitas, atque indignitas, inde inexpli- t cabilis amplitudo tua nosabfterreret; quomi- Thn: nusamare te auderet humanus animus, atque ut omnem nobis non obfequendi obtentum; Drof Um fpeciemque male caufze pretextam qualem- Qin cunque longiffime preecideres. lnf It Quitinamid caperepronum fofet, quanto Áit | amorefe dignum fecerit rambonus Dominus ER qui diligendz divinae füz bonitatis non modo Wi | copiam, fed & preceptum dedit! Quid potius lmp inteamare debeam, me, quzío, Deus doceas! Jts anne divinam illam pulchritudinem tuarn vis Ver primum diligam,an vero bonitatem, qua me « pf vis & (inisamore te compleéti ? o pulchritudi- if nem fàne amabilem ; quam mihi adamandum offert rantá*benipnitas! o magna bonitas, qu& &Qap mihi offers divinam pulchritudinem , ormni amore i Dsg AMont Dzir. 69 lum amore dignam, quam tu viciffim omni amo- re digna es! of eMLarmUuT. XYXV: Tàt, n Qd Quod ad amoris apicem mon mifi in celo per- IU li veniatur ; quamrois ejus preeceptum tantum qup ad bujus terre incolas perti- s nosd' 7ieat. u Y ! l um cceli omnis incola cupiditate carear;, ) inj: C fu. omnisque ibi animus agitatione & mo- tu vacuus fit: cum ibi neminem im pellat extiit : o amor profanus, vel odium, neminem accen- dat ira, vel efferat leetitia , paucis, nulla fit do- b qll(]lï»'f' JUS; aïquï' minatrix animi libido, ex inferiori hominis profeéta parte: inillud tum viresnoftrz colle- yytenti &im incumbent oinnes, ut dili gamus Deum, 1 qüälïï' quin unquam dilectio hzec turb ari poílit, vel exüngui. Animalium illorum non imparem referemus fpeciem, quze olim Ifaiee Vatisob- t quï lata mentis afpectui, atque. Duni Evangeliftarum antitypa, perpetua fui a gitatione Dei praco- Q nia trequentabant.- Tunc illud Davidis ad- yip impletur (a 4 J: Beati, qui balitaut in domo zua ; in 5 dOCæf Jecula fcecu lorum laudabunt. te. Ad tantum qu 11 vero amorisculmen in hac vita pertingere non tith pollumus, in qua nec mens, nec ratio, nec ul- ]chl'h , la faculras tam preccellenti vi, quam eft in San- m etis, preedita Vigþt. Sufficiattalemanimum of- j [ 0f M;ferre., D n COMPENDIUAM TRACTATUS ferre Deo, qualis in terra hac exilii folet exi- ftere: amori Dei vires, qu& qualesque nunc : jle effe poffint; devoveamus omnes. lj u im Dum fümus parvuli, loquimur ut par- d vuli; amamus, ut parvuli; in ceelo; ubi ad- J*] inftar virorum erimus, numeris omnibus ab- foluti, viriliter etiam ac perfecte Deum T l tf amabimus. Interea non impediat nos mor- talis hujus vitee queedam infantia, quominus, qua ex nobis fünt, ea integre preeftemus in w l magno hoc pracepto effectui fuo dando. ld tpui quidemin nobis fitum eíft, & facere pronum; L Qftc ul ppe amore tantum opus eít; amore Dei Ottr [ ne fine arabilis & boni. Tür L Caprur XXXVL dld Ti Ouod ili, qui vere Deum , atque ex totó corde diligunt , diver[a tamen, vatione dili- W : gant, atque preeter Deuan etiam alia pui diligere po[Jint. Vi uamvis totum addictum effe uni, idem Tüdm (2 videatureffe, acnullialteriulla fui parte Q addictum effe; totitamen Deo addicti effe pof- j fümus, actoti etiam parentibus, toti familig; ( toti Principibus , toti Patriz, toti amicis; ità que uttotusfingulistotus & omnibus addiétuseffe D poffit. Nam difcrepanti vinculo, non vero lOto repugnanti, Deo toti adítringimur , aliisque ll adítringimur tori. .'Totum ifatf DKE AMoRnze Dzr 74 gttyd . Totum f& devover dilectione homo; at- e Qu que fe rantum devovet, quantus eft amor luus. Summus fi ejus eít in Deum amor,; fumma erit devotio. Ert alia amabit, id fe- w übl a'8 dulo tamen cavens, ne cor addicens aliis u Deo id aufferat; non füffuratur Deo cor con- u fecratum unice , nifi is, qui eít oppoütqsz di- s m veríz rei amor. omi uod Ifmaél cum Ifaac fit, p'e/ni'tus non emu urit Saram, dumrnodo Ifaaco füo non lfinaél x ! repupnet. Pariter fi re&ta ratio, & ordo ac prom ofüicium amores noftros diftinguat, füoque Jort ] omnes loco rite digeftos hinc inde modere- tur amice invicem connexos, atque fubdi- tos; non egre Deus fert, íe atque res cre- | atas excequo & juífto; ab uno eodemque ani- mo non una eademque amari ratione. j ü' Idergo obfervandum, in factis literis fa- ol ! cere ex toto corde, eífe facere ultro, & co- ln piofe, fine fepofitu quodam, aut parfimonia, volente toto ar à üimo. Inoc conveniunt pie a- j K mantes anime, quod quevis dilipat ex toto ; corde, ex totis viribus: in hocdifcrimen eft, li quod fuo modo liec, illa alio ex toto corde Til dili£at; cum que hi modi difcrepent, alius- m b que alio nobil iorem attingat ordinem, hinc didu ipfa etiam di ff u "] ert dilectio, qua. quamvis ex on' "] toto corde proveniàt, nobili tamen ac no- 1* biliore gradu difponitur. fartyrio, Viroi- nifate, Paupertate PJV'gngeIiCa:, Acione, & P On- [ur CoMPrwNDIUM TnaACTATUS 74 I$ ( Contemplatione, Sacerdotii rhuneribüs, & lu Obfervatione mandatorum legis, his plane Qd rationibus, aliisque plurimis Deo nos confe- Qu cramus totos; hac tamen confecratio ex füo Waf inodo gradus habet, eftque amor perfectior, Yi fieft perfectior fe devovendi modus. Ne- que diver(i rantum animi toti amore ferun- tur in Deum, ac difpari amore: verum X unus, idemque animus jam rotus [)eo addici- "T. tür, totusque aliis, qua fibi per Dei amo- rem non nefas eít amare. Jacobum Daniel dicebat fan&tum Dei, & Jacobi in fe amo- rem teftatur ipfe Deus. Atqui Jacobus hic Q Labano ferviit ex totis viribus, quamobrem? o quia Rachelem diligebat. Labano fervit ex Ti0t totis viribus: Rachelem atque Deum ex to- noy tis viribus unus idemque Jacob diligit? quo Prir Vitig pa&to componuntur iíta? RV Videlicet non una ratione Rachelem at- Vi que Deum ex totis amat viribus. Deum ut A Deum amat amore fümmo , qui amor reli- p is etiam, quam p uos exfüperat omnes, ma T eipfüum Deum amat. Rac h elem tanquani Tit fponfam dilipit, pre ceteris feminis, atque ali ficutfeipfum. Hinc manifeftum fit, hocal- pa tero amore priorem non excludi, cujus pr&- Yen ropativam & jus, ac preecellentiam is nullo I0g acto deftruit. Ergo intelligis, 'T'heotime; m h inc fuum pretium accedere amori Dei , quo d reliquos amores fua rationis pra:ftantia om- nes p ..D&g A*wonzrz Dzr. 73 nes exfuperet: nempe Deum diligimus ut ys, Deum, füummumac infinitum bonum. . Uni- g plage co dilectionis hujus gradui tanta vis ineft, tan- COT tumque pretium, ut ceteris amoribus domi- yexli n netur omnibus, fuas fe ( k victe aflerat. que D'eo praerogativas in- i?ï; $ N efel LV LEIPUT XXXVII. eturm u ; 40 De duobus perfectionis gradibus dg'/fzfnc'ïik e am » Dus in :10do diligendi Deum. l g dii fue vidit Salomon in aula fua accidere, Qd horum imagine diverías illas amoris & od obfervantie, ut ita loquar, facies in Cantico dout notavit, quibus amantes anime , vigente noválege Regem Regum, vereque pacis [hülï) , Principem profequerentur. Sunt anime no- vitie, diving hujus Deum amandi artis ti- runcule, ex fuisvitiis dum primulum emer- 9unt, quee quamvis obfirmata animo f& con- cue u fecrandi Deo, tamen ut fit initio, Deo pro- t pinquant, necdum longe, ac fátis a vitiis re- a V mota. Non carent omni fenfu divinz bo- nitatis , fed fenfus iíle tam variis mifcertur 1 u alienorum affe&tüum inquinamentis, ut in I5 ^ fr, parvuli, acinfantis amoris nomen faàtis con- veniat; cum enim necdum difcretionis an- aiit nos, & robur illud mafculum attigerit, in Deo unico non acquiefcit, & juxta Deum Ti DCI ! qh alia, forte crepundia, forte etiam avocamen- :f 3 tà hum f 74 CoMrPENDIUM TRACTATUS tà lüfüsque difcriine non vacuos pueri Tüt lei 5; in morem captat. iäeme Phonix dum oritur e fuo cinere, fluxa purr lanugine curtaque ac nafcente pluma necdum piäiïa ad cceli (üpera volatu fefe evehit, magis in fal- l tum nitens, quam nobili ac tuto vectus re- n inigio alarum ; animge, de quibus fermo, [vl par:us recentés gratic, primum e poeniten- (hum ti& cineribus ad novam vitam editge nec- Cæ?fl'i dum in regione amoris celía ac nobili volant audacia, nam pravis moribüs, vit&é pra'teri- qubg r Q j f£c in vitiis actee reliquiis , conftrictee alae Jan- l Non ideo carent amore Dei vero; AAX guent. Q * vitàprate , fine qua e vitiis, ac peccatis, lil morte preprimis lacrymabili nulla datur &i :emerífio. - Dies " Sicfilius ille prodigus, relicto immundi itqi pecoris turpi confortio , tritarum veftiumte- Qrun étus laciniis & harz peftem fpirans in patris ite A convolàvit brachia. H«ac peccatricis anime [ AT minime abludens imago ett, ad Deum cum Y Q revertirur, fpoliata gratie illuflrri ac nobili ftola, hecdüm penirus abíterfo foetore illo; ;cfuïi à vitiorümn obfceno inolefícit confortio. T (Cum tamenetiamnum vitafeu charitas jam el Qu infit, zetitia geftit pater, inclamans: Zi/iur mett [1777 .,.2;19'Vz':lits , €9 Trevixit. àd (i(q , , lie anime profelyte, ceuVirgines in J "? Cantico, Regis amantiflimi ille&z iuavilfi- Dd utemi pe*rvel "nio odore , ad 'Chriüum , ac fal ht nerunt; D AwxoRr Dtr 75 yetien nerunt; & Chriftum vere diligunt, fed na- fcente ac primulo amore , cui nondum per- n j g purgato multiplex adheret fcoria pravee cu- jecült Piditans. ;isinizL ]ta recenter nupte quarhvis amore mul- t to maritos profequantur, multa tamen prae ; fem terea folicire deperiunt, ut ornamenta ve- pæni:ez;. fium, aviculas ab exteris advectas plagis, ii citerasque nugas; gaudent diletis fociabus, jl vod quibuscum lufus, choreas, c&éteraque genii Drat oblectamenta obire, ac frequentare amant. T : r Minora hec delida, quibus non ita ftatim ja vet omnino libera eft novitia charitas; férmones Qui i(ti liberius ac temere jactati, ifta crepundia yh d & veítium nimius fplendor, ha aberratio- nes frivol, nimiumque protracta otia, heec, Tus inquam, & fimilia non totam charitatem op- primunt, aur ánimam funus faciunt ; aft Deo vl tamen difplicenr, eujus amorem feponit in- d "ET terim, ac negligit amatrix levicula, & obli- r Deio: viofa, anima. ( i Suntalii, qui jam magnos ad amorem f( m u lf progreffus habuere, & nullis amplius fünt cen irretiti vanis, & periculofis amorculis, fed äfha?j quibus nihilominus propenfiones quadam .Ti adhuc adherent fane inutiles, quaque fuo difcrimine non vacant; quo pacto id contin- f git? nempe, cum nihil amenr, nifi quo per Deum liceat, atque amare fas fit: id im- | d [2 potenti quodam ac immoderato animo & 4 nimio ) 76 CoMrzNDIUM TRACTATUS nimio amoris amant Exemplo res ; (arit palam fiet. .fenfu. Tirtot Adam. & ejus uxor, ut inter fe tenerri- 1 me amarent, precepit eis Deus; at noluit dïligug Adamum tam effe uxorium virum , tantaque 10 | effufüm amoris intemperie, ut detrectato qrdine: l Creatoris (ammo imperio in voluntatem con- ( jugis nefariam concederet. Non in amore li t conjugis, quem Deus ipfe przceperat , fed in T* m amandi intemperie virus & atrox malum la- 4 tuit. EUR ".. Quid voluntati Numinis, unde jus om- tfiy TOtmi ne & equum manat, conformiusamore, qui n d patrie, parentibus, amicis atque proximo impenditur: Atenim ad voluntatem Dei hic idem amor pugnat, fi füis limitibus non rite 'qu'uu continetur. Quid potius ad officii noftri M partes pertinet, quam ut, qua forte atque [ conditione fumus pofiti , ea nobis beati effe videamur , imprimisfi manifeftiore Numine, ac coelitus ad eam nos vocatos efle fides it; t Su fed cunéta hec difcrimine non vacant, & ip- E fs nobilium virtutum exercitationes in vitia Ws degenerant, fialteri majori bono, cui fübs lum je&æ deberent efle, foviitan opponantur, fi q majorum íe coérceri imperiis non ferant, fi Ume his ut fcopo adhareamus, qua non fünt nifi ) prefidia quedam , ac via, ad finem inter tl in Q omnes altiffimum perveniendi , nifi denique inomnibus & modus fit, & ordo, & jus & cau- W. uibus nec tareliquorum circumfp e&ip, fine q chari- ; Dr AMonrE Dzi.. 447 pox charitatis diVinæ, nec . cujusquam alterius virtutis laus vera atque vigor pofhit exiftere. CT It ol Ab hisce animis , qui recta non recte diligunt, qui non in re , que poftulet amo- TantaQu etredi rem, fed in amoris ratione ab equo atque ordineaberrant, ab hisce inquam , vere Deus 4 gem Q diligitur, &fuper omnia, fed nonin omnibus Inntt eft Deus quemrequirunt, in quibus non divi- j lt ne modo voluntatis nutum, fed alia quoque lum amoris fui ille&tamenta proponunt fibi, unde in fuo amore, quod jam dolendum fátis eft, de- du formitas quedam , ac turpitudo , quamvis n0ï€qu' non interneciaum ejusdem excidium confe- 4 : moxt quitur. nDu Carur XXXVIIÍ. ys Hicü t uod duobus alüs perfefionis gradibus ; ore t znulto adbuc altius a[cendat amor 1 beauc Dei fuper. oumia. e NU e f unt , qui nihil penitus neque in rebus, quas M amant, neque in amandi ratione effe in- Can[) & utile patiuntur, aut qualicunque . vituperio g ? i dignum. Nem i cu» 9e nil ipfi amant, nifi quod & quomodo am ari Deus precipit. O Theo- time! quanta videtur tibi horum felicitas? j fer&üï»f eft Deus ipfis in animo, ac intimis medulliss y li aít in Deo & amici, n P ac inimici adeo propter Deum in amoribus ip fis.funr, & deliciis. Sed j 0 & in alia feruntur c qgs haritate, hac tamen ra- tione, ut nonnifi in Deo; ac propter Deum n 10X cut J 75 CowPENDIUM TRAC;IATIJS Ahimæ nsdi fibi quidquam amabile videatur. t de Phonici comparande, qui novo firmatus ro- &i bore nonnifi liquido vagatur sethere, aut Venür (ümmo rmontium quiefcens apice infra fe Eít charitas Dei verus & D j ' eun&a defpicit. proprius campus, in quoram nobilis excurrat o N & exulter anima; hoc unico ac genuino fuo C oblec&tamento fruirur, etiamíi in alia feratur C ipfius defiderium, cum femper & ubique Bonnifrin Deum amore fit affecta. w) (e(. n Vides,Theotime, generofis hisce amanti- i - hh busanimiscum Deo amorem tantum interce- &tf dere, üt nihil fupra dici poffit: Atque fi tales hus animas Reginas effe dicimus; n on funt veliíto -DGUS (intar&tiffi- gradu, vel nomine inferiores, cum Cunqa Ino nexu conjunctze fponfo Regi. Cum ip- idgm ío regnum partirl promerentur, cum in eum aha ql »enitus ac totee fuaviffime fint effufze, nullius rei extra Deum amore capiendz. Sed inter has Reginas qua eft, quam mf dicere Regiriam Reginarum; ac unicam pot- Mnt, ipía Re- emius, qué amat ardentüitlime, que fþünf: &i fponfo eft ominum chariffima? Eft iHa, ïüïx Au mi Theotime, qua Dei füper omnia, & m BMtt ofnnibus attplexu non contenta nil etiam In lj P omnibus nifi Deüm defiderat, queque n j tebus multis, in qua amore fertur, rem d. üüam, nempe Deum diligit. Vr Non tantum regio cum Efther fulget Affue- habi;u ; fed etiam vulpari tectam veíte rus M Dz AMonz Dzr. 3 75 hem 4 rus diligit; fi eft Rederntor meus, quern uni- ^ E n ce def d ero, cur is in monte Calvarie nonh 2 e'queac in monte Thabor defideratus mihi veniat? cur nion utroqueloco dicam (4) : Z2o- vt ! vent 3nifit , "bomun c[l nos bic ef/c * non amo quidem Tond JEoyprum, fed in ZEgypto Chriftum: non- ne & convivantem cum Simone leprofó yi i f fet Chrittum, convivii amabo negligens? Queis Chriftus violatur, facrilega non amo convi- qu. 1ia; fed his convitiis offenfum Chriftum dili- go; füfitum unguentorum, queis deliburum b amïïï Chrittum video; curtanto exquiro ftudio? a ytet eít fignum hoc indubium, Deüm in omni- qui bus, ac ünice amari , fi ubicunque fe nobis fune Deus offert, in eum amor tendat, nam ubi- i^ cunque, eftidem femper Deuss cumque non " idem eft, &tibiconftat &nor, non Deus, fed i* alia qu&cunque amoris caufa eft. ufæ P Qua extra Deum (unt, queque Deus non fünt, fanéte amanti anime omnino nihil gcfb[*f umcäm | funt, Adeo ab omni cupiditate aliena eft al fponfa fidelis & cafta, uüt ceelumnon arnaret, qu , 1 J nifi in ccelo fuum poffet amare fponfüm , tam generofe a feamatum fpónfum, QuM ut fibi eque g is amabilis videretür, í1 coel üm etiam, quod n amori re & penderer, fpon(üs haberet nullür. quæq ! Paradifo montém Calvariz , dum ibi i crüce athixus heret Chriftus, non poítpon it. Quod i " r (a) Matb. c. 17. v. & $0 CoMwrrzNDIUM TRACTATUS uod reliquum eft T heotime , tam pau- L ] ' c& nuinero fünt ingentes iffae animae, ut in D earum quamlibet aptum conveniat nomen, u ( j quod unica Marris fue fit, divinee Providen- ffl ticfilia. Perfectaetiam una columba eft, uia UMT 10- Qu j amoris vis ac puritas ad füummum perfe à tiomf nis apicem eandem adduxerunt. Vere his ergo verbisutitur (4): Ego dile&o meo, qg ad n * E qme comzverfio ejus. WISMP Columba iíta unica, de qua in Cantico, N recte omnino dicitur fan&tiffima Virgo Maria, Áoten cujus precfentia facit, ut reliqua amantes ani- QQatin m nonnifi inferiorum fortiri avium nomen N D poffint: atque cum iíta Virgine nulla rite in- Ts flitui poterit comparatio, qua amoris vi X doy | puritate reliquis creatis mentibus longiffime | precellit. « Aft proximae tamen huic, longo quantumvis intervall proxime funt ille finà anims, qua tam caíto amore flagrant, ut Iïum j comparate aliis Reginz dici offint, colum- Ples d 1 amica. bze unice, & perfecte fpon Dongr lii Et fane illa nomina an denegari pote- u runt beatz illi animz, qua toto cordis fén- &t fü talem. promfit fermonem (2): Quid mili N eff in cmlo, €9 a te quid volui fuper fevram: C&dy Deinde illi,, quae exclamar (c): Exiffm n [cieti- Quos omtía detrimentum effe propter emineutei lben tiam Dern (a) Canmt. c. 7. v. 106. (5) Bf. 72. v. 24. S m («) Paul Pbil.c.3.v.3 Dg AMonE Drr 81 n tian $ ESU Chriflá Domini mei: proptev quem At ompia detrimentum feci , eg avbitvor t flevcoray O ut Chriflum lucrifaciam. Non iítud dicere Ov du eít, nihil nifi in Chrifto fefe amare, unice- que illum a fe in omnibus amari? aut quem uerfeäf- alium fenfum hac verba prafeferunt,. ab in- Vere figni quadam Dei amante anima continuis ce- UP g; lebrata noctibus: O Deus, zu mibiomniaes , Q9 omnia pyceter te inibi nibil fuut. 1 Cmdc( Nonaliain S. Auguítino vigebat animi oo Mi fententia, non alia in S. Bernardo, in S. Ca- antest tharina Senenfi, & Genuenfi, & in com- ym of pluribus aliis, quos in affectando tam fuübli- J n mis amoris vert ice fummopere mihi imitan- morisf» dos propono. 14 i^ O animas eximiis, ac inufitatis plähe in- . fio ftructas ornamentis, quarum infipne pre- tium , fummamque infrequentiam neque Hagfäff:j Phenicis rariffimus intuitus fatis poffit pro- m[ ; CO'.V ponere: adumbratio earum aliqua in illa vo- I lucri forte videbitur , cui pulchritudo eximia eg&ilï a Paradifo nomen fecit. Hoec avis tanquam [ fentiens naralium praftantiam humumque dedignata , nunquam vulgari terra refidet: ad ! "i cedri verticem adhaerer fatigata , non pedibus, M quos nullos habet , fed claviculis quibusdam ns;szff*ï libero fufpenfa ethere, nam nullibi, nifi V aperto eethere motu ac vita viget. Sic etiám heroes animi, de quibus no- bis fermo, non res creatas amant in femetip- fis, $2/ CowrENDIUM I &ACTATUS D) fis, fed in Deo, Deumque in rebus crearis iro ( diligunt. Siquando ad negotia, qua (unr in N terra hac, duce amore veniunt, nullam in , eis partem quietis capiunt, cum in Deo uni- ce fuaviffimo fruantur otio. Et ficut qui Qu Fénn pifcatui margaritarum ftudent; inventa in conchis magarita, non conchis delectantur, ] fed his, qus infunt, margaritis; ita qui vere dinfi Deum diligunt, .non rebus his creatis, íed t o qui in eis exhibetur, rerum omnium condi- VItk tori Deo adhareícunt. ülx itügr hEW ( &b uT XXXIX.- A Qyod amor Dei [uper osmnia communmis fit vim ommibus , qui Deum fmcere plür Quamt. BN "i tfi diverfis eradibus, quod hactenus mon- E * — Ítravimus, facri amoris perfeétio diftin- d IY quatur: diveríe ramen ha Deum amandi forma, que ferme infinite fuünt, precepto Es continentur unico. Has 1inter Deum aman- & di formas tanta varietas fe offerr, ut ficuti in W ccelo non duo Angeli funt fibi omnino fimi- pa les, ita in terra etiam non duz forfan anime dlgx aequali prorfus forma ac ratione amorem Del Iep colant. — lLa claritas folis , inquir S. Paulus HObu (a), alia clavitasluna , eg alia clavitas [Ieavum. ; Srella enim a fiella diffevt in clavitate, fic &g vefut- L unc Tecléo (a) r. Cor. e. 1 ) ec e (I) ] ) Dz AMomnE Dzr. $3 : C ve&lio movtuorum. .. Canticum coeleftis glorise, forr pro füuoquivismodo , decanranrt redivivi fan- &i. Verum cum tantum fitamantium difcri- 3l i Jeou: men, quis tandem amoris facri gradus eft, quem ut confcendant omnes, pr&cepto hoc ia a l ven i tenentur ? eduntt Id mihi videtur fa&um divine Provi- quï D dentiz fingulari quadam cura, ut in Vulga- ta noftra, cui ab Tridentina Synodo füumma QUs t-?; n cori ac irrefrapabilis auétoritas acceffit, Dei aman- dilex vocem dilectionis habeat, potius, quam amoris: Ziliges Domizum Deum tuum (a). 'Ta- Y metíi enim dilectio amor fit, non tamen folus amor eft, quod S. Thomas norat, vocabuli l f 1 vim perfcrutans ,. fed eft quaedam electio, ac 11 pluris eftimatio ac fi lex dicerer, lectiffimo amore amandum Deum efle, uti ipfemert le- &tiffimus inter omnes atque lectiffimo amore j enu digniflimus eít,, quem fenfum etiam in Can- tiot tico fectatur Sunamitis. (n i Qui fertur in Deum amor, ceteros amo- PW res fuperet, eisque tanquam amorculis,. fi nf Ü ( uti fas eft ferme profana voce, füummo im- uth 1 n j perio przefit; fi Deo aufcultamus, qui nonin- digne fert, nos prater ipfumalia adhuc amo- re profequi. Qualis divina lege imperatur mofem nobis amor ? videlicet fincerus fit , natus in (o $ ] od ) ipfo animo , ibique dominans: chariffimum '((JWW Á « vl hunc nobis effe vult Deus & deliderariffi- mum, M (4) Maib. 22. CowrzNDiUM TRACTAT US $4 | ]i mum, eoque totam occupari mentem: vult effe eeneralem , atque cui vires omnes ope- um ram ravent füam:. füblimem effe jubet, &f qui omne mentis in fe convertat ftudium; | fum denique ut generofus fit, atque firmiffimus, Dar utque conatu omni eundem excolamus; cum 4j itaque hac. forma amando Deum optimum, eundem unice deligimus, quem toto ample- &amuranimo ; iítaamoris forma, qua Deo fo- eüä liconvenit, amor fümmidelectus, five fummi COI& À amoris delectus forte vocari poflet. J Q "Nofti 'Theotime , quod fepius jam di- p tl E &um eft, varios amores dari; nam eft pa- ternus amor , eft amor filiorum, quo profe- n cha quunrur patrem, eft amor fratrum; atque eft amor amicitie , eft amor Omr conjugur ; fias atrie , funt alii amores: hi omnes dif- dmi fident latiffiamo difcrimine , funtque cu- juslibet tam certa ac rate vices, ut ab iis Ql n T dimoveri fine turpitudine, ac perturbatio- ne nequeant. Quodíi amore fratris patrem ldq g ] Que ieum profequerer, age, ut incongrue 1o- catus amor foret? non minus fcedurm , fo- Q j ret, amare conjugem , ut patrem, aut filium, ut fervum. Vet 0n Eft in amore modus, certaque ratio; ut Cepf, in honore, quem aliis deferimus. Non c&- &u & dif- co quodam impetu, absque dele crimine, fed juxta dignitatem, fuum cujus- que ordinem, cultum & obíervantiam impen- dimus; - | 85 Dg AMoRE DEI. m dimus; eodem ordine etiam procedit amor. TU Cum ergo Deus füummum bonum fit ,. idem ill ij & fummo cultu & füumma obfervantia, & TU fummo amore dienus eft, nec (atis amamus Ym Deum, cum divino amori amorem fimilem u d adjicere non veremur. ptimuER: ) u Audi Ifraél: Dominus Deus nofter unus »Deot eft: Cum ergo unus fit , diliges eum ex toto e[unt corde, ex tota anima, ex tota mente, ex totis viribus: cum Deus unus fit, tanta vi, ac praftantia, tanta generofitate noíter in eum u j amor fit; ut ceteri amores ad hunc omnino m ej qonr comparari nequeant. Hinc ergo fequi vides chariffime '"Theotime, quod Deum fic amare UP Ü di omnino non poífimus, nifíi eidem vires no- a ftras, ac omnes facultates ex integro ce- damus atque devoveamus: nam id fibi pro- mque politum habet perfecta hzc dilectio, ut füm- ut mi Dei gratiam rebus preponat omnibus, ertü idque pro omni tempore,; & omni loco: at- us que fi res has univerfas in füa poreítate, ac onir j ditione cernerét verus amator Dei, harum æth jacturam mallet, quam fus charitatis. Hec , lU vera eftdilectio, cadens in omnes homines, hominumque univerfo generi divinitus prae- rat cepta. r NI ym ( ub w GAPUT u $6 Cou»rzNDiUM TRACTATUS G xruT XL ch Quod Deum amare [uper ommia, &2 :na- qUO gis etiam , quam. mosmetipjos fsdi oporteat. ]u fim ft Ariftotelis fententia, quemeunque bo- E mur,; num proprium amare, plusquam czete- ra, omnesque reliquos amores ex uno füi cu- fubji( p jusque proprio amore communem ortum ducere. .Ita Philofophum loqui, . qui Deunt n bt dilexit nunquam , cui nunquam in mentem venit, de charitate Dei fcribere, mirari non mgg] E debemus. Ejus enim fententiam jam falfira- Yun tis arguit ipfe cuiliber ingenitus amor, totius- (8 que nature proclivitas, qua fümmum bonum pu primario, atque pra omnibus bonis com- plectendum, natura ipfà jam inftiruit. — Tan- Ie| lim ta eft menti in bonum ingenita propenfio, ut fiquod fibi fümmum ac infinitum effe vide- tur bonum , & pulchrum , ab eo protinus re reliquis amplectendo, fibi temperare ni- Ex | f per füummam vim non poflir. Cum de delectu bonorum finitorum agitür, mirum non eft, a quoliber füum cu- D tor jusque bonum cateris preehaberi omnibus. Aftinter bonum finitumacinfinitum tam nulla (0f, h eft proportio, tam difpar habitudo, ut bo- numinífnitum non folum fibi totam advertat dj t ac rapiat mentem noftram, fíed etiam füper omnia füi amorem excitet, Id ( Drs Auonzr Drri. 87 Id quodad confimandam hanc naturez vim TE ac ftudium valere plurimum videtur, id eft, quod intimo quodam nexu, non adícititio, i fed infito natura pariter nos Deo jungat. In Deo magis, quam in nobis fumus, ac vivimusls g y fumus divinum genus, omnes ab illo exori- mur;abillo füítinemur, ad illumtendimus, illi qm ca 10 ii i fubjicimur, utadeo deeo vix paulo meditatius poífimus cogitare, quin protinus hi nobis ot Íponte fermones excidant: Profecto, Domi- "M of M ne, tuus füum, necnifituum me effe convenit ; j m hirariä*ï magisin te, quam in me, meam vigere fentio animam; in nullam rem aliam, ac in te, vo- am fä]b luntas mea ferri debet; tu mihi totus amor es: tu mihi vitee auctor, ac vitee meta,. fco- umb pusque es: tu mihi plus, quam ego ipfe- JODiS *f met, amandus es, nam in te füm, quidquid ul fum, atque ad te totus pertineo. pen j CM GARUTSALL . 0 pl'f:ï Ex charitate Dei oriri chbavitatem proximi. UPEFF ' d Numinis imagiriem creatum hominem, ut propter Deum non minori, quam nos- ! iif metipíos amore profequeremur , legem crea- l tor tulit: Dz'lige.r Domiuum Deum tuum ex toto ' Omüïg'r corde tuo, eg in tota anima £ua,€g in tota mentetua. mu Hoc eff mnaximum $g jvimum maudatum. — Secun- ( j dum autem [imile eft buic , diliges proximum tuum n W Jicut teipfum. (a) Quareamamus Deum ? cau- n 2 Íà 1 (a) MGtI)» €. 225 V. 27« þ' 289* $8 CoMrENDIUM TRACTATUS v ü ía amandi Dei Deus eft, ut S. Bernardus ait, ideo amamus Deum, quia fümma & infinita rlOfi [ Y (I) bonitas Deus eft. Quare in nosmetipfos fovemus charitatem ? quia ipfius Dei imago Wi J! fumus, & e&typon. Atqui hec dignitas, fi- V, militudine Deum referre in omnes convenit; tj 4;1: omnes ergo tanquam vivas Dei imagineg * amare nos oportet. (t J ] Quod fimus divinivultàüs effigies expref. fie, hoc titulo fummopere ad Deum perti- li ! tvf nemus. Hoc eft, quod adeo homini conci- ä liat Deum , hoc eft, quod tanta nos cum ! i ol BN Deo neceffitudine conjungit, ut nosmet filii me; Dei, nofterque Deus pater nominetur; Of & vere fit. Hoc eft, quo apti fumus, ut Deo uniamur in illa vitee aterna inenar- lobi *tcu] rabili gloria, ut perfruamur immenfa ejus tüm ' gloria, & penitus eadem , qua ipfe felix eft, beatitate. Hinc hauriende gratie fu- Qïgo l þmm mus idonea vaía; hinc mentem perimus ap- tam divine menti, ut ei intimo adlizreat ne- u (ti ] xu; hinc adeo magni Numinis W Participamus indolem; ut S. Leo fcribit. "d Q Silubet, etiamnum narrationi facrae ad; püt verte animum: (2) Tobias junior comitante e$, perfonato Azaria, ambo incogniti, zzgrefft fuit f?n.ra ad Raguelem, €g' [ufcepit eos Raguel cum gaudio. T»ffim lfztuemque Jobiam Raguez , dixit J4ume Wxori Yi h Jue , quam fimilis eft jJuvenis ifle confobrigo meo- W . g -l)(-a) Tob. c. 7.. v 1 de- reh'qqf '- 83 DEVAMQRI-E Dzt. d U cumbec dixiffet ,. ait, undeeflis juvenesfvatves llmplüwïïï'l nofiri ? atilli dixerunt , ex Tribu Nepbtali fumus, t ex captroitate INinive. — Dixitque illis Raguel , Bu moftis Tobiam fvatreim meum? . qui dixerunt, t10- lï[&S ) 4* vimus, Cumque multa bona loqueretur de eo, di- yen! xit 7dngelus ad Raguelem ,. Tobias, de quo intev- m Voga$, putev iflius effl. |.Et mmifit fé. Raguel, Q9 cum lacrymis ofculatus. eft eum, &g plorans fuüpra collum ejus dixiz, beuedi&lio fit tibi fllà mi, quia seyt bonitg optimi vivifiliuses, Ut vultu , & verbis- m fuaviffime accipitur puer nonagnitus, ut ine- ini cur jus collum Raguel injectat brachia, ut molli- n bus eum verbis milleque blanditiis demulcet, ao cum primum novit, eum Tobis viri boni, ac n optimi effe fobolem. Nec nofcitRaguel, utrum fomis; ! Tobias junior pariter ac pater fuus, virtutibus y n excultum gerat animum, nefcit lectiffimum geni t D eum, ac ornatiflimum effe juvenem; quid. j ergo Raguelin eo demiratur tantum, quid gratiæ ] provocat fuaviffimos in juvenem ample- xus? beneditlio, inquit Raguel, /it tibi fili mi, hort! quia boni , €g optiuzi viri fllius 6$: non quia j cunctorum juvenum flos,'decus, ornamen- tumes, nam utrum fis, id nefcio, fed quia patris optimi, quem unice amplector, filius jl ECW L es, eumque aliqua ipfe fimilitudine refers, l tanta mihi charirate dieniffimus videris. Cha- j ) li riffime Theotime! quodfi imago Dei in quo- qum Áyit V vis homine confpicua offertur mentis oculis, i nonne hoc fenfu invicem tunc loqui oporte- jj M ret : In ifto homine, illu pére Di- 3 Qri Dei o vinità- 95 COoM?PENDIUM ATRACTATUS vinitatis expreffum cerno. vultum ; nonne UM AtOt- hoc folo nomine meretur, ut intimo eum amoris fenfu, ardenti cbaritate compleéta- d li 3 1f mur? & qua de caufa? non quia talis. eft, í qualem fortaffis füfpicor, fed quia opus Dei g 051 eít. N vel ideo tantaum omni amore no- TE lr ftro digniffimus evadit, mi Theotime! quia a Deo oritur, quia ad Deum pertinet, quia l im; Ti in Deo vivit, quia ad Deum tendit, quia ad Dei fimilitudinem effictus eft. mu) W UET frsdi CX PUT XLIE IN fin Deum . amoris moflri ad .esmulationem u- f .que percupidum efJe. Iiüs füm zc dicit Dominus (4): Ego fiun Dominus Tio; H Deus tuus fortis , Zelotes : : profe&o talis Sed qu& IQ Deus eft, qualem feipíe dicit. Ts | hec amulatio? etiam deícripfit eam Deus, & fic videtur (fit venia vocabulo) e cupidi- tate quadam haec emulatio nafci, ut folet in- Ts ter homines, prefertim conjugatos frequen- tt, tius accidere. Velim Theotime, non levitet nf hic attendas.. Nosfuos effe Deuspracipit; at- 0r que rantopere füos, ut cujusquam alterius nos lt & eíTe, impenfe deteftetur, JVemo, inquit (P); po- tüm | zeft duobus dominis fervire. — "Totius cor is no- Q0r I üuiät (&) Exodec. ro. v. $. mUm (b) Matth. c. 6. v. 14. VDE AMonz Drr 9t fiotnt [tri, totius anime, totarum virium eft eemu- o «m lator Deus. . Se fponfum nominat, fponfam appellat.animam , que fíi forte perfida alie- Jple&z- as d nis implicetur amoribus, eam fornicatri- Lpus : cis, atque. adultere nomine graviífime de- ore f teftatur. y! i Id vero nonne equiffimum eft, ut toti ( , quia É fimus Dei, fineexceptione ulla, atque fepo- fitu, ut Deo adhareamus? vix parvula vale- mus amandi facultate, tamque exilis eft no- Ílra dile&tio, ram aréte limitata, ut capiendo amoriili, quo Deus dignus eft, longitfime fit impar: nonne id poftulat equitatis mani- at fefta ratio, ut;cum amare Deum non poffu- mus, quantum fatis eft,amemus, quantum pof- fumus ? füummum, acinfinitum bonum, fiinfi- m Df nito nequit, füummo debet amore diligi, nec ofeut eiamor convenit, ac pene nullus eít ; ni fum- $u mus fit. z )e? Hoec interim aemulatio, qua Deus opti- y mus amorem noftrum, ut ita dicam, depe- n rit; a cujusquam boni cupiditate nequaquam guá naícitur, fed ex fümma amicitia. Non Dei bono vertitur, fed no(tro Dei amor. Nonil- ] at D le ex nobis vel minimz rei in fefe incremen- n ui[ xt tum capit, fed magna nobis comimoda illius Qu qmor parit. uodíi amorem noítrum po- ii Iul Ítulat, utilitati noftrae fervit. Deus ut fum- teri fertur proverbio, mum boþnum ; quod ve 4 amat 92 CowxrEeNDIUM TRACTATUS amat fefe diffündere, atque; dum tanti boni K5 x &t participes nos fümus, nilipfe fibi acquirit; atque hinc ille voces, a& mulationis gnave 1luti | indices, qua in peccatores movens querelas: Duo mala fecit populus meus,inquit, (a) me dercli- quevunt fontem aque vive; €g foderunt. fibi ci- dnmmg flevnas diffipatas ,| que comtineve. mom valent u /1:1 l aqurzs. lia 1eefo , Theotime ! quae aptior locu: Qs P tio pgfïk et congruere magnanimo amorl; ac üris emulationi nobili ? dereliquerunt, inquit; Qd ine fontem vivum; nihil ex eo quidem ego percipio damni, quod mereliquerint; neque N ideft, quod queror; perennibus fcaturio L bonitatis aquis, fonsjugiter irripuus, etiam- CJus Rn fi némo fit; quiex me aquas hauriat; feu ve- nerint, feu non, nil mihieorum nocet defer- Áim tio, inde nec affluo, nec perdo quidquam; i 0 éoruim damna doleo, qui fontem aque viv Rant deferunt, ut fodiant cifternas, qua'aquas nullas continent; fi, quod fieri non poteft, li me derelicto & alibi eeque dulces, ac vivas reperirent aquas, non de abíentia eorum quererer: nullum ex eis emolumentum ve- A lim, nifi ut beati fint; fed me relinquere; ut pereant, ut bonis deítituti malorum cumuio Jmp. pe premantur, id eft, quod me excruciat; 1 eft, quod me in luétum conjicit; gemirusque n 1neos extundit. Mdl Ut ergo nobis bene fit; no- n; ne CUmb ürum amorem poftulat amicum Nume nos (e): Jer. c. 2. . 13. V) 'Dr AwonEr IDEI. 93 TO nos jacturam faciamus feliciratis noflr&e, nànv extra amorem Dei felicitas nulla datur; mero chu'mz: falutis noítrae magnanimo ardet ftudio. j gnal&?c' luerezzsz n Pone me , inquit coeleftis fponfus dile&s& ip * i jï(?i l animw, pone me ut fi Ó naculum fuper cor zuums Q t ur fgnaculum fuper bracbium tuum (a).. Codles fti jJam amore haec Sunamitis arferat , dum haec a fponfo audit; ut fignaculum in corde jor d ejus poni fponfus defiderat, ne quidquam a- moti; t a moris effluat, neve fübintret. quidquam; vod feeda mixtione hanc charitatem vitiet. j d Non fibi fufficir, a Sunamitide ardenter dili- ; gi; purum, ac integrum, ac invariabilem Qs fcaïïtïv ejus amorem exigit. Et ut fipnificet, fefe ]U5 d non tantum fterili affec£tu acquiefcere, idem ju; ^ fignaculum in brachiis poni jubet, ne hec pcte ad opus alio ; quam fui amoris motu ve- v niant. [ Carur XLIIF. L Inamando Deo quee debeat effe no[tva conten- qu r ) V " tio, ac eumulandi ardor. :n[;fd æ:"ï ictorem preftantiffimnum eques quidam nent ï P magnanimus adibat, fonipedem — pingi n imperans effufo curfü, atque habenis laxis mCUW per viasincitarum , & precipitem. Oblata fibi v effigie, eam inverfam videns, ut quem juf- ferat citiffimo rapi curfü , eum: dorfo in- ;"Znefïï*ï cumbere atque disjectis pedibus in camno u * volu- rh (4) Cenr. c. 8. v. 6. CoMPENDIUM TRACTATUS 94 D volutari equum cerneret, illudi fibi eques lfl'ümm exiftimans, furerein pictorem cepit. 'Tunc g iterum a fümmo ad imum picturam alter f ! vertit; ut recto ordine equus in pedes | tit niteretur , ecce, converfus ad equitem, quo | l: ] i etis, inquit, habes. Id nempe folum de- & u 7315612&: it, ut, qui cubabat humi, circumvolutus li- : wir t mo;in fervidiffimum curfum effufe equusrue- 'Theotime! vis ret, inverti pictura debuir. ]. noffe, quanam contentione amandus Deus lh t fit? non alia, inquam ego, quam qua com- dtet plureshominum in bonatterre incubant, turpi oD abje&tione & probrofiffima f& volutantes ca- li . no, dum calcibus celum petunt. Rectainverte POT illos, &erunt tales homines, quales divinus Áci amor poftulat. VideturejusmodiS. Paulifen- f 0f tentiaeffe; dum ait (2): Z7umanum dico propter i Rven 2ufirmitatem cavuis ve[lre. — Sicut emim exbibuflis Quim membra veftva [evvire ummunditie,es iuiquitatiad Mmqu aniquitatem ; ita vunc exbibetejmembra veftva [er- LE ' vive juflazie , in f[auclficationem. t Nunc itaque quid imprimis iffa conten- tio amoris, & «mulandi ftudium raeftat? Id primum agit, ut oderit, fugiat, ac dete- NT ftetur, impediat, propulfet, oppugnet, at- que deftruat ; quidquid in Deum füum, quid- quid in ejus gloriam, & fanctitatem nominis infenfius incurrit. Sic olim David (7): u- gm'm- ; (a) Raml c. 6- U.v I9e Ü (2) Pfal. x18. «. 165. V) aE $ »Dzs AÁMoRnz Dzr. 9j W quitatem odio babui , & abominatus fum : legerm, . Tut autem. tuam ,. Domine,. dilexi Ert alibi ( 4): m d Nonne, qui odevuut te , Domine , oderam , [upey n i inimicos 1uos tabe[cebam ?. pevfetio odio odevam Et denique (7): m qi illos ; iimici jaclt funt milz. Qu d Zulefcere ane fecit. Zelus aneus., quia -obliti Junt voluns: verba tua inunici qmei. equurt onme! Deinde & aliud praftat hzec fancta eemu- yius D latio, ur puritatem animi, caftumque Dei | qui amorem miri&ce defideremus, in quod exerm- bant V plo Paulus przit, qui fcribit Corinthiis (c): yantest IEnuloy. vos Dei emulatioue: de[pondi enim vos wunmi viro, virguem caflam exbibere . Chriflo : atv jes d fic Eliezer Rebeccae potuiffet dicere, fi vir- $]u o ornatiffima in aliquod difcrimen forfitan T : eveniffet : zemulor te eadem smulatione, fmexbä:ïï? qua mea officia velim probari domino meo: namque illius nomine defpondi te jillius filio, Dd n ut eo te adducens virginem ei caftam ex- hibeam. CaAPurT XLIV. iftus preftanti[[anos amoris in af L g;od Chri nos aéfus exevcuerit. ,Pugnef) fuum' um fàncti amoris actus jam fatis explicui- mus; ut recordatio eorum facilius oc- em no;lL I currat, dU (i (4) Pfaul. 138. v. a 1. £5 PA 119..9. 139. (c)- IÍ.Cor. & 115 9. 3. 96 CoMPENDIUM TRACTATUS «eurrat, & ufüs expeditus fit commodum HA0S tiunc fore puto; eorum omnium hic fübjice- NT fe epitomen. Chavitas Chrifli uvger 10$, ait E pl Apoftolus (4), fane, Theotime; urcemur charirate; nec dicere hoc fufficit: inufirata j n vl ejus fuavitas vim infert reluctantibus, eítque | tam fortis dilectio, ut nulla alia arma ad de- £ At I bellanduüm contrarias vires tam apta reperi- il CiQer il refit. In Deo noftro ac amantiffimo repara- tore humani generis, vis illa charitatis illu- IE *Xpü ftris & confpicua emicat, atque in toto re- U ä t fl demtionis molimine clariffime refplendet. üos enim in nos amoris actus Chri A SUS non exercuit? ('tu-s JE- VOU li Mi T'ort 1mo: Ámore complacentie nos Deus adamavit, ejus enim deliciee nobiscum fue- (ir rant, utque nobiscum efle poffet , Deus fe Ti ( hominem fecit. 1 I( J Qftor 2do. Ámore benevb]en—tiæ nos päriter RE complexus eft, dum hominem jinduit; üt hominem faceret Deum. ü yi C(mïe 3tio. Amore unionis tam aréte nobis in- æïmï haret, ut bihil unquam arctius cum hominum coaluerit indole, atque fümma Divinitas in, perfona Filii Dei. Dofn füus- 4to. Totus, ut ita loquar, in nos effu- fus eft, dum fuam amplitudinem noftra exi- IOIUm litati amanter conformavit. Videtur S. $pi- ritus (0) ( (4) Il Ger c. $. v. 14.. w« S M D AMORE Dzr. 97 .ritus amorem- hunc effufionis non obícure süodur " defcripfiffe , dum Chriftum fouti bortorum, fibjt ftf, U t9. puteo aquavum w'ventlzmz comparat (4). uïgemn'z ' | quitt 5:o. Denique amore languit. Nam i24Y i, m €ïïQ'Li unde ifta verba (/): Zoptifimo haleo bapt mac " &g quoimodo coar&or, u/queduim pevficiatur ? nem- Yi ïe?*ïï- pe fuo lavari fanguine Servator amantiffimus ' defiderabat, atque hoc defiderium, & mul- Q qtis ta expectatio languorem ei atrulit. Hinc illud j WLO .: quoque accidit, ut fumma vis amoris , ingens- que falutis noftree cura tam vehemenrer ejus mdité animum incenderit , & exagitarit, utin mon- )htïüüSEï te oliveti imbre fanguineo e corpore expreffo, fudanüs in morem fluerer. Tametfi timor : f0* D mortis, indeque nafcens dolor animz (an- diffimeinferiorem partem atrociter afflixerit, bicat plus tramen amor noftri, qui occupabat animi m nobiliorem partem, acceleravirfunus. Hinc horror fzevae mortis, inde pro nobis occum- bendi ardens cupiditas divinum animum tan- T tà Vi oppugnarunt, ut in certamen atrox conjectus Dei filius, lar terram madefaceret. QO cruore': fudans & ; Q9 mhofm*"*ü Deinde & amoris vi o preffus vitam | Divimläi pofuit in cruce divinus is amator; hinc mor- tuus non efílet, nifi amaffet tanrum. Non ) J folum inter brachia amoris exfpiravit, fed j HOHF? chari- L j jl ) (a) Cant. c 4. v. 1. , (b) Fuc. €. 12. V. $0. 99 Courrz5NDiUM TRACTATUS a i charitatis ipgnibus totus confumtus obiit. Do- lorum utique, quos Chriftus eft perpeffus, & cruciatuum magna vis fuerat , magna atro- )' ET citas, hisalter quilibet, etiamfi viribus valuif- fetplurimum, tam dire divexatus, inelucta- bili nece füccumberedebuerat:fed is,qui claves D vite & mortis gerit, ipíe fons omnis vite, morti non erat fuübditus, niíi divinus amor E & referaffet aditum, & morti fübjeciffet il- [ ( lum , qui uti ex amore mortalis factus eft, ira müi[, | amore pariter mortem obire voluit. 130[1 Ti & um Non ergo vi malorum , fed fua fponte jits : Chriftus obiit; quod ipfemet affirmat (4): u lvemo, inquit, tollit azituam a 10 , fed. ego po- Colue 50 eam at)e ipfo, €g poteflatem babeo ponendi eaim, Tütjs €9 poteflatem babeo itevum fumendi eam. . Et Ya- T ias inquit (P) : Oblatuseff , quia ipfe voluit. m al Non dicunt facre litere , quod fpiritus eum du reliquerit; quod fugerit e corpore exhaleta "t anima : adliteram accipiendavox eft: Emi/if ïüem fpiritum, emititfponte fua, ut Patri eum trade- liten ret. Utnotat Athanafius , morti inclinavit ca- ut, acfiin mortem confentiret, non moritu- rusaliter. Utvita ejusac mortis teftes manda- g runt literis, emittens fpiritum magna excla- ï/,iS ii mavit voce; nempe ad exclamandum , atque &eni vivendum porro adhuc vires füffecerant; fe lint Q fnori oportebar ob vim dileétionis, & amo- jf T1$ (4) Joan. c. 10. v. 18. mm [ (5) Jfa. c. 13. v. 7. ' Dzsg AuonE Drr. ) 89 ii Do ris violentiam, qua ad parandam nobis vi- tam adigebatur. erpeiïus T m ys u CABRUuT XLV. ia Quam fuves.atque jucundee. Deo virtutes quiclav: ommnes fit. yis Vi anta virtutis laus eft ex fefe, tantus de- QUs d giedffe; I cor, tantaque dignitas, ut ubicunque ea :&us eüv 5 exiftit, exiftere autem & in paganis hominibus [ nonraro folet , Dei in fe favorem provocet, & cumulata praemia, Pagani, inquam, fze- (f pius ab ipía ratione, naturz vi ingenita, ad crmit recti honeftique amorem ftimulati virtutem " coluerunt, quas nos morales tantum dici- PUJZEM ' mus. ld jam per fe intelligis, non magnum ( his virtutibus potuiffe ine(fe pretium, cuin 1p tam abjecta, ut plurimum, tam homine in- TU digna fuerit eas colendi ratio, ut neutiquam virtutis rem, ac veriratem, fed verifimilitu- je & p dinem tantum , ac fplendorem exterius reti- ; pere nt. mclmäï A Numine benevolo jam naturalis ra- noni el yfi tio, utarbor ex fe fructifera, hominum cui- vis infita fuit: ex ifta folum ftirpefructus pro- naüüz " vt geniti non omni bonitate carent Erfi non üint cum fru&tibus conferendi, quos fancta k U profert Spiritus divini pratia, ram íuaves J ] tamen & ipfi videnrur Deo , equiífimo re- rum arbitro, ut homines quoscunque, qui ru- 100 CoM?PENDIUM TRACTATUS fructus hosce proferunt, non Óinni prorfüs premio remittat vacuos, eisque , ut notat lat COn. Auguítinus, amplitudo imperii fui; omnis- l quereipublice falus ab Rotnanis debeatur. i dmf Scimus, ut lue quadam, peccato vi- tiari animam , atque divinz gratie abfente Thy ] f aüxilio non: hominem fparem efle ejus- modi producendo actui, qui fanum, atque hauft[ lig] integrum ejus demonfliret effe animum; at neque quilibet ejus morus tam levus eft, atque infelix, ut femper & ubique inflictam anima , fübtracta fanctificante pratia, plagam m exhibeat; neque id omne opus, quod libero n tantum hominis ponitur arbitrio, quam pri- mum peftilenti infectum halitu languet ; funt &in hominis poteftate quazedam ex fefe bo- nae, &laude actiones digne , etíi perpauce Qu N ille, atque exiles admodum , quae gratie fuperne auxilium indebitum non adeo deli- qu derant. Non omnisegri actio morbo emar- Gïdigr cuit prorfus, aut totalanpguor eít,' & exak AQert vt perata valerudo; non omnes continuo vires depopulatur morbus; videt wger, & audit, Tün atque loquitur, aliaque peragit, que nulla 2* 'Ulmh Vent gritudinis ex fefint argumenta. — Peccato in- quinata anima effectus quosdam habet, quels L infit naturalis bonitas, moralis & humana pu-- ?Püs [ chritudo, & füo nempe fluxo, ac tempore üferc *l ci.rcumf'criptq premio hgud Apcnitus indigna. Qllamx Qgid ] ] Bicy DIE AMORE DF;I. IPI uid denique illi volunr, qui huic con- p u n ^ trarium tuentur? in mali demonis horridam D conditionem peccatores dejicient; cum infe- YU lices ii genii tanta ipfectam labe, tam vitiis, fi ita loqui juvat, imbibitam voluntatem cir- ao cumferant, ut velle, nifi malum, nequeant. T Theotime, nonishomo peccator eft, nondum damnationis fententia perculfüs , nondum df i Jffl EU. hauftus voragine miferiarum ; in quas inju- jmur;! ri& Deo illatee præcipiranr. pv t CAPUL AVL m» Pïaw Virtutes ommes per asnorem facrum umulto J ] qnajorem , quain ex matura fua pofJint, ; quämï à Deo gratiam inire. ! u , uibus jucundum eít, interdum ruri de- j ( gere, quique diverfos terre. fructus f p vtj fapieniius fcrutantur, fragporum exile, hu- mique abjectum genus admirari fiepius non ü adfü* dedignantur. .Nam quamvisterrz incubent, morbOFf lacertorum & ferpentum virulente ac fcedze Cüa " " | gyrationi ubique obvia, obfcenorum corpo- mtintï? rum turpiffimo conractu ipíà nunquam con- rel ö j taminantur , nullo inde pefítis contagio li- get vent , falubri femperfucco, & coloris ferva- ( ta elegantia; quod argumento eít, nullam haoe ) ipfis cum toXico convenientiam, aut nexum . J ynt? intercedere. lM gt : Non minor virtutis eft praeftantia; quae j quamvis in animo peíte peccati infecto na- Ícatur ; 102 CowxrENDiUM TRACTATUS ícatur ; floris adinftar incorrupti nullo na- Frit (mne talis foli veneno inquinatur; profecto aliqua, quamvis non maxirna integritate nitens. Ne- lo nihll que Philofophos hec veritas omnino fugit, fic enim fe exiftimant v irtatem poffe defcri- Dafi bere, ut dicant: virtutem efle habitum, quo g, memo 1nale utitur. tingf à HOF )uodfi jam querat aliquis , unde üf, ShUM ut cum virtutum , ubi ubi fint , jam ipfaindo- f&riq li les ex fefe preeftantiffima fij& incorrupta, non [ eis tamen zeternee vitze felicitas ulla pro pr&- lii mio conftituta fit, fi homini infint Chriftanis t nulla apud Deum facris non imbuto , au Dümu valenti gratia: huic refp ondendum eft , nihil ff U&u; hic effe; quod admiretur: qui enim fe mor- bus f tifera adftrinxit offenfa Numinis, a Deo opti- Duur mo feceflione facta, & ab auctore omnium ) (yg bonorum facrilego avulfus divortio, ccele: üilf! [ ftium bonorum particeps effe nequit ; cci f Ti offeffio Patris cceleftis filio jure quafira he- Q ( reditas eft, quam cum hoc filio adire nento d potett; nifi qui vivum ejusdem Dei hominis Ri imembrum, & adeo frater adoptione mylt- ca, atque pre omnibus prodigiis obüup?- tUm 1 fcendaunice, factus eft. Vir f Hec amicitia: peculiaris vis eft, ut fibí Tidul | amici placeanr per omnia, que invicem agunt, loquuntur , aut quomodocunque trà- quem rmni- tant. Qgidqgid ab eo proficifcitür ; DI Dg AMoRr Dri. 103 ij p f firmiter diligere jamante propofitum fuit, id EU " omne jucundum accidit: nihil in hofte placet, n. N ab homine, quem. odimus, acceptum nobis 39 ftti nihil eft. . Virtutes ille omnes, quainamicis fe dl Dei fuünt, jam jure amicitie , Deo cenfentur m d facrae , cui cum virtutibus, ac fuis rebus om- nibus fe animus devovirt: fic arbore dono da- ta, flores & omnes fruétus dono dati cen- ün ii fentur. Juffusut palma flovebit , ut regiüs Pfal- ii tes inquit (4) ,fjcuz. cedrus Libani multiplicali- p f tuptà Twy. — Piantati 22 domo Domini , n atrüis domus r Dei uoftvi florebunt. / hn Cum ergo hec arbor myftica in domo x D Domini plantata fit, folia; & flores, atque ndi/ fructus, qui inde germinant, in Domini re- m i j bus funt. Sic & in Pfàlmis de ifta arbore le- aDCOq girur (/):. Erit tanguam ligmum , quod planta- ,re Omfw [47177] eff fécus .decuvfus aquarum, quod fru&um yrüo " dalit i tempore [uo: Et folium ejus ton defluets equ (j ommüi , quecumque faciet, pro[perabuntur. uæïh Non folum proprii charitatis actus , qui qie arboris hujusce fru&tusfünt, non folum: ope- pf raa charitáte imperata, nimirum floresar bo- X ris;fed etiam perfolia indicati moralium virtu- j jl Ü tum actus e charitate, que animum com vim fuam, atque decus hauriunt. plet, y Rofa in terebrato caudice inf'&rta, fi ad seü p medullam antea reconditum mofchi granum 2 ue- )Cunq ( / (4) Pfaln. 91. v. 12. itto (þD Pjäh"o l. v. 30 49'40 , 6[?.7 lo4 . CowurzNDIUM TRACTATUS fuerit, rofas deinde omnes imbutas mofchi odore proferre dicitur. Perpoenirentize fiffu- ram aperto cordi tuo virtutum quoscunque Püjbi furculos infere, fedaddito divini amoris gra- ll no; ex iftis furculis mox alii virtutum actus naícentur, omnes fàcri amoris , ut mofchi fragrantia imburi. lt Disinf O magni Numinis admiranda bonitas, Quf cui.omnia gráta accidunt, quzcunque ab l amicis fuis offeruntur, quorum vel mini- q p m actiones fanéti amoris vi confecratee , ad glO, P(] Q nobiliffimarum actionum claffem ac dignatio- d. nem adrogantur, & in oculis benigniffimi Juxdy ! Dei illüftres ac fplendide: fiunt. Sic nempe fieri neceffe erat intuitu dilecti filii Del; I TE quem infratribus fi u isadoptivis dignari tanto ) tot; honore oportuit: í ic propter JESU Chrift &tllim pratiam infitione myftica & ineffabili noftri communicatam animis, quidquid in nobis Witune bonum eít, Fides, Spes, Charitas; Religio Qnfer Moderatio animi, ipfzeque adeo naturaies Dnte ejus dotes, ut Amor probitatis & morufn G QPV Comitas, alieque omnes virtutes , ad divi- Qs nam prope indolem elate illius nos glori qua omnem exfuperat fenfum , capaces reo- unt. tfgu u h &tj C Arf'q*r' Dz AMonzr Drzr. 10f ; T CAPUT XLVII. yia u Per folam: divimi. amovis preefentiam . vir- ORU tutes. quasdam . veliquis. snultum n d , precellere. qt m um inter reliquas virtutes quaedam ün-f C interiori nexu cum charitate junctae, his ipfisinftigne quoque pretium Regina virturum ( bont charitas inducit. Talis e(t Fides atque Spes, qui qua proxime Deum fpectant, deinde Reli- LT gio, Penitenua, &Devotio, quibus honor fecrati & obfervantia divinee Majeítati debita curae m eft. Tanta virtutibus iftis cum charitate con- benigmt junctio intercedit, tanta capacitas divini il- , lius liquoris, qui ab amore Dei 'fuaviffime y f dimanat, ut cum in ejus focietate funt, ab ia €o totam jucunditatis & dignitatis copiari FSUU facillimo influxu confeftim imbibanrt. Sic fit .fïfablnf inuvis, qu& ut olivas fapiant, nil aliud re- yid ! quirunt, quam mediasiinter oleas ut vites li 45j conferantur. 'lTam apte inter fe hz due oo T^ plante congruunt, ut altera in alteram , quin T fefe propius attinpant, vicinitate tantum loci Ie JL fuos inftillet fuccos. fj g Atque hinc eft, quod ipfis facrarum li- terarum oraculis Fidet, Sgei, Religioni, ac Poenitenti:e vis quaedam fingularis ab interitu fervandi hominem, fuzeque Deo afferendee glorie. adícribatur. Fit inde manifeftum, H5 plus (l 106 CowrENDIUM TRacTATUS plus pretii omnino his ineffevirtutibus, quam — | !!i: reliquis, hac tantum ratione, |l G quod major eis « fit cum charitate affinitas. Que) 0a Ergo Theotime, quin cetera neglioa- mus virtutum exercitia, peculiari ftudio id 1 omne exequamur , quod Relipionis eft, & tmmnis acras res concernit, quod attinet ad fidem, pum j fpem , actimorem Dei; in hisfermones no- j i ri; & cogitationes, ac defideria verfenrur ETUPTI unice: facros Ecclefie ritus, ac officia non Vi ipfe fegniter celebremus, codices de cultu pieta- Q at tis ftudiofe evolvamus , omniaque illa exacte pmv obeamus, quibus fovetur charitas, atque b crefcit: his enim, qua defcripfi, major ett, Qerfam quam reliquis virtutum exercitiis ab charita- Ti5 n te influxus. gr'ms Tiam ] VZATUT- XLVIIL Rlci Atden Ab Chavitate snagnum Sanclitatis. inare- ouentum accedere . veliquis virtutibus , fi N Ompe Charitatis imperium ,. ac snodera- ?uen Jequantur. Wt Qu ides Theorime, quod omnes he virtu- n V tes, qua filiis Dei infünt, ad charitatem I5 CUf pertinent; alie ab charitate ceu fructus pro- ducuntur: prafénte charitate inaugurantur Clter gulom alie, Deoque confecrantur : alize ad juflum charitatis fefe in lucem proferunt. Pofterio- H U ruin 107 E Dz Awonz Drr. rum quamvis tanta non fit preftantia, quan- squ ta earum eít, qua propria funt charitatis magti exercitia; longifIime tamen fuper eas eminent, que nihil admodum dignitatis haberent, nifi ab animo imbuto charirate orirentur. Lt hod : Feliciter confe&to pralio, victoriee laus nis i omnis ducimilitiz tribuitur tum, cum ipfemet vtf a torfit marté proprio ; & pugnavit, cum arm Tmons o precer hec inftruxi t aciem , atque hinc inde vt imperio temperavit. irrupriones milirum fuo ofici t Sic ipfe Imperator tum fü a ipfius opera, fuis- atque aufpiciis ol que armis , tum ductu fuo, e ia parta victoria preelii viétor ce lebratiffimus exi- forte medio rias, d itit. Adeoauxiliares copiz, fi certamini illapfe, quamvis nullo Imperato- m du ris nequidem fcitu dimicent, fi tamen jam prius factami defcriptionem preelii in viéto- tiam inclinent confertis fuis viribus, res tota [ feliciter. confe&ta lmperatoris amplificabit laudem. ittit Sed fua Duci afferta gloria , & reliquae TU omnes copie , unde conflatus exercitus M fuit, ex ifta laude victori& partem fibi ali- quam decerpunt. Prius, ac pofterius ag- men, & media deinde acies in partem lau- "d ! dis veniunt. Si foederate gentes in unam l du caufam dimicent, omnium res bene ac feli- U a«l f citer geftae cum laude memorantur. Et fin- UP^ ulorum denique gregariorum adeo facino- u ranon illaudata funt. p 4 Eadem p 108 COjMPENDIUM TaaAcTATUS Eadem 'ratione noftrz falutis gloria, & | pic reportara de ejus hoftibus viétoria amori du- Ti ci adfcribitur, quiin reliquas virtutes omnes ef'iigi late imperium proferens cuncta praclare ge- rit, que triumphos nobis ac lauros parant longe omnium optatiffimas. Preeterquam mf enim quod proprios actus habet charitas, ded) qua plurimum victoriam iítam juvent; tum g alie quoque virtutes füb charitatis ductu at- lil ( i que imperio in arenam, urita loquar, def- if cendunt, cum inferni viribus preliature. Nre Siquando accidit, ut alie virtutes, velut l Ctn auxiliares copiz, aliquid ex fefe gerant preeter &[que charitatis juffum , &iftud etiam fibi vendica- quid re & jure poteft charitas ; quzecunque enim fpiti preclare fiunt; ea jam antehac dux amor de- Titite fienavit, cujus hec tota mens eít, & animi Wfor propofitum, femper in omnibus, quatenus Bd id fieri poffit, divinam gloriam amplificare. Ülftne Ínterea tametíi id cum Apoítolo dici- NT mus, quod cAaritas otimia credit , omnuia [pe- ind e vat, omzüia fufliuet , paucis, quod omnia cha- ritas agit ; non ideo & cetere virtures füa fraudande laudis parte nobis videntur: fic dicimus de fanctis: hunc fides falvum fecit; illum egenis impenfa cum laroirate miferatio; alium oratio vel caítitas: fed hac defunctis laudatione fingulari ad univerfam illam facri amoris lauderm tranfire neceffe eft, eique pal- mam ferre, quia coronidem addit & fanctitatis apicem $ Dr AMo RE Dzr. 109 wl apicem toti virrutum agmini , que fine cha- onde rit 2 s Oi effipies ac funus effenr. ate, quà omnes animantur, ViI'FutiS vana ducs $ P&FEE Profecto magnus ille Apoftolus , cun'; x tam folicite conquirit omnes noras, queis fan- chiti étze charitatis vera poffit effigies defcribi, dum rent; tU ait; quod charitas fit patiezs , lenigna , quod om- Qu [ ia credat, ommiajperet, ommia [uflneat : haec eo u d fenfu. dicit, ut intelligamus , charitatem im- rl perare E atientie , ut omnia füítineat ; fpei, p5 ut cum fiducia expectet ; fidei , utfe fubmitat, r atque credat. — Ad hac fipnificat Apoítolus, jbi vt Val quidquid in his virtutibus ineft vigoris atque j fpiritus, id totum eisafflare char ü* itatem; acha- ÜX Ril ritate nempe vir es &animum patientiee addi, adferenda ritea [, & fpera; fideihocroburindi;ut 3 qu& gaudeatrebusarduis fe fübmi ttendo; hanc de- amPIW nique vim & fpei adfpirari ütnon magnopere curans vitam hanc temporariam ad aliam in coelis ma ol 0» gnoluctetur aufü: quid multis? hoc illud eft N » quod dixit Chriftus; ex hac virtu- d Ommau te unica pendere legem & Prophetas. N iif f ^ l[e mll?A j il Ils ]i eti l T H ; CarPuT M 3Pl. o to CowrENDIUM TYRACTATUS CapruT XLIX. yrod | um Quod cheritas "virtutes. ceteras Jue dig- WSn m miatis participes veddat , fimulque per- pf ficiut illam , quam ex Jeipfis T babent. E"x infititia arbore nafcuntur fructus , qui À infito Vr ÁLu fürculi fequuntur indolem : fic aía fübi mali vel cerafi furculo; mala vel cer iore ut tamen & ex caudice ali- n X producet arbor, quid faporis referant. Eademratione, cum l) De If (an&titatis omnis ftirps; * atque radix fit cha- f i ritas, actiones equid em omnes pr opriis vir- EU nominibus , atque [U'Um turum , ad quas pertinent r notis diftinguuntur ex ipfà vero charirate itatis veiuti faporem ha- lr ceu ftirpe fua fanét UR bent. Etficutidum caudex liq * uore fuo fructus ex fefe omnes imbuit ; non 1 deo füccum de- let, aut vitiat, qui proprio d e furculo in frq- &um influit; ira omnino charitas & propri Ü hi am fuam ac peculiarem cuiliber virtutis acul bonitatem confervat, quamvis & ipla ex jto fefe dignitatem ei inftillet fuam. df Tantum vero abeft, ut charitas quid- 1l [cfe 1 quam decerpat de praerogativis aliarum vII- tutum , cum quibus ipfa unam eandemque REU actionem ponit; ut potius has p rærogativas I'Um ] extollatque mirum quantum ipía amplificet ; Ql i eo magis ; quo nobilior ea virtus eft, cum qua pro-- () Dr AMonr Drr III producit actum ; eftque in ifta re charitas cum faccharo comparanda, quo fructus om- j i nes mitigantur quidem, & jucundiffime con- diuntur, non tamen idcirco vel minima in- t r ) cerfiti faporisjactura facta, fed magno potius innatee fuavitatis incremento. [hls, ( Atque hinc fit, Th'eotime, ut minimus ii virtutisactus, quem anima profert ma g no Dei fic ! re] [ist amore ardens, plus in fe pretii plus d ignita- yie' ts habeat, quam animae languentis ingentes Qf ( pro Dei honore fuícepti labores, aut tolera- ti cruciatus. Ira qua& minima erant a Beata j 113 & (anctiffima Virgine, Dei Genitrice , vir- (Qorib tutüm profecta opera, plus amplirudinis ac us preftantie divinis oculis exhibuerunt, quam Ü di ummze virtutes aliorum , quorum.non tan- j ord to faíligio eveécta fanctitas fuit. dioí 00* fgcti C-APUT L. T Qtod Wud pretium fit, a cbaritate fuvis i uIlS i Ij propriz's ac aliarutn quoque virtutum actibus inductum ? Td forte (cifcitaberis ex me Theotime, quod ( illud pretium fit actionibus noftris a chari- a 9 tàte additum: O quantumiillud eft, quam in- jju unt credibile, nifi fic credere nos cogeret facra- rum literarum auétoritas; audi Apoftolum, a omenta- a n qui ait (4): 4 quod z'iz)pr"æ/ämz' eft m neum 114 (4) II Cor. c. T NEUMD 7&, j YI2 CowrreNbDbIUM TRACTATUS xeum 69 leve tvibulationis nofhre; fupra modum El in fublimitate eternum glorie pondus opevatur in ne T fücto sobis.. Libeat hec explorare verba: tribula- tiones noftre leves füunt, ac momentanee; Ti ( t fed folidum , & seterne glori& pondus pro- [is ducunt, O verba fane gravia, atque ejus- modi promiffa, quee nunquam facta funt iis, i Y qui hujus terrae bona feCtantur. Quid enim fcd u vel dictu gravius, vel auditu jucundius? Tri- bulationes noltra nos deprimunt, fed, quam mur, [ Ti | vere Deus eft, qui iíta verba facit, produ- ducunt noftram oloriam. "TFribulationes le- V mel Net vesfünt, & folidum glorie pondus produ- Qd ( cunt. "Tribulationes momentanez funt, X umm glorie pondus eternum producunt. dC Qe Tul « Atenim hac; quaío, unde virtus ineft l n breviffimo momento, aclevi tribulationi? Ve- ftium purpurearum aut coccinearum tantus li] u tD eft fplendor, tantaque dignitas, ut eistanquam Ntocl augufte majeítati apprime congruisipfi Reges N l[]fn & Principes utantur. Profecto non in lana, unde he veftes conficiuntur , fed in colorum IUm& infe&tu vivido, fplendidoque, qui pannis ex- Nlm; forbewur, inhcret ifta dignitas, ramque in- figne pretium. — /Eternam in coelis vitam fuis operibus merentur jufti & fanéti homines D quo quid gravius, quid admiratione dignius dici poffit, neício: aft ifta opera ex fe ac tua indole fi eftimentur , viliora etiam videri na : unde 1e00 poflint, quam pannps, atque la tantum () Drz AMoRre Drt 113 ml tantum in eis pretium? ex eo, quod fangui- TT ne JESU Chrifti , purpureo fàalutis noftre tribul fucco tincta, Chrifti videlicet conjunécta me- fitand ritis confpectui divino illuítria plane ; facra; lus r* ' & sternis coronanda pramiis videantur. ye jl Uvas in palmite videmus, non palrnite, ünti fed vitis ubertate, ;vivaque radice genitas; ul ent fic dum per charitatem Chrifto conferi- iT mur, divino noftro capiti, Jam fructus edi- ig mus, faluberrima nimirum opera, quibus p [ ex meritis Chriíti ad füummam dignitatem (iones evectis, in coelos aditum reperimus. Flac- US PW cida & infocunda Aaronis virga fuit, fed e f fummi Pontificis infcripta nomine fertile(ce- Y. bat ocyus, fronde; acflore; ipfoque fructu fi- inul ac femel una nocte inftructa. — Huic vir- ir ge fimiles nos, zoz fufficientes f[umus cogitave ali- anot quid ex nobis quafi ex molis, fed fufficientia noflva ex Deoef? , utícribit S. Paulus(4). Ut primum gtf vero charitasin noftra corda füubiens ibidem al ,isip[läff' te infixit nomen illius, quem S. Paulus ve- T d rum &unicum dicit Pontificem effe, jam ube- ia res proferre fructus poffumus, unde coelefti- i um nobis deliciárum meffisu furget. g Quam funt magnifica recte agentibus, a [ x'l[äm H h0 €O optimo maximo conítituta praemia! p cum tanti Domini nostotijfimus; nihilque in- ( ! " terres fit, quas noítras ufüurpamus , quod non x[[am H àb eo ortum primitus, jureque ad illum (pe- et hu ul (4) II COf. e, 3..7.'3 5 114 COMPENDIUM*TRA CTATUS üm éet ac referatur, pratuita is utique fibi a nobis praítari officia, noftraque omnia fibi dem Y reperere potuiffet, non propofita ulla opera bis Q iam ante debitee remuneratione: fed aliter ei T l f q vifum: Obfilii fui pro eluenda culpa noftra mlüüs ] & ad parandam nobis falutem , morientis ietatem, pro levibus officiis , mercedem m Dup, nobiscum pacifci voluit, qua excogitari nuJla major poterat. ! (q0] M at Non ille utique officiis noftris indiget; Qu A nullum ex eis emolumentum percipit : fic l5 Q enim, nos ipfe. Chriftus admonet (4): Cum PO feceritis omnia , que precepta funt volis , dicite, Wingt quod debuimus facere , feci- fervi inutiles fumus ; anus. Igitur utilitati noflre vertuntur om- t ( nia, cum Deo inutile; fed urilifhmum nobis Ü rinifterium obeamus. Pal H T n Non ergo quidquam nobis, nifi ex pa- (j "lf &o fuo, & liberalibus promiflis, a Deo de- betur præmii. Nontaimen ideo ram benigne, dhibens bonitatis füz fj tam indulgenter nos a W : inibarDeus rationem,ut fapientiam negligeret W ZEquislibravit omnia momentis , dumquetan- tain nosufuseftindulgentia, niliil omiftt om- &ug j l"e f nium, que Majefiati fuz ex equo conve- nirent. Cum enim noftra opera addicte.no- S[etn bis tantze mercedi ex fe non congruant, eX eo tamen congruunt , .quod Spiritus fandi Qmmul ad fum- Aeml ü gratia, qui corda an'cra inhab;tat j murnm (4) Luc. c. 137. v. 10 ( j IIj D "AMQRE Dzt. o f mum dignitatis gradum evehantür. Ejus- Q u ! yni jl dem vero Spiritus tam admiranda eít in rio- Loptt bis operandiratio, ut fua ipíius opera me- |ahtet rita noftra fint ; tam intime conjunéta eft no- j noü ! ftra cum illo operatio , ut verum non noriati minus, quam mirum fit dicere, nos facere t omnia, & illum nihil non facere; illiusque magis, quam noftram operationemeffe. In ;itarï Qu ipfo agimus , ipfoque dirigente, düm ipíe in nobisagit. Pro ipfo nos, &ille pro nobis s mdw* agit. Nos juncta cum ipío opera, & viri- gt bus collatis agimus , aít penes ipfum tora ( li ! h d actionis noftre vis & effhicacia, atque dignitas Jiis L l ^ manet. ; 7 fam'f: T Atque hoc idem eft, quod Chriftüs di- j: m xit (a): Manuete in me: 9 ego in voliy: .Sicut palimes s0n pot. eft fevve fru&ium a. femetipfo, ni- fi ma ] nil b iferit im vites fic mec vos , uifi n - me mán- feritis. — Ego fum vitis, vos palmites. ii 1Ha- us qmbe u m wme, eg egoim &0, bic fevt fru&ui mul- ". Cum ergo Chrifto capiti conjungi- ynittte mur, in quo totaac plena eft pratiaruin om- ] ne(ïllv' nium collectio: ilto rnexu in nos hie Spiri- um &tus fancti grati& propagantur, unde fons l] 0 m]l:[l ile myfticus aque vive falientis in vitam y * j gternatn in nobis exiftit. addï&a Veluti fipapis granum longe minimum, n )[I'I[UC $ omnium tamen altiffimam producit arbo- y rem; fic noítris operibus nulla quidem eít i cum f (4) B'oan..c. 1$.9. 3. 4. $. 116 COMP*ENDIUI'V.[ TRACTATUS l l cum gloria ceelefti eequalitas: eandern tamen loriam tam exigua producunt femina. non tibus. ücita ua quidem vi, fed Spiritus fancti virtute in cordibus nofítris diffufa ; nam fumus tifni hd H membracapitis , quod Spiritus fanctus ani- mat ;- fumus arboris germmantis furculi, cu- Qd Onninr jus Spiritus fanctus vernansac divinus humor eft. Hanc ille Spiritus nobiscum opere fo- Anbro Quri cietatem init, ut nobis actionis meritum, & tj commoda relinquat, dummodo nos ipfi om- Amfi n nem honorem, & laudem operum refe ramus, & jure quidem; nam quidquid in EU nobis boni eft, ejus initiun, & progre- D füm, atque exitum divine ejus gratiee de- Dem « df p 'bemus.. * L du C AP DT LI.- Quidy &Quts :Qtod una . chai 7tüs virtutes. osmnes 60?7?' Qp prebendat. Ia A tíiin anitnos hominum íemina virtutum V E 01€ & t omnium injecerit univerforum conditor Deus; eorum tamen vis; quz aucta virtutes *Ava i. deberet fingere & efficere, in fuo quasque genere, eouíque fopita manet humana prà vitate, ipfaque emicandi difficultate, donec accedenre facro divinz charitatis ardore pau- fipp. latim fefe éxerens; virtutum omnium | pu* Vind ichehr-'r?mos flores ac fru&us gener;t; RT TAUm Y ü Dz Auonz Dzr 117 T In def&riptiohe charitatis, nutmeris om- mina t nibus abfoluta, fanétus Apoftolus non folum U dicit a charitate gigni & effici patientiam , be- m [ nignitatem, modefítiam, conítantiam ; fed ait: ndu Ipía charitas patiens eft, benignaeft &c.. Inde u concludit S.. "Thomas , a charitate virrutum omnium opera effici. Scribens Demetrio S. us Ut Ambrofius patientiam , & virtutes ceteras ag charitatis membra effe dicit. Sanéctus vero meritün ii Auguítinus temperantiam ait amorem effe ca- imonige ac puritatis, quo nullis alienorum m 7 qiqu' affectuum fordibus inquinatus homo totas & integras, ac collectas animi vires adamandum &p Deum confert. | Fortritudinem ait amorem J graüæ effe pro Deo füftinentem, ac füperantem ar- dua: juftitiam dicit amorem Deieffe, qui fuo quidvis loco atque ordine difponat, fumma eequitatis ratione habita: ut Deo fübjiciantur o omnia, & propter Deum inter fe invicem cetera juftis rationibus cohereant. — Pruden- tiam denique eundem Dei amorem effe, qui j0d Ü folerter indaget & fectetur aut fugiar ea; quae m v fe juvare autimpedire poffint ; quominus opta- J tifiïma cum Deo unione fru a.tur » 1 U qü; u In ipfo autem Evangelio cum vefle nuptiali comparatur hazc charitas: atqui ap- (s dl f tiffime videtur mihi cum charitate convenire Jofephi tunica diverfis coloribus diftincta, x quemadmodum & charitas reliquarutn om- nium virtutum multiplicem in fefe comple- l éLitur 118 COMPENDIUM TRACTATUS éitur ornatum. "Charitas ergo, cujus ad- mit miranda defcriptio magno Apoftolo fingulari ! (l i vertenda laudi eft, chariras patiens eft, be- V0I nigna eft, charitas non aemulatur ; omnia | Nor; credit, omnia fperat, omnia füftinet &c. ld Denique purum, putumque, atque ignibus lii [/ excoctumillud aurum , quodut fibi compara- ] ret, indeque direfceret, Epifcopo Laodicee tlütdg 1nagnopere füafit Deus, hoc; inquam, au- rüm charitas éft; quique hoc aurum polit l det, neminem fe opulentiorem e hss Vs Q dün Fell-igar. J loWv * C,-A pu T LIE. : Mpl peni Virtutes ceteras a charitate perfici. .. dnim inde T7x didis fequitur, chariratem effe perfe- &ionis vinculum in hornine probo ac Og lib jufto, cum fine charitate perfe&tum nihil effe poffit eaque una perfectiones omnes cetere interíe invicem conjungantur. Si- cur non illigata malthae ftruétura dilabuntur fusï [ ddes, neque corpus confifterer, non coag- T$ Qpe mentatis inter fe nervorum atque tendi- num implexu membris; fic probitas & fan- er j D imonia virtutum mulriplici nexu firmanda fine charitate nulla futura effet. Day häbel Precepta omnia ad charitatem , fum- mum utique preceptorum capurt reducit Ser- et ,. in'*' vator nofter amantiflfimus: 4ui bab quli ) U ' j Dz AnMonz Drxr. II9 yus Ü quit(4), mandata mea , &5 fervat ea, illeeff , qui ünguïäü diligitme. — Siquis diligit me, fermonem meum fer- eü) hf' vabit. Qui nton diligit me, fevmones meos non fevvat. ; ortd iNon alias rationes init Difcipulus, quem di- iiet ligebat JESUS : Qui fervat verbum ejus, vere in 1 ignïsu boc charitas Dei perfeétaeft , in boc [Gimus , quo- comtt uiam in ip[o fumus. — .Hec eft chavitas Dei, u andi amandata. eyu$ cuflodiamus (5 ). um m p Id fieri poffe fateor, ut fine charitate kl quis quaedam praeclare gerere; aut peccando abftinere per tempus aliquod poffit: ille ve- ro virtutes fimiles videntur mjhi eradicate ftirpi; qua& parum adhuc pullulans , mox penitus flaccefícit. Sejunétus a charitate pmjï:, animus, tanquam a radice avulíà planta hinc D eff ) inde forfitan per virtutem aliquid aget, non omni laude indignum, fed brevi ab his cef- e p[GJ abit. odun ^ ( j gpii Primordia virtuti funt, deinde pi'ogrei-'- US, ac denique perfeétio. Scio, non om- | dlläij' por nis virtus amore nafcitur, & incrementum [j capere fine charitate quedam poffunt; fed tqu Itb * f erfectee ac omnibus (üuis partibus finitz effe ne charitate nequeunt. Vim proxime ad ( Hfm" Deum perveuiendi a charitate virtutes omnes habent. i teff I a s Virtu- /V (a) joan. e. 14. v. 11. 23. 14. /UI j lu (5) Joan. Ep. c. a. v. $. ibid. €. $. v. 3. - 120 CowPrENDIUM TRACTATUS " Virtutibus id praftat charitas, quod fol ;nupe planetis exhibet, quorum lux omnis, atque , p Íplendor a fole derivatur. Sic fides, fpes, E timor, panitentia primeein animum plerum- que fubeunt, ut locum charitati prazepa- ! h rent: ut primum vero hec ingreffa fuerit, ob Qu fequio confeftim fefe inclinant alie , tanquam D imj Regine fuze poíthac obtemperature, que temp( fibi omnibus vitam, & lucem, atque orna- filim tum impertiatur. &u(in Ca»PvuT- LHLE li p Y K Ormmnes bominum aHiomes fie cbaritate inanes e[Je , ac pretio vacare. bt')le obn'g MTon funt, nifi partus charitatis, qui poffint iU N efficere, ut coheredum cum JESU Chrifto j adícribamur numero, & ampliffimam illama &l f ceelefti Patre hereditatem confequamur. Ipfà Ditt vero charitas non fuos efle partus eeftimat, nill actus illos, quos vel ipfaelicit, vel quos pro- N duci imperat, vel denique quosfinu fuo exci- pit, nempe preefentiafüa condecoraros. Cum Ti vero virtutes aliae morales, ac' füpernatura- *à les etiam, a charitate fejunétos, nec adfpi- i lr rante hac animatos actus eliciunt, ut verbi caufa Schifiaticis, ac aliis etiam noxee lethali Que obnoxiis poteft accidere, nullum his actibus füp. adeundze coeleftis poffeflionis jus acquiritur. Tüort $z diffribuero, inquit S: Paulus (4), in cibot IUH]( i | ' P(Itl-' (4) Ceor. 1. c. 15. v. 3. Dg Awonr Drmr. I21 guodïoï paupevum oimnnes facultates. snea$, &5 ff 1radidevo corpus meum ita ut. avdeam, cbaritatem autem , d s fj 71 babuero nibil mibi prodeft. plerum: Accedit etiam , quod, fi virtutes alies pran ? Regine charitati obfequium detrectant , ut Qerit t quibus charitras fua deberet effe agendi ratio, tenguó ex imporentia vitiofz cupiditatis , aut lucri je, i temporalis ftudio ad opus accingantur; non yie vt folum nihil boni ejusmodi virtutibus inefle exiftimandum fit, fed eas etiam ad vitia mul- to propius, quam ad virtutem, cujus inà- nem tantum Ípeciem prefeferunt, accede- re. Sicuti ancillae filio cum Sare dilecta fo- qui bole in bonis Abrahami hereditatis pars nulla [['l'e- ; 4 T j l obrigit, fic ifte futiles virrutum umbre a k j ! ! Deo reprobate , ad bona veris virtutibus 3 Uor promifía aditum nullum parant. Chrifti hac mumÁ | eft fententia, qui, qua fingebant Pharifzi at pietatis opera, inter vitia abjecit. gl lf Jacturam denique bonorum omnium, & j qUO* diuturng in probitatem collatee operz , cha- ) 1 Animze tunc ea ritatis jactura infert unica. qt0s i exaocerantur mala, quibus oppreffi quondam in /Eeypto Ifraelitefuerunt. His eratotium, n fummaque ab /Egyptiis tranquillitas, quouf- »[, j que vitam produxit Jofeph ; fJofepho mor- 00* e! tuo confeítim ad ejus gentem flebilis imago uc ree ) fis li f mortis cum dura fervitute tranfiit a rum fübita converfio unius funere inductaad- ) " fertur proverbio. Id huc inter Judeeos trjto 3 Imnée- 122 CoMrrNDiUM TRACTATUS u- memorat in fua Hebreorum chronolovia Gilbertus Genebrardus , cujus docCiffimi mo« Ex: apud Aquas-Sextias Archiepifcopi cum lau- de memoriam hic injicere eo magis me de- nf lectat, quod eum Müpgiftrum habui, cum 1if, in Univerfitate Parifienfi Canticum Cantico- Qu rum Profefflor Regius explicavit, licet fateri p debeam, me perexiguos fub tanto Profeffo- nemp re progreffus habuifle. qii At Chari(fime Theotime ! quam efít tre- lityr mendahacin Ezechiele fententia ( 2): $2 aver- zevit [e juftus a qufHitia fua, &9 fecevit zmquitatem ecundum omues abominationes , quas operari [olet ampius , nunquid vivet ? omues juffitie cjus, quas D fecevat, uon vecordabugtur : in prevavicatione, qua prevavicatus ef?, €g im peccato [uo , quod peccavit; t m ipfis morietur. ugecunque cumularis merita prioris fan&timonie, per unicam le- Qfani thalem noxam extincta charitate, hac meri- ta extinguuntur omnia; nam dominante ad- URU huc in animo mortifera labe jam per fe patet Wg. Opib nullum interea peccatoris opus, utpote pror- N fus emortuum eternz vite mereri gloriam. Virtutes omneslongo colueris annorumcur- W ii riculo, meritorum ingentes opes congefleris, charitate perdita perduntur omnia. de( Ergo jure fic exclamat Apoftolus (/): fine chavitate uibil fum , €$. uibil mili proddff Vte 1 ul lt (4) Ezecb.u8. (5) 1. Cor. c. 13. v. 3. 4 122 DHE. AMORE Drtr [ D Cui con(entit Auguftinus, dum ait: In ani- Jon o mo charitatem habeas, & omnia erunt utilia. Ex animo charitatem tollas, & omnia erunt m i m inutilia. Inutilia, inquam, ad vitam seter- nam, nam alibi docuimus, inutilia non effe W Cant quacuque bona opera, etiam ab. homine d peccatis obnoxio patrata, ad temporariam nempe mercedem. Verum , o Theotime! Duid quid prodeft homini, fi mundum univerfum lucretur, anime vero fuee detrimentum pa- ; dii tiatur ? ySio if CapUT LIV opeïmiy T Quod omnia virtutum exercitia ad. inam charitaterm vevocanda fint. rj ul tmercatoresimitemur,; qui nihil in merca- qué U tura potius, quam emolumentum fuum f uniCZF,«' Utilitati er- curant, nos Chriftus admonet. hat go nofítre, non fegnius, quam illi, Theo- m vme; confulamus ; dum non de perituris gl Opibus, fed de falute eeterna decernitur. Sa- ] pienteromnia; & ex ordine agamus, du ex at » negotio ifto vere graviffimo, non levis vel goon utilitas vel detrimentum, fed tota cternitas dependert. ld Varia is, qui JejJunium obfervat, propo- ;ofw,us nere fibi inciramenta poteft. Vel enim Dei i W"ï .voluntati ut fatisfaciat, uzerit; vel Eecle- uf; vel temperantiee, fige-præce.ptum reveret 4 x'z4 CourzNDIUM TRACTATUS & corporis afflictationi ftudet; velcavet, ci- Dim bi abundantia ne mentem opprimat, hebe- äobïe&e tetque ad ftudia literarum ; vel annonz ac | | pecuniis parcit; vel caflitatis denique; ac edomande libidinis, vel Religionis, fervidee- que precationis obeunde rationem - habet. UL ( Vide incitamentum multiplex ad abítinen- dumcibis, & indictivam inediam fervandam. Id ergo nunc agendum, ut fiquis hec con- MUg jungat, fuis queelibet diftinguat vicibus , apto * »eio quodlibet & convenienti loco difponat. $i puo & enim paríimonia vincat obíequii ftudium; U B ( RE quod Ecclefie debetur; fi magis quis amore literarum, quam Dei charitate carnem jeju- WW dl nam maceret, res confeffa & manifefta eft Ti fic perturbari ordinem, & pecuniam Eccle- 0 v fie, Deo inanes literas inverfione turpi ac Ti o oreepoftera anteferri. In eo longe ceteris "dth J antecellit praeftantiffima actionum noftrarum IY caufa, quse charitas Dei eít, quod qui u n Quy iW quid agimus, nifi quid cum pravirate fuf- ceptum fuerit, ex charitate Dei fandiffi- ER a&lüne mum, atque divinis oculis gratiflimum eva- dat Non nifi ex amore divine bonitatis Qu feipfos inter f& , atque nos etiam ardenter amant Angeli. Non quia ex fe pulcherri- mzafünt, íed quia oblectant Deum, virtutes Vio | omnes cólunt. Felicitate gaudent; nog quo ümi] beati fint; fed quiafic Deus;voluir, ut fe bea- N lat toscernerent. Ipíe, quemfovent, amor Del Atin. $ in o ideo eis placet, quod multa fuavita e ïcrumI j5 Dg AMvoznEÉ Drr. 125 t | Dei amore infit, fed quod fua dilectio Dei oblectet animum. g, ia t li(]'üe: ] CA.PUT"LV. ,f m hii Quomodo in a&uim deducenda fimt , qua | du dica funt praecedenti capite. [ervadt ; hac d d quefo nobis curz fic, Theotime, ut fin- cero chariratis ítudio , & amore Dei cibuS:W? uid vero (ponat. ! puro &inteoro agamus omnia. nobis impedimento fit, quominus ainore fà- j indié 5 quis W croac nobiliffimo, ut incitamento agendi uni- co utamur, eoque totam mentem, ac vires a i animi intendamus? A vana caveamus ploria, non vili lucro, noftrisque commodis inhie- yint mus, promtique lia omnia, qua nonamorem ne N' Deiattinent, utprimum fefe offerunt, longiffi- yng U me abjiciamus. Inter incitamenta cetera, T nofmf que& füa non carent laude, facrum amorem vt ] anteferamus omnibus, ut pretiofi hujus bal- rv fami odore longe fuaviffimo ftudia noftra, & Da aCiones omnes perfundantur, ac penitus dïï mu imbuantur. i Y m d . Facillime, quod peto, fieri poffe, ob- (; p vio quodam exemplo- oftendam. Ingentis um u-" animi bellator & manu promptus cumeo jam adducitur, utcaput faum prefenti periculo l[ l l ] immittat, ad facinus edendum variis adigitur 2 rerum mormentis: . ut plurimum iítud folet ; ugï u Occurre- l5 136 CoMPENDIUM TRACTATUS Occurrere ,. utcogitet , nunc fuum effe ofïen— | tb dere , quantum in fuo animo nervorum fit naxm acroborisintrepidi. Huic rationi cum nec- dum per íefe vis magna infit, ad incitandum Bu li quemcunque animum , ut morti etiam virili- r ter infültet, ali;& adjungi debent, uti hec [ 4 eít: quod Principi tenenda. fides fit, & fuo TE uilibet ftare promiflo debear: quod defen- Q Ym dendá cuilibet»füa fit patria; quod in fe ir- Wtf o Ü ruenti morti cum celfitate animi & magnitudi- ne occurrendum. Non velim hac rejiciat vir- Il L Ileiw tutis incitamenta egregie cordatus vir, cum & per fe honefta fint, & multum ftimulare M Ut generofum poffint animum. Id vero, affe- feqmml ro promptiffimum ipfi fore, hos omnes fenfus Oncft multo perfectiores reddere, atque ad nobi- üre lem etiam, & puriffimum Dei amorem eos f Deo adducere ; quod bhac ratione inflitui offe 1 eie Tatigy cenfeo, ut intuens periculum, in quo immittit, ad Deum converfus dicat: o Deus! Sl l fi fortitudo, fideliras, & magnanimus amor Qu Q patrie tibi difplicerent, futurum nunquam Cütxore effet, uteorum inftin&tui me docilem prebe- lm & rem: fed quia his virtutibus, o Deus! o5 lectaris, quia fic maxime affectum cupis mmfu terits meum effe animum , ut pro defendendaPrin- cipis ac patri& falute nulli non difcrimint Düdie fortiter opponam caput meum , paucis quia fic video, tibi, o Deus, placitum eli6 I del. non cünétabundo animo in iítum locum Rif quod tibi Q f *i»(tafrïque qccafionem venio, ubi; . Placet, $ D AMons Dzrr 127 f& placet; perficere TOU maxima cura eft. pre aliis omnibus curis meg a Hinc intelligitur; Theotime, quodifíto Vi ftudio incitamenta honeftatis omnia 1n chari- m tate, fümmo utique ac praeítantiffimo hone- , Wi flatis capite collipendi, virtutes omnes perfi- f i [ ciantur prorfüs ad füam, que fingulas de- ïu()d (IE[ ïl- cet, vim atque praítantiam, indeque eis ad: d nl : fpirari odorem illum divinz charitatis, quo magniäu nihil neque ad' oble&tandum Deum jucun- rejcti dius, neque ad promerendam homini divi- vt j nam gratiam efficacius reperiri poffit.. Tunc m lum enim qus infunt culibet virtuti, fingularia | vt fequimur momenta, non quod momenta o j honeítatis fint, quz quidem honeftas fine J ii amore Dei fatis exile nomen eft, fed quia gmos fic Deo placet, ut harum virtutum momentà; n(titi/ & rationes fequamur. if qllülkï qt: 07 Si infligemur ad caftitatem fe&tandam, quod ei infit infignis quadam formofitas, pimi candorque nitidiffimus , admiratione om. nium & amore dignus; hec etiam honeftif- lciïempï 0 DBU) Ífime mentis fententia , inferto amore Dei, mirifice extolli ad majorem dignitatem po- Lec'ïllm terit ab homine huncin modum fentiente: O pudicitise laudem pulcherrimam, & fingula- n ij rem praftantiam, qua Deus optimus tantope- meFJ re delectatur! o omni amore meo Numen u digniffimum ! tu nofli, in rebus omnibus, jf m volun: "u qqæ fefe mihi offerunt , fanctiflima tatem p)& , !28 CoMPEND:iUM TRACTATUS tatem tuam rem mihi effe imprimis optatif- t fea fimam! bhanc voluntatem tuam in cafítitate hnil virtute ample&tor, ideoque caftimonize meum W addico ítudium, quia deliciee tue fünt effe cum animis, in quibus virtutis hujus nitor h Pulcherrimusr efflore(cit. pn] Jf ) ( Atque hoc modo, utiliffimo fane exercitio : m facile adfüefacti, perpetuo actionum om- itrrio nium incitamento utemur, divina voluntate; TGTE qua agendi ratione id, quod eft in omni vita à if momenti maximi, fummeque urilitatis,, fe- f &Gtabimur ; nec virtutem ideo tantum cole- hn mus, quod pulchritudinis füee & nobilitatis Néntür admiratione & amore rapiat ad fe & inflam- Tndntem met omnium animos, fed quod, qui virtu- Mu þutem colit, rem Deo gratiffimam faciat. IimUm : Q f LapvuT" T$ZVE BI RE Quod charitate etiam Spiritus fancii doma í Gl couiprebendantur. BW on abfimilis videtur mihi diviäus amö-k' N illi fcalee, quee per fomnium oblata Jaco- N Vi bofuit. Septem hujus fcale gradibus innk xa amantes anima de terra in coelum.atiur- Qu gunt, Deofe conjuncturaz, atquead ipfüm Ju- cundiffimum divinz bonitatis finum perven- turze: inde in terram redeunt,. non fecus a€ celeítes illi genii in fcala Jacobi myftica, U proximo ferant opem , eumque arrepta m nu Ts Dzr Awxont Dzr. 129 fc tem ve- js t nu fecum in coelum adducant ; n cilit ro in ifta fcala gradus hoc ordine - fi 7qnun- ia x tur- - ; fu. g'*- yjs x Priinus efüihor mali, quo «quidq&iä in« gratum Deo eft, ftudiofe devitamus. 'Alter e(t ietas, que placitis Deo operibus exercetur. inettt onuin a rnalo, verum a falfo difcernere n « jl intertio fcalae oradu, quem fcientiam dicimus; avolt M docemur. Fortitudine, quarto nimirumgra- jn ormi du, difficillima quz funt jagimus, & patimur. mhtw(- | Confilio, quod temperande prafidet for- tanor titudini, media felipimus ad profperum & dl eventum aptz. Sexto intelligentie gradu L[e&mg menrem intendimus ad contemplandam .in- 8 finitam Dei pulchritudinem. Ab ifto ad fep- 4m fämf timum & poftremum gradum perveniius, qui fapientia eft; atque hoc demum pradu [ proxime cum Deo jungimur, qui bonitatis " fu&, atque dulcedinis toto expanfo gremio ) ad fcalee apicem nos cupide expectat. Nihil hicamplius feliciffimee charitati fapit, . nifi coe- leftes in poflfidendo Deo blanditie , infinita a Deo fruendi gaudia, & facra illa Divinitatis ff 0blä'* j ubera, de quibus In Cantico fcriptum eft, [ quod fuper vinum dulcia fint. Coïhm j djplä f P g^ pi f a yl p d f GCAPUT 430 COMPENDIUM TRA'C'TATUS CaXprvu T LVIL. | tamen |qud De amori permixto timore, qui inef ani- fenfüs que J qis cafto Dei amore flagrantibus. | dl "Niuntio de cede TJonathe triítiffimo per- &Uj n N culfus David in flebiles has voces pro- dit, hi zupit, ita dolorem fuum teftatus (2): Dole I fuper tey frater ani. Jonatba ,. decore mimis, &g etïam ( amabilis f[uper amorem anulierum. Confidere- üX [) mus feminam, amore conjugali eoque per- Qlttr fe&tiffimo füo addictam conjugi, qualis nimi- m jum rum defícribitur amantiffima illa in. Canticis w ; fponíà,ideo coluinba unica, quia in qualibet m) li re;, quod prefílantiffimum, ferme etiam uni- Ctüm cum , atque rariíimum efle foler. In ifla er- Rrar go conjuge diverías amoris notas fingillatim C!mr' Q perpendamus. Caftiffimus amor eft, &pudi- hd citia plenus: tener &fervidus, veneratione LU um ol tàámen non caret; generofus eft, fed caute fimul ac prudenter omnia circumfpiciens: ü iCüS j fidenti, prafentique animo , quamvis ag- Sto f grediatur omnia, obfequio tamen in quam- cunque parrem fe flexilem preebet: timoris A0f denique cum fuavi confidentia in iíto amore t g gratiffima eft commixtio. diilf(i lj; 12) ; í Talis eft perfe&ta in Deum charitas. Licet Tl coeleftis fuüi fponfi confifa bonitate, nil fibi ti- mendum videat ariima , ne fefe Deus deferat; lläm tamen (4) II. Reg. c. 1. v. a 6. « us " Drs Auonz Dztr. 131 tamen amatrix nempe verecunda timet, ne unde- fubof.- quid ejusmodi -committat , Mi fenfus fponíus fefe paulifper fubtrahat, at- il que hec fola cogitatio, quod non perpetua dilectiffimi fui prefentia potitura fit, jam (ímo 1 ejus animum conílernare poteít: fatis con- v r fidit; nunquam a fe offenfüm iri oprimum I(a) ! Deum : ' fíed cum hac confidentia falubrem TU etiam conjungit metum, ne. tantum non Conlit amet Deum, rantumque Deo non placeat; E ! quantum nernpe mererur. Atque cum tan- tum jam incremenrum charitatis ardor cepit, quis? n ut nihil amplius fibi timendum exiftimet ani- ma , ne non fatis amet ; cumque fibi jam j qe j n certum fit; fe nunquam non amori huic in- H t D j hacfüram ; tum demum alia ei folicitudo inji- [45 1 citur, qua metuit , ne non fàtis puro ac fimpli- &i , intimoque amoris nexu cum Deo con- )f eM o u jungatur. Namadeo ab omni cupiditate alie- t r num colit amorem, ut etiam virtutis carere deliciis velit. Unico inveniendi fþonü defi- ol [r& derio flagrans, non blandimenris inhiat, il- quamv lisque muneribus, quibus a maonifico hoc (net ' Deo fuo cumulari devote ani ma ?ol'ent; hinc fier »e ita ei loquitur (2): Zdica mili, quem iil diligit amima mea , ubi pafcas, ubi cubes im me- vidi, Ze vagavi incipiam pofi greges fodalium suorum. — Ideft, ne, dum teinquiro, blanditias lch f! ii [ niam. quasdam & peregrina gaudia loco tui inve- fatey J L (4) Can. e. 1. v. 6. Ej.usf 132 COMPENDIUM TS.ACTATUS Ejusmodi.caftigatus amor S. Pauli, S. m Francifci, S. Catharine Genuenfis, & plu- ag rium aliorum fuit, quibus id curee erat, ut ( roculremotis omnibus, que füo amori fe Qeum immifcere, ejusque turbare puritatem pot- hnj fent, caftum & fanctum colerenr , nulli al- fl teri rei, quantumvis etiam ad ípeciem Ti : facre, ac laudabili, quam Deo füo adheren- tküm tem amorem , unde merito dicere poterat eo- m rum aliquis (a) : C^rif?o cor 7 jfixcis fum cruci ; vivo fanoj autem, jam mom ego: vivit vero n me Chrifius. N Mihi vivere Chriftus efl : cg mori lucrum. . Mibt gmü) tif emnia Chriftusefl , quod Chriftus uon eftymili mibil h Q Wmmc efl. 7dinor meus cruci]ïxt.ts eff. ^ Gt Q ATU T LVIII. N B'üpyl Quod timor Jervilis conjumgi. cum divino azmore po[Jit. (? t lr uoufque in eo totaeft divina gratia, utani- mum noftrum multiplici virtutum orna- Pmpu ! tu & charitatis preecipue munere condecoreb IN nunquam timore fervili, aut mercenario à WVer s d perficiendum opus fuum uti defiftit. Id rimum autem ad maturitarem quandam per- Ütny Q ucta fuerit charitas, timor fervilis ab ea to* ]üüg'gf litur , atque tantifper , ut loqui folemus, 1epo nitur, ad eundem modum, quo Phrygio- b "t nes jam abfoluto opere, acum fe poiitam In E : glomo 5 n (.a))' Gal.v. 2. . 20. Pbhbihp.«, Y. 9. AT. y P] P D& AMozze Dzrr 135 qii glomo relinquunt. Quod reliquum eft, id I magnopere nobis curandum eft, ut dum in eu terra vivimus,quantumvis jam adulta nobis vi- um deatur noftra charitas, timorem hunc fervi- qem p lem abjiciamus nunquam. . Tot fumus unde- , nili quaque fepti periculis, ut quibuscunque de- | fdt mum armis, que nature noílre , & caute GE circumfpeéctis rerum adjunétis conveniunt, oma!ef- dummodo non cum honeftate pugnent, falu- l cruczf*»fa tem noftram dimicando tueri perpetuo debea- Inus g n Ut auctor nobis eft Propheta Re- m ^ ) gius; timore trepidandum eft eodem tempo- ; ,rmu re , quo leta amoris fuavitas ad exultandum commovet. Serojze, ait (4) Domino in timo- Ye, €9 exultate ei cum iveiore. M Non raro accidit, ut hoftium affulribus propulfandis fola charitas non füfficiat , at- cull que non inde iítud oritur, quod charitatis nulle fint, aut imbelles vires; (ed animi hu- ota t mani hec ferme eftindoles,qua cernitur ineffe j [u[llb ropugnaculo, quod variis hinc inde obfef- H ; Ori bus Ie dedere ; ac inteítinis etiam diffidiis i COU" fervere folet, quid opportunius tum cadere inercel i aftlictee | d [ timor a poffit anime, quam ut fervilis etiam "i d re pellendum hoftem vires fuas con- u jungat? rl p2 u( (oit Licet interea hujus timoris non parva T y lit utilitas, quoufque nempe in terris agi- W. e;iam (N mus; nunquam 4tamen futurum eít, ut ln " (4) Pf. 1. v. 11. Iv 134 CourzNbDiUM T& ACTATUS in cclo nobiscum fit. In ccelo enim non otium timor pellit, non pacem turbat hoftis; non cure tranquillitatem adimunt. Id quod u de timore fervili verum omnino dicere efl; ion eque de officiis, quee timor hic prefti- terit ad animae falutem in tuto collocandam, ln f intelligi debere ajo : nam hacc quidem offi- fnjgur cia a timore etiam profecta eeternis in codlo Wone pramiis coronantur, cujus rei fimilitudo in tim Moyfe & Aarone fefe offert, qui ipli, licet füos pofteros in terram promiífam deduxe- rttre Tetma rint; in eam nunquam pervenerunt. DARU lewt - . Quod attinet ad timorem filialem, eiin codlo locus eft, ut ramen nullius dubii, aut nfn U0 | diffidentize caufa fit: illee tantum tunc €jus f erunt partes,ut charitati jam penitus perfectes, üï*em ac defideriis fuis fruenti quandam adfpiret re- D verentiam , qua felix anima divince Majeflati humiliter fübjecta , aeterni Numinis cum l m Deus fibi Quf fübmiffione adoret bonitatem , qua * factus eft: atque fic coclefti f fponfus & pater V circumdata fulpore glorie zternum excu- D mabit(4): Zzmor Domini [ancius; pevmamem ld àn faeculum [eculi. Viti Ti Vne -LC-APUT m (a) Pf. 18. 7. 10. D Dx Awonr Drr 155 j t C x TU LIX. [ hoft'i; ld gui Quod maturalis «eque . ac fervilis 62 anerce- ( narii timoris in amando u[us fit. , præ!:a ands minum quantumvis obfirmatis animis H ; n formidinem quandam folent iricutere TY fulgura., tonitrua, ízevss tempeftates, elu- lili'w»dq? viones fluminum, ceteraeque perturbationes j L rerum fuübite , que folent in hanc terram in- ! pruere. qedu Ü Ejusmodi eventibus natura con- fternata , nullo impulfa meditato confilió, I oculos & manus in coelum docet tollere, in- de ut opem efllagitet, quia, ut notat Livius, j d j inftripta omnium hominum animis eft opi- nio, fe invocantibus propitium Numen fo- | r K re, fpernentibus adverfüm. ta ad tempe- 'SP li ftarem illam, que Jonz navigium oppreffit, df ï I Tmnuerupt nauta ,. 69 clamaverunt viri ad Deum wim. Ez acceffit ad eum gulevaator , €g dixit ei, mirti . D quid tu. [opore depvimeris? furge, invoca Deum zuum , fi forte vecogitet Deus de nobis , €9 uon pe- hu kæj veamus ( a). Ienis, grando, nix, glacies, un " & procelle a Davide vox Domini dicuntur, W ideo fortaífis, quia ex iis tanquam juftitize di- vine adminiftris & preconibus timorem Do- mini addifcimus. Timor hic indeliberatus , quique in omnem animantium naturam propagatur ; QäPL quamvis ex fefe nec laude, nec viruperio K 2 ignus (4) Jon c. 1. 156 CoMrPENDIUM TRACTATUS lu dignus fit; tamen & ratione originis fue, & effe&tuum fuorum intuitu, bonus & optabi- (atij lis eftj ac fructuum etiam ferax; originem qui- dem habet naturalem illam divinae Provi- citurw dentie notitiam, non fítudio acquirendam, fcd omni createe menti ex fefe obviam: dein- QUs de facit, ut nos admoniti fübjectionis noftre Qün tünt 5 ad fummam aliquam , ac cceleftem rerum omnium vim atque porentiam, eo prepri- " (iur mis convertamur ad implorandam opem; vi- um tamque noüram ab interitu redimemdam. lp Chriftianis , exempli caufà , non fine lt h mini fructu pietatis tempeflatibus furentes venti, um fípe- Que | celi fragores, & cadentium fulmin Q0tti cies prorumpunt: ld eos excirat, ut facra BIN ]E SU & Marie nomina invocent , ut fignum crucis forment, ut d ivinge Majeftati füppli- qii cesfiant. Legitur S. Thomas Aquinas atto- nito fimilis conflitiffe , ac multum trepidaffe, ts v' cum forte inter coeli mugitusemicabantfulgu- DEm | ra, atque ut naturali huic terrori aliquan- Itdg tum temperaret, folemne illud Ecclefiee in- Ipià Q þï: geminaffe : Zerbum caro fattum eff. juy etiamn charitas ex hujusmodi cafibus anfam capit eliciendi a&tus complacentie, & bene volenti;e: Confitebor tibi , inquit David (45 Qifls quia terribliter maguificatus es, mivabilia optra Pius [ £ua , g amima qea cognofcet nimis. Et alibi. (P): i Ca) Pf. 138. v. 14. (5) Pf. a. v. Io. () Dr AwonE Drr. 137 fs um Eromusc Reges intelligite: evudimini , qui judi- B omino n fumnore. opu: catis 1evvam: fervite l m : P Eft & alia timendi ratio, quz ex fide nat- At citur, & his rerrificis cogitationibus; efle Teni [ n & cruciatus horrendos & eternos iis paratos, n T0 qui noxa pgravioris rel; quam necdum elue- runt; a morte opprimuntur: effe unicui- m NI ) []fæp- que, dum animam exhalat, fübeundum ju- dicium , effe. mortuos omnes füb novifli- mæ' [ mum tempus ad vitam excitandos, ut pro em tota aeternitate fententiam referant. Sunt fà- b ne haec, qui mapgis etiam, quam ictus ful- hi ente N minis percellere quemcunque animum , at- que perterrefacere debeant: quis enim fine mlpüm horrore ac fremitu cogitare annos illos cter- 3l nos poterit, annos dolorum & cruciatuum, ,U qui fine carent, peccantibus defítinatos ? fbati fs uit Quodfi timores ifti hanc in animos no- j t'e ftros vim exerunt, ut inde peccandi libidi- qbat nem ejiciant, docente facra Tridentina Sy- o * nodo, falutares funt. 'Func peccatores Iía- R ia preeeunte dicent (2): Corcepimus , &? quaf N pavturroimus , €9 pepertmus fyiratum [alutis. 3[ibuu j ( Saluberrimum hunc timorem ipfe Ma- D a j Qifter nofler, ac Servator amantiffimus fie- : j lil pius nobis inculcat, etiamfi ceeteroqui ablato ^ll) legis veteris graviori jugo , jugum fuave, ac [ y 3 onus (5) lfa. c. 26. v..18. 138 QoMrrzNDpiUM TRAcTATUS onus leve impofuerit: zmefe eum, ait (4), ! qui poteft €g auimam &9. covpus pevdeve in. geben- à : zam. Urbis füe excidium , füumque uni- verforum interitum reveriri Ninivitze, ante- " W acte vite noxas fuíceptis voluntariis poenis ,l lpQ expiarunt. Paucis ur dicam omnia, timori etiam fervili ineffe (alutarem vim ad coercen- Mp dam peccandi libidinem, necari amplius non [ t poterit, cum plurimi fancti Patres inter do- Dots na Spiritus fancti eidem locum concefferint. tihc P L Ontn Sed nulla probitas illi timori ineft, qui d hominem a peccando non abíterret. Sic ti- iment fibi mali damones, dum invocato in Chrifti nomine , facris imprecationibus per- celluntur , quamvis invidie , qua homini perpetuo nocere cuperent, nullam partem lm Yne deponant. Sictiment, quos facinorum im- probiras multa & indignitas ad infame remi- licle termit ium addixit, catenis & compedibus alli- gatos, quibus praefecti füi, quem interfe- 5 lo étum mille vulneribus vellent , fzvities. at- R dorem operz adfpirat Sic timuit elapfi fe- D culi herefiarcha perfidus, qui Deum fibi IN odio ajebat efle, quod adeo diftricte peccato- rum poenas ac füpplicia exigeret. pat cd Hic itaque timor, qui legis obfervatio- Quo nemurget;a damnatorum fibi miferiis cavens, (ere quamvis fervile aliquic fpiret, bonus tamen; It d) & laude dignus eít: Ifto vero timore adhuc noDi- («) Matthb. c. 30. v. 28. 139 Dzg AwxonE Dzr ii nobilius eft aliud timoris genus; qüO cavet xf J gdl) fibi Chriftianus, ne gratia Dei excidat, illius- us nin que olorice fpem amittat, quam fuo famula- empe curn fa- t dl tui magnifice Deus rependit; n j5 p tispuro necdum amoreflagret, u tgratisetiam li , [ lll Deo fervire velit, ad opere mercedem afpi- u rat pie mercenarius fervus. Profeéto enim, pis n fi oculus videre, fi audire poffet auris , qua n Deus przparaveriteisqui fefe diligunt, quanta « ( H iv j tunc foret uniuscujusque accuratio !n com- ponendis hoc modo fuis rebus; ut beatee il- lus j !j lius immortalitatis fpem firmam habere pof- d fit ? y I u Intereatamen, o mi Theotime! 'æmu- u hi lemur chariímata meliora, &ad digniora vota I U m ) enerofo fürpamus pectore. Tanquam a n oni j acie colubri fugiamus peccatum, non tam famt territi gehennz metu, aut amittendze coele- dlb u flis patrice difcrimine, quam invirati dulcif- m p fimo divini Patris nomine, Patris, inquam fX noftri; qui omni honore noflrro, cultu; & ..... jt & obfervantia dignus eft. Hic timor filalis pu? dicitur. Licet ingenui ac liberalis animi filio : qep perfpectum fit, parenti fuo effe copiam, caítipandse füze inertie; non tamen iftud eft, quod obfequendi ftudium in fe poffit accen- o dere ,. cum fibi n M jam patris nomen omni amo- re dignum fit. " jf QU Afl Q nonv CAPUT K 4 140 CowPENDIUM TRACTATUS Qay C^r EX d | 0 uod duodecim fruclus [piritus , &2 o&lo NU beatitudines Exangelicee amore [acvo | ul comprehendantur. | li? df ic fcribit ad Galatas S. Apoftolus Paulus V (a): Pruclus autein. Spiritus efl : charuas, ! w'res; Wetet, gaudium, pax, patieutia, beuignitas , bonias, longanimitas , man[uetudo , fides , modefliay conti Nqs, nentta , ca[htas. "Theotime , quare fermo- nem fuum ita orditur mapenus Apoftolus, ut, Hl ) ATICU cum duodecim recenfere fructus velit, inde initium fumat, ut dicat: Zru&us autem Spirvitus M tenfi eft chavitas &c. cum potius dicendum fuifle vi- CaUdII deatur, fru&us Spivitus funt cbavitas y. gaudzfuqz, Ditm jax 4 s l li Cum expiatis peccatorum fordibuS,Si)i; Dtin ritus fanctus in animos noftros fubit, charita- ls | ? tem in eos, infipne munus füum, effundit. O0R Hic fruétus Spiritus eft, de quo Apoftolus o i ii loquitur. Sed quia in hoc unico fructu do- Ti tes ali infunt & numero multe, & vi ac N fuavirate praftantiffima ; ut dotes has di- EU ftinctis nominibus defcribat, ac fi & ipfze plu- D ll res fructus effent, earüm inítituit cenfum 1üg fanctus Apoftolus: cum vero eos omnes fi- q[Q5 ve fruétus, five unius fructus dotes ad.unum Qng ruéctum revocet, faris oftendit, multiplicem EM quidem inefle vim charitati unicee ad produ- T cen- ij (4) Gal.c. $. v. 22. &* 23. Dr AMonz Drr i4t cendos quam plurimos fructus, quos tamer omnes hec una charitas in fefe comprehendit. u Sic fiquis diceret , vinearum fructus eft uva, m muftum, ac vinum, liquor infignis preftan- üi:, qui non minus fuavitaris habet ad arri- dendum guítui, quam virtutis ad reficiendas Dd qri vires ; hic fane non diverfos fructus difcer- ' l ln neret, fed in eodem fructu plu:res preftantiee lii notas. 4 femi Hec ergo eft Apoftoli fententia, fructum LOXUS) L Spiritus effe charitatem , qua jucunda eft, q , pacifica, & patiens, beniona, bona, longanimis; vm Pt' " man(ueta, fidelis, modeíla, continens, caíta. f H Gaudiis perfundit animum divinus amor, & T f : pacem, ac dulce firmat otium, quod ut in medüs perfillat reflantis fortunz «eftibus, patientia pectus munit; patientiz , qua nobis jb i, d ipis beati fumus, benignitatem adjungit & i bonitatem , qua ad procurandam quoque fe- licitatem proximi prompti(fimum femper ani- Àp fl UUH rmmum geramus. Utvero etiamfibi perpetuo M conítent ha virtutes, nullaque levitate deflu- ant, eas longanimitate ceu firmo prafidio mu- )s hu nit; ut fermone cum aliis femper feftivi fimus, ll»r j " ingenuijac urbani; moribusad omnium volun- tates commodi, in omni vitz ratione tam ju- Omrr* cundi , ut nemini unquamoffenfze anfam prae- s yup D j beamus, omnium nobis adjungamus ani- i ( mos , omnium voluntates blande pelliciamus. j Ad has etiam virtutes tam univeríe homi- Ü K ; num 142 CoMwrENDIUM TRACTATUS i fe num focietati optabiles ac proficuas, charitas divina addit man(üetudinem, ac fidelitatem, | Jmpe( b i ceu complementum quoddam fuavitatis, & tüle tranquillitatis fecum & cum proximo reti- nende, qua in tribuendis & obfervandis ay omnibus officiis impenfe liberales , in vitu- UT perandis iis, qu& reprehenfione digna funt, p obíervatione cunctabunda utimur , ftudiofe & e interim devitata tota illa mendaciorum, frau- Qädign dum,ac fimulationum illiberali cohorte, libe- ro cuiquehomini fugienda, quippe qu& non N Tty tantum charitatis, fed etiam genuinee urbáni- fl 4tatis inimicà elft. nempg Cum vero tam eorepie ad amabilem vite ( n focietatem nos inítruit , & exornat divina ff ] charitas, nequaquam interim omittit curam, KEU hominis in femetipfo, atque cum fecum ha- IUïbaïg bitat,ad omne virtutis genus efformandi. Ad [hi 0fr hunc finem modeftiam fibi comitem efle po- "m l ftulat, folutioris vite , &libidinum acetri- M W i mam domitricem , ac rerum ad vitam necel- ( Ti fariarum e'quiffimam moderatricem, ut in lm a vire afperitate & afflictatione carnis, conti- Violer nentia & cafliras, gratiffima Superis humani d animi ornamenra commodius efflorefcant. «d] Quodfi ad hiunc modum interius exor- Omp: 1mm netmentem benignitas,manfuetudo,modeftia; continentia, caftitas,exteriores vero moresper Wer Vr * gaudium; pacem;patientiam , longanimitatem, f bonitatem & fiduciam ad normam honefta- N eH'e tis ) Dg Awonz Dzr. 143 chinte tis reciffime componantur, nil hominem t impediet ; quominus facre dilectioni totum ' [ tQ05,4 fefe impendar. O fru&tum fpiritus, quo ni- hil eft Deo acceptius , nec homini jucundius, 1o f ervt aut utilius! o fruéctum in Paradifo natum, at- n que ex arbore vite decerptum; nam vere Spiritus fanctus vita eft noítrae anims, cum p f eam ex infinita fua bonitate inhabitare non ) üudjs dedignatur ! , YO Non folum beate immortalitatis certi(fi- q'.lælï mum pignus hicfructus eftb/fedetiam in hac vi- k uti ta felicitatem nobis procurat tantam , quanta nempe a mortalibus periturg ac miferez ter- A re incolis defiderari poffit. Felicitas hzc fi ( tanta eft, ur nulla calamitofi temporis acer- ï [nl Wi bitas, nulla furentium perfecutionum vis eam 'Tlam eft ex- [ fP»U ] turbare; aut fufpendere poffit. m U tra omnem aleam humanorum cafuüum pofi- 2 tà, ur nulla ad eam nequidem pertingere um infefta fortuna poffit. . Nihil ex ea paupertas i 1 detrahit, injuriz ejus fplendorem atque glo- effi d riam accumulant, lacrymee illi delicias creant, ^[1) violenti hofítium incurfüs novum ei robur addunt. IH d ui ita beati füunt, nunquam fe Qf li beatiores efle exiftimant, quam cum a rebus omnibus deferü fpoliarique, nihil fibi ad li- ? T bitum ; aut jure vident contingere; ex ipfis n miferis fibi blanditi; naícuntur : potius Oportet dicere, inter blanditias hanc unam J ^ i eis effe maximam; omnes in hac vita a fefe P abdi- p 144 CoMrPEgNDIUM TRACTATUS abdicare, ut purum atque integrum animum ; tht Deo devoveant. .Juxta divinas JESU Chri- E fti admonitijones generofitas hec eis genuina, N1 & vera fortitudo videtur, paci ftudere inter j frud eos, qui rixas füfciranr, & jurgii caufas ma- | nmx ligno ferunt animo ; fuo jure non illubenter | lii cedere , ut charitaris jus illaefum maneat; fos, non facile offendi, atque inanem iftam iriter dzg-nat terreíflres gloriam, & omnem humanam ma- frren gnitudinem proculcare. Dl Áimmy Ut pulchre fibi coherent ifta omnia! virtutum omnium , donorum, & fructuum fimy [ ' d Spiritus fan&ti, ipfarumque beatitudinum ca- qum put &fümma eft divina charitas. TItte Charitas nos urget obfequium preeftare ürium Dei tum preceptis tum confiliis, ex quibus W virtures ad unam omnes dependent. Eft er- COf COUfer go charitas virtutum prima virtus appellan'- da. Charitas nos dociles reddir interiori d f pratiz inflin&tui, quo ipfe Spiritus fanétus lhï(m( non jam per prezcepra & confilia, fed iner- E fabili afflatu feprem donorum ad bonum mentes incitat , & voluntatem comimovet. Eít ergo charitas donorum Spirirus fandi primum ac precipuum donum dicendum. üj Charitas origo eít ceeleftimm | gaudiorum, qua corpore adliuc detente devore anim& ex fructibus Spiritus fancli percipiunt, que&- que veriffima funt paudiorum, qua cc eítis Vn patria offert, in terra prelibatio. Eft erge i N CcDari- 3 - Drg AMonzr Drr. 145 s charitas inter fructus Spiritus fancli ipfe prae- T. cipuus fructus, jucunditate faporis inter om- gemma nes praítantiffimus , aut potius hic unicus re I fructus cateros in fefe capit univerfos. Cha- as t ritas injuriis gaudet; calumniis & oppro- iluber briis, ceterisque humane vite miferiis,non p a fecus, ac fifibi per hac fingularis queedam [tn if dignatio, & benevolentie figna confpicua de- yanany ferrentdr. Eft ergo chariras beatitudinum in hac terra brevis quzedam defcripiio & fumra. Accenfi charitate non aliam aono- à Tij [cimus amplitudinem aut gloriam, quam ftul- titiam crucis non aliam triumphi caufam, dnno? quam afflictationem corporis, vitzeque afpe- riratem. Servatoris noftri; omniumque illu- n* ftrium fanétitare virorum veftigia infiftentes, non alia honorum infignia, quam fpinaspro uf n J corona, arundinem pro fceptro, ludibria & T contemptum pro purpura regali, crucem j Y pro folio ambimus. Non tot delicias in throno fuo eburneo invenit Salomon, quot us 1 àmans anima in cruce reperit. iay ( ; y ! CapuTt EXr cofi j " jiu ^ Cupiditatum ommunn Reginagn ef[]e ; eisqüe ( O'AUW, ad ob[equimm . [uumn uti charitatem. a U ita animae eít charitas, a qua in anima )iü!lf! L' 'V motus ornnes exiftunt, quemadmodum ? æCff EF i libramenti motus ad horologii partes mobi- les " CowxrENDIUM TRACTATUS 146 | HfO lespropagantur. Affectus omnes fequuntur charitatem ; cum irafcimur, vel lzetamur,fpe- j ittali ramus, veldefperamus, timemus, vel con- fidimus, hos ornnes motus ciet, & admini« ! hac r fttat charitas. | foni | phin Quemadmodum ergo fzeve imperiofus md eft profanus amor in animo, ubi fedem fixit; Qïeraz fic amoris etiam facri non fzeva quidem, fed fümma tamen dominandi vis eil. Primum imm eít, quod imperium capeffens agit ifte divi- rusamor, utcupiditates ceteras, jam fpon- vf aucloritati fue fubdat. te amori dociles, itper Deinde illiberalem animi mollitiem, ac om- Tinjn nes voluptates, quc fenfibus bauriuntur, prorfus exterminat. Auéctoritarem iftam di- Eg:ug le&ionis facra fignificavit Chriftus, cum di- Cagit D xit (a): Qui lilerit ex aqua, quam ego dabo ei; CltCur 20n [itie i etevuum. Profecto fic eveniet chariffime Theotime,; noftris in animis cum. fpn & in imperabit chariras, nulla tunc erunt amplius, E nifi charitati devota defideria: timor; fípes m audium, fortitudo, generofitas, omnes af- : 5; Qu fe&tus animi Repine charitati obfequentur. d lon. uales in gremio matris Jacob, & Efau fderant,tales in uno animo reperiunturamor DOni (lce Dei , & fui ipfius amor. Non minor hos d "Iitg amores difcordia fejunxit , quam illos duos 'ratres; ipfeque nofter animus, de cujus oc- meQ jiana con- h f cüpatione iftt du? amotes qtiotid tentio- n (a) Joan. c. 4. z*-. 13. D AMOoRE DEI.' 147 tentione acerrime decertant, non raro fic Qu f Til gä conqueritur (a): Jgfelix ego bomo, quis me It- vea berabit de covpore movtis buyus ?. Ut. magna . fit adm: hec noftra infelicitas , nunquam tamen de- fponderi animus debet; cum;, qui ad pu- gnam fàne difücilem nos adhorratur Deus; m». lt idem divina füz gratice auxilium promptum d fn offerat, at - fimam. que cum eqvinccndi fpem certif- du 4 Wt ii Quam vero rationem init divinus amor, p ut fui ipfius amorem , ho(tem fortiffimum n flïä[ imperio fuo fubjiciat ? Efavo quondam do- minaturus lacob , hujus rei fignum edidit, at dum primum ex utero matris prodeuntem g Efavum proxime infecutus , ejusdem pedem tenuit, fipgnificans futurum effe , ut fratrem $ Cmï;' ] ggo .315»': circumveniret, fusque poreftari fübderert. jc Ut primum vitiate naturz cupidiras qua- ]if f dam in animo affurgit, ei divinus amor con- n ij feftim imminet, ex pede, fiita loqui fas ll eít, capta'; id eft, eandem (tricte occu f pat , n rV fibique & Dei voluntati ut obtem peret, man- Ij dat. aque Res enim admiranda fimul, & factu non diffcilis eft ; cupiditates omnes, que )b» &t |i Íponte in malum proruunt, nifu divinae Qra- n lLA uc ad bonam partem flectere, itaque, quod g vitium fururum erat, virtutem facere; quem. j o TUl admodum ferpentem in cauda tantum cepit Moyfes , ut inde prodigiis illuftrem virgam u UM qce- f (a) Rom. 7.c.24. 148 : CouPENDIUM TRACTATUS faceret; ita a vitiofo propöüw ad fanctiorem fcopum converfe& cu tis formam induent. piditate$ queelibet virþu— Q 10 Abje&ti ad paftum pecoris naturae annon prope accedimus, o 'Theoume! cum cibo; & potu utimur? Interea tam animalis actio; fis(. fi charitatis vim fequatur, facile naturam m omnem fuperat, & in.rem facram vertitur: wilrg non eft neceffe aliud, quam ur divina chari- édi tas hunc fen(um nobis fuggerat: Tibi id no- ii tum eít, o ífumma Dei bonitas! cui minima li queque patent , quod ideo non cibum ca- B. piam , ur voluptati corporis obtemperem, nam tua Provi- QUi in morem foede ecudis : Vij d dentia humile officium impofuit mihi, ut dl (en corpus cibo curem. Id faciam ,. o mi Deus; i? ut voluntati tuz obíequar. Si amici cujus- fing dam opera indigeo , quid mihi in mora erit; YT quominus rem ex íe tantummodo non ma- Wt i lam, & communem impiis quibusque; chri- fliano, & facro ritu confecrem? Id tantum um agitur, utin hanc fententiam concedat ani- mus: o Deus, tunc dicere oportet, eft ini- ü()þ nita rua bonitas, qu: fola fui Juris, ex nu& llpe idn la re dependens, nos inter mutusze necefüita- Ie tis fancivit vincula; hujus ergo amici mel» Cierul cujus benevolentiam tü mihi comparalli; l nunc opera utar, ut vel in hoc admirande Tün NI Providentiz tuz obíequium prettem. CAPUT j us Dz AMon E Drr. 149 nebura CAPUT LXIL Det v Quod contimuum debeat e[fe. amandi Dei defiderium. t a befauvizate volis thefauros i2 celo, ita hor- ym d "E tatur nos, falutis noftre reparator Chri- n d ftus (a). Undüs non füfficit thefaurus: alium e n cumulare oportet alio; id eft, infatiabile fit ) Vettu noftrum amandi Dei defiderium , amori ad- ia d dendus amor eft. Nunquid o cor meum, Tib i ideo creatum es, ut ames creatorem? quare yi DÀ non cupis incendium amoris perpetuo ac- | at creícere ; cum nulla poffit efle praftantior b cupiditas? & tuum, anima mea, quod füa- j um vius defiderium fit, quam defiderium aman- j di femper mapis magisque divinam bonira- oti tem.? o quis mihi det, utnihil amem , nifi amiCï Ü fancta delideria? quis me (àncti amoris defi- j ]u' deriis inflammabit? o defideria , o amor, o quanto veftri defiderio accendor? usq hi a Ciborum naufea laborans eprotus , ci- bum non appetit ; fed cibi appetentiam ma- ono ( nopere defiderat. Utrum vere Deum , & gt l Ü uper omnia amemus , nonnifi Deus novit ; Ti id nos, quamvis non ignorare füummum ope- g r& pretum foret; tamen nifi divinitus nun- | amlaf cietur ; nefcimus. , Id vero non nefcimus, n utrum. in nobis defiderium divini amoris ar- u ia deat; atque tunc amare jam incepimus, cum i ff amo- (4) Matb. c, 6. v. 20. (j 130 CoxuPENDIUM TRACTATUS amorem deüderamus. Hujus. augmento i defiderii amor augetur pariter ; qui flagrat nile amoris defiderio, amore flagrabit brevi. .O LUV ri "Theotime! quantum profecimus amore; impec fi amoris vehementi defiderio - accendimur? Vdtg Defidevaum paupevum. exaudivit Dominus: pre- litten pavatiouem eovdis eovum: audivit auris tua. (a). T tünes Talis fuir inter plures alios S. Augu- füinus, qui fepius exclamare auditus eft: Bujn Ü o amorDei! o fii ipfius odium! S. Francif- mmpe éo folemne fuit dicere: 'Tui amóre moriar, o u quibus mi Deus, qui mei amore mortuus es! S. Ca- tharina Genuenfis, & S. Therefia fimiles t Tif cervo-fuge laboribus exanimato , divini amo- ris fiti ardentes, has in ccelum voces jacta- Bsf lipe 3 bant: Domiue ! da sobis banc aquam, ut uou fitiamus (b). . Veni fancteSpiritus, reple tuo- TT rum corda fidelium , & tui amoris ignem in I éis accende. f EM C.APUT L)&I'IL T "It Quod. anisnuam. legitima negotia a [acra di- T. le£ione 100 avocent. o unt hac cuivis homini ingenita naturz vi- Ditte * lii tia, curiofitas , ambitio , rerum nova- fum ftudium, & finis, ob quem in mundum fecuh' "nge quis- n (a) Pf. 9. v. 17. (&) Joan. c. 4. v. 15. V1 Dr AuMonr Dzi 154 1gmem quisque conditus eft, oblivio; hinc fit; ut i f ' mile nugis íe implicent , que ipfi negotia o vocant, in quibus tamen plus agitationis & ; t impedimenti, quam operis, plus ludicre ac neirtit vanz contentionis, quam fructus inefl. — At- ii p ramen vanee ifte negotiorum umbre, ope- ju roía crepundia, futiles, & imaginarise moli- £ hn tiones charitatis exercitia abrumpunt , cum genuina conditionis noftre officia facro amo- dims d Wir riimpedimentum nullum opponunt. fDavid & S. Ludovicus ferrum inter & flammam, r quibus in hoftes defzeviebant , five bella in- Sä&c ternecina imperio fuo gererent; five admini- rl 1* Ítrantes vafliffima regna laboribus fane ma- du gnis fungerentur, id vero poterant ingemi- nare animi fenfü (a) : Quid mibi eft ;fn celo, T € a fe quid volui fuper zervam ? ) re?jw i In aulis Prin&ipum frequens S. Bernar. dus.fuit: medios inter exercitüus nepotia tra- &abat de fümma publicz rei, quin ideo fibi quidquam de charitate, ejusque piiffimis ex- | ercitationibus. deflueret. Locum mutavit, r f":"i nonanimum. Per diverfas, ut ipfe fcribit, negotiorum partes diftractus, ipfe in omnem partem liberum ac folutum gerebat animum, | nszæ !: & nihil corruptionis haufit , quam fibi tot feculi res tractande . potuiffent. adífpirare. T Longe diffimilis hominibus illis, qui rerum d circumfílantium colores in fe recipiunt , Ca- L 3 imelconti Ca) P[f. 72: V. 2* 152 CbMPENDIüM TRACTATUS melconti fimiles, S. Bernardus femper cum Deo conjunéctus, femper in facra dilectionis herens amplexibus , íemper fibi ipfi caute Qu / diffidens, & promptum ad defectionem fui ipfius.amorem follicite comprimens, a pefte ! l i Ua eculi maculam non excepit, in medio cupi- ditatum szeítuantium , inter Principum pom- lr p pam , ac flrepitum ; inter vite militaris li- I ur centiam , non fpectator tantumS. Bernardus; fhere fedetiam adminiítrator rerum, nunquamim- Quent minui fenfitneque candorem innocentiz , ne- Jitfe Ts a que charitatis ardorem ; nequerarum chriftia n humilitatis pretium. titm . Ti sd Sic nempe fuos Deus protegit in pre- ltity cipitiis , ut ita loquar; fummoque periculo- füdin rum apice conftitutos, fi non duétu libidinis cujusdam , aut vanz curiofitatis, fed juffu charitatis füorumque officiorum religione $R. obílrici eo deveniunt. Sicuti turpe viro imp « eft, adeo meticulofüm , & imbellem effe ani- Wt mo, ut in nullos aufus pro Dei amplificanda (&qu Ut n gloria, füique officii partibus explendis un- uam prodeat, cum pericula uzdam, dif- DN culratesque imminere cernit; fic etiam fum- H mzae remeritatis foret, peffimique ominis; in (ion quzlibet fine: delectu difcrimina periturut Quf à caput conjicere; cum neque officii noftri im- Quem plende rationes Dei praidium petunt, ne- Vüm. que obfequium charitati praeftitum fingula- T t rem divine gratie opem pericliranti inno- centize defpondet. CA?UT l m DEVAMORE Drr. 133 x qu Carvr LX ldb " vg Que dicla [unt , exemplo confirmantur. )nem | um fantto [anctus evis , eg cum viro innocen- P [. e iumocens evis: g. cum electo elefus evis , (in d £ cum pervev[o pervevteris: Sic Deum alloqui- ympot tur Propheta Repius (2 ). uibus adjunpe- a nj re jure poffumus , quod Deus diligentes fe j tenere, tenerrime quoque diligat, & profe- nquamïf: quentes fe fincero animo , eosdem animo lentiæ)? profequatur fincerrimo: Siquas puriores ani- n d mas ad fanctam Deoque gratiffimam infan- tiam amabilis fimplicitas redegit;. eas blandi- tiis demulcet ejusmodi , quzeteneritatem nop oD yr minus divinz dilectionis, quam ejus magni- tudinem reftentur. ! w du Recitando B. V. officio aliquando vacans T fæï m ni S. Franciíca, cum ita contingere amat, ut impedimenta pleraque in tempus precationis Qu incurrant; ipíà a conjuge fuo ad rei domefti- ]lene^ c& curam, quz tum forte agebatur , vocata fine mora comparuit ; atque ut promptius ( leüäï obediret, verficulum jam inceprum ex me- c etib" f dia parte abrupit; deinde ad preces re- diens, interpellata iterum, iterusmque non- rl nifi ad medium pervenit ejusdem verficuli, pE quem toties inceperat. Re denique confecta T lh rj refumens officium füuum , fatis admirari non erficulum toties; ut con- jf (j potuit ; þcum vidit v j L 5 jugi joti («4) Pf r7. v. 26. (j 144 . CourEzNDIUM TRACTATUS jugi obtemperaret, abruptum ex illa parte, &Dum qua relicta fuerat, aureis fignatum literis T0 effe. Idem vidiffe fe, juratam fidem fecit le- bran &iffima quzdam femina Vannocia, Francif- H " cee Socia. qu jl Ex hoc exemplo difcimus, quod conjun- Vr éta conditioninoftre, legitimoque vivendiin- N | ftituto officiaadeo charitatem non minuant, ut r etiam inde crefcat fanéta dile&tio, multum- ! fic que pretii ac fplendoris de novo fibi accer- Iny íat. CAPAUT LXV proäc uod 1hitimmas. etiam. occafiones exercenda Tdtte charitatis arripere oporteat. ita]] "unt, qui nonnifi magna moliantur, mini- Ut ) me vulgares animi, parati fortiter & age- Tf rye & pati, quacunque gravioris momenti Titer resdivinum cultumattinent. - Sed nefcio; quo Rsx fato contingere foleat, ut ardua ejusmoci d. fplendidaque molimina in vanos plerumq ue fiom acirritos conarus recidant, oblata vel nulla U vel impedita exercendee fortitudinis occalio- Vi ne Interea illi fuis intenti aufibus magno- cul pere fe putant fervere Dei amore, cum iib f& a facinorum imaginaria molitione turpiter l- d- li ] ludi patiantur , leviaque non faciant, a "t Q cienda magna afpirantes ,- non opere ; 1e IT imaginationum lubibriis elati. El s :«D&E AMonE Drtr Iff E Per tuam, o Deus! bonitatem ; & per li n m i animze mez falutem te rogo , ne feras in ani- mo meo commentitiam iftam tui amoris uni- n fectt us bram, fraudulentum virtutis fimulacrum,; quod vitiofze cupiditati latebras ac receffum praeítat. Profeéto non quotidie in manus x vivend noftras inoruunt occafiones illae amoris mira- cula patrandi , & admiratione digna faci- ninodi: nora: fed eximie, id eft, eximio cum amo- | muly re faciendi ea , qua charitatis fünt, omni fbi i momento temporis occafio, & locus eft. . Dictu incredibie eft, quantum virtus Y proficiat e vulgaribus & paryis exercitiis. 50 ?reterquam enim , quod humilitate opus j fitad hoc, ut quis ad minimas charitatis ve- tU luti particulas minutim collipendas fe füb- 18 mittat; humilitas autem virtutum genuina rit ris m mater fit; tum virtuti etiam perficiendz in- dies, & cumulandis meritis nihil majori ufüi ]n 0i u t JL " r eft, quam continua illa & copiofà feges occa- fionum, fponte, fine vi, fine mora nafcen- at q tium , quibus exercita virtus minus quidem ad oculos fplendoris, fed minus etiam peri- Jfll D culi habet ab inani gloria: eft enim ficut in u f fermone putida quzedam magniloquentia, w fic in factis vanz jactatio virrutis, a qua eLil]' vitium raro abefle folet,.prefertim, cum, ut u * fefe exerat , fpectantium intuitus re gpefe ] bellis adhuc virtus. quirit im- fí LA4 Dicam 1566 CowrPrzNDIUM TRACTATUS | 8 Dicam tibi, mi'Theotime! que femper ab experientia didici, mirifica effe fincere t virtutis fubfidia: multa in voluntatem unius- r cujusque nifi nefariafit , indulgentiauti , in fe- | i metipfum, fuaque vitia afperitate; non fa- g cile offendi rudibus aliorum, & invenuftis fl moribus; comprimere naturale odium,; quo f | interdum ab iis, cum quibus degimus, dit- Vpení fidemus: cum iis fuavius confuefcere, aqui- A bus ma is abalienatum fentimus animum; non 1llu b enter in femetipfum totam malefa- h €torum invidiam recipere; tegere aliorum feftm vitia, preefertim eorum, cum quibus minus du N bene nobis convenit; fíüa errata ultro fateri; ibel cum lenitatg culpze pudorem ferre; cum ge- pida nio fuo belligerare femper, & alieno; fed tim d probo more vivere ; conftantem aliquem & m fanctioris vitee tenorem fequis nullam cenfu- lia r&; ac contemptui nec vultus , nec animi ( acerbitatem adhibere, hec & fimilia magis Vinæ; etiam, quam communis fert opinio, vet& À A Vg folideque charitatis incrementa faciunt. QUïBUS des, ] CGCavPvor LXVL Upts Wt Quod fmgulari nobis cure e[fe debeat faceve li ommia, que facimus , excellenti VOiu: » 742000. hæc l Bl d acuendam in difcipulis füis curam falutis lr Á Servator nofter propofuiffe fzepius fet- iBl tur * Dzr Awonr Dzr 157 d - tur exemplum eorum , qui rem monetalem (ict tractant. Àb his numiíma rejicitur, nifi ? n puri metalli fit; ad libram exactum, & legi- t ii t timo impreffum typo.. Idem nobis magno- nona pere cavendum eíl. — Opera noftra nifi ex fe- weni íe bona fint, nifi legitima charitatis nota fig- nata, nifi bone intentionis veluti ftatera fint m ql* ff G appenía, tanquam numifmata rejicula .a t QQIL fumma Dei &quitate damnabuntur. qpimy n maï.i*; Jejunas, fed propofita tibi moderatio- ne fümpruum : tale jejunium ex fua indole, e diot iblls nin- ficut parfimonia, fanctitatis pretium nullum habet. ]ejunas afülictaturus carnem ; & cu- jo d piditati pravee refciffurus pabulum: fed inte- g uf CJ rim charitatis, ac divina prarie eXpers, no- alien9» * xe mortiferz reus es: nulla legitima nota m Íipnatum opus facis. Jejunas charitatis qui- nllamïï'fï'* dem ineffabili donatus munere, & grarice ne gtf divinag habitu exornatus; (ed nulla tibi nunc alia voluntas eft, quam ut eorum , cum 1nio; quibus vivis, vivendi rationi te accommo- j cuub des; non eít examine eequo rite appenfüm opus, neque coleítis , ut ita dicam , com- l merci nummus. Si vero auctus divina gra- f; ia, vexandz libidinis caufa, atque divinz ul voluntatis ftudio , facrum jejunium colis, T hic vero proba moneta eft, puri meralli le- girimeeque notee nummus ; qui chariratis the- fauro reconditus divinam ribi & gratiam uram[ïu . & gloriam comparabit | fæplh' L 5 Mini- 158 CoMPENDiUM TRACTATUS Minimis actionibus excellens pretium ddit re£ctum & fànctum confilium, & flagrans obfequendi Deo defiderium. Hujus infü- |De l tuti opera, quamvis nullo videntur externo Lal decore fplendida, mirificam vim habent ad falutem noftramin tuto collocandam. Sunt, Ilj l qui laute indies excepti, mifera tamen ma- " critudine, extenuato corpore , vix pedibus h TT fuftinentur, eo nempe interius liquore de- ftituti , quo cibus facile concoctus vires efíc- n [ 1] t to corpori recenter fubminiflrret. — Alii exili- bus impenfis pafti, vegetam pre ífe ferunt ümex il j nitidamque habitudinem corporis. Sunt in- i ter devotas animas, qua bona opera fine tàntun | Gof numero àc modo coacervant, quin ideo cha- & lr ritatis incrementum ullum accipiant ; qua- rum videlicet interiores animi vires inertià ht, i Dihdo torpefcunt, devotionis omnem füccum de- pafcenre, quiseque non ita afflatu Spiritus fan- | 31?11771q ; Tünig Q éti, quam fanpuinis nefcio quo fervore ad bonum incitantur. Aliorum infrequentià Yi ht Qm ) funtpietatis exercitia, fed tanto vigoreredti & probi aniini, tànta confilii fanétitate produ&a; , qmdqx Q ut admirándi fint; quos ipfi faciunt; in di- (öïda vina charitate; & adeunda. Dei pratia pro- Quii preffus. Facultates ifli fuas, quas forte par- cius habent ingenitas, tam fideliter in ftudio reüfh virtutum collocant, ut in eos divina bonitas (üoq fi Qca & ua munera largiQïme profundat. Ws lgt Ca»PUT u [ N Dr Auonr Drr 1539 ; pïer'v" Cxru-rvr LXVIR du De generali quodazm aniimorum babitu, qui ljus t t exm facit ,. ut opera univer[a ad Dei habett cultum referantur. iM » "ue , guodcuz 1que facitis in verbo , aut in ope- iab ' O ( wl re, ompuia in nomine Domini JESU Chri- fits gratias ageutes Deogg Patri per ipfum.... Sive lu* mandacatis, five bibitis, five aliud facitis, om- m T t im gloviam Dei facite (a). Maec verba À ^ dum explicat S.'Thomas, ait;, ad hoc, ut Apo- "T Ítoli precepto obfequium fiat, neceffarium - tantummodo effe, ut anima charitatis habitu j OPWL 1 exornata fit: tametfi enim tunc, cum aliquid ul j a efficimus, reipfa nobis prefens animus non t fit, id ipfum opus ad Dei cultum referendi: vtl nihilominus hec etiam voluntas, fanctaque fu. animi affectio, ut ait S. Doctor, in ipfa ho- Spii minis cum Deo unione quamvis occulta, fed fervt. vivida tamen & vera extat: hac enim noítri iif cum Deo conjunctione coníecratus animus, igoreiï quidquid deinde boni profert, non fibi, fed Deo íacratum ; Deo devotum producir. u ; Quidquid acquirit filiusfamilias , patri ac- oriól quirit: & foret o ido inutile, ut fic etiam ]a:S:W tefletur verbis , - d patri velle acquirere , jert quod ejus conditio, ac nomen jam fatis in- !] dica. In Dei familia filii per charitatem fu- 'h,-ina mus; quidquid fic agimus, ad Deum per- tinet. Scio («) Col c. 3. v. 17. d* L. Cor. c, 10. v. 3 1. ( 160 CoMrzNDiUM TnRACTATUS Scio contrarium ferre quosdam Docto- A res calculum , quorum hec eft opinio, non í 1 DC qio te continuo in fingulas actiones vim ac impref- fionem propagari ex generali quadam devo- mogi | Vi tione, qua toram Deo vitam jam antea de- vovimus; hi ramen ipfi in fuftragium S. Bo- naventure probatum omnibus univerfim conveniunt. Eftautem hac Seraphici Do- TET &toris featentia, quod, fiquis fecum confti- tuerit animo, centum nummos eXx amore Dei íe pauperibus erogaturum , quamvis bt & erogatio ipía non protinus infequatur,; N quàmvis alienis ftudiis tunc forte occupetur ; animus, cum ifta charitaslargitioni feimpen- lranfm dir, dummodo non vitietur aut in contra- j Q] de riam partem flectatur prius confilium , efacra ; Upulis dile&tione ortum, omnes , inquam, conve. Ws d niunt, genuinum hoc effe charitatis opus; in n uod fàcra dile&io vim fuam fatis infinuet. At Non enim tantum opera, fed animi etim Mi affectus & pro * t ofita novit, & remungratur animorum fcrutator Deus. l 1&8, H ue cum ita fint, 'Theotime, cumque D&mn e- Vocan inter eum, qui Deo centum. nummos vover, & alterum illum , qui omnes actio- Clere Tum nes fuas diving charitati coníecrat, aliu difcrimen nonfit, nifi quod prior nummos; hd [ür actiones fuas alter fàcree dilectioni offerat; t It ! cile hinc fequitur, ficut in primo, ita etiamm &UUm in alrero prime devotionis vim non ita ftatim n langue- DE AMORE DEI.V 16í $ | DQ&O' languefcere, fed durare ; quamdiu oppofira fibi noxa non deftruitur, quoomni interme- jo, M : myte dio tempore virtutem füam exerit; fuavi(fi- moque veluti odore, quidquid agimus, di- m de&':ï- nte t vina charitas perfundit. n n CaPUuT LXVIIL phi D Qua vatione omnes actiones moftve divine um Qu chavitatis acfus e[Je po[Jmnt. ex EU qui fateor, ignavum mihi videri amatorem ld nfequi divinze bonitatis illum, qui nonnifi initio T fue ad Deum converfionis fe fuaque Deo wanfmittat. Ut Philotheam admonuimus, n t T. cum de matutina pietate fermo fuit, diebus ]i fingulis in fao propofito confirmandus ani- af v mus, & diving gloria renovandum eft ftu- ris f dium, Hoc pacto fiet , ut fàcrz dilectionis luavitas in cunéta fingulatim opera propius, ris 1 aàc certius derivetur. jmirt j « Preterea fzepiffime , inhoras pene fingu- las, ab aliis negotiis revocatum animum ad Deum convertere oportet, quod precibus, ut vocant , ejaculatoriis aptiffimeperficitur. His exercitiis ad Deum füblata anima totam aétio- ome" num fuarum feriem in caelum adducit. Ni- &l " hil tum nobis deperit, minima quaque no- wOf Hu i ftra, uti àd Deum referuntur continuo affe- j &uum ad ipfüm reditu , ità lucro etiam nobis n apponuntur. Sic perpetuo , ut ita loquar, in gre- ltl 162 COMPENDIUM TRACTATUS | p [ Tt premio divinse bonitatis verfamur, amorem Dei non cogitantes modo; & loquentes; fed dtm ( Ia etiam totis precordiis fpirantes. Dori fUJ Anima; quz centies quotidie ingemina* f0 f bat: Diledus smeus mihi, €7 ego illi (a), non- ER ne hec non interrupto ad Deum. anhelitu rb actiones fuas, omnes fponío ccelefti dedica- QDortel bat? Deus meus, & omnia! O JESU vita fa. mea! quismihi det, utmoriar mihi, & tibi Dütonz vivam? o vivere Deo, o mori fibimet ipfi! Tl of o vivere in Deo, o fuiipfius in divina bonita- tlbe te demerfio! o Deus, quidquid tu non es; * & dl mihi nihil eft. Qtudin . Ex hoc intelligis, "Theotime ,. quanti COfene momenti res fir, fui ipfius amorem omnino tCet jl exuere , fequetorum Deo tranfinittere. Hoc Dioy füi fàcrificio femel peracto, pofthac nonnill ejusdem' confirmatione opus eft, quod fim- NT lici pe&oris anhelitu, fed fzepius iterato fa- knna | W cillime perficitur. Hoc exercitio tam brevi NU atque prompto actiones noítre omnes;. qu& us viliffimi. alias pretii forent, Deo inauguran- ! Cfibeb, rur, & meri amoris actus fiunt. Ceeterum inufitatee actiones, e quibus plus dependet, fiquis ex eis fructum. percipere, quem Tréfig oportet, defiderat, hoc pacto confecrande funt. ï*m(fl'.' [ Rem gravem & inpgentis momenti dico "ts facinus aliquod infigne, quod edere vehe- "lf menf L (Ube Ca). Canr. c. 2 v. 16. j Dg Auonz Dzi. 16 mentior in Deurm charitas jubeat, vel info- at nfeS, litam calamitatem forti fuftinendam animo. In hoc articulo brevius ad celum afbirare non füfücit; fed collecto in femetipfum ani- fX mo recordari oportet dilipenti ruminatione Lll)) W eternos illos annos, quibus cceleíti Patri in f d [ | amoribus , ac delicis fuimus; meminiffe oportet curam illius ac folicitudinem , qua I peramanrer preparavit unicuique faluti op- h lw portuna media, & inter ea hoc etiam, quod m nunc offertur. Porro non tantum ultro ac ia b q M perlubenter in hanc virtutis exerenda are- nam defcendere, fed avide etiam, cum foli- citudine , expanfis veluti brachiis , totaque n contentione virium captare occafionem iítam remu | decet, in quam, ut fortiter pugnemus; cji,vi- li e Q1 na Providentia nos deduxit. thac! qu Sic S. Carolus Borromæus; cum pefti- s It lentia longe lateque ferperet in illa regione, o tam cui ipfe animarum paftor praerat, immiffam (na ceelitus calamitatem effe vidi t; quarm aliiad- fcribebant cafui : ) Ia hinc fuarum effe partium (6 i exiftimavit, afflidto populo exhibere omnia p illa charitatis P i officia, que jure peterent a Pa- efty tre fuo, Paít ore, acPreüle, Nonillumlate u vitiatus eether in fupam dedit, aut in eedes re- trulit: non a contactu infectorum corporum ( j [ mortiferiafllatus prohibuerunt: operofi eque ac faftidio pleni labores, qui fibi in his offi- i cj [ ciis fübeundi effent, aperta vitze difcrimina, & 164. CoMPENDIUM TRACTATUS & mortis ubique prefens imago fibi a Dei Providentia oblata effe videbantur , ut fic fuce Ál [ fidei & charitatis documentum indubium daret. Sibi porre&afn crucem tenerrimo affe- ifm &u deofculabarur, exemplo S. Andrez imo fàti ectore exclamans: O crux mihilonge opta- li U tiflima! o beata calamitas! o labores, o peri- üm, cula, que ex finu miíericordie füae Pater ammUm ceeleftis profert, ut eis mea, & populi mei Qb EW virtus exerceatur! O crux ave! quantope- lpf ATU re te ample&tor, cum Domini mei & Patris Q amantifTimi füaviffimum munus fis! Hac fermeratione fübire labores opor- f li b tet & ingentes illaseerumnas, quibus fortitet toleratis magna poffit divinee bonitatis gloria BU Ddbl exiftere. Cumque gravioris momenti ne- otia eeque ac magnze difficulrates potiorem QT ff f vite noftre partem occupent, ifta heroice fortitudinis propofita fzepius renovanda fünt mmm amanti animae, ut indies magis conjuncia ]i Deo fuo ad ejusmodi certamina inftructior, Qotar acpromptiorinveniatur. Inillis verbisaSer- AQQy j vatore noftro prolatis: Paeter wmi, fi mon polt ït(m 'æ( ATCtpt bic calix tranfire , ufi bibam illum , fiat voluntas l- :ug. Surgite; eamus: In his; inquam; Um . milibus verbis tora hujus exercitii vis latet. O mi Theotime! quante in hujusmodi alie- "t b étionibus opes recondite funt? CAPUT j( E Ds Auont Dzr. 165 bl CApUT LXIX u i ul d Oi Adwnonitio ad devovendum Deo [acrificii loco liberusm avbitrium. timo t oftquam S. Caroli magnanimitatem admi- N m p rati fumus, qua ad inferviendum corpo- lonpet d ribus peftlentia correptis devovit caput es t* fuum , ad aliud facrificii penus convertemus fü animum , quo nempe incomparabilis Patriar- opiit cha Abraham , quidquid fibi chariffimum fuit, quanlx ipfamque unius filii vitam viventium condi- g tor1 Deo devovit. f m uibus maxime ftudiis a natura infitis P r u hic Patriarcha tenebatur, ac flaprabat, ea immortali Deo in facrificium * ut ita loquar, ynitió lt nompïu mactabat Primum a Deo audit: Egredere de TeYra 1ua , $9. de cognatione tua , Q9 de domo pa- e p ift V UI PUl €9' veni dn terram, quain motifhravero Fibi(4). Nihil jam amplius püffimum vi- jov ab 1 Cgf y fum moratur: iter confeítim ingreditur ; ignorans, quo pergendum fit, non eum à li amor patrie, non familiarium confuetudo, ve» non edium paternarum delicizea b itinerejam if incepto revocant. uze abdicatio! quae mo- Z fäf j tuum animi edomatio ! adverte hic & recor- 1quanh dare, quod Chriftus dixir, T'heotime, feip. ór M ) df* üm quemliber debere vincere , abnepare, r]bSmo €oercere, non tantum genio, ac libidini re- .' pugnan- (5') Gez. €. xz; v b ( 166 CowpsrzNDIUM TRACTATUS | itiüs pugnandum effe, fed etiam juítos, & lepi- timos animi motus comprimendos effe, cum imo| ita Dei fanctiffima voluntas requirere videtur, áto tj fine quo fui ipfius victoria nequidem umbra- fats g tilis habebitur; ac penitus nulla'Chriüiana. charitas. Minora etiamhum hac funt, majora fe- J uS; uuntur. 7/e, ait Abrahamo Domin n í filium tuum unigenitum, quem diligis, Jfaac, g 4 | Tür vade in tervam,vifionis: atque ibi offeres eum in f at bolocauftum . fuper umum. montiwm , quem moi- | Vg g ravero tibi (4). De nocte etiamnum coniur- el U d ens Abraham non ante voluntatem Q àc intellexerat, quam ei morem ger ens in viam Q$, fe dedit. Cum .jam in montem ; facrificio dixit. Ifaat. tf deftinarum locum afcenderent ; &dtm atvi fuo: Patey mi. — At ille vefpondit , quid v Wl ln fili? Ecce, inquit , ignis €g ligna , ubi eft vitie. OHI[) l ma Bolocaufli ?. dixit. autem . Abralam : Deus , rovidebit fibi vitlimam bolocaufti , fili mi.. Pdt- dqe t ebant ergo paviter , & venerunt a d locum , quem. vit altare, €9 Dlllll', | ofleuderat ei. Deus, in. quo edifica defuper ligna compof[uit ; cumque all jeafir ac Àlt eum in altave fuper firum Id w fülium fuum , pofui lignorum. Extenditque. enanum , ez avriputt QUi ber gladium, ut iimmolavet filjum [uum. Proh quale facrificium! quod certamem SUI que victoria, qui triumphus! quando tan- Nnur ET dem, o Deus, poítquam omnia tibi devo- vimu$, mkuzm er (a) Gen. c. 22. v. 2 Dr ÁMonr Dzrzr 167 k vimus, que noftra fünt, nosmetipfos etiam [o, d immolabimus immortali tuo Numini, ob- 'VICUU Vi lato tibi libero noftro arbitrio, unico volun- T tatis noftree filio ? hrili CapruTr LXX. m De incitamentis diligendi Deuan. pon 1 Y on folum incitamentorum omnium pri- N(h;x N mum eft per femetipfam divina bonitas, i t al TL fed etiam hoc unum ceetera omnia dipnitate, Vi ac potentia longiffime antecellit. Haec i enim divina bonitas in füi admirationem fi- Q mul ac amorem rapit celo receptas ani- ( l i mas, eílque. non alia earum per infinitos I Mtb eternitatis annos beatitudo, quam dilipere, ii & admirari divinam bonitatem. uis au- d tem inter mortales etiam -tam excors efle ul poffit, ut infinitam bonitatem, pulchritudi- H nem, fàpientiam , potentiam , fanctitatem j clementiam, & fiquid aliud boni nomine intel- i ligitur, nontoto corde dilipat? 'lt ,In'f',' l ' Alterum divini amoris incitamentum eft j É J Dei naturalis in omnes homine S benignitas, qua beneficia creationis & con fe 1 5'617*, rum omnium comprehenduntu r. rvationis re- ]d cefü', Supernaturalis illa Dei benignitas, qua magnum & venerabile redemptionis noftrae g opus confectum fuit; tertium offert amoris ji' incitamen tum. n j n M a Quar- | 168 COoMPENDIUM TRACTATUS Quartum eft illa ratio divinee Providen- Dj Deï tig, qua negotium falutis uniuscujusque no- K tern ftrum cum ingenti folicitudine procurat; & confil auxilia fuze gratiae nobis largitur. | mj E JEterna gloria, quam beneficia fua coro- lab naturus Deusdiligentibus fe preeparat, quin- d m tum incitamentum eft diligend j i fuper omnia füm,qu DCUFIL Mdm Ul [ uT LAEML A f His, que muanerata [unt , incitasnentis uten- lor Aütun di vatio. COng[ t incitamentis iftis quam vehementifïime Atüm U impellatur animus ad ardentem diving Irug bonitatis amorem , confiderato univerfim eo- rumuno vel altero, illud quilibetin fe folum wfmnel transferre & adhibere hac ratione debet: 0 Q quanto amore dignus es, mi Deus, &quam IN verum eít, immeníam effe bonitatem tuam' Chr filium dediíti unicum, ur per ipfum omnes üt D homines redimeres, omnes inquam homi- Vete nes, & me precipue, qui maximus inter RD peccarores peccator fum. — Divinus ifte filius p miferum me & ingratum amavir; & pro me Tom mortuus eit. Vide V Inr Deinde omnia Dei beneficia reVocare' ad ms inj primam fuüam eeternamque originem oporteb DN rü 090 &ibiea perpendere hoc modo: Qwuoml n b H Dz AwMosxt Dzrr. 169 od mi Deus, amori refpondebo, quo meante otri- Is ne tempus complexus es! divinum iítud curd;i confilium creandi me, coníervandi, redi- mendi, falvandi & ad vitam «ternam perdu- cendi me non aliud initium, quam teipfum n di habuit. g t Amaíli me, cum. nihil füeram, & amas me, cum amore tuo etiam indionior pe füm, quam viliffimus terre vermiculus. Cum necdum natus fueram, tempus ac diem felegifti, quo nafcerer & renaícerer in my- lico recentis vitee lavacro; jam ab ceterno mitts exploraveras nutus, & flexus , ac receffus futuri mei arbitrii; quo molliori aditu, quo congruo tempore interiorem oratic tuze af- aemïf*ïif' flatum recepturus effem; o bonitas, cui com- n parari nihil, que nulla grati animi fignifi- * mM catione poflit aequari. otini n o Confideranda denique fünt divina be- u^ neficia in altera eorum origine, nempe Chriíto, qui ea nobis meruit. Meminifti, i ip(uüï : ut puto, Theotime, magnum Sacerdotem ]qüäm Veteris ?Legis geftaffe füper humeros, & ax füper pectus nomina filiorum 1(racl, id eft i j lapides pretiofos, . in quibus infculpra erant nomina Ducum & Magnatum Ifraél. O " vide JESUM magnum noítrum Pontificem, & intuere eum jam a primo füse conceptio- m ( nis inflanti ; confidera, quod füpra hume- ( ros fuos nos geftarir; compleétens, & ac- ia W ceptans difficilem provinciam, per fuam QuO Ji ( mor- 3 170 . COMPENDIUM TRACTATUS mortem, & quidem mortem crucis nos re- Iift dimendi. O Theotime, ícito, quod anima Sal- atl vatoris omües nos nomine & cognomine tunc dgtlced tifim noverit; & cum femper alias, tum maxime die fuz paffionis, quando offerebat preces li dl & lacrymas, fanguinem & vitam pro omui- M bus, & figulariter pro te; hac dilectionis TRU l verba ejaculatus: Eheu, Pater mi, füícipioin | VaL me & me onero omnibus peccatis miferi h iftus Theotimi ; ad fufferenda tormenta , imo f Ttü & mortem ipfam, ut ab ea fitipfe liber, & [ non pereaty fed vivat ; moriar ego, dum- tfeto modo vivatille; crucifigar ego,; dummodo ä qubs is gloria eterna perfruatur. O füpreme Ife j cordis [ESU amor, quod unquam cor fát d ee pie & digne te poterit laudare ? "iref C **CAP üT LXXIL Unle Montem . Calvarie . e[fe 10 f e veram Jacre dile- TORte é&ionis Academiasn. W ors & paífio Servatoris noftri ut fuaviffi- mum, ia & efficaciílimum eft incita- mentum ad animos noílros amore fàcro it- lm T flammandos. lraresíe habet, Apesmylft- ce,amantes anime in vulneribus hujus Leo- Pery TeS. nis detribu Juda jugulati, in partes diffecti & dilacerati; fupra montem Calvarize pre- Stty Q (i ftantiffimum melcolligunt , & faciunr, & fili crucis in admirabili fuo apophte mate , quod i lg j O0 riantur: JX T mundus nullo modo intelligit, g 1noY- Dz Axonzr Dzr. 171 d Anovte, qua otiiraia devorat ,. egve[[us eft cibus noffree 3mi coufolationmis , €9 de morte omnibus fovtiori extvit Yi dulcedo amoris zioffvi... O JESU Servator aman- ) tiffime, quamamabilis eft tua mors; fiquidem 1 pre;ö illa eft füpremus effectus tui in nos amoris. t orti Sed & in celefti gloria poft incita- ülenit mentum -diving bonitatis cognite & con- amor Servatoris Á fiderate in femetipía , [j D noftri vi maxima ad íefe rapiet beatorum tsl fpirituum mentes; cujus rei argumento eft, & Ibd quod in transfipuratione , quae fuit veluti ego, ii teffera coeleítis glorie , Moyfes & Elias lo- quebantur cum Chrifto de exceffu; quem m ( (upre ipfe.in Hierufalem erat completurus; cer- te de exceffu alio non loquebantur, quam de und eXceffü amoris, per quem vita rapta fuit Chrifto dile&to, ut daretur dilecte fponfz. l[o Unde mihi imaginor, quod in Cantico ezter- no fingulis momentis leta hec acclamatio ftmz repetenda fit: Vivat Mariz filius, quem vi- cit, ut vires fuas probaret amor. lu[ï!i "'Theotime, mons Calvarigeeft mons aman- )* tium ; omnisamor qui non trahit fuam origi- ye nem.eX paflione Servatoris, eft frivolus & h^ periculofus. O infortunata mors fine amo- reServartoris! o infortunate amor fine morte ghijf i t U Servatoris! amor & mors ita inter fe permix- j ta funt in paffione Servatoris, ut unum fine jo altero in animo haberi non poffit. Supra i montem Calvarie non poteft haberi vita fine J i^ 4 amo- !72 Cowrrup.TnaacrT.DrzAMonzEDzi amore, nequeamor fine morte Redemptoris. Sed extra illum , quidquid eft , aut mors eeterna eft, aut eeternus ardor: fed & omris fapientia Chriftiana confiftit in bona electio- ne, in qua rite facienda, ut. te adjuvarem, Theotime,; hos verfüs adícripfi: | Hinc amor, binc avdor [fygis efh , etermi uterque : Dr Uvet mortales ille , vel ifle vogus. NT Elige movtalis , nam morte elettio ce[[at. O amor seterne, anima mea te requirit, & sternum eligit. O veni fancte Spiritus, & corda noílra ipne tui amoris accen- de! Vel amare, vel mori. Oportet mori & amare. Mori omni alteri amori, vivere 10- lius [ESU amori, ut non moriamur morte saeterna, fed vivamus in eeterno tuo amore, IN o dulciffime Servator animarum noftrarum! Vivat JESUS. Amo JESUM, qui vivit & regnat in fzecula fzeculorum. Amen. FINIS. PRIMJE PARTIS; DIVI u Du :mpaotu. QuL & ont Y ehdi duv j, d fa. DIVI FRANCISCI SALESII Uglb' EPISCOPIET PRINCIPIS GENEVENSIS ait " TRACTATUS Mem ( Spm de r ! Q n (s in V AMORE DEI doftu ) m IN COMPENDIUM REDACTUS. Wi qu orut | Pans SkECUNDA. JJ 1j | d NUA ïafï l 1 A Á "N n Iw [4) j U N w " lntg Atj A T ) imjr ' ! li 1 £ n (l di lb TU l D La momg æ t ligj tj m mmfh Ti it ( Wlrg 91;; Mel ïx [ l ll mmfm "A " d ]: [ ämmmm/»a&æmwwäääæ*xmm*ä PRAEFATIO AD PARTEM SECUNDAM. ;5 Uä;t melius intellipantur ea, quce fequumtur, 2« obfercaripoterit , a antto duttore bujus Tra- -&atus duplicem Dei «oluntatem [pettari. Volzmt atem Dei fignificatam , & «oluntatem divinz beneplaciti. Voluntas Dei fignificata in medio po- itur, ut ei obfequium noftrum «vel deferre , vel ne- gare pro arbitrii libertate po[amus , cum «voluntatem Dei tantum figmifiet , quemadmodum precepta Dei, €g confilia, interiores etiam divine gratie in[lin- Gus. — zditera divini beneplaciti voluntas nulla con- ditione illigata ef , femperque effe&tum fortitur, qua- lis Deo placet: bac oarii vite nofire eventus a Deo decernuntur , temporum dire calamitates, morbi ac mortis genera inevitabili, ut pagani bomines folebant dicere, fato, ut nos , JDei beneplacito ffatuuntur. Licet in promtu nobis non [it ejusmodi bumane vite adjuntta immutare, ac JDei beneplacitum . evertere; innoftra tamen pote[Tate ef1, tum cum ejusmodi im- wüttuntur, voluntati divine vel reluttari , vel obfe- quium preaflare. "ique boc tribus modis fit, vel nofire voluntatis cum dicina confenfione , aut, ut lo- qui folent ,. ooluntatis noftve refignatione ; 'vel volun- tatis in neutram partem inclinatione , fanttaque ejus s nofire indifferentia; *vel denz'que totius. voluntati abue- abnegatiote. —Si valetudine vexor , exemfli. caufa, atque tum divine xvoluntati confentio , quamvis Janus e[Je mallem , vefignatione utor. Seu bona valetudo, j feu morbus oboeniat , utrumque fi equi bonique con- E.ï ) , jfülo, indifferentia utor: Si denique-mibil , mifi quod. Deus.*vult, *volo, totaque abdicata voluntate propria, Dei ooluntatem in locum mee proprie fuf- : Jficio, abnegatione utor, &? my[lica voluntatis mee morie. Zfcete , ac vite religioke Magiflri bec ita explicant , ut dicant , refignatione voluntatem noféram cum divina fieri. conformem ,. indifferentia eandem cum divina uniformem , & abnegatione Deiformem fieri. Hàeli, cum acerbas Dei 1inas: a Samuele au- diit, fic repofuit (a): Dominus eft: quod bo- num eft in oculis fuis, faciat. Vide refignas tionem. Vocatus a. Chriflo.. Paulus , Domine; 1 Qüm quid me.vis facere, re[fpondit (D)... Vide in- D diff erentiam. Denique idem $. Paulus proprie ve- luntatis abnegationem fic profe[]us eft ( c ) : Chrifto A confixus fum cruci. Vivo autem, jam non Vivit vero.in me Chriítus. i Ài ego. i Pv - Ceterum forfan inutile erit ,. de forma fcriptio- nis, qua bec prefertim capita, e Tratkatu S. Francifci Tunc | latine vería funt, bic quidquam dicere, cum Yegenti | r Wtltn per fe. patebit.,. confultius vifum fuiffe , vulgari afit- tarum fermone uti, ne profana. dictionis cura, pr&- ÉN A terquam. quod opevoftor foret in iflo. dottrine gentre, em etiam ab exercitiorum,, de quibus trattatur , fumma &U ( pietate aninium avocaret.. PARS- (4). 1. Reg. 637 V. I$. bven (4) .A&. c. 9. v. 6. A d € cX, Gal. c. z. v. z0. m Ti t * (0) 17 iij t - FE s (p— (v od ^ P z , Z N þx fs. IIM E ] 3 ;i RO cS3 D E V : ^f PU - z Y : N j "! s j 1 | FE s «t N ss LE U ;&J 3 3 [ i sb jl j ec suev N E ij n A ZA r E ETA Dd ii MT —— pI ET ! Cyi ( PARS SE.CUN-DA jl 4 il ü DEAMOREDER ; [j 1 .;IM W .l ] qr GA PouquL W wts DOWV .,'Qyomodd n0s conformare debeasmus divinee )' ï LU voluntati , qu& vocatur voluntas ju p l « GB fgnificata. ] | 4- 4 A o Pa ( ïm, Mj ££ À Pliquando divinam voluntatem in fe " DEAKAA. ipía confiderantes, voluntatem bo- 2 nam & fànctam deprehendimus. f p Tunc facile erit eam laudare, & àdorare, at li noftramque & omnium aliarum creaturarum f "l ] " ! voluntatem confecrare ejus obedientize per , i [ jl hanc divinam exclamationem : Fia£ voluztasg y dl zua, ficut i cmlo, &$ $n zerva. Alias ean- h f [/ j 4 dem Dei voluntatem per párticulares effe- jan? &us confideramus, ut ineventibus; qui ad nos pertinent, & in occafionibus, quaz nobis T / obveniunt, & tandem in declaratione divino- rum de rebus noftris confiliorum. . Quam- VIS 178. CoMPENDIUM- TRACTATUS vis ergo Deus nonnifi unam unice, & fim- Jmus, plicem voluntatem habeat, tamen certis BI quibusdam notis, fequentes varieratem me- Jtit, in jenti diorum, per qu& eam cognofcimus , & jux- ta veritatem, fecundum quam diverfimode ftanj lind etiam obligamur, nos ei conformare, eam k diftinguimus, & difcriminamus. l Ü Tif d'üner Doctrina Chriftiana clare nobis proponit [ lo W veritates, quas Deus vult nos credere; bona, "rida quee vult nos fperare ; peenas quas vult nosti- qui d mere; bonum , quod vultnos amare ;. pre ( cepta, quae vult nos adimplere, & tandem confilia, quee defiderat nos fequi & capefle- Atl Qu re Et ifta omnia vocantur Dei voluntas fi p- u & À lfica nificata, eoquod Deus nobis fignificarit, It manifeftarit, quod vult, & intendit, ut om- dlleng ; ne illud credatur; fpergtur, timeatur & exer- Ti ceatur. 00j ] Porro qua voluntas Dei fignificata proi. q*m) () cedit per modum defiderii, & non per mo- dum voluntatis abfolutze, poffumus vel eam Tj m)q fequi per obedientiam , vel per inobedien-: MU tiam ei refiftere: Deus enim eo intuitu facit | Dl tres aétus voluntatis: 1mo. Vult ut nos$ pot- OæE fimus refiftere. 2do, Defiderat, utnon reu- Vitem ftamus. 3tio. Nihilominus finit, ut refifta- o inus, fi velimus. Quod ergo poffimus re- fiftere, dependet ex naturali noítra conditio- 5 hi ne, & libertate: quod refiftimus, provenit u[) il t ex mera malitianoftra: quod autem non ïe l- 3 Dr AMoRnEe Dzr 179 X ftimus, eft juxta defiderium divine bonitatis. n u Quando igitur refi(timus,. Deus non concur- m rit, intellipe moraliter, ad noítram inobe- lS,&]L» dientiam , fed relinguens voluntatem no- j2 ( Ítram in manu liberi arbitrii, finit ut ea ma- ATE lum eligat. Verum quando obtemperamus, Deus tribuit füuum concur(um , fuam inífpi- rationem, « gratiam. Permitfio enim eft 5 p acüo voluntatis, actio quidem fterilis & in- ge; ! fecunda, dum nihil facit, fed finit, ut fiat, vulc quod fit. um - Contra defiderium eít a&tio fcecunda, & j ertilis, quze excitat, invitat, & urget. Hinc 8 eft, quod Deus. defiderans, ut voluntatem J ^ « fignificatam fequamur, nos folicitat , monet, jnili j incitat, infpirat, juvar & füccurrit; at vero ylit,! finens, ut refiftamus, non aliud facit, quam 1LUL quod fimpliciter nos permittat facere, quod nobis lubet, juxta liberam noftram electio- mäcat' nem , contra füuum defiderium. QQuomodo enim mapis genuine exprimi poteft defide- yn p 7s Y^ rium, quo defideramus, ut amicus ad con- : jn0» vivium invitatus comedat & bibart, quam fi intull opiparam ei coenam, ficuti fecit Rex Parg. boke Evangelice; preeparemus, deinde in- u viternus, urgeamus, & pene etiam precibus u j UP & exhortationibus iterum, iterumque repe- p titis cocamus, ut veniat, menfz accumbat, li & genio remotis curarum moleftiis indul- i ! " geat? certe is, qui vi amico füo buccam ni ( aperiret, cibumque in os ingereret, ac de. m gluti- 180 COMPENDIQM TRACTATUS glutire faceret, non ei convivium comitatis - & amicitie preberet, íed befítiarum inflar (iere tractaret, & velut caponem, qui impinguandus d d eft, eum haberet. Geenushoc beneficii exieit, - | &itm ut precibus, & fuavibus verbis ac folicitatio- Bo l nibus humanis exhibeatur, non autem vi & D violentia exerceatur. ldeoque fit per mo- af dum defiderii, & non abfolutz voluntatis. : Iäüquax AMfa5 C Porroidem eft de fignificata Dei volunta- W lu l F te; perillam enim Deus defiderat vero defide- ' 1pt rio, utfaciamus, quod declarat. Et ea occalio- ] litye It ne nobis füppeditat, quidquid ad illud exe: quendum requirirur, partim nos hortando; Tür EVa partim etiam premendo, &urgendo; ut afe b petamus. In hoc favoris genere nihil am- o plius poteft defiderari. Quemadmodum Témoy vero radii folis non definunt effe veri radii, T quando oppofitis nubium obftaculis obícu- Vonig f rantur & propulfantur: ita voluntas Deifig- MUC&!)& nificata nonceflatefle vera Dei voluntas ; eíto Vk ob renifum ei factum nequeat producere tot Utot effeéctus, quot produceret, íi renifus non fieret, & obíequendi ftudium accederet. liens Conformitas ergo noftrianimi cum fignificata DN Dei voluntate confifütin eo; ut velimus om- pity nia, qua divina bonitas fignificar a fe delide- ter 45 f ri, credentes fecundum ejus doctrinam, ï,emen antes juxta ejus promiíla timentes ejus u as, amantes & viventes fecundum ejus L leges & monita. Quo fpectant proteftauo- nes, " Dzr.ÁAMontr Derr 191 conit nes, quas fepe facimus in fàcris Ecclefiee u ii L'eeremoniis. Nam ea de cau(íà ftamus ere- &i dumin facro Miffce officio recitatur Evans .nguang'-; j eit gelium, ut prompti & parati ad obtempe- ( randum, etiam ad minimum nutum divinze qitm voluntátis; quam continet Evangelium. Ea i p de caufa ofculamur librum in fine Evangelii, oluni tanquam adorantes Verbum, quo nobis vo- luntas coeleftis declaratur. Propterhoc etiam eivod complures Sancti & Sancte portabantantiqui- ero d rus tupra pectora fàcrum Dei Evangelium, teoc iteris expreffum ; velut epithema amoris: K ficut dicitur de fancta Cecilia, & rcipfa habe- tur Evangelium S. Mathai, y ho fupra pectus de- functi & fepulti Divi Barnabe inventum ;cndm U* propria ejus manu exaratum. ac b In cujus rei memoriam & teftimonium, in antiquis Ec- m clefize Conciliis [ w , in medio totius congrega- üonis Epifcoporum & Ecclefize Preelatorum aculis ' ytis ) collocabatur excelfüm folium, & fuüpra illud liber fan&ctorum E van oluntá geliorum, quiperfonam Salvatoris , Regis, D octoris, Directoris Con- rod? ] ciliorum , 1 yen) & totius Ecclefiw repraefentabat. Ingens vero illud Paftorum Ecclefiz exem- j HCW'*;'; a plum, fanétus Carolus Borromaeus, Archie: pifcopus Mediolanenfis, nunquam facras li- " teras meditabatur jile ; quin nudo capite fe pro- l y fterneret in ge nuaà, ad teítificandam reveren- T tiam , qua audiri, legi, & intelligi oporteatfi- 1l i !l/ gnificatgm Dei voluntatem, " PI " N GaPUT COMPEN-DII—JM T&AcTATUS 182 C x pPuT IE ; ld i dam De conforinitate mo[fire voluntatis cum. il U la, quatn Deus babet nos [alvandi. li gy/; eus tot miodis, totque mediis oftendit IT D velle fe, nos omnes falvos fieri, nemo lf Hoc confilio. per (M,. Y ut poffit id ignorare. creationem ad imaginem & fimilirudinem prmg fuam nos effipxit; & ipfe viciffim fe homi- D nem ad no(tram fimilitudinem fecit per in- äüud, d carnationem , fecundum quam mortem paf- lr füs efít, ut univerfum genus humanum redi- Qrnag? meret, falvaretque. Quod praeftitit tanto IïS, qu cum amore, ut, referente maeno Patriz no- | ln t ftre Apoftolo S. Dionyfio; Ixerit quodam Wil f die fan&to homini Carpo, fe promprum & paratum effe ad patiendum altera vice, pro ADtater hominum fàlute, imo &hoc futurum fibi li ratum effe, fi id ipfe praftare poffet absque ( j ullius hominis peccato. UlGræCl h danth DI 1 bl y Ex eo autem, quod non omnes falutem T confequantur; non ideo Dei voluntas celiat efTe vera voluntas, quz in nobis fecundum US nen conditionem naturze fug , & noítre operatur. u Innatum enim eít ejus bonitari , ita liberali [Co manu auxilia gratie nobis communicare, ui Te Wiad iis adjuti felicitatem. divinz glorice confequi 0 Ti valeamus; noftraautem natura poftulat, ut 1 libertate nos relinguat, quo vel ea bene b uten- h n .DE' AMonEr Dri 185 utendo falutem confequamur, vel abutendo m in damnationis voraginem dejiciamur. x Unam petii a Domino (4), dicit Prophe- tà; (9 Danc vequivam , ut iubabitem in domo Do- ul miui omnilus diebus vite mese. — Ut videam vo- s ol r Y l luptatem. Domini , 9 ifitem Templum [au&tum onfo €us. Verum que & qualis eft voluptas fuü- miltü Ü prema bonitatis, niíi diffundere & commu- nf nh* nicare füas perfectiones ? quid enim agat aliud ; cum ejus delicie fint, effe cum filiis ( pe |ortem ominum ,' ut iis copiofe íuas infundar Yonti gratias? nihil ita pratum eft hominibus libe- O vt ris, quam pr riam fequi voluntatem; no- I( Ítra autem fan E ificatio eft voluntas Dei, & TOU ( Qu noftra falus, ejus beneplacitum: nullum au- tem eft difcrimen inter beneplacirum, & vo- n luptatem Dei: imo vo )ra W luntas, quam habetDeus, i- falvandi omneshomi L3 nes, vocata ef? bona, quia fi f j [ eft amabilis, propit la, prata, deliciis plena, & ut Greci, fecuti S. Paulum d ixerunt, eft vera Philanthropia, id eft Voluntas tota quanta amabilis & propenfa in humanum genus. Totum coelefte Templum, triumphan- oiUi tis nempe & militantis Ecclefize Dis f A^ a ; omni ex rte refonat canticis amoris De i erga nos. f [ E t corpus fàcratiffimum Salvar oris, velut lj n Templum fànctiffimz ejus volu ntatis totum j d eftadornatum, & inílructum eximiis notis & d v infi gnibus iftius benevolentize. Inde eft, quod )Omï"[ : vifitantes divinum hoc Tem plum videmus « [ 2 AS (a) Bf. a6. * 184 COMPENDIUM TRACTATUS has amabiles delicias, quas ejus cor percipit; de: f n dum nobis benefacit. quend Intueamur ergo centies , & amplius hanc amabilem Dei voluntatem , noftramque in ; R 0 |üq ea defipamus omnino, ac fundemus, pie & | G] VO devote clamantes: O bonitas dulcedinis in- Vtife finite , quam amabilis eft tua voluntas? L'quia quam defiderabiles fünt tui favores? creafti Ts rec] nOs ad eternam vitam, & maternum tuum n d. pe&tus rurgefactum facra ubertate incompa- a d rabilis ainoris, abundatlacte mifericordie five ad parcendum peenitrentibus, five ad con- ht fummandos juítosin omnis perfectionis gene- ! m re. Quare ergo non conglutinamus noftras ! iide voluntates cum tua , & parvulorum inltar PDtrati applicatorum mammillis matrum , lac be- Nonne nedicdionum sternarum famelici non fu- pf gimus ? 5 n : 'Theotime, ita debemus velle noftram falutem , ficuti Deus ipíam vult; vulr autem ! mmus, : ipfe Salvator eam per modumn defiderii; Jf nos igitur debemus eam inceffanter fic delr- b erare , inherentes amantiílimi Servatoris | Binten defiderio. Non fimpliciter eam ile vuit | Kbl fed reipfa nobis fuppedirat, iquae ad eam Ojert confequendam neceflaria funt rhedia: &nos Ts ergo debemus non folum velle , fed etiam ene- &t gl €tu ipfo acceprare omnes gratias & favore$ ïmaüjn quos nobis paravit, & paratos nobis 0F Kï()(mg o falvus | Pj fert. Suffüicitquidem digex'e: Defider efle: ! — r JDz AwoRnz Drr. 185 effe : fed. non füfficit dicere , defidero am- p s plecti media convenientia ad fàlutem confe- quendam; fed voluntate abíoluta & delibe- nplius'ïzt: rata Oportet in manus arripere gratias & me- um dia, que Deus nobis imperditur. : Debet fs enim voluntas noftra.cum voluntate Dei con- Ui l ( venire, arque penitus illi. correfpondere. Mu Et quia illa nobis dat media, ut falvemur, ea i j nos recipere oportet, prout & falurem no- rmum' ítram deíiderare debemus eo modo, quo il- a Ia la eam defiderat, & quia illam defiderat. dcotdi (ve d Atenim contingit fzepe, ut media ad fa- :&[001557: lutem praícripta fummatim & in genere Qu (( confiderata fint animo noftro perorata; fed ylornt feparatim & in particulari appareant horrida. um Nonne vidimus S. Petrum, imminente Chri- thl [U- fti paffione promtiffimum ad fübeundas om- nes in genere paenas, quin&ipíam mortem, ad fequendum fuum Magiítrum? & nihilo- vlb minus, ubi ventum eít ad rem, eundem in- J qui tuiti. füumus pallentem, trémentem, imo & j Magiftrum ad vocem unius muliercule ne- J ganrem. Quilibetcogitat cum Domino poffe j H) fe bibere calicem: verum quando nobis reipfa 't'lm )* u offertur, fupgam capimus; & omnia derelingui- mus. Res feparatim & in fpecie reprefenta- 1edliï " r te altius imprimuntur animo, & vivacius in d imaoinationem incurrunt. Ea decaufa inin- u y troductione ad viram devotam monuimus, j fi atione fa. ( ldew ("l poltafte£tiones gengralgs infanétaor W N 3 cienda, 186 COMPEND!UM.TRACT«ATUS cienda effe propofita, & decreta particularia. titm : (one t David in particulari acceptabat afHlictiones, ut viam expeditam ad perfecionem confe- hen f iy; quendam, quando ficcantabat (2): — Z'omma mubi Domine y quia bumiliaflà me; ut di Catm f ; tht juflificationes tuas. : Ve Bo vrPoTr HE fodum De conformitate noffre voluntatis cum 'vo- &tm luntate Dei , que nobis fignificata m a At qy eft per. ejus snandata. jtod efiderium, quod habetDeus, ut fua ob- unr; i[g D fervemus mandata, maximum eft, utt iuomodo au- Qu [ paífim facre literee teftantur. Q i u tem porerat Deus hoc defiderium melius ex- T. primere, quam per eximia praemia, que pro- H]i()qu'u ponit Legis obfervatoribus, & ingentia füp- "men plicia, que ejusdem Legis violatoribus 1n- t tenat? hinc eft, quod David exclamet di- ïïïïþim' cens: Tàk nmmzda/iz' mandata tua. cuffodiri uimif. Is BN Porro amor complacentiee refpiciens di- um vinum hoc defiderium, vult illud obfervan- Qs ( do Deo complacere: fed amor benevolen- Vr ! tie , quivult omnia Deo fübmittere , fübmit- Cont tit noftra defideria, & voluntates huic vo- W t luntati;, quam Deus nobis fionificavit. u inde provenit non folum o g(ervatio 48 Q etiam (2) Pf. 118. 17. q) 187 Dz WAMORE DE,I.- Vi etiam amor mar:datorum , quem David ora- fidus tione ram füblimi exaltat (4): Quomodo dilexi m u legem tuam Domine! tota die meditatio mea. eff. N ilexi mandata. tua. [uper aurum 9. topazion. " d Quam dulcia fauci bu meis eloguia tua/ fupev. ?nel ori 1€0. , . Verum ad excitandum in animis noftris fanctum & falutarem praeceptorum amorem; f m eorum pulchritudo conremplanda eít, eít enim ea adimirabilis Nam quemadmodum zficata funt opera aliqua, qua& ideo mala fünt, quia prohibita, alia iremque prohibíta, quia mala ) ylit funt; ita etiam funt nonnulla, quz bona funt, : quia precepta; & alia, que funt preecepra, o quia funt valde bona & amabilia, eoquod eo- rum preceptiodet bonitatem nonnullis, quae n r t alioquin nullam haberent ; aliis autem dat in- ! nod érementum bonitatis, qua nulla facta prze- latorta ceptione effent & remanerent bona. Non axda'f' accipimus bonum in bonam partem , quando j nobis manu inimica exhibetur. Lacedamo- uan nii noluerunt fequi bonum & falutare confi- lium, quod iisfuggerebatur ab homine tna- efp^ JdU l lo, quem proinde oderunt, ufque dum vir. bonus iis idem coníilium iteraffet, pev etty fjf Contra donum exhibitum ab amico nun- ^| quam non eft gratum: füaviflima queque "T n mandata fiunt afpera , fianimus tyrannicus WH[ Fiunt autem amabi- &aUO? j & Xcrudelis ea imp()æïgr. ei 4 lia;. (4). Pf» 118. 37. x88 CoMPENDIUM TRAC.TAXTU,S lia, quando proficifcuntur ab amore. :Ser- .'oquo- vire facobo regnare videbatur, quia fer- Qttey. viebat ex amore: O quam dulce & defi- Km derabile eft jugum celeftis. Regis, eoquod eum&k Rex tam atnabilis illud noftris imponat hu- üfmj meris. (Li » Complures obfervant manciata Det; ü; Ttrüm dloris cut multi deglutiunt pharmaca, magis, pro- cul dubio, ex timore, ne moriantur & dam- f m t [j nentur, quam ex ftudio placendi Deo, & | TT vivendi juxta divinam ejus voluntatem. At häC oj ficuti fünt multi, qui, quamvis gratrum fit ïäntiunr fa- PA medicamentum, tamen magnum tf ftidium, ea folum de caufa, quod porriga- LM tur nomine medicamenti ; ita etiam fünt non- ! nulli, qui opera pracepta horrent; hoc nomi- €.€I uml ne, quia precepta funt. Ettalis vir , utajunt; Parifiis inventus eft, qui cum ea in urbe fua- itden 1 g viter vixiflet fpatio octoginta annorum, nec unquam illa epreffus fuiffet; quamprimum mUm, l gïhom ei injunctum fuit mandaro Regis, ut in ea- dem civitate, quod füpererart vitz, tranfige- Q w QU d r ret, nec inde exiret , exivit flatim, nitens in vetitum , cupiensque negata, luítraturus Vator Wdin campos , quo totius vitee decurfu nun- quam fecerat, imo nein mentem quidem &i &l venerat. ODts. t Iec Ex adverío animus amore inftructus di- ä&tem ligit mandata, & quo hazc funr de rebus dif- ficilioribus,; eo eifunt fuaviora & acceptíora, coquo D TU - Drz Awomns Drr 189 o Y eoquod fciat, magisex hoc fuo f& dileto pla- cere, majoremque eidem fe exhibere hono- qui du rem. Exultat& cantat hymnos, cum Deus ; eum fua docet precepta & juítificationes, non nponat : diffimilis viatori, qui fuo in itinere cantat ala- criter. Adjungit quidem laborem cantandi ipfi viarum difficultati, fed hoc etiam augmento iaraDei:- laboris, laboris tedium propellit,. & labo- u rem minuir: ita facer amator rantam in man- rrác ]i D. datis Dei fervandis reperit fuavitatem , ut ni- hil ita eum füblevet, recreet, & foletur in Yatetm : hac mortalivita, quam füave jugum prece- u prorum Dei füi , humeris fuis impofitum: un- yentt de facer Pfaltes clamat (a): Cantaíáles snibi u()d pI erunt. quflificationes tuc im loco pevegrinationis at N meg. lcuntur muli & equi onerati ficubus Hf)ho füucumbere ftatim füb onere, & omne robur ] Viï j U: erdere:. fic qui factus eft, //cur equus g mis, j u$, quibus non eff intelle&us, defpondet ani- 1001 mum, neque par eft ferendo huic oneri, le- quamäï 1 Domini, que certe ficubus multo jucun- 'l5, I : ior eft. Contra, ficutramus ex arbuícula, ?iïæi t : qua dictaeftagnuscaítus, portatus initinere &ä[l'iïï) " viatori viresperpetuo fügperit, ejusque laffi- 1 jit? 4 tudinemarcet: itacrux , mortificatio, jupum jecüïmff & lexServatoris, qui eft verus Agnus caítus, 2 onus eft, quod laffitudinem tollir, quod folatuz i & recreat animos, qui divinam ejus. Maje- ftatem ?diligunzt. inm uä:);. l N$ Hac j T (4) Pfàl. 118. v. 94. « q 190 . COMPENDIUM TRA'crArUs Hac igitur ratione divinus amor nos ET efficit conformes voluntati Dei & reddit imá folicitos ad obfervanda ejus mandata; atque l dando. ! Mandg non languido. & tepido, fed ardenti defide- rio placendi divine ejus Majeftati. Nam j | 'Icomt complacentia hacc per füam füuavem & ama- ftjore bilem vim preveniens neceffitatem obedien- itobe tpitur di, quam nobis lex imponit, convertit eam in infignem dilectionis virtutem; difficulta- (n0n Wij co tem autem in ipfämme; dilectionem. Vdm ( fequg CAPUT IV. | ïennæ, De conformitate noftrae voluntatis cum illa, ; innem 10 fo] eus vtobis fignificavit per - quam D Md ve] Jfua confilia.. | orta andatum defignat voluntatem , 'qx'ræ fit Dtobse M Antegra, & fine diminutione in eo, qui ïrem, ( mandat; íed confiliuum aliud non indicat; quam. voluntatem voti & defiderii. Manda- [ defïds datum. nos obligat; confilium tantum inci- [ mamïeü tat: mandatum facit, ut transgreffores in- | ( currant offenfam: confilium tantum minus &l(mef laudabiles reddit eos , qui illud non fequun- m tur. Violatores mandarorum merentur dam- QUgos nationem ;qui autem confilia negligunt, folum merentur, ut minori gloria condecorentur. "Ut Hoc difcrimen eft mandatum inter, & con- * filium. uando rnandatur, adeít au&tori- E',ru[n ta$, qua obligat: quando autem confilium j t j Cal U Dg AMonz Drri. Igt amor t fit, adhibentur tituli amicitiae ad inducen- & dum & provocandum ad id, quod commen- qu, dando.& füadendo petitur;, vel infinuatur. j deL Mandatum neceffitatem imponit; confiliume w M & commendatio nos incitant ad id, quod D i, majorem adfert utilitatem. Mandato refpon- mags ? det obedientia, confilio fides: confilium fuf- nye ':. 'l ä)g H cipitur ad placendum , mandatum aurem Gu ad non difplicendum. Et inde eít, quod n amor complacentie, quinos incitar ad. pla- cendum dilecto, inducit etiam ad capienda, & fequenda precepta: amor vero beneyo- lentie , qui defideràt dile&to fuo voluntatem « omnem « affectionem fübmitti, facit', ut non folum yelimus, quod imperat dilectus, i fed vel maxime, quod íüader, & ad quod adhortatur: ficut amor reverentialis, quem 10 j ff' probe frugis filius habet erga bonum pa- trem, efficit, ut ftlatuat vivere non folum "ub non ? juxta mandata, quz injungit, fed etiam jux- )l ta defideria, & fü propeqiiones animi, quas vanti manifeftat pater. ,g refïc Confilia omnia data fünt propter perfe- m-nï &ionem populi Chriftiani, non autem propter j v»';]u unumquemque Chriftianum. Sunt certaà 00 r n queedam humane virz adjuncta, quee fübin- thlüf/l de ea confilia faciunt impoffibilia; fübinde inutilia; fübinde periculofa, quandoque etiam gt noxia aliquibus; hinc Chriftus dicit de uno f a jl eorum, quod dictum vult de omnibus ; qui D ficut ex- n d potef? capere , capiat ; quaü diceret, | ponit 192 CoMwPENDIUM TRACTATUS m 1 ponit S. Hieronymus;. qui poteft lucrari & tollere honorem caítitatis, velut. bravium re- poteft tumel purationis , feu exiftimationis , eum tollat; eft enim propofitus illis, qui ftrenue currunr. Qgit j Omnes igitur non poffunt, id eít, non ex- a L pedit omnibus, femper omnia obfervare con- íilia, que cum data fint in favorem charitatis, L ! 'optr illa iis eft loco regulae, loco meníure, €o- [ rumque urget;executionem. Tf (l vando igitur charitas ita imperat; ac 'Monachi ac Relieiofi trahuntur 4 QUi difponit ; | P dem ex monaflteris, & cenobiis, ut fiant Car- ! Qrit dinales, Prelati; Parochi: quin imo : etiam 'Wm. aliquando educuntur, ut matrimo nium 1ine- , Papet ant pro tranquillitate regnorum. - Qyod'- ! füten fi charitas educi t e monafteriis illos, qui Es folemni voto in iis fe Deo confecrarant; à fortiori, ut loquuntur in fcholis, & pro- Tfibugl | u) ter minorem caufam poteft ejusdem chart- tatis impulfu & auctoritate füaderi pluribus, | WSQ ut verfentur in fieculo , fervent füas divitias Ültte. matrimonium ineant, imo etiam arma Cà- ] Bw piant; bellum füfcipiant, füfceptumque pro- Wt fequantur, quam tamen provinciam minime ts It anium nego multiplici periculo vacare. Quando autem charitas velut manu/ducit o aliquosad paupertatem, & alios retrahit; quan- tof, do impellit aliquos ad continentiam; inciudit lmpef | in monaf(leriis aliquos; & alios e redi facit;, Wfac non obligatur ulli mortalium facti fui ratio- dulæ, nem TU Dg AMos&ss Dzr 195 nem reddere. licnd Habet enim hzec abfolutam aVIUnt poteítatem in legem chriftianam , ficut fcrip- Ym t rumeft: Charztas oumma potefl. — Etcbavitas non v Qu agit perperam. Quodfi quispiam velit ei li- , m tem indicere; &interrogare , refpondebitau- dacter, quia Dominus bis opus babet.. Omnia u u facta fünt propter charitatem, & charitas propter Deum. Omnia fervire debent cha- n[üfæ', : ritati, illa autem nulli; & ne ipfimet quidem npeti dilecto fuo; cujus non eft ancilla, fed fpon- 4, cui non exhibet fervitia, fed quem amo- q. re demulcet. T Propterea accipiendus eft ab charitate ordo exercitii confiliorum: illa L im? enim aliquibus injunget caítitatem, & non moniumï Jv paupertatermn, aliis obedientiam,; & non «a- ff flitatem. Alios jubebit jejunare, «& non j MO& :' eleemofynam porrigere, alios eleemofynam 1&0?25? tribuere egenis, & non jejunare: fed & ali- li$; quibus folitudinem decernet, non autem usdem onus paítorale, aliquos etiam volet inter ho- e j mines converíari, & non in locis defertis la- [uti titare. Paucis, eftaqua quedam facra, per m d quam hortus Ecclefiz irripatur, &fceecunda- m i tur, quie quamvis unicum ferat colorem, ia flores nihilominus, quos producit, non ca- d Af rent fuüo colore, quamvis multum differen: te li Facit enim illa Martyres rubicundiores L qalli rofa, Virpines candidioresliliis. - Aliquibus impertit confummarum amethyflti colorem TM perfecte. morificationis, aliis luteum calen: pT CUI' dule, feu conjugalis cura colorem , expo- i [u! f p nens; 194 COMPEND'IUM TRacTATUS nens, & diflribuens diverfimode conüli*zi; At cellent propter perfectionem animarum, que tam Ti pot felices funt, ut.vitam fub ejus du&u agant. d Tutiri CaApuT V. lii V Ouod amor voluntatis Dei fignificate in i& quandatis, nos inducat ad amorem Vr | ürm. confiliorum. L ( Y Theotime, quam am.^ilis eft divinavo- | üperi ; C enpli luntas! Hebrsi per vocabulum Pax in- telligunt cumulum omnium bonorum; bhinc L facer Pfàltes exclamar (4): Pax multa diligen- : Qu Jübus legem tuam , Q9 mom .eft, uilis fcandalum. : D'tae Quafi vellet. dicere: Domine, amori man- | &[nfe datorum tuorum quanra ineft fuavitas! quid- t f ni omnis dulcedo cor illud occupet , quo p LUR plenum eft dilectione tue legis! Certe Rex ille, cujus cor erat fecundum cor Dei , ità LT perfecte & efficaciter deguftaverat excellen- tiam divinorum mandatorum , ut non imrme- E rito haberi poffet amator myfticus iftiuslegi | VOIUMQ tanquam caílz fponfe, & Regince cordis füi, " ) prout clare collipitur ex continuis laudibus Is t quas in eam conjicit ; & accumulat. li Qlay uando fponía cceleftis ;vult exprimefe Wimir füaviratem unguentorum, & fuffimentorum Ws divini fui fponíi; wzguenzzum effufum momem zuutn, )( (a) Pf. 118. v. 165. WM US 195 D.E ÁMoRnE Dzr. inum;inquit illa (4); ac fi diceret: ita ex. ? coni qui ln cellentibus unguentis es delibutus, ut videa. ris potius fuave unguentum, quam eis inun- at €tus. [ta anima, quae Deum amat, transfor- maturin voluntatem divinam, ut mereatur-po— tius vocari voluntas Dei quam obediens, aur fübje&ta divinze voluntati. tj Unde dicit Deus per lfaiam (7), quod Ecclefiam |Chriítia- um norum vocaturus fit zomine zovo , quod os.[Jo- anini totabit, quod e(tdicere, notabir, &in- Cv Ículpet in cordibus füorum fidelium: | Dein. um P(." luntas mea. im ea. de explicans nomen hoc, eriz, inquit, vo- orum: uafi diceret, inter eos, nlb qui non funt Chriftiani, quilibet haber fnam propriam voluntatem ; in medio cordis fui; j f;mp:mæ fed inter veros Serva amus toris filios quilibet de- feret fuam voluntate m, &no n erit amplius, avi[äggiï uod, a nifi una volüntas domina; mapiflra guber- nans; X univerfalis, quae a t Qu nimabit, guber- " nabit ,. & diriget omnesanim as ; omnia corda, omnesque voluntates, & nom en Chriftiano- Qd rum non erit aliud ; quam voluntas Dei in iis: d voluntas, inquam, y li nes voluntates, & quz regnabit fuper om- omnes in fe transfortna- g bit : ita, ut volunta j tes Chriftianorum , & vo- luntas Domini no ftri non.fint, nifi una, & j fola voluntas. uod perfecte verum fuit in primitdva Ecclefia : tunc enim, ut dicit glo- ( expl"iï*'; riofusS.Lucas, multitudinis cre dentium erat i C€or " (4) Caur. c. 1. v. 2. Í I ) (&) lfai. c. 62. v. a. 196 CoMPENDIUM TRACTATUS cor upum, &$ anima una. . Non enim propo- P fitum ibi fuit S. Evangeliftee loqui de corde, Al quod facit vivere noftra corpora, neque de Áitis ) anima, que corda animat vita humana; fed u $ l | u loquitur de corde, quod animabus noftris Uic dat coeleftem vitam, & de anima, que cor- Qvf da noftra animat vita füpernaturali : cor & TDandat anima maxime unita fidelium; verorumque Chriftianorum aliud non fünt, quam Dei vo- EET luntas. Zita; inquit Pfaltes (4), eff z volun- Qngs v 10te Dei: non ideo tantum, quod vita noflra lm temporalis dependeat a volunrate divina; fe i etiam, quia vita noftra myftica confiflit in Q ut participatione illius vitee ; per quam Deus vi- 1 Q? vit & regnat in nobis, & nos vivere & füb- fiftere facit in fe.i æA,Und ; gt /n capite libri , feviptum eft de t (lb)a 0 | Vr I Deus vitae mez , ut faceres voluntatem Patris !d srerni: & per primarn anime voluntatem d RE humanam, in inftanti conceptionis tuae com- L nf plexus es amabilem legem illius, eamque nem DN naret; t et ponebas in medio cordis tui; ut reg dominaretur ibidem in eeternum. O! quis u5 ha anims mez eam exhibebir gratiam , Ut B nen Clte non fuam , fed Dei voluntaæm faciat-? t ( l'ïL l Porfef ] Xü'J,s ( i 0) (a) Pf. 29. 6. (b.) PJ: 390 'U. 95 u A u$ Dx AMonzs Dri. 197 nyy Porro, quando amor nofter 'fotus deat uantus ftlat a parte divine voluntatis; non neny atis nobis eft facere voluntatem divinam, m u& nobis preceptis fignificata eft, fed & ys N* ubjicimus nos obfequio confiliorum, u " Wa hoc fine data funt, ut perfectius obfervemus 4 mandata, ad que etiam, uti docet S. 'Tho- erm mas, confilia refpiciunt. uam is remotus D eít a concupifcentia bonorum alienorum, qui f omnes rejicit divitias, etiam illas, quas jure " |vit i^ fibi fervare poffet? quam parum timendum g d'w'mg-x eít ; ne is praferat voluntatem fuam divinze; qui, ut eam faciat, fe fubjecit voluntati ho- um 4 minis ? i Unde vero eft, quod non infigni fervo- re incitamur ad fequendam voluntatem Ser- n vatoris noftri; ut non fíolum faciamus id, quod rmandat, fed etiam quod faretur fibi gt ; ( e(le gratum & acceptum ? ,certe, ut teftatur Píalmifta, Deus non folum exaudit oratio- yis t nem fidelium, íed vel fola eorum defideria; ]i» Cä quin etiam preparationem, quam in animis j ïeä"ä fuis habent ad orandum. Nobiles ergo & J generofz animee non egent efficacioribusin- g citamentis ad complectendumid , quod fciunt 1f3€m" eflc fecundum defiderium, & votum fui Di- le&ti, |4uima mea , inquit una ex illis anima- bus (4), Aquefacla efl, ut amicus meus locutus hi LI O CaPrvuT | (2) - Canz, c. $. v. 6 5 198 CowePENDIUM TRACTATUS &rim| CarvuTr VI Dür, Brevis weibodus. cognofcendi divinam vo. dorun $ luntatein. vl no; ; af.h&us Bafilius dicit, voluntatem Dei l : kJ bisfatis effe oftenfam & declaratam tum confiliis, tum preeceptionibus divinis; & pro- N inde nihil effe , de. quo deliberetur; nam | tim, f rtet fimpliciter exequi, quod przeceprum omrm elis quodautem alia attinet , in noftra funtil- | vlj la poteftates utea juxra noftrum libitum eliga- inus, qua videntur eligenda; quamvis fa- [35 ! U cienda non fint omnia, qua füunt licita, fed tantum ea, qua&e expediunt. Addijudicanda & d vero illo, & difcernenda, qua expediunt, audiendum eft judiciu Bu tualis. qa fapientis Patfis fpirif Imüe; ] L Hic in memoriam inrerim .:tibi .zevocoj m j 'Theotime, tentationem perquam moleftam, E & odiofam, quz non raro iis evenir, quito* N tiin eo fünt, ut omnibus in. rebus 1d f2 anen-, ciant, quod mapis Deo placet. Hoftis enim | Qnd bumani generis in omnibus occafionibus f2 Bw cit, ut dufbitetur, an res, quz fit, fit Deo ac- lt ceptior, quam altera, quz omitrirur.. Exem- | Qütm pli caufa, an fit Dei voluntas, ut invirati C* BOtIQ bum fümamus cum amico, nec ne?. an jeju- l'agdu nium obfervare expediar die Veneris; an die lm d Sabbati ? an foras eundum fit ad animum füti relaxandum, an vero àbítinendum? in quo teri« 0$ . Ds AMuonz Drr. 199 terimus multum temporis, & dum Occupa- mur, ac detinemurin dijudicando, quidnam TE horum fit melius, negligimus occafionem, complura bona alia faciendi, quorum execu- m t w -.tio mggis promoveret Dei gloriam. (itm G * n Non folemus ponderare minutam pecu- etyr niam, fed folummodo nummos magni valoris. Ya Commercium hoc, & negotiatio nimis effet fr. r odiofa, nimisque multum temporis abfüme- jtume ret, fi ponderandi eflent v. g. folidi, affes &c. Sic etiam. non debent ponderari omnes WS , y It iftius generis miputule actiones, ut cognofca- p mus, an haec pluris fitapud Deum; quarm alte- T ra. Adde, quod nonnunquam interveniat fü- perflitio in faciendo hujusmodi rerum exa- g mine; nam qua ex cauíà oriatur dubium, an coní(ultius fit audire Miflam in una Ecclefia, quam inaltera? ducerefila, an füuere? dare dif eleemofynam viro habentiuxorem ? non be- m nefervitur Domino, dum tantum temporis gtl " 'eol impenditur ad coníiderandum id, quod fa- ciendum fit, quando opus eít executioni Hob jf 100 mandare illud, quod in quaftione ponitur. Merienda eít noílra folicitudo . utilitate rei, r,üf w quam aggredimur. Quam foret inutile ne- [uür gorium, rantum laboris fibi fümere ad delibe. [ Hfiü ! p f randum de itinere unius diei faciendo, quan- tum de conficiendis trecentis, aut quadrin. fj Ü j uf gcmis milliaribus ? 2 Q 2 Ele- " [änl eo0 QCowPrrNDiUM TRÁACTATUS falte Electio vocationis-, defignatio rei magui D lione, alicujus momenti , mutatio domicilii , & fimi- lia merentur feriam deliberationem , ut qui !] in illis magis fit ex voluntate Dei, intelliga- ! Qxm tur. Verum in minutis & quotidianis actio- UR nibus, in quibus omiífio vel error non eft inomentialicujus, neque damnum alicujus | "upis e |95, f note, quid opus eft, negotium importunis :confültationibus faceffere ? cur multum pet- pl | Ug endam, expendamque, an mapis placeat ! eo, ut recitem rofarium, an ofhicium Bez- | Whrer !Lbuer a t Marie Virginis, cum tantum difcrimen inter unum, & alterum nonfit, ut eade cau- t It f h fà magna debeat deliberatio inftitui? anme potius.in hofpitale ad vifitandos eegrotos AU o & ctm -conferam , quam ad vefperas audiendas! eamne potiusad concionem , quam ad Eccle- UM CM fiam, ubi fünt indulgentie ? Nullum eft pet fe ita apparens, ac notabile difcrimen, quoc QUfte lre me inducat ad unum porius faciendum, quam ï adalterum, ut ob id tanta fufcipienda fit de- At wl liberatio. - Bona fide hic procedendum et5 rmOS*, omiffa omni fübtilitate: & ut dicit $. D* COntea filius , libere faciendum eft id, quod no- Ehþer bis bonum videtur, ne fati emus nos inutil Vdllter ; u- Cüfte cura, neve deveniamus in crupulos; erítitionum labyrinthos; ftultum enim elb Dlüsn. ifficiles haberenugas. Semper vero hc ita intelligo, ut non fit magna indgqualitas; acGtt* Uan; crimen inter unum o us & alrerum ; N j qua adjunéta ex una ( t quando non incurrur.lt a 201 ub DEg AMonz Der yre p & .altera, part tione. « e, que digna ünt- :confi*dera1F T n, ue " In rebus adeo momenti a-licujüs proce- , intél (s d dendum eft magna cum humilitate, & non cogitandum .de.invenienda Dei volunrate tot 0 um db longis examinibus, & difcurfuum fübtilitati- bus ,' fed implorato Spiritus fanéti lumine; m nultun' applicanda eít confideratio Dei beneplacito inveftipando, accipiendumque confilium a di- upis p fim. recdtore noftre conícientie , adhibitis etiain, filibuerit, duobus aut tribus viris non me- n üz diocriter veríatis in rebus fpiritualibus. .. His at ita fe habentibus non eít revocanda in du- (litu! ! bium noflra electio, fed excolenda, & ma- u $ £na cum devotione, quiete & conftantia p u tuenda. . uamvis autem difficultates , tenta- m tiones, & diverfitates eventuum, qux oc- cullür' currere poflint in progrefíu executionis, in- m enerare nobis poflint diffidentiam quandam. i iendü?* ong ele&tionis, oportet tamen nos manere jpie firmos ; & inhzrere, contemptis omnibus in nedenæ contrarium occurrentibus, rei femel & ferio deliberate, Séd &cogitare debemus , quod aL'. d; hl fi aliter elegiffemus, forte inveniffemus diffi- nus ! cultateslonge majores: praterquam quod fz- ] o 14 pius nefcimus, quz fitDei voluntas, an ut exer- tum* ceamur in confolationibus ; an in tribulationi- 0 ar&ev bus, an in pace; an in bello. Itaque re femel fan- uah!* &e decreta , nunquam dubirandum eft de (an- u il &titate executionis: namnifi nos obicem pona O 3 j mus, 202 COMPENDIUM TRACTATUS mus, nóh poteft res mialé' cedere: aliter au- L1æ) qu tem apere magna eít nota inconflantiz, & poom ddo, Y füi ipfius amoris, ficut & debilitatis cerebri, ne»que ac ftoliditatis in*g?hii, r I Brivie IU lh CaAPUT '.VII. - iif illium De unione moftra "volumtatis. cum divirid, At qe qua vocatur "coluntas beneplaciti. n , t lib idquid fit, excepto peccato, fit per.Dei UR Qu voluntatem, qus abíoluta; & beneplaciti 5 qu TC voluntas appellatur. Hanc voluntatem nemo m mortalium poteft impedire: eadem autem p rI// ) AU ( non cognofcitur nifi per effe&us; quicuni evenerint, Deum illos voluiffe; & defignatie nobis innotefcit. imo. Summatim confide« Th remus omne id , T'heotime , quod fuit, quot h ht eít, & quod erit: & tunc ftupore abrepti co- m m emur exclamare ad imitationem Pfalmilte s (a): Laudabo te Domine , quia smagnificatuserves XXS)W petin lhementer, g maguificata eft usque ad calos mijt: vicordia tua , €9 u[que ad tmmbes vevitas tua z quam Tonui magiüificata funt opera tua IDomine , omnnia n ju- il tf - pieutia tua fecifli , e9 anima mea cognoftet nünit Qu Qu "Admivabilis efl fcientia tua [uper me; praveniet int; Quam €9 zon potero ad eam. . Et inde tranfibimusa lUm) fanctiffimam complacentiam, gaudebimus ce norj eo, quod Deus fit infinitusin fapientia, in po- WeQr tentia, in bonitate. . Que funt tres dotes iv1f W na- |] GV 16;. c. 4- q) " Dz AMOREI Degtr.- 203 du n,quarum totumünivärfum non eft; nifi exi- guum preludium, & velutfpecimenaliquod. hnti gt 2do. Videmüslhomines , & Angelos ; om- resque naturze varietates, qualitates; conditio- nes,facultates, affectiones, paíTiones, gratias,& rivilegia ; qua' füprema Providentia ftabi- j vitin multitudineinnumerabili mentium cce- il leftium, & hominum, in quibus ita adtnira- TT jl biliter exercetur juftitia, & miíericordia divi- Mi na, ut non poflimus, etiamfi vellemus ; nos & l cohibere, quominus ingenti cum gaudio lau- des ejus decanremus, repetentes illud (2) : ia i " Mifericordiam;, eg judicium.cantabo tibi Domine: J J Jfallam eg sntelligam im via immaculata,. quando * U5 qu" j ?efzies ad ine. & tf - "Theotime, magnam habere debemus com- placentiam ; videntes, quod Deus exerceat a e g fuam mifericordiam per tot diverfos favores, ff ]i & beneficia; quae confert Angelis & homini- bus; quomodo item exerceat fuam juftitiam vjl per infinitam varietatem poenarum & caftiga- (ld (f tionurm: nam ejus juftitia & rnifericordia equa- " ! liter fantamande & defiderandiin femetipfis, [/d fiquidem ambe iflze virrütes non funt quid- gg;ffJ ? jl quamaliud, quamunica divina boniras. Ve- Jf 4 ) rum, quia effectus juflitiae nobis funtafperi, & qlii amaritudine pleni; eos Deus miti iratimmixtio- udebl J i neeorum effectuum, qui funt mifericordiz, & i TM nationis d facit , ut in rhedio diluvio jufte indig 4 olivgä (a): Pf. 100. v. 2. s04 CourENDIUM TRACTATUS ; ftrort oliva virens conferve'tur, & ut anima devota, velut columbacaftatandem poffit eam inveni- ; lf ! forum re,fi tamen amanter velit meditari columba- rum inftar. Ita mors, afflictiones, fudores, qui- ! lopif B bus abundar vita noftra, que jufta Deiordina- tione funt peena peccati, funtetiam beneficio fertor (ticon fuavis ejus mifericordie radii & gradus ad afcendendum in celos, media ad proficien- ti il Qie[ce dum in gratia, & merita ad obtinendam glo- Imuni « riam. VE O beata -päupertas, fames, fitis, tri- Vülta | l q ftitia, infirmitas, mors, & perfecutiones! funt enim hzc , mihi credite, juífte punitiones no- Cf)Ul'gim æm, 1 ftrorum delictorum, fed punitiones ita tem- perate, & ut loquuntur medici, ita condite fultm m im fuavitate benignitatis, & clementie diving, nt earum amaritudo fit perquam. amabilis. It x Res mira, fed vera, Theotime, fi damnati 95l non effent obílinatione & odio adveríus tnp Deum excecati , in füis paenis confolationem D Q invenirent, viderentque divinam mifericor- IY diam admirabiliter mixtam flammis, quibus Ut . i in &ternumaduruntur: ita, ut Sancliconfide- then rantesuna exparte horribilia , & terrifica dam- | Wm natorum tormenta, ex hoc juílitiam divi- CRrl nam laudent, & exclament (4): ufus 0 Dominue, g. ve&um. judicium tuums juflitia G judicium prapavatio fedis tua....3tio. Redeamus ad nosmetipfos, & innumera bona tam ine -* terio- u) n 105 D& AwonEDszr , N teriora, quam exteriora intueamur: ficut & Lmim'em- infinitum prope maximarum poenarum inte- colyni riorum, &externarum numerum, ac feriem st longiffimam , qnas divina Providentia nobis fecundum fuam fanétiffimam juftitiam , & mi- J veelt fericordiam preparavit, & quafi brachia no- n ftri confenfus aperientes, amplectamur om- ia nia ifta, amanter fanctiffimz ejus voluntati ac- ndamp' quiefcentes, & cantanres Deo per modum hymni eternz quietis (2): at voluntas tidy ficut im celo, €? imterra. . lta, Domine, fiat voluntas tua in terra, ubi nullo fruimur gau- ! fits ! jone dio, quod non permixtum fit dolore, nullas colligimus rofas fine fpinis, nullum habemus nitio "TL diem , quem non continuo íequatur nox, nullum ver, nifi hyems preceflerit: in ter- n rà, inquam, Domine, .ubi confolationes gt fünt perrare, labores autem innumeri! o m a. Deus! tua fiat voluntas; non folum in exe- cutione tuorum mandatorum, confiliorum; j d & infpirationum, que exequi debemus, íed )nWï etiam in tolerantia afflidtionum & poenarum, TA uas dum immittis, recipere de manu, tua m : ebemus, ut tua voluntas faciat per nos, r D ex nobis, & de nobis, omne id, quod pla- 2 E:zg:- cuerit. - is! d l f,l]fly Id "LA O ; À CaAPUT (a) Marb. c. 6. v. 10. 4o6 CoMPENDiUM TRACTATUS Fa CarpUu . VIII nf Unionem moftra vooluntatis cum. benepla-.— us cito Dei precipue fieri in tribu- tfidi " lationibus. | (morg : 9t cens? quidem in fei fis confiderate ,t'nini; me poffunt amari:- confideratz in fua | ls o ! hduol origine, Providentia nemipe ; & voluntate puif divina, que eos immittit, perquam amxbi- | Ung les fünt. — Intuere virgam Moyfis, projectain | fiter terram eft ferpens terrificüs; earidem vide in manu Moyfis, eftvirgà, qus patrat miracula. ! Ut tpli, Intuere tribulationes; in femetipfis funt hor- ribiles: in voluntate àutém divina fi eas conit- T ; n deres, füntpuriamores; & deliciesfpirituales. Es Quories contingit nos averfari réméedia, & ïe«, QU inedicatnenta, duni eà tióbis medicus exbhi- i x Jf 7 bet; qu& tamer oblatà riobis per amicam inanum, amore fuperante horrorem, cum Tltfrare üfert Bs letitia accipimus ? —certe vel amor a cit afperitarem doloris, vel fenfurn illius effi N gm Si macnus ille fntüh optabilem, ac jücundum. al Patriarcha Abraham vidiffet neceffitárém oc cidendi (uum filium exttà Dei volantatem, B T cogita 'Theotime, quantos dolores eutn tut- Tiorte ferre fuiffet neceffe: fed cum videret illam Qu in Dei beneplacito , erat illi hzec neceffitas to- ta aurea; tenere proinde eam amplecteba- It tur. Si Martyres vidiffent tormenta extra lndemb beneplacitum Dei ; quomodo inter. ferrum ii TU .Dr Awoz: Dzr 267 & flammám cantare potuiffent? ánimus amoc re inflammatus amat divirium beneplacitumi N non folum in cónfolationibus, fed etiam in i L affitionibus, eoquod (it pracipud virtus amoris facere , ut amans patiatur pro amato. Stoici Plillofophorum non ignorum ge- bt nus omnem fuam philofophiam collocabant at 1 in duobus verbis, a/ffinere , & fuflinere , nem- X volüïï':? pe miffas facere oblectationes ,. voluptates; um P & honoresterreftres : füftinere, & tolerare pa- ) Web tienter injirias, ac labores. Doctrina vero um Jhriftiana, qua» una fola, & vera eft philo- ts fophia, tria pr&ferr doctrinz füez capita: 2/- (sl negatiouem [uz ipfius, quae majotis etiam forti- s tudinis indicium eft; quam abftinentia ab ob- :iæfpäïlïïü: lecationibus: ferre crucem fuam, quod plus i !'emedï' eft, quám páti quascunque alias fes adver- fas; fequi Chriflum, quod non folüm eft re- nedicusff g [ nuntiare; & abnegare feipfum , & ferre cru- roret cem fuam, fed etiamipíà práxi éxercere om- qmot ne.genus bonorum operum,. Attamen non y i tantuin amoris oftenditur in abnegatione, & ma(ïl ) in actione ; quantum in paffione. Gerte Spi- &l u rirus fanctüs notat in iäcra'fcripïtura maxi- l" | VOJL mum Chriíti in nos amorem in afhione, & yé a morte, quam pro nobis acerbiffirham fufti- nuit. Ex hisergo concluditur, quod TM ] imo. Amare voluntatem Dei in '6onfdi menm lationibus fit bonus amor , quando reverà ( amatür Dei voludütas, & non cornfolatio, in yt M qua 208 Comnx»mum TRACTATUS qua.eft Dei voluntas. Hic etiam. amor fine Áttam repugnantia, fine violentia nafcitur: nam t f quis non armaret voluntarem tam dionam ; tem ] omni amore noftro? | ti0ns T0b 1 2do. Àmare voluntatefn divih'fam in fuis Qd mandatis, confiliis, & infpirationibus eft fe- dpimi eundus gradus amoris, primo longe perfe- imür , &ior: nam inducit nos ad nuncium remit- vinpn tendum proprie voluntati , & abítinendum pluribus voluptatibus, licet non omnibus. Po 3tio. Amare paffiones, & afflictiones pro TIeQNTS Dei amore eft altiffimus facrae charitatis gra- procul dus: nam in hoc nihil eft amabile , nifi fola J il voluntas divina.. Hic amor verfatur non tarn- tlotur tum in derelinguendis omnibus voluptati- ! ftrcit bus, fed etiam in com BU pleétendis, tormcntiägf & doloribus. ! inibo pj ÜAPXS LY : verfam'k | g De unione no[ita voluntatis cum Iieneplacþ o V 1 to divino in affliclionibus [pirituah- btis per vefignationem. ! "ufpir r | morcrucis facit nos libenter fufcipere aflli- üt Qm &iones, exempli caufà jejunia, vigilias ci- | Titir licia, &alias carnis macerationes: ac nuntiutm 18 g rémitrere dele&tationibus, honoribus, & divi- LU , tiis, & amor quidem in his exercitiis totus CPIU& ïäimirz quant-'u.,s.e& oculis dileécti Domini. acc Ltta- 4 w TU 'Ds AMonz Drzi 209 T Attamen adhuc acceptior eft; quando patien- du u ter, fuaviter, & animo fi non letiffimo , fal- im d tem lubenti accipimus tormenta, & tribula- tiones propter divinam voluntatem; quze eas nobis immittit. Verum amor tunc excellit, j m'. quando non folum fuaviter, & paátieuter, ac- nb cipimus afllictiones, fed ob eas nobis graru- o lamur, totoque animo eas amamus propter um divinum beneplacitum , a quo procedunt. bfline: ornité " Porro amor ille, qui nafcitur ex quiete ïl&ïwæz mrentis in tribulationibus fpiritualibus , dubio rocul eft maxime perfectus. — Beata Angela hr d yle, ! e Fuligno admirandam facit defcri;tionem dolorum interiorum, quibus aliquando fuit r exercita, dum dicit, animam fuarm fuiffe iri us &'Om,?*f tormento fimili illi, quo quispiam pedibus & j; i manibus ligatis effetfufpenfüs, & tamen non Ítrangularetür, fed manerer in ftatu hominis verfantis inter mortem & vitam absque ulla fpe auxilii, cum neque füftenrari pedibus 714 poteft, ^'neque juvari manibus , impotens adeo aperiendi os fuum ad. clamandum, vel pfmiü- fufpirandum. '[taeft, Theotime, animafübin- jl de ita preffaeft affli£tionibüs & curis inrernis, (d i ut omnes ejus facultates obruantur tum pri- J vatione eorum omnium, que poffent dolo- [dy ng á n res mitipare, tum apprehenfione eorum om- nium, quz inferre poffunt triftitiam: ita ur il mms ad imitationem fui Salvatoris incipiat teedere, d le dicere j 4 & pavere, deindc *triitari, ut reé ) poflit: 210 CoMrEzNDIUM. TRACTATUS étür a poffit: Zvl eff.amima.mea ufque. ad. mor- iem (0): & ex intimo .cordis affectu defi- (omicil [ deret, petat, acfüpplicet, w ; fj poffzbile fit, ls T zanfeat ab ila calix , . cum . ei nihl fupertit, türiug intellectus , 0 & 1 praeter fupremum apicem qui apex affixus cordi & beneplacito Dei, Drma OY dicit fimpliciffime acquiefcens divinze volun- tati: O Pater eterme, verumtainen nonmea, f& | idereli tua voluntas fiat. In hoc autem fitum eft to- | tneq tius rei momentum , ut anima inter medias | r E turbationes, & repugnanrias ifta refignaatio- ne utatur, qua vix uti fe animadvertit, ut Un zeque fibi perfuadeat, e corde eam non pro- cedere : vel fi aliquo modo procedit, non uti tblacit oportet: fiquidem id, quod tunc agitur pro u per t Dei beneplacito, fit non folum fine gaudio, & interna animi fatisfactione, fed etiam cum Ms fub acerbitate ac lüuctu: cum interim cordi amor if effe non deneget poteftatem querendi, & lamen- 1 ) (]Ul. tandi, ut faltem queri poflit, quod nequeat UER queri. imo finit; ut & Jobi & Jeremig om- QUs nes lamentationes depromat: fed.ea condi- Datte tione, ut in eo íterur refignationis decreto; Ab t quod femel coníftitutum eft in fundo anim&, Br & in füpremo, ac delicatiffimo mentis apice. y dCere Inquo decreto nihil eft tenerum, nihil fuave u imo vix aliquid fenfibile in. eo deprehendi- Prom tur; fed totum tamen, quod in eo reperr n (et tur, verum eft, forte eft, ac propemodum (fp l Ti Et vi- iqexpugnabiie, vero amore plenum. ! .'detur 4 (a) Marb. e,26, 3. '38(. TU 211 Dr AMonr Dr. . TT detur amor retractus efíe in ultimum fuum d domicilium , velut'in turrim forriffimam to- ] r lil lius munitionis, in qua animofus & imper- iL f territus períiftit; quamnvis omnis alia muni- mrelledi tio, ea turri excepta , capta fit, & fumma , u g prematur angufília: quo autem omor in. hoc vinz Yi 1 flatu conftitutus magis nudus eft ab omni ope, & derelictusab omnivirtutum ,. & facultatum 108 | um & animze auxilio,. eo conftantior, & fortior ad nter r* eftimatur. confervandam fidelitatem íemel Deo datam rdigrt vdyert mj Unio hec & c.onför.mitas cum diviho be- neplacito fit vel per fanctam refignationem, « yc u vel per éximiam indifferenriam. Refignatio autem fit per modum conatus cujusdam, & ; li g*' nifus fübmiffionis: verbi gratia: animus qui- 2 emr dem effet vivere, fed.non mori: nihilormi- ; ( Dus, quia Dei beneplacitum eft, ut e mun- Ldi) &l:þ do hocad alterum per mortrem tranfeatur , ac- i quiefcit animus, . Voluntas effet vivendi, fi es placeret Deo, & quod plus eft, voluntas ef- "LU fet, ut placeret Deo; producere viram; íu- 1oni5 ü;" bitur quidem mors libenter: magis tamen r'undOFEï' placerer vita, fi ea concederetur: fat quidem "i promptra eft voluntas ad moriendum: íed ] mhïi IL**ï'ï' promptiorad vivendum.. Jobin fuis erumnis d g À '*.äiï exercet talemactum refignationis : ; /ona re- j & ff?ï cepimius: de. manu Dei, qu " . us ? aye anala 50n rec?pz'e— um ^ if "CAPUT BI ^ Cpurnwnlvu 'TRACTATUS toolef CaApruT X m à one no[tree voluntatis cum Dei bene- IüVitis: De uni placito per indifferentiam. 1 C efignatio praefert quidem voluntatem Dei N Min fcj rebus omnibus ; fed amat multas alias tiams res preeter Dei voluntatern : indifferentia ve !l dj roetiam ulterius procedit: nihil enim amat, ni- |'tt, Qu fi propter voluntatem Dei, ita ut nulla res mo- | 4j fifre | i veat cor indifferens prafente voluntate Dei. ?*1:':10 Vem Equidem cor indifferens eti am tangi potefl, ; QU ii videlicet, cum & moveri aliqua affectione; Elie- TR Volts adhucignorat, ubi fit De i voluntas. R u zer , cum perveniffet ad fontem Haran, pro- Pt be animadvertit virginem Rebeccam , pu- chram valde , &amabilein: attamen maniit ag QU ts indifferens, ufque dum fincero ac interiori Numinis afflatu didicit, eam effe, quam (f M Deus preeparavit filio Domini fui Abraham; protulit. RC Qu tunc enim munera, qui habebar, W Q Ex adverfo, fi Jacob nihil amaffet in Ra4 Wt D) chele, prater affinitatem Labani, quam ut co l lerec, Pater ipfi precepir; tantum amailet G Liam, quanrum Rachelem: fiqu idem utraque zequaliter erat filia Labani: unde Patris volun- U tas expleta fuiffet in una eque , acinaltera: 1 ultra voluntatem . Patris volebat etiam ius& ïof' ffne ä'u,m) £ voluntati fatisfacere, inefcatus nempe inlignt l.lll at fpecie, & gratia, quae Racheli inerat: unde moie- "m ; T DE',AMORE Drzr 213 molefte ferebat', datam fibi Liam in uxo- rem, a qua abhorrebat; eandem tamen licer Dih invitus accepit, facta apud fe refignatione: ll Cor indifferens non horc modo fehab&ti um nam fciens, quod tribulatio, efto fit turpis mult d &inamabilis, velut Lia, non ideo ceffet etfe Reretit filia dilecta divini beneplaciti; tantum eam jmanm amar, quantum coníolationem, que confo- jl ^ latio tamen in feipíà eft gratior, & acceptior, untate: imo vero magis adhuc amat tribulationem, ub quia nihil videt in ea amabile, preter divi- ht nz voluntatis notam. Si non peto, nifi pu- TU ram aquam; quid mihi cure eft, utrum ea Fa r porrigatur poculo aureo, an vitreo, fiqui- ecat dem aliud non füm accepturus, quam aquam? tama quid intereft, quod Dei voluntas. mihi offe- j« j raturin tribulatione ; 'vel-in: confolatione.; efïe ! fiquidemin una equeac in altera nihil video, T M nec quaro aliud; quam voluntatem divinam, n Prc; que in tribulatione tanto melius apparet, quiain ea nonalia eft pulchritudo, quam eter- amän.ä' num Dei beneplacitum. nturl , Cor indifferens eft Veiut'globus cereuüs jderm in manibus Dei, paratum ad recipiendas r omnes fimiliter formas divini beneplaciti : cor fine electione zqualiter àd 'omnia difpo- firum, exclufa voluntate propria, preeter Dei n 2 voluntatem nihil fibi propofitum habet; cor, jl j »ii&pam, quod.non .collocat .amorem. füuum 1n- p arm4 . CowPzNDIUM TRACTATUS in rebüs; quas vult Deus; fed in fola; & uni- guales Unde, ltem ] ca voluntate Dei, que illas vult. quando voluntas Dei eft in pluribus rebus, folatio averf eligit quocunque randem preto illamjin quam magis voluntas divina propendet. Deibe- atgrg] Qüie r neplacitumeft v. g. in matrimonio , & in vir- ginitate: fed quia magis eft in virginitate: & Vitar cor indifferens eligit virginitatem, eíto pro zima eà vita effer ponenda. Breviter Dei bene- Qantuy A09007 placirum eft fümmum ànimeindifferentis objectum. Proinde, ubicunque illud vi- Omni det, currit in odorem ejus unguentorum, TY , & femper quazrit id; in quo magis eft, polt- pofita con fideratione cujuscunque alterius 'Trahitur illa a divina voluntare; velut LY rel. ab armnabili u odam vinculo, & quocunque l ] [ It üa vàadir illa,; ec fequitur: mayvult infernum cum Dei voluntate, quam paradifum fine ea. Majeüa referret infernum paradifo ; l "Bs fl Quin imo fciret, quo ! in illo majus effet Dei bene j p n or citum, quam in paradifo. WY lbi I i LDaAPUT XI.- Dlitio ndifferentia ad ommes v Uh -Quod Jancla i extendatur. ndiH'erentia deber exerceriin rebus omni- j !] I bus, qua refpiciunt vitam naturalem , ut i, ïl&w fanitas, infirmitas , pulchritudo, & deformitas debiliras, & fortitudo : in rebus vite civili$ qua- g TU Dzs AMwoRnz Dzr 215 ( quales funt honores , dignitates, & divitize; u item in rebus vite fpiritualis, quales funtde- i u Íolationes, confolationes, affiictiones animi in Ia adverfis tolerandis. Job; quantum ad vitam l ]j naturalem; fuit foediffimo ulcere obductus, quale nunquam antehac vifüm eft: quantum mx&m ! sigti ad vitam civilem, pro ftulto fuit habitus, nihili 2eflimatus, & amaro rifü vexatus ab amicis: g, d or Deïlu*ï quantum ad ,vitam fpiritualem, obrutus fuit languoribus , &rumnis, anguítiis, tenebris, indilit gl & omnis omnino generis pene intolerabili- bus doloribus, ficuti ejus querelz fidem fa- mguem::i 'ciunt. lagiSe I 4 Eadem vero ratione noftra falutis vin- ,lunta[hl'f -ex JESUS Chriftus dire afflictus fuit: in & quouf j) ul .yita fua civili condemnatus, ut criminis lefae -Majeflatis diving & humane reus: percu( jdii^ Íus, flagellatus, irrifüs, cruciatus, &affectus i parafh -omni ienomina, In vita autem naturali mor- tW u tuus eft inter crudeliffima tormenta , quae quis libi imaginari poflit: In vita fpirituali perferens triflirias, timores, terrores, anguítias, de- l folationes; & oppreffiones, quales nunquam fuerunt; nec future fünt aliquando. 'Id u Ezechiel (2), vidi /imz'lz'tuäz'nenæ mam)s emi/J2 , g apprebendentis je i. cinciuno capitis, 1! " $g elevavit eum [pivitus intev celum ,. €8 tervam. j M Chriftus Salvator nofter elevatus etiam in az- ädetof Pa a boge j (a) Ezech. c. 8. v. 3. At6 Cow?ENDIUM TRÀ CTATüs f* bore cruci al Ó 1 nter celum & terram, non te- Itifce nebatur, ut videtur, manu Patris, nifi pef Quo q fnitat apicem , & fümmitarem fpiritus: ut ita dicam, nonnifi per unicum capitis füi crinem, qui Ut moj hii crinis taétus fuavi Parris &terni manu, exi- inià & maxima felicitaris affluentia perfunde- Tl at barur, reliquis on jnibus in voragine trifti- tie&e ac tedii haerentibus. Hinc eft;'quod | Ülice n | Aüori] .exclamet: Dws meus, ut gu;4 develiquifa me? lnter ï D'XVUUT Xi. Yi 9 L erentiee in vebus jþe: antz'la—us t De praxi indifi Dei cultuan.. f tbi[em ix aliter copnofcitur divinum beneplaci- V tum, quam per eventus: quamdiu au- ,| ln lts n tem id nobis ignotum eft, tam diu adheren- düm eft, quam poffumus fortiffime , volun- Uüre | &em tàti Dei nobis manifeftee & fignificatee: fedft- mularque beneplacirum illud divinze Majefta- Ü y Atj tis ihnotefcit , oportet ftatim & amanter ejus N lg À pbedientiæ adherere, feque '—ftïxbjiccre.a lOtUm "m LlMat*er mea , vel egó ipfe; nam perinde eft, afüxus füm lecto' ex infirmitate; & ne- E[ïe bg üüm fcio, an Dei fit voluntas, ut infirmitarem ittam mors fequatur. Scio tamen; quod expectans Werof Qui f 'eventum, quem Deus deftinavit, per volunta- tem declaratam Deus velit, utomnia convent- X fl ) éntia remedia adhibéam 'ad fanitatem recupe- ia no Ql '0 ^ rarkiam: adhibebo igitur fidcliþer, ni Iv- !5 D AMokE Dzrx. p g ) U(*." l livifcens, nihil: omittens eorum ,. qui . quo- quo modo fuppeditabuntur ad obtineadam , miyt il ia fanitatem. Verum fi Dei beneplacitum fit, nem, o ut morbus viétor evadens contra omnia ad- hibita remedia, mortem .tandem inferat,. fi- Ym mul atque certior ero per eventus f?cuturi in- p j U J dicia, acquiefcam perquam fuaviter in fümmo d n apice mentis mez , gratis repugnatttibus in- " ferioribus animz: potentiis. -- Ita mi Domine! li libgnter mortern accepto, quia ita tibi placet. n Verum fi beneplacitum divinum effet de- peL IU claratum ante eventum ipfüm , uri declaratum fuitS. Petro; quomodo niorituruseffet ; San- gb &o item Paulo vincula & carceres; Hieremice deftructio civitatis Hierofolymirang ; Davidi u mors nati fibi filii tunc oporteret continuo il unire noftram voluntatem vólunrati divinge ümh*ïfj exemplomagniPatriarchz Abraham ; & ficut icaw?ïiïf ille arripuit, fi nobis effer praceptum,arripere i^ & nos deberemus executionem zrerni decre- 4mi^ ti, etiamíi illud effet de morte noftrorum £ j liorum. . Admiranda pror(us unio fuithujus eximii Patriarchae cum Dei nutu: qui credens unt e(le beneplacitum Dei, ut facrificaret filium tt* fuum, operi confeftim inflitir, forti & oe [dv j nerofo animo ; admiranda etiam unio fiii, a li qui fe tam benigne gladio paterno fubjecit, ut fàlvum maneret Dei beneplacitum , morte j ipfa non interveniente. " " li » f)n P 35 Ob- li 218 CoMrENDIUM TRACTATUS T Obferva, mi T heótime; noram fingularem. [to Udm n erfectee unionis cordis indifferentis cum di« lm, 1 vino beneplacito. Vide Abraham manu te- t0s pl nenrem gladium, & elevanten brachia, & jam- volunn? jiam vibraturum ictum, quo mortem inferat t &i filio unico: que omnia facit, ut placeat divinae voluntati. Vide & eodem motmento Án- ä &sfimi elum, qui nomine Dei miffus i&tum prohi- b et; ut fübito Abraham paratus eftad eundem Dasí ll ( i&um cohibendum & vibrandum, quo Ifaa- inf cum filium Deo facrificer ? quid multis: ä; Qnt, ] Abrahamo vita & mors filii eit indifferens (iden confiftenti in prefentia voluntatis diving ton P( Quando Deus ei precipit facrificare filiumy Theori non contriftatur, quando prohibet, non ai- Vtdere. ficitur lztitia: omnia zequalia füunt magno il- m BYUN li animo, dummodo obíequium præüeturci«;» vinae voluntati. l f tiS J IUU Ita, Theotime, perfepe Deus, ut nos in fancta ifta indifferentia exerceéat, inipirat (tan eu'm D nobis confilia valde fuüblimia, quorum non ideo executionem poftulat , & tunc ficut ant- Ctodi m mofe ac fortiter res illas incipere ac profequé debemus, ita füavi & magna cum tranquili- ütem Dotef tate oportet acquiefcer eeventui, quem JJe0 placuerit nobisdare. Sanétus Ludovicus in- " enti cumexercitu transmifit mare, ad terram fan&i5 fanctam recuperandam : fücceffus conira ; opinionem infelix erat, eitamen fuaviter ac- quievit. Pluris equidem facio tranquillita- "Quie oluntati; i tem animi, qu acquiefcit diving v quam U Dr Auxonr Dtrir. 119 Il uam magnanimitatem in exequendo rope- ; yP- ; Qu ito: 'S. Francifcus proficifcitur in fnam ium, ut ibi vel convertat infideles vel inter n eos ploriofus Martyr occumbar. . Hac Dei J i d voluntas. erat. Rediit neutro executioni da- m t C to; & hec etiam Dei voluntas fuit. r Dettto [ O quam felices funt. tales animz, auda- ä ces fimul & fortes ad aggrediendum id, quod m Deusillis infpirat; humiles fimiliter & faciles adeundïlm u) 1 adidipfüm deferendum, quando Deusita dif- j nyli ponit. Dices, hocfiitafe habet, curq uicquam m&x&ïfff defideremus, ac effeétui dare conemur, & j; u non potius omnia eventui committamus ? " 'Theotime! non oportet quicquam oblivioni tradere, aut omittere ex omnibus illis, que fl y 2 n requiruntur, ut omnia, que Deus a nobis ?ræftefäï' exigit; bene füccedant; ea tamen conditione, ut, fi eventus fuerit contrarius noftris vo- ou$; ! tis, illum nihilominus omni cum fuavitate; & tranquillitate animi recipiamus. 'Tenemur t J yri/ enim ex Dei juffu magnam curam, & foli- citudinem gerere earum rerum , uz Dei glo- T riam fpectant, & nobis commiffa funt: non p autem eventuum , j t quia hi non fünt in noítra potefítate. 1 (o Sed rurfum dices, fi res incepta afflatu AU fan&i Spiritus perit culpa eorum, quibus M commiffa fuit, quomodo tum dici poteft, T IML ii* acquiefcendum efle Dei voluntati ? nam dicet TU i voluntas, que obicem ( aliquisv, non eft De vofll P 4 ponit d 220 COMPENbIUM TRACTATUS | yerm ponit tali eventui: fed culpa mea id evenit; cujus .culpe voluntas divina . non poteít QUS; . effe caufa. Verum eft, fili mi, : tua 1lla * borib Qu at culpa non evenit per Dei voluntatem ; i5 enim auctor non eít peccati: eft tamen Dei divin 100 fer voluntas;. ut culpam tuam & peccatum fe- quatur omifíIio rei incepta , in punitionem fci- j réloof licet tuz culpe & peccati. INam licet ejus | toen | üm; bonitas non poíft permittere , ut velit peccatum , ejus tamen juílitia facere po- Quita reíft, ut velit poenam , quam tu futlines. | Qüdem Ita Deus non fuit caufa, quod peccaverit | üüni David, fed ei inflixit peenam peccato de- r w bitam. uando igitur propofira fecundum | Agrico | W f Deum facta contingit in poenam peccatorum non füccedere, oportet vera poenitentia de- ! f?d [am teftari culpam , & acceptare paenam, qu& ; Uriffe nobis inflieitur. Nam fÍicut, peccatum € : Gf contra Dei voluntatem . ita poena inHi&aþ ex Wt no d de Dei voluntate proficifcitur. lg ÜÀPuT XI[f. h ' CUfüst De indifferentia, quam in praxin . deducere ] debesmus im eo, quod pvosiovet t0- ! firam in virtutibus progre[fum. if 1l andavit Deus, ut faciatnus, quod in no- n li À bis eft, ad acquirendas virtutes ; nihil R ergo oblivifcamur, n ALAA ihi ] omittamus, quo- hudj minus fancti hujus coníilii finem affequamur. is« & Iigaï Atqtame.:n poítquam plantaverimus; Mg : veri- s U Dz AMOoRE DE(.— 221 verimus fecundum vires noftras, intelliva- i n D müs, folius Dei efle,, dare incremeutum ar- j Qu boribus bonarum propeníionum, unde fru- m ! étus noftrorum defideriorum, & laborum a al divina Providentia expectantur. Quodti A non fentiamus. profeétum in vita. devota; & . um um religoía, qualem nos. vellemus ,. non. ideo P Ó turbemur; íed.in pace contineamus ani- mum . hoc unum curantes, ut animi traüs m É qcerc f quillitas femper regnet. in nobis. Noítrum ] (ü ;: quidem eft, accurate animos noítros excolere, & uni huic rei fideliter vacare;. verum quod w ad copiam mefílis attinet , id Deo erit cüra. at | &SLM Agricola nunquam vituperio dienus cenfabi- tur, fi non ferat infignem meflis copiam; eut fed. rantum , (i.deprehendatur negligenter la- :nitem»:.«f nf boráfle , terrisque fuis ofciranter femen inje- ciffe. Ne ergo inquieti fimus, eíto nos fem- r J ii per novitios tyrones in exercitio virtutum efle deprehendamus, nam in monaíteriis re- ligioforum bene inítitutorum quilibet fem- per fe novitiumeffe aeftimat, cum totaunius- I"Z [ cujusque vita deftinara fit prpbatitmi.' hi Jv fjl At vero, dicet aliquis, finovi mea culpa fl fieri; quod retarder in profectu, quomodo po- tero me cohibere, ne triítiriaafficiar ? explicavi hoc in introductione ad vitam devotam , fed jw ] haud invitus repetam , fiquidem nunquamid IDUS; fatis explicari poteft. ' Atici oporterde com- miílo peccato triítitia , fed forti, conítanti, D l34 V edata, 222 COMPENDIUM TRA;T-ATUS fedata, & tranquilla triftitia: non enim tur- iHampe bulenra fit hzec poenitentia, inquieta & abje- t dlvin éla. Noftiretardationem tuam in via virtu- 1ito odi tum tua ex culpa proveniffe? coram Deo te detefar Tantes t humilia, ejus mifericerdiamimplora, coram ejus bonitate te profterne, veniamque fup- nunquag l ex pofce, peccatum ruum confiere, il- fa- /toper i udque tibi remitti proftratus humi ante us j His ita peraétis ad ciem ejus bonitatis ora. timum quietem compone animumy, & oftquam Toemuy offenfam toto pectore deprecatus fueris, ex il 0s e| eo humilitatem difce, quod tam lente pro- : "ritm. grediaris in fladio virtatum. — Expectemus Dfæcipe patienter profe&tum noftrum; & abjectaom- MIefe j ni inquietudine , quod ram parum hactenus ltem reftiterimus, p rocuremus, ut poüh;c plus Vitite a nobis praítetur. Àr Qu Y CarprurT X'lV., Qhurm el Wt Ch] uomodo unire debeamus moftram volun- N tatem Dei voluntati in perami[fione T0 &m f peccatorum. Qod eus fümmo odio profequitur peccaturm AT & nihilominus illud fapienter permittib Dioe quo pacto & finit creaturas ratione preeditas O- ET juxta conditionem naturz füe agere, nos commendatione reddit digniores, dum, fQ0 & W of qui poffunt violare legem , minime eatm vio- t lant. Adoremus ergo & laudemus fanctam iftam W D& AMoRE «DEI. 223 vt n iftampermiffionem. "Verumcum Providen- TO tia divina, que permittit peccatum, idem infi- lgt nito odio averíetur, nos quoque cum illa id m at deteftari & odio profequi oportet, defide- , u rantes totis viribus , utpeccatum permiffum mqeli nunquam evadat in commiffum, &conformi- n- j ! ter operantes huic defiderio nos totosimpe damus iis mediis, qua: ortum; progreflum, & p at atl repnum peccatorum prohibeant. Atque lic imitemur Servatorem noftrum, qui non cef- ol f U etió! fat nos exhortari ad pugnam , promittere vi- éoriam, minari poenas, prohibere lapfum, dntef x precipere cuftodiam , & optíma queque fug- erere remedia,.ut, quantum fieri poteft; vo-- a n j untatem nofítr am avertamus a peccato, fal- vatamen ex parte illius libertate. pofülïly Atenim commiífo jam peccato, quid- quid poffumus, tentemus ad illud quampri- mum eliminandum, quod faciendo imitabi- mur Chriftum Dominum , qui dixit Carpo, fan&iffimo homini, fe, fi effet neceffe, de- ft" It nuo mortem libenter fübiturum, vel ad uni- cam folum animam a peccato liberandam. uodfi peccator permanet obílinatus in fuo péccato, ploremus Theotime, fufpiremus, & : egju T r f ro eo preces fundamus cum animarum no- y ftrarum Salvatore JESU, qui cum perfzepe, 14 efo imo tota fua vita durante fleviffet füuper pec- catores, & füper eos, qui peccata deftrue- ye P Cäm' re negligebant, tandem in cruce, impletis j le per- sfämt lacrymandg oculistotoque corpore fan j y uío, 224 CoMPENDIUM 'ï'RACTg)T US fufo, deflens peccatorum damna mortauseft: $e tà ad vivum hoc doloré urebatur David , .ut alina paffus d el L iquium- conciderit. animo, uride (itimus ait (a): Defe&lio tenust mepro peccatovibus ,. de- in velinc . 4 5 n U uctitibut legem tuam. Er Apoftolus pro- Chril teftarur, fibi magnam fuiffe triftitiam, & con- ifmm tinuum dolorem cordi fuo, propter Judao- m ruimn obítinationem , pro quibus optabat ana- lr j thema efle a^ Chrifto; modo veritatem ag- UR I DIj : nofcerént. F AT / i | Tl Interea, qi..ïan.ïumvis fint obftinati pec- : d* catores, defperandum tamen non eft de eo- NClpnt). rum falute, & converfíione, fed omni ope tilis eos profequi; & piisadjuvareobfequiis opor- T eit tet; nefcimus enim , an non venturi fint Wt . ad peenitentiam, & fururi heredes felicitatis àtedo eterne. Felix ille , qui dicere porelt fuis TUq: cr proximis, ficut dixit Paulus: (4) .Per trie- ICimns giuim. 1108 Qj die son cojJavi : cuin lacyymis imo- 1 Tftno: 4 42025 uH Hlllq?/! ein que ve (; proinde mundus W &NQ íum a fanguine vellro : quia non intermill L Ictm annuntiare vobis Dei beneplacitum, | Quam- atl to iv minos & limites diu peccator maner intra iE Ípei; poteft fe emendare: femper autem ma- Wj t net, quamdiu vita illi mánet INon oportet proinde unquam eum rejicere, fed pro €o o Deum exorare, eique (übvenire, quantum 1 infelic i "-n [ ) M; ias ejusid permittit. á i d lï Q ] Sed ï lkoidïa' (a. oPf; 1X 8. g;'. ib:) -4!4(;:!0 40. V. ï;a u )4 U Dxr AMxoRntÉ Dzr. 225 j " W O Sed - tandem , poftquam flevimus fuper Ptl du obftinatos, & debite chariratis officia eis prge- 10, 1 ftitimus; tenrantes,'an poffimusa perditio- Qb nis barathro eos retrahere , imitari Oportet fiolusjt !t Chriftam , .&. Apoftolos; nempe avertere animum ab illis debemus; e OX YY iil m ique transferre ) ad alia, que Dei honorem promoveant. r p atl Oportebat , dicebant Apoftoli (47), vobis u- ritateli d degis primum loqui verbum Dei ; [ed quon:ai ve- 4 pellitis illud, €g indignos 7*5f VU Tudicatis etevi Á eutes; €Cce convertiunuv ad gentes. . olletur, quat Chri- * v / omun Dei rel Q Rortvoufe I,);"F ; (/!]h biïxnäïï.ï ftus, a vobis & o g dabitur geutifr: jaciemti. Nec enim tantum temporis convenit y di 007 in illis . deflendis terere ; 'ut, quod necefla- d rium eit aliorum procurande faluti, fübtra- hatur. . Apoftolus dicit; íe continuum ha- v bere dolorem. proprer perditionem j]udao- d rüm:'continuum dicit ad eum.modum, quo e dicimus. omni tempore. benedicendum effe r ] Doinino: : nam hoc nihil aliud.fibi vult, nifi "T. i ut frequenter & omni occalione Domino be- flüde 'ï nedicamus; quod gloriofüs Apoftolus per norl ! continunum dolorem indicare volebat, um Um' M 0^ omni .data occafione. Judzorum -deflebat m immiferiam. 14l ö" ; il r À fj Ceterum nporte;t feäïlfþ'er D'e.i noftri ju-iti- 2 iam vin ü1cc A madorare;amare &laudare, ficu- It LIU tradoramus, amamus; & laudamus ejus mife- rico i 70 diam; quia fcilicet utraque eft filia ejus Oni- (ay A 13.-v. 46. 226 CQNPENDIUM TaacrATUS bonitatis. Nam per gratiam füam nos vult facere bonos, ficuti ipfe bonus eft , imo fum- me bonus: per juftitiam autem vult cafligare Dum peccatum , eoquod illud tanquam fümme ma- lum, maximeque infinite bonitati oppofltum Qd fummo profequatur odio. j ]i ! ür j Denique ädverte, Thebtime, Deum | nf nunquam füam a nobis retrabere mifericor- ; emigraf diam, nifi interveniente aquiífima vindicta ; 4 Yolur juftitie; nunquam etiam nos aliter evadere T & effugere poffe rigorem juftitie, nifi per EX mifericordiam juftificantem: atque ita fem- Wa g per vel puniens, velgratum faciens ejus be- ad i[m neplacitum eftadorandum, amandum, ater- mlüqua naque benedictione depraedicandum. Atque s ( ita juftus, qui decantat nunc mifericordie Tie f laudes pro iis, qui funt falvandi, idem gau- Df dio exultabir, quando videbir de damnandis QUingo fumi vindictam; Beati in coelo leeto & alacri m v. animo approbant judicium damnarionis re- N proborum, ficuti illud, quod referetur pro. entis íalute ele&orum: quin & Angeli, qui exer- Cendg cuerunt charitatem adverfíus mortales, qu! ln 1 fus cure ac fidei commifíli fuerant, magnà m ( perfruentur pace, videntes illos obftinatos | Pliug( vel etiam damnatos. Oporter igitur volun- | 1.0 A rati divinze aquiefcere, & sequali reverentta» ac dilectione ofculari manum dextram eJus U mifericordige, & finiftram juítitiee, ïl)m) ( Mu CAPUuT " Dr .AMöRE Dzi. 227 f m CAPUT XY. j m j al Quomodo voluntas suortua in fe, tantum- 7nodo vivat 1m Dei voluntate. furu ïogpdä odo , & proprietate penítus fingu- M lari de morte hominum Gallico loqui- mur idiomate; nam morrem nominamus üme)Dï tranfitum; & mortuos, qui tranfierunt, vel Ü nitt emigrarunt, dicimus. Hac dicendi formu- jnt l " la volumus fignificare, mortem humanam jg at non effe nifi tranfitum ab una vita ad alteram, ' ts n & quod mori aliud non fit, quam tranfire jget ultra terminos mortalis vitee, ut gradus fiat ad immortalem. Certe noítra . voluntas end nunquam poreft mori , fíicut nec intelle- nandüm'f ndumgä &us, fed quandoque transgreditur limites | mi[fr'ä' vite fuüc ordinari& , ut tota quanta vivat in voluntate divina. d Atque hoc tum accidit, de&ä quando neque fcit , reque vult amplius quic- Jgn^ quam velle; fed omnino fine ulla exceptione m € tradit, & mancipat beneplacito Provi- dentie divinz, ira fe immiícens, ac immif- f Jeh;GE cendo liquefcens in hoc Dei beneplaciro, ut non amplhius compareat, íed abícondita fit m Ormcv eri «um Chriftro in Deo, in quo vivit, non.am- plius quidem illa, fed Dei voluntate vivente ls j in ea. j Ubi eft, ubi fe abfcondit claritas ftella- rüum, quando cormparer fol in no(tro hori- [ Zonte? non equidem periit ; fed abrepra eft, ( 28 Cow?ezNDpiUM TRACTATUS tloci & abfoqypta in. fupremo folis Jumine, quo- cum 1iinor illa claritas feliciter immixta, (ificy & conjunéta eft. Quo devenit voluntas quoda humana, quando integre & erfeclte tra- l hildefu dita . eft. divino beneplacito ?. Nullo mo- pis Ff ! fufcipit do periit illa quidem,: fed ita permifcetur & abforbetur a voluntate divina, ut amplius h, f non appareat, neque habeat yelle'fepaþatuïfl * fplam [ | &omn a Voluntarcfdivina. f di Imaginare tibi, Theotii.ne, oloriofum & Q nunquam fatis laudatum Ludovicum Regem, |Dtin qui inítructa & conícenfa claffe bellica vela facit ultra-mare profecturus: adverte deinde tfpo f ïöcum Reginam, chariffimpam fancti Regis conju- gem; que una um illo navigium confcen- m Ntnra di. . Age; f[iquis rogaffet eximiam iflam Principem: Sereniffima Regina, quo vadis? Untgs t dubio procul refpondiffet illa : Vado, quo& 'üüere ipfe Rex: fiquis deinde denuo rogaffet: arno- Q VO íii , quoRex vadat? tunc etiam refpondifiet: i. mihi quidem cure non eíl fcire, quo Rex ve- Pïïü, ïe dat, fed folum, ut cum eo vadam. ltane 1 Qu Y .anai ei dici potuiffer: Nefcis Sereniffima Regina, quod maritus tuus petat /Egyprum, utinde m Qüimt twanfeat in Paleftinam ? divertet autem commorabitur Pelufii, Acrie, & in pluri— Jeifi bus aliis civitatibus. An & tibi propolitum | pf eít, eodem proficifci ? Ad hoc refpondcbit m Qä' ;.:'Lx illa: Nihil mihi propofitum eft, nifi ur fim 1 :qu eum; r apud Regem; Bominumö; maricum t in t TU DrzA g oREDzErL 229 me, qü inlocis '«./'ero2 in quibus ipfe futurus eft, ndn dificulter cum ipfo commorabor. . Ad me, E p valr quod attinet, eofine defiderio eundi ; nam ni- hil defidero; nihilaffecto, nifi prefentiam Re- fet t ullo f gis. EftRex, qui vadit, &qui iter hoc vult, ac fufcipit ; quantum ad me fpectat,. non vado Qïmi x? Ua ego, fed fequor: non volo irer i(lud , fed tolam Regis prefentiam: commoratio, iter, efeptt & omnia iíta , diveríà que adjuncta qullum mihi difcrimen habent. loriof . um Reäv Certe fi quifpiam fervus , fequens fuum Dominum, rogetur, quo ipfe tendat, non 3 belhw 1 «ertt ( eirefpondendum eft , quodad talem vel talem locum pergat, fed folum, quod fuum fequatur Rs pm d ominum; quianufquam it fua voluntate, fed voluntate Dominifüi. Ita, mi Theotime, vo- midt luntas refignata in Dei voluntate non debet ; quox habere voluntatein aliquam, fed fimpliciter Väd(ï;ï fequi voluntatem Dei. Et ficuti is, qui eft :0'3«6[: in navi quapiam, non fe movet motu pro- rvefpüüj prio, fed (init fe moveri juxta motum navis, | UOF*Q in qua vehitur: eodem modo voluntas hu- du " mana, quee confcendit , ut ita loquar, navim lm* divini beneplaciti, non aliud velle debet, m quam ut finat fe vehiad rerminum, voluntate q i Deifibiconftitutum. . Et tunc animanon dicit i f amplius: fiat voluntas tua, & non mea, quia t ipfa nullam amplius voluntatem babet: fi- [ quidem intra manus Domini fuüi ac Dei eam jl £ reliquit, ita; ut hic, qui in Dei manus fuam " " 3 refipna- 230 CoMPENDIUM TRAcrmps ttbat: refignavit voluntatem , non fequatur proprie Deum, ficuti fervi füos fequuntur dominos, ; (uid l fodo narm licet fervi iter conficiant per voluntatera | dominifüi, eorum tamen fequela fit per pro- | p ! tliq priam voluntatem, licet hzc fit voluntas fe- uens, obfequens, feque fübmittens ac füb- jiciéns arbitrio dornini : ut, quemadmodum | dominus & fervus duo funt, ita voluntas do- triini, & fervidusw voluntatesfint. Verum vo- Dl - [// luntas, quae fibi ipfi mortua eft, ut vivat in Dei voluntate,; absque voluntate fua ma- | | l net non folum conformis, & fubje&ta, fed I tedi r omnino fibiipfi emortua, & converfa in Dei ; | ( hi voluntatem. Sicuti diceretur de parvulo quo- | M toc dam infante, qui non habet ufüm voluntatis L proprie, utvelit amare rem aliam, quam fi- Büüdior nüm, &faciem chariíTimze matris füge: neque Wüer enim ullo modo cogitat, quod velit effe hic vel UT ibi, neque vellerem quamcunque aliam poteit Tütno (c quam effe intra parentis brachia, cum qua Tiler 4 ünam, eandemque rem fe effe exiftimat: ne- Wütte. que illi curz eft, accommodare füam volun- Oftmer tatem maternz voluntati, quia nimirum fuam t og, non fentit; neque credit f& ullam habere: fi- nit proinde matrem omnem fui curam. ere- re, neque curat, quo illa eat, quid aciat; lm quid velit, omnia fiquidem parvulus appro- àt, qud matri,facienda effe videntur. Cer- Pl'om','äE te hec eft fümma perfectio noftrae volunta- tis, ut fit ita unita voluntati Dei; quemadmo- "p dum unira fuit voluntas illius Sanéti, qui di- l cebat: W Ds AMonz Drr. 231 t cebat: Ik voluntate tua deduxifli me. — — Nam domit quid volebat aliud dicere, nifi quod nullo olotts modo ufüs fuerit voluntate propria, ut fere- t pe? geret, fed paffus fuerit omnino fe duciatque trahi a voluntate Dei. ^ u tenstci CaApruT XVLI. madmoduj jolut Verit Declaratioeorum , que dicta funt de occafu, morte, 69 tranfitu mo[ire vo- t v ye t luntatis. ,'ub';ei j C redibile eft fanctiffimam Virginem, Do- minam nof(tram clementiffimam tantum a ^ ex eo cepiffe paudii, quod chariffimum fibi um p àc parvulum JESUM geftaret brachiis, ut u gaudium illud vel omnino laffitudinem im- d uodíi fub- i u pediverit; velgratam effecerit. elit J inde eum (üis pedibus ambulare" faciebat, : ha"C manu fícilicet tenens, non erat, quod non ib ^ mallet dependentem ex fuo collo ad pectus erere, féd nempe volebat, ut parvulus ipíe a 1 O ei n rmare greffus , & folus ambulare difceret. Et nos, Theotime, velut parvuli infantes mmrrvm Patris cceleftis poffumus una c l lo o um ipf'o ince- jara dere duobus modis, ul Imo. Poffümus ire , ambulantes paffibus IVUWP proprie noftre voluntatis, quam nos illius ;denwf voluntati conformamus. . Et iítud eft, quod 1 ; Deus per fignificationem fuz voluntatis a no- Q^ is requirit, quia cum velit, utfaciam, quod j Ini 2 pra- d ^ 23 x COMPENDIUM TRAC'TATUS S preefcribit, vult fimul; ut habeam voluntatem üm f idem faciendi. Deusmihi fignificavit, velle chia)qx fe, ut diem fabbati fan&tificem, & quia i i m me vult facere, vult etiam, .ut velim facere; v l[ ! & ob hoc habeam proprium. velle, feu vo- d q luntatem, fequendi voluntatem illius, me um Y conformando, & mutuo refporidendo illius hr 5 UIS, voluntati, que errare non poteft - vn, & ï « Dor 2do. Pöiïu;nus etiam ire cum Chrifto | Domino nullam habentes propriam volunta- gfüïio r tem, transmittentes nos divino ejus benepla- &dem cito, velut pufillos infantes , qui inter Matris & reln brachia geftantur. .Hoc vero fit per certum i Dome, quendam, & fingularem, ac prorfus admi- ä ï rabilem confenfüm, qui vocari poteft unio UIO) nif L noftre voluntatis cum voluntate Dei. Atque hec.vera ratio eft gerendi nos & habendi ia L | ülgre voluntate divini beneplaciti, prout decet: effectus fiquidem voluntatis beneplaciti pure ! C lo & pute proceduntex divina ejus Providentia; Verum j um & nobis nihil agentibus eveniunt. COnce eft, offe nos velle, ut eveniant fecundum "bj Dei beneplacitum ; & hoc velle oprtimumeft: fed poffumusetiam recipere eventus bene- d5 q J5 pt placiti cosleftis per fimplicem — voluntatis ; Md noflre tranquillitatem ; quae nolens rem u- j'trqu lam, in.omni eo, quod Deus vult in nobis; | Tlebor & de nobis fieri, fimpliciter acquiefcit. ion L nS Si Drz AMORE Dzri. 23 ü Si petitum fuiffet a dulci infante JESU, oluttz dum ferebatur. inter fuaviffimae Parentis bra- yit, chia, quonam iret? nonne refpondere debuit- &qu fet, nusquaim ego vado ; Mater mea eft, quae p vadit: vel fidicendum fit; quod vadam, va- UL ln do, quo Mater mea me portat; non epo ï il » cum Matre vado, nec propriis meis pafíi- jen en Q s bus, fed eo affibus mes Matris, per il- lam, & in illa. Sed o dulciffime infans, fal- rem .portari vis a dulci Matre tua ? Nequa- n OE quam; dicere poterat, nihil epo volo, & fi- ym VO cuti optima mea Mater ambulat pro me, ita ! usb f eadem etiam vult pro me. . ZEquali ratione ii €i relinquo curam & eundi, & volendi ire T. u lV. rome, quo ei vifum fuerit: ficuti non am- 10[* M b ulo, nifi perejus voluntatem, transmittens |.po f omnem aliam de me íolicitudinem Matri De. / mese, ita nihil eoo volo, nifi efle in ejus finu, Dd eamque ample d ü, & deofcularti. Q divine rout infans Mariz! leatus veuter , qui te portavit, l £2 ubera , que [uxiffi. EÉquidem Salvator ani- e P M marum noftrarum jam inde a primo fue conceptionis inftanti in ventre Matris fuse n 1 / u habuit ufum rationis , & poterat ita ratiocina- opti^ ri; quin imo & gloriofus Joannes Baptifta ejus pracurfor a die vifitationis Beatce Matris VBHWU n qu Marie rationis ufum habuit. Et quamvis uterque illo tempore, & durante infantia sl U j fruebatur propria libertate ad volendum, qmclyit & non volendum :res quascunque, tamen in iis, quee faciebant ad directionem ex- ter- 3 )) 234 CoMPENDIUM TRACTATUS ternam , finebant fuas matresfui curam gere- re, &facere, & velle id, quod illo tempore conveniebat. D ey [ Theorirhe, fic nos babere debemus, ex- hibentes nos flexibiles, & tractabiles divino (0 beneplacito, non fecusac fi cerei eflemus, non expetentes nobisquidquam, fed finentes ; ut Qu QU iden Deus velit, & faciat pro nobis, prour illi pla- ; | Ü Omm cuerit. ASafemus omnem curam uo[ffram in Do- 1 vol sniuum , quia illi cuva ef de nobis.. Interim hoc 4Q M tantum curze fit nobis, laudare Deum de N hs omnibus, & in omnibus ejus operibus, ut 58 $ Qen exemplo Jobi dicamus: JDominus didit, 69 Ver Iftis Domisus abffulit , fit nomen Domini benedicum, MT Nolo Domine, nolo eventum aliquem , fed TUts: f Y relinquo te velle pro me, prout tibi pla- W m cuerit. O 'Theotime, ejusmodi ufus vo- Dna u luntatis noftre quam eít excellens, quan- t do ea fibi non affumit curam volendi et- TR fectus divini beneplaciti, fed folum magno- pere curat, ut Dei beneplacitum in rebus U omnibus depradicet. Pl'lnce æleba N As C Illm ]at Itie Em m CaAPUT N [ ID-E AMonmnt Dmzi. u 23$ n Caprur XVIL otety De excellenti[fimo exercitio , quo uti po[- fimus inter dolores interiores «que musy ac exteriores bujus vite. blts d eo agere gratias pro eventu quolibet, (femis! D | nenté quem divina Providentia difponit, eft equidem, quod negari non poteft, occupa- nüil i tio omnino fanéta devote anime: fi vero tm il foni Deo volendi, & faciendi, quod illi in nobis; qerm. & de nobis placuerit, curam omnem relin- ; Dun guimus; fi non ad id attendimus, quod no- yperlou bis evenit, efto probe id fentiamus; fi di- "T. W ii vertimus animum noftrum, & attentionem y u l omnem divinz bonirati ac dulcedini applica- j 1qll€ï3 mus; fidepredicamus benigniffimum Deum, out v non jam in eventibus, fíed in fe ipfo, & pro- ii u j pria fua excellentia; utimur fine dubio exer- :] ef |]efi citio longe eminentiori; quam fit illud, quod V0 fuüperius explicavimqs. um üm u Cum Demetrius, non ignotusantiquitati Princeps obfideret Rhodum, Protogenes, qui heerebat in parva domuncula fita in fuburbio illius civitatis, nunquam inrermifit confue- tum laborem, & quidem tanta cum tranquil- litate , ut, quamvis ferme continue intueretur gladium fuo ju lo imminenrem, praítan- tiffum ,opus abfolverit ; admirandam fatyri pidturam, qui ludens fiftula oblectabat ani- mum (/ Q 4 Cow»ENDiIUM TRACTATUS 236 mum. O Deus! quales funt il homines quod a vere virilis animi, qui inter omnis generis W t0f0 mom; eventus fuam íemper attentionem defixam habent in bonitate eternà, ut eam hono- ! QQettjt rent, &ament? Filia excellentis cujusdam ! pifeef Medici, cum febri continua laboraret , & ] j:ïcii'üm Ícirer, fe unice à patre amari, uni fuarum | n patre familiarium dicebat: Sentio equidem dolores | mif acerbiffimos , fed non ideo cogito de ullis lm 4 remediis, quiá quid fanirati mez profit, ig— : l ( noro. Poflem ego defiderare rem, qua mi- ?25) &f hi óbeflet , neglecta altera, que prodefiet. Et quod tuum eít de hac re judicium ? nonne À opere prétium fecero, fi omnem hujus rei Wnnee üümoF curam patri meo reliquero, qui poteft, & qui vult, quidquid facit ad fanitatem meam Tineda recuperandam ? certe injuriofa forem in pufer atrem meum;, Ífi aliquid vellem , quia QUs ed ile fatis fuperque volet , quidquid mihi ( Verb profuturum. eft: . folummodo 'ergo expe- HOQPOH étabo, dum velit id, quod expedire mihicen- t febit. His dictis, dum pater ei vena fe&tio- nem expedire judicans difponitea, que ad1 *m p neceffaria fünt, cepit dormire, & cum evi- ( hii gilaflet, eam propius accedens pater interro- htl » T avit, quomodo placuiffet íomnus? an mo- Qum lo vellet permittere, ut vena fecaretur ? pa- Tüdin ter mi , inquit illa, tota tua fum, neício, qui Confl velle debeam, ut priftine fanitati reftituar: (ete tuum eft, pater velle & facere circa me, & pre me, quidquid tibi viderur ; ad me enim; f'tiy quo TU »Dr AwosE Dzr likhcmea quod attinet, mihr curzeít, utte amem, & Dis o UM ex toto animo honorem, ut patrem amantif- m deut fimum. Tunc pater ligato brachio venam um t aperuit: dum autem id fit, & fanguis co- ' ; at piofe efluit, nunquamrefpexit autbrachium incifum , aut fanguinem profufum , fed fixis bomgh u 1 in patrem oculis aliad non dicebat, quam lm fübmiffa voce: pater me amat, & tota ipfius fum. Acomnibus abfolutis gratias non egit, g[[() df ]i 1 l'Oü[x : fed folummodo repetiit verba fusé affectio- nis, & filialis confidentia. a jumi Age, dic amice TTheotime , puella haec nonne erga patrem vehementiorem tefílificata m i ui POïäEf eft amorem, quam íi multum folicita ab eo remedia fuo morbo petiffer; quam íi re- j í hn fpexiffet; quomodo vena incideretur, &(íàn- eJm " guis educeretur: addo , & quam fipatri mul. tis verbis pratias egiflet. Ea de re dubitari jdat "" non potefL Si enim multas de fe fafcepiffet cogitationes , quid inde fuiffer confecuia , ni- fre m fi vanam & inutilem folicitudinem , íiqui- vent? dem pater pro ea fàtis folicirus fuit? & re- a, 0^ qL ( fpiciendo brachium , quid inde habuiffet, ni- ag ii timorem? & multas patrí gratias agendo; d quam virtutem exercuiífet, nifi forte ovati- ]s nl a tudinem, que aliis ejus factis patri abunde conítabat? nonne ergo, quod optimum fa- UCIUO. cere poterat, fuit, ut fe totam occupans in J jl if demonítratione amoris filialis . patri lonpe gratioris quavis alia virtute, cetrera omnia L Obli- j Q ; 238 CoMrPrzND:uM TRaAcTATUS oblivifceretur- ? Oculi mei femper ad Do- fitnf, mümwn ; quomiam ipfé evellet de laqueo pedes ; nittüt 4€0$. (4) velle Incidifti inadverfitatum laqueos, quibuä quiden captus es! Deum refpice , & íine eum age- lt u re: curam ille tui geret. Jacta cogitatum i, ; lic m tuum in illum, & ipfe te enutriet. . Cur vis vel non vis mundi eventus, atque cafus, qui | Ql vell contingunt, affiduos ? ignorandum tibi eft, L quid velle debeas, & Deus fàtis pro te omnia ; Pera] volet, qua poffis velle; te deeo nullam om- |Wef nino curam fufc ipiente. Expecta igitur pa- Qu i J 4 ! ode tienter effectus divini beneplaciti, & copita ejus voluntatem , qua femper fibi conftat, ümen |üm d tibi füfficere: fiquidem ita bonus femper eft, ut non poffit, nifi bonum velle: fic enim di- | tl lectz fuze fancte Catharing Senenfi præcepiQt : | ped Cogita me, & ego cogitabo te. Otnir ! ltitem Perdifficile eft extremam iftam differen- tiam voluntatis humana ; quz eouíque pro- C greffa eft in unione cum voluntate Dei; bene T ( exprimere: nonenim dicendum eft, meo judi- at cio, quod acquiefcat voluntati Dei; fiquidem Is (a) actusacquiefcendi eft a&tusanimze, quoilla fü- n um declaratconfenfüm. Necetiam dicendum n eft, quodacceptet , neque quod recipiat: quia 0C d acceprare & recipere funt actiones qua'cam, eü: lu qua poffunt dici actiones paffivee, per quas d al obis eve- amplectimur, &accipimus, qua n niunt. od p (a,) Pj.. 42" V. 15' . Dg Awvonz Drr. 39 a , niunt. Dicendum etiam non eft: quod per- iU mittat, nam permiffio eft voluntatis actio, & velle quoddam otiofum, feu voluntas, que ltu quidem nihil vult facere, fed tamen permit- )q ^. egm 4 teré, ut fiat aliquid. Unde potius mihi vi- cottat ht detur, quod anima, que eft conftituta in Q hac indifferentia, & quz nihil vult , fed fi- cfs w nit velle Deum id, quod illi lubebit, dici de- 1 t bu beat habere fuam voluntatem in fimplici ac ) t 0f penerali expectatione : expeétare fiquidem non eít apere, & voluntas expectans non auam l Y ii ii agit. Atque, fi animum advertas, videbis, quod expeétatio animee fit vere voluntaria, & ,uu tb d i tamen non actio aliqua , fed fimplex quz- dam difpofitio ad recipiendum 1d, quod f ic al eveniet; ubi veroevenerit, & receptum fuerit, expectatio convertitur in confenfum, & in fipte omnimodam animi quietem , & tranquil- litatem. "T Ü W T ChriftusSalvator nofter amantiffimus füum- j Deþ« mam fubmiílionem voluntatis füuzee humanz r " CRJ ad ezererni Patris voluntatem exprimit his ver- g; lf bis (4): Dominus Deus aperuit bi aurem, id eft, ;( denuntiavit mihi beneplacitum fuum, ego m] J u autem 1on contradico, non abii vetvovfum. Quid hoc aliud eft, nifi dicere, voluntas mea non L Plaï* «d -l eft, nifi fimplex expectatio, qua difpofita eft ad recipiendum zequanimiter omne id, $ " hi quod Deus ordinarit: gnde permitto , atque CCQ («) lWai.$0. . $.. 40 CoMPENDIUM TRACTATUS cedo corpus meum illis, qui id percuffuri D funt: genas measillis, qui eas vulfuri funt, & at paratus ad omnia perpetienda, qus volue- bUSJ ül rint. .Verum, adverte obfecro Theotime; quod ficuti Salvator nofter polt refignatio- m T C nem illam, qua fun&us eít, cumin horto oliveti caperetur, fe trahiad libitum eorum, 1, ]ni m qui illum crucifixerunt, mirabili cum dere- lictione fui corporis & vitz inter adverfario- ",& tnatz rum manus permiíit: ita animam fuam, & minuspw f voluntatem .per indifferentiam perfectiffi- O mam pofuitin finu ererni Patris; nam licet lo dixerit: Deus , Deusmeus, ut quid dereliqui- tteb fti me? id«fecit, ut vere cognofceremus j C g amaritudines ac poenas, quas. anima ejus fü- ftinebat, non autem ut contradiceret fanclif- Ài ^ fimsee indifferentiz?, in qua erat, uti ftatim R; (am fuam poftea oftendit,. concludens univer Euima[ vitam & paflionem per incomparabilia hec DW verba: Pater/ im mamus tuas counneudo Jpiri- Qs du meum / PeïhS q L APOITOUOAVWIIE NUügrj la Perfeéla expoliatio anime , que cum Da voluntate umita ef. Wtb It epraefentemus nobis , o "Theorime! dul- m IN ciffimum JESUM apud Pilatum, ubi.mi- lites , fatellites ,. & carnifices fic volentem, 1 üm. » omnibus veftimentis, uno poft alrerum exue- runt..Nec his contenti etiam fan&tiffimam ejus Ri U$ Ds Awonsz Dzrr. 241 xl u ejus:. cutem férme detraxerunt , : dilaniantes eam atrocibus virgarum & flagellorum icti- ? Vil xe0tit bus, ficuti poftea ejus anima erepta fuit e corpore, & corpusa vita per mortem , quam fl y hyt in ara crucis ifuftinuit. Verum triduo elgp- fo , interveniente fanctiffima refurrectione, f egrun anima gloriofo füo corpore fe iteruimn vefti- üm a vit,.& corpus cute fua jam immorralirate erit donata circumdedit. Veíftivit aütem fe Do- .Pllämï*?: minus poft refuürrectionem diverf(à ac differen- ifelb te forma, inodoenim in peregrini, modoin mf hortulani, modo alterius generis habitu ap- du arebat , r & ;rout fcilicet hominum; falus ] & Yceet atris gloria poftulabat. : TT 0 gt Amor eft, o Theotime, qui hoc totum U fu. fecit; fed & idem amor eft, qui ingrediens (if [Eläïïr animam quandam, ut ea fibi feliciter moria- tur, & uni Deo vivat, facit, ut omnibus hu- bin P /7./[,2/ JF". manis defideriis, quin & fui ipfius eftimatio- ne, qua& non minus adharet fpiritui, quam pelis carni, fefe penitus expoliet; atque exuatiis etiam affectionibus & deliciis , quas J habebat in confolaüonibus Spiritualibus , (Ii verfata in exercitiis pietatis, &1n perfectio- ne virtutum , qua videbantur efle propria e'Ch vita animz devorze. P Tunc Theotime , ormni jure éxclamat j anima: Éxui me meis veítibus , quomodo n r eas refumam ? lavi*pedes meos ab omni ge- ifi nere affectionum , quomodo iterum eos in- e;us qui- CoMPENDIUM Tx.x.crnvs 42 quinabo? nuda epreffa füm e Dei manu, & Deus nuda regrediar 1illuc. Dominus multa mihi QUm y dederat defideria; Dominus ea abítulit. Sit nomen Domini benedictum. Ita 'T'heotime, ( idem ile Dominus, qui in principio fa- t'der cit nos defiderare virtutes, & omni occa- li q fione occurrente eas exercere, idem eft, M qui affectionem virtutum, & omnium exer- m citiorum fpiritualium a nobisaufert, ut majo- if ( ri cum tranquillitate, & fimplicitate nihil de- lm fideremus, nihil affe&emus, preter bene- l v lacitum divinze ejus voluntatis. Nam quem- qudr admodum pulchra & cafta Judith habebat Ttur quidem in fuis rebus pretiofiílima veftimen- $ nf ta, quibus fe indueretfeftis apud Ifraélem - diebus, fed nullum erga ea affectum fove- d bat ; fiquidem nunquam toro viduitatis fue Tüncio rempore fe iis ornavit, nifi quando impulfü K 00j Numinisadibat Holofernem , & ejus exerci- tum: fic nos, quamvis didicerimus praxin vir- Ut ho tutum , & devotionis exercitia, tatnen, quo Nm, ( videlicet eft perfectorum opus, ea appetere h lg non debemus, neque iiscor noftrum veftire, g nifi inquantum fcimus, id Dei beneplacitum velle: & quemadmodum ]udith remanit femper in vefte lugubri, praeterquam in d- Ài &a occafione, in qua voluit Deus, 'ut fplen- Qd dide, ac pompofe veftita incederet: ita de- feip bemus nos pacifice manere veftiti noftra mi- ä [atq feria, & abje&tione, viVentes inter nofílras i ue duim imperfectiones, & iqürmitates, ufq Deus u Dg Auonr Drzr.- 243 m "u Deus nos evocet ad praxin excellentiffima- tlit d rum virtutum. yli. Y denis Cum vero nequeamus longam moram vipit? trahere in iíta nuditate, fpoliati omni ge- m nere affe£ctuum, monet nos Apoftolus, ut, qden poftquam nos exuimus veftimentis veteris ia Adam, induamus nos habitu novi hominis, , Ut id eft Chrifti JESU; nam cum omnibus re- ïevnihüïï bus nuncium remiferimus, etiam affe&tioni- r bus virtutum remittere nuncium debemus, unge quod nolimus pofthac neque earum, neque h x quarumque aliarum rerum affectiones habe- velln re, nifi in quantum Dei beneplacitum id exi- [ git. Oportebit nos rurfum veftiri pluribus hum J affectibus ;;& fortaffis etiam'illis ipfis, quibus r b nunciumremifimus. Sednota, quodfiopor- jo ) tet nositerum eas refümere, id fieri non de- IUSCWN bere, quia nobis grate fünt, quia utiles, " j quia honorifice, & apte ad fovendum amo- en! f " rem, quem in nos ipfos gerimus, fed quia [L] j fs grate Deo, quia ejus honori D mtflu ejus gloriam de(tinatz, qtilcs ; quia ad [f Placm t Eliezer ferebat fecum inaures , & armil- p u las, nec non nova veftimenta pro puella, uifP quam Deus preparaverat filio Domini füi, « T & reipíà illa donavit virgini Rebecce, fi- noüm' mulat que agnovit illam effe, quam quere- n bat. al []Cl Habendae omnino funt nova vefítes ugdü pro fponía Salvatoris, fi pro illius amore, ve- ) r 244. CoMwrzNDiUM T&ACTATUS Tini Y teri affectione fe expoliavit; quam háctenus erga parentes, erga patriam , erga familiam, Wi U5 ( Wrie erga amicos habuit; atque hec non fecun- dum confiderationes humanas, fed fecundum E g divinas, quia fcilicet fponfus coeleftis heec vult; hecpraecipit, ad hecimpellit; talemque or- $i dinem, & feriem inftituir in charitate. Áisex exuitur vetus aflectio ad confolationes fpiri- "g! di tuales , ad exercitia devotionis; ad praxin vir- Wil tutum, quin imo & ad progreffum in perfe- dj &ionis ftudio, reveftiri nos oportet alia af- Qnt, fectione tota nova, amantes omnes gratias, Deid & favores ccleftes, non jam, quia animum fcipf afficiunt, & recreant, fed quia fic nomen Do- &Ul mini fanctificatur, ejusregnum locupletatur, , | divinumque beneplacitum attingitur. dtümu üm [ Ita S. Petrus fe in carcere veflivit, non d fed Angeli mandato: ropria füa electione; u$ &l cinxit fe , accepit fandalia; deinde reliqua (ua fieS & loriofus Apoftolus affumpfit veffimenta. Etg Ttw S. Paulus exp oliatus uno temporis moinen- Tf to omnibus a ffe&ionibus ,. Domine , i.nquit, Itlio ine, quid pla- üb quid me vis facere ? id eft, Dom cer, ut defiderem , ur affectem , ut aggre- I diar? fiquidem tu me profternens a& ier- ram, meam in me mori feciíti volüntatem, CPU- quia tu Deus meus es! Theotime, qui nihil H que omnia reliquit proprer D eum ; acer Deo: deber refumere, nifi quod pl iad Do- non amplius nutrit füum corpus, nií qnini : ; Dr Awuons Drr 245 hidens mini preceptum , ut ferviat fpiritui; nilam- ami plius curat, nifi ut ferviat proximo, & pro- n f 1 prie anime , íecundum divinam volunta- cuntit tem: exercet virtutes, non quia faciunt ad Yec vt Íuum libitum, fed quia Deus hoc defiderat. at ( Deus imperavit Ifaie Prophete, ut fe u fuis expoliaret veítibus, his verbis(a): Zade, tg ïv p i Jolve faccum de lumbis tuis , €g calceamenta tolle n de pedibus. tuis. E: fecit fic, vadeus nudus , eg in p dijcalceatus, vel tribus diebus, ut aliqui di- t li cunt, vel tribus annis, ut alii arbitrantur. s n Deinde elapfo termino, quem Deus ei pre- Ita nos a fcripferat , refüumpfit veftimenta fua. atl expoliari debemus noftris omnibus affecti- :UPlïfn'«" bus, parvis & magnis, fzepeque examinare ii animum noftrum, an promprtum, & para- tum fe inveniat ad renuntiandum ejusmodi affectibus, quemadmodum fe Ifaias fuis vefti- Hïi[J 'm: mgüüäæ bus exuit, ac deinde ad refümendas affectio- l u nes conpruas obíéquio chariratis: ut moria- M il mur nudi in cruce cum Salvatore, pofteaque qu refurgamusin novum hominem cum illo. Di- ] Wu lectio fortis eft, ut mors, proinde facit; utom- ,ä i nibus nos expoliemus; eft etiam mag- t nifica, velut refurreéctio, ut nos glo- ria & honore cir—cughdet. h JKFINIS SECUND/E PARTIS. [ïu 2[1 R DIVI l j Inz[ J («) lIfai. 10. v. a. D ürgC IN DIVI FRANCISCI SALESII EPISCOPIET PRINCIPIS GENEVENSIS TRMCIOMXTEZS AMORE DEI IN COMPENDIUM REDACTUS.»X * Pans TERTIA DE ORATIONE. u N l e ls M Vab ia - v Ya "g "t ( 0s ln U il : J, f i H Wyfng tj Wi 1 ^ D n (/ üqw] d ] Wi 4( ? i l /i i ! ! (f QO AU !'vnmeï ij [ Türof ij 1] il ? ( M * A £ M : MU QVason OA TOA Wa v P n "$, PRAEFATIO AD PARTEM TERTIAM. EC )n iis, qui tertia bac in parte citantur ; libris 935?(3—52 Divus Francifcus Salefius de nulla re alia, [ quam de interiore oratione agit , de medita- Lione videlicet , ac de contemplatione. Meditatio-eft confideratio quedam veflexa fuper "veritates., atque my[leria Religionis noflre , ut .exinde ajfectiones animi , ac propofita ad [piritualem profettum facien- tia eliciantur. Contemplatio efl [antka animi. quies in pre[entia Dei , cujus perfettiones contemplatur, & aquo eum in modum penetrata e[l anima ,. ut fe in dllo pulchritudinis ac. bonitatis oceano penitus demer- gat. "d meditationem fuum. applicare animum £? pote[L, & debet quilibet. Contemplatio autem fin- gulare Dei donum eft, cujus invitationi fideliter quem- vi: oportet obfequi; propriis autem illam pravenire conatibus non omnibus prodef?. — Omnibus , inquam. Nam quod aliqui fint , qui nemini pvorfus ullum ad obtienendam illam conatum adbibere concedunt, 11 ma- gis fefe exbibent, quam oportet , feveros. Diovus profe&to Bafülius omnes. perfettionis avidos ad pren- Jandum illud contemplationis genus excitare vide- iur, quando (a) ita fcribit: Hec nobis via fit ad dnvehns 3 (8) de Virginitate c. 1r. foentionem pulibri ducens , ut ves omnes, que bo- sinum jzudia opinióne quadam pulebri ad f[ui amorem, & con[uetudinem provovent , velut abjettas , at tem- porarias fupergve[ in earum mullam impendamus vim appetendi; nec vero eandem, ineriem ,. ac fiupi« dam in nobis conclufam teneamus , fed ab bumilium re- vum. [iudio expurgatam transferamus ,- quo . fenfus «on pertingat, u£ nec celi pulcbritudinem admire- :sur, nec luminis [blendorem , mec aliam vem ullam pulcbram , que füb afpe&tum cadat , fed per pulcbri- tudinem, que in jis,omnibus animadvertatur , & :llius amorem ,. quafi manu ducamur , cujus gloriam celi enarrant, & nolitiam omnis rerum natura pra- dicht. Huic tam fapienti, tamque famtto Prafuli qui contradicunt , animarum directores , babent fane, quod metuant, ne fibi quoque certo. fenfu impropere- tur illud, quod (a) Chriftus. legisperitis. objecit: D V2 vobis legisperitis , qui ruliftis clavem Ícientizee: ipíi non introifüis, & eos; qui ? in-: N ;roibant ; prohibuiftis. 4 /" ! u m a N S A & Ji /] llll 3 x i ,j 2A Ben k "E ^ U 5 j CTI ( MUHUA À TMM rXXX C ( 3 (q E m a u CÍ-X- X X3J R I l Qim ERSSSS 1EA N eA u a N NN ünta «ægä 'Vf(([(x fülttm Ka ii C W (2) Luc. 11. PARS 25t (0) sE j Qd : :2 l] ; : g z ? NU n À Ó *f Á L. 3 z a Nl Mu 9f gnzt;?m ' 7 z n NS qe 2 (u [ h RE k N RR m u N TAT p 'ü , ! PaRs 'TERTIA. j n 1 qunt j DE ORATIONE: ! DoOPTUDT L il i fy ! At W Defcriptio "Tbeologie my[tice ; que nibil j; d 5, qlll TZP C aliud ef ; quam pmtzo. D:-ü uo funtprecipua amoris noftri erpa N Z Deum exercitia: unum affectivum, s & alterum effectivum, vel ut ait S. Per illud intime affi- Bernardus, activum. cimur erga Deum, & ergaid omne, quo amar Deus. Per hoc Deo fervimus, & exe- quimur id , quod nobis raefcribit. Illud nos ; hoc facit, ut ejus vo- jungit bonitati'divinge luntatemexequamur. Alteruminformaátani- orationibus " mum complacentia, benevolentia; jaculatoriis, votis; fufpiriis & omni s generis defideriis ; inducens nos; ut noftrum fpiri- ) & velut unum cum j um divino jungamus 4 uio 252 CoMrrzNDiUM TRACTATUS illo efficiamus:-alterum producit in nobis fo- prüs lidum decretum; firmitatem animi, & fer- Qb in vens, ac inviolabile ftudium obfequendi Deo, quiia Toreg & exequendi omnia ejus mandata, infuper ferendi, gratum habendi, approbandi, & [ ambabus ulnis amplectendi omne id, quod [ienti procedit ex divino beneplacito. " Alrerum penet item facit, ut in Deo nobis complaceamus: Qnit B alterum autem , ut.Deo placeamus Per pj alterum concipimus,; per alterum produ- T0 cimus: per alterum collocamus Deum in Ut corde noftro, ut infigne amoris, ad cujus frtudy nutum omnes noftra atfectiones fe dirigant: ffifiiïil per alterum vero fuper brachium eundem Wal ponimus, velut pladium dilectionis, per quem exequimur acliones,; & opera virtu- Qd Qi(rer tum. Porro primum exercitium precipue confiflit oratione; in qua tam multi, tamque ür, otet diveríi motus interiores inveniuntur , ut otmn- nes nullo modo poffint enumerari, non fo- velpr lum ob multitudinem, fed eorum naturatm, D i & qualitatem, quae cum fÍpiritualis fit, va- HïS ) de tenuiseít, ac imperceptibilisa noftro intel- bom lectu. Sagaciflimi optimeque inftruéli canes Tve venatici in veflieandis feris aberrant perfzpe, i& g propter varietatemaftuum, quos maxime cer- i vi exercent, omnes in partes dum ab infe- C quentibus canibus premuntur, declinantes, 60, & alios cervos füo loco , fatigati ipfi ex cur- ii j fu fubítiruentes, ut & venatores, & canes ln eludant. Sed &nnobisnon raro evenit, ut pro- pr 1us V $ Dzrz AMoszs Dei. 153 A f I t prius animus fcrutationem noftram effugiat, ) & &ï' ob infinitam nempe diverfitatem motuuim; n qui in animo exfurgunt, ut ejus omnes er- ii rores neque dignofci, neque caveri valeant. xnd, i Deus folus eft, qui per infinitam fuam l qu fcientiam videt, explorat, perfcrutatur, & Aeny penetrat omnes noftri animi receffus, ut ce- hceumt U 5 cinit Regius Vates, quando dixit (2): Dormizse probafli :ne , g cognovifli me: tu cognovifH [effto- ] pröää nem meam , €$. ve[urve£tionemmeam. — utellexifli Deun ; cogitationes eay. de longe : Jemitain meam, €g fu- d dÉ aeulum meum invefligalli , eg mirabilis fa&la ef [ino feientia tua ex 1me: confortata efd , €9 mon pote- Y elnte vo ad eam. Profe&to, fi cogitare vellemus, yis f quales femper effent noítre cogitationes, q Sh'f difcernere item, quod diícernimus, recor- ræü??f dari, quod recordamur , attentio ejusmodi l f( foret intolerabilis, & in mille volumina, ac h l CN veluti nodos Gordios intricaremur. , Doi ( j Non accipimus hic vocabulum oratio- h[- mis pro fola oratione , aut petitione alicujus boni, ficut S. Bafilius docet, fed ficut S. Bo- l yj naventura, quando dicit orationem in gene- ia [ x,ïw re comprehendere omnes contemplationis j actus, vel ficut S. Gregorius Niffenus, qui j j p docet orationem effe colloquium animae cum duf Deo, vel ficuti S$. Auguftinus & Damafce- nus, quando dicunt, orationem efle men- ü gf (l " a tis in Deum elevationem. . Quodfi oratio eft , K 5$ collo- ; )uq)fü' t£a): BK 132. priUS 2f4 CowrEzNpDiUM TRACTATUS collequium, fermocinatio , vel converfatio Do anima cum Deo, per eam igitur loquimur 4 tibinil f ni Deo, & Deusloquitur nobis, afpiramus ad cordi illum, & viciffim ille ad nos af'pira.t. Aanti . Sed quibus de rebus fermocinamar in T feir fs ] oratione? quod argumentum eft mutui no- ftrifermonis? 'Theotime, noneft fermo, nifi ( 01 de Deo; nam qui poffet alius inftitui fermo Aqui & colloquium ab amore, quam de Dilecto? hqic ideoque oratio, & TTheologia myítica non Don o funt, nifi res una. Vocatur Theologia, eo- Q u quod ficur Theologia Deum habet pro obje- quend €to fuo, hec etiam nonnifi de Deo loqui- Wpà tur 'Tria tamen hic inveniuntur difcrimina: tb i 1mo. Theologia fpeculativa tractat de Deo, 80 qua Deus eft; myftica vero de eodem loqui- w(e tur, qua fumme eft amabilis, id eft, illa re- Xonju Ípicit divinitatem fupreme bonitatis , fed | hec fuüpremam * bonitatem divinitatis. . 2do. Qcleft Speculativa tractar de Deo cum hominibus, W & inrer homines; fed myfítica loquitur de «t Deo cum Deo, atqueadeo inDeo ipfo. 3tio. Lione Speculativa tendit ad cognitionem Dei; my- ttm füca vero ad ipfius Dei amorem , ira, utilla efficiat füos Q ifcipulos fapientes ; ;doctos; jtt « quin & Theologos; fed h&c efüiciat arden- tes, & ftudiofos Dei amatores , ac Theo- Ilf)lrr tj philos. W Id ij Porro gk l 25f .Drg Auozr Drr t Porro vocatur myftica, eoquod converfa: qui. tio in illa (it fecrerain qua Deuminter &homi- 4mt nem nihil dicitur ultro; citroque, nifijunéctis "Sermocinatio cordibus, & unitis animis. amantium tam (ingularis eft, & inufitata, Qu llr ut nemo eam intelligat preter amantes ip- ^ gt ífos. Ego dorinio , dicebat amatrix fancta, €9 *rmo, I cor ueum vigilat. Eece. Diletus meus loquitur. t m Ecquis divinaffet fponfam hanc dormientem Du Q loqui cum füo fponfo? aft ubi regnat amor; tica t M non opus eít externo ftrépitu verborum, ne- g ] que ufü fenfuum ad audiendum , & collo- rai quenduminvicem. Breviter, oratio & Theo- T logia myítica non eft aliud, quam converfa- [ iil tio fpiritualis, per quam anima amantis cum d J Deo, de amabiliflima ejus bonitate loquitur; ut fe illi uniát, & quam poreít, arctiílime (ni j Il conjungat, , ^ Oratio ob varietatem, & multitudinem j A cccleftium deliciarum , quas exhibet iis, qui n eam ftudiofe adhibent, dicitur manna, fed ] ; J " fecretum, eoquod ante u lam fcientiee cogni- 6] tionem in folitudine mentis obveniat , ubi g anima omnino folo cum Deo fola agit. Qrue eft ifla, dici pote(t de tali anima, que afcendit j ! u per defertum , ficut. vivgula fumi. ex aromatibus jl : mpyrvbe , €g tburis, e9 tuiverfi pulveris pigmen- hi iava? Hanc eandem etiam amantem animam defiderium folitudinis incitavit ad faciendam füpplicationem füo fponfo: J*ni dilede mi, commoremuy in villis. egvgdz'mnm' in agvum , Ob Y 256 CowrEzNDIUM TRACTATUS 'Ob hoc coeleftis komatrix vocata eft turtur i, avis, qua amat habitare in locis umbrofis, fente & folitariis, in quibus fylveftrem fuum can- idior tum non adhibet, niíi in gratiam unici fui h comparis, cui vel blanditur, quamdiu vivit fiont ille, vel tacta illius defiderio, eum deflet poft ET mortem. . Eam ob caufamin cantico divinus vupa fponfüs , & caleflis fponfà fuos amores con- tür tinua fermocinatione reprafentant. Quodfi woft eorum amici, & amicee fübinde, durante eo- feret rum colloquio, quidpiam fermonis inter fe iabl apitant, id faciunt furtim, quia ítudiofe ca- inter vent, ne turbent amabile colloquium. Ea Tif de caufa beata Mater "Therefia de JESU ini- | u tio fuarum cum [eo fermocinationum plus itter experiebatur profectus in locis , ac my- E Íteriis, in quibus Dominus folus erat, ut in Q0ne horto oliveti ; & quando fedens ad fontem h folus græüolabatur Samaritanam: videbatur A& fT2 1 10 i fap. enim fibi, quodíie tfolacum folo, citius ad- P mirtenda eífe ad familiare colloquium. — So- d litudinem amat amor, & quamvis amantes Imo nihil habeant, quod fecretum pottulet, ta- L men eis. volupe eít, dicere id, quod fentiunt fecreto. Etquidem, nifi fallor, ideo hoc tu Ti faciunt, quia noluat quidquam agere, vel lo- qui, niii pro feipíüis: unde fiid, quod gerunt j (ffþn mente , voce elaca efferunt, exiftimant 1d mi- In- ("Illpgjl nime fieri pro fe folis, quia nimirum res co ! r munes non enuntiant modo. communi, & dnon confueto inter al i.qs, fed modo quodam fingu- k lari, : S Ds Auo&E Dre: 257 Lt lari, qui nonnifi inufitatam exprimat animi Tro fententiam , per quem loquuntur quidem üm d idiomate inter amantes communi quoad ver- jnid f'; ba; verum quoad pectüliarem vim, &.pro- E nuntiationem tam fingulari, ut nemo pra- d ter amantes illud intelligat. Nomen Amici 9 m vulgariter pronuntiatum non magnopere cu- od ratur, fed fecreto prolatum, atque in aures Quoäl; infufürratum mira qusedam defignat, & quo fs fecretius profertur , eo ejus fignificatio eft j amabilior. O qua & quanta eft differentia inter fermonen antiquorum Dei amatorum, LdiO(c Ü u i : Iegnatii verbi caufa, Cypriani, Chryfoftomi, Bu upguítini, Hilarii, Gregorii, Bernardi, & Q] Pïü inrer ilud , quo utuntur Theologi minus g amantes! utimur quidem eorum verbis, fed L u non eo igne charitatis accenfis, & fuavitatis [ 0n faccharo conditis, fed fripidis, & ferme gra- i * j ti faporis expertibus. dipa (iUf Amor non folum loquitur lingua, fed m * oculis, füfpiriis, & externa corporis figura: a[mEH imo ipfummer filentium ei loco verborum [Ule[; ! eít. . Egodixi Domiuo: Tibi dixit cormeum: Ex- f2 qui[rvit te facies mneay faciem tuamy Domine, vequi- ( P vam. : Defecerunt oculi mei dicentes , quando con- " qi folabevis me. — Exaudi ovationem meam , Domiue jf deprecationem meam ue de[pexeris. — duvibusper- g[ïd fr cipe lacrymas meas. Ne exficcetur pupilla ocu- g a l tui. Viden, Theotime, quod filentium M amantium loquitur per pupillam oculi, & n[gü*d la tmy- per lacrymas! Equidem in Tþeolog' ftica lil 258 CoMPEgNDIUM TRACTATUS ftica precipuum exercitium eft, loqui Deo, l & audire Deum loquenrem in intimo corde. I o Er quia colloquia hujusmodi fiunt per maxi- ! enim] me fecrerasafpirationes, ideo vocamus ea taci- hum ta colloquia: oculi loquuntur oculis, & cor | pd cordi, & nemo intelligit, quid dicatur, nifi Qu 'ipü'foli facri amantes, qui loquuntur. ; limin Q9 f Qp usl DOmin De Meditatione ,. que eff primus . gradus T0l orationis vel "Theologise 1uyflice. ; Qeqd erbum hoc fàcris Scriptoribus valde eft ; urí V in frequenti ufu, & aliud non denotat, B quam attentam & fzepius: iteratam cogitatio- i. QU e nem producendis afiectibus aut bonis, aut malis aptam.. In Pfalmo primo dicitur Jce- ülto Qmy zus, cujus voluntas n lege Domini eft , 97 in lege ejw meditatuv die ac no£fe: ait in Pfalmo fecun- (f dó quseritur , quare fremueriut geutes , & popu- li ieditati fint inania ? Meditario igitur infti- N ruitur in bonum, & in malum finem; quia Q6 ty tamen in facra Scriptura vocabulum medita- q ] Qere tionis communiter accipitur pro atrentione, que adhibetur ad res divinas, ut quis exci- m ) M tetur ad eas amandas: ea communi T heolo- orum confenfu accipitur in bonam partem; 7]1:250 ) ita ut modo, fi nominatur meditatio , non Vr intelligatur alia, quam quee fancta eft, & in- "n troduétio ad Theologiam myfticam. Ut Pprx'o )g) $ D& Áuonz Dzir. 259 us Porroomnis meditario eft cogitatio , fed Q CU non omnis cogitatio eft meditatio. Perfzepe er m enim inclufas animo gerimus cogitationes;qui- I eati bus mens noftra absque ullo certo confilio oc- cupatur; ad eum modum, quo videmus r Qf ïW mufcas huc& illuc volitare füperflores, nul- lumindereferenteslaboris füifruétum. . Hu- Jl jus generis cogitationes , quamvis attento ani- mo fiant, non gaudere poffünt medirtationis nomine. Spbinde perquam attente cogitamus :ï gmä:;' remaliquam , utejusetfectus, caufas; eeetera- " que adjuncta addiícamus , & cogitatio ifta vo- "m catur ftudiumliterarum. 'Verum quando co- itamus res divinas, non ut eas addi(camus, dv j € d ut erga eas affhiciamur, meditari dicimur, Md quo exercitio mens noítra, ut facra apis i ulro citroque myíleriorum flores cir- Qul ^ cumvolitat, ut:divini amoris CI ir? M b inel fibi con- ficiar. 10 j &j Sacra pagine preftantiffima fimilitudi- tut ! xm üu* ne explicant, in quo meditatio facra confiftat. Rex Ezechias volens in füo Cantico expri- j Jf 1l af mere diligentem , & attentam confideratio- j & nem , quam inflituit de malo, quod patieba- tür: Sicut pullus birundinis , inquit (4), fic cla- Ti mabo , smeditabor , ut columba. Ü Si unquam ad- IP M vertifti, Theotime, pulli hirundinum valde 0; n x hiant roftro , dum pipientes efcam petunt: contra inter omnes ayes ung columba eft, qua (4) lfei. 38. v. 14. t 260 COMPENDIUM TRACTATUS | quee gemitus fuos format claufo roftro, vol. ftif vens fuas voces in gutture, vix exiguo quo- gi'rlïioj dam murmure, raucoque ftrepitu foris audi- Qi pur fo. hod Et hic quidem ftrepitus illi fervit ad do- lores fuos , & amores exprimendos. Eze- idemc chias ergo, ut oftenderet, in medio füarum dTorel t eerumnarum fe inftituere complures oratio- nes vocales, clamabo, inquiebat, ficut pullus lumba birundimis, àperiens os ad emittendas per- - f multas voces flebiles,. & moaeftas ante Deum; (l & ex parte altera, ut declararet, quod etiam lr uteretur oratione mentali, zeditabor , ajebat, &em. ut columba, volvens, ac ruminans cogpitatio- opuln nes meas in animo meo per feriam confidera- Qung tionem, ut me ipfum excitem ad laudandam Iüquit fupremam Dei mifericordiam, qui me redu- dlijuje xit de morte, miíertus*mearum miferiarum. m ]ta dicebar Ifaias: Augiemus, quafi urfi omuts, t f eg quafi coluinba meditantes genemus. — Rugitus z?ïlz'ï'///f ; urforum referuntur ad exclamationes, que& t fiuntin oratione vocali, gemitus vero co- Ts lumbarum ad facram meditationem. Verum, C;'SCïarg ut fciatur, quod turtures non folum trifti- his, tiam, fed etiam gaudia, & amorem füis ge- 0a mitibus teflentur, facer fponfus defcribens i ver naturale, ut exprimeret jucunditatem Quj üteio veris fpiritualis: vox, inquit, zurzuris audita ef? in terra, quia nempe hoc tempore inca- fmfu z lefcit amore, quem cantu füo prodit, & fta- 'ï*lï[, [/ a üm fubjungitür: Columba mea, offeude mibi 'Ciïufgg j Jaciem tuam; vox tua vefonet in auribus meis, | guia x*ï) Di«: AMontr Drr 261 ï)" IN quia vox tua dulcis efl, €9 facies decorajuxta , eg UO "ratiofa. Dicit nempe , animam devotam fi- 9f5 d b i pergratam effe, quando ea meditatur, ut TE incalefcat facro, ac fpirituali amore, quod idem columbzee faciunt , ut fe invicem ad fuos )5- E-* pfür l amores excitent. ts (f l Itaille; qui dixerat, meditabor, ut co- fn V l J i i jumba, exprimens fententiam füam alio modo, | us t vecogitaboy inquit, aue fe, o 1mi Deus , omnes li " a1)0$ 1»00$ 12 amavitudiue aniume qne. uv, n nam me- tl .ï lj ditari & recopitaread excitandos affectus una iit DP ale* eademque res eít. . Unde Moyfíes admonens at populum ad recogitanda Dei,beneficia hanc G adjungit rationem (a): "Ur recogites iz cordetuo, inquit, €9 caflodias mandata Domini Dei tui , £2 at r n ainbulesznvisejus, j eum timeas. Et Dominus Yenat ipfemet itaad Jofüeloquitur: /Vozrecedat vola-- ?nen legis bujus a corde tuo, [ed meditaberis im eo r La R Ut dicbus ac mo&tibus, ut cuflodias, €g facias omnia , n5 ( que [cviptafuut 12 €0. * Quod uno in loco ex- v preffum eft per verbum meditari, in altero , Y declaratur per cogitare. Et ut intellioere- W mus, quod copiratio iterata , & meditatio jum [ j (UiS tendat ad excitandos in nobisaffectus, propo- fia, & actiones, dicitur in utroque loco, dl (j t quod oporteat recogitare, & meditari in lege, Q ureaobferverur, &inpraxinreducatur. Hoc T LA fenfu Apofítolus nos hortarur: Aecogitate , in- yt P 74' I quir, eum, qui ialem fuflimurt a peccatoribus ad- li verfa$ femetipfum . cosmtradiclionem ut me fati- tl "T gemi- d)w' HH D. J'ofi-3. v. 8. r 262 COMPEXDiUM TRACTATUS gemini animis ve[fivis deficientes (a).. Quando f [it. dicit, recogitate, idem eft, ac fi diceret , me- | l u ( ditamini. Sed quare vult nos meditari fa- m cram paffionem? non ideo profeéto, u: fia- fitin mus docti, fed ut famus patientes, &animofi rj ad conficiendum eeterne felicitatis iter: Quo- Itet. hü 1Jodo dilexi legem tuam Domine J tota die meditatio Gtm 1168 efl , dicebat David (^). Meditatur in lege; Tilatis quia illam dilexit, & dilexit quia illam medi- diï, à tatus eft. F ii litat Huc atque illuc affidue. circumvo ilco apis, non fortuito, fed ex inftituto, non re- creatura fe vifu flofculorum, quibus prata paffim confperfaíunt, íed mel fuum colle- étura; quod cum invenerit, delatum ad D fuum alveare, artificiofe difponit, & ac- li commodat, feparans ab eo ceram, & favum conflruens ad reponendum , ac fervandumn mel pro hyeme. Porro talis eft anima in me- o diratione: pergit ex uno myfterio ad aliud, Q non tumultuarie, neque folum ad relaxan- Wt dum animum vifu admirande pulchritudinis, f quz eít in divinis rebus, íed ex propofito, It?mpj & ut inveniat incitamenta amoris; qua cum d ( invenerit, ea deguílat, & avide abfümpta üd collocat in corde füo, atque feponir, quid- pag Qur, quid advertit füo profeétui promovendo aprum e(fe: tandem fua propofita ac decreia i fe formar, qua tempore rentationis profutura üelnc. [Mint. Dem' (a) -Hebr. 11. v. 3. s | (4) Pf 118. . 97. j Dr . AMoRE 'DEI. 265 4 f l uV ] à Qu íint. ]ta cclefítis amatrix ; velut apis my- m ftica volitat ex canticis in cantica, notat mi- lii nurim omnia, que fibi chara & jucunda inve- j W nit in dile£to füo , ita; ut' penitus igne fàcri Lanitt amoris ácceníà loquatur cum eo, eum inter- wl ropget, audiat, & admiretur, ficut & ille vi- ml ciffim eam cumulat gaudiis, & lumine cla- rinig riatis fug, ac infinitis deliciis eam perfun- jm o dit, atque hec ratione tam myftica ; tamque inufirata , ut non poffit inflitui fermo de X Ol iíla converfatione anime cum Deo. , f0l iU N Vf CAPUT IIb n d ditur Dejcriptio contemplationis , 62 de difcrimi- &m 7w, quod inter illam , €9 sneditatio- ( Va nem deprebenditar. Jf Mi 9317 ontemplatio, Theotime , aliud non efï, D. quam fimplex ; & perimanens attentio ad 8[; M& mentis ad res divinas, quod facile intelliges, f faédta comparatione meditationis cum con- Wi Y )ropüü | templatione. Apum nova foboles, ufque ] o ad tempus, quo perfectam apum formam ] lii induunt, & mel conficiunt, nympha nuncu- n tur. pantur, poftea veroapes fimpliciter dicun- Qu Simili modo oratio vocatur meditatio qr ad tempus , quo producit mel devotionis; 0 m deinceps vero fe convertit in contemplatio- nem. Nam quemadmodum apes pecurrunt lil fuos tractus, hinc inde predature, & mel S23 colle- 264 COMPENDIQM TRAcTATUS colle&ure: quod cum collegerint, colle&um . üpr a elaborant ob delectationem, quam capiuntex ejus dulcedine: irta nos quoque meditamur u J ad Dei amorem colligendum: quo collecto fa. fnede Deum contemplamur , atque in ejus bonita- tem totum animum eftundimus, propter &rata (ema fuavitatem, quam amoris beneficio in eo de- Defiderium óobtinendi divi- mus] prehendinius. num amorem nos inducit ad meditandum, du Nl fed obtentus amor ducit ad contemplandum. Nam amor facit, ut ita gratam inveniamus li fuavitatem in re amata, ut nequeamus imen- Qii n tes noftras ejus vifione & con Dreyi i templatione un- quam explere. Cnte Regina Sabee, pöüquam particulatim con- j fideraverarfapientiam Salomonis, & domum, Ws quam zedificaverat, & cibos, & meníam ejus p & habitacula fervorum, & ordines maziivan- l0in Tngt tüun, veflesque eovum; eg pinceymas , €9 bolo- caufla, que offerebat in domo Domini, non babe- t i bat ultra fpiritum (2), ob ardentiflimum ia amorem , qui convertit ejus meditationem bis ( in contemplationem : unde velut extra ie &Ft&m fewe rapta plurima dixit, quibus oftendit, fum- mis gaudiisfe effe perfuüfám ; confpeétusenim Q at tot admirabilium rerum ejus animo ium- inum ingeneraverat amorem, qui amor G- l$ t0n inde in ea produxit defiderium de novo videndi femper plura , nec non diutius fruen- 10 qn l ïmgp (4).3. R. 10. 265 DE AMontg Dzir glun di prafentia ejus, in quo ea viderat: unde exclamavit: Deati viri tui, Q9 deatz fervi tut; 1piumeï "] x M: nill ! qui flant covam te fempev, $9 audiumt [apien- coll ztiamtuam.. Sicnosnonnunquam incipimus co- ; bonit medere fineappetitu: aft ubiapperitus fuerit to excitatus, pereimus comedere, fatisfacturi ei- Hac rationeinitio confidera- Ine dem appetitui. ) ii i» mus Dei bonitatem, ut voluntatem excitemus jl j ad eumamandum : formato autem in cordibus l noítris amore eandem iftam bonitatetn .con- jiund Ventoi fideramus, ad faciendum fatis noítro amori, m]q Ti qui non poreft (atiari videndo id , quod amat. " Breviter: meditatio eít mater amoris, íed at contemplatio eft amoris filia. f M Sicuti Jofephus fuit corona, & gloria l j | ) patris füi, ei magnos conferens honores, & gaudia, eique velut praeteritos ac virentes an- [ .Uf D / W nosin fenectute referens , ita contemplatio co- d ; ronat patrem füuum, qui eft amor, eumque ltl perficit, & cumulat eximia quadam praeftan- TU n Qu l tia,acvigore. Amor enim, poftquam in no- bis excitavit attentionem contemplativam , j Ti attentio ifta reciproce nafci facit majorem , ) j ferventiorem dilectionem, qui &ip(e tandem coronatur certis perfe&tionibus, ufque dum uU fruatur re, quamamavit. Amor efficit, ut.no- m bis placeamus in confpectu dileéti noftri; & g Q conípectus dile&i facit, utoble£temurin divi- no amore. Atqueita per muruum morum 1U5 h]J' h amoris ad vifionem, & vifionis ad amorem, & ) icut 3 t 266 CowxrENDIUM TRACTATUS &am ficut amor efficit pulchritudinem rei amate magis deeoram, ita vifio illius reddit amo- ( ij Amor 5] 810f rem ardentiorem, & jucundiorem. facit , ut pulchritudo, que amatur, longe f GU pulchrior appareat, & viíio pariter excoquit p & expurgat omnem ab amore fcoriam ; [5 Qu quo inveniat pulchritudinem longe magis viden amabilem. — Amor impellit, ac urget oculos, - $ tQ ut femper attentius refpiciant pulchritudi- Qmit nem Dilecti: & vifio incirat animum , ut &t e femper ardentius amet. ilte IN du UOULLT M 04 qy Alterum difcrimen inter sneditationem , 69 Tl contemplationem. [2 U?'an il ( editatio minutim & per partes confiderat M objeéta, qus apta funt ad incitandos ,jllf I M tj animos: fed contemplatio una fimplici, & colle&a vifione in unum aliquod objectum; At quod amat , fertur. Spectari poteft exem- u pli caufa pulchritudo preeftantiflhimee alicujus fionj corone duobus modis: vel confiderando dtda omnes in ea pretiofas gemmas, ceeterumque hotgy. ornatum , vel non confideratis fepararim cusmf omnibus partibus , confiderando totum opus Primus modus fi- unaac fimplici vifione. f'nafcej milis eft meditationi, in qua confideramus Hj exempli caufà divinae mifericordig effectus quibus moveamur ad ejus admirationem u ) D1;: Awontr Drr. 267 x n & amorem: fecundus autem fimilis eft con- ( templationi ; in qua refpicimus uno men- tis intuitu omnem varietatem eorundem ef- Ant fe&tuum, velut unam pulchritudinem , com- , lg agl paétam ex omnibus füis partibus. Meditan- fiym tes numeramus perfectiones divinas , quas videmus in uno myíterio ; fed contemplan- x n t G tes totam fümmam infpicimus. Socie & dritie comites facre fponfze petierant ab ea, qualis effet ejus dile&tus, quem tantopere amaret? um, ! illa refpondit, omnes ejus pulchritudinis par- tes accurate defcribens (a): Dilecfus sueus caau- didus $9 vubicuudus, eletus ex. uillióbus: caput ejus aurum optimum: come ejus 4 t clatee jnrl na- f v TUm, nigra quaft coroi : oculi ejus ficut. columbe füper: vivos aquavum: geue ilius ficut avcole aromatum , coufihg a pigmemtaviis. Labia ejus o lilia difiillamtia wmyvvbam primam: wmamus il- lius toruattiles auveg , plenz byaciutbis , erura il- lC jLato licty! I lius colummeimarimorce. Ita pergit meditando j fuümmam iftam pulchritudinem particulatim; ufque dum tandem per modum contempla- j l ,4 tionis omnia ejus ornamenta uno verbo con- J jL üderendf Clüdat: Guttur il/iïlï) iani[ ; fu(n;]ll "n2unm : C/Z- (j totus defidevabilis, efl dile&tus neus , e9 ipfe eff ami- ert (l cugsneus, füliee Hierufalem. epaï Da- um Op' Meditatio fimilis eft illi, qui violam ,odllS 1 mafcenam, rofam, rorem marinum, thymum, ja(minum, florem arboris aurec diftincte & equ f QHcU li feparatim unum po& alteram odoratur: fed [ 4 CcOri- a 0! (a) Camr. c. $. v. 10. ] 268 COMPENDIUM Tnlacwlaius contemplatio refert eum; qui odoraturaquan mriqua Q] expreífam ex omnibus ifüs herbis, & flori- bus; hicenim uno folo odoratu percipit om- Oratiof nes iftos odores fimul unitos, quos alter di- frne ul vifos, & feparatos odoratu perceperat. Nec f ullum eít dubium, quin hicunicus odor, qui fnbe (i m provenit ex permixtione omnium odorum, folus fit füuavior, & pretiofior, quam omnes odores, ex quibus ille unicus eit compofi- C tus, feparatimque odoratu perceptus. ldeo- Demar que cceleftis fponfus tanti facit, quod a dilecta min fua refpiciatur uno tantum oculo, & quod & p ejus carfariesita fit compofita , ut videatur uni- R(cu cuscrinis effe: ZulgerafHi cov meum , foror mets fllpra l vulnevafli cor meum inuno oculorum tuorum , &9 Win di i jn uno criue colli tui (&). Nam quideít aliud; : ] Nm refpicere fponfum uno folum oculo , quam illum videre fimplici, fed accurata vifione, (ine | i non mutiplici refpectu? & quid etiam aliud IT eít, ferre crinesuna colligatos, quam non dif- ts pergere fuam cogirationem in varietatem di- lt verfarum cogitationum ? o quam beati funt Teni ili, qui meditantes multiplicia inciramenta; iC P() uce habent ad Deumamandum, omnes afpe- Cfls, ( tus fuos ad unam folam vifionem, & ormnes &'h()mj cogitationesad unicam & folam conclufionem Qte reducentes, continent mentem fuam in unitaté contemplationis, exemplo S. Auguftini, vel S. Brunonis, qui pronuntiant fecreto in ani- mo füo ha verba: O Louitas , o bouitas [emper (ZIZ?Z« (4) Conr. 4- V. 9. ) Dz AMwons Dzrr. 269 antiqua , € [emper nova * exemplo etiam exi- UI,:"I*ï QUIM mii S Francifci, qui humi flexis genibus in oratione totas noctes tranfegit, hec verba qpite lt fine ulla intermiflione enunrians: O JDeui/ u Deus imeus es/. & inea omnia / hoc de eo re- zM yhr, a fert Beatus Frater de Quinta Valle; quia id gdoru fuis auribus excepit. m orts d Conjice oculös tuos, Theotime , in S. Bernardum , qui cum univerfam paílionem ; du |udid Domini per parres meditarus fuiffet, deinde n ex precipuis punétis fimul conjunctis fecit a fafciculum doloris amorofi, ponens illum i fupra pectus, ad convertendam meditatio- nemin contemplationem, atque elata voce di- um u xit: Dile&us sneus eff fafciculus myrvba: pro 2nc. 0 , qU&f*- Nempe poítquam diverfos affe&tus multitu- dine piarum confiderationum excitavimus, j Vi demum vim omnem iftorum aífectuum colli- indi gimus , qui permixtione fuarum virium pro- Ts ducunt. fümmum quendam aftectum vehe- um mentiorem , quam fintaftectiones, ex quibus at hic pofterior procedit ,. quia licet nonnifi uni- .0 u j cus, comprehendir tamen virtutem omnium aliorum affe&tuum, & ideo vocatur affectio j contemplativa. müiæ i on? uf u S ; CaruT 270 CoMPtNDiUM TRACTATUS CL BÓX 1 feles, I tar Contemplationein fieri fine labore, quod of fit ami tertium. difcriinen inter illam , 6g füin; pf : meditaïio'nem. Nettia implex contemplationis vifio conficitur nl . uno ex histribus modis: 1mo. Aliquan- dionie do refpicimus folam unamque e Dei perfe- t tes &ionibus, exempli gratia infinitam ejus bo- Ortnia niratem, nulla de alis ejus attributis, aut virtutibus affumpta cogitatione. Velut fpon- ? V5 ne fus quispiam, qui defigens fimplicem intui Tig, tum in eximia füee fponfe forma, refpiceret tantum ejus faciem, quia fcilicet ejus forma ts düntic diffufa eít ferme omnes alias in partes, non attenderet tamen neque ad lineamenta cor- 1 j a qonat, poris; neque ad pulchritudinem aliarum par- tium.. Eodem modo fübinde evenit in divi- lii "Yi nis; cum mens noítra refpicit fummam Dei QU t bonitatem , quamvis in ea & videat juílitiam; vt fapientiam, potentiam; artentio tamen fofa hderaf fertur in bonitatem: in eam fiquideri folam djt fimplex ejus intuitus dirigitur. M 2do. Subinde etiam refpicimus in Deo bus, fed d) plur es ex infinitis ejus perfectioni vifione una ac fimplici; fine ulla di ftin&io- ne; velutiis faceret, qui uno oculorum in- D Ue&u ruitu, tranfeunte a vertice capi tis (use fponfie s h üh li ue ad ejus N !j auro ger—nmisque- corufcantis, ufq pedes, D& AMOR?& Dtr. |ORT pedes, omnia perattente in genere vidiffet, nec tamen certo meminiffet, quali tunica fue- ';'1 ritamicta, neque qualem corporis, oculo- " )v ruin, ceterorurtüque membrorum figuram prefeferat, (ed omnia in ea fuiffe admiranda. Sic etiam per contemplationem fiepe unicam Cotu IT fimplicemque plures excellentie, & perfe- jw &iones divinz confpiciuntur,; nec tamen po- nj es ) teftres aliqua in. particulari referri, nifi quod ] lu omnia fint perfeéta; bona & pulchra, Jut 15 ;tio. Tandem alias refpicimus non plu- u Wi cerm i res, neque unam folam ex perfeétionibus di- vinis,. fed folum aliquam actionem , vel fü D opus quodpiam divinum , cui cum fedula G;U*r jty attentione animum applicamus: exempli cau- fa, actui mifericordie, per quem Deus con- neti ii donat peccata: vel actui creationis, vel re- t | h fuícitationis Lazati, vel denique converfio- Dit nis D. Pauli. Sic aperet fponfus quispiam, r il qui non refpiceret oculos, fed folummodo p fuavitatem aí(pectusin fua fponía, neque con- p fideraret ilius vultum , íed tanrummodo fuavitatem verborum, qua ex ea procedunt. Sed quocunque tandem e tribus his di- ys ul " &tis modis procedatur , contemplatio femper hanc habet préeftanteim vim, quod fiat cüm 'ous jl hat delectatione, cuin fupponit , inventum efle Dile&tum , una cüm fancto ejus amore: un- gru deinhac verba prorumpit: /gveni, quem di- UA ] of P L ligit anima mea , inveni , €g uon dimittam eum. Qlo " 272 . | GOMPENDIUM TRA;TATUS Quo differt .contemplatiö a meditatione, (utm Qf f at quz fit emper cum labore, defatigatione, & diícurfu , dutn mens noftra multum agitata Aflfma L traniit ab una confideratione ad aliam, qua- 0 L. rens diveríis in locis vel Dilectum fui amo- quim| ris, vel amorem fui Dilecti. Jacob. Patriar- (sj Vl chalaborat, multum meditans, qua ratione da qi acquirat chariffimam íuam Rachelem: fed tl ea acquifita gaudet cum illa, & omnem füum 0e fe laborem oblivifcitur, intentus contemplatio- q i [ ni. Sponfuüs divinus, quamvis ovium cuü- ( p Ítos preparat opiparum convivium more agreíti pro fua facra fponfa, quod defcribit in hunc modum, quo myftice reprafentat 8&, u omnia redemtionis humanz myfíteria. (4) l ] Feni in bortum, foror 1mea [ponja , meffui myr- Q vbam cum avomatibus aneis , comedi favum cum DN melle sneo , mifcui vinum seum cum la&le imeo: n N comedite amici amei , g bibite , Qg. inebriamimi Ün Dv li chariffimi / '"Theotime, dicage, quandopu- Qu Q tas Dominum veniffe in hortum fuum, nift Qd t l quando in puriffima, humillima, & dulciffi- ma Matris füze vifcera ingreffus eít, plena mndl[ omnibus florentiffimis arboribus fanétarum l* Q0 virtutum ? & quid, quod dicitur Dorminus M 0 mefluiffe myrrham fuam cum . aromatibus, i VQ nifi quod. dolores doloribus ufque ad m Or- ) d tem, &quidem mortem crucis fibi accumula- t'den he- rit, jungens per illos merita meritis, &t fauris ad dirandos filios fuos fþirituales. Nabi [ Quan- $ (a) Cant. $. v. 1. d* feqq. l Dz Awozs Dxr. 273 Jitnt uando etiam puras eumn comediffe favum cum melle, nificum vixit nova vita, reuniens iits) D 4 animam füam quoevis melle dulciorem corpori um fuo transfixo, &fauciato pluribus vulneribus, (u d V quam favus habeat foramina? & quando afcen- Purs dens in ccelos poffedit divinam fuam gloriam; vt quidaliud fecit, quam quod mifcuit vinum le- lo jv titiae, quae animam excepit , cum lacte perfe- emil &tz felicitatis in corpore, modo adhuc ex- cellentiori, quam ad illud ufque tempus fe- a vidd cerat ? um n T jb Porro in omnibus his divinis myfleriis u i eft, unde bene comedatur, & bibatur a cha- rs amicis, quin imo etiam, unde inebrien- ett i Jj tur. Aliqui comedunt , &bibunt; fed come- il f' j dunt plus, quatm bibant; undefit, ut non ine- / n h j brientur; alii comedunr, & bibunt, fedlon- / nf ge plus bibunt, quam comedant, & hi fünt, quiinebriantur. Comederee(timedirari. Nam d guty meditando manditur cibus iltefpiritualis, ac & di dentibus confiderationis , ut ita loquar, con- "o eli; tunditur , &digeritur, quod nonabsque labo- f re contingit. Bibere vero eft contemplari, [)o! & hoc fit fine labore; fed non fine fàcra ani- n mi voluptate.: Si qua&ras, quid.fit inebria- omu aadw ri? dico effe contemplari tam £epe, & tam o erdenter, ut quis torus quantus fit extra feipfam, & totus fit in Deo. O facra, & 576 Pt Optabilis ebrietas , quie contra morem ebrie- Pll Jf tatis corporeaz; nos abítrahit nom quic ] i d 2 na fenfu 274 CoMxrrzNDIUM TRACTATUS h fenfu fpirituali, fed corporeo, que nos non inü u intial efficit hebetes, aut ftupidos adinílar beftia- rum, fed Angelis, ceterisque coelitibus red- Ia d ney dit fimiles, qua nos extra nos ipíos ponit, non ut deprimamur, &in ordinem bellua- (inist rum redigamur, fed ut elevemur, & col- lihe D locemur inrer Angelorum choros; ut magis fiat, vivamus in Deo , quam in nobis ipfis, dum Qoftra dror ; toti immergimur amori, qui nos trahit ad vi- dendam Dei pulchritudinem ; & cum ejus bonitate nos corijungit. Al Qüta i C A'PUT-XL wæp De recollectione amimuee im ipja comtem- lumyn latione. ii Tic Theotime, non loquor de recollectio- Confi H Iüper ne eorum, qui oraturi fe in prafentia Dei conftituunt, revocantes omnes fuas vi- Cotdis Nam m fi res in animum, ut Deo loquantur. recollectio hzec fit ex preecepto amoris, qui w Is o nos provocans ad orationem, inducit ad be- ne, & laudabiliter eam faciendam. Iri quo F g quidem, ut vides Theotime, nos ipfi fümus, tgri( m qui iftam mentis recolle&tionem inftituimus. (f,aa' j Verum recollectio , de qua nobis Sermo; non hu LU fit mandato amoris, fed ipfo amore; id elt; MU non ear nos affumimus per electionem; €o- [ Ci l*]m ü : far quod non fit in noftra poteftate, id facere; quando volumus, cum non dependeat a no- Vr D ítra cura, & folicitudine, fed Deus folus eam EAU ('i in UP Dz Awons Dzr- 275 ÉN in nobisfaciat.quando, ex fingulari benevo- u h & lv" lentia fic eilibitum eft. Iil : : e, iaquitbeata T he- Iu refiade JESU , quifcripfit, nos facere oratio- nem recollectionis adinftar erinacei, velteftu- s d [ bïiä*.: dinis recipientis feintra fe, omnia bene intel- i &*1 lexit, excepto quodifta animalcula fe ita reci- piant, quando eis libuerit, cum recollectio M Püs' ( noftra non fit in noítra voluntate, íed nobis detur ad Dei beneplacitum. at a Hoc autem paécto fit ifta recolle&io. Nihil eft cuicunque bonitari tam ab ipfa na- tura inditum, quam trahere ad fefe omnia, que pollent fenfu, quemadmodum animae ( humanz ; que. femper propendent, ad ilud, quod eis maxime in amoribus eft. Contingit proinde nonnunquam, urt Deus uuie p "a inperceptibiü quadam ratjone in intimo cordis noí LM l 7) fit ] ri receffu fpargat certam quan- dam fuavitatem , qux perhibeat teftimonium , ^ Deum nunc adefíis. Atque tum faculta- i^ tes omnes, & ipfi adeo íenfus exterio- lc [ä» fif res vertuntar ad intimam illam partem, ubi ( i chariffimum fponfaüm effe fennunt. Nam l ij quemadmodum novum examen apum , dum geftir mutare folium, & longius profugere, )['[RO* f 6^ Ü revocatur fono pelvis, vel füavi odoriterze 7 P herbz fra 5 «t iia, utille£tum his deliciis füb- gt fu Wf M fiftat, & moretur, praparatumque fibi alve- a^ are ingrediatur; ira Dominus nofter pronun- [ üans-fecrerum aliquod. verbum fui amoris, )u n 276 CouxrENDIUM TRACTATUS & diffundens fragrantiam fuaviffimi odoris d ref u f fui, facit nos fentire amabilem fuam preefen- f tral tiam, trahitque ad fefe omnes facultates ani- m noftre, quzineo, tanquam in optariffi- quum mo fine fuo quiefcunt. dQue- O Deus! dicit tum anima ad imitatio- nemS. Auguftini: Ubite querebam, pulchri- ntige Qlemo tudo infinita? querebam te foris; & tu eras in medio cordis mei. Hoc gaudium poteft kfon QOl in praxin deduci ab iis, qui poftquam facra tibehy fynaxi refecti fünt, ex certitudine fidei fen- riunt id , quod neque caro, neque fànguis, ilore Ude ^ fed Pater coeleftis eis revelavit, quod eorum Salvator tum in corpore, tum in anima im- hbus ( primis reali prefentia per adorabile Sacra- fä Á mentum prafensfit. Quemadmodum enim Hbimei margarita accepto rore matutino clauditur, ihquan ut f& ab omni impura mixtione , quz ab marinis aquis evenire poffet, confervet libe- ràam; Ita evenit fanétis & devoris fidelibus, Dei quorum anima recepto intra fua vifcera divi- f niffimo Sacramento, reftringitur, ac in ie- inetipfam recolligitur, non rantum ut adorent 1 ( llb füpremum Regem ; noviffime fibi admirabili ratione preefentem , fed etiam propterincre- hi lg dibilem confolationem , .quam recipiunt per m H fidem. Ubi notabis breviter, "Theoüurme W Ql quod omnis ifta recolle&tio fiat per aimo- D) per lha [ie rem , qui fentiens preefentiam Dilecti delicias, quas is in animo diffundit , COHJITg"lï W C Dr AMoRnE Dzr. 277 0 fi oüqu & refert totam animam per unionem orni- um fíüarum virium ad Dilectum, qui eas ad li fe trahit vi füee fuavitatis, per quam ceu vin- culum amoris omnium ad fe corda trahit. wpmi, Novi ego hominem, apud quem--ümul TU d ntt atque fiebat mentio alicujus myfterii vel fen- tentize , quze paulo expreflius ei revocaret in " pukï ,-&mer memoriam Dei praefentiam, five id in con- fefhone facienda, five in particulari aliqua sf uam collatione fierert, qui ita continuo collectum d habebat animum , ut nonnifi mapgno adhibito fdet gt labore revocari poílet ad . refpondendum; unde videbatur veluti vita deflitutus, & fen- Qoc d n fibus caprus, ufque dum divina Dei prefen- tis fuavitas; quam toto animo ferebat, eum hi P. od fibimet ipfi redderet, quod aliquando citius; cuie aliquando rardius fiebar. ") U N VII.« n fide De. quiete anime fic vecolle&e in Deo. fcai W « A nima fic recollecta in Deo füuo fübinde A tam fuaviter & attente fruitur bonitate Dile&ti füi, ut hec attentio nequaquam ope- [us ro(à ei fit; eftque ob füummam tranquillitatem rl )p[€ ( cum fluvio comparanda , qui ita fuaviter & ( Plï')s equaliter decurrit ; ut contemplantibus vel Ti in eo -navigantibus non videatur moveri; g P quia neqüe undz , . neque fluctus ulli appa- 1e d AT mabile animorum otium, u rent, - Et iítud eít a T quo 278 COMPENDIUM TR ACTATUS quod beata Mater 'Therefia de JESU vocat h mh orationem quietis, & fomnum fpiritualem. il tione . Nemo negaverit , homines amantes non eo (oi raro contentos effe fola praefentia vel confpe- fitt e &u perfong, quam amant, efto non ei col- Ítnno loquantur, vel ejus perfectiones pradicent, «rum in eo, ut quidem videtur, omnino acquie- dpam Ícentes , quod fruantur tam cupide quafita ekhibe - prafentia, non quod de ea ujla ratione cogi- tent, fed quod quiete quadam & tranquilli- N taté ex illa perfundantur : Fafciculus myrrbe lo Dilectus aueus snibi, intev ubeva :nea commnovali- Quem zur..— Dile&us sueus milbi , €$ ego illà, qui paja- Condit zur inter lilia, donec dies afpivet, eg inclinentur Vpere uinbye (a). Oflende ergo mihi , o Dile&le ai- (l memee, uli pa[cas, uli cubes in aevidie, — V- Quind 'den Theotime , ut facre Sunamiridi fatis fit; ünc fcire füuum Dilectum effe fecum , velin tuo * Qua finu , veletiam in horto fuo, vel ubicunque Watur alibi; modo ei conítet, ubi: hoc habito tota t q eft quieta , tota.tranquilla ;. nec aliud requi- iO ; rit. (lon : fj JI f, Í 108 Ifla vero tranquillitas interdum tanta eft, üt tota anima cum omnibus fuis viribus re- T t xnaneat quafi profundo fomno obruta, nullo um g ediro motu, neque ulla actione externa, ex- 1 cepta fola voluntate ; quze alind etiam non l, apit, quam quod recipiat gaudium , quod ei ut Ve exhibet Dilecti füi prefentia. / Et quod lon- of ge [4). Can. 1..v. 12. Q u te IDE AMORE'DEI. 279 n pe mirabilius eft, voluntas non advertit fe eo j frui, quo tamen imperceptibili quadam ra- tione fruitur ;. neque de eo cogitat , fed de n eo folum, qui fua illi preefentia tantam leeti- A o on &6 tiam exhibet, ficut fzpius evenit, ut levi fomno obruti tantummodo partem aliquam jus eorum , qua amici circa nos loquuntur; per- p du cipiamus , vel charitatis officia, quae nobis j qu exhibent , ferme fine fenfu fentiamus. jond t " Nihilominus anima , quz in fuaviffimo i w hoc otio fruitur fenfu divine prefentig , Qu quamvis non advertat , fe percipere eam ju- cunditatem , clariffime tamen teftatur, quan- p M topere prefens bonum fibi pretiofum fit & Df amabile, quando illud ab ea aufertur, vel quando quidpiam ab illo bono eam avertit. j 'Tunc enim'mifera anima queritur,; clamat, Wi]f & quandoque plorat inflar infantuli, qui ex- Qw ]f ciratur citius, quam fatisfecerit fomno : hinc ld J eft, quod divinus ovium cufítos adjuret filias J P Sion, pev capveas, cervosque camporum , ne fuf- citeut., neque evigilave faciant. dileam ,| donec ipfavelit (a). Nunquam, Theotime, ani- j ma tum tranquilla in Deo fuo derelinqueret v jl fuam quietem pro omnibus mundi bonis. ii " Talis ferme fuit quies Marize Magdale- f z ogm na, que fedens fecus pedes Domini; audie- bat verbum illius. Eam, 'Theotime, quafo "L u rofunda tranquillitate ; / ] coniid-er'a: fedet in p T2 non (a) Caur. 3. v. $. 280 COMPENDIUM TRACTATUS non loquitur, non plorat, utalias, non fin- Q m gultus trahit; non movetur, non orat: Mar- toncili tha vero tora quanta fatagit excipere pro di- ! fenfim. gnitate Chriftum Dominum, ultro citroque ; fomm, tranfit per conclave, iterumque redit. - Quod C u ergo Mariz negotium?' nullum , fed audit. li abic Quid efít dicere, quod audit, nifi quod tan- ] ho quam vas factum in honorem accipiat gutta- um myrrhe füavitatem , que ab labiis Dile- ' ineob ' €ti fui in füuuim animum dimanart ? | [l ) €HG Quando igitur te deprehendes effe in teanni his deliciis apud Dominum Majeftaus, cave mæ,! 'Theotime , ne in mentem tibi veniat, ut ve- tum fi lis inde te abftrahere, quo aliud quoddam prefen Nam dulciffimum iftu: opus aggrediaris. ; Q otium rue mentis inter brachia Salvatqris f ! füuvie comprehendit per excellentiam omne 1d,; quod huc & illuc difcurrendo pofles adi- 10 0s ! Qpi r piíci. T ; CAPUT Vm. MXQQ«, Verti OQuonodo bec facra quies in acfum Qr, catur. rred frueb; W Ie on aliquando obfervafti, 'Theotime, quo N ardore infantes interdum captent paren- fcrip[ tis ubera , quando urgentur fame ? videntur d ea tanta cupiditate premere, & lac fugere , "n; ut etiam matri dolorem infligant. Sed poi- | quam fedata fames fuerir, & grati v BPOI'GS ) . qui NY pues ü " Dr.AMOoRE DEI 2BI n qui immittuntur in cerebrum ; ceperint iis 01'2[.-13 conciliare fomnum ,. videres eos, Theotime; repi fenfim ocellos claudere, & cedere paulatim ) qir fomno, non deferto nihilominus ubere; cir- j Q ca quod nil aliud agunt, nifi quod lento mo- ( al At- tu labiorum, etiamnum lac deglutiant. j gt que hoc faciunt fine ulla cogitatione ; fed non pimo fineoblectamento: nam fiiis füubtrahatur mam- ii milla, antequam profundo fomno fint obru- ti; evigilant ; & amaro fletu fuum dolorem T teftantur. Porro . idem etiam contingit ani- RH[IES) Ü ma, qua apud Deum in quiete ponitur: j U nam fugit ferme fine fenfu fuaviratemn divinge prefenue, remoto omni difcurfu, & abs- | quodgl' tü ï! que operatione ullius fuz facultatis, preter MT exiguam .voluntatis actionem , qua movet ontt fuaviter & ferme imperceptibiliter velut pu- fio os fuum, quo delectationem haurit , quam pmïö ; capit ex fruitione divinge prefentiee. uod- fi hec anima removeatur ab ifto otio; quia fcilicet dormire videtur , tum continuo ad- vertit malum iftius feparationis , & indigna- 1 7/1 I) tur, fatiseo manifeítans voluptatem ; qua fruebatur, efto, ne cogitationem quidem de ea re habuerit. Cum beata Mater Therefia 1f ]i i i j fcripto teftara fit, fimilitudinem iftam effe ad declarandam rem , de qua agimus , aptiffi- ) ; l f mam, eam placuit adferre, & exponere. p t profecto , Lheotime , anima , quz&' i Deo fruitur, unde ea turbari pofit , quare g ul- l3 CoMPENDIUM TRA'CTATUS 28 dulciffmum fuum otium ábrumpat? nam quid quzreret illa , dum jam invenit, quem D diz* quarebat? quid ei füperefít àliud ; quàm ut icát: Inveni Dile&tum meum, ego tenebo ilum , &non dimittam. Non ei opus eft ünt i difcurfibus per intelle£tum formandis: videt S piQ enim vifione tam dulci prafenrem fuum icla. ut difcurfüs & longa ratiocinia ei Wtcip fponfum , uodfi ^ rorfus inutilia finr , ac fuüperflua. filicife &dhüc etiam nil videat per intelle&um, nihi! illius intereít, dum omnino acquiefcit div iniSpon- quiefca , & fatisfa- pulter fi przfentie interveniente gaudio &ione, quam recipit volunras. - Dei Mater; quli Wle Domina noftra chariffima , cum eflet pre nans, non videbat divinum fuum infantem, Tronit ed eum fíentiens intra facra fua viícera, O d mi Deus! quanto gaudio non perfundeba- fte. tur? & S. Elifabetha nonne mirabilem in mo- ] dum ex prefentia Salvatoris, quem tamen non videbat, die fanéte vifirationis fru&tum i (ü N jucunditatis capiebat ? anima in hac quieté Ti conítituta non indipet memoria, 1mo ne dv imaginatione quidem : prafentem fiquidem Va habet Dile&tum füum. — Quorfüm enim ima- q £o five exterior, five interna ad reprafene tán tandum eum , cujus prafentia in intimo finu n fruitur? atque ira fola voluntas eft, quze fua- ced] viter ac tenere prafentie divine lac fugen$; türb infinitas delicias percipit , omnibus aliis ani- Wt ma facultatibus in dulci otio quiefcentibus. r (þl CaPUT Drz AMORE Dm. | 283 TU "E CamsgT: LX ' ]r; qi De diver fis J gradibus iflius quietis , €g qu-o-' quit 2odo ea fit con[ervanda. ) ïene':ï | qptit unt ingenia nonnulla imprimis fertilia, co- d W V piofa, & ad inveniendum apta: funt alia m t facilia, & flexibilia, quae magnopere avent ercipere, quecunque faciunt, unde omnia tiocit Qu" folicite explorant, quae intra fe aguntur. Sunt mil adhucalia , quc 'füe quieti nunquam ac- M M uiefcunt, nifi fentiant, intueantur, & de. í | uftent fuam illam quietem , & animi tran- p ul quillitarem. Hi homines non immerito fi- robe veftibus dl 4 miles videri poffent iis, qui p Ts muniti contra frigus, (e minime (atis veftitos T eífe crederent , nifi fcirent, fe. tuþicam ge- rfuuc Hare. Porro omnia hec ingenia communiter m u in fuis orationibus (unt obnoxia türbationi. ! fm* Nam íi Deus iis conferat facram rzefentie « ( fuz quietem , eam voluntarie de i runt , ut jj advertant, quomodo in hac quiete fc gerant, qwllü & curiofe examinant ; an folidum gaudium n jl n ln & quierem habeant, an füa tranquillitas vere Q tranquillaa fit ; ita; ut loco quod deberent m füaviter app licare voluntatem fentiendze dul- i cedini, importunis ratiociniis in telle£tum li turbent. In quo fimiles funt fponfe , qua l p^ tota occuparetur confidera ndo annulo , quo » dum intere4d obli- [ t * E fpyonfo fuo donata fui 4 viíci- PUT 384 CowrrNDiUM TRAcTATUS vifcitur fponfum , .a quo . habet annulum. Qn e Alitér Theotime , occupamur Deo, qui no- Á me bis gaudia exhibet; aliter detinemur gaudio; fatmen quod nobis Deus tribuit. fotim Quare anima, cui Deus in oratione fàn- Que € QUf étam quietem tribuit, debet, quantum in fe fumm« eft , abítinere a fui ipfius confideratione, fi- tiilo cut & ab examinanda quiete fua, que ut ri- tebat. te cuftodiatur, non curiofe exploranda eft. iNam qui illam nimis appetit, perdit. Adde, lieret fete quod juíla regula , recte eam appetendi & tüerit defiderandi fit, illam non nimis affectare. Et lntat quemadmodum infans , ut videat , ubi pedem linto pofuerit , removet caput e matris finu , id- i ter ^ que flatim in eodem reponit; quia delicatu- lus eft; ita oportet nos, íi advertamus nos [ inge Vocaby diflrahi, vel jam diftractos effe curiofitate Qlati Íciendi, quid in oratione. nobis: occurrat; dteg quamprimum reponere cor noftrum in dul- lünt ci & pacifica attentione ad Dei prefentiam, 5 Chïæ | a qua avellimur. evit Caterum non eít timendum ,. ne fübfit Titidi periculum aliquod perdendi facram iftam qui- equ etem per actiones corporis, aut anime,dum b ' non fiunt, nec inftituuntur levitate aliqua.; la gl ' Iw aut indiícretione. Nam, ut dicit beara Mater Ti "Fherefia , eft fuperftitio quaedam ita zemula- UXv riiftam quietem , ut neque tuífire, neque excreare , neque refpirare velis ob timorem if eam admittendi. ^ Verum eft, tunc quietem non um Dzs Awonr Dzi. 28j DAU J non effe tantam , quanta foret, fi intellectus N & memoria confpirarent cum voluntate. At- Q gauU ii tamen non ideo ceffat effe vera tranquillitas fpiritualis, ea fiquidem regnat in voluntate, qua eít magiftra omnium aliarum faculta- onel p tum. Vidiego hisce meis oculis hominem fumme unitum , & conjunctum Deo , qui n h! nihilominus intelle£tum & memoriam ita ha- j uT bebat liberam, ut diftinéte audiret, & intel- ndtt Mi liperer, quidquid circa fe ageretur, ac inte- gre recordaretur omnia, efto, quod non po- 1 gtl 1l ij tuerit refpondere ; neque fe a Deo , cui vo- luntatem totam impenderat, feparare: dico p tantopere eum affixum fuiffe divinee bonitati, IOR ut retrahi non poflet a fuavi occupatione, ni- d lviï fi ingenti cum dolore; qui dolor etiam pro- miz yidi vocabat gemitus, quos edebat in füumma con- folatione, & quiete, uti videmus tenellos in- 1CCUIE'£* jd fantes conqueri, quando ardenter lac de(ide- " rant; velíicut Patriarcha Jacob , fixo pul- efitio. chre & caftzee Racheli ofculo , elevata voce flevit pre vehementi confolatione, & tene- peil ritüdine, quam fentiebat. Sic etiam animam, l de qua mihi fermo eft, que folam volunta- n ï (f)d tem fibi obfequentem , & dévotam habet, intelle£tum vero , memoriam, auditum, & ib ) At imaginationem liberam, fimilem credo infan- ti parvulo , qui lac fugens videt, audit, quin p j etiam manus, & brachia movet, non deferto " noïen chariffimae matris ub;re. J u T * Nihilo- n 286 CowuP ENDIUM T.RACTATUS Nihilominus tamen pax animee löngc Ws at foret'major, ac fuavior , f1 circa eam nullus luntát ftrepitus fierer, neque anfà fe commovendi Ti d neque animo , neque corpori daretur: per- etim cuperet enim füuavitáte divine praefentiee om- eyenia nino occupari: fed cum non valeat interdum paudi impedimenta omnia a fefe amoliri, quietem Gürür iftam invariabilem fervare nequaquam potelt. qt; ] ' l ! Adverte tamen , quod , quando voluntas in ln quiete manet mediante gaudio , quod capit Q dia ex divina prafentia , non fefe multum hinc rio,t inde agitat ad reducendas alias facultates ani- Inpe mo, qua diffipare funt; eoquod, fi id pr&- e- Qul ftandum füfciperet, hoc ipfo quietem perd V5 Qu ret, a Dilecto fuo longius amoveretur; & gHUd'u operam luderet huc illuc difcurrendo , ut Dettto r le- Qs f deprehenderet , & ad officium reducere viculas illas facultates, que nunquam melius dovi revocari ad-officium poffunt, quam per vo- dima luntatis in fancta quiete þperf'everentiam. m n ub x D u TP Non à Ie C'b7zti72uatio prioris dothrine , de dize?fzs &Cte gradibus [amélze quietis, & de excellenti al- BDSq[ negatione fui ipfius , que bic im iüten 6[, 1 ut4 ejt, L] " t priori doctrine inhereamus; dicendum li ( U eft, fanclam iftam quietem gaudere di- BI verfis gradibus; nam ea lubinde elt in omni- us l fpw J Dr Auxonz Drr. 287 [ rAb bus animze Facüïtatibus, jun&is, & unitis ifo- i n luntati; fübinde folummodo in voluntate, in f9. qua quandoque eít fenfibilis , quandoque Q F etiam imperceptibilis, eoquod nonnunquam * t t eveniat, ut áni ina incomparabili perfundatur :inïe;äü paudio ex fenfü quarundam internarum deli- ! eI' Q m ciarum , quibus Deus fe ei praefentem indi- mp cat , ficut evenit beatee Elifabethe in vifita- ohnt tione, quam B. Virgo ad eandem inftituit; dUL & alias anima flagrat ardenti & füavi defide- f rio, ut firin Dei prefentia , que adhuc ei j Y imperceptibilis eft, uti contigit duobus di- f cipulis in Emaus pergentibus , qui ambulan- I^ 8 tes cum Salvatore, non plene perceperunt e J paudium , quo afficiebantur ; - ufque dum u pertigerunt in hofpitium , ubi in divini pa- u vt nis fra&tione Magiftrum füum perfeécte co- qm o gnoverunt. Quandoque etiam non.folum Ü anima advertit divinam refentiam , fed nj M etiam Deum audit per quasdam illuftrationes; & perfuafiones , que fünt loco verborum. Non raro etiam fermocinantem eurm audit,; & reciproce cum eo fermocinatur, fed ita T. fecreto , ita füaviter , & pratiofe ; ut id fiat l'd fl!l jj absque jactura facre quietis, & pacis. : Sic autem hoc fit, ut non vigilans cum illo vigi- " fimul loquitur cunt füo Dilecto , & id tam fuavi cum tranquilli- C tate, & jucunda quiete , ac fi dulciffimo fom- f no iridulgeret. Alias autem quandoque fen- u ed ei nequit re- 0 ii tit fponfum. loquentem ; W Ípon- CoMPENDPIUM TRACTATUS 289 tej fpondere , eoquod voluptas eum audiendi; vel reverentia eam in íilentio contineat: vel (Qm e Quid certe quia tam imbellis eft mente, & fpiritu Qiend languida,ut folum ad audiendum, non vero hn ad loquendum ei vires füppetant , uti non- l nunquam iis evenit, qui incipiunt obdormi- re, vel qui magnopere debilitati fünt ex ali- Dltefe: qua infirmitate. ficie d et Verum fübinde neque audit füum Dile- f &um; neque ei loquitur , neque fentit fr- u tendt gnum aliquod ejus prefentie , fed tantum- inodo novit, fe effe in prefentia Dei, cui t no ita placet , ut hoc fitu, non alio fit anima. vit j 1 ii Imaginare tibi, T'heotime, gloriofum S. Jo- annem Apoftolum , dum recubabat in peéto- P]äcer. re Domini füb ultimam ejus caenam , dormi- n g viffe ipfius Domini mandato. -Profe&o fic T0 1 S. Toannes fuiflet in prafentia dileéti fui Ma- " Doftm ifiri fine ullo fenfu. Et obíerva majorem [18, q adhibendam effe curam , ut quis fe collocet Qtete in Dei prefentia, quam ut in ea perdur er, & | maneat, dum in ea jam collocatus eft, Nam m . ur in ea quis fe ponat, applicanda eft cogita- QUam tio; & reddenda eft magnopere ad iftam pra- fentis L fentiam attenta , ut dixr in introductione ad Üfet vitam devotam. "Verum, dum quis jam po- QUf« fitus eft in ifta Dei praefentia; pluribus juva- Qv | tur mediis, ut in ea permaneat, five per in- pj telletum , five per voluntatem , exempli lr ! aliquid amo- gratia refpiciendo Deum , Vve re VS Ds AMORE DEr. 289 d " MM 1e ejus faciendo , vel aufcultando eos ,. qui 1 v cum eo, vel de eo loquuntur , & agunt ali- quid illius gratia , vel opus aliquod agpre- &f o diendo , rem cedat. quod in ejus obf'cquium, & amo- Ut M Manetur autem & möra trahitur in Dä 001 if Qd prafentia non folum eum aícultando, vel re- Ípiciendo, aut cüum eo fermonem mifcendo, fed etiam advertendo , an ei placeat nos re- mll fpicere, nos alloquio dignari, aut finere, fent i ut fibi loquamur ; vel etiam nihil horum fa- ]f ii ciendo, fed fimpliciter mauendo, ubi ei pla- p cet nos manere , & ob eam caufam, ob quam vult ille, nos id facere. uodfíi autem in [ g fimplici hac manendi ratione coram Deo, ei feul ïï n placeret renuem nobis imprimere, & exigu- i [ um aliquem fenfüm , quo intelliperemus, jfed nos illius totos quantos effe; & illum totum noftrum, Deus bone! qu«e ifthzc effet gra- k i nqo tia, quam fin gularis ; quam optabilis, quam pretiofa! ( W d Chare 'Theotime ! affumamus liberio- HXL- rem aliquam imaginationem: Si ftatua aliqua, ( i quam fculptor abfolviffet , & in porticu po- u tentis alicujus principis collocaffer, praedita M 1 foret intelle£tu, & (ermone; fi interrogare- y tur: O belle fculpra ftatua; age, dic, cur tu ys] hoc loco es? ideo, refponderet illa , quia f mapifter meus in eo me collocavit. Si infta- JW!A / retur , þf'ed' quare ita manes , nihil o mnino f fa- j t 290 CoMrzNDiUuM TuAcTATUS faciens ? ideo , diceret , quia ma oifter meus hic me pofuit, non ut quicquam ?aciam , fed ] p tantum , ut hic maneam immobilis. Quod. parati fi iterato inflaretur ; aft mifera flarua , quid a tibi prodeft in eo ftatu morari ? hem , re- ocodt fponderet illa , non fum hic pro mea utilita- Tuimg: te, & commoditate, fed ut obtemperem vo- Dree luntati magiftri, & fculpto ris mei, quod [ eun dum. prefto; mihi abunde faris eft. . Erfi u- It a teriusihoc modo eam aggrederer: Age vero, benepi dicito mihi, bella flatua , cum tu magiftrum Áecunc tuum non videas, quomodo potes gaudere r pof Qxlef ei obtemperando ? omnino equidem, fate- retur illa, magiftrum meum non video, fed Yelut Dd fufficit mihi fcire, quod magifter me videat, & volupe ei fit me videre. At vero, fi co H limy fuiïfe « tinugretur difputatio inchoara cum ftatua; & ei diceretur : tamen, nonne prarum tibi ei- ff fet, fi poffes te movere, & ad factorem tuum ltpla accedere , ac offerre te ad praeftandum me- df hus officium ?. negaret illa, & prote&aretpr ; Pis nolle fe quicquam aliud facere , quam 1d; D ijïc quod vellet magifler füus fe facere. Quid Vidq erpo? tualiud non defideras, quam immo- bilis ftatua effe, in cavo tuo loculamento? refponderet fapienter ftatua; non certe, non D) , volo effe aliud quidquam , quam fítatua, h&ne quamdiu fculptori.rheo vifum fuerit, con- d üd tenta loco, & conditione mea manebo ; hoc hlbel fiquidem placet ei, cujus ego fü : m: qqia per um id fum, quod ego fuin. ! (a, H DrzAMonrzDzi:. 291 i O quam bonum eft , coníervare fe in dm.d Dei prefentia, effe item , & velle femper " paratum effe ad ejus beneplacitum! nam ita 10 agendo , ut mea fert íententia; omnibus in occafionibus, imo etiam , cum profunde dor- m,i v mimus, erimus adhuc profundius in Dei r prefentia. lta profecto, 'l'heotime: nam d l ífi eum amamus ,. indormimus non folum in E,v in ejus confpectu , fed etiam fecundum ejus loe i beneplacitum , & non folum per,. fed etiam 00 il fecundum ejus voluntatem. uin imo vide- b ri poffet ipfemet Creator, & fculptor nofter s p lem: / cceleftis effe, qui nos in noftris le£tulis ponat, ( velut quasdam ítatuas in fuis loculamentis. ne s Deinde e fomno evigilantes, fi bene perpen- 10,/^ damus, deprehendemus Deum femper nobis fuiffe preíentem, ac nos non feparatos ab eo fnt ii Hh* fuiffe. Manfirus ergo in prasfentia ejus be- m neplaciti; efto eum.non viderimus , .neque (urm afpexerimus. Erita dicemus, ad imitationem [l Patriarchee Jacobi (2): 7"ere Dominus eft in lo- coiflo, &e e vo inter brachia divinee e 1u H jus Prq- eb ( Videgtiæ quiefcens 72cfcz'eþam'. n Porro quies ifta, in qua voluntas non hu )r[eu T apit, nifi fimpliciffime acquiefcendo divino beneplacito; nihil omnino petens in oratione ] hAIUJ ij " aliud , quam Dei confpectum fibi coram ex- n hiberi, Juxta ejus beneplacitum; eít inquam 91 " 14 & libe- quï l i(ta quies Deo gratifïirrqxä, quia pura; m ' (a). Gen. .I g. v. 16, 292 COMPENDIUM TR.»;CTATus !] ra eft ab omni commodo proprio: facultates Mlet enim animz nullum inde hauriunt gaudium; : Inclin: luntat nullum voluntas ipfamet , . nifi quoad fupre- mum, & abfoluriffimum perfectionis apicem, Cindti kdi in quo ei fatis eft, aliud non habere gaudium, quam illud , quod eft manere fine paudio; jun, proprer amorem gaudii & beneplaciti Dei fui, titol in quo magna cum fátisfactione pofita quie- llex, cit. Nam in hoc demum eft füupremum ts[üa complementum amoris fummi, & extatici; ilid non habere fuam voluntatem in fuo o audio, em eft, &tm, fed in gaudio folius Dei; vel quod ide üivins non habere fuum gaudium in íua voluntate; Idin: fed in voluntate divina. A Tiant il CAP'UT XI. Itquit De Refolutione , *vel Liquefa&tione anime ia . j Y n LJeo. QU MUV es hü'midæ, & liquidz facile recipiunt fi- lpen R guras, quibus concluduntur , eoquo ptofy nullam in feipfis firmitatem aut foliditatem ? pular habeant, qua indurentur. Funde liquorem &llim in vas quodpiam, & videbis eum folius va- tind íis limitibus terminatum fübfiftere ; quodfi rotundum illud fit; aut quadratum, liquor ls ( lm eodem modo rotundam vel quadratam valis nr habebit figuram. i Anita non eft ejusdem naturz , cujus ll funt res liquide: habet enim fuas proprias h- Iaf guras, & terminos. Figura quidem, quam haber, ) u$ Dzg Awxonzks Dzr. "293 ficht habet, eff ex ejusdem animse habitibus& g"audmæ inclinationibus, termini autem ex propria vo- al luntate. Et quandoilla nimis inheret fuis in- ;guu clinationibus, & proprie voluntati, eam du- gauäim ram dicimus, pertinacem, & obftinatam. 744- : pl Jeraim, inquit Deus, cor veffrum lapideum, id ib eit; tollama vobis obftinationem veftram. Ut fin g filex, vel ferrum,; vel lignum mutent figu- p ras fuas, malleo, fecuri, & igne opus eft. Or ceni illud vocatur ferreum , igneum vel lapi- Q gaucï; deum, quod non facile recipit impreffiones Yent divinas, fed manet in propria voluntate inter (ohuts inclinationes, qua depravatam naturam co- mitantur. Contracor dulce, amabile, & tra- é&abile vocatur cor liquefaé£tum ; «or sueum, inquit Propheta Regius, loquens in perfona i y Salvatoris exiftentis in cruce (a), fachum efd zanquam ceva lque[cens i medio ventvis mei. Cleopatra infamis /Egypti Regina , volens 1pmf lüperare Antonium in adornando :convivio en profufione fümptuum, juffit fibi adferri am- fidip Bo pullamaceto plenam, atque in eam unionem eftimatum 250. millibus aureorum injecit; ( deinde, cum is aceto refolutus, & liquefa- " &tus fuiffet , eum in fcedi ftomachi cloacam ) p demiffüm fepelivit ,; idem factura de altero (l unione , quem aure adhuc geftabat; nifi a Lucio Plauto, adjudicante illi viétoriam pro- ( hibita fuiffet. Cor Salvatoris noftri, unio Prld j ingeftimabilis ac unicus, conjectus in mare )j amari- (4) Pf. 21. v. 15. j ?94 CoMPENDIUM TRACTATUS amaritudihum, diebus paffionis fuæ,':liQüe4 | Íi. factum & refolutum eft vi & vehementia an- | &m guftiarum, fed amor, morte fortior emol- E ljvit, fregit, .& liquefecit i(tud amabile pe- ! i 0l l €tus lon ge promptius, quam omnes gliæ pat- | fme ; :üones, l dint. ; Qpopt "nima meä, in uit (acra amatrix, liqu:fata À 0 - Qd efl,ut dile£fus seus cutuseft : quid eft dicere, li- | lecí quefacta eft, nifi quod non fe continuerit Lt amplius intra feipfam, fed fe effuderir in di- &^ [ vinum fuum amatorem? quomodo fit facra - Qdj ifta effluxio, & liquefactio? eximia quedam / complacentia amantis in re amata .producit N&m ! impotentiam in anima, quàáfit, utnon videa- Yit;? tur anima adhuc habere virtutem in feipfa modt manendi. Quarequemadmodum balíamum tb n effufüm, & liquidum fluendo fe infinuat, & if ficuti ; videmus nubes vento meridiano lon ; condenfaras effundi & verti in pluviam, D t intmeque mifceri terre , quam hume- W étanr, 'ut non nifi res una videatur fe- til ri ex utraque , ira anima, qua adhuc Conír íe continebat in femetipfa, per facram ,e t iflam liquefactionem 'egreditur, & relin- . m uit fe fam, non folum, ut uniat fe Di- j &o, a^* " d etiam, ut fe toram cum illo mi- Biu] Ícear. . Vides ergo Theotime , quod fluxus ViX l animz in Deum fuum, aliud non fit, quara veriffima extafis, per quam arnima tota e in Deo extra feipfam , tota mixta, .& abforpta fï.u)T 1 D AwoRz DEI 295 2 fuo. Unde fit, ut, qui perveniunt ad fan- Jent ts &um hunc exceffum divini amoris, poftea r ad fe redeuntes, nihil confpiciant in terrà, ii P quod fibi arrideat, & valde languidi fint, ac stitf erme mortui iis omnibus, quze fenfus affi- ciunt, perpetuoque circumferant in animo apopthegma beata Matris Therefize de JESU: uod Deus non efl , mibi vibil efl. Et videtur dan) hec fententia fuifle magni illius divinze boni- YU tatisamatoris , qui dicebat: 77vo ego; jam non at ego, [ed vivit in me Chriftus , g viauoffra abs- p ii condita eft cum Chviflo in Deo. iqe Anima in Deo liquefacta non moritur. g am quomodo mori poffet abforpta in ipía y jl vita? fed vivit illa, non in fe quia quemad- modum ftelle, nulla fui luminis facta jactu- ilr! ra, non amplius lucent, prafente fole, qui (inió: ipfe in eis lucet, ita anima immeríà 1)eo, meridi? non amplius vivit vità propria, quam ta- pluw inen nequaquam perdidit. Tales fuerunt, j 6 ut exiftimo, affectus beatorum Philippi Ne- at l ri, & Francif£i Xaveriü, quando pleni t ad confolationibus divinis petebant a Déo, ut f fe tantifper ab eis tetraberet, Dei fiqui- U dem voluntas erat, ut eorum yita adhuc 1 paululum duraret in terra hac: quod fieri J | vix poterat, cum effet ab'fä'ondita in Deo. u J [Ofä j J 1' j Ua Cnui*' 206 CosreNDIUM TRACTATUS p Q ETUTE | temfi De vulneratione amoris. | DOTU mnia ifta verba , amorem indicantia, du- ! Qennir &afünt ex fimilitudine, que eft inter |$ (ie ' TItet affe&tiones animi & pafhones corporis. . Tri- ftitia, timor, fpes, odium , & alie affectio- R tde f nes animi non ingrediuntur cor , nifi in illud eas trahat amor. Non enim odimus ma!um; um; . le noy nifi quia contrarium eft bono, quod nos amamus: timemus malum futurum , quia Qu5 TU a nos privabit bono amato. Malum quoc- Were, piam, quantumvis fit malum , tamen odio &orf nunquam profequimur, nifi quia amamus bo- num , cui eft oppofitum. Qui parum amat fübici & aci rempublicam, parum ei curee eft, efto cor- ruat univerfa. amat Deum; p4- Quim Qui parum ftmen rum etiam peccatum odit. Amor eft prima F ri- Tv per origo caterorum affectuum , ideoque ue mus intrat animum , & quia pertingit u rä Vicifïïn ad intimam voluntatem, ubi füam habet fe- EW dem, ideo dicitur cor ipfum ledere. Amor; Viden Qüm j inquit Apoftolus Gallie, penerrans; & acu- tus eft, intrat proinde, velut fpiculum; cor- Quibu QUiqt dis intima. Alize equidem etiam intrant at fe&iones, fed du&u & interventu amoris. us c; tl Amor enimi eít, qui transfigens cor, iis in- oréffürn facit, eftque amor-una & fola cut- thib LE is jaculi; qua vulnus facit , reliquis fo- l 1 m cicatricem dilatantibus, & acerbiorem tif R lU. dolorem creantibus. - Poma 0 DrÉ£ Auozszr Drr 297 Poma que dicuntur granata ;- pe'r colo- rem füum rubeum, per multitudinem gra- norum, quz includunt ordine, & per pul- j d cherrimam fuam coronam genuine, ut inquit T S. Greporius, reprefentant fanctiflimam cha- ritatem, ob füuum ardorem rubicundam, & ys ! v [æ 3He*r7..fx omni varierate virtutum cumulatam ; ea pro- inde fola geftat coronam cceleítium praemio- as j rum; fed fuüccus granatorum, qui, ut pro- quii be novimus, gratus eít bona valetudine uten- m tibus, laborantibus advería tàm mixtus vide- n tur acori, & dulcedini, ut nequeant diícer- nere, an guítui arrideat , vel eoquod ejus mo n acor fubdulcis tit, vel quia ejus dulcedo eft fubacida. . Certe "Theotime, amor ita eft u ex acido fübdulcis, ut ejus dulcedo nun- ! d quam in hac terra erfecte dulcis fit. Nec J : dif i tamen ideo cefiat efle magnopere gratus, aco- 'Oque ! re perficiente fuavitatem ejus dulcedinis, & gt t il viciffim ejus dulcedine condiente gratiam acoris. habsl l Sed quomodo id poteft fieri; cum i videre fit quempiam juvenem liberum , fa- » dri num, contracla familiaritate cum iis, cum UL quibus minime convenit, non agentem ufque- jum" il n quaque circumípecte, neque cavéntem, a qui- bus cavendum erat, hic, mihi crede, volens 9 familiaritatem iítam deíerere fentit, quod amor E l adhibitis parum honeítis afpectibus, gelti- [ i UIS bus & verbis, quafi tot fpiculis , leferit miferum pectus, & ita quidem leferit, ut rio rotus fit triftis, marcidus, ac ftupidus. Et V. 3 quare : n 298 CoMrrNDiuM TRACTATUS quare id, obfecro, nifi quialefus eft? &quis li, | lus | eum lefit, nifi amor ? fed quandoquidem amor eft proles complacentie ; quomodo jlia. TET poteftledere, & dolorem infligere? refpon- deo: quandoque objectum , quod amatur, qué eít abfens, & tunc, mi chare Theotime; amor vulnerat cor per defiderium, quod excitat, feri quodque cum nequeat impleri, magno ? vuln afflipit animam. pgre — videl i Si apis aculeo infantem quendam pu: pu f git, gratis omnino hac illi occinis: Chari ffi- Wa fipf ma progenies, apis, qua te pupugit, illa ipfaeft, qua: mel conficit, quo magnopere Qeret EU electaris. Id quidem verum eft, refponderet puellus, ejus mel fnave eft gutturi meo; fed quis I quamdiu ejus aculeus inhzret vultui, non potero quiefcere , vides enim faciem tumore p fcedo inflatam. 'Theotime, amor vere ef diti «complacentia, hinc admodum grata; modo ijsl in noftris cordibus non relinguat defideriü W 0pe aculeum, quem dum relinguit, fimul infi- nem dolorem creat; qui dolor, quia prove- fide Ti riit ex amore, non poteft non effe perquam amabilis. Audi jaculatorias iftas dolore fi- li Qita mul, & amore plenas (a): Sitiuit agima mea fdnr ad Deum fontem vivum, quaudo veniam , $g ap- llüg gparebo ante faciem. Dei? fuerunt mihi lacryma df '"ie paues die ac mo&te, dum dicitur smibi quoti- natmi- ïte& die, ubi eff Deustuus ? : ;ta facra etiam Su Ti$, ) 1 299 . Dz Azgofan Dzi Ls ; töta,macerata amore fuo, loquens filia- !u Qu bus Hierufalem, Jeu, inquit (2), adjuro vos, filie Hierufalem , [i tmveueriis. Dilectum meum, yonti ut iuncietis ei, quia amore langtteo.. Spes enim, d m q.uæ differtur, affligit animam. gt Notandum autem , vulnera ab amore | eyt fieri multa , & divería- 1mo. Vocantur m vulnera, eoquod cor vulnerent, quod alias videbatur fanura, integrum ac totum fui ip- fius, & indivifum , quamdiu non amabat: n ubi autem incepit amare', incepit etiam a ( feipfo feparari ac dividi, utrei amatee fe tra- Ugi[; j deret: talis autem divifio. non poteft fieri p absquedolore; fiquidem dolor aliud non eft, u quam divifio rerum vita predirarum, qua " fibài invicem adhzrent. 2do. Defiderium m t pungit & ledit inceffanter cor, cuiineft, uti diximus. 3tio. Loquendo deamore fàcro; in Va » ejus praxi eft quoddam genuslefionis, & vul- n ] nerationis, quam Deus ipfe nonnunquam i [ operaturinanimaillius, quem magnopere de- j fideratin amore perficere. Admirandos enim wgp 1l illifenfus, & illicia nullis fecunda ex mera bo- ]ilfqu» nitate immittit , velut premens eam , & folli- Y o ai citans ad fe amandum , & tunc anima illa; d n &i tanquam volatura totis viribus eluctarur al- tius, &ad divinum fuum objectum pervenire jf defiderat , fed inutili conatu, uià non po- j teft amare tantum, quantum ^ [ efiderat;. & J MA us l$ Juhe (Qa3 Catr. $. v. $- 360 COMPENDIUM TRACTATUS tunc quis dubitet, eam talem dolorem fen. Quite tire, cui non fit invenire fimilem ? eoder. ml enim tempore, quo ad volandum verfüus T fuum Dilectum attrahitur, etiam non minur um efficaciter aífixa maximis hujus vitze miferiis fede ftrin retinetur, quominus propriis viribus volare poffit: quo ftt; utexoptetfibialas columbee, ut - Qonty dtan ad domicilium quietis füze volare valeat; fed cum eas non inveniat, graviífime cruciatur. — dem . Qülce. lufelix ego borno, dicebat eorum aliquis, qui gra- viflimum hunc laborem expertus fuerat , 4ui me libevabit de corpore mortis bujus ? 'Tunc, fi - | advertis T heotime, non eít defiderium de re g abfenti, quodcor vulneret , nam anima fentit T fibi Deum prafentem , qui eam ad ceZamvina- : «iam jam deduxit, & fuper ipfius pectoreamo- Tug ris trophaeum fixit, qui licet eam tunc jam VIna totam fuam effe confpiciat, tamen adhuc ur- bilen get eam, & per intervalla temporis mille füi EiUnl amoris jaculis petit, eique per nova media o- titem ftendit, quanto adhuc magis fitamabilis, quam Y ametur&c. llla vero non equispollens viri- Pa bus ad eum amandum , quibusamor polletad BGI' conandum , videns nifus fuos effe imbecillio- l$0 res , quam ut digneeum valeatamare, incorn- parabili fe dolore fauciatam deprehendit. LAiniée 1ge Des fei acmdfitifhumdd s delto derans amare infinito amore, videt bené, " uod nequeat neque fatis amare, neque fatis efiderare; defiderium vero iítud, quod ne- quit t TU Dr /AMIORE Dzr. 301 loren a quitexpleri, penerofo amatori eft velut jacu- 1 qit lum lateri infixum. Verum.dolor ; qui inde m i oritur , non ideo ceffat effe amabilis, quia qui- non m cunque defiderat bene amaré, amat etiam be- r m ne defiderare. Et quidem tali$ amator mi- l ferrimum totius mundi fe zítimaret, fi non Bs v Jiyrat continue defideraret amare id; quod fumme eft amabile. ia Defiderans amare, recipit qui- ii dem dolorem, fed amans defiderare rec pi ia dql;edinem. jent, l Tur;: O me miferum, quid dicturus fum ? cceli incol&e, videntes Deum adhuc amabilio- um m rem effe, quam ament, animo deficerent, n & seternum perirent defiderio, magis, & lt magis amandi Deum, nifi fanctiffima Dei vo- tux f luntas infunderet illorum voluntati admira- du bilem quierem, qua fuaviter fruuüntur; nam i Á amant illi tantopere füpremam illam volun- füc tatem, ut ad minimum Dei nutum illorum ]s voluntas fübfiftat, & fuaviffime acquiefcat, gaudeatque, dum in fuo amore terminatur )l j per voluntatem ejus, cujus bonitas fui amo- o e(ui ris objectum eft. my(]w' ul f ï | " eb j yif U ; 'CAP!-JT g 9 501 CoMPENDIUM TRACTATUS CarPvur. XIII 3 | qavlï l (itdi De nounullis aliis mmediis, per que . amore EM . | Jacro eulnerantur corda. ] tebo "Afihil ita vulnerat amantem animam , quam | nj N fi videat cor aliud amore fui vulneratum. Quandoanimaintuerur Deum fuüum, fuiamo- | qum qm re vulneratum, continuo ipfa etiamfuo vulne- TOf re fauciatur. Fulgevafli cor meum , dicit coe- [US, i lefüis amator ad Sunamitidem, & Sunamitis Catha fübito exclamat: Dicite Dilecio meo, quia atmo- feofit velaugueo. Apes nunquam ledunr, quin a Comm mortem ufque ledantür. Nos etiam viden- Qria tes Salvatorem animarum noftrarum amore (ïæm( o nobis vulueratum u[gue ad suortemy Q9 180Y- ] geni quudem crucis, quomodo, amabo, poffimus 8UA non vulnerari pro ipfo? nec ramen unquam Tome potfumus ranrum amare, quantum ejusamor, ls tdl & mors a nobis jure expofcunt. * Irg Vly j2 Alia datur lefio anime, quando anima probe fentit fe Deum amare, cum tamen Deus ilam tractar, quaíi nefcirer fe ab illa amari, fur vel dubius effet ,de ejus amore. Nam tunc, QU mi chare Theotime , intoletabile videtur ani- 11 mse, velfolum fufpicari, quod de fuoin Deum üfi amore dubitetur. S. Petrus fentiebat cor & fuum redundare amore in fuum Magiftrum, lt « & Dominum; attamen Dominus di f 5mula-ns Wt 1 fe noffe tantum amorem, Petre, inquit, 44 W tu fcis, "é p!us his? dicit ci? etiam Domine h: & guz'a Uj Dg AMoRE DEVI. 30 quia amo.te. .. Et dulciffimus Magifer;. q'uafx CA difidens de ejus amore, .Pezre; inquit, amas me? o Domine, cum dolore fimul,: & amore refpondet Petrus, tu omuia [cis, tu [cis, quia 1 ( «mofe. Die quodam fiebant exorci(mi circa |neuit quempiam, a damone obfeffum ; & cum y li ex maligno fpiritu quereretur, quod fuum o nomen effet, füm ,. inquit, infelix ille fpiri- i fus, divino privatus-amore :. & fübito. $. um Catharina Senenfis, quze ibi preefens aderat, i ac omnia íua viícera i!lrlläw'? fenfit .fe . turbari , ; qUII' commoveri eo folum audito vocabulo; quod Nam fíicuti t V privatus effer divino amore. u i daemones tanto odio profequuntur amorem n [e] NL Dei; ut tremant; quando vel fi num aliquod ) Ti ejus videnr, vel.audiunr dulci fl mum ]ESU u y nomen; itailli; qui vere JESUM amant, do- 9d lore:& horrore contremifcunt, quando in- o telligunt , quempiam divino amore prj.vatunæ VIVEIC. j* na» "'Cum S. Petrus probe fciret, Dominum q J fuüum íÍcire omnia, ignorare. non poterat, qP quod etiam fciret , fe amari: fed quia repe- tita interrooatio : /4mas 12£?. habebataliquam / u ,mDä» diffidentizefpeciem, illa Petrum fummopere n d affligebat. : Eheu! miferaanima; quee licetfibi müilfl fit confcia, quod Deum füper omnia amet, potiusque mortem fit electura, quam Deum d B[). W vel leviter fíciens ac volens offenfura; inte- j rim.ne minimum quidem fibi a Deo favorem 2 CXhi:— W 304 CoMPENDIUM TRACTATUS exhiberi fentit, fed contra fümmum frigus: experitur, quo pene emoriturj hac anima, "Theotime , maenopere jacet fauciata, ex magnitudine fcificet amoris, quod videat [ Deum veluti diffimulare, quod íciat fe ab ea li amarij adde, quod in medio fuarum imper- ia fectionum, ac diftractionum Deus (ibi videa- (rans tur hec exprobrare: quomodo tu audes di- poti cere, quod tu meames, fiquidem anima tua Chnar non eít mecum? que certe exprobratio eít Tl amantianimze inftar jaculi animo infixi. I Sed | Subinde lafio haec amoris oritur ex fola Impe reminifcentia, quod olim Deum ;non ama- Durir veriniüus. Sero te amavi, antiqua & nova dum pulchritudo, fero re amavi, dicebarSanctus Dl ile, qui annis triginta vixerat in harefi: vi- Vide ra tranfacta horrori eft vite preefenti, fi vita Ym füperior. non amando fü deP premaim bonitatem transmiffa eft. h n Ipfe nonnunquam amor l&dit nos per fo- fem lam confiderationem : multitudinis eorum ; indi qui Deiamorem contemnunt; ut ideo etiam ftm fummopere aflligamur, & velut animo de- fa&lq ficiamus, uti deficiebat, qui dicebat (4): r Defetlio fenuit. me h jvo peccatquiþus dereli:gguen— fim tz'þm legem tqam / hn Ql C'.APQUT, - N («;c)- Pf. 118« v. 43* [V 30$ Dz Awonrz Dzi. »e "Q a oX E ( ul De languore cordis amore vuluerati. m | i es fatis perfpecta eft, profano eriam amo- f R re nonfolum vulnerari animum, fed etiam imi ad mortem ufque, fummamque infirmitatem bi J | Eä transfigi ; quia quemadmodum habitudo cor- 1 us poris, & humorum temperatio valet ad in- ii clinandam animam ; ita etiam affectiones ani- at m«e infignem vim habentad movendos humo- n res, & mutandam corporis habitudinem. Sed praeter hiaec amor vehemens magno cuimn p i impetu rransfert, ac rapit animam ad rem o d amatam, tantaque vi eam occupat, ut talis & anima omnes alias operationes deferat, & ad d 1 nutriendum, ac promovedum illum amorem d videatur feponere omnem aliam folicitudi- Il nem, quin & feipfam prorfusnegligere. Un- m t i" de Plato dixit: amorem effe pauperem, pan- nofum , nudum, difcalceatum , miferum; fine domo , cubantem foris humi, ante fores femper indigentem. Eft pauper, eoquod 5 Pff l ATU inducat ad relinguendum omnia, propter- rem amatam. Eít/ze domo, eoquod egredi 0 &i m faciat animam e fuo domicilio ad fequendum omni tempore id , quod amatur. Eft mifer, ii l ! & vilis, pallidus, macer, & exhauftus, quod p fomni, potus, ac cibi jacturam patiarur. Eft nudus, quia facit, ut omnes aliae affectiones deferantur, & pre amata re vilipendantur. Cubar foris, quia caufa eít, ut cor fub dio (T l manens - 306 CourzNpiuM TaACTATUS manens pateat amanti, atque ut,fui affectus I^ fituen per fufpiria, per querelas, perlaudes; ac fufpi- ciones, & denique per zelotypias manifeften- | tjus: tur. Cübat velüt vile mendicabulum ante EE tit de fores ; quia facit amantem perpetuo artentum fite, ad eum, quem amat,; quin etiam affixum Avat ejus oculis, atque auribus, -ut favores ejus - qebrar emendicet, quibus nunquam expletur. Sunt qutifl . autem oculi, aures, atque os veriffimaeanima- innij rum fores. Breviter; amoris eft, perpetuo Trenc egere; nam fi femel fitexpletus, non amplius NUCNE ardet, nec amor ef(t. füit !l;m ( Omnino; Theotime, quando lefiones, & vulnera frequenter fiunt ab amore; nobis pad ttda languorem 'immittunt, & accerfünt amabi- lemamoris infirmitatem. uisunquam lan- mope Q ouores S. CatharingeSenenfis, & Genuenfis, S. Chriftine, beate Matris Therefize, autS. n Taxir Bernardi, vel demum S. Francifci poffit de- fcribere? quod quidem ad poftremur atti- Q it, net, tota ejus vita non fuit quidquam aliud, quam lacrymee, quam füfpiria,'quam que- üt f Que rele, quam languores. Sed nihil inter ifta tam admirandum mihi unquam vifum ell, diem f0 quam cum dulcis JESUS ei füas plapas, & ! «( ftigmata impreffit.- '"Pheotime, fepe hoc «0Q miraculum confideravi, & dé eo banc co- 0- itationem formavi: mapnus hic Dei Servus; h omo prorfus Seraphicus, confpicatus vi- Wl , fupra R vam Salvatoris-crucifixi imaginem quam E .DxA';"Ai»iöRE*DEï.. 307 j d quam dici poteft, füit emollirus. Nam cum intueretur vivum i(ítüd amoris fpeculum, I anitit cujus afpectu ne Angeli quidem poffunt un- quam fatiari, prae gaucii ac dulcedinis uber- Jom d t tate deficiebat animo. ^ Arque ex alia etiam parte, cum videret quafi fpirantem amorisin m Salvatore fuo crucitixo imaginem, fentit te- (orott rebrari animar füam eodem gladio, qui (a- tüf, V n cratiffimum Virginis Mari&e pectus, die paf- fionis, tanto cum dolore transxr. Anwuma FPE' Francifci in hunc modum ermollita, & quafa ! ampiï*- tota dolore macerata, apprime : difpofita fuit ad impreífiones; & notas tum amoris, r tum doloris ab divino amatore fuo reci- j fi piendas. Memoria tota erar fubacta re- I nr a €ordatione divini amoris; imaginatio fum- mopere applicata ad repreféntanda vulne- u j ra, qu: oculi tum videbant expreffa in ef- figie prefenti ;- intellectus recipiebat fpecies Id vb H mxime vivas, quas imaginatio illi fuppe- ditabat, & tandem aimor adhibitus explica- Qu j bat, & impendebar. omnes vires voluntatis, ut fe conformaret paffioni fui Dilecti , ita- j jv ! que tota. anima erat .velut transformata in alterum crucifixum. : Unde adeo hec ipía [ ii ]i amore íauciata anima.dolores plagarum im- 7M preffit iis partibus corporis, qua refpon- p i debant imagini interius praformatz. "u g Beatus Philippus INerius ztatis fuee OCtogeífimno anno adeo inflammabatur ani- "M lf mo ab amere divino, ut eítus fibi locum acierig ;uam . "5 508 - COMPE:NDIUAM TRACTATUS J faciensejus coftas diruperit. Beatus Stanislaus Koftka juvenis .quatuordecim annos natus, tam vehementer. amore Salvatoris fui ferve- bat, ut perfape deficiens animo. cogeretur imponere fuo peétori pannos aqua fripida madefactos ,. ur amoris violentic temperaret. ". 'Tandem, Theotimé, putasne animam; UR quaz aliquando juxta füuum opratum degu- Ílavit delicias coeleftes, poffe vivere in hoc in, . inundo tot miferiis fübjecto , íine dolore ( | ferme perpetuo ? Sapius ille magnus vir, Deique amicus intimus Francifcus Xave- C*.] rius elata ad coelum voce auditus eft cla- mare: Satis eít Domine , fatis eft; ne me ( obruas tanta-. confolationum affluentia, vel M fi lacet infinite. tuae bonitati, facere; ut deliciis abundem; in ceelum quaeío me ac- cipe: qui enim. vel femel intus deguftavit Cip.! tuam 'dulcedinem , oppido illi grave elt, yivere in amaritudine , dum te non fruitur. uando igitur Deus paululum copio- N fius elargitus eft animae divinam fuam dul- cedinem , & eam poftea tollit, illa ípíà ( privatione animam vulnerat, & cogit, ut languefcens & füfpirans cum Davide. (Up, exclamet (2): Quando venies ad me 4 (un U. d IN- (2 Bf 192 l INDEX CAPITUM Y IU Q PARS PRLIMA t x f DE AMORE DEI mpïf&: TU Car. L. dImorem cateras inter cupiditates domi- nari. L m t Car. II. De voluntatis afe&zombus. Y i Ca». IIL .4morem Dei ceteros inter amores do- p mimnari "3 M &l Car. IV. Denatüra amoris in genere. 6 I Car. V. Devariis [peciebus amoris. 7 Xl Car. VI. Naruralem mobis ine[Je propenfi onem, K qua ad Deum pre cunttis aliis aman- 0 D dum áinvitamur. Ed Car. VIL. Solius nature vires non. nobis fuffice- P re ad Deum.fuper omnia amandum. IO 1f Ca*: VIII. Quantum Deus fé a nobis amari de- u zderet lK T J Il Car.IX. Per Deun non flare, quo minus eum ardenti[fano amore profaquamur. 14 oülfa ml Car. X. De amoris fenfu ,; quem mediante fide, 15 acc zþzmus . Car L De eximio amoris fenfu , qui in nobis ex [pe nafcitur. I$ 20 Car. XIL . Quomodo in [pe amor colatur. N X Car.XIII 1 || Car. KH dmorem fpei, et/i imperfettuim, val- ] (ip:] e tamen bonum ef[fe.. 22 24 Car. XIV. Compendiofa cbaritatis decriptio. N Car. XV.. Deun fui amoris progre[]un nobis fa- cilem reddicifJe. Car. XVI. . De perfeceraniia in charitate. 28 M Car. XVIL. /n charitate mori , fpcciale Dei do- num e]je. 30 CAP.X.VHI. Qua vatione fiat , ul amorem Dà CAf. 3 negligamus, &j ad amorem rerum crea- iarum nos conoertamus. 3! : u Car. XIX. De amore complacentie , in qub jri- mum confiftat. 34 Car. XX. Quod per anorem comþlacentiæ ad- beveamus Deo, ferme quemadmodum mmatris ubéribus admoti pendent par- Cip vult. Ca». XXI. Q,ua(l' per amorem complacenties. cor nofirum Deus po[fideat ; quodque i- — 'cijfim nos ipfum po[fideamus , bac da-. MY men ratione , ut ipfum po[[dere am- plius defideremus. 9 Car. XXIL.- Quod Redemptoris noftri pa[Fonem C confiderantes ad- commiferationem eque - ac complacentiam excitemur, 4i C.u-. XXlHI. 2De amore benevolentie in Deum, (ip quem elicimus per modfmz (ldz"derii. 4 CAP. XXIWTO [ Capr:XXIV. Quod e defiderio laudibus. extol- nm, lendi Deum tanta nq/aatumucundztas, ut cetere omnes illecebre defipiant. 46 ! ]i hA Car. XXV. Ouod ex amore beneuolentie n 7) - Deunipreconiüsillum celebrandi nafca- tur. defiderium. 49 i Cap-XXVI. Quod ex amore benevolentie , ves ceteras omnes creando conditas ad lau- J dandum Dominum provocemus. f1 ]i CAP. XXVII. .Quod ex defideriolaudandi Deum ad celum a[piremus. 53 j Car. XXVIIIL. Quod , qui «olunt elicere amo- Ym benevolentzæ, eo offerre debeant T laudes , quas ipfitribuunz Redemptor nofler fuaviffamus , 5 ejus fanctilfima i Parens. 54 j ts u Car. XXIX. De laude omnium optima , & ma- ( L] xima , quam Deus ipfe.fibi tribuit , & qua ratione ad eam amor bertevolentia tni noffre adjungi queat. $6 1(]11 il M Car. XXX. $. Pauli ad. vitam a Jénfibus ab- alienatam & Cbr;/io unice devotam rde r admonitio.. 58 m j Car. XXXI. . Unde pofft cognafcz, quo tendat j amor nofler : anin Deum , an in noJ- m 61 anelipfos referatur. TM Cape XXXII. De anxictate anime , que Deum ?1 quidem amat ,. fed. nullam in eo-jucun- i 62 ditatem Jentzt. W. x Car. XXXIII g)(lï. Car. 'XXXHI. ngz? anmma /ïc , ut diximus, Àl afflicta omnino fibi expers dmoris e[Je videatur ; wunge in myjiz'mm quandam mortem incidit. 64 À Car. XXXIV. De precepti, Deum fuper om- nia-amandi , admiranda dulcedine. 67 C Car. XXXV. Quod ad. amoris apicem non nifi dn celo peroeniatur , quamvis ejus (b preceptum. tantum ad. bujus terre in- colas pertineat. 69 Car. XXXVI. Quod illi, qui vere Deum, at- n que ex toto corde diligant, diver[ata- men ratione diligant , aique preter Deum etiam alia diligere pojïnt. 79 N Car. XXXVII. De duobus perfettionis gradi- bus diflin£tis ininodo diligendi Deum.. 73 CAP. XXXVHL . Quod duobus aliis perfettio- nis gradibus, multo adbuc altius af- C cendat amor JDei fuper omnia. 77 Car. XXXIX. Quod amor Dei füper omhia communis fit omnibus , qui Deum [in- cere amanit. 82 ( Car. XL. Quod Deum amare fuper omnia, e» magis etiam , gjuam nofinetipfos .opor» teat.. ( Car. XLL . Ex charitate Dà oriri charitatem & proximi. 87 C Car. XLIL Deum armovis nofiri ad emulatio- 90 neim ufque percupidum e[e. XLIII. Ti Car; XLIIL. n amando que debeizt-ej]? nojini D) r J contentio, ac ewulandi ardvr. 93 Car.XLIV. Quod: Chrifus preflantiffimos t amoris àn nos actus exercuerit. 95 u l Car. XLV. Quam fuzves atque jucunde . Deo virtutes omnes fint. j j 99 Ill ij Car. XLVI.. iriutes omnes per amorem facrum mf t'l mulio majorem , quam ex natura fua [ pojfimt , a Deo gratiam inire. IOT n Car. XLVH. : Per folam dioini amoris præjän- eïj'aü tàam virtutes quasdamreliquis multum p) [.] pacellere. 10f Car. XLVII. Zbcharitate magnumf:m&itatü g)MI áncrementum accedere reliquis: virtuti- Ml li bus, fiebaritatis imperium , ac modera- , men fequantur . 106 i " Car. XLIX. Quod charitas virtutes cuteras fae :-! dignitatis participes veddat , fimulque perficiat illam, quam ex feipfis ba- ]u bent. lIO T Car. L. Quod illud 'pretium fit , a cbaritate " Juis propriis ac aliarum quoque virtu- T tum actibus induCtum? III 0160!" CarlLL Quod una cbaritas virtuies ommes comprebendat. II6 j 8( Car. LII. Pirtutes cateras a charitate per- 61« 11$ " /c ] [ X 3 CAP. LIH Car. LIHI. Omnes bominum attiones fine cba- C I29 ritate inanes e[Je , ac pretio vacare. Ca», LIV. Quod omnia virtutum exercitia ad unam cbaritatemvevocanda fint. 123 C Car. LV. Quomodo in attum* deducenda [int , 125 que dita Jünt precedenti capite. Car. LVI. Quod charitate etiam Spritus /Zznätz (Ap dona comprebendantur. 128 CaAr. LVII. De amori permixto timore, qui N ine[] animis cafto Dei amore flagran- tibus. 130 Car. LVIII. Quod timor fervilis conjungz cum C . divino amore po[J:t. 132 Car. LIX.. Quod zaturalis ac fervilis & mer- cenarii timoris in amando ufus fit. 13j i CAP LX. Quod duodecim fru&tus [piritus. & u oäo beatitudines Evangelice amore Jacro comprebendantur. 140 4 Car. LXL.. Cupiditatum omnium Reginam e[fe, eisque ad oläeguzum Juum uti cbarita- tem. 14j Car. LXIL. Quod continuum debeat e[fe aman- .di Dei defiderium. 149 Car. LXIII. Quod animumn legitima negotia a facm diletione non avocent 1j0 Car. LXIV. Qua ditta fünt , exemplo confir- maniur 153 Car. LXV - W Car. L'XV.. Quod minimas etiem. octajtones exercende cbaritatis arripere opor- [ teat' 154 ( n Car. LXVI.. Quod. fingulari nobis cure e[fe f h debeat facere omnia, qua ch'z'mus, excellenti modo. 15 I! Car. LXVII. JDe generali quodam amoris a babitu, qui facit, ut opera univer/a ld ad Dei cultum veferantur, 159 4::5 Car. XLVIII. Qua ratione ommes attiones V(m- nofilre divine cbaritatis a&tus e[fe li I6I po[imt. um ., Car. LXIX. Zdmonitio ad devovendum Deo facrificii loco liberum arbitrium. 16j l4 Ca». LXX. De incitamentis diligendi Deun. 167 z Car. LXXI. His , que numerata funt , inci- tamentis uiendi ratio. 168 y l Car. LXXII. Montem Caloarie eöfe veram 170 4 Jacre dilefionis A4cadeniam, J lj J Pags SECUNDA N DE AMORE DEL. l I Car.l. Quomodo nos conformare debeamus di- vine voluntati, que vocatur voltn- ] tas fignificata. 177. 3 X 4 CA?. If,. m Ca. Ca». IIL. De« conformitate noftre voluntatis m . - ila, quam Deus babet nos faloan- C4b, di. 182 Car. HI.. .De. conformitate noffre . voluntatis eum voluntate Dei , que nobis figni- ficata eft per ejus man[lam. 186 Cu, Car. IV. De. conformitate noflve volumtatis cum illa, quam Deus nobis frenifica- vii-per f ua conftlia. 190 CA?, Car. V. Quod ator voluntatis Dei figmficate in mandatis , nos inducat ad amorem cozfiliorum. N 194 Car. VI. Brevis metbodus cogn(ylendz divinam voluntatem. 19$ Cit, CAP. VII.. De unione nofive fvolzmtzztzs cum di- vina, que vocatur voluntas benepia- citi. 202 u Car. VIIL. Unuiouem mnofire wvoluntatis cum beneplacite Dei pracipue fieri in tri- bulationibus. 20 6 -9 Car. IX. De unione nofire volumtatis cum be- neplacito dioino in. afflictionibus fpi- 20 ritualibus per refignationem CaAr. X. De unione nofire voluntatis cum D 2!2 beneplacito per indiff erentiam. Ca». XI. ngd Jantta indiferentia ad orinés res extendatur. 214 Car. XII Car. XII. De praxi indifferentie in vebus [pt- ,,,,, n &antibus Dei cultum. 216 W n CAP XIIT. Deindifferentia, quam in praxin deducere debemus in eo , quod promo- ld vet nofirum in 'uzrtutzbus progrej- 220 gtl Juin.. l) A Car. XIV.. Quomodo unire debeamus noftram ]fl'l' ) voluntatem Dei voluntati in permi[Jo- ii ne peccatorum. 222 lh Car. XV. Quomodo. voluntas mortua in fe, tit tantummodo voivat in Dei voluntate. 2273 Jf j Car. XVI. Dedaratio eorum, que ditta funt de occafu , morte, &9 tranfitunofire voluntatis. zlmn 231 il Car. XVII. De excellentz[ 9b exercitio, quo uti L pe[Jumus inter dolores interiores eque ac exteriores bujus vita. gp».x. , 235 Car, XVHIL. . Perfelta expoliatio anime , que W lil i cum Dei voluntate unita eft. 240 [ l;l EM d fU & A r ! N[f PARs j PanzS TeRTIA DE ORATIONE. M N CAP L. Defcviptio T beologie myftice , que ni- u lil aliud eft , quam oratio. 251 (u Car. iL De Meditatione , que eft primus;gra- dus -orationis rvel Tibeologie wmy- 258 ftica. u Car. II Deferiptio centemplationis, ?. dedif- — cranine, quod inter illam, ég me- 263 ditationem deprenbenditur Cav, IV. Zlterum. difirimen inter meditatio- nemy €9 eontemplationem. 266 Car. V. Contemplationem fieri fine labore , quod L t; &eft tertium difcrimen inter zllam, G meditationem. 270 Ca». VI.: De vecollettione anime in 71;/21 C0f templaowne. 274 Car. VIÉ. Dc quiete anime fic vecollette n Deo. 277 Ca». VIIT. Quomodo bec facm quies in. attum reducafz/;. 280 Car. IX. de diverfis gradibus 3/Hius quzetzs, é&g quomodo ea fit. confervanda. 285 d Car. X. Continuatio prioris doirime , de di- verfis gradibus fan&e quietis, && de de excellenti abnegatione fui ipfüus , ia que bic in ufu eft.. 2 | Car. XI. De Refolutione, vel Lz'quq?ac"tione anime in Deo. 292 T M Ca», XII. De vulneratione amoris. 296 f'm Ca». XIII. De nonnullis aiiis iediis , per qu& 302 L amore facro «oulnerantur corda. RP Ca». XIV. De languore cordis ' rüti. -ammfe þatl;«ze- H 1 , 306 [ N C X n i » j / ; | W of b 22 E 29 POT . þ*x , z £ v2 e -H n CXSS E ER I [7^ L n * Di ss J LE i M a 2 isem m /'N/ J /? t TO u æü—&, l; ") x r ( v ; gl A j / 't " T f E —— N I N ERE NSISN TU SESTNNNS "m — N "" " n " S x I D. - K d ä ^5 « 1 V — — — - n "— n — —— - - ", Ü L D i d - T m M s E " * EEE W x UC E E RRU i "s M n | * i * s k [ o D j à ", : * * 4 k: E * 3 n £ * ? * qec i Y E. ] :. Brica) 3* á& m E f É ss s S ES 4giies ;;r Z LA EU. iE 4 "o r * 3; " Ra * $ " & Af v M E d & F * g L Y - - aE $ p E ss a 2 & d.5 U z .; d £ A d hx o A La 3 ss ss o a Y s M M * u 2 w ä m 2v i& " B $ v B ^ ] E& P & d A x aR 22 T 2 24 j s pE £s x AE 7 » e as E g ao m E * 2 x d * T -t d « $ $ $. 3 - » $ 5 ss * Ls x Puis i £ x P RT F . 5-*- d) m « aL i " Z t m 51 ": ä * É jb F5 2 I 3v C o ;; H & ex : " 1 s F " P. 1 Lest 6 - : - j ; * L s p pes j E d aM —ï I ] 2 9 VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset —2 DIVI FRANCISCI SALESII d ;äg - EPISCOPI ET PRINCIPIS GENEVENSIS - FIRACTATUS H : xj 3- AMORE DEI 9 IN COMPENDIUM REDACTUS, . N | 40 ALMAE CONGREGATIONI ACADEMICAE MAJORI e B. MARIAE VIRGINIS AB ANGELO SALUTATAE IN STRENAM OBLATUS !WIR CEBURGIANNO M. DCC. LXVII, [ fv TTR 1 £n Qäö FU tVl | | hij $.0 PA« MLA hag " ) EXC d x t 5 , nfq &.B d X js u N Ls D t Wi j v W"Q "i k' R F*'. W J Ua Z Typi Fm n Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com Univerfitatis Typographi. E