Gi234d_qt-1_2-1
author: Gavanti, Bartolommeo

õä

N1245 11755284 021

UIIIIIIIIAIIIIUIIIIn

o“

4

THESAHRUS
SACRORCIM RITIIIIM.

NE UO

COMMENTARIA

RUBRI AS

MISSALIS ET BREVIARII
R OQ M A NI,
Authore Adm. ReverendoP. D.

BARTHOLOMEO GAVANTO

Mediol. Præpoſito Provinciali Romano, Congregat.
Clericorum Regulatium S. Pauli, & 8. Romanæ Kituum
Congregationis Conſultore.

97, UD/BOS S uGE RITVS,
/

11 4 2 hiſtoricæ, vel my pſticæ, ex orum ingenio, Theoria,

Praxis, Obligatio, & s tus Vſus, additis opportund omnibus
& Rituum Congregatieni Decretis, quaàm breviſſimè explieantur.

EDIIIO NOVISSIMA AB AHTHORE RECOGNITA,

Variis in locis locupletata, & ab innumeris mendis ſumma diligentià expurgat⸗ ta.

Appendices dabit Pagina ſequeni, eum ren Indicibus: I. Aucteorum ſacrorum Runum.
II. Summorum Pontificum. III. Conciliorum. Ir. Sciiptorum in hæc Commentaria.

V. Titulorum. VI. Pecreierum. VII. Rerum & Verborum.

TO Mu5 PRIMIS.

COLONI AGKIFPPIN A;

Sumptibus FRANCISCI METIERNICH Bibliopol.
ANNO M. D. CC. v.
Cum Gratis & Privilegie Sare Caſa,s aS ſpeciah.

APPENDICES

Taetde Auroræ, Meridiei, & Mediæ noctis per ſingulos dies.
IDe menſuris cujuſque ſacræ Supellectilisad Miſſam con-
gruentioribus.
Dènitore, & munditia practica ejuſdem ſacræ Supellectilis.
Concordia Martyrologii Romani cum Breviario Romano, in
uibus ditcordare videntur.
proſodia verborum dubiorum in Miſſali, Breviario, & Mar-
tyrologio Romano. S
Ordo perpetuus recitandi divini Officii, & Miſſæ celebrandæ.

Et in gratianum actionem de toto Opere, enarratur in calce Tomi Secundi
Vita eum rebus geſtis S. PAuLIApoſtoli.
Et probatur, S, BARIHOLOMEUM. Apoſtolum eſſe NATRANAELEM.

„

l⸗

x.

URBANO VIII. PONT.
MORIBUS OPTIMO, REBuS CGESTIS MAXIMO,

Eccleſiaſticæ libertatis aſſertori ſtudioſiſſimo,
Cujus lingua mellea, cujus calamus lacteus .
Omnium linguis, omnium calamis tantum ſui laudis influxit,
Ut in literatorum Senatu Sapientiaà Princeps,
ſÆ£mquè ac in Principum cœtu majeſtate Primarius habeatur.
Quem innumeris Animi, Corporis & Fortunæ dotibus ornatũ
Urbs nihil ſuſpicere ſolita ſuſpexit:
Nunc earum uſu Sacerdotii faſtigium ornantem
Orbis terrarum univerſus, terrã deſpiciens, humillimus adorat.
Cujus animus in Eccleſiæ hoſtes generoſus
Oprtatam in Chriſtiana Republ. concordiam tuetur.
Qui Petri Navis clavum ſapienter adeò tenet,
Ut omnes in ea felicitatis portum tenere videantur.
Et quoniam Apes mellis copia aureum ſæculum retulerunt,
In ejus Imperio divinitùs accepto
Nihil viri prudentes deſiderandum agnoſcunt
præter æternitatem.

D

IEPONOMOOTYAARI

& acerrimo Vindici, Romanoque
Commentaria in Rubricas Miſſaliz, &' Brewiarii Romani,
Bartholomaus Cavantus Clericus Regularis J. Pauli,
6S& Sacra Rituum C ongregationis efuſälem
UVRBANlIauctoritate minimus
Conſultor grati animi ergo
5. § D.

2 Nea-

S“ “ eeglee: (0): e3eoe
NEAPOLIO COMITOLUS
EPISCOPuIIS PERIISIX.

Inſtituta Clericorum Academia de ſacris Ritibus, & cantu Gregoriano, annue-

(u.

que reditu perpetuo de ære ſuo ſtabilitai, Auctoris horum Commentariorum Nip
operâ uſus, & i(dem Commentariis in eandem cauſam ab Auctore ibidem in l-⸗- u
bPfum redactis, ſequentia Carmina ſcripſit. nun
L uI CIDATIO RMBRIC AR I M
M ISSALIS, E LBREVIAIRII. nu⸗
Atura, mater omnium, Conwvenienter incubans Qui explicatu congruo N
Intus alit quæ parturit; Gratuita non deſerit; . Ineruditos imbuat ſ
Emiſla fœtu, providet Quæ generantur ſpiritu In Clericali munere,
Quo nutriantur ubere. Suſtentat, auget, promovet, Et ritibus Eccleſi)Y, 4
Videmus animantia Suavibus, miris modis, Suſcepta lucidatio 1en
Ex utero vix edita Incognitis, & cognitis. Pro curioſa indagine, . lu
Appetere & exigete Spirante dudum Spiritu Futura doctis non minus 1
Mammas genitricis ſlue: Ex ventre neſtræ Eccleſiæ, Ut grata, ſic perutilis. “D
Quin illa, quæ ſenſu carent, Bartholomæi commoda Potatur ab in fantibus un
Hanc bonitatem ſentiunt Obſtetricante dextera. Lac, eſca fit majoribus;
Telluris, ex qua prodeunt Eſt Clericorum plurimus Utitrifſque miniſtrat ſuum .
Errore pulſo protinus; FEgductus unico chorus Bartholomæus ferculum, 1
Ut educent & procreent Fctu rudis, & indigens Quibus Aubtor Commen- 6
Conſunilem prolem ſibi, Præcepto & alimonia. = tariorum.
Suſſcienter congru’,? Et ecee is idem Spiritus QU verba quæ Olero dedi; n
Proviſatn & alimoniãꝗ. Pajuli novis & Clericis Comitolus aurum dedit, ere
Natura, qui verus Deus. Doctorem alumnũ protulit Formamque Coëpiſcopis,
Quarumque rerum ſtatui Et rudium nutritium; Qua Clerus ediſcat ſacra. N
u
DON IuLIuIS CAVALCANUS CONGREG. 1.
Clericor. Reg. S. Pauli Præpoſitus Genecralis. n
5 Um Opus K. P. D. Bartholomai GavantiElitatoris Generalis noſtræ Cang. ui titulus eſt, Com-
mentaria in Rubricas Miſſalis, & Breviarii Romani, duo ejuſalem Congregationis e ruditi, ac 6
ſupientes Viri recognoverint, atque in licem dari poſſe probaverint, poteſtatem facimus, ut in pu-
blicam utilitatem typis mandetur, ſi & its, quibus id competit, ita placuerit. In quorum, ſiden, & c.

Dat. Mediolani in Colligio noſtro S. Apeſt. Pauli, & Barnabæ, die 24. Zulii 1622.
D. Julius Cavalcanus Præpoſitus Generalis.

Inprimatur, ſi videtur RNeverendiſſimo P. Mag. Sac. Pal. Apoſt.
A. Epiſcopus Bellicaſtren. Viceſg.

Imprimatur.
Fr. Nicolaus Riccardus Sacri Pal. Apoſt. Mag. Ord. Præd.
PRI-

m⸗

-

e.

EOEPOLDUS Divinà favente Clementid electus Romanorum Imperator ſemper
Augnuſt us ,a Germaniæ, Hangariæ ,Bohemiæ, Dalmattæ, Croatiæ, & lavontæ, &c.
Rex: Archidux Anſtriæ, Dux Bargundiæ, Styriæ, Carinthiæ, Carniolæ & Mirtem-
£☚ bergæ Comes 7 Prolis. Agnoſcimus &notum facimus tenore præſentium aniverſis, quod

cum Mobis noſter & ſacri vnperii fidelis dilettus F RANCISCUS METTERNICH Bi-
bliopola Colonienſis humillime expoſuerit, ſe Gavanti Theſaurum ſacrorum Rituum cum Manuali
Epiſcoporum adauétum prælo committendum ſtatuiſſe, vereri autem, ne, quod fieri ſoleat, alii
etiam Bibliopolæ & Typographi quaæſtus causà idem opus frandulenter & magno diſpendio ſuo imi-
tentur, pralozommittant, diſtrahant atque venundent ideoque Nos ſupplex orarit, at ſibi Pri-
vilegio Noſtro Caſareo contra omnes ejuſmodi frandes proſpscere dignaremur: Nos ſubmiſſaæ pa-
riter & aquæ petitioni huic annuendum cenſuerimus. Quapropter omnibus & hingulis Tpogra-

phis, Bibliopolis alitsque quibuscunque librariam negoziationem exercentibus frmiter ſerioque

nhibemus & vetamus, ne quis pradittum opus intra quatuor annorum ſpatiunz in ſacro Romans
Imperio Regnorumqué G. Provinciarum noſtrarum bereditariarum Rnibns ſimeili aut alio Iypo
vel formà, aut ſub quovis, vel additionts, correctionis, altove prætextuxſivein toto ſive in parte
recuqere vel ali recudendum dare, alibi impreſſum apportare, vendere clam vel palam citra vo-
luntatem & abſque ipſius FRANCISCI METTERNICH expreſo & m ſoeriptis obten-
to conſenſu & licentia præſumat. & quis Vero ſecus Ffaciendo Privilegium & TLeterdidtum hor
noſtrum Cæſareum violare aut tranſs rodi Dauſus fuerit, eum non modo zuſmod libris perperam
quippe recufis G. aaductis ſi quos quidem Prædibttns F R AN CISCUS M. ETTIE RNI S H „
ejuſque haredes ubicunque deprehenſos ſive propria authoritate »Rive Magiſtratus auxilio RKbi vin -
dicare poterunt, de facto bprwivandum ſed G p& inſetper uatuoy marcarum auri puri Fiſeo
Naſtro Cæſareo & fraus dis vindici er zc,uo pendenda omni ſpe veniæ ſublatäà decernimus mulltan-
dum, dummodotamen prædittus Liber bonis moribus ſaoriſque Imperii conſtitutionibus contrarii
quippiam non continedt, Nea Univerfitatis cujuſaam aut Superiorum ſuorum Cenſuram, Saſque
Privilegii Naſtri Ceſarei tenorem in Fronte xpræſſam hibeat » & ſupradibti operis quinque
exemplaria ad Conſilium Noſtrum Imnperiale aulicum ſumptibus Impetrantis tranſmittantur.
Mandamus proinde univerhis at ſingulis Moſtris, ag Jacxri Imperii Keynorumque & Provinciarum
Waſtrarum hereditariarum ſubditis ujnſeunque ſtatis, gradts , ordinis, aut dignitatis exiſtant,
tanz Eccleſiaſticis, quaäm ſæacularibus, præſertim verò us, qui in Magiſtratu conſtituti, vel pro-
prio, vel Superiorum ſuorum nomine & loco juris G. . 2ſtitia aadminiſtrationem exercent, ne
quemquam Privilegium hoc Noſtrum Caſareum temere aut impuns tranſgredi & violare patian-
tur, quin potius contamacet, li quos compererint, Præſeripta P&‿αu pleci/,alitſque modis idoneis co-
erceri curent, quatenus & ipfi eandem mulbtanm evitare voluerint. Harum teſtimoniolitrerarum
mana Noſtra ſubſoriptarum, & Sigilli Noltri Cæſarei appreſſiene munitarum, quæ dabauterin

Civitate Noſtra iennæ die otava Menſis Novembris, Anno Milleſimo Jeptingenteßimo primo,

KRegnorum NWoſtrorum, KRomani Tuadrageſimo uarto, Hungarici quaärageſimo ſeptimo, Bohe-
mici vero quadrageſimo ſexto.

LEOPOLDUS.
Vt. D. A. C. à Kaunitz

Ad mandatum & C. Maieſtatis proprium
. Franciſcus Ninandus de Bertramb.

See Se e e ee Ge E e e E e Be E eSee

A D

6QV E Sacris Ritibus, & de iis præcipuè, qui ad Miſſam,
N& Horas Canonicas attinent, ſcripſêre ad hanc di-
)GESe Hem non pauci, tum antiqui, tum recentiores, gravis-
WSſimi & lapientiſſimi viri: ſed liberè dicam quod
ſentio; nemo rem noſtram in hoc genere pertractavit integrè;
nam alii ut potiſſimùm Hæreticos arguerent; alii, ut myſteria

depromerent è ritibus, quos ſupponunt: ritus autem ipſos vel

obſoletos referunt, vel noſtros immunitè, vel additis aliorum ri-
tibus ſuperfluè, vel ſubobſcurè ſignificant: de Miſſa tantùm alii,
alii de Feſtis, alii de Horis Canonicis tantùm, & unà omnes om-
nia quidem illuſtrarunt, ſed ea colligere cuique difficillimum:
certè literalem Rubricarum Romanarum ſenfum nemo hacte-
pvus eſt proſecutus. Quare optarunt plurimi, è quibus honoris er-
goò, nominandi ſunt, Silvius Antonianus, Robertus Bellarminus,
Scipio Cobellutius ulius Roma, Franciſcus Boncompagnus,
S. RR. E. Cardinales, doctrinâ, pietate & moribus præclariſſimi,
Neapolio Comitolus Peruſinus Epiſcopus virtutum gloriaà cla-
rus, & alii Eccleſiæ adminiſtri, ut Volumine breviori, quoad ejus
fieri poſſet, ea omnia comprehenderenturſummatim, quæ in
Miſſali & Breviario Romano continentur; & ea præſertim, quæ
videntur ſufficere ad communiorum Sacerdotum inſtructio-
nem, & ad integram tum Miſſæ, tum Horarum Canonicarum
diſciplinam perdiſcendam, indicatâà cujuſque ritũs ori gine Chri-
ſtiana (ne à Gentilibus aut Hebræis edocti videamur ) tum allata
cauſa, ſive hiſtorica, ſive myſtica ſolidiori: tum demonſtratâ ob-
ligatione, quave culpaobſtringamur: denique uſuproprio, &

BE NIGNUMLECTOREM.

le
ci
ce

α..

mo, à quo cæteri deinceps acceperunt, neque tamen omnes

Aad Benguc Lectorem.
.„ . . A . . .
exquiſito cujuſque ritũs in re dubia explanato. liſdem ergo ſua-
. . 9* .* .* „₰ X .
dentibus Principibus viris morem gerere cùm ego cuperem, ar-
duum hoc negotium multis abhinc annis ſum aggreſlus, & om-

nem movi lapidem tum legendo.: tum à peritioribus ſciſcitando,

tum diſputand in utramque partem, tum poſtremò hæc eadem
ſcripta ſacræ Rituum Congregationis examini, quod fuit rigo-
roſum, ſubjiciendo acerrimis ingenio, judicio, prudentiâ, & in
omni doctrinarum genere peritia clariſſimis deſignatis Judici-
bus, Joan. Garzia Millino, Tiberio Muto, Aloyſio Cajetano,
S. R. E. Cardinalibus, Dominis mens Illuſtriſſimis, & toto Orbe
celeberrimis:itaut, Deo dante mihimetipſi ſatisfecerim (utinam
aliis) & optatum finem ſim aſſecutuspræſenti Volumine.
Originem autem cujuſq; ritũs vclut indice commonſtramus,
quoad ejus fieri poteſt, vel authore certo, ſi eſt, nominato: vel

commemorato eo, qui ante alios de ritu meminit, quo facilè vi-
gere eſt, qua ætate erat inuſu, & in hanc cauſam adjecimus Indi-
cem Summorum Pontificum, quorum Decretis aut invectus,

aut firmatus fuit ritus, adnotato ſuxtàa anno, quo quiſque obiit.
Sacrorum item Conciliorum in Opere citatorum, & quo anno
celebrata fuerunt, necnon aliorum Patrum, & Scriptorum Ec-
cleſiaſticorum, penes quos mentio eſt de ritibus noſtris.
Cauſas hiſtoricas eas vocamus in ritibus, quæ ad literam, ut a-
junt, dedere ritum: myſticæ ſunt eæ, quæ ſenſum reddunt vel Al-
legoricum, vel Tropologicum, vel Anagogicum: quas ferènun-
quam (niſi tacentibus aliis) ex noſtro ingenio, ſedex Majorum,
uti par eſt, auctoritate congerimus: citato tantùm auctore pri-

quas legimus, cauſas præſertim myſticas allegamus, ſolidioribus
contenti, & gravioribus. H
Obligationem definient Theologi doctiores, & probabilio-
rem ſequemur ſententiam in re controverſa. Modernos potius
citamus quam antiquos, & eos, qui præ manibus hodie ſunt Sa-
cerdotum, tum quia & hi citant antiquiores, tum quia iidem

multa

Ad Benignum Lectorem.
multa decernunt, quæ antiquos fugerunt, occaſione fortè tunc
temporis non data. Significamus autem, omiſſa diſputatione,
quid ſit agendum, ut propoſitæ brevitati conſulamus; & quæ ha-
Aepusiti Controverſiam venéêre, tumde Miſſa, tum de Horis, pu-
tamus omnia fuiſſe in hoc Volumine commemorata.
Ad uſum cujuſque ritus proprium enuntiandum, uſi ſumus
antiquioribus libris, Miſſalibus Vaticanis M. S. tum Decretis
ſacræ Rituum Romanæ Congregationis, quæ à multis deſidera-
ta ſunt, tum iis regulis, quæ, me quoq; præſente & ſæpius urgen-
te, datæ ſunt ab iis, qui Clementis & Urbani Octavorum aucétori-
tateé Recognitioni Miſlalis & Breviarii Romanorũ præfuerun t.
Tôtius Operis ordo is erit, ut à Miſla incipiamus, tanquam à
nobiliori parte- deinde ita nos collaudante Cardinale Bellarmi-
no, ordine Rubricarum ſervato, recitatoque earumdem Textu,
addamus ad ſingula verba, ubi eſt opus, Commentaria & Notas:
hoc enim pactonihil nos effugiet; A ddemus tandem Appendi-
ces non inutiles, ne à Clero (quantum in nobis eſt) deſiderari
quidquam poſſit in ordine ad Miſſlam, & Canonicas Horas. Ec-
Cleſiaſtico ſtylo, & faciliori utemur, docente nos Hugone Victo-
rino, qui ſcripturus & ipſe de Sacris Ritibus ait. Communibus
verbis, rebus ipſis, de quibus agitur, cognatis, opus explicare con-
gruentius duximus, quàm ſchematum varietatibus involvere, &
res per ſe fulgidas decolorando verba colorare. Perniores autem
bpenignos imploramus Lectores, quos etiam liberos cum Inno-
cCcentio III. optamus correctores, ut quæ minus aſſecuti lumus, ea
nobis indicent, meliora ſuppeditantes; & illud intereà non dene-

gantes, quod optabat idem ſanctus Pontifex in fine librorum de

Myſteriis Miſſæ, ut apud miſericordiſſi mum judicem pro pec-
catis Authoris devotas preces effundant, ſive Miſſam, ſive Horas
Canonicas recitaturi, ad Deum Optimum Maximum & præ-
potentem acceſſerint. &

Vale benigne Lector.
IN-

1 8

1t1 4444 44 tt43
eEegt

Quosnovit Commentariorum Auctor ſoripſiſſe de Sacris Ritibus.

AA
Lbinus Flaccus, ſeu Alcuinus de
Divinis Officiis.
Albertus Magnus de Officio Miſſæ.
Alexander Sperellus Obſervationes ſcri-
pſit Italicè pro celebr. Mifſæ.
Alphonſus de Medrano inſtructionem
Hiſpanè ad Officium divinum.
Alphonſus Rodriguez de Myſteriis Miſ-
ſæ Hiſpanè, in Tomo 2. P
Amalarius Fortunatus Cardinalis, de Ec-
cleſiaſticis Officuis, & de Ordine An-
tiphonarii.
Andreas Caſtaldus Cærimoniale Cle-
ric. Regul. & Praxim Cærimoniarum.
Angelus Carezanus de Miniſtro Miſſæ
Italicè.
Angelus Cõtus Capuccinus de Myſteriis
Milſſæ Italicè anno 16 25.
Antonius Demochares de Sacrificio
Miſſæ, & ibi quoque de Ritibus.
Antonius Litteratus in Summa habet
multa de Miſſa, & Horis Canonicis.
Antonius Poſſevinus Tractatũ de Miſſa.
Antiquitatum Liturgicarum tres libros
ſcripſit incertus Auctor impreſſes Du.
aci 1605.

Auguſtinus Epiſcopus Pientinus primus

auctor Pontiſicalis, & Cærimonialis
Romani,

7 omus J.

PDnelius Herbeſtus Rationarium
Horarum Canonicarum.
Bernardus de Parentinis Elucidarium o-
mnium difficultatum Miſiæ, & Lilium
Miſſæ.
Berno Augienſis de Officio Miſſx.
S. Bonaventura de Myſteriis Miſſæ.
C
ttiſtophorus Marcellus Cærimoni-
ale Papæ.
Conradus Brunus de Cærimoniis.
Cornelius Schultingius Bibliothecam Ec-
cleſiaſticam de divinis Officiis.
Forus Magiſter Expoſitionem Miſſæ
Franciſcus Agricola de Sacerdo-
tum Officio.
Franc. Samarinus de Miſſa & Officio.
Franc. Titelmannus de Myſter Miſſæ.
( briel Albaſpina de Veteribus Ec-
cleſ. ritibus.
Georgius Polaccus Aphoriſmos Italicè
de Sacris Cærimoniis.
Germanus Conſtantinopol. Theoriam
Eceleſiaſticarum rerum.
S. Gregerius Papa librum Sacramento-
rum, Antiphonarium, quorum du-
plex eſt editio, Romana, & à Pame-
lio cedita.
Ejuſdem Appendix M. S. Vaticana.
Gri-

X X

lIedex Auktorum §. Rit.

Grimoldus Abbas librum Sacramento-
rum.
Guilielmus Durandus Rationale div. Of-
ficiorum.

Enricus Diſſen in Officium Miſſæ.
E Henrieus Gorichen de Mifſfis Voti-
vis, & Proceſſionibus.
S. Hieronymus Comitem, ſeu Lectio-
narium tum Epiſtolarum, tum E-
vangeliorum totius anni.
Hieronymus Cantonus Ordinarium di-
vinorum Officiorum Hiſpanè.
Hildebertus Cenomanenſis Carmen de
KRitu miſſæ.
Honorius Auguſtodunenſis Gemmam
animæ.
Hugo Victorius Speculum Eccl. & de
Cærimoniis, &c.
1
Acobus Junterbeeck de Caſibus vari-
orum dubiorum circa miſſam.
Jacobus Pamelius Liturgias Latinorum.
Innocentius Ill de Myſteris miſſæ.
Jo. Alcocer, de Cærimoniis miſſæ Hi-
ſpanè. “?
Jo. Baptiſta Monachus Caſſinas Expoſi-
tionem miſſæ.
Jo. Baptiſta Rubeus de Div. Officis.
Jo. Bapti ta Scortia de Sacrificio miĩſſæ.
Jo Beechoflen quadruplicem Expoſiti-
onem millæ. .
Jo. Beleth. de Divinis Officiis.
P. Bruneſv vich de Miſſæ Officio.

JIo. Burchardus Ordinem Celcbrationis

miſſ.
J. Cooleus Speculum Miſſæ.
Jo. Jacohus Compendium Cærimon.
miſſæ Hiſpanicè.
Jo. De lapide Reſolutorium dubiorum
miſſæ.

Jo. Lopez de Sacriſicio Miſſæ Hiſpanè.
Jo. Serranus Expoſitionem miſſæ myſti-
cam.

Jo. Stephaanus Durandus de Ritibus Ec-

eleſ. 4
Jo: Superantius de Myſteriis miſſYæ.
Joſeph Vicecomes de Apparatu ad Miſ-
ſam in Volumine g. obſervationum.

S. Iidorus Hiſpalenſis de Eccleſiaſticis

Officiis.
Judocus Clictovæus Elucidarorium de
Miſſa & aliis.
Julius Cæſar Bulengerus de Veſtibus ſa-
CEIS⸗
Ivo Catnotenſis de Rebus Eccleſiaſticis
Sermones.
L

Actãtius Rafoldus de Myſterio Miſſæ.
—Lirturgiæ S. Petri, S. acobi, S. Marci, S.
Baſilii, S. Joan. Chryſoſt. S. Simeonis
Syracuſani ante annum doo.

Ludovicus Ci coniolanus directorium

Oſfc. divini.
Ludovicus Richeomus de Miſſa
NAArcus Antonius Ghenare Ritum
celebrandi miſſam.
Martinus Stephanus Manuale de Cautelis
in miſſa obſervandis.
Mai thias Kimchius Directorium Sacerdo-
tale.
Maximus Monachus de Eccleſiaſtica y-=
ſtagogia.
Melchior Huelamus Diicurſus Hiſpanè
de Cætimoniis miſſæ.
Michael Sydonienſis de Myſteräüs miſſæ.
Michael Timotheus Quæſt. z300. in div.
Offic. & éoo. in miſſam.
Micrologus de Eccleſiaſticis obſervatio-
nibus à Jo. quodam ſoriptus fuit.

Miſſalia Vaticana, Vallicellana M. S. &

Brevi-

ii
Aul
ſ
Mur

ſa⸗

cis

ſe

nis

ipe

O⸗

1*

Breviaria cum Canone M. s. Collegii
Anieiani, ſeu Gregoriani de Urbe, an-
tiquiſſima.
Muſæus Maſſilienſis citatus à Gennadio
ſcripſitlibrũ Sacrament. circa A. 3490.
Mutius Cappuccinus ummarium myſte-
riorum miſſæ, & de Officio Detfuncto-

rum, Italicè.
Ncohu; Aurificus de Cærimoniis
miſſæ.

Nicolans Cabalſilas Expoſitionem miſſæ.
Nicolaus de Plove Tractatum Sacerdo-
talem.
O
Rdo Romanus auctorem habet Ge-
laſium ex Baronio A. 692. licet
plenior exierit ſub Stephano Papa,
Pipino, & Carolo Magno, ex Hittor-
pio in Præfatione ad libros à ſe colle-
Ctos de Div. Officis.
PAsgninus Gaudentius de Ritibus vete-
ris Eccleſiæ.
Paris Craſſus Cæremoniale Bononienſe.
Petrus Ciruelus Commentaria in Miſſale
antiquum.
Petrus Cluniacenſis Nucleum de Sacri-
ficio & Ritibus miſſæ.
B. Petrus Damiani de Domin. vobiſcum.
Petrus Lopez de Ritu miſſæ Hiſpanè.
Petrus Matthæus de Rubeis Annot. in
Rub. de Defectibus miſſæ.
Petrus Opmeer de Officio miſſæ.
Petrus Ruiz Cærimoniale Loletanum.
R
RAbanus Maurus de Inſtitut. Clerico-
rum.
Radulphus Tungrenſis de Canonum ob.
ſervantia circa div. Officia.

Iederx Audtorum & Rit.

S. Remigius Antiſiodorenſis de Oicio
miſſæ.
Rupertus Abbas de Div. Officiis.
§
Tephanus Eduenſis de Sacramento
Altaris.
T

THomas Alvarez in Rubr. Breviarii
Rom. 1629.

Tydæus Bonamicus de Formandis cru-
cibus. V
. 1 Alens Qiareſima de Cæremoniis
miſſæ.
Vetuſtus Codex de miſſa editus ab Hit-
torpio. —
Walatfridus Strabo de Rebus Eccleſiaſti-
CISsS.
Willelmus Lindanns Apologiam & Ex-
poſitionem Liturgiæ Græcæ S. Petri-

Acharias Andrianus de Sacrificio
miſſæœ.

Obiter de c acris Ritibus aliis tum Theo.
logi, & præſertim in. par S. Thomæ;
tum Canoniſtæ, Ivo, & Burchardus,
& alii ꝭ tum Summiſtæ V. Miſſa, & a-
liis tituhs, tum controverſiis addicti
contra Hæreticos, quorum propè in-
finitus eſt numerus.
In Canonem verb Miſſe ſeripſenunt
gidius Romanus.
Gabriel Biel.
Jacobus Janſenius.
Odo Cameracenſis.
De valore Miſſæ
Jacobus Junterbeec.
Joannes Montagnolus.
Paulus Fraxinellus.

Et alii Scholaſtici cum Summiſtis.

X* *72 IN-

õ
Tr I N D E XN
Ssüu MMORUuIM PONTIFICUM,
Qui ſacros Ritus vel inſtituerunt, velreſtituerunt, vel Decreto

firmarunt, vel amplificarunt, & in his Commentariis citan-
tur, juxta Chronologiam Roberti Cardinalis Bellarmini.

t 3 14 44 314 4 44 3 4 44

(Alexander I. ebiit anno 132 F. Felix NAo ys
S. Alexander ik. ofse S Felix IIS-, 539
Alexander III. 11 §. Gelaſiuses 496
Alexander IP. 1261 S. Gregorius le bo
Alexanden EI. Woz J. Gregorius 11. ir
J. Anacletus. 12 Cregorius II. 2 41
S. Anaſtaſius. oz Gregorius II. 42
S. Anicetus. 77 5. Gregorius VII. 105
Benedictus EIIHI. Toszg Cregorius IX.a 22 41
Benedictus XI. Hog Eregorius XI. Dys
S. Bonifacius I. 424 Gregerius XIII. Zröy
Bonifacius 11I. do Sregerius r. 2623
S. Bonifacius I. 6Iz S. Hilarius. 465*
Bonifacius VIII. os Honorius I. 635
Bonifacius IX. I Honorias IIIl 1227
§. Cæleſtinus I. 732 öS. Hormiſda. 52
Caleſtinus Ill. ros §S. Innocentius I. 127
J. Calixtus IJ. 227 Innocentius III. 1216
Calixtus II. 24 Innocentius I. 124
FS. Clemens I. . 103 Joannes EIII. S⸗
Clement VI. . 122 oanncs EIII. 972
Clemens VIII. oannes voyII. 99 „
5. Damaſus. 35 Yoannes XIII. 15
Donus. 6575 JS. Zulius I. 35 2
S§. Evas'tſ! us. Iar d. LeoI. tor
Bugenius IIV.r IAIN dů. Le 11. . 6bS
§. Euſebius. gt LeolII. g1
§. Euizchian as. 25 §. L eo V. Fyz
J. Fabianus. 2 ½ J. Léa lX. 12

Le

ge li
M.

1. R
N
Ni
a
4
e

Ve⸗
R. de

1
.
h

de
6
6 6
1

—

EEE

10

5

96
604

741

160

rer r.

Leo Z.
SF. Linus „.*
S. Marcus.
Martinus Fe
Z. Melchiades:
Nicolaus I.
Nicolaus IIk..
Paulus II.
Fanlus III.
Paulus IV.
Paulus V.
Pelagius I.
S. Pelagius Ile
F. Pins I-
PFPius EI.
S. Pontianus.
Sabinianus.
F. Sergius.
§. Silverins.
S. F ylveſt er.
§. Simplicius.

S&r.
337
1431
* 377

567

1259
I4.
FVVo
1759
1I621
y660
oo
7167
JTF0
J172
235

Index Summorum Pontificum.
17521

SF, Siricius.
F. Jixtus le
F. Sixtus II.
F. Sixtus IIl.
Sixlus 1V.
Fixkbus V.
R. Jotén.
§. Stephanus.
S§. Symmachus.
F§. T heleſphorus.
Theodorus.
S. Victon.
Vigilins.
&. V'rhanus I.
Prhanus II.
Vrhanus IV.
Vrbanus VE
phanus E EIe.
S§. Zachariar.
§. Zepherinus,
§. Zoſimus.

305
140
201
470
7454
1592
1779
260
514
1
649
203%
N5
2
1099
7264
5559

7 2
221
19

I N-

I N D E X
C O& NCILIOR VMI.

MWorum decretis vel firmantur, vel indicantur Sacri Ritus, de quibus in his

Commentariis.
A Garhenſe celebratum anno 506 Millevitanum. 416
2² Ancyranum. 314 Moguntinum. 813
Antiſi odorenſe. 590 Nannetenſe. 1125
Aphricanuum. 257 Natrbonenſe. 589
Aurelianenſe I. 5o7 Nicænum. 325
Aurelianente III. 540 Oxonienſe. 1222
Baſileenſe. 1421 Palentinum ſub Urbane VI. ame an-
Braccarenſe I. SJöß nhnum. 1389
Braccarenſe III. circa ann. 660 Placentinum. 1095
Cabilonenſe II. ſub Carolo Magno, an- Rhemenſe. 814
te annunm. 81z Romanum II. . 372
Carthaginenſe II. 297 Rotomagenſe. 682
Carthaginenſc III. 398 Saleguſtanum. 1022
Carthaginenſe IV. A4ol Senonenſe. 12 8
Calcedonenſe. 4 51 Synodus VI- 565”81
Claratnontanum- 1095 Synodus VII. 787
Colomienſc. 346 Synodus VIII. 869
OConſtantienſe ſub Jo. XXIII. IzIZ Toletanum. I. 47
Conitantinopolitanum. 3 81 Toleranum III. 6510
Conſtantinopolitanum VI. ſive ſexta Toletanum IV, 633
Sinodus. 681 Toletanum VII. 664
Coyacenle. 1059 Toletanum XII. 681
Epheſinum- 4 31 Trevirenſe. 386
Florentinum ſub Eugenisé. 1479 Triburienſe. 895
Gerundenſe. 517 Triburienſe II. 80030
Hipponenſe. 592 Tridentinum. 1563
Ilerdenſe. 52 ½ Turonenſe II. 570
Laodicenum. 3220 Turonenſe III. Ccirca 810
Lateranen- ſub Lcone X. 1517 Turonenſe IV. 1055
Matiſconenſe. 582 Valenſe I. 337
Mediolanenle III. 1573 Valenſe II. 42
Mediolanenie IV. 15 Viennenſe. 33 1II
IN-

——
2

——

„ ,z J ¾ ¾

K*

416
lz
lay
,
325

in⸗
89
9f
i⸗
72
82
922
125
181
787
69
310
6 3
164
68l

9)
30

—

eang
ieEEEee
IND E X
Quorumi operà uſi fumus in his Commentariis.

Baias Babylonisus floruit cirga annunms. 69 Aymillz duackor. 1715
Abhraghanz Bzoviut., 17630 Arnoldus Wion Ligni vitæ audtor. 16
Ablta WMesliolan. Eccleſiæ. 1599 S. Athanaſius. 370
Ado Viennenſis. 5S9? S. Auguſtinuns. 433
dAarianus Turnebus. SP65 Angleſtinns Barbhoſat. 1625
5. Albertus Magnnsr. 125e Anguſtenns, Törnieltus Congregat. neſtræ.1620
Aloninus. 750 Aurelius Caſſiodorux. 560
Alexander Alenſir. 1245 Baptiſta Platina. 415
Alexander sperellus. 1621 Barthslomgusab Ingelo. 1VS3
Aloyſius Lippomanus: HFy6 Bartholomgus Caſſanæus. 20
Alphonſus de Törres. 1600. Bartholomagus Pi HJanns. 740
DWbagſer Pillegas⸗ 1756 Barthoelomæus Ugolinuse 1600
Amalarius Fortunatus Card 53o d. Baſilins. 57%
S. Ambroſins. 397 Beatus Khenanus. 147
Ammianns Marcellinus. 3556 V- Beda. 752
Anacletus Siccus Gongregationis noſtræ. S. Benediktns. 2
Anaſtaſiur Bibliothecarius. Sse Bernardinus Buſtas. eso
Athanaſins Nicanus. . 655 S. Bernardus. 13
S. Athanaſius öinaita. 599 Berno Augienſis. 45. trori4
Andreas Caſtaldus. 25 Beſſarion Carainalis- 4
Andreas O'etenſie. F50 J. Birgitta. 1273
Angelus Caninius. 1555 Blaſius Paima Cong. noſftra. 162 5
Angelns Carezanns. 1673 S. Bonaventura. 125
Angelni de Clavaſio⸗ ISS Breviarium Toletanum. 640
Angelns Kocca. 167 & Burchardas Wormat ienſis. 1025
Annenius ſeis Atmoniuiss 990o Caremeniale Papæ. 120
F. An ſelmus Cantuarienſiss 1700 Cæremoniale Epiſeoporunmz. 7606
Anſelmns Ryd. IS2 Caeremoniale Cler. Regul. S. Panli. 1607
S. Antoninus 149 Cæſar Card. Baronius. 1609
Antonius Cordubenktse bßo Caſar Franciottus. t1sér
Antonius Daza. 621 Ceſarius Arelatenſis. po?
Antontus Demechares: 150 Calendariunm Ciſtercienſe. 1617
Antonius Gallontt. 7610 Canon Gracæ MWiſſæ & Petri. 69
Antonins Litteratni⸗ 1611 Carolus à Baſileca Petri Carage. neſtra.16,/6
Antonius Molina. 1600 Carolus Bovius 1760
Archidiaconus. 29o B. Carolns Magnus. 513

Cuatechi⸗

Index Auctorum & Scriptorum.

Catechiſmus Komanus.

Cherubinus Caſatus Congregat. noſtræ. 1610

1r65

Chriſtophborus Giarda Congregat. noſtræ. Iba

Chronica Angußfß iniana.
Chreneca Germanica.
Chrenica birenſia.
Chronicuns Moguntinum.
Clemens Alexandrinns.
. Clemens Papa.

Ceer vetuſtns Wiſſæ apud Hitterpium.

èð diginus.
2
Lolamella. .

Cbmpendium Butllarii Fl. cherub.

Congreg. Pœnitentiariæ Mediol.
Conradus Brunns.
Conſtantinui Cajetanus Abbas.
Conſtantinus Presbyter.

Coripus Poeta Aphricanus. .

Cornelius Janſenlus.
Cornelius chultingiut.
S§.. Cyprianus.
S. Crrallus Alexandrinus.
&. COrillus Zeroſolymitanus.
§. Datius Epiſcopus Wediol.
Didacus WMWurilius.
S&. Dionpſius Areopagita.
Dionxſius Carthußianus.
Direbtorium Chori.
Director divini Offcii ante annum
Deminicus Gravina.
Domnmzinicus botus.
Doroetheus Panicarius Cengr. noſtre
& Eligius.
Elphis Boetii auxorxr.
Emmanuel Roderizus.
Emmanuel Sa.
Ennodius.
& Ephraæm.
S. Epiphanins.
Eſaias Abbat.
Evodins.
Euſebius Cæſarienſit.
Euthyvwiut.
Ferdinandus Salaz ar.
Feſtus.

194

703

720

1625

1500
1627
4060
56
1570
199
269⁰
53⁵
550
143
7625
120
1460

V K0

11
1625
160
41625
66
510
160
1y
726
5*0
406
415
325
1120
1670

Flaminius Pariſius.
Fl. Lucius Dexter.
Floræs Magiſter.
Franciſeus Longus Brev. Ebhranolog.
Franciſcns öammarinus.
Franciſeus Saare
Franciſent Titelmanut.
Franciſcus Töletus.
Franciſcus Turrianut.
§. Fulgentius.
Gabriel Albaſpina.
Gabriel Biel.
Gabriel Pennotit.
Gabriel Faſquez.
Galentss.
Gensma anima.
Georgius Codinks,
Georgius Micomedienſis.
Georgius Polaccus.
S. Germanus Conft antinopol.
Gilbertus Genebrardus.
Gloſa in qn, Canonisum
Gorspius.
Gratianus Decreterum Collettor.
S. Gregorius Naxianzenus. V

S. Gregorius Myſſenus.

§. Gregorius Papa.

Gregorius Sayrus.
S. Gregorins 1 hanzaturgus.
S. Gregorius Turonenſis.
Grimoldus Abbas, circa
Gulielmus Alanus.
Gulielmus Durangut.
Gulielmus Eyſengrein.
Calielmus Lindanus.
Gulielmus Sirletus.
Henricus Henrique,
Heribertus Rosvνpdut.
Heærmannns Contrallas.
Heſychius.
§F. Hieronymas.
Hieronymus Cantonus.
Hieronymus Wagins.
Hieronymus Onuphrius.
Hierenymus Pradas.

6546
44
52
1626
176
1615
123
4796
Hs
429
1620
14/6
1625
160%0

1220
1340
1000
1626
730
15

I1r1

37⁰

350
Gos
1606
240
796
5060
156
1270
nes
Us5
II5
e
1625
1040
600

120
1760

117
162 5

160Hs-

HMiero-

b25
629
576
1615
112
9
514
529
1620
149.
162
160

1220
1540
oo
1620
75
i

1
377
300
o4
1600
240
10
150
erd
F6s
1S
N
62
140
40
120
4ℳ
„»
F.
ℳ

Index Auctorum & Scriptorum.

Hieronymur Rubenz. 1170
S. Hilarias. 570⁰
Ellduinus Abbas. 530
Hmobonns de Bonis Congregat. npfræ. 1625
EHoſtienſis nomine Henricus. 1250
Hago Cluniacenſit. * Mα
Huago Fictorinus. 1136
Humbertus Cardinalit. 104
Hhacinthus Petronint. 4625
NLacobus Caſtellanus. 1600
lacobus Panaeliks. S5
Lac. Philippui Bergomar. 4494
Iacobus Falentia. 149
JG. Egnatius martyr, & Epiſcop- 101
IEnatiui Braccius. 16 27
Enatius Portalnpus Congregat. neſtre. 1625
S. ldephonſus. 667
Ianocentins ab EccleſaCongregat. noſtræ.1625
Ianocentius III. 7216
Hachimas Perionius. 154
Jo. Alcocer. 1612
p. Ant. Gabutinz Congregat. neſtra. 4615
A. Azorius. 7600
Jo. Bacconus. 9346
b. Baptiſta Conſtantint. 766
WP. Baptiſta Poſſevinna. 17600
. Bæptiſta Rubeus. 7600
b.. Baptiſta &ortia. 1676
Jo. Belethus. u13
l. Bellarinas Congr. naſtræ. 1625
lo. Burchardus. 374 90
AJo. Carthagena. 37600
lo. Caſſianus. 434
5. h. Chryſoſtomus. 407
S. b. Damaſcenus. 73
b. Diaconus. 567
lo. Iacobus. 1621
l. Lanshecracius poſt an. 1150
lo. Lope &. 1606
Jo. Lorinus. 762
Jo. Major. 1570
Jo. Nauclerus. 00
Jo. Pechanus. 1292

lo. Petrus Beſutius Congreg. voftræ. 450
l. Petrus Moneta Congregat. vaſtræa. 16 25
Tems. J.

W. &oatια 73c
Lo. Stranut. 1626
S. Stephanus Durasduas, 2596
Jo. Tabiena. 171
b. Trithemius. 1494
lo. Turrecremata. 1464
Jo. Zonaras. 11716
lodocus Cliltovaus. 7720
KR. Jonathas ante Chriffume Asums.
lſeph Pamphilur. 1766
loſeph calier. 17.
lkſeph V! icecemer. 162
8. Henaus. B 15
B. Hidorus Hiſpalenſis. 672
S. Ndorns Peluſiota. 442
Iualins Ceſar Bulengerus. 7620
Iaslius Cæſar bcaliger. 1
Iulius Nigronut. 16, 5
o Carnotenſiz. 14
S. Rſtinns Martyr. „o
Laurentins Suarius. 7r7
Laarus Baiſius. 1175
Leonardus Leſſiut. /s
Liturgiæ S. Petri, 5. Marei, & Lacobi, 5. Ba-
ſilii, . loan. Chryſoſtomi.
Lucas Wadingus. 1625
Ludovicxus Ciconiolans. 1544
Macrobins.
Magnus Etymologiftes Græcus.
Manuel. 5F15
Marcellus Francolinur. 187
Marcus Ant. Genuenſis. *
M. A. Marſilius Columna. 115
Marcus Ulyſippon. minor. 6.
Maria Parmaæ Princept. 1770
Wartinus Bonacina. 1627
Martinns Braccarenſiz. 572
Martinus Coſentinus, ſeu Polonar. 1326
Martinus Navarrus. „S6
Mathias Gnargnantus Congregat. noſtræ. “
5. Maximus Taurinenfit. .*
Melchior Huelamns. 1797
Menologium. os
AMichael Sidonienſis. ““

Index Auctorum & Scriptorum. 2

Michael Timotheut. 1550 Petrus Paulus Pariſitt. II5 Then
Mcrologns. 1ob Petrus Ribadineira. 1614 AIIen.
er Ambreſianum. 151 Petrus Kniz. 7602 Thmm
Moyſes Agzptinus Anno mundi. 2670 Piſanellæ Aucter. 1325 unc.
MWuſaus M, Milienß, s circa. vg Plato ante Chriſtum. lhma
Mutius Capucinus. L 1626 Plinius. „ Thale
Micephorus Calixtus. 13% PliIntarchut. larb
Miceta David. 560 Polypdorus Virgilius. 149 jman
Nicolaus Cabaſilas. 1e Pompejns Uoonius. 1756 ſnunti
Mecolaus De Piove. 160 Pontius Diaconus. 260 irl
MNecolaus Lyrantt. 1322 Poſſidius, ſeu Poſſidenits. 4⁹
Nogerus Ahbhas. Söés Pratun⸗ spiriale “ 639
Oäavarinm Komansem. 162 S. Proolis Couſtantinopolit. 440
Ode Cameracenſis. 12 Procopins Heftoricks rD 7J60
Odo Floriacenſis. dgoo Prudentis. 4056
Onuphrius Panviniuts. Is? Puccius Cardii. 145
S8. Optatus WMilevitanns. 365 Rabhanus Maurur. .K 51
Ordo Gallicanus, ante Mierologum. Radalphus Tungrenlis. 1400
Ordo Komanus. 4 92 Kedemptus Baavanut Congregat. noſtræ.1610
Origenes 2530 S. Remigins Antiſiodorenſis. B 576
Otho Frinſigenſis. u46 8S. Remigius Rhemenſis. 11α&
Palladins. 353 Aituale Romanum Pauli l. 1614
Panormitanus. 1437S Kobertus Bellarminus. 5 1620
PFaris Craſſas. ι.ο.D Kobertus Rexæx Franciæ. 927
Pagaſchaſius. 450 Rußinus Aquileienſis. 700
S. Paulinas Wlanns. 431 KRupertus Abbas. 1110
Paulns Areſikts. 1627 Kutilits Benzonits 7600
Piaulus Burgenfis. ez Sanktes Pagninns. Jſer
LFFPaulus Comitolus. 1627 Sedulius Poeta. 430
Paulus Diaconus. 270 Severinus Binius. 1600
Paulus Fraxinellus. 162 Severus Alexandrinus. 60
Paulus Piaſecius. töbi Severns Sulpicius 419
Petrus Antiſiodorenfis. 1240 Sidenius Apollinarist. 456
Petrus Caniſius. 197 Sigebertus. —72
S. Betrus Chryſologns. Fo0 Sitveſter Prierates. Vi.
Petrus Comeſtor. 160 Simeon WMetaphraftes. 670
J. Petrus Damiani. 1070 Socrates. 240
Petrus Galeſinins. . 1.ö Sozomenus. 440
PFPetrus Lombardus. 1164 Stephanns Eduenſis. 9 0
Pe trus Lope. 1605 Stephanus Proyſthinins.
Petrus Matthæus de KRubeis. 76 2 Saerontus. 144
Petrus de Natalihus. 7499 Syaneſius Cyreneus. 4o
Petrus Navarrus. 1790 Tertullianus. 220
Petrus Opmeer. 1170 Theoderetus. 460
Betrus Palndannt. 1330 T bheodorus Balſamon. 1191

o.-

115
f674
760)
321

4
166
269
450
65
740
160
406

400
1615
970
14
614

S

Ingdex Auctorum & Scriptorum.

Theodorus, Lellor. circa

Theodulphu Auxreliäazwenſis.

S. Thomas Aquinas.
Thomas Cajetanus.

Thomas Sanchez. r
Thomas Waldenſis. .
Ere.

Tobias Corona Congregat. no
Vdens Bonanmicus.
Varro ante Chriſtum.
Fznantius Fortünatut.
VzXtor Utieenfs

„

co
5 †
12657

US.
160*

1430

76 2

1620

454

Viltorianus Præmolut H 7629
Vibtorianus Voonins inter 4Koo. & 600
Vincentint Gallus Congregat. noſtræ. 162
Vincentins Sortannuse 15615

Virgilius ante Chriſtum.
Uranius ocriptor vitæ & Paulini, & contempo-

raneus. L 444
Uardurs. 77
Walafridus strabo. 49
Zacharias Andrianus. 1576
ſtus Senenfis.

* 2 IN.

.

re

SDas EIELDYTEYEETYNN
?ð

INDEX

TITuILORUI

Cormmentaria: in Rubricas Miſſalis dividuntur in quinꝗque Pax-
tes, & partes in Titulos plures.

rima pars continet Rubricas generales
primi ordinu & Tiulos viginti.

I. 3 E Duplici. pag. 3
II. De Semiduplici & Simplici. 3
II. De Feria & Vigilia. 4
IV. De Miſſis Vouivis ſanctæ Mariæ & aliis. 6
V. De Miſſis Defunctorum. 8⁸
VI. De Tranſſlatione Feſtorum.
VII. De Commemorat onibus. ibid.
VIII. De Introitu, Kyrie eleiſon. „& Gloria in
excelfis. 16
NX. De Orationibus. 19
X. De Fpiſtola, Graduali, Alleluja & Tractu,
ac de Evangelio. 24
XI. De Symbolo. 28
XII. De Offertorio; Secretis, Præfationibus &
Canone. 32

XII. De Communione, Orationibus poſt
Communionem, Ite Miſſa eſt, vel Be-
nedicamus Domimno, de Benediéctio-
ne, & Evangelio ſancti Joannis. 35

XIV. De ordinanda itlſa ex ſupradictis Ru-
Pricis. 37

XV. De Hora celebrandi Miſſam. 38

XVI. De his quæ clara voce, aut ſecreto dicen-

da ſunt in Miſſa. 40

XvVII. De ordine genuflectendi, ſedendi & ſtan-
di in Mifl privata & ſolemni. 42

XVIII. De coloribus Paramentorum. 46
XIX. De qualitate Paramentorum. 50⸗
X. De præparatione Akaris, & ornamento-
rum ejus. 66

Secunda pars continet nitum ſervandum
in Celebratione Miſſe, & Titulos
decem & ſeptem.

1. D' præparatione Sacerdotis celebra=
turi. pag. 6
I.. De D Sacerdetis ad Altare. 75
III. De principio Miſſæ, & Confeſſione fa⸗-
cienda. 53

12. IV. De Introitu, Kyrie eleiſon, & Gleria in

excelſis.
V. De Oratione.
VI. De Epiſtola, Graduali, & aliis- uſque 4

Offertorium. 9 ½
VII. De Offettorio, && aliis uſque ad Cano-
nem. 107
VIII. De Canone Miſſæ uſque ad Conſecratio-
nem. 710
IX. De Canone poſt Conſecrationem uſque
adl Orationem Dominicam. 1755
X. De Oratione Dominica, & aliis uſque ad
factam Communionem. 121
XI. De Communione, & Orationibus poſt-
Communionem dicendis. 133
XII. De benedictione in fine Miſſlæ, & Evan-
gelio S. Joannis. 137
XIII. De his quæ omittuntur in Miſſa pro De-
functis. 139

XIV. De his quæ addenda ſunt in Miſſa, quæ
celebratur ad Altare, in quo expoſitũ
eſt ſanctſſimum Sacramentum, 143
XV. Ordo Miſſæ, & partium ejusdem daclino.
juxta ordinem temporum.
XVI. Myſte

bea⸗
65

efa⸗
13
iain
7
92
le ad

9

ano⸗
1o
ratio⸗
110

ulque
15

ne ad
121

polt.

153
van⸗
15

159
eu⸗
ſit
145
itio⸗
144
ſti⸗

ILeder Titulorunz.

XVI. Myflica expoſitio Miſſæ ſecundum ordi-

nem totius vitæ Chriſti, quam repræſentat.

147.
XVI.. Canonis expoſitio litteralis, 1749
Pirtis parrde difetfbus cires Miſam sdbibet
remedia Titklis duodexim:
E XE defectibus in celebratione Miſſarum
occurrentibus, pag: I176.
U. De defectibus materiæz: 2
II. De defectu panis, ibid.
IV. De defettu vini,: S.
V. De defectibus formæ 6
VI. De defectibus Miniſtri 2
VII. De defectu intentionis. ibid.

VIII. De defectibus diſpoſitionis animæ, 175
X. De defectibus diſpoſitionis corporis, I9
X.De defectibus in miniſterie ipſo occurrenti-
bus, 161
XI. De Rubricis præceptivis & directivis, 166
XII. De aliis-obligationibus Sacerdotum circa
Miſſam, 1027

Quarta parr complectitur Rubricat proprias
& Titnlos desem & novem

IN E Rubrieis Miſſarutn in adventu pag:
177.

I. De quatuor Temporibus adventũs „ ibicdl.

III. De Natali Domini, & Feſtis ſequentibus. 176
IWV. De Dominicis poſt Epiphaniam uſque ad
Septuageſimam, 175
V. De Dominieis à Septuageſima uſque ad Fe-
rtiam IV. Cinerum, 171779
VI. De Feria quarta Cinerum uſque ad Domi-

nigam de Paſſione, 751

VII. De Dominica de Paſſione & Hebdomada

majori, 154
VIII. De Feria quinta in Cœna Domini, 7535;
IX. De Feria ſexta in Paraſceve, 19
X. De Sabbato ſancto, 251
XI De die ſancto Paſchæ uſque ad Feſtum Tri-
nitatis, 210
XII. De Feſte Trinitatis, & Dominicis poſt:
Pentecoſten. 2 /74

XII. De Rubrieis Propriis Miſſarium de Sanctis,
215
XIV. De Benedictions Candelarum, & Proceſ-
ſione in Feſto Purificationis B. Virginis, 2/9:
XV. De Feſtis, in quibus cantandæ ſunt duæ
Miſſæ in Eccleſus Cathedralibus & Collegi-

atis. 221
XVI. De Rubricis miſſarum Communis San-
Ctorum, 224
XVII: De Rubrieis Miſſarum Votivarum in fine
Miſſalis, 226
XVIII. De Rubricis Miſſarum pro defunctis, 230
XIX. De Rubticis Benedictionum, 332

Quinta pars Append. icer addit

Quvinque, hæ ſunt:
Abulæ locorum pro uſu Tabellatum ſe:-
gquentinm. pag. 237

Tabellæ Auroræ, Meridiei, & Mediæ nectis.
De menſuris propriis ſacræ ſupellectilis ad Miſ-

ſam congruentibus M 244
De nitore & munditia prædictæ ſacræ ſuppelle-
Silis. 249

Proſodia Verborum in Miſſali Romano. 272
Reſolutio dubitationis, an ſacerdos teneatur:
Miſſam dicere pro Defunctis, aut potius de
Sanctis vel feriis. 44*

FSSachu puec rrrrTer Seoe
*2 . „ - S - 2 ⁸ - S re .
EAi EEEELEEEEENAEAAEAEE

INDEX
DECREBTORUM

SACRE RITUUIM CONGREGATIONIS,

Er Ghper negotia Epiſcoporum,

in ordine ad Miſſam, poſt Miſ⸗

ſalis recognitionem, ordine temporum ſer-·
vato quo fuerunt ſancita.

Poz celebrar: pro Pefunctis ritu de

Requiem in Feſtis, inſepulto corpore.
23. Maji 1002. pag. 10
2 ln Rogaltionibus maſoribus, ſ ſi Proces-
ſio terminatur ad Eccleſiam S. Marci, ibi
dicenda eſt Miſſa de eodem Sancto, 23. Maji

1003. 211. 222
3 Cineres aridi. non in modum luti, ſunt
diſizibuend,, eodem die. 153

4 Miſſa de Annuntiatione B. Vi irginis
non eſt celebranda à Feria 4. majoris Heb-
domadæ uſq, ad Feriam 3. FPaſchæ. 9 Maji
10.. 201. 222
5 Gloria in excelſis cum Credo omitti-
tun in Volivis pro re gravi, quando dicun-
tur cum wuments violacets. 19. Majt z60.

19
6 Qug ſit res gravis, derclaravit S. Con-

regatio, eadem die. ihbid.
7 Cereus Paſchalis certis tantuùm diebus
accenditun, eadem die. 209

S Tolerantun Miſſæ de Requiem in Feſto
Duplici, quod non eſt de præacepto, pro vo-
luntate teſtatorum implenda. I. Septembris
1607: 10
9 Mue ſint Feſta ſolemniora, in quibus
non poteſt celebrari in oratoriss privatls &-
, ivulegiatas. 17. Novemb. 1607. 41

I0o Ante rarochialen non ſunt nalan z.
dæ campanæ à Confratriis Diæceſanls in

ſabbato ſancto. 9. Febr. 160. 20σ

II Communio Cleri facienda eſt in Cæ-
na Domini. 27. Septembr. 1605. 190
12 Miſſæ Defunctorum certo die dicen-
dæ, eo impedito rransferuntur i in ſequen-
tem, eodem die. 10
13 Sabbato ſancto non ſunt palſandæ

campanaæ ante Cathedralis ſignum. 22. Mar-

tii, 1509. 207
14 Abbates, & alii non poſſunt benedi-
cere paramenta Eecleſi jarum non ſibi ſubdi-

tarum. 24. Auguſti 1009. 2

15 Clavis Hoſtiæ repoſitæ in Ferin . C-
næ Domini non aeber dari laico: 30. Janua⸗-
rii I61o0. „* 19²°
16 Canonicti tenentur ad cantandam
AMiſſam de die, ai lucrentur diſtributiones
25. Junii 161I. 2
17 Commendatario ſaue, ejus Procurakoni
non datur liber oſculaudus in Miſſa. 17. Se-
tembris I611. 97
18 Inferiorei Epiſcopo debent ſumere
paramenta pro Miſſa de Altari. 7. Junii
1612. 67
19 Diaconus non debet pacem dare lai-
cis, neque Dominæ loci. 5. Zuui Iörz. 132
20 Non

F/,
M

el

l
ſi

iy)
ner

ren
n

nin
Gl⸗

en

Dee
e.

ſin⸗

Hiin

N
len
16

oy
n
74
e
ln
42

1

7 S8

Index Decretorum.
2.e Non debent Regalares in Canone Miſſa ſpectat aa Pipam. 21. Januarii & 24.
nominare Antiſtites ſuos Generales. 12. Aprilis 1626. V 79
Nov'mbr. tŕ.... III 33 Non poteſt emitti altera AMliſſa ex
21 Regulares debent Crucem ferre cum duabuscantandis de Feſto, & de Feria. 16.
velo ſeu panno. I4. annwarii 1617. II Majit 1626. .
22 Duplex Offcium fit de ſancto, cuſus 34 Celebrans, qui diſtribuit Cineres,
Reliquia lit inſignis ,& abpprobata: 3. ganii Candelas & Palmas, detecto capite diſtri-
1617. 31 buat. 15. Zulii 1626. 153
23 In Feſto Corporis Chriſti Euchariſtia 3) In Miſſa Feriæ quartæ Temporum,
in Proce ſione ferenda eſt manibus, non hu- occurrentu in die Olctava Nativitatis bea-
meris. 2. Junii I015. 215 tæ FP'irgini, Præfatie ferialis dicitur. 12z.
24 In Oratione A cunctis, nomina Pa- Decembr. I626. 34. 22
zronorum ſancti Aichaslis, vel ſancti o- 36 Noen poteſt inauci conſuetudo contra
annis Baptiſtæ praponi debent Apohtolis 22. Ritum cantand, Aiſſam Conventualem de
Auguſti I62o. DBio die ob l oti vam, ſeu gro Defuncta. 16. Za-
25 In Paraſceve ſi incidat Feſtum An- nuarii 1627. ðð
nuntiationis B Virginis, non tenentur fi. 37 Signum, quod fit cum Pateéna à fron-
deles ad Miſſam audiendam, I9. Februarii te ad pectus, fit integré cum ſigno Crucis. 13.
1622. 292 Martii 16zzz. 722
26 Nec in eodem die diſpribuenda efſß 38 In Altari pro certu diebus pri vile-
Euchariſtia aliis quàùm in firmis, eodem giato non poteſt dici Miſſa de Requiem in
die. ikbid. Feſto Duplici de pracepto, 2. Aprilis 1627.
27 Miſſa Roſarii prohibita fuit, conceſ- “090 J
Ja tantum Ordini Pominicanorum. 25.u- 39 Non poſſunt protonotarii benedicere
pii 1022. 223 paramenta.?7. Zulii 1627. 235

28 AMiſſæ certis Regularibus conceſſæ 40 Ad Miſſam Vicarii Generalis non

non poſſunt ab aliss dici, etiam in ipſarum debent accendi quatuor candelæ, nec aſſiſte-
Regularium Eccleſiis. 19. Novembris I622. re duo Capellani. 7. Auguſti 1627. 59
7799 AAAA Coihtnunicatkes isf,3 cka vam
29 V'ſus annuli in Miſſa prohibetur pro. Aſeenſionus contingit ſepararl à propria
tonatarus non participantibus, & quibus- Praæfatione. 25. Auguſti 6.
cunque aliis Doctoribus. 11. Februarii 1623. 42 In Feſtis primæ claſſs zon dicitur O.
74 ururario, Deus refugium juſſa dici à Majori.
30 Qui habent onus celebrandi Miſſam bus per annum 25. Auguſti. 1027. 2
de Roſario (excepti Dominicanis) poſſant 43 In fine Miſſæ ad Juodcunq; Altare
aliam dicere de beata irgine. 6. Majt 1625, celebratæ ſit reverentia Cruci infrd gradus
227 cadhpite ſemper aperto; eadem die. 127
31 In Feſto Stigmatum ſantti Francti- 44 In diebus quibus prohibetur fieni de
ſei color albus adbibetur. 9. Decembr. 1643. Feſte Ouplici, non poſſunt dici Miſſe Voti-

47 Daæ, nezq, de Requiem, eadem die. 5*
32 Facultas concedendi uſum pileoli in A; In Paraſceve non immittitur panti-
sula

199

Index Decretorum.

cula in Calicem cum ſigni Crucis conſue-
za, neq; ſe ſignat cum Calice Sacendas, ea-
dem die- 20
46 Litaniæz majores, ſi occunrant in die
Faſchatüi, tran feruntun in Feriamterntiam
ſequentem. zy. Septembri 1527. r:
4A7 Miſſæ ſancti Gregorii pro Vivis &
Defunctis impreſſæ, quindecim Auxiliato-
rum, de Patre aterno, prahibitæ fuerunt-
F. Aprilis 1625. 227. 231
A8 Miſſæ Roſarii, & de Monte Carmelo,
nonniſi certis Regalaribus lunt conceſſæ,; ka-
dem die. 227
49 Reliquia inſignis eſt caput, brachium,
crus, & ea pars integra, in qua paſſus eſt
Mantyr. eadem die. 51
5o Nen prohibentur triginta Miſſe ſan-
cti Gregorii pro Defunlctis. 25. Octabris 1625.
11
II Annuli uſus in Miſſa prohibetur Ca-
nonicis Cathedralium. zo. Novemb. 1025.
7 B
2à Capellani Monialium Breviario u-
tentium non Romano dicene poſſunt Miſ-
ſam de Sancto Ordinis, de quo Moniales

—
—
4
==
SS
—

Officium, ſed cum Miſeli Romane. eadem
die. 166
53 Sæpius decretum eſt, Epiſcopos carere
facultate delegandi aliss beneditionem pa-
amentorum, & egram rerum, in quibus
unblio non adhibetur. 225 236
IA4 Teſte Joan. Alcocer in ſuo Cærim.
Si ob teria frigiditatem populus veniat ad
Eccleſiamtarde pro ſolemni Miſſa, decrevit
ſacra Congregatio praæſtare, quod recitetur
tardius Hora Tertia, quam quod cantetur
Miſſa de Feſto poſt Sextam. 35
F Eodem teſte, eadem conceſſit inſi-
gvioribeus Regularium Eccleſiis eſum Pla-
netarum plicatarum. 54
56 Eodem teſte, eadem decrevit, Cele-
brantem, & miniſtros ſedere poſſe dum can-
tantun Epiſtola & Graduale. 75
5ô In Feria F. & I. majoris Hebdoma-
da non it Proceſſio Sacramenti extra Ec-
cleſiam. Congregat. Cardinalium Juper ne-

Cotia Epiſcoporum, 6. Auguſti rot. 100

58 In Feria El. Paraſceves non poteſt
fer: nocte Proceſſio cum ſanctiſſima Eucha-
riſtia- Ead. 22. Martii iſos. 261

A
dio h⸗
Hacar
luumti
14.
Unde
Mhr
hoclo
Eu
t,ie
Er
ſunns
in N
1osir
üm
ane⸗
H
N.
el
darn
Ki
iſci
nB
ey

rert
1a⸗
ubi
26
tim.,
2ad
vit
etur
61r

COMMENTARII

IN RMBRICAS

MISSALIS

ROMANI.

PARS PRIMA.
ſ Rubrica b generales Miſſalis.

&☛ rr— UBRICEZ, a Rubrica propriè,
ex Columella lib. y. cap. 5. eſt ſpe-
Acies quædam terræ rubri coloris,

ad opera ſua concinnanda: Antequam, inquit,
explantes arbuſculam, rubricâ notato partem e-
jus. Accipi etiam ſolet pro genere coloris à Pli-
nio lib. 3 . cap. 6. & S. Iſidor. Etym. lib. 19. c. 17.
Hac autem terræ ſpecie ſolebant antiqui libro-

rum titulos, capita & indices notare, Juven. Sat.

14. & præſertim titulos, & inſcriptiones legum.
Unde ille: Perlege rubras majorum leges, id eſt,
Rubricà aſperſas. Cùm itaque leges opportunè
hoc loco præſcribantur ad Miſſam celebrandam,
& rubeus color in titulis & capitibus adhibea-
tur, ideo Rubricæ ſunt appellatæ.
Et quidem leges ipſas Miſſalis, quàm pauciſ-
ſimas, tamen rubro colore ſcriptas vidi, & legi
in Miſſalibus M. S. Bibliothecæ Vaticanæ anti-
quiſſimis, & deinceps in aliis multis apud Vene-
tos impreſſis ante tempora Pii V. Sed vocem i-
pſam NRubricæ non legi uſurpatam in Miſſalibus
ante annum 1577. neque in titulum communem
legibus Miſſæ, niſi a Pio V.

Nam ſeparatim à Miſſalibus habebantur Ritu-

ales libri, ſeu directoria, nomen aurem uſurpa-
batur hoc modo, Rea: quod præſertim videre
eſt in Inventario Sacrarii ſeu, Sacriſtiæ Pon-
tificiæ tempore Bonifacii VIII. quod aſſervatur
in Bibliotheca Vaticana, & ibid. in volumine
4279. fol. 227. à Magiſtro cærimoniarum Urba-

ni VI. ſcripta fuere hæc verba, Nubricæ Novæ, pro
titulo libri: ubi etiam fol. 225. citat & nominat an-
tiquas Rubricas, quare extra Miſſale vox Rubri-
cæ perantiqua eſt, & leges ipſæ antiquiſſimæ;
quamvis aliis titulis, è quibus OrdoRom. & quod
à Græcis ronixò variis temporibus in lucem edi-
tæ; in Miſſali verò nonniſi eo tempore, & mo-
do, quo adnotavi.
b Generales.] Diſtinguuntur hæ à propriis
de Tempore, de Sanctis, & aliis, de quibus in-
fra. Generales autem complectuntur ea, quæ
generatim accidunt Miſſæ; & octo ea ſunt: Con-
cordantia cum Officio; Diſcordantia ab eodem;
Commemoratio, ut in eodem; Ordo, tum par-
tium Miſſæ, tum Miſſarum inter ſe; Varietas
Temporis, Vocis, & Situs corporis; Apparatus
Sacerdotum, & Altaris; Ritus privatæ Miſſæ &
ſolemnis; Defectus in Miſla occurrentes. De

quibus in ſequentibus agitur: nam in prima par-

te Rubricarum de concordantia cum Officio a-
gitur in primis tribus titulis: ad Diſcordantiam
ſpectant tituli tres ſequentes. De Commemora-
lione habes in tit. 7. Ordo partium Miſſæ patet
ab ö. eſque ad 13. Miſſarxum verò inter ſe tit. /4.
Varietas temporis traditur tit./y. Vocis tit. 77.
& Situs corporis, tit. 7. Quæ attinent ad Appa-
ratum, tit. 15. 9. & 20. doceberis. In altera ver)
parte Ritus fusè deſcribuntur in mtul. 13. & Defe-
tibus remedia adhibentur in poſtremis decem.
Certè generalium harum legum magna ex par e
Collector, ſi minuùs Auctor, fuit Joannes Bur-
A chardus

4

2 Comment. in Rubr. Miſſalis, Pars I. Tit. I.

chardus, Papæ Cerimoniarius, qui ſcripfſit pri-
mus Ordinem exquiſitum celebrationis Miſſæ:
ſine diſtinctione tamen titulorum, ſeu Capitum:
concordatque ferè in omnibus, etiam in verbis
ipſis, cum ritu ſervando in celebratione Miſſæ
(de quo nos in altera parte) & ibidem pro occa-
ſione data leges addidit aliquas à Majoribus ac-
ceptas, de quibus nos in prima hac parte agimus:
additæ ſunt aliæ, quæ, quando nullo certo aucto-
re à nobis referantur, adſeribendæ erunt tradi-
tioni, ſeu auctoritati Pii V. vel Clementis VIII.
quod & de toto opere ſemel dixiſſe ſit ſatis. Uſus
autem imprimendi in Miſlalis initio, præter Or-
dinarium Miſſæ (quod in centro Miſſalis una
cum Canone ſemper eſt habitum) & tradendi
diſtinctiſſimos & minutiſſimos ritus celebrandi,
non eſt antiquior, quod viderim, anno 1742.

quo prædictus Ordo Burchardi Venetiüs initio

Miſſalis primum dicitur in lucem editus.
c Miſalis. Deducta vox à Miſſa, de qua mox
dicemus. Auctorem autem Miſſalis cxedit Ama-
larius lib. 4. cap. 31. fuiſſe Sanctum Gregorium
Papam, fortaſſe & vocabuli auctor fuit: ſed quia

Romani Miſſalis eſt mentio in libro Sacrament.
Sanlti Gregorii, ideo auctorem eum puto, qua-
tenus illud meliorem ad formam redegit. Baro-
nius enim docet in Annal. anno ioz. quòd ancti-
ua traditio ſibi vendicat eam, quæ Latinis, uni-
verſæque Occidenta EEccleſiæ præſcripta eſt ſa⸗
cræ Miſſæ forma quibuſdam exceptis, quæ po-
ſteà ſunt addita, vel mutata] à Sancto Petro
Apoſtolorum Principe: cum ejus inſtitutionis
nullum aliud ſit principium& originem demon-
ſtrare. Sanctus autem Clemens, quem accepe-
rat à S. Petro ritum offerendi Sacrificium, Miſ-
ſam nempe ipſam Romanæ Eccleſiæ ſcriptis con-
ſignaſſe dicitur, ex Proclo Conſtantinopolitano
Epiſcopo, citato à Baronio ibidem. Vocabatut
etiar Sacramentale, quod nunc Miſſale, ex Lin-
dano pro Liturgia Sancti Petri cap. 22. itenz Li-
ber myſteriorum à S. Hieronymo, dum loquitur
de S. Hilario in Catalogo Scriptorum. Liber Sacra-
mentorum à Concil. Rhemen. apud Burchard.
libro 3. cap. 92. Libellus à Gregor. Turonen. lIib.
2. de Hiſtor. Franc. cap. 22.

d Miſſa quotidie dicitur ſecundum ordinem Officii, de e Feſto Duplici, vel Se-
miduplici, vel Simplici: de Dominica, vel Feria, vel Vigilia, vel Octava: & extra
ordinem Officii, votiva, vel pro Defunctis.

d Miſſa.] Vox Latina eſt, & antiquiſſima, à
vuilgo potius introducta, multipliciter ejuſdem
rei ſignifieativa.
Latina eſt, non Hebræa, veluti aliæ voces,
Alleluia, Amen, & eiuimodi, quas Græci Pa-
tres retinueré: ab Hebræis aliquam originẽ du-
cit: unde Baronius anno q3 4. n. g. à Jacobo uſur-
patam vocem Miſſach, id eſt, ſpontaneam obla-
tionem, in Liturgia dicit. Miſſa verò ab iiſdem
Græcis nunquam uſurpatur, ſed eam, Litur-
gian, publicum opus vel gerurgian, ſacrum
opus, apud leynatium non ſemel, vel WMWſtago-
iam, ſummum miniſterium, Naxianzenus plu-
ries: vel Proſtphoran, oblationem, can. 3. Apeſt.
vel Thyfian, Sacrificium,idem can. 3. vel Teletin,
Myſterium vocavere, lege Duran. lib. 2. de Rit.
sap. /. neq; Latinus quiſquam eam exaravit cum
aſpiratione, Miſſach. ut Hebræi.

Antiquiſſima eſt, à Clemente Epiſt. 3. ab Eva-
riſto, inquit Burchardus tertio Decretal. c. 22.
Certius autem à S. Ambroſio lib. 5. Epiſt. 33. du-
bitante Azorio l. Io. c. 15. q. I. de Epiſtola Evari-
ſti, à vulgo potius introducta eſt vox, ſumpto
vocabulo à publicis illis verbis, quæ in fine di-
cuntur: Ike miſſa eſt: ait Azor. ibid. q.I.
Miſſionem autẽ ſignificat I mitto, quod Ba-
ronius in Martyrologio prima Octobris docet,
apud Francos ſignificare quandoque per Sy-
necdochen feſtivitatem ipſam, de qua fit Miſſa]
ſicut Remiſſa ſignificat remiſſionem apud Ter-
tul. lib. 4. contra Marcionem c. i5. & Cyprian.
de Bon. putient.
Miſlio enim eſt, tum precum populi per Sa⸗
cerdotem ad Deum, Alcuinus de Divinis offe.
cap. de celebr. Miſſæ; tum Chriſti, qui miſſus eſt
à Patre ad nos, Duran. Ration lib. g. c. 1. tum
ejuſdem

2

d
nern
Elbo
ℳ.
Fün,
in
feit
lunt
caul
Core:
lan.
nicu
Uiac

tahe

(ecot

ſer
Ne
m
lern.
ſuit
cern

A

Mene,
q⸗
daro.
anri⸗
zuni⸗
elſa⸗
2 po.
Perwo
tionis
mon⸗
cepe⸗
Mi-
con⸗
itano
lbarur
(Lin⸗
m Li-
Gitur
acra-
hard.
Lulb.

e⸗
Ntra

Eva-
1. 2 7 44
„du-
ari⸗
npro
eci⸗

Ba⸗
cel
Sy⸗
ſſa)
er⸗
jan.

Sr
ſie.
eſt
um

en

De Rubricis Ceneralilus. 3

ejuſdem Chrifti à nobis ad Deum ad placatio-
nem, ſolutionemque inimicitiarum inter Deum
& homines, Rupertus Abbas l.2. de divin. Oßfc.
cap. 20. tum Catechumenorum, qui poſt Evan-
elium à Diacono dimittebantur, Rabanus In-

Kitut. Cler.lib. .c 32. tum idelium, qui tanquam

rei toti Sacrificio, veluti cuidam judicio inter-
ſunt, unde & Canon Miſſæ actio dicitur, id eſt,
cauſa in judicium deducta ab Advocato Sacer-
dote; peractâà verò causâà dimittuntur rei, Du-
ran. loco cit. Dicta eſt etiam Collectio & Domi-
nicum, ex Baron. anno zo;. quia colligebantur,
uti ad rem Dominieam. Alia nomina Miſſæ ul-
tra S0. à SS. Patribus uſurpata recenſet Joſephvi-
cecomes de Miſſæ ritilus, lib. 1. Cap. 7.
Quod ad rei definitionem attinet, Miſſa ſigni-
ficat verum ſacrificium incruentum Chriſti, ab
eodem inſtitutum iis verbis: Hoc facite in meam
commemorationem, quod ſecum habet rem ex-
ternam ſenſibilem, quæ ſit ſacra, & mutationem
patitur, & offertur Deo per legitimum Mimſtrũ,
certis ritibus & cerimoniis; vel ad delenda pec-

cata; velad gratias agendas pro beneficiis, vel ad
opem invocandam, vel ad ſupremum Dei do-
minium profitendum, in quibus propria Sacri-
ficii ratio conſiſtit, fuſius Azor. lib. wo. cap. I?. qu.
1. neq; eninz noſtri eſt inſtituti merò Scholafticas
quaæſtiones hic enodare.
Primam verò Miſſam celebravit S. Pettus in
die Pentecoſtes, ex Conjecturis Anton. Demo-
charis Tom. 2. de Sacrificio Miſſæ, gap. 4. quia,
inquit, eo die Hebræi Deuteron. 16. offerebant
oblationem ſpontaneam Miſſab. quæ erat tri-
tici. Petrus igitur eandem obtulit in pane azy-
mo, in Cœnaculo Sion. Eadem docet Pamelius
Tom. I. Liturg. Eccleſ. Latina. neque dicas Ja-
cobum celebraſſe primam, de Conſecrat. A. I. cap.
Jacobus, ex Snodo ſexta, quia Petrus ordinem
præſcripſit, Jacobus evulgavit, quomodo con-
ciliat Scriptores Walden. lib. de sacram. tit. 12.
c. 25. & de Petro abſolutè docent Clem. Epiſt. 2.
Iſidor. lib. i. de Offic. cap. /3.
e De Feſto Duplici, &c.] Quid ſit Feſtum Du-
plex, &c. dicemus, cùm de Rubricis Breviarii.

De Daplici. I.
Iſſa dicitur de Duplici illis debus, quibus in Kalendario ponitur hæc nota,
Duplex, & in Feſtis mobilibus, quandocumque Officium eſt Duplex. In
Duplicibus dicitur / una tantum Oratio, niſi aliqua commemoratio fieri debeat.
Alia omnia dicuntur, ut in propriis Miſſis aſſignatum eſt. Quando dici debeat
Gloria in excelſis, & Credo, inferius ponitur in propriis Rubricis.
f Una tantum Oratio.) Vide infrà zt. 9. de Orationibus, cur una tantum.
De Semiduplici & Simplici. II.
M Iſſa de Semiduplici dicitur, quando in Kalendario ponitur hæc vox, Semi-
duplex: præterea in Dominicis, & diebus infrà Octavas- In Semiduplici-
bus tam Feſtis quàm Dominicis, & infra Octavas dieuntur plures Orationes, ut in-
fra dicetur in Rubr. de Orationibus. g Infra Octavam dicitur Miſſa ſicut in die Feſti,
by riſi propriam Miſſam habuerit in Dominicis verò ſicut in propriis locis aſſigna-
tur. De ſimplici dicitur Miſſa ſicut de ſemiduplici, ut ſuis locis ponitur.
g Iafra Oltavam) Octava namque eſt ejuſ- h Miſi proriam Miſſam habuerit) Ut infra

dem feſti prorogatio, teſte Radulpho Tungren- Octavas Paſchæ, Pentecoſtes & ſanctorum A-

ſi de Cavonum ob ſer. Propoſ. 19. poſtolorum Perri & Pauli accidit.
A z De

4 Comment. inrubr. Miſſalis, Pars I. Tit. III.

De Feria, & Vigilia. I1 I.
1. N IIa de Feria dicitur, quando non occurrit Feſtum, vel Octava, vel Sabba-

Vrum, in quo fiat Officium B. Matiæ. In Ferüs tamen Quadrageſimæ,
Quatuor Lemporum, Rogationum & Vigiliarum, etiam ſi duplex, vel ſemiduplex
Feſtum, i vel Octava occurrat, in Eccleſus Cathedralibus & Collegiatis ꝑꝶ cantan-
tur driæ Miſſæ, una de Feſto poſt tertiam, alia de Feria poſt Nonam.

Miſſeæ de Feria fit mentio in Lectionario ſan-
Cti Hieronymi.
i Ve'l Ocftava] id eſt, dies Octava. Quidam
explicant de quolibet die infra Octavam, ita ut
occurrente Feria ex prædictis in die infra Octa-
vam, dici debeant duæ Miſſæ, de Octava, & de
Feria; ſed in Miſſali, in Vigilia SS. Petri & Pauli,
quando occurrit in Sabbato occurrente nimi-
rum S. Leonis feſto in Dominica] item & in Vi-
gilia Aſſumptionis B. Virginis, non præſcribun-
tur duæ Miſſæ, de Octava, & de Vigilia; ergo
neque in aliis ſimilibus Feriis erunt dicendæ. Ne-
que dicas eſſe caſum ĩis locis omiſſum; tum quia
in recognitione Miſſalis notatæ ſunt diligentiſſi-
mè, me præſente, duæ Miſſæ, quando debent

dici, in propriis locis: tum quia diverſa eſt ratio
inter Feſtum, diem Ockavam, & diem infra O-
Ctavam. Feſtum enim ſemel accidit in anno, dies
Octava eſt æqualis ferè ritůs cum ſuo Feſto; at
dies infra Octavam ſæpius occurrit, & ſine injuria
omitti poteſt, de qua propria ſequitur Rubrica
num. ſeq.
k Cantantur duæ Miſſe] Idem habetur infra
tit. 7. u. 2. Qua de re commocdiùs, cum de De-
fectibus tit. i. n. 7. & ſeqq.
Duarum autem Miſſarum, de Feſto, & de
Feria meminit Micrologus de Eccl. obſer. c. 46.
& S. Cur altera poſt Tertiam, altera poſt No-=
nam, dicemus infxa tit. Ij.

4

2. In Vigiliis autem quæ veniunt infra Octavam/ Miſſa dicitur de Vigilia, cum
commemoratione Octavæ: niſi eo die fiat Officium de aliquo Feſto, quia tunc di-
citur Miſſa de feſto, cum commemoratione Octavæ & Vigiliæ. Quod ſi Vigilia oc-
currat in die alicujus Feſti ex majoribus primæ claſſis, in Miſſa non fit commemo-

tatio de ea, ſicut nec in Officio.

1I Miſſa aicitur de Eigilia.] In hoc caſu di-
ſcordat Miſſa ab Officio; quia Miſſæ propriæ de
Vigilia convenit, ut cedat ea Miſſa, quæ infra O-
tavam ſeæpius repetitur; populus etiam, qui ad
Miſſam, non ad Officium convenire ſolet, cum
Miſſa de Vigilia ad luctum movetur, & anima-
tur: eadem ratione, Feria Quatuor Temporum
occurrente alicubi infra Octavam, Miſſa erit de
Feria cum commemoratione Octavæ; quia Vi-
gilia cedit Feriæ cuicumque Quatuor Tempo-
rum, ut hic n. y. eademque eſt ratio de Feria ſe-
cunda Rogationum infra Octavam.
Dubitari poteſt de Vigilia S. Ioannis Baptiſtæ
infra Octavam corporis Chriſti, quæ excludit
Feſta Semiduplicia: ſed hoc non obſtat, quia Se-
miduplex transfertur cum Ofſficio & Miſſa; Vi-

gilia verò non transfertur; & Miſſam tantùm
habens non tollit Officium de Octava, neque
Miſſam de eadem, quæ ſæpius infra Octavam
dici ſolet. Communior autem fuit hæc ſententia
anno 1628. ut patet ex Kalendariis diverſis ejuſ-

dem anni, quo occurrerunr Vigiliæ S. Joannis &

SS. Apoſtolorum infra Octavam Corporis Chri-
ſti, quod nimirum Miſſa de Vigilia dicenda ſit

cum commemoratione Octavæ, juxta præſen-

tem Rubricam, contra quam non urgent ea quæ
afferuntur; non auctoritas P. Ruiz, ſeu Alco-
cer, Miſſam de Octava cum commemoratione
Vigiliæ gratis præſcribentium; non Caſtaldi gra-
vantis prætereà Collegiatas duabus Miſſis, de O-
ctava, & de Vigilia; non aliorum congruentiæ
ad ſacram Congregationem delatæ: quia gaαα

de

leperd
Corpt
duntur
cutrent
Oſfcio
canden
toDe
ler
AA pier
Nece
itane
Ofin
ceſſttin
ſezenin
Ofian
Uegbe
n polt
ſa
ſenluse

1
bar
1
Al
celenl
lam ⸗
Clitun

n

b.
nx,
lex
tan.

tatio
10⸗
,dies
0 KR
uria
brica

nla
De⸗

de
. 4l.
No⸗

tum
eque
vVam
entia
ejul⸗
is &
hri-
a ſit
ſen⸗
qur
Mco-
ono
ra-⸗
.
tiæ

deperduntur Indulgentiæ conceſſeæ Octavæ
Corp. Chr. omiſſa de Sacram. Miſſa. An deper-
duntur in feſto Duplici infra eam Octavam oc-
currente? Neque quia concordare debet cum
Officio Miſſa, quòd non eſt verum, cùm infra
candem Octavam poſſint dici Miſſæ votivæ, &
pro Defunctis, quocumque die non eſt Duplex.

Neque quia Miſſa de Sacramento magis excitat

ad pietatem populos, quâm Miſſa de Vigilia,
quæ certè, eæ Alcuino in Paraſceve, excitat ad
imitandas paſſiones Martyrum. Neque quia
Officium Vigiliæ cedit Feſto Semiduplici, quod
ceſſat infra Octavam Corporis Chriſti. Solutio-
res enim ſunt leges Miſſæ quàm Officii, ceſſatq;
Officium ſemiduplicis Feſti, non Miſſa Votiva,

neque Vigiliæ. Nec denique vim faciunt ea ver-

ba poſt Miſſam de Feſto Sacramenti, videlicet:
Iufra Octavam dicitur hæc eadem Miſſa: Nam
ſenſus eſt, non quòd quotidie dicatur, excluſis

De Feria és Vigilia. 5

Votivis, & de Requiem, quæ à rubricis eo tem-
pore conceduntur; ſed quod eadem repetatut
Miſſa, quando de Sacramento ea dicenda ſit. Vi-
de ſimilia verba poſt Miſſam Sancti Laurentii,
Aſſumptionis, & Nativitatis B. Virginis. Quæ
tamen verba non excludunt Miſſam de Vigilia:
neque Votivam infra eaſdem Octavas.
Hæc ex vi Rubricarum antiquarum. Si verò
Octava corporis Chriſti excipiatur à majoribus
expreſsè, uti par eſt, mihiquoque placebit.
Quæres ex prædictis, Cur in Cathedralibus
& Collegiatis non dicuntur duæ Miſſæ, una de
die infra Octavam, alia de Vigilia: ſicuti infra
Octavam ommium Sanctorum, una dicitur de
die infra Octavam, alia pro Defunctis, in Com-
memoratione omnium Defunctorum:? at ecce
diſparitas. Poteſt enim in Miſſa Vigiliæ fieri
Commemoratio de die infra Octavam, de qua
nonꝓpoteſt fieri in Miſſa Defunctorum.

3. Si feſtum habens Vigiliam, celebretur Feria ſecunda, Miſſa Vigiliæ dicitur in Sab-
bato, ſicut etiam de ea fit Officium: exceptâà Vigiliâ Nativitatis Domini, &

Epiphaniæ.
Ald Rubricam Breviarii ſpectat hujus Rubri-
cæ ſenſus, & eſt Radulphi Propoſ. 19. Sicut et-
iam jejunium anticipatur, quod ab Hebræis fieri
ſolitum pridie Sabbati, in quo jejunandum eſſet,

teſtatur Moyſes DARgyptus de Temp. cap. de Sabb.

& cap. de Oejunio. neque Dominico die jejunare

debemus, Diſtin. 26. cap. Ueinam, & paſſim di-

citur à ſanctis Patribus.

3 m Miſſa Vigiliæ in Adventu occurrentis dicitur eum Commemoratione Feriæ
Adventus, licet de ea non ſit fadtum Officium, Vigilià Nativitatis exceptà.

m Miſſa Vigiliæ.) Dicitur eadem ratione,
quam ſuprà diximus de Vigilia infra Octavam:

un propriæ Miſſæ cedere debet minus propria
iei.

5 Si in Quadrageſima & Quatuor Temporibus occurrat Vigilia, dicatur Miſſa de
Feria cum commemoratione Vigiliæ.

Miſſa in his caſibus concordat integrè cum
Officio, & ceſſat ratio quam ſuprà diximus, pro-

priæ: neq; populus eget monitione ad jejunium,

quod ſignificatur per Miſſam propriam Qua-

priam Miſſam cedere debere Miſſiæ non ita pro- drageſimæ, ſeu Quatuor Temporum.
6 Tempore Paſchali non dicitur Miſſa de Vigilia, niſi in Vigilia Aſcenſionis; quâ
tamen non jejunatur, ſicut nec Vigilia Epiphaniæ.

Cur non jejunatur in his Vigiliis? Dicimus tiam Natalis Domini, & Reſurrectionis ejuſ-
non jejunari, quia lex nulla eſt de his, ob læti- dem.

6 Comment. in Rulr. Mißalis, Par, I. Tit. IV.

De Miſſis n Votivis S. Mariæ, & aliit. V.

1 Otivis.) Largè hic ſumiur votum, pro
voluntate & deſidexio. Miſſæ igitur, quæ
pro voluntate dicuntur, Votivæ nuncupantur;
non tamen debet eſſe voluntas irrationabilis,

puta, ut Sacerdos breviorem celebret Miſſam,
&c. votivarum autem Miſſarum eſt mentio in
vita ”& Germani Antiſiodor. Cap. 16. apud Sur.

Tom. 4. .

I. TN Sabbatis non impeditis Feſto Duplici, Semiduplici, Ockavà, Vigilia, Feriâ
Quadrageſimæ, vel Quatuor Temporum, vel Officio alicujus Dominicæ,
quxæ ſuperſit in præcedens Sabb. translato, dicitur Miſſa de S. Maria ſecundàùm va-
rietatem temporum, ut in fine Miſſalis ponitur.
2. In adventu autem, licet officium non fiat de S. Maria in Sabbato, dicitur tamen
Miſſa principalis de ea, cum commemoratione de Adventu, niſi fuerint Qua-

tuor Tempora, vel Vigilia ut ſupra.

Sabbatum dicatum eſſe conſtat beatæ Virgini
Deiparæ. Miſlæ verò ſanctæ Mariæ in Sabbato
dicendæ auctor fuit Albinus, Caroli Magni Præ-
ceptor, qui rogatu Bonifacii Archiepiſcopi Mo-
guntini, eam inſtituit unà cum aliis, de Trinita-

te, de Angelis, de Spiritu ſancto, & de Cruce,

uæ adhuc ſunt in uſu. Meminit hujus ritus Mi-
crologus cap. 6. Urbanus II. in Concilie Claro-
montan. 1o96. Officium in Sabbato B. Virgini de-
ſtinavit Radulphus Prop. 20. & à Monachis Ec-

cleſiæ Occidentalis induétum eſſe hune ritum

auno Ioyéb. ſcribit Baronius; Durandus autem in

Ration. lib. 4. c. . quinque affert cauſas. Prima

eſt, & ſecundàùm eundem eriginaria, quòd olim
Conſtantinopoli, cùm ante quandam imaginem
B. Virginis penderet velum, quod eam velabat,
in ſexta Feria poſt veſperas recedebat velum nul-
lo movente, & cœlum verſus deferebatur, ita ut
à populo imago tota conſpici poſſet, celebratis
autem in Sabbato Veſperis deſcendebat ipſum
velum, & velabat imaginem ut prius, uſque ad
ſequentem Feriam ſextam, quo miraculo ſanci-
tum eſt, ut eo die ſemper de B. Virgine cantare-
tur. Altera eſt, quia in Sabbato poſt mortem
Chriſti tota fides in ſola virgine manſit: quæ ta-
men ratio à modernis Theolog's & meritò, re-
probatur. Tertia, quia dies Sabbati eſt quaſi ja-
nua ad Dominicum diem, quo ſignificatur æter-
na vita; Maria verò eſt Janua cœli, & Porta lucis

fulgida. Quarta eſt, ut conjungatur feſtivitas Ma-

tris cum ſolemnitate Dominica, quæ eſt Filii.
Quinta, ut ſit feſtivus dies ille, in quo Deus ab
omni opere quievit: requievit autem in Maria,
ut in Tabernaculo ſuo.
Et licet in Adventu Rubrica præſcribat Miſ-
ſam Conventualem de Beata Virgine, non ex-
cludit tamen privatas Miſſas, imòè à fortiori in
ferialibus eas concedit; cùm eæ quotidie dici
queant, quando non eſt Dominica, neque Du-
plex: & eo caſu etiam in privatis Miſſis dicitur
Hymnus Angelicus, ex tit. 5. n. 4.
Ex prædictis orta eſt quæſtio, An Miſſa de B.
Virgine in Sabbato ratione Officii de eadem, di-
cenda ſit Votiva. Affirmat Caſtaldus in Praxi
lib. 2· ſect.6. C. 4. n.2. cum Ruiz ibi citato, quia, in-
quit, Officium B. Virginis in Sabbato eſt ex voto
Eccleſiæ. Potior eſſet ratio, ſi diceret, de ea tradi
ſub titulo de Miſſis Votivis, de quo nunc agi-
mus. Negant alii, quia de ratione Votivæ Miſſæ
eſt, quod non correſpondeat Officio, ut diciturx
infra tit. 11. n. . at hæc correſpondet Officio, er-
go non eſt Votiva. Sed quæſtio eſt de nomine.
Nam Votivum quidem dicitur, quod à voto ha-
bet originem; ſed minus propriè dicitur Vo-
tivum, quod in Sabbato ex antiquo voto Ec-
cleſiæ dicitur. Hodie namque eſt in præcepto
Officium cum Miſſa de B. Virgine in Sabbatis
non impeditis, ut ſupra, & probamus YZom. 2.
ſect. 5. c. 6. . 1. Propriè igitur illud eſt votivum
quod eſt merè voluntarium, & ad libitum fit ſi-
R

ſe pec
alit
t0, po
Ponrd
leſrr
peins
tuals)

Al
wend
n,
Aqr
Cundu
nie de
Mna
Doye
Rlis
ſend
in

Aisd
Cbati,
fient⸗
ladel.
ſennne
cl⸗
an
Koune
tnr⸗
in
ketil
Mio
din
eg
den
roc
1
kar

)

fium
like

Filii.
8 ab

Aria,

Mi-
hex⸗
ri in
dici
Du-
citur

ge .
wdi⸗
braxi
ia, in⸗
voto
gtradli
cagi⸗

Mills

gicitur
10, el⸗
mine.
toha-
Vo⸗
Ec-
epto
baris
m.2,
vum
t ſ-

e

ne peccato, neque propriè miſſa de B. Virgine
in Sabbato, ratione Ofhcii, quod eſt in præce-
pto, poteſt dici Votiva. Titulus autem, de Miſ-
ſis Votivis comprehendit omnes; etiam minus
propriè Votivas. unde ſupra n. 2. facit Eccleſia

De Miſi Lonvis & Marie, & . 7

cio, votiva eſt, non tamen ad libitum, ut omit-
ti queat, ob illud verbum adicitur: quod eſt præ-
ceptivum. Et confirmatur; quia Miſſa de Beata
Virgine in Sabbato, ratione Officii Simplicis, de-
bet cantari poſt Sextam, ut infra tit. j. nu. 2. Vo-
tiva autem poſt Nonam, ibid. n. . non ergo eſt

de præcepto votivam Miſſem de eadem Virgi-
ne in Sabbatis Adventus, ubi cantatur Conven- Votiva.
tualis Miſſa; quæ, cùm non correſpondeat Offi-

3. Aliis diebus infra Hebdomadam, quando Offieium fit de Feria, & non eſt reſu-
menda Miſſa Dominicæ præcedentis, quæ fuerit impedita (exceptis Feriis Adven-
tus, Quadrageſimæ, Quaruor Temporum, KRogationum, Vigiliarum) dici poreſt
aliqua ex Miſſis Votivis, etiam in principali Miſſa, quæ vocatur Conventualis, ſe-
cundum ordinem dierum in fine Miſſalis aſſignatum, cum commemoratione Fe.-
riæ, de qua factum eſt Officium. Quæ tamen Miſſæ, & omnes aliæ votivæ in Miſſis
privatis dici poſſunt pro arbitrio Sacerdotum, quocumque die Officium non eſt
Duplex, cum comm. ejus de quo factum eſt Officium, & commemoratione item
Feſti Simplicis, ſi de aliquo occurrat eo die fieri commemorationem in Officio. Id
verò paſſim non fiat, niſi rationabili de cauſa. Et quoad fieri poteſt, Miſſa pcum Of.

ficio conveniat.

Ab Albino inſtitutore votivarum Miſſarum
alius decretus fuerat ordo: nam in Dominica di-
cebatur Miſſa de Trinitate, Feria ſecunda de Sa-
pientia, Feria tertia de Spititu ſancto, Feria quar-
ta de Charitate, Feria quinta de Angelis, Feria
ſexta de Cruce, Sabbato de ſancta Maria, Mi-
erol. ſup. nunc autem Fena ſexta & Sabbato im-
mutatis, & remanentibus ut prius, in Feriam
ſecundam translata eſt Miſſa de Trinitate, quæ
eſt propior Dominicæ. Miſſæ de Angelis & de
Spiritu ſancto Ferias inter ſe commutavere:
Feria ſcilic. tertia data Angelis, quia natura pro-
ximiores Trinitati. Feria quinta Spiritui S. & ſan-
ctiſſimæ Euchariſtiæ: illi quidem fortaſſe, quia
die quinta creationis aquæ, ſu per aquas 8 piritus
Dei ferebatur, omne reptile, & omne volatile
produxerunt: huic autem, quia eo die inſtituta
fuit à Chriſto Domino. Miſſa de Sapientia non
eſt amplius in uſu: & Miſſæ de Charitate ſuffecta

eſt Miſſa Apoſtolorum Petri & Pauli flagran-

tium præ aliis amore & charitate, vel quia eafe-
ria Romam ſunt ingreſſi, ut ab erudito viro ſe di-

diciſſe ſcribit Vicecom. lib. ʒ. de Rit. Miſſe, o.15.

Denique Miſſa de Cruce, cui addita eſt alia
de paſſione, aſſignata fuit Feriæ ſexta, in qua
Chriſtus Cruci affixus fuit, cujus ritus Auctores
facit Monachos Occidentales anno io6. Cardi-
nalis Baron. Sed Alcuinum cenſeo potius aſſi-
gnaſſe certis diebus Miſſas votivas: quia Pela-
gius Il. meminit Præfationis de Trinitate, & S.
Gregorius habet introitum miſſæ de eadem in
ſuo Antiphonario.
o Non eſt Buplex] Ergo in Dominicis dici
poterunt Votivæ? nequaquam: quia ſuprà dici-
tur, aliis diebus infra Hebdomadam, hoc eſt, à
Dominica ad Dominicã, quando non eſt Duplex,
& expreſſiùs dicitur hoc idẽ circa finem miſſalis,
in Rubrica poſita inter Miſſas votivas poſt Miſſas
de beata Virgine, in hæc verba: Aliæ Migæ votivæ
pro diverſis rebus, quæ dici poſſunt quacanq;; die,
niſi fuerit Dominica, vel offcium Duplex: ea-
dem enim eſt omnium votivarum ratio. Unde
& præcedentes votivæ Miſſeæ Ferüis particulari-
bus nulla Dominicæ] fuerunt aſſignatæ in Ru-
brica ante eaſdem. Et de Dominica quidem, quia
feſtiva eſt, congrua eſt Rubrica; de duplici verò,
tum

1

tum quia duplex ſolemnitatem habet, tum quia

in Feſtis inferioris gradus pluralitas Orationum,

& in præparatione gratiarumve actione poſt
Miſſam non duplicatæ Antiphonæ minus incon-
gruunt Miſſee votivæ, quàm in Feſtis duplicibus:
in quibus una tantum Oratio dicitur, & præ-
dictæ Antiphonæ duplicantur. Ex quo conſe-
quenter dicendum eſt, prohiberi votivas in iis
etiam diebus, in quibus prohibetur fieri de feſto
duplici, argumento à fortiori ſumpto, nempe
infra octavam Epiphaniæ, Paſchatis, Penteco-

ſtes, in feria quarta cinerum, in Hebdomada
majori, in Vigiliis Nativitatis Domini & Pente-
coſtes: & ita decrevit ſacra Rituum Congrega-

tio, die 25. Anguſti i6z. Tamen pro re gravi,
de qua infra, poterunt cantari Miſſæ votivæ et-

jam in Feſtis non majoribus, cantata item akera

de die.
Neq; putes huic Rubricæ derogari in Ponti-
ficali Romano in ordinatione Presbyterorum,
quibus in fine præſcribitur, ut poſt primam Miſ-
ſam celebrent alias tres de Spiritu ſancto, de B.
Virgine, & pro defunctis: id enim intelligitur,
ſalvis rubricis miſſalis: alioquin abſonum eſſet,
celebratã prima Miſſa in natali Domini, in tri-
bus feſtis ſequentibus recitare Miſſas votivas
rædictas, & pro defunctis, ut patet.
Dubitatum eſt: An exceptio votivarum in

dominicis intelligatur etiam, quando in die fe-
riali fit officium de Dominica anticipata poſt E-

piphaniam, ſeu Pentecoſten, ſeu infra octavam
Nativitatis Domini. Sed verò verba Rubricæ ſo-
nant ipſummet diem Dominicum, qui colitur à
opulo, non autem officium de Dominica.
p Cum oſſcio conveniat Rubrica loquitur de
privatis Miſſis; nam conventualis Miſſa debet

8 Comment. in Rubr. Miſſalis, Pars JI. Jit. V.

ſemper concordare cum officio, cap. Cun: crea-
tura. de Celebr. Miſſ. ubi, verbum mandamur,
obligat ad mortale, ex Bonacin. de Leg. diſp. 1.
7. 1. punlt. 2. S. 4. n. 2. cum communi: in cap.
uidam. & in cap. Et hoc, de Conſecrat. diſt. t.
Lege Asxor. lib. 10. Ap. 32. quæſt. 7. & nota, quod
neque omitti poteſt pro Miſſa defunctorum, in
d. cap. Cum creatura.
Ex quibus ſacra Rituum Congregatio, die 27.

Junii 1611. & die 2s. Jannarii 1612. decrevit, te-

neri Canonicos omnino ad cantandam Miſſam
de dic, ut lucrentur diſtributiones, & die 16. Za-
nuarii ib6az. duo reſpondit: Alterum, quod ob
Miſſam votivam, ſeu pro defunctis, non poteſt
omitti Miſſa Conventualis: quod intellige, ſalva

eadem hac Rubrica de votivis aſſignatis ſingu-

lis diebus in fine miſſalis, cum oficio de Feria,
& pro defunctis, tit. ſeq. n. 1. & 2. Alterum eſt
quod neq; poteſt introduci conſuetudo in con-
trarium ritum. Et quoad illud primum perſtitit
in eadem ſententia die 12. ulii 1625.
Conventualis igitur Miſſa erit ſemper de die,
vel in feriali officio erit votiva, ut ſupra, ſecun-
dum ordinẽ dierum aſſignatum in fine miſſalis;
non autem votiva ad libitum Cleri, ſeu lai-

corum; Privatæ verò Miſſæ poterunt dici votivæ

quæcunque in diebus non duplicibus, neque Do-
minicis, non ſervato dicto ordine dierum arbi-
trio rationabili Celebrantis: non tamen conve-

nit, puta infra octavam B. V irginis, dicere vo-

tivam de eadem, tum quia magè colitur B. Vir-
go cum Miſſa de octava; tum quia ſecunda ora-
tio eſſet de eadem B. Virgine, cujus recitatur of-
ficium; tum quia fit ſatis obligationi pro Miſſs
votiva, ſi recitetur longior Miſſa feſtiva.

De Miſſis Defunctorum. V.

1q D Rima die cujuſque menſis (extra Adventum, Quadrageſimam, & tem-
pus baſchale) non impedita officio duplici, vel ſemiduplici, di itur Miſſa
principalis generaliter pro defunctis Sacerdotibus, Benefactoribus, & aliis. Si veròè
in ea fuerit feſtum Simplex, vel feria, quæ propriam habeat miſſam, aut reſumen-
da ſit miſſa Dominicæ præcedentis, quæ fuit impedita, & infra Hebdomadam non

occur-

0cclt
Gican

geli

Colmn

41
inC
in
omuuu
1.,
Cutla
uiin

1
M
jede
Mic
n.
nte
lunch
ſen

f
mem
vo
IGf
aem
Glei

:
net,
can.
R.,.
Nuod

m, ir

e⸗r.
t6⸗
ſlamm
.a.
Hob
teſt
alya
gu⸗
tia,
nek
con-
ſtitit

die,
tun⸗
lalis;
lai⸗
ivæ
Do⸗
we-
vo⸗
Vir⸗
Pra⸗
ol⸗
lula

5

De Miſs Defundtorum. 9
occurrat alius dies, in quo reſumi poſſit: in Eccleſiis Cathedralibus & Collegiatis-
dicantur duæ Miſſæ, una pro defuntis, alia de feſto ſimplici, vel feria prædicta.
Sed in Eccleſüs non Cathedralibus, nec Collegiatis, dicatur Miſſa de die cum
commemoratione generaliter pro defunctis.
memoratio de feſto, neque de feriazt neque omit-

ti debet ſemel in menſe, quoad ejus fieri poteſt
miſſa principalis pro defunctis in Collegiatis:

q Prima die.) Suffragiorum pro defunctis
in Calendis mentio eſt apud Alcuinum de Di-
vin. oftc. qui excludit tempus Paſchale, c. de E-

xequis mortuorum. L
r. Dicantur duæ Miſſæ.) Cur duæ miſſæ in oc-
curſu cum feſto Simplici vel feria prædiéta?
quia in miſſa de defunctis non poteſt fieri com-

neque item omitti feria prædicta, vel feſtum ſim-
plex. Heu! negligitur hæc Rubrica, quæ tamen
habet verbum dicantur, quod eſt præcepti-
vum.

—

a2 Prætereas Feria ſecunda cujuſque Hebdomadæ, in qua officium fit de feria,
Miſſa principalis dici poteſt pro defunctis; Si autem fuerit propria Miſſa de feria,
vel de feſto ſimplici, vel reſumenda ſit Mſſa Dominicæ præcedentis, ut ſupra, in
Miſſa de die fiat commemoratio (ut dictum eſt) pro defunctis. Excipitur tamen
4 Quadrageſima, & totum vtempus Paſchale; & quando per annum officium eſt
duplex, vel ſemiduplex, quibus temporibus non dicitur Miſſa Conventualis pro de-
functis: (niſi æ in die depoſitionis defuncti, & iny anniverſario pro defunctis) ne-
que pro eis fit commemoratio. Miſſæ autem privatæ pro defunctis æ quocumque

die dici poſſunt, a præterquam in feſtis duplicibus, & Dominicis diebus.

f Feria ſecunda) Fecit enim eo die firma-
mentum Deus, quod & Cœlum appellavit,
quo defunctorum animas transferri quàm pri-
mum hac eadem die petimus. Vide miram ſan-
ctæ matris Eccleſiæ pro defunctis ſollicitudinem,
quæ initio menſis & hebdomadæ pro iiſdem o-
rat; quinimò eos purgantes honorat feria ſecun-
da poſt diem Dominicum, quo Eceleſiæ trium-
phanti tributa jam ſolvit, ſequentibus diebus
militantem juvat. Ortum habet hic ritus in fe-
ria ſecunda à Monachis Gamungenſibus, ex Pe-
tro Damian. oy6. & idem in Annal. notavit Ba-
ronius anno eodem.
t Quadrageſima.) Ergone dicetur officium
defunctorum id quadrageſima abſque ulla eo-
rundem Co nmemoratione in miſla? fit qui-
dem commemoratio in milſa, ſed in tertia ora-
tione, quæ communis eſt vivis & defunctis. Cur
autem non excipitur adventus? quia Feriæ ſecun-
dæ non habent miſſas proprias, ut in Quadra-
geſima: & convenit, quia dicitur in adventu

officium defunctorum, cui reſpondet miſſa.
v Tempus Paſchale.) Mortuorum memoria
mœſtitiam habet, quæ non congruit lætitiæ
ſummæ Paſchali; & ad unum Chriſtum tunc eſt
attendendum, Duran lib. 6. c. 22.
x Miſi in die Depoſitionis.) Non deberet cor-
pus ſepeliri defuncti ſine miſſa, Duran. lib. 2. de
ofic. mortuorum, quod erat in uſu, teſte Tertull.
lib. de Anim. cap. 7. & Aug. 9. Confeſſ. cap. 12.
de fanere Monicæ matris. Et omni tempore,

cadavere præſente, poteſt celebrari pro defun-

ctis, niſi in Paraſceve, quo die Corpus Chriſti
immolari non debet; & eo caſu differendæ ſunt
exequiæ in craſtinũ, in quo, poſt miſſam Sabbati
ſancti, poſſet alia miſſa celebrari pro defuncto;
quod intellige juxta patrios mores Durandi, ubi
nimirum viget conſuetudo ſepeliendi defunctos
ſimul cum miſſa, & nunquam ſine ea, abſq; ſcan-
dalo. Si quis autem in die Paſchæ moriatur, cor-
pus ejus reſervetur in ſequentem diem, ob re-
verentiam Paſchæ, idem ibidem, & Rituale Rom.
B Pauli

10 Comment. in Rubr. Mißalis Parl. Tit. V.

Pauli V. In Dominicis & Feſtis miſſam defun-
ctorum inſepulto corpore concedit ſacra rituum
Congregatio, 23. Maii 16oz. Feſta hoc loco in-
telliguntur de præcepto æqualia dominicis, non
tamen magnæ celebritatis, ut verbis utar Ritua-
lis Romani, puta primæ claſſis; & eſſe debet
Præſens corpus in Eccleſia. Sed & rubrica loqui-
de miſſa ſolemni, non autem de privatis, quæ
ctiam inſepulto, hoc eſt, præſente corpore in
Eccleſia, non poſſunt dici in Domincis, neque
in duplicibus. .
y Anniverſario.) Anniverſaria dies Defun-
ctorum habet uſum antiquiſſimum, Clemens
lib. 6. Conſt. Apoſt. c. 45. & Tertul. de Cor. mili-
tis, ut ſicut Sanctis ea dies prodeſt ad gloriam,
ita defunctis ad falutem. Amal. lib. 3. c. 24. Un-
de ſi contingat anniverfaria dies in feſto cele-
bprari, debet mutari in præcedentem diem, ut ci-
tius defunctis conſulatur, Durand. loc. cit. quæ
ratio militat etiam in tertio, ſeptimo „& trigeſi-
mo. Sed in ſequentem diem non impeditam ſæ-
piùs tranſtulit anniverſarias pro defunctis, ſeu
alias pro iiſdem miſſas, ſacra rituum Congrega-
tio, die 22. Septemb. 1605. & die 9. Maii i6lt.
Quomodocunque verò fiat mutatio (ſide per-
petua in alium diem mutatione agatur) ab eo fa-
ciendãa puto, qui commutare poteſt ultimas vo-
luntates, e Clem. Ouia continget. de relig. dom.
2 Quocunque die. Concilium Cabilonenſe de
Con. d. I. viſum, quotidie vult orari & ſacrificari

pro defunctis. Sancta enim & ſalubris eſt cogi-

tatiopro defunäctis exorare, ut à peccatis ſolvan-

tur, 2. Mach. 12.
a Praterquam in feſtis, &c.] Ne minuatur

ſolemnitas feſti duplicis, & lætitia Paſchalis 5

quam repræſentat dæs dominicus dierum prin-
ceps, S. Ignat. Epiſt. ad Magnehanos. adde
conſequenter, & à fortiori, neque in iis diebus,
in quibus de duplici fieri non poteſt: quanquam
in primo triduo majoris hebdomadæ hortatur
nos conſtitutio Apoſtolica lib. y. c. 1. ad oran-
dum pro iis qui pereunt; quæ verba importare

ſolent ſacrificium apud ſanctos Patres. Sed poteſt

etiam fieri Sacrificium ſine miſſa de Requiem
pro defunctis. Qua ratione ritus antiquus & no-
vus non diſcordant.
Sacra tamen rituum Congregario tolerari
poſſe cenſuit miſſas de Requiem in duplici feſto
quod non eſt de præcepto, ut teſtatorum volun-
tates adimpleantur, 7. Septemb. 16o7. & rurſus 20.
unii i626. non ait ad arbitrium vivorum, quod
benè nota, ſed pro implenda lege defunctorum.
Dixi, quod non eſt de pracepto: quia etiam in feſto
de præcepto, ſi cadat illud in diem aſſignatumpro
altari privilegiato, puta feriam ſecundam, extra
quam privilegium altaris pro defunctis eſt nul-
lum, non poreſt adhuc miſſa dici de Requiem,
uti decrevit eadem ſacra Congregatio, die 2½.
Aprilis I1627.

3. In die Commemorationis omnium defunctorum, & in die Depoſitionis, & in
Anniverſario defuncti, dicitur una tantum Oratio; & ſimiliter b in die Tertia, c Se-
ptima, d Trigeſima, & quandocunque pro defunctis ſolemniter celebratur: in a-
liis Miſſis, plures, ut de Feriis & ſimplicibus dicetur infra in Rubrica de orationibus.

Oratio Fidelium erit ultima, Burchard. ubi
plures dicuntur orationes.
b In die tertia.) Præter diem obitus, ſen de-
poſitionis, & anniverſarium, qui cłelebriores
reputantur, ſolemnes habiti ſunt tertius, ſepti-
mus, & trigeſimus, conſtanti Eccleſiæ ab Apo-
ſtolis traditione. Caveant igitur ii, qui nominant
in miſſa alios dies, quartum, quintum, vigeſimũ,
& ejuſmocũ; quia neque in Rituali novo, prout

neque in miſſali, ponuntur alii dies à prædictis.
Et tertii quidem meminit Clem. lib. b6. Conſt. A-
poſt. . 45. propter eum, inquits qui tertia die re-
ſurrexit: vel ut purgetur anima, quæ triplicis eſt
naturæ, iraſcibilis, concupiſcibilis, & rationa-
lis; vel ut in ea ſanctæ Trinitatis imago integrè
reparetur, Alcuin. loco citato; vel ut abſolvatur à
peccatis, quæ patravit cogitatione, verbo & ope-
re, Durand. loco citato.
c

6
unbr
eſtun
copo
Khtci
lcte
n
ul
auli⸗
ſoren
ſepen
Aren
47
ar .
Tm.,.
ſo,
Deute
Dnon
inhe
Cunch
Vdu
Ugven
Hupo
Conlti
ſerar
ilu
Chen
4
num⸗
bbe
ac

4
D

1

e
Deer
Ahe
rd
ſole

r.
wan⸗

latur
alis,
Drin⸗
adde
bus,
am
atur
tan⸗
tare
dteſt
iem
no⸗

rari
elto
lun.
20.
uoch
um.
eſto
pro
tra
ul⸗
n,
5.

De M. WMis Defundtorum. 11

c Septima) Myſteria Septimæ Diei ſcribit
Ambr. Orat. de fide reſurrect. quia ſymbolum
eſt futuræ quietis: addit Alcuinus, ut anima ſuo
corpori reconcilietur: illa namque, ut diximus,
tripliciter peccare ſolet, & corpus item quadru-
pliciter, ob humoresquatur quibus conſtat. Du-
randus vult ſigniſicari vitæ totius purgationem,
quæ ſeptem diebus in orbem ducitur. Fortaſſe ab
Eccleſ. 22. hic ritus ortum habet. Lactus mortui
ſeptem dies; vel à Joſeph Æ£gypti Prorege, qui
ſeptem implevit dies luctus ſuper defunctum
patrem ſuum, Gen. xo.
d Trigeſima.) Trigeſimum diem commen-
dat S. Ephrem in ſuo Teſtamento apud urium
Yom. I. derivaturq; ritus à morte Aaron & Moy-
ſis, quos flevit populus triginta diebus, Nam. 20.
Deuter. ult. Vel quia Dominus baptizatus eſt
annum agens trigeſimum, Alcuinus. Vel quia
in hac menſura ætatis Chriſti reſurgemus omnes,
idem. Vel quia hac ætate Adam creatus fuit, ſe-
cundùm communiorem Doctorum ſententiam.
Vel ut, quidquid in decalogo legis defuncti de-
liquerint, in S. Trinitatis miſericordia deleatur,
Hugo de Miſſ.· obſer. lib. 3. c. 37. nam ter decies
conſtituunt triginta. Trigeſimum numerum ob-
ſervant alii ea ratione, ut per triginta dies fiat
miſſa pro defunctis; ſolemnius autem tertia die,
ſeptimaque, intra triginta, & ipſamet trigeſi-
ma, Amalar. lib. 4. c. 42. fitus autem triginta die-
rum à S. Gregorio Papa, 7. Dial. y7. præſcribitur
Abbati Pretioſo pro Monacho Juſto iis verbis:
Vade ab hodierna die, diebus triginta continuis

offerre pro eo acrificium ſtude, ut nullus omninò
praætermittatur dieiquopro abſolutione illius Ho-
tia ſalutarisz non offeratur. Ex quibus intellige-
re poſſunt celebraturi miſſas, quas vocant S. Gre-
gorii, hoc eſt, inſtitutas aut approbatas à Sancto
Gregorio, quod primò non eſt neceſſe, ut idem
Sacerdos per menſem celebret diebus triginta;
ſed neeeſſe eſt, ut offeratur Hoſtia per menſem,
ſive ab uno ſive à pluribus, ut patet ex iis verbis,
ſtude offerre; neque addit Abbati per te, quod
eſſet onus grave. Secundò, Sufſicit offerri ſacri-
ficium; non autem omnes miſſæ dicendæ ſunt
ritu proprio de defunctis, qui in Dominicis in-
tercurrentibus prohibetur. Tertiò continuis die-
bus fieri debent, at nullus omnin pretermittatur
dies, remotà ſuperſtitione, quam vetuit Trid.
ſeſſ. 22. ratione numeri: neq; diſcontinuantur
ob triduum majoris hebdomadæ, quo, ex uſu
Eccleſiæ probato, non debet celebrari. Docto-
res autem, qui volunt eas poſſe diſcontinuari, vel
uno die dici omnes triginta, concludunt valere
tanquam triginta miſſas, ſed non ut eas, quas in-
ſtituit Sanctus Gregorius, ut ex ejuſdem verbis
patet.
Dubitatum aliquando fuit, edito decreto S.
Congregationis, de quo infra, prohibente quaſ-
dam miſſas ſancti Gregorii pro vivis & defun-
ctis, an prohibitæ cenſeantur prædictæ triginta
miſſæ ſancti Gregorii; at negavit ſacra rituum
congregatio aie 25. Octob. 1626. & prælo datum
eſt decretum, petentibus Monachis S. Gregorii
de Urbe.

4 F£ Sequentia pro defunctis dicitur in die Commemorationis omnium fidelium

defunctorum, & depoſitionis defuncti

„& quandocunque in Miſſa dicitur una

tantàùm oratio; in aliis autem Miſſis pro defunctis, dicatur ad arbitriumSacerdotis.

e Sequentia.) Proſa, ſive ſequentia, hoc eſt,
Dies ræ, dies illa. Significat autem jubilationem,
& hoc nomine quamcumque ſequentiam vocat
Ordo Romanus, ut idcircò cantari debeat, cùm
ſolemnius celebratur pro defunctis. Sequentia

quoque appellatur, quia per cantus amœnita-
tem ad ſequentia præparat, Hugo Victor. de
Offic. Eccleſ. lib. 2. 6. ,9. vel quia ſequitur Alleluja
in aliis miſſis feſtivis. Cornelius Schultingius, qui
& proſam eam dici putat, quia lege metri caret.

–

B 2 De⸗

12 Comment. in Rubr. Miſſalis Pars I. Tit. VI. & VII.
De Translatione Feſtorum. VI.

1. N dicendis Miſſis ſeverur ordo Breviarii de translatione feſtorum duplicium,
& ſemiduplicium, quando majori aliquo feſto, ſeu Dominica impediuntur.
In Eccleſüs autem, ubi Titulus Eccleſiæ, vel concurſus populi ad celebrandum fe-
ſtum, quod transferri debet, poſſunt cantari duæ Miſſæ, una de die, alia de feſto; aut
ſaltem commemoratio fieri de feſto, ſi de eo non debeat celebrari officium illa die.

De translatione feſtorum & nos docebimus
in rubrica Breviarii. Vide hoc loco ſolutiores
leges miſſæ quàm officii divini, & quia populus
concurrit ad audiendum potiùs miſſam quàrn
veſperas, & alias horas, ideò conceditur, poſſe
fieri alleram miſſam ſolemnem de feſto transla-
to, aut fieri de eo in miſſa de die commemora-
tionem. Loquitur autem Rubrica ſine diſtincti-
one feſtorum, quam neque nos addere debe-
mus: Imò ſignificat, poſſe contingere caſum in
feſtis majoribus, & in his conceduntur duæ
miſſæ. Quod ſi unam tantum velint celebrare ir,
qui ad miſſam tenentur cantandam ratione cho-
ri, eam non debent omittere quæ Officio cor-
reſpondet, in qua fiet commemoratio de feſto
transferendo. Si feſtum translatum admittat in
miſſa Symbolum, poterit etiam illud dici in hac
miſſa: in fine verò prædictarum duarum miſſa-
rum Evangelium dicitur S. Joannis, non aliud
feriæ, vel feſti occurrentis.
Prædictæ item duæ miſſæ ea ratione cantan-
dæ erunt:, ut altera de die poſt horam congruen-

tem, de qua infra tit. i7. n. 2. altera de feſto( cum
nullam habeat cum Officio connexionem) poſt
Nonam, ſi hoc accidat in Temporibus Penteco-
ſtes, ambæ quidem poſt nonam, ſed illa prius
de die, quæ cum officio concordat, poſteà de fe-
ſto: ad cujus miſſam populus eo libentiùs, quò
tardius, convenire folet. Et licet in hoc caſu nul-
la hora ſit media inter utramque miſſam, quod
tit. ſeq. n.2. conveni te docebimus: tamen eſt ca-
ſus unicus & privilegiatus, ob concurſum popu-
li. In miſſis etiam privatis poterit commemo-
ratio fieri de Feſto; quia, cùm fiat in gratiam
concurrentis populi, qui non poteſt adeſſe to-
tus miſſæ ſolemni, in privatis miſſis libenter au-
diet de translato Feſto commemorationem, ea-
que regulariter fiet ſecundo oco.
Abſtinerem tandem à commemoratione hac,
& muitò magisà miſſa, quando Feſtum ejuſmo-
di occurat in ipſomer Paſchatis, vel Pentecoſtes
die: à quorum myſteriis ne minimum quidem

eſt aliè diſtrahendus populus.

De Commemorationibus. VII.

I. Ommemorationes in Miſſis fiunt ſicut in officio. De feſto ſimplici fit com-
memoratio in Miſſa, quando de eo in officio facta eſt cõmemoratio in primis

Veſperis. Quando autem de eo fit commemoratio tantùm ad Laudes, in Miſſa ſo-
lemni/non fit commemoratio de eo, ſed in Miſſis tantum privatiseg Excipitur Do-
m n ca Palmarum, & vigilia Pentecoſtes, in quibus nulla fit commemoratio, et-
jam in Miſſis privatis, de feſto ſimplici occurrente, lcet facta ſit in officio. De domi-
nica fi ommemoratio, quando in ea agitur de feſto duplici. De octava nt comme-
mor tio , quando infra octavam celebratur aliquod feſtum, niſi illud feſtum fue-
rit de exceptuatis in rubrica Breviarii de commemorationibus. Item quando infra
octavam fit de dominica.

Pendet hæc Rubrica à ſimili in Rubricis Breviarii zir. 9. ubi eam examinabimus,
. ſ Non

leli
tiam
cant
Mon

A⸗
ne
Ner
igi
nic⸗

z

ium,
nur.
nfe.
zau
lcje,

cum
polt
eco⸗
prius
efe⸗
ud
inul⸗
lnodh
tca⸗
opu⸗
mo⸗
tlamm.
et0⸗
rau.
hea-⸗

hac,
mo⸗
oſtes
dem

De Commemoratione. 13

f MWn fi commemoratio.] Quod fit, ut fe-
ſtum ſecundæ claſſis diſtinguatur à feſtis duplici-
bus minoribus, in quorum miſſa ſolemni fit de
ſimplici commemoratio; à feſto verò primæ claſ-
ſis diſtinguitur, quia nec in miſſis privatis feſtum
primæ claſſis commemorationem de ſumplici
admittit.
g Excipitur Dominica, &c.] Diſcordant hæ
duæ Miſſæ ab Officio, ut abundè patet in lectio-
ne Paſſionis pro Evan gelio, ratione cujus paſſio-
nis de Sanctis non eſt facienda mentio: & licet

Feria tertia & quarta fiat in miſſa commemora-
tio de ſimplici occurrenti, officium tamen ea-
rum feriarum non eſt tam ſolemne quam Domi-
nicæ Palmarum. Unica autem oratio ſolemnita-
tem ſignificat majorem. Item vigilia Penteco-
ſtes diſcordat ab officio in collecta, & colore pa-
ramentorum. Præterea hæ duæ miſſæ pendent
ex benedictionibus ſolemnibus Palmarum &
Fontis Baptiſmalis, ut imitari debeant ſolemni-
tates majores, unde nunquam omittuntur, ce-
dentibus omnibus aliis feſtis etiam primæ claſſis.

2 De feria fit commemoratio in Adventu, Quadrageſima, Quatuor Tempo-
ribus, Rogationibus & Vigilis, quando Miſſa dicenda eſt de feſto illis tempori-
bus occurrente. Sed in Eccleſiis Cathedralibus & Collegiatis, ubi plures Sacerdo-
tes quotidie celebrant, in Feriis, Rogationibus, & Vigiliis prædictis, quæ habent
Miſſas proprias, dicuntur duæ Miſſæ, una de Feſto, alia de Feria, Rogationibus,
& Vigilia, abſque ulla utrorumque commemoratione: in feſtis tamen majori-
bus primæ claſſis nihil fit de Vigilia occurrente, ut dictum eſt ſuprà.

Omnia patent ex ſupradictis, & licet Miſſa
Vigiliæ ſumatur de communi, dicitur tamen
propria Vigiliæ cui aſſignatur, & ideo non omit-
tenda.
Sed quæritur: cur occurrente Feſto in prædi-
ctis feriis dicuntur duæ miſſæ conventuales 30c-
currente autem Feſto duplici in Dominica, quæ
eſt dignior prædictis feriis, non dicuntur duæ
miſſæ, altera de feſto, altera de Dominica? Re-
ſpondet Francolinus aliud agens de tempore ho-
rarum Canon. part. I. cap. 16. num. 15. in prædi-
Qis Ferus unam cantari poſt Tertiam, aliam poſt
Nonam: & horæ mediæ ſunt præparatoriæ ad
ſequentem miſſam. Miſſæ verò Dominicæ &
Feſti Duplicis cantandæ eſſent ambæ poſt ter-
tiam. At ſecunduùm hunc Auctorem, incongruè
cantantur miſſlæ duæ, nulla mediante hora ca-
nonica, quæ eſt quaſi ad miſſam præparatoria.
Addo ego reſumi poſſe miſſam Dominicæ in ſe-
quenti hel domada: populumque item non te-
neri niſi ad unam miſſam audiendam. Quam
igitur audiet? Audiat unam de Feſto & Domi-
nica ſimul, cum duobus Evangeliis meritèò à po-
pulo audiendis. Sed dato quod non poſſit reſumi
miſſa Dominicæ infra hebdomadam; non vide-

tur hæc omittenda, cùm ſit dignior quàm miſ-
ſa de feriis prædictis: ergo ſaltem in eo caſu can-
tandæ forent duæ, de Feſto, & de Dominica:
& altera immediatè poſt alteram cantata Tertia;
ſicuti in Quatuor Temporibus Pentecoſtes poſt
Nonam poſſunt duæ miſſæ cantari, de Feria, &
de Sancto Titulari Eccleſiæ, ob feſtum & con-
curſum Populi, juxta rubricam ſupra de transla-
tiope Feſtorum. Nilnlominus tamen eſtille ca-
ſus peculiaris ratione feſti; & diſpar eſt ratio in
miſſis de Dominica, & de feriis majoribus ; nam
in his intendit Eccleſia, ſine præjudicio Feſti,
excitari Clerum & populum ad actus humilita-
tis & pœnitentiæ, cum genuflexione ad oratio-
nes in miſſa, & Officio proprio earum miſſarum.
Qui actus non conveniunt Dominicis, in qui-
bus, ob memoriam Dominicæ Reſurrectionis

ſtamus ad orationes, neque genuflectimus, ex

Concilii Nicæni decreto, & ideo omitti non
vult integras miſſas de feriis prædictis; de Do-
minicis autem vult tantum Commemoratio-
nem cum oratione & lectione Evangelii, ſi à
feſto majori impediantur. Porrèò Francolim ra-
tio adeò vera eſt, ut idcirco nulla vera ſit rubri-
ca de duabus miſſis dicendis de Quatuor Tem-
B 3 poribus

14 Comment. in Rubr. Miſſalis Pars I Tit. VII.

poribus, & de Vigilia S. Matthæi, ſeu S. Thomæ,
ſi in eundem incidant diem; quia eſſent ambæ
cantandæ poſt Nonam, at dicemus tit. 15. n. 2.
nulla hora media inrer illas, quod eſt valdè no-
tandum. Omnino verò negamus, nomine feria-
tum, de quibus in hac Rubrica, comprehendi

etiam Dominicam; tum quia eſt contxa ſenſum

& uſum commmmnem; tum quia S. Rituum Con-
gregatio nomine Feſti novem Leckienum intel-

ligit etiam Dominicam i2. Martii ié6is. ergo non
eſt Feria prima; neque in ea duæ miſſæ ſunt can-
tandæ, ut in feriis & Sabbato prædictorum tem-
porum in Rubrica. 4
h Abſque ulla utroerumque.) Adverte, quod
ſi præterea faciend"ſit Commemoratio Feſti
ſimplicis, vel de die infra Octavam, hæc Com-
mem. facienda erit in miſſa de feſto ut habes in
Miſſali die 25. Zunii, 17. & 2o. Septembris.

3. Quando infrà Hebdomadam dicuntur Miſſæ votivæ, poſt primam Oratio-
nem ſemper dicatur Oratio cjus i de quo fit Officium, ut ſupra explicatum eſt in pro-

pria Rubrica.

i De quo fit Oficinm.) Ut aliqua vel minima
ratione concordet cum Officio Miſſa votiva, de-
bet de Officio fieri commem. oannes Burchard.
Tertia verò erit ea, quæ alias ſecundo loco dice-

retur, ut infra indicatur tit. 9. numero 14. in is

verbis, Dicuntar plures, ut in Peſtis ſimplicibus,

de quibus ibid. e. 76.
„

4. Quando fit commemoratio de feria Quatuor Temporum, pro Feriæ Com-
memoratione dicitur prima Oratio, quæ concordat cum officio.

Patet ratio, ut concordet cum Officio, Burchardus.

5. In faciendis Commemorationibus ſervetur ordo ut in Breviario. De Domi-

nica, ante diem infra Octavam: de die infra octavam, ante Ferias prædictas: de Fe-

rüs prædictis, ante Feſtum ſimplex: de Feſto ſimplici, ante orationes quæ ſecundo

vel tertio loco dicendæ aſſignantur, & hæ dicantur ante orationes Votivas: in qui-
bus Votivis ſervetur deinde dignitas orationum, ut de ſancta Trinitate, de Spiritu

S. de Sacramento, de ſancta Cruce ante Votivam de B. Maria, & de Angelis ante

Apoſtolos, & ſimiliter in aliis.

k Ante Orationes Votivas.] Præcedunt quæ-
cumque Orationes, quæ ab Eccleſia certum ha-
pemtlocumm. Votivæ, quæ ad arbitrium Sacerdo-
tis dicuntur, poſteriorem occupant locum. Et
ſicut Votiva, verbi gratia de Spiritu ſancto, cedit
commemorationi Feſti ſimplicis, ita cedere de-
bet Orationi A cunctis, vel aliis, quæ ſecundo

vel tertio loco jubentur dici. Cæteris autem pa-
ribus, attenditur dignitas eorum, de quibus eſt
Oratio. Ita Burchard. Videtur durum aliquibus,
ſed rationabile eſt, legem communem præponi
arbitrio, hoc eſt, legi privatæ, quam facit ſibi Sa-
cerdos in Orationibus Votivis, quæ non con-
cordant cum Officio.

6. Si facienda ſit commemoratio pro defunctis, ſemper ponitur/ penultimo lo-
co; in Miſſis autem Defunctorum nulla fit commemoratio pro vivis, ctiamſi ora-
tio eſſet m commenis pro vivi, & defunctis.

l Penultimo loco.) Ratio Innocentii Papæ III.
eſt de mſt eriis Miſſæ lib. 2. c. 27. quia finis ad
ſuum debet torqueri principium: non igitur di-
gnitatis ergo, ſed ut à vivis, de quibus in prima

collecta, ad vivos, de quibus in ultima, fiat re-

greſſus.

m Communit pro vivis, & c.] Hoc ſancitum
eſt poſt tempora Innocentüilll. qui concedebat

loos

vuci
Deut,
ſp6
Neagn
Vivorel
Lekae
cluls

.
cuao
lelnun

8
cemte
Uerot
ll,
le car
119,
nce
1toin
ſenin
ilon⸗
liunp
Comne
gun,
busun
Coret!
1d or⸗
e I
l en
D
Ctorin
Adte
ütosr
sin
Cicun
e
Mbr

4.
dce
de
Nibr

.

Dnon
tcan⸗
tem⸗

quoch
Peſi
Com-
beris

Ntio⸗
pro⸗

inüs
ihur,

om-

mi⸗

ndo
gui.
jriru
ante

pa⸗
lbus,
poni
iSa⸗
von⸗

lo⸗
ka-⸗

te⸗

um

ba

De Commemorationibus. 1

loco citat. Orationem, Omnipotens ſempiterne
Deus, qui vivorum dominaris ſimul & mortuo-
run &c. in Miſſis etiam defunctorum. Sed pla-
nè æquum eſt defunctis ſuffragia dari in Miſſis
vivorum, ut ſupr. n. 6. dictum eſt; & in Miſſis
defunctorum ſolis defuncts operam dare, ex-

in primo Memento, ſecretè ſatis ſuperq; eſt pro-
viſum, etiam in Millà de defunctis. Significatur
etiam, non poſſe Defunctos in purgatorio ju-
vare viventes, Durand. lib. 4. cap./1. cujus ſen-
tentia eſt probabilior. Sanctus Thom. Secunda
Secunda, qu. S3. quem ſequitur Navar. de Orar.

cluſis vivis in eollectis: quibus omni tempore, & cap. 20. num. 9. contra Medinam.

7. Quando dicuntur plures orationes, a prima tantum & ultima cum ſua con-
cluſione terminantur: & oante primam & ſecundam orationem tantum dicitur, O-
remus; ante primam dicitur etiam „ Dominus vobiſcum.

n Primatantum & ultima.) Et prima qui- quoque duas eſſe, ergo cum duabus concluſio-
dem terminatur, quia eſt propria Miſſæ; ultima nibus.-
verò quia comprehendit alias, & quaſi eas colli: o Ante primam & ſecundam.) Ita Ordo Ro-
git, quæ ideo collectæ dicuntur: quamquam a- manus; urxinvitetur populus ad orationem, qua
liæ cauiæ ſunt, cur collectæ dicantur, ut infra etiam de cauſa ſalutatur populus iis verbis, de
tit. 9. Quandoque prima & ſecunda oratio ſub quibus mox, Dominus vobiſeum, ut ait Inno-
una concluſione dicuntur, ut unica videatur o- cent. III. lib. 2. Cap. 26.
ratio in Miſſa celebri: quod præſertim juberux p Dominus vobiſeum.) Ordo Romanus hoc

fieri in collatione Ordinum, conſecratione E- habet. Quæ ſalutationis forma ad verbum legi-

piſcoporum, Virginum, Eccleſiarum, & Alta- tur Ruth 2., & 2. Par. 15. fere fimili uſus eſt Ga-
rium, Benedictione Abbatum, & Abbatiſſarum, briel Angelus ſalutando Mariam, Dominus te-
Coœmeterii benedictione, & conſecratione Re- cum: & alter Angelus ad Gedeonem, ud. 6.
gum, & Reginarum. Atque in his tantum caſi- ſed vim & efficaciam habet à Chriſto, qui dixit:
bus uniri duas orationes ſub uno Per Dominum Ego vobiſcum ſum, Matth. altimo. Ritus autem
docet Burch. in Ord. celebrandi Miſam. An ve- emanat à Clemente, ex Gemma lib. I. c. 57. vel
r1ò orationes illæ, quæ poſt miſſam votivam Anacleto Papa ex Hugon. Vict. lib. 2. c. Ij. vel ab
de Trinitate habentur pro gratiurum actione, utroque ex Radulph. loc. eit. Prop. 23. & eſt ſen-
ſub eadem concluſione cum prima recitandæ ſus: Dominus in vobis maneat, & petitionibus
ſint, negamus in miſſis privatis: nam quod di. veſttis effectum tribuat. Duran. lIib. 4. c. I2. Vel

citur in oppoſitum in Miſſali Romæ edito 162r. ſacerdos ſe habere pacem cum populo docet, ex

additum fuit ſine ſuperiorum facultate, me pe- P. Damian. Opuſe. de Dominus vobiſcum. Vel
nitus rem indagante; & hic eſſet nimis novus ri- dicitur ad excitandos animos ad orationem. Ru-
tus in miſſa privata. In iis autem quæ ſolemniter per. lib. . c. 31. Dicitur autem Dominus, non
dicuntur pro re gravi, uſus Capellæ Papalis eſt, ut Deus; quia Dominus poteſtatis eſt titulus, Tur-
de duabus fiat una ad ſolemnitatem: ſed verba recrem. in ü Zacobus deConfeſ. Diſt. 1. Alia adde-
Rubricæ tit. 9. num. Ig. indicant in ſolemni mus infra ſuis locis propria, par. 2. tit. 5. au. 7.

S. Cum verò dicuntur plures ora-iones, & una oratio eadem ſit cum alia ibidem
dicenda, oratio hujuſmodi, illa ſcilicet, quæ eadem eſt, non alia, 4 commutetur cum
alia de Communri, vel proprio, quæ ſit diverſa. Idem ſervetur in Secretis & oratio-
nibus poſt Communionem.
9 Cemmutetur cum alia.] Quænam comu- tera mutatur eo modo, quo præſcribitur clarè
tanda eſt, prima, aut altera? prima manct, al- in Dominica Septuageſimæ, quando Neni ante
eſtum

16 Comment. in Rubr. Miſſalis, Pars I. Tit. VIII.

feſtum Purificationis beatæ Virginis, cujus Se-
creta eadein eſt cum Secreta prædictæ domini-
cæ, & illa mutatur quæ ſecundo loco ponitur.
Dices: Quomodo fiet mutatio ſecundæ ora-
tionis de feria, vel dominica, vel de iis quæ ſunt
ad libitum, quando eſt eadem cum prima de
Sancto? nam hic accidit caſus in feſto quadra-
ginta Martyrum occurrente in feria quinta Ci-
nerum; & item in feſto S. Martini Epiſcopi in
dominica 22. poſt Pentecoſten; vel cum præci-

Pirur oratio, Deus refugium. Verùm in his caſi-

us poterit ſumi oratio ſecreta feriæ ſextæ Cine-
rum, vel dominicæ XXIII. velea quæ proximè
ſequitur, pro quacumq; tribulatione, reſpectiv
ad caſus prædictos; ut eadem ſit regula in favo-
rem orationis primæ? quæ non debet᷑ mutari: &
ita accidit in praxi, quia celebrans, qui non prævi-
dit Secreta, dieit primam de Sancto ; mox ad-
vertens ſecundam eſſe eandem, non poteſt non
mutare ſecundam.

De Introitu Kyrie eleiſen, & Gloria in excelſis. FIII.

Am aggredimur partes integrantes Miſſæ,
quæ in primordũs Eccleſiæ ordinante Perro &
Apoſtolis, duæ tantum fuerunt, ſcilicet conſe-
cratio cum verbis propriis, & oratio dominica,
Greg. Papa in epiſt. aa Zoan. Epiſc. Gracuſan.
cujus Miſſæ quaſi veſtigtum remanet in Pareſce-
ve, in qua tamen non fit conſecratio. Idem Pe-
trus Antiochiæ addidit tres orationes. Innoc. III.

in Prol. ad lib. Myſt. Miſæ, collectam, Secre-
tam, & poſtcommunionem, ex Lindano ad Li-
turgiam ſanbti Petri. Creſcente verò cultu Chri-

ſtianæ religionis., adjecta ſunt alia, quæ viſa ſunt
decentius convenire, quandoque alia dempta,

alia mutata in melius. Lindanus autem in Apolo-
gia pro Liturgia ſancti Petri Græca, quæ valdè ſi-
milis eſt Gregorianæ, contendit probare, à ſancto
Petro fuiſſe præſcriptam totam Miſſam Latinam,
paucis exceptis; & ſucceſſores ejuſdem vel fir-
maſſe aliqua decretis, vel reſtituiſſe neglecta,
quod & nos cum Baronio ſupra affirmavimus.
Ab initio verò non erat tutum moram longam
trahere in Sacrificio, ex Simone Græco apud Lin-
danum ibidem.

Nunc agamus de ſingulis juxta titulos rubri-

carum, dilatis cauſis de Chriſto myſticis in alte-
ram rubricarum generalium partem.

1. I Ntroitus ſemper codem modo dicitur cums Gloria Patri, ut in ordinario,
præterquam? tempore Paſſionis, & in Miſſis a defunctorum, ut etiam ibi an-

notatum eſt.

t Iutroitus.] Vel quia introeunte Sacerd ote
ad altare dicitur, qui paulò ante dixerac, Iutroi-
bo ad altare Dei, ita Microl. de Eccleſiaſt. obſer.
cap./. vel quia ſit quaſi proœmium Miſſæ, Con-

rad. lib. 1. Cærimen. cap. 1. vel quia populo in-

troeunte Pſalmus cantabatur, Rhenan. ad Ter-
tull. de Cor. militis. à Sancto Gregorio dicitur
Antiphona, ab Ambroſianis Iugreſſa.
Componitur regulariter ex Pſal. Davidis,
verſu ejuſdem Pſalm. Gloria Patri, sicut erat, &
repetitione pſalmi Dixi, regulariter ex Pſalmo.:
nam Cœleſtinus I. Papa conſtituit, ut pſalmi 150.
ante ſacrificium cantarentur antiphonatim,
quod anteà fiebat, ex Dion. de Eccl. Merar. &
Caſſiano lib. 3. Iiſt. Mon. c. 1t. ſed non ubique.

Antiphonatim autem, hoc eſt, non totum Pſal-

.

tato, ex omnibus Pſamis excerpebant antipho-
nas: Baronius tamen anno 415. explicat decre-
tum Cæleſtini de toto Pſalterio cum Antiphomis
ante Miſſam cantando in Eccleſia Romana; &
Bellarminus idem ſentit lib. 2. de Miſſa c. 146.
Irregulares verò introitus ſunt perpauci, qui
non ex pſalterio, ſed ex Prophetis, ſeu aliis Scri-
pturæ libris ſunt hauſti, ut in Nativitate Domi-
ni, Puer, qui natus eſt, &. in Aſcenſione; LViri
Galilæi, & . verſum tamen ex pſalmo, qui cantaba-
tur, retinuit S. Gregorius Papa ex Durando lib. 4.
c. . Dixi verſu eiuſdem pfalmi, quia quando in-
troitus incipit à primo verſu pſalmi, tunc verſus
introitus eſt, qui proximè ſequitur in pſalmo,
quando

mum recitabant antiqui, ut ajunt quidam apud
Radulph. Propos. 23. ſed, ut docet Alcuin. loco ci-

(ende
ſlllno
mno⸗ E
Uinttate
ſbek,
rien
ſe
ſv
anteD
Nee
cnn ſl
acicit
Cone.

ſcete
Und
Wran
ulgis
16tr.
Nadh
arn
101
cent.
Contt
len:
M
citte

Der
d,
Der
(tcin
ere

Pol
(r

20.

u

calt⸗

Cnne.
XNim
tiv
wo-
Ar&
preyi.
Xad.
lnon

hoh.
deſi⸗
ncto
nam,
Iſr-
eda,
imus.

ubri⸗
alte-

rio;
an⸗

apud
oci-
pho⸗
ecre⸗
nonns
&
.
qui
cri⸗
omi-
Viri
taba⸗
et.
Din-
rlus
no,
ndo

De Introitu, Kyrie eleiſon, &. 17

quando verò incipit à verſu de ſequentibus in
pſalmo, verſus eſt idem, qui primus eſt in pſal-
mo. Exempla patent in Miſſali, nimirum in na-
tivitate Domini, Dominus dixit ad me &. ver-
ſus eſt, Quare fremuerunt gentes: in dominica
prima Adventus, Ad te le avi animan meam,
Gc. verſus eſt de ſequentibus in pſalmo, Eia⸗
ruAs Dogine, Oc.
ſ Gloria Patri.] Additum eſt quaſi ad finem
pſalmi, ex inſtituto Damaſi Papæ: quamquam

ante Damaſum compoſita fuiſſe laus hæc fertur

à Nicæna Synodo, imò ab Apoſtolis, ex Baſilio,
cam fluxiſſe probat Baronius annozay. Nicænum
addidit, Scut erat, &c. Baronius ibidem cx
Conc. Vaſen. can.7.

De repetitione pſalmi. ſeu introitũs, Durand.
& Radulph. loc. cit.
t Tempore Paſſionis.] Nam tunc omittitur
laus Trinitatis, Gloria Patri &c. ita Microl. can.
72. tum quia Introitus ſunt de paſſione Chriſti:
tum quia, propter humilistionem capitis noſtri
proximam, omittenda eſt glorificatio ſanctiſſi-
mæ Trinitatis, in qua Filius Dei eſt idem cum aliis
perſonis divinis. Prima cauſa redditur à Duran-
do lib. 6. c. 6o. iæ Dominica de paſſione, altera ab
Amalar. de Eccl. oficiis, lib. g. c. 20.
u Defunctorum.] Indicia lætitiæ omittuntur
in his Miſſis, ad imitationem officiorum, quæ a-
gumrur in morte Domini. Alcuin. circa ſinem
libri.

2. Kyrie eleiton, dicitur novies poſt Introitum, alternatim cum miniſtro, ideſt
ter Kyrie ecleiſon, ter Chriſte eleiſon, ter Kyrie elciſon.

Poſt Apoſtolicos Hebræos cœperunt Græci
facere Miſſam Adriano primo imperante, Du-
rand. libro 2. capite n. obiit ille anno Domini/4o0.
vox autem Græca Kyrie eleiſon invenitur in Li-
turgiis S. Jacobi, & S. Marci, Duran. lIib. 2. Cap. 13.
à Græcis Sylvefſter ad Romanos eam tranſtulit.
Radulph. Prop. 25. fuiſſe verò in uſu in tota Italia,
teſtatur Concil. Vaſen. can. 3. ante S. Gregorium
170. annis, ex Bellarmin. lib. 2. de Miſſ. c. 16. i-
dem ſcribit Auguſtinus de omnibus Chriſtianis,
contra Paſcentiun, Epiſt. 175. & ſignificat, e eo-
dem ibidem, Domine miſercre. Novies autem in
Miſſa dici, docet Greg. lib.. Epiſt. éz. qui ſc di-
cit reſtituiſſe, non inſtituiſſie hunc ritum, cum al-

ternatione partim à Sacerdote, partim à populo,
quod non faciunt Græci; nimirum ter Wrie, ter
Chriſte (quod etiã Romanorũ eſt, non Græcorũ)
& ter Kyrie. Addit Amalar. lib. 5. .6. cauſam, quis
ante omnem orationem ſpecialem Sacerdotum
neceſſe eſt præcedere miſericordiam Domini, ut
ſerenetur mensSacerdotis ad ea intendenda quæ
ore dicit, & ut dignus ſit Deum alloqui, & exau-
diri. Sanct. Thomas 3. part. quæſt. 53. articul. g.
notat (quod prius notaverat Innocent. III. libr.
2. capite 19.) ter dici ad Patrem, ter ad Filium
Chriſtum, ter ad Spiritum ſanctum; additque
Sanct. Thom. ad ſignificandum, quod omnes
perſonæ ſunt in ſc invicem.

3 Gloria in excelſis, dicitur quandocunque in Matutino dictus eſt hymnus Te
Deum, præterquam in Miſſa æ Feriæ quintæ in Cœna Domini & „ Sabbati San-
cti, in quibus Gloria in excelſis dicitur, quamvis in Officio non ſit dictum Te

Deum.
Hymnus Angelicus ita dictus eſt, quia illum
cecinere Angeli in nativitate Domini cui addi-
dere reliqua uſque ad finem varii Doctores, ex
Conc. Tolet. IV. can./2. quo modo conciliari
poſſunt qui eum tribuunt Apoſtolis, Clem. lib. 7.
Conſt.c. 46. & qui Teleſphoro, Innoc. II. lib. 2. c.
zo. & qui Symacho, Berno c. 25. de ofic. Miſſæ. &
qui S. Hilario'actavienſi, Alcuin. cap. de celebrat.
Jém. lI.

Miſſe: qui veriùs in Latinum tranſtulit, ait Bovius
de Apoſt. conſtit. Clem. c. 47. lib. 2. Ut autem di-
catur in Miſſa, conſtituit Teleſphorus, ex Inno-
cent. loc. cit. & ex Epiſt. . ejuſdem Teleſph. i-
dem aſſerunt Damaſus, Rabanus, & alii complu-
res apud Duran. lib. 2. c. 4. Symmachus præte-
rea juſſit recitari in diebus dominicis, & in na-
talitiis Mxrtyrum, ex Alcuin. Amalar. & aliis:
quia

18 Comment. in Rubr. Miſalis, Pars I. Tit. VIII.

quia in dominicis ſignificatur reſurrectio Chri-
ſti, per quam Sancti ſociati ſunt in gloria & lau-
dibus Angelorum. Duran. lib. 4. c. 15.tribui tSte-
phano Sculting. quod in dominicis dicatur, &
citat librum Pontificalem Tom. I. ſuæ Bibliothec.
p.I. c. 26. Item in omni feſto dicitur, quod ple-
num habet officium, hoc eſt novem lectiones
(exceptis Adventu, Innocentum feſto, & à Se-
ptuageſima ad Paſcha) ex decr. Leon. IX. teſte
Democh. Tom. g. 6.1. Microl. c. 2. & 4. Item
toto tempore Paſchali, quod ſtatum æternæ glo-
riæ & pacis ſignificat, Hug Vict. I. 2. . 4. Deniq;
quando in officio dicitur Te Deum, de celebr.
Miſſæ, c. Conſilium, ex Innocen. III. quia hi duo

hymni continent laudes ſanctiſſimæ Trinitatis.

1Feriaæ quinta in Cœæna Domini.) Dicitut
hymnus Angelicus in hac Mifla can. Porrò. de

conſecrat. dift. 1. ex inſtitutione Nicolai Papzx;

& quia gaudium ea die eſt ob inſtirutionem Sa-
cramenti, Durand. denn Deomini, & in Or-
dine Romano præſcribitur.
y Sabbati ſanbti.) In cujus Miſſa ideò canta-
tur Gloria in excelſis, quia pax data eſt renatis

fonte baptiſmatis, & proxima eſt reſurrectio

Salvatoris, Duran. de Miſſa Sabbati ſanlct. Pa-
ſcha item dici poteſt præſens: Miſſa enim cecitur
Reſurrectionis, quæ nocte ſequenti eelebratur-
& hujus ritus meminit etiam Ordo Romanus.

4. In Miſlis votivis non dieitur, etiam tempore Paſchali, vel infra octavas,
niſi in Miffa æ B. Mariæ in Sabbato, « & Angelorum: & niſi Miſſa ? votiva ſolem-
niter dicenda ſit pro re gravi, vel pro publica Eccleſiæ cauſa. Neque dicitur c. in

Miſſis defunctorum.
Innocentuis III. in c. Confilium, de celebrat.
Miſſ. ait: in profeſtis id eſt procul à feſtis] non
dici hymnum Angelicum apud Romanos, ut in-
ter commemorationem, & ſolemnitatem appa-
reat difleremtia, & hoc aſſerit ſpecialiter obſer-
vari in Miſſis B. Mariæ; quod ex Radulp. Prop.

15. debent obſervare, qui diligunt decorem do-

mus Dei. Nam ſicut decor eſt, illum in feſtivi-
tatihus recitare, ita decor eſt, illum omittere in
diebus privatis: jucundius etiam in feſtivitatibus
ſuſcipitur, quod in profeſtis ſupprimitur, & ta.
cetur. Hæe ille.
2 Beatæ Mariz in Sabbato.) Ia legendum
omnino, non autem cum interpunctione, ut o-
lim in Miſſalibus Venetis & aliis mendoſis, in
qu bus legebatur hoc modo, niß in Miſſa Bea-
tæ Mara in öabbato; ſuperflaum enim eſſet il-
lud i Sabbato: nain vel intelligis de Miſſa in Sab-
bato, quando de ea fit offcium in Sabbato; & eo
caſu Gloria Gieitur, quia in officio dictum eſt 77
Deum, & pertinet ad Rubricam ſuperiorem n. 7.
neque illa eſt votiva: nam votiva non concordat
cum officio, tit. 1. m. y. Velintelligis de verè
votiva: quæ dicitur in Sabbato principalis de Ad-
ventu, de qua ſapr. tit. 4. n. z. & tunc additum
fuiſſet in hac Rubrica, abbato de Adventu. Vel

intelligis de merè votiva, quæ ad libirum dicitur⸗-
etiam in Sabbato, privatim, & omnino diſcor-
dante ab Officio: & co caſu ſuſſiceret dixiſſe, in
Mſſa Beatæ Mariæ, abſolutè, quocunque die
dicatur. Ne igitur ſuperſluar illucl in Sabbato, a-
move comma, ſeu diſtinctionem, & dic, præ-
ſcribi hoc loco, quod in votivis beatæ Mariæ:
quæ dicumur in omni Sabbato, etiam Adven-
tus, Quatuor Temporum, Vigiliarum, ſeu feſti

Semiduplicis (non in aliis dichus extra Sabba-⸗

tum, dicatur in iis tantůùm Hymnus An gelicus,
ita ut hoc ordine Beatæ Virgini operam demus:
Primò, in feftis ipſius cum Hymno Angelico,
Symbolo Apoſtolorum, & Præfatione propria,
quod nemo negat. Deinde in Sabbato quod
habere nonnihil folemnitatis in honorem Bea-
tæ Virginis docuimus ſap. tit. z.] cum Hymno
Angelico, & Præfatione propria, ſive concor-
det, ſive diſcordet Miſſa B. Virginis ab officio,

quod hoc loco piè conceditur omni Sabbaro.

Tertiò, in reliquis diebus & votivis Miſſis ejuſ-
dem, dicatur tantùm Præfatio propria ejuſdem

Beatæ Virginis. Confirmatur hæc Rubrica aba-

lia, quæ habetur in ordine Miſſæ in Miſſali poſt
Hymnum Angelicum, videlicet: Sic dicitur et-
icm in Miſſis B. Mariæ, quando dicenda eſt 3
ergo

enl
cocen
tisam
Hhn
5,V
ſul,

nan

Aave

Ne

guic
noie
ln
cun
pern
e

glu
Ane

CiN
npr
lr
Gen
zur
Gbie
ine
ent

erp

6

ide
ul
e
ot
in
Re

tgis.
cirt
8, 4e
Pe;
18a.
0t.

hta⸗
zatis

tio

ba-⸗
ltur
tur:
nus.

5,
.

tut⸗

in
die
4⸗
æ-
E*

9⸗

15„
1*
09
ia,

De Introitu, Ryrie eleiſon, & Orationibus. 19

ergo non ſemper dicenda eſt, Gloria in excelſis.

Senſus autem horum verborum eſt: Ec, id eſt
eodem modo, quo immediatè ſuprà deſcriptus
eſt, dicendus eſt hymnus Angelicus, non addi-
tis amplius iis verbis, quæ ante Pium V. in dicłs
Hymno addebantur à Sacerdotibus in honorem
B. Virginis. Quoniam tn ſolus Sanltur, Mariam
ſanctificans; tu ſolus Dominus, Marian guber-
nans; tu ſolus altiſſimus, Mariam coronans, &
alia verba, quæ amplius non ſunt in uſu.
Neque poſt recognitionem Miſſalis datus eſt
hic Hymnus cuicumque Miſſæ de B. Virgine,
quidquid in vulgus ſparſerint aliqai, & falſo. I-
mò ſacra Rituum Congregatio deleri juſſit anno

1617. de quibuſdam Calendariis inſigniorum lo-

corum Decretum falſo adſeriptum eidem Con-
gregationi contra hanc Rubricam, de Hymno
Angelico in votivis B. Mariæ.
a Et Angelorum.) Burchardus & meritèò:
quia prima verba Hymni fuère primò prolata ab
Angelis, Luc. 1.
b Votiva ſolemniter, &c.) Suprâà diximus
cum Innocentio IIl. omitti Hymnũ Angelicum

privatis diebus, ut appareat differentia inter

ſolemnitatem & commemorationem. Si ergo
ſolemnitas adſit aliqualis, vel ratione temporis,
puta, quia Sabbatum dicatum B. Virgini; vel
quia eo die obiit ille, de quo dicitur Miſſa, quaſi
in ejus feſto, licet non dicatur Officium, ut in
Cærimoniali ſuo Petrus Ruiz notavit, & benè;

vel ratione cauſæ gravis, aut publicæ, conceditur
Miſſis votivis Hyinnus Angelicus. ſtim atur et⸗
iam ſolemnitas ratione loci, qila ratione Privi-
legium dicitur fuiſſe datum ſacroſanctæ Ædi B.
Virginis Lauretanæ, ut ibidem in omnibus Miſ-
ſis B. Virginis dici qucat Gloriaæ in excelſa; &
habetur in Synodo ultima Lautet. eit. 11. u. 4. ſib
Cerd. Rom. Res autem gravis ea eſt, pro qua cõ-
venit totus Clerus cum Epiſcopo: ſi tamen pa-
ramenta adhibeantur violacea, tunc non dicitur
Gloria neque Credo, & ſacta Rituum Congre-
gatis 19. Maij 1607. utrumque declaravit: niſi
in Dominica dicatur Miſſa votiva ſolemnis; quia
tunc dicitur Credo. Quare ex dictis ſublatum eſt
Privilegium de Gloria in excelſis datum Minori-
bus ab Alexandro IV. & Sixto IV.
c In Miſſis Defunttorum.) Hoc notat Ama-
lar. lib.z. C. 44. quia tunc non eſt locus lætitiæ, quã
indicat Hymnus Angelicus: ſicuti nec in diebus
luctus Adventus, & Septuageſimæ ad Paſcha.
Hoc loco addendum videtur, neque dici,
Gloria in excelſie, in Vigiliarum Miſſis, quæ veni-
unt infra octavam, hlcet in ofcio dicturm ſit Z⸗
Deum: quia hæ Miſſæ non concordant cum of-
ficio. Et habetur hic ritus in Millali in Vigilia A-
poſtolorum Petri & Pauli, & Aſſumptionis B. Vit-
ginis, continet enim Hymnus cœleſtem glori-
am, ex S. Thom. 5. p. 7. 5z. Art. 4. quæ cum vi-
gilia non conſonat.

De Orationibus. LX.

Ratio & collecta idem: ejuſdem uſus ab
Apoſtolis, ex Orig. Homilia ii. in Zerem.
explicat Ordo Rom. quaſi ſit Collectio, ut Miſ-
ſa, & Miſſio; vel quèòd ex divinis Scripturis col-
ligatur oratio; vel quia dicitur ſuper Collectam,
id eſt, populum collectum, Alcuin. abi ſup. vel
quia Sacerdos omnium preces in ea colligit. Mi-
crol. c. 3. vel quia aſtantes ſe debent colligere ut
orent, S. Bonavent. de Myſter. Miſſ. dicitur et-
iam Benedictio ab Amalar. 2. g.9. ex 1. Cor. 14.
Brevis autem eſt, ne multùm loquentes orcmus,

Matt.6. Docet Dion. Epiſt. ad Demophil. pre-

ces fieri ante myſteria. Oratienes compoſait
Ambroſ. ex Gemma lib. .c. &7. & in Miſſali Ro-
mano multæ ſunt illius, ut ſuis locis indicabi-
mus; à Gelaſio Papa auctæ & limitatæ fuerunt.
ex Sigeb. anno 57. à S. Gregorio deinde, qui-
buſdam additis, vel detractis, in ordinem & li-
brum Sacramentorum redactæ, Walafr. Stra-
bo de Keb. Eccl. c. 22. & Micrologus, c. 67. Con-
cilia, Carth. III. can. 23. Milevit. can. 72. qui-
bus aderat S. Auguſtinus, rejiciunt non pro-
batas,

C 1 IN

2⁰ Comment. in Rubr. Mißalis, Pars I. Tit. X.

N feſtis duplicibus dicitur una tantùm oratio, niſi facienda ſit aliqua comn-

memoratio, ut dictum eſt ſuprà.

Romana traditio unam orationem tribuit

lar. in Prolog. de divinis ofic. Unum eft offici⸗

cuique Miſſæ, Microl. capite 4. quia unus In- dum, Radulph. Propoſ. 23. & fidei ſeu unitatis

troitus, una Epiſtola, unum Evangelium, Ama-

Sacramentũ denota Iunocent. IIl. lib. 2. cap. 27.

2 In feſtis ſemiduplicibus occurrentibus ab octava Pentecoſtes uſq; ad Adventum,
& à Purificatione uſque ad Quadrageſimam. dieitur ſecunda oratio, A Cunctis,

tertia ad libitum.

Sicut in officio fiunt commemorationes de B.
Virgine, ſanctis Apoſtolis, S. Patrono, ſeu Ti-
tulari, & de Pace: ita in Miſſa dicitur fecunda
oratio, Acanctis, cujus eſt auctor Innocentius
III. ex Duran. lib. g. c. 1r. in qua fupra dicta me-
morantur- nam littera N. nomen exigit Patroni,
ſeu Titularis Eccleſiæ, ubi celebratur; tertia verò
additur, quia impari numero gaudet Deus, ex
Innocentio III. & tres dicendæ, in honorem
ſanctiſſimæ Trinitatis, idem Innoc. ibia. vel quia
Chriſtus ter oravit in horto, Microl. ſaupra. vel
quia in memoriam ejus, qui tertia die reſurrexit,
Clem. kb. 2. Conſtit. c. 63. & tres approbat dici
Concil. Laodic. c. 9. Nu merus impar eſt indi-
viſibilis, & unionem hoc loco ſigni fcat Eccleſiæ
orantis. In tertia oratione ad libitum, cavere de-

bet Sacerdos pro ſua modeſtia, ne coram Præ-
lato ſuo, ſeu Principe, dicat Orationem quæ ha-
bec titulum, Pro ſe ipſo Sacerdote. ita Burchardus
in Ordine celebrationis Miſſæ.
Dices: Cur in oratione, A cunctis, in qua
continentur omnia ſuffragia, ſen communes
commemorationes officii, ut dictum eſt, nulla
mentio fit de Cruce, de qua in officio? Reſpon-
deo, non ſemper fieri de Cruee in officio com-
memorationem; & fuiſſet incommodum, mo-
dò eam demere, modò addere in Oræione, A
cunctis, pro varietate Miſſæ feria 'is, ſeu de San-
Go. Deinde tota Miſſla commemoratio eſt de
Cruce: qua etiam de caufa tempore Paſchalk
fit in officio commemoratio de Cruce, non in
Miſſa.

2 In Feſtis Semiduplicibus occurrentibus ab octava Epiphaniæ uſque ad Purifica-
tionem, dicitur ſecunda Oratio, Deus qui falutis, tertia Eccleſiæ vel pro Papa,

Deus omnium fdelium.

Secunda oratio de B. Virgine ob ejuſdem par-
tum dicitur, uſque ad officium Purifationis

etiam translatum; tertia pro Eccleſia, vel pre
Papa.

4 In Feſtis Semiduplicibus à Feria quarta Cinerum uſque ad dominicam Paſſio-
nis, fecunda oratio de Feria, tertia, A cunctis.

Secunda de Feria, de qua in ofſicio fit comme-
moratio; tertia, A cuntils, ob alias comme-

morationes & ſuffragia, quæ in eodem fiunt of-
ficio.

5 In Semiduplicibus à dominica Paſſionisuſque ad dominicam Palmarum- ſegunda
oratio de Feria, tertia Eccleſiæ, vel pro Papa

Omittuntur enim commemorationes in ofſi-
cio, & conſequenter etiam in Miſſa; tamen pro
Eccleſia, vel ejus capite, adhuc eſt orandum.
Quod ſi hoc tempore cantandæ ſint duæ miſſæ,
de feſto, & de feria, in feſto ſemiduplici ſecun-

da erit Ecoleſiæ, vel pro Papa, neque dicetur
tertia oratio, ita Romæ fit; & minuitur nume-
rus orationum in Miſſa, ficut & ſuffragiorum
in officio, cujus rei cauſam n. . afferemus.

6⁶ Ie

In
e

hh
ſant ce
cellar
Vuge
Hi
gum
In
0

ien
ſln ita
Olan
01
I
Ane
ora
Notrn
es n
Eehpi
iſch⸗

I
D
le
n

lu

Tnten
dent
ne ve
ſtao
tair

1o!
4

c.

ofhiei⸗
mmitais
tum,
lis,

Prr.
x ha-
ardus

nqua
nunes
hulla
ſpon⸗
com⸗
mo⸗
,4
gan⸗
ſt de
Chali
n in

1ca-
pa,

—

De Orationibus. H 21

6 In Fefſtis ſemiduplicibus ab octava Paſchæ uſque ad Aſcenſionermſccunda oratio

de S. Maria, Concede nos, tertia Eccleſiæ, vel pro Papa.

In his & ſequentibus, quando in officio ceſ-

ſant commemorationes de Sanctis, & de pace,

ceſſat etiam oratio, A caανο. Scd quia beata
Virgo nunquam ceſſat orare pro nobis, & Feſta
Filii ſunt etiam Matris, neque à Sanctis quid-
quam obtinemus, quod à Deo per manus Ma-

riæ prius non donetur, ideò rempore Paſchali,
infra octavas Aſcenſionis, Corporis Chriſti, &
Sanctorum, in eorumque Vigiliis, ſeeunda O-
ratio eſt de B. Virgine; præterquam quod hoe
facrificium de ea mundo fuit generatum, Hono-
rius in Gemwza auimaæ, lib. k. C. 10..

7 In Feſtis Semiduplicibus infra octavas occurrentibus, ſecunda Oratio dicitur de
Octava, tertia quæ ſecundo loco infca octavam ponitur.

Sicut in Ofſicio fi commemoratio de Octa-
va, ita & in Miſſa in ſecunda oratione; & con-

ſequenter, quæ fecunda erat tertium obtinet
locum.

8 Infra Ockavas Paſchæ & Pentecoſtes, in Miſſa de Octava dicuntur duæ tantùm

Orationes, una de die, alia Eccleſiæ, vel pro Papa.

Valeat hic ea ratio quam affert Durandus in
dominica de Paſſione, in qua ceſſant Comme-
morationes Sanctorum in Ofſcio; ut ſcilicet
noſtra intentio feratur in Chriſtum ſolum, &
ſpes noſtra elevetur ad unicum ejus ſingulare
refugium. Addimus igitur in tempore P'aflionis,
Paſchatis & Penticoſtes aliam Orationem tan-

tum pro Eccleſia, vel pro Papa, pro quibus

præcipuè orandum, nullo alio mediante Ad-
vocato, neque beata Virgine; quia Chriſtus &
Spiritus Paraclitus ſunt tunc tempois ſuptemi
& unici Advocati noſtri. Si in prœdictis occutr

commemoratio de Sanéto, non dicitur tti

Oratio, ad ſenſum Rubricæ.

9 Unfra alias octavas, & in Vigiliis quæ jejunantur (cxceptâ vigilià & Nativitatis
Domini, & Pentecoſtes) dicuntur tres, una de die, ſecunda de Sancta Maria,
tertia Eccleſiæ vel pro Papa. Sed infra ectavas Sanctæ Mariæ, & in vigilia, &
infra octavam omnium Sanctorũ, ſecunda Oratio diciture de Spiritu ſancto, Deus

qui corda, tertia Eccleſiæ, vel pro Papa.

Pro prima parte rubricæ attulimus congru-
entem rationem in hoc codem tit. n. 6.
d Warivitatis Domini, & c.) Hæ vigiliæ ha-
bent rationem Feſti Duplicis & ſolemnioris.
e De spiritn ſancéto.) Quia in ptima Oratio-
ne vel explicitè, vel implicitè, ut in vigilia, & in-
fra octavam omnium Sanctorum, Mariæ me-
rita imploramus; ideò in ſecunda oratione eam

denuòè invocare non debemus. Sit igitur ſecun-
da de Spiritu ſancto, qui cam obumbravit „&
ſœcundam reddidit. Quem rituin viguiſſe apud
aliquos in Othcio parvo B. Virginis, ur poſt O-
rationem de beata Virgine fieret ſemper com-
memoratio de Spiritu ſancto, &de omnibusSan-
ctis, ſcribit Radulphus Propoſ. 20.

10O In Dominicis infra octavas occurre tibus dicuntur duæ oratione ‚ una de Do-
minica, ſecunda de octava: & in die octava dicitur una tantùm oratio, niſi fa-

cienda ſit aliqua commemoratio,

Ratio eſt, quia de octava ſi Commemoratio
in Dominica, tertia verò oratio omittitur ad

majorem ſolemnitatem. In octava dicitur una
. . . .
tantùm oratio, quia eſt duplex Officium.
.◻ Acci-

22 Comment. in Rubr. Miſſalis, Pars I. Tit. IX.

Accidit in Dominica privilegiata fieri tan- de octava. Neque tertia dicitur; quia dies eſt

tum Commemorationẽ de die octava, quæ non

octava, & nobilior quàm Dominica infra octa-

transfertur; & cunc in Miſſa ſecunda oratio erit vam, in qua duæ tantum dicuntur.

I1 In Dominicis dicuntur tres, ut in Ordinario aſſignantur. quibusdam exceptis,

At ſuis etiam locis notatur.

Cauſam habes ex Clemente ſaprà, num. 2.
Exci pitur Dominica Paſſionis, in qua duæ tan-

cum dicunturx, ob rationẽ ſupra allatam æ. S. Item

☛

Dominica Palmarum, in qua una tantum oratio
tit. y. m. /. Rem Dominica in Albis, quæ unicam
habet orationem, quia ejus ofhicium eſt Duplex.

72 In Feſtis Simplicibus, & Feris per annum, niſi aliter in propriis locis notetur.
dicuntur tres, ut in ſemiduplicibas, aut f quinque: poſſunt etiam dici g leptem ad

hibitum.
Plures tribus non dicuntur in Semiduplicibus,
niſi ob Commemorat.
Quinque, Propter quinque partitam Chri-
ſti Paſſionem, Microl. c. g.
g Septem.) Quia Chriſtus in oratione Domi-
nicali ſeptem inſtituit petitiones, Microl. abi
Jſupra: vel ob ſeptiformis gratiæ Spiritum, In-
noc. III. lib. 7. cap. 27. Plures etiam poſſent dici;
ſed tædio eſſent audientibus, ex Micrologo loco
eitato. Contigit Romæ anno 1628 in Eccleſia An-
glorum dici octo Collectas de præcepto, nimi-

tum de Feſto S. Silveſtri, de dominica infra octa-
vam Nativitatis, de quatuor octavis, de quinta-
ockava S. Thomaæ titularis, & ultimam juſſu Pon-
tificis, Dezs refugium.
Ad libitunz vero hoc loco non ſi gnificat ta-
men, quòd quaſcumq; velis orationes dicas: ſed
eas prius, quæ in rubricis aſſignantur, pro ſecun-
da, vel tertia, & tunc ſupra illas, quæ tibi magis
placent, addere poteris alias cum debito ordine,
G& numero.

13 In feriis Quatuor Temporum, ubi plures leguntur Lectiones, hujuſmodi plu-
res Orationes dicuntur poſt ultimam Orationem ante Epiſtolam, ut ſuis locis in DPro-

prio Miſſarum de Temporæ.

Leguntur cnim plures Lectiones in feriis
quartis & Sabbatis Quatuor Tem porum,; præte-
tea in feria quarta ante Sabbatum Grienter,Do-
min. Quadrageſ. & in feria quarta majoris Heb-
domadæ. Quia verò Epiſtola magis attinet ad

Sacriſficium Miſſæ, quàm lectiones præcedentes
idcirco multiplex Oratio, quæ ad Sacrificium
Propius accedit, immediatè ante Epiſtolam col-
ocari debet. .

14 In Miſſis votivis, quando ſolemniter dicuntur pro re gravi, vel pro publica Fc-
cleſiæ cauſa, dicitur una tantum oratio: ſed in Miſſa pro gratiarum actione additur
alia oratio, ut in proprio loco notatur. In aliis autem dicuntur plures ut in Feſtis

Simplicibus.
Unitas orationis dicit & ſigniſicat ſolemnita-
tem, ut in duplici patet. In Miſſa verò pro gra-
tiarum actione additur alia per modum com-
memorationis cum diſtinctione à prima, ut no-
tavimus ſuprà tit. y. . . & eſt Burchard. In vo-

tivis privatis ſecunda oratio eſt, de quo fit of-

ficium ; tertia erxit ca, quæ ſecundo loco dicitur
in Miſſa de officio; exceptis voti vis iis, de quibus
numero ſequenti. Oratio pro gratiarum actione

ſecundo ſemper loco dicitur.
1f. In

Or
ſebenn
ſeupet.
venpot
guibue
elpe
Olatio,
lumbet
Mrc
moria
Cration

Se
ce⸗
10
Molati
llean
Junde
Comine
goce
Gvod 1
Gune
Juard
ngel
Velſeſt

tent.

r
ee
c n
1 1
Wot
Mora
innc
yn
n

lies eſt
200-

eptis,

loratio
tnicam
upler.

etur,
mn ad

nocka⸗
quinta.
ubon.

cat ta⸗
1s;led
cun⸗
magi
tdine,

plu.
Pro-

lentes
Xium

ncol⸗

1Fc-
litur
eſtis

of-
citur
mibus
ione

ls

De Orationibus. 2

1; In votivis B Marix ſecunda oratio dicitur de Officio illius diei, & tertia de Spiri-

tu ſancto: ſed in labbato, quando de ea factum eſt officium, ſecunda grero erit
de Spritu ſancto, tertia ccleſiæ tuæ, vel pro Papa. h In vorwis de Apoſtolis,
dquando ponitur oratio A cunctis, ejus loco dicitur oratio de S. Maria, Concede

nos famulos.
Orationem de Spiritu ſancto convenire Miſ-
ſæ Beatæ Virginis, diximus hoc eodem tit. 9. &
ſeinper dicitur, quia eſt rubriea generalis, etiam
tempore Adventus, Paſſionis, & Paſchali, in
quibus aſfignatur in aliis Miſſis oratio Eccleſiæ,
vel pro Papa.
h Es votiviz de Apoftolis, &c.] Non dicitur
oratio, Acunttis, ne fiat nova mentio A poſtolo-
rum Petri & Pauli; nam de his Apoſtolis tantum
Kubrica loquitur: ne verò pereat deinde me-
moria Beatæ Virginis, quæ habetur in omiſſa
oratione Acnnéltis, dicitur ejus loco Concede, de

ſancta Maria.
In aliis aurem temporibus, quando non dici-
tur Acundtis, nulla accidit mutatio.
Quxres, an ſimilem ob cauſam in Miſſa voti-
va de Patrono, ſeu Titulari, qui nominatur in
litera N. in oratione A cunctis, debeat fieri ſimi-
lis mutatio orationum. Reſi pondeo, ſatis eſſe in
eo caſu, veltacere in oratione, Acunctis, nomen
Patroni, ſeu Titularis, ne de eodem bis fiat men-
tio in collectis; vel nominare poteris vice illius
alium pro tua devotione.

16 Si cùͤm plures dicuntur orationes, occurrat fieri ĩi commemorationem alicujus
Sancti, ea ponitur ſecundo loco, & tertia oratio dicitur, quæ alis ſecundo loco

dicenda erat.

ĩ Commemorationem. ]Intellige hic Comme-
morationem Sancti, non ad libitum Sacerdotis
ſed eam, quæ facta eſt in ofſcio, ut in Sabbato,
quando fit officium Beatæ Mariæ Virginis cum
commemoratione feſti ſumplicis; tunc enim o-
ratio de Spiritu ſancto erit tertio loco dicenda.
quod valet etiam in Miſſis non votivis, ut di-

ctum eſt ſupra tit. 2. n. y.

Atque hinc ille ritus non ſatis placet dicendi
quatuor orationes in dominicis & feriis Qua-
drageſinæ, prima de feria, ſecunda de vigilia,
vel feſto ſimplici, tertia A uncttis, quarta Omni-
potens: vel adde quintain, vel deme quartam,
ut dictum eſt ſupra n. 12.
Accidit etiam, à Superiore decerni pro publi-
ca cauſa quotidiè dicendam orationem, Dens
refnginm noftrum, ſeu aliam, & tunc vel dicitur
loco tertiæ ad libitum: vel addatur uti comme-
moratio in Duplicibus, Semiduplicibus & Do-
minicis. Sacra Rituum Congregatio die 25.
Anguſti 6zz. omitti decrevit regulariter præ-
dictam orationem in feſtis primæ claſſis: in a-

His vero ſecundæ claſſis, communior uſus in-

ſigniorum Ecclefiarum Urbis eſt, ut neque di-
catur in Miſſis privatis, nedum in ſolemni,

à qua ſola excluditur commemoratio de feſto

ſimplici, quæ conſuetudo mihi placet. Ita ve-
rò addatur hæc oratio, ut nulla omittatur ex iis,
quæ in Miſſali euique Miſſa ſingillatim & nomi
natim aſſignantur: imò in iis, in quibus tertia eſt
ad libitũ, potes eam dicere, & addere: Deus refu-

Zium: ea ratione tamen, ut ſerves debitum nume-

rum, videlicet, quatuor in Dominicis & Scmidu-
plicibus, quinque in ſimplicibus, ferialibus &
votivis, juxta fuperiorem Rubricam n. 72.
In Miſſa de Sancto, qui titulus eſt Altaris, de
quo tamen non recitatur officium, ſed Miſſa
tantùm, ad ejuſdem Altare, in die feſto illius
Iquia non debet omitti oratio ejus de quo fit of-
ucium) convenit ut tertia ſit oratio, quæ aliàs
ſecundo loco tunc temporis dicenda foret. Eſt
enim hæc Miſſa ex votivo & feſtivo mixta. Ex
votivo, quia diſcordat ab ofſicio; ex feſtivo,
quia eo die obiit Sanctus de quo miſſa: & ideò
dicitur in ea Eymnus Angelicus, ut ſuprà dixi-
mus.
177. In

24

Comment. in Rubr: Mißalis Pars I. Tit. X. & NX.

7 In concluſione orationum hic modus ſervatur. Si oratio dirigatur ad Patrem,
concluditur, Per Dominum noſtrum, &c. Si ad Filium, Qui vivis & regnas cum
Deo Patre Si in principio orationis fiat mentio Fili, concluditur, Per eundem
Dominum noſtrum. Si in fine orationis ejus fiat mentio, Qu tecum vivit. Si
facta ſit mentio Spiritus ſancti in concluſione dicitur, In unitate ejuſdem Spiritur
ſancti, &c. Alia quoque in dicendis orationibus ſerventur, quæ ſuperids in Rubri-

ca de commemorationibus dicta ſunt.

Oratio ad Patrem ut plurimùm dirigitur, ad Monimum, quaſt. 1.

juxta doctrinam Chriſti, Matth. 6. & Joan. 16.
& ex Decr. Carthag. Concil. cap. 23. & tunc
concluſio fit hoc modo, Per Dominum noſt rum
Zeſuv Chriſtum. quod ſumptum eſt ex Epiſtola
ad Romanos y. Innoc. III. lib. 2. c. 26. Rarò ad
filium dirigitur, nec antiquitus, ut notat Bel-
larm. de miſſ. lib. 2. c. 16. ut Filius etiam credatur
Deus: & eo calu concluſio fit, Qui vi vis & re-
nat. Nunquam de facto ab Eccleſia ad Spiritum
ſanctum in Miſſa Collecta dirigitur: quia do-
num eſt, & à dono non petitur donum, ſed à
donatoribus, à quibus ille procedtt, Duran.lib. 4.
e./7. diriguntur tamen Hymni & Scquemiæ ad
eum; & poſſent etiam dirigi Colłectæ; quod Ec-
cleſia non fecit adhuc.
Reliqui concluſionum modi per ſe patent, &
qua de cauſa variandi, ut nimirum concinant
ſenſui orationis ultimæ, cx Nav. de oration. C. 19.
nk. 6g9. quam concludunt. Si ad ipſam Trinita-
tem dirigitur oratio, dicitur Qui vivis, &c. ne
videatur ſeparari Chriſtus à Trinitate.
Hoc autem eſt commune omnibus concluſio-
nibus, ut mentio in iis fiat ſemper ſanctiſſimæ
Trinitatis; ut intelligamus, nullum fieri præju-
dicium reliquis divinis Perſonis, quæ in oratio-
ne taceri videntur, dum conſummatio oſtendit,
aullum cſſe diſcrimen in Trinitate, Fulgent. lib. 2.

In vnitate Spiritus ſancti Dews, ita legen-
dum eſſe, non autem præponendam vocem
Dei, tradit ex Romana auctoritate Radulph.
Propoſ. 22.
Additur Amen in fine, ut communem ora-
tionem, quam Sacerdos obtulit, omnes con-
firment, idem ibidem; meminitque hujus ritus
re pondendi Amen S. Auguſtinus Epiſtol. 1755.
& trabt. 41. in Joan. & quia vox Hebræa eſt, quæ
ſignificat apud nos idem quod fiat, in precati-
onibus uſurpata eſt Apoſtolorum tempore, /.Cor.
14. tam à Græcis, quâm à Latinis, & nunquã fuit
mutata; uti alia etiam retinentur Hebræa, ob
cauſas paulò infra recenſendas. Significat ctiamm
verum eſt, Orig. tratct. 3y. in Marth. Ambr. de
ii qui initiantunr myſterus, lib. I. c. 9. & in hoc
ſenſu concordat Amen cum orationis potius
concluſione, quàm cum oratione; quaſi affir-
met populus, verum eſſe, regnare Deum inu-
nitate Spiritus S. Innocent. III. lib. 2. cap. 26. Du-
rand. lib. 2. Cap. 17.
Notat Navarrus de orat. cap. 19. num. 171.
concluſionem abbreviari, & dici, Per Chriſtum

Bominum noſtrum: quod in Canone fit, quan-

do ſcilicet non præcedit, inquit ille, Dominn:

vobiſenm, quod verum eſt ut plurimum, non

autem ſem per.

De Epiſtola, Graduali, Alleluſa, & Tractu,
ac de Evangelio. A.

1 Oſt ulſim im orationem q citur Epiſtola: qua fin ta, à miniſtris re ſponde-

tur,Deo gratias Et ſimiliter quando leguntur plures lechones. poſt ſin

gulas

dicitur, Deo gratias, præterquam m in fine quintæ lectionis Danielis in Sabbatis

Quatuor Temporum, n & in fine lectionum feriæ ſextæ in Paraſceve, & Sabbati

ſancti.

.
ſeu
tune,
Lut
E
ſun
An
Md
Ect
Cn.
chtt
Acte
Decn
l 14
60
Ppin

foren

nne
N.
h
kecti⸗
terl
Pern
Po.
Mur.
3
nitn
Du⸗
ſun
cel
Kl
Dan
tyer

dot
in;

90

⸗
Enn

en,
CüIR
dem
. Fi
Urirur
uubr.

een⸗
ſocem

Culph.

nota⸗
con.
litur
..70.
t,gne
tecati⸗
,,Cr.
afuit
4, 05
cliamm
br.
n hoc
votius
alhr⸗
ninu⸗
.Da⸗

n. 7l.
Fum
quan⸗
ninn
noñ

nde-
guln
halls

barti

4.

1

De Epiſtola, Graduali, Alleluia, & C.

* Epiſtola.] Sonat Epiſtola ſupermiſſionem,
ſeu ſupererogationem; quia litteræ, quæ mit-
tuntur, habent aliquid ſuprà id quod viva voce
nuntius refert, ideoque Epiſtolæ vocantur.
Eſt igitur Epiſtola Miſſa ſuprâ ſive ultrà Te-
ſtamentum vetus, & Evaſgelium, Alcuinus de
divinis offciis. Auctores legendi Epiſtolam in
Miſſa fuere Apoſtoli, & habetur in Liturgia
Sancti Petriʒ tum ſucceſſores Apoſtolorum, ex
Can. o. Apoſtol. Dionyſ. de Eocleſiaſt. Hierarch.
capite 5z. Alexander autem Papa, qui dicitur
auctor ab Honor. in Gemma cap. S. fortaſſe
Decreto ritum ſtabilivit. Ante Anaſtaſium Pau-
lus tantùm legebatur, ex Demochare, Tom. 4.
Saz. G. deinde verò non ſolùm Pauli legebantur
Epiſtolæ, Walaft. Strabo capite 22. ſed etiam a-
liorum Apoſtolorum & Prophetarum: quod
clarè aſſerit S. Juſtin. Apol. 2.
Porrò per totum anni curriculum ex Prophe-
tis & Apoſtolis collegit & ordinavit Epiſtolas &
lectiones Sanctus Hieronymus in libr. qui dici-
tur lectionarius, vel Comes &. Hieron. ut docet
Berno capite i. Damaſo approbante, ex Radul-
pho Prop. 23. eo fine, ut per lectionem præpare-
mur ad myſteria, ex Cabaſila cap. 22.
Et in lectionibus quidem veteris Teſtamenti
initium eſſe ſolet, Ia diebus illis; finis autem, ait
Dominus omnipotens: quia in libris illis hæc ſœæpè
ſunt in uſu. Titulus etiam Sapientiæ ommunis
eſt lectioni Proverbiorum, Canticorum & Ec-
cle ſiaſtici; quia hi libri dicuntur Sapientiales, ex
88. Patrum antiquo uſu & ritu. In Epiſtolis verò
Pauli eadem de cauſa fit initiũ ab ea voce, Fra-
tres; & finis eſt, In Chriſto eſu Domino noſtro.

25

In aliis item Apoſtolicis Epiſtolis ob eandem
cauſam utimur initio voce illa, Cariſſimi, uſita-
ta à Petro & Joanne in fuis epiſtolis, Durand.
lib. g. cap. 16.
Certè in Dominicis epiſtola ſolet eſſe de No-
vo Teſtamento; quia dominicus dies reſurrecti-
onem Domini, & tempus gratiæ repræſentat,
Durand. lib. 2. de rit. cap./5.
Sed cur ante Evangelium legitur, cùm ſit mi-
noris dignitatis? Primò, quia deſignat officium
Joannis Baptiſtæ, Ruper. l. . c. 32. qui fuit utri-
uſque Teęſtamenti, cujus ſunt epiſtolæ, Innocen.

III. lib. 2. c. 29 Deinde ex Alcuin. mos fuit A-

poſtolorum, ut bini ante Dominum irent, Lac.
o. Tertiò ex Walafr. loc. cit. ut animus audi-
entium à minoribus ad majora ſentienda pro-
ficiat, & gradatim ab imis ad ſumma conſcen-
dat. Alias duas cau ſas lege apud Durand. loco ci-
tato, quæ minùs mihi placent.
I Deo gratias.) Burchard. Auguſtini ſæculo
conſueverunt dicere Monachi cùm hominibus
occurrebãt, Deo gratias: quod ipſe ſcribitAu guſt.
ad pſal. 132. adeò erat tunc in Miſſa, & Officio
uſitatum. Gratias autem agimus Deo, quòd do-
ctrinæ ſuæ panem nobis frangere dignatur, ex
Rupert. lib. i. de divin. eftc. c. 14. Si Pauli erat
epiſtola, dicebatur in fine, Pax tecuve, ex Au-
guſt. epiſt. 163.
m ly fine quintæ lectionis.] Omittitur reſpon-
ſio miniſtri, ne interrumpatur textus & ſenſus,
ut ibidem legenti patet.
n Et in ſine Leètionum, &.] Sunt hi dies lu-
ctus, in quibus abſtinemus ettam à Gloria Patri
c. & ſimilibus loquendi modis feſtivioribus.

2 Poſt Epiſtolam dicitur o Graduale, quod ſemper dicitur, y; præterquamtem-
pore Paſchali, cujus loco tunc dicuntur duo verſus, ut habetur in Rubrica in Sabbato

in Albis.

o Graduale.] ſeu Gradale, Rabanus l. . c. 33.
60 quod cantabatur in inferiori gradu, Ordo
Rom. vel juxta gradus pulpiti, in quo legebatur
Evangelium, Raban. ibid. vel quia cantabatur,

dum Diaconus aſcenderet gradus pulpiti Evan-

gelici, ex Walafrid. e. 22. & Rhenano ad Ter-
Tem. 4

tul. de Cor. milit. vel in gradibus Altaris, Du-
rand. I. 4. c. 9. Cantari autem cœpit, auctore
Cœleſtino I. ex Sigeber. anno Domini 426. &
Ruper. lib. 2. divin. offc. c. 27. Ambroſius com-
poſuit, ex Rad. prepoſit. 23. Gelaſius, & Grego-
rius item ex Durand. logæo. citate appellantur in

Anti-

25
Antiphonario Gregorii Reſponſoria.
p Pbraterquam tempore Paſchali.] Quia ex
Rup. lib. I. capite 3 ½. Graduale lamentum indi-
cat, & laborem, quæ non congruunt cum tem-
. . . . .
ore ſummæ lætitiæ Paſchalis. Summa verè fuit
titia poſt recuperatum Thomam in dominica

3 Poſt Graduale, dicuntur 4 duo Alleluja, deinde verſus, & poſt verſum unum

Comment. in Rubr. Miſſalis Pars IL. Tit. X.

in Albis, in cujus Sabbato ideò ceſſant Gradua-
lia; eorum autem loco dicuneur duo verſus, qui
nihil ſiniſtrum aut triſte ſonant, Innocent. loco
citato c. 33. Quod ſi infra Octavam Paſchæ Gra-
duale dicitur, id fit propter recenter baptizatos,
Ruper. lib. b. Cap. I. *

Alleluja. Tempore Paſchali quando non dicitur Graduale, dicitur aliud Alleluja poſt
ecuadum verſam: & quando non diciturr Sequentia, non dienur poſt ultimum ver-

ſum, ſed poſt Sequentiam.

q Duo Alleluja.] Uſurpatur Allæalujatin litur-
gia S. Petri hoc loco. Poſt luctum lætitia ſequitur,
Rupert. lib. 1. cap. 2. & peregrina vox eſt, ut
idem ait, ad exprimendum peregrinum gaudi-
um, quod in Cœleſti jeruſalem nos manet; eſt
enim vox Hebræa, quæ ſignificat Laudate Do-
minnm, Aug. in Pſalm. 118. cum plenitudine
tamen gaudii & exultationis, auctore S. Thom.
poſt Gloſ. in cap./g9. Apoc. unde & in diebus mœ-
roris omititur. S. Germanus in Theoria expli-
cat, Al, id eſt venit, el, Deus, zia, laudate. Allas

referc ſignificationes Durand. lib. z.c. 20. Primã

ex Auguſtino, Salvum me fac Domine. Secun-
dum ex Hieronymo, Cantate landem Domino.
Tertiam ex Gregorio, Pater, Filius, & Spiri-
rus ſanétus; ſed eſt S. Germani loc. cit. vel lux,
vita, ſalus. Qlattam ex Petro Antiſiodor. Al-
tiſſimus levatuseſt in Cuce, lugebant Apoſtoli,

Jarz ſurrexit. In aliam linguam transferri non

debet, ſicut nec Amen, propter ſanctiorem au-
ctoritatem. Iſidor. lib. 1. de divin. offc. cap. 13.
nam de Jeroſolymitana Eccleſia translata fuit
ad Romanam à S. Hieronymo juſſu Damaſi, ut
docet S. Greg. lib. 2. Epiſt. 63. qui & eandem vo-
cem reſtituit, ex Rupert. lLib. I. cap. 37. non ſum-
pliciter ſed inſtituit, ut caneretur etiam extra
tempus Paſchale, ut explicat Baron. ex Aug. in
p al. ob. um ſcribit de Damaſo, anno zöt. quod
enim erat in uſu Jeroſolymis ante Damaſum, &
Damaſus Romæ ordinaverat, fortaſſe deinde
omiſſum fuerat uſq ue ad tempora Gregorii. Et
ſicuti Wrie, vox Græca, ita & Allelnja vox He.
bræa „» a Latinis uſurpatur, ut omnis lingua in

Miſſa confiteatur, quia Jeſus Chriſtus in gloria
eſt Dei Patris, Innoc. III. lib. i. c. 33.
Quod autem dicendum ſit in Miſſa poſt Gra-
duale, ſeu Epiſtolam, habetur in Ordine Roma-
no: & geminatur, ob geminam quam exſpecta-
mus glorificationem animæ & corporis. Addi-
tur verſaus & alterum Alleluia, quaſi intermix-
tum ſit Graduale tum luctu, tum lætitia, ne de-
ficiamus in hac vita ærumnarum plena: Durand.
loco citato. Quod dieitur de Sequentia & Alle-
luia in hac Rubrica, habet Burchard. ut ultimum
locum prope Evangelium impleat Allelxja.
r Sequentia.) Diximus ſupra I. part. tit. . vO-
cari jubilationem ab Ordine Romano, & cur

dicta ſit Sequentia, docui mus ibidem. Primum

earum Auctorem ferunt fuiſſe Abbatem Noge-
rum, ſeu Notherum Sancti Galli, & Nicolaum
Papam eas approbaſſe, Radulph. propoſ. 23. eas
etiam fuiſſe in uſu Romano tradit Walafr Stra-
bo cap. 22. Verum SS. Ambroſio & Auguſtino
adſcriptas fuiſſe aliquas Sequentias, ſcribit Du-
rand. lib. 2. cap. 22. Pulchrè igitur junguntur Se-
quentiæ cum vocibus Alleluja ad explicandam
Paradiſi lætitiam ineffabilem in ſolemnioribus
Feſtis, puta, in Paſchate, & Pentecoſte; cujus
Sequentiæ, Veni ſancte Spiritus, & emitte cœli-
tus, & c. Auctor eſſe perhibetur Robertus Fran-
ciæ Rex, apud Trithemium & Durand. lib. 4.
cap. 22. circa annum ioog. vel Hermannus Con-
tractus, ex Ligno vit e, lib. J. cap. Zo. In feſto
Corporis Chruti Auctor eſt Sequentiæ S. Tho-
mas Aquinas; quam tamen tribuit ſancto Bona-
venturæ Joan. Rioche l. f. Compend. temporum,
. 7l.

ejht
lia le

4
licir
Nann
u.
5
X C.
Quu⸗
encan
nuino⸗
Cum;
um,
in
leri
lle
Mpe
15
Dllo
ſe, D
Kon

1
Nre
n
Din
1
Gh
Ron
lt
Veln
tis
ne⸗

u⸗
gui
loco
Gra.
os,

num
poſt

Ver⸗

gloris

Cta⸗
na⸗
eca⸗
di⸗
mir⸗
de⸗
and.
Ale-
numm

De Epiſtola, Craduali, Alleluja. 6&c. 27
c.71. col. z. ſed primum puto verius. De Sequen- ctor Gemmæ anim. lib z. cap. 137.
tia Paſchatis mentionem ſubobſcuram facit au-
4. A Septuageſima uſque ad Sabbatum ſanctum/ non dicitur Alleluja, neque
dicitur in Miſſis de Feria in Adventu, Quatuor Temporibus, & Vigiliis quæ jeju-
nantur, exceptis Vigihià Nativitatis Domini, t ſi venerit in Dominica, & à Vigi-
lià Paſchæ & Pentecoſtes, ac quatuor Temporibus Pentecoſtes. Nec dicitur in feſto

X SS. Innocentum, „ niſi venerit in Dominica.

ſ Non dicitur.) Leo K. de Conſ. diſt. 1. Hi duo.
& Concil. Folet. IV. canon. 10. prohibent in
Quadrageſima dici. Vox enim tantæ lætitiæ audi-
enda non eſt in diebus mœroris & triſtitiæ, cu-
juſmodi ſunt à Septuageſima ad Sabbatum ſan-
ctum; tum feriæ Adventus & Quatuor Tempo-
rum, tum vigiliæ quæ jejunantur, Alcuin. de di-
vin. offc. capite de Septuageſima. Idem affirmat
de vigiliis cap. de Feria ſexta, in Paraſceve.
Stillicidium eſt enim Alleluia gaudii cœleſtis.
Rupert. libro primo, capite trigeſimoquinto.
t & venerit in Dominica.) Burchard. quam
nullo tempore jejunare, ſed ſemper feſtivam eſ-
ſe, Dominicæ reſurrectionis auctoritas cogit,
Alcuin. loco citato de Feria ſexta.

u Vigilia Paſcheæ, &c.) Burchard. idem do-
cet in duabus vigiliis prædictis. In his autem ſo-
lemnioribus diebus licet jejunemus, lætitiæ ta-
men plena ſunt omnia in divinis officiis cele-
brandis. HZ
x Sanktorum Innoceontum.] Burchad. pro-
pter plorationem Rachel, quæ in figura præceſ-
ſit Matris noſtræ ſanctæ Eccleſiæ; aut quia tem.
pus erat, quo tunc ad Inferni clauſtra deſcende-
bant paſſi, Alcuin. cap. Officium, Vir erat in ter-
ra.
y Miſi venerit in Dominica.) Quæ regina eſt
dierum, ob Domini Reſurrectionem, ex Igna-
tio ſupra citato, & Alcuin. ſupra de Fer. 6.

5„ A Septuageſima uſque ad Paſcha ejus loco dicitur æ Tractus: qui Tractus
prædicto tempore in aliquibus feris non dicitur, ut ſuis locis ponitur: 4 nec dicitur
in Feriis à Septuageſima uſque ad Quadrageſimam, quando repetitur Miſſa Do-

minicæ.
2 Trattus] De eo in Ordin. Remano. Tra-
ctus autem, hec eſt, luctus, ex eodem Ordine
Romano de Septuageſima, à trahendo dictus
eſt, quia tractim cantatur, Alcuinus de Sept. &
veluti tractæ voces lugubres gemitibus & ſuſpi-
tiis admixtæ ſunt, Azor. libro o. cap. 36. quæſti-

one 5. Auctor Tractuum, vel Cæleſtinus, Berno
de offic. Miſſæ, cap. 2. vel Gelaſius, Rupert. li-

ro ſecnndo de divin. offc. capite 21. vel Teleſpho-
rus Durand. libro quarto, cap. 21. vel hi omnes
pe fecère.
Humilitatis verò tempore dici ſolet, & ſem-

per in cauſa humilitatis ponitur, Amalar. lib. 2
cap. 3. unde à Septuageſima ad Paſcha locum ha-
bet Tractus; quia tunc mortem, quæ intravit in
mundum per invidiam diaboli, lugemus, Ru-
pert. libro quinto, cap. /3. vel miſeriam vitæ præ-
ſentis, Innocent. III. ib. 2. cap. 32.
a Neæc dicitur.] Iis certè diebus cantatur Tra-
Qus, quibus frequentior eſt populus, ut ad lu-
ctum excitetur, nempe Dominicis diebus, & in
Quadrageſimæ Feriis ſecundis, quartis, & ſextis,
Durand. lib. g. cap. 21.

6$ Dicto Graduali, ſeu Alleluja, ſeu Traétu à dicitur Evangelium. c Et in princi.

pium Evangelii dicitur, Dominus vobiſcum. Reſpondetur, Et cum ſpiritu tuo dde-
inde, Sequentia ſanéti Evangelii ſecunduùm N. Reſponcetur, e Gloria tibi Domine
B D 2 ſIn

—

28 Comment. in Rubr. Miſſalis Pars I. Tit. . & XI.

Fy In fine Evangelii à Miniſtro reſpondetur „Laus tibi Chriſte: quod etiam dicitur

in fine illius partis Paſſionis, quæ legitur in tono Evangeli, g præterquam in Pa-

raſceve. Poſtea ſi dicendum eſt, dicitur Credo.

b Dicitur Evangelium.) Vox Græca, quæ

latinitate donata ſonat bonum nuntium, Iſidor.
lib. I. cap. 1. accipitur hic pro textu hiſtoriæ E-
vangelicæ, quem Apoſtoli in Miſſa legebant;
quod Schulting. part. I. cap. 19. ex eo Pauli de-
ducit, quod de Luca ait, Ccjius laus eſt in Ean-
gælio per omnes Eccleſias. Succeſſores Apoſtolo-
rum legi curarunt in Miſſa, ut teſtantur Liturgiæ
omnes, & Strabo capite 22. Alexander Papa fir-
mavit uſum decreto, Radulph. Propoſ. 23. &
Gemwalib. i. c. * Eſt autem Evangelium prin-
cipale omnium quæ dicuntur in Miſſa. Sicut e-
nim caput corpori præeminet, & illi reliqua
conſentiunt; ita Evangelium ſe habet cum toto
Miſſæ officio, Rupert. lib. I. cap. 37. Verbum
Verbi eſt, Sermo ſermonis, & Sapientia Sapien-
siæ, Innocent. III. lib. 2. t. 42. Evangeliarium per
annum Hieron. compoſuit »ex Gemma lib. 1.
cap. 5. Certas enim ſtatas lectiones Evangelicas
legi, teſtatur Auguſt. Prol. in epiſt. Zoan. 1.
C Et in principio Evangeli.) Ila Ordo Ro-
manus; ut populus, ait, ſilentiũ præbeat, atten-
tus & benevolus fiat; quod oſtendit ille per ea
verba, Et cum ſpiritu tuo. quod notat Rupert. I.
I. cap. 36. Nam & Apoſtoli ſalutabant primum

dicentes, Pax huic domui, Gemmalib. I. cap. 23.

d Deinde ſequentia, & c.] Ex Ordine Roma-

no, quo docilis etiam fiat idem populus, Ru-
ert. loco citato. Seq uantia verò hoc loco eſt nu-
meri pluralis, id eſt, ea quæ ſequuntur in textu
Evangeliſtæ, Durand. lib. 4. sap. 2.
e Gloria tibi Domine.) Chryloſtom. in litur-
gia. Dicat, qui promptior non eſt, ut cum fructu
capiat verba Evangelii, Gloria tibi Domine. Ita
Amalar. uib. 3. Cap. 15. Vel qui capiunt, glorifi-
cent Dominum, qui mittit verbum ſalutis, ut
dicitur Act. i. Rupert. lib. 1. cap. 36. Vel ſapien-
tiam & ſermonem Dei hunc eſſe omnes nos
credentes, clamemus, Gloria tibi Domine. Ita ex-
plicat S. German. in Theoria rerum Eccleſiaſticar.
Ante textum Evangelii præmittitur, Iz ille
tempore, præterquam, quando eſt initium E-
vangelii, vel in primis verbis textus deſcribitur
tempus proprium illius narrationis; ut, Anno
quintodecimo, Eliſabeth impletum eſt, & c.
f In fine Evangelii.] Refert Durand. libro 4.
cap. 2 ½. Varios ritus. Quidam dicebant, Amen;
hoc eſt, verum, vel iat; alii, Deo gratias: alii,
Benedictas qui venit in nonine Domini: nos
Chriſtum laudamus, de quo narratum eſt in E-
vangelio, ſed verba non ſunt antiquiora Bur-
chardo, qui ea refert, & ante eum nemo.
g Praterquam in Paraſceve.] Chriſto fuit
dies improperii, non laudis.

De Symbolo. XI.

, Snmmpoum dicituri poſt Evangeliũ / in omnibus Dominicis per annũ, etiamſi

in illis fiat de feſto, in quo aliasnon diceretur m In tribus Miſſis de Nativitate

Domini, & deinceps uſque ad octavam Beati joannis Apoſtoli incluſivè. n In Epi-
phania, & per octavam. Feria quinta 4 in Cœna Domini. In Paſchate reſurrecti-
onis, & per octavam. q In Aſcenſione Domini, & per octavam. n In Pentecoſte,
& per octavam. s In feſto corporis Chriſti, & per octavam. ?t In omnibus Feſtis B.
Mariæ. & per octavas. u In feſtis duodecim Apoſtolorum, & Evangeliſtarum, & per
octavas. x In utraq; Cathedra S. Petri, & in feſto S. Petri ad vincula. In feſtis Conver-
ſionis, & Commemorationis ſancti Pauli A poſtoli. In feſto S. Joannis ante portam
ltinam. In feſto S. Barnabæ Apoſtoli/ In feſtis Inventionis & Exaltationis S. Crucis.

2£ In

. In
dalen
Hiere
Coron
0dar
pero
inann
lecle
luber
Coro
lario⸗
niets
leni
Gelal
mmil
ſehn

45
Cauoo
dien
Oinne
6.22,
Puch
AKit
lecita
initio
op.
turer
Ae
Prob
o
tt,
Nro
ſorn
me,
leet
ap
Ne⸗
D
lon
li

ditur
a

Ru⸗
Kwu.
tex

Mar.
uctu
e. Ia
forikt.
, ut
Pien⸗
8 hos
aex
licar.
ly ilo
n E-
bitur
Aane
704.
pen;
alii,
nos
nE-
Bur⸗

fuit

mſi

taté

ci.
e,
8B.
per
er.
m
is.
In

De Symbolo. 29
æ In Transfiguratione Domini. aIn feſtis Angelorum. In feſto b S. Mariæ Mag-
dalenæ In feſtis c quaruor Doctorum, videlicer Gregorii, Ambroſii, Auguſtini, &
Hieronymi, addito feſto S. Thomæ de Aquin. S. Bonaventuræ. Item in feſtis Do-
cCtorum Athanaſi, Baſili, Gregorii Nazianzeni, & Joannis Chryſoſtomi. In die d
octavarum S. Joannis Baptiſtæ. & S. Laurentii. In feſto e omnium Sanctorum, &
per octavam. In Dedicationibus S. Salvatoris,. & SS. Apoſtolorum Petri & Pauli:
in anniverſario dedicationis propriæ Eccleſiæ, & per octavam. In die conſecrationis
Eccleſiæ, vel altaris. In feſtis Sanctorum g; quibus dedicata eſt Eccleſia, & ubi h
haberur corpus, vel inſignis Reliquia Sancti, de quo agitur. In die Creationis, &
Coronationis ſummi Pontificis, & in anniverſario ejuſdem diei. In die & in anniver-
ſario/ electionis & conſecrationis Epiſcopi. Item in omnibus feſtis, m quæ in domi-
nicis, & infra octavas celebrantur, in quibus ratione dominicæ & octavæ dici debet.
Item in feſto n Patroni alicujus loci, veltituli Eccleſiæ (non autem alicujus capellæ,
vel altaris) & in feſtis principahbus Ordinum, & per eorum octavas in Eccleſiis tan-
tum illius ordinis. Item dicitur Credo in Milſis votivis, quæ ſolemniter pro re gravi,
vel pro publica Eccleſiæ cauſa celebrantur.

h Smbolum.] Hoc eſt, indictum ſeu ſignum,
ſeu collatio; quia Symbolum Apoſtolorum eſt
indicium fidei, ejuldemque regula, & continet
omnes articulos ejuſdem, Iid. lIib. 2. de div. offe.
c. 22. Hymnologia Catholica, ſeu Hierarchica
Euchariſtia dicitur à Dionyſ. apud Lindanum
ad Titurgiam S. Petri. Symbolum autem, quod
recitamus in Miſſa, non eſt Apoſtolorum, quod
initio Eceleſiæ cantabatur in Miſſa, ex Dion. A-
reop. cap. 3. de Eccleſ. Hlierar. & habetur in Li-
turgia . Petri. neque eſt Nicænum, quod dein-
de recitari juſſit in Miſſa S. Marcus, qui ſancto
Silveſtro ſucceſſit, ex Bernone eap. 25. de offc.
Miſſæ, quod tamen negat Baron. anno 225. &
probat ex Ruffino in Smbolum: ſed eſt Conſtan-
tinopolitanum, cum additione, Filioque proce-
dit, facta in Concilio Toletano ſub Leone I. ex
Baron. ann 447. ſeu in Concilio Rom. à Dama-
ſo, ut probat Steph. Duran. lib. 2. c. 24. & opti-
mè. Quod Symbolum idem Damaſus Papa dici
decrevit ex Rupert. lib. 2. cap. 21. & quaſi eſſet
aptius modulis ſonorum, inquit Strabo c. 22.
Neque eſt tamen Conſtatinopolitanum purum;
ſed dici poteſt Eccleſiaſticum, ex Demochare
tom. 4. c. . Purum enim à Gregorio Nyſſeno
ſcriptum fuit, & approbatum in Concilio Con-

ſtantinopolitano, ex Niceph. lib. 12. c. 13. de quo
Baron. ann. 35t. quod paulèò diverſum eſt ab eo
quod dicimus. Romæ verèò non dicebatur, ut
ex mox dicendis patebit.
i Poſt Evangelium.) Ex decreto S. Marci
Symbolum poſt Evangelium dicitur, Radulph.
Propoſ. 23. ut per ſanctum Evangelium corde
credatur ad juſtitiam, & per Symbolum ore fiat
confeſſio ad ſalutem, Strabo c. 22. omnes enim
errorum impietates, perfidiæque blaſphemias
calcat, & ob hoc univerſis Eccleſiis pari confeſ-
ſione à populo conclamatur, Iſid. lib. 1. cap. 16.
Dicendum eſt autem, quod ideò Eccleſia Ro-
mana non recitabat, quia (& inquit Berno, ſe
hoc audiſſe à Romanis] nulla unquam fuit hæ-

reſeos (ſæce infeſta. Nam, Henrico Iin peratore

inſtante, Benedictus Papa VIII. hunc Romæ ri-
tum inſtituit, ex eod. Bernone, qui aderat,
cap. 2. de quibuſdam ad Miſſam ſpecét. Baronius
quoque anno 1014. ſub Benedicto VIII. cœptum
eſſe Symbolum Conſtantinopolitanum dici in
Milſſa Romæ, ita ut non anteà, tradit; & dolet
mutatum fuiſſe Romæ hunc ritum Romanæ fi-
dei intemeratæ teſtem.
1 lLI omnibus dominicis) 'alfrid. Strabo
6. 22. & Concilio Toletano, quia in Symbolo ha-
P 3 betur

30 Comment. in Rubr. Mißalis Pars. I. Tit. Xl.

betur articulus reſurrectionis Chriſti, Innocent.
III. lib. 2. cap. y1.
m lIn tribus Miſſis.) De Natali Domini do-
cet Microl. ap. 46. De octava, quia omnes dies
infra octavam pro una feſtivitate computantur,
ut tradit Radulph. propoſ. 25. Et quia octavæ ſi-
gnificant reſurrectionem mortuorup quæ con-
tinetur in Symbolo, Innocent. III. loco citato.
Sed adverte, quod in octava S. Stephani dici-
tur Credo, propter octavam S. Joannis Apoſto-.
l, de quo eſt eadem regula cum Apoſtolis, ut
mox dicemus.
n In Epiphania.) Microlog. ubi ſupra quia
feſtum Domini, & in ea celebratur præterea
feſtum Baptiſmatis, de quo in Symbolo, Confi-
teor aunum Baptiſma. quod annotavit Innocent.
III. loco cit. ubi & Symboli meminit infra octa-
vam Epiphaniæ recitandi.
o Ile Cœna Domini.) Innocent. III. loco cit.
quia, inquit ad Euchariſtiam reſpicit illud, San-
Gtorum Communionem: quod quamvis non lega-
tur in Symbolo Miſlæ Conſtantinopolitano,
puto contineri tamen in eo ejuſdem verbo, U-
num Baptiſma: per ol una eſt Sanctorum ge-
neratio, & per Euchariſtiamn deinde, quæ lac
dicitur 1. Petr. a. una lactatio & nutritio; vel in
co verbo, unam ſanctam Eccleſiam Catholicam,
& Apoſtolicam, ut explicat Durand. lib. 4. 6. 27.
Pp h, Paſchate reſurreitionis.] Radulph. &
Innocent. locis citatis. & ratio patet, quia de re-
ſurrectione Domini in Symbolo fit commemo-
tatio-
q Ii Aſcenſione Domini.) Quia feſtum Do-
mini, Microlog. & habetur articulus, Innocen-
tius III.
r Ia Pentecoſte) Radulph. ſupra: quia di-

citur, Credo in spiritum ſanttum, ut ait Inno

centius III.
ſ In feſto Corporis Chriſti.) Ratione ſupra
allata de Cœna Domini. Urbanus IV. inſtituit.
t Iu omnibus feſtis B. Mariæ.) Microlog.
cap. 46. quia de ea in Symbolo, Innocent. III.
qui tamen mentionem facit octavæ tantum al-
ſumptionis beatæ Virginis, non octavæ nativi-
tatis ejuſdesn.

u Ia feſtis duodecim Apoſtolorum.) De A-
poſtolis Microl loco cit. quia Symboli auctores:
& quia dicitur in Symbolo, Apaſtolicam Eccle-

hiam, quod habet Durand. lib. g. cCap. 27. Evange-

liſtæ cenſentur Apeſtolici viri, & Symbolum
in eorum Feſtis dicebatur, teſte Durando ibi-
dem. ,B
x I utraque Cathedra, & c.) Microl. loco ci-
tato. & ratio patet ex titulo Apoſtolico, de ſe-
tem his Feſtis.
y In Feſtis Iaventionis, &c.) Microl. ibid.
de his duobus feſtis; & de Cruce fit mentio in
Symbolo: crucifixus etiam pro nobis.
2= l Tansfiguratione Domini.) Durand.
ibid. tradit. Feſtum Chriſti eſt. Non ergo renu-
eret Microl. nec Innocentius III. quorum tem-
oribus hoc feſtum deſiderabatur.
a l feſtis Angelorum.) Innocent. III. loce

cit. docet, & ea ratione; quia cùm dicimus Cre-

atorem cali & terræ, intelligimus Deum Crea-
torem Angelicæ naturæ & humanæ. In Symbo-
lo Miſſæ expreſsè dicitur, & inviſibilium, hoc
eſt, Angelorum. A Damaſo decretũ fuiſſe Sym-
bolum in feſtis Angelorum, ſcribit Craſſus lib.
2. Cap. 5o. in ſuo Cerimoniali.
b S. Mariæ Magdalena.) Favet Innocent.
III. quia in Chriſti Reſurrectione ea fuit Apoſto-
lorum Apoſtola.
c Quatuor Doltorum.) Ea ratio eſſe poteſt,
quia ipſi docuere populos, & explicarunt Sym-
boli myſteria: eo verbo quoque fortaſſe ſigniſi-
eantur, Catholicam Eccleliam: argumento ſi-
mili ſumpto à Durando ſuprà in verbo, Apoſto-
licam; pro Apoſtolis. Et in feſtis quidem qua-
tuor Doctorum Latinorũ dici teſtatur Burchar-
dus; imò dicitur etiam fuiſſe decretum à Grego-
rio XI. & Urbano VI. in aliis Græcorum, & S.
Thomæ, juſſit Pius V. ſicut & Sixtus V. illu
addidit feſto S. Bonaventuræ.
d Octavarun, & Loannis Baptiſteæ, &c.) Ita
Innocent. III. ſed ea inquit de cauſa, quia veniuat
infra Octavas Apoſtolorum Petri & Pauli, &
Aſlſumptionis B. Virginis; unde & Præfationes
dicuntur de Apoſtolis, & de B. Virgine. Qua
ratione dicitur etiamsymbolum in eorum feſtis.

ſoccur
ſen Tin
Comme
e 0n
19 Cta
Virgner
grun le
elhtume
torum,
E
AAlit e
lut, Mrl
ſeliſisca
9
i
Neqnec
leroor,
Ebcdela
Gndtide
Myjlnos
1Me
ſtnobile
Clemnite
icosce
Mrrlenten
ſnptos!
Acerem 5
God T⸗
COlceere
er
ſud
Elbites,
Potel G
It ecleſ
Giumn -
bradiunm
tocken
Aluectt
⸗
mmane
Chiced
pprobet
atio de
lten.

De 4.
kores:
Becle-
ange⸗
olum

lo ihi.

hcoci.

de ſe.
kibit.

lo in

Nrand,
tenl
tem⸗

l. hoc⸗
Ce-
(ttca-
mbo⸗
, hoc
Sym⸗
us h.

cent.
voſto⸗

teſt,
Fym⸗
gni⸗
to ſl⸗
r.
qua⸗
char-
rego⸗
& §.
illud

Ia
niuat
i, &
vones
Qus

eſtis⸗

ſi occurrant infta Octavas alicujus Patroni loci,
ſeu Tituli Ecclòſiæ, licet de Octava nulla fiat
Commemoratio in prædictis feſtis.

e& Omniuns Sanbtorum.] Microlog. loco cita-

to. & ratio eſt, quia in hoc feſto veneramur B.
Virginem, Apoſtolos, &&alios; quibus con-
gruit recitatio Symboli. Innocent. putat hoc
feſtum eſſe Dedicationis Eccleſiæz omnium San-
ctorum, de qua ſtatim.
f I Dedicationibus.) Microlog. loco citato.
addit & cauſam Innocent. quia in Symbolo dici-
tur, Sanctanz Eccleſiam: & valet in quatuor his
feſtivis caſibus Eccleſiarum.
g Quibus dedicata eſt Eccleſia.) Scribit Du-
rand. lib. 4. c. 2. hoc fuiſſe in uſu apud quoſdam.
Neque dicas, hanc Rubricam eſſe eandem cum
inferiori, de Titulo Eccleſiæ; quia dantur Titu-
li Eccleſiarum, qui non ſunt Sanctorum, ſed
Sancti Sanctorum, ut Salvatoris, S. Crucis, &
hujuſmodi.
h Habetar corpus, &c.] Symboli recitatio cùm
ſit nobiliorum feſtorum propria, videtur addere
ſolemnitatem Miſſæ, in qua illud, præter ſupra-
dictos dies, recitatur; & idcirco extenditut ad
præſentem & ſequenres caſus in Rubrica de:
ſcriptos. In Translatione verò Sanctorum non
dicerem Symbolum, niſi officium ſit duplex,
quod Translationi principalis tantùm Patroni
concedere ſolet ſacra Rituum Congregatio.
Quæ verò ſit inſignis Relfiquia Sancti, ratio-
ne cujus dici queat Creao in Miſſa, eam eſſe ne
dubites, ratione cujus officium duplex recitari
poteſt. Gregorius enim XIII. anno 1573. conceſ-
ſit Eccleſiis Hiſpaniarum, ut poſſint facere offi-
cium duplex de Sancto, eujus habe ur caput,
brachium, crus, quibus ſacra Rituunr Congre-
gatio die 8 Aprilis 1628. tanquam inſignem Re-
liquiam, addidit eam partem corporis, in qua
paſſus eſt Martyr, modò ſit integra, & non par-
Va. Quod ſi corpus habeatur integrum, autilli-
us magna pars, a fortiori Symbohum in Miſſa re-
citari debet. Prædicta verò intellige de Reliquiis
approbatis, ut declaravit eadem ſacra Congre-
gatio die z. Qunii 1617. & grædicta die 5. Apri-
lis 1625.

De Tymbolo. 31

i Creationi: &c. Et jure in tribus his caſibus:
quia Domnus Apoſtolicus nominatur in Litani-
is, caput eſt Eccleſiæ Catholicæ & Apoſtolicæ,
de qua in Symbolo: & in Collectis pares ſunt il-
læ duæ, pro Eccleſia, & pro Papa; quæ cum al-
ternativa, ad libitum Sacerdotis præſcribuntur.
I Eleltionis. &c. Si in conſecratione Eccleſi-
arum, quantò magis in conſecratione Epiſcopo-
rum? & pertinent Epiſcopi ad cum articulum
Catholicans Ecocleſiam. Audi Ambroſium in Ora-
tione de Obitu fratris ſui: Advocavit Satyrus ad
ſe Epilcopum; nec ullam veram putavit, niſi
veræ fidei gratiam; percunctatùſque ex eo eſt,
utrumnam cum Epiſcopis Catholicis, hoc eſt,
cum Romana conveniret Eccleſia. Denique Vi-
carii ſunt Apoſtolorum, ut dicitur in Ordine
Romano ex Conc. Nicæno cap. z. de Conſecra-
tione Epiſcopi. In die conſesrationis Epiſcopi aſ-
ſerit dici Symbolum Burchardus.
m Quæ in Dominicis.] Innocent. VII. decre-
vit, dici Credo in Feſtis S. Joannis Baptiſtæ, &
§. Laurentii, quando veniunt in Dominicis, a: in
Brev. Venets I2l. narratur. & hac cadem ra-
tione dicendum erit etiam Symbolum in Vigiliis
Nativitatis Domini, & Epiphaniæ, & in Octa.
va SS. Innocentum, ſi venerint in Dominica,
nimirum ratione Dominicæ, qui caſus fuit omiſ-
ſus in Miſſali.
n Patroni alicujus loci.) Patronus & Titula-
ris Eccleſiæ ſunt quidem primæ claſſis, non ideò
tamen illis convenit, ut dicatur Credo; quia
non dicitur in Feſto S. Joannis Baptiſtæ, quod
eſt primæ claſſis: ſed quia, eùm locus fiat cele-
brior, concurrente populo ad Feſtum Parroni,
ſeu Tituli Eccleſiæ, æquum eſt, ut ſanctam fidem
populus ibidem cum Clero conclamet, & pro-
fiteatur. Hinc dicitur Credo in FeſtoS. Jaannis
Baptiſtæ in propria Eccleſia, ob locum & con-
curſum populi; & ob eundem concurſum dici-
tur etiam in Miſſis Votivis, quæ ſolemniter ce-
lebran ur pro re gravi, de qua vide ſupra tit. .
n. 4. Solus autem concurſus populi non facit, ut
legitimè dicatur Credo, ex Rubricis: alioquin in
Eccleſüs ruralibus in omnibus Feſtis diceretur
Credo.
In

32² Comment. in Rubr. Mißalis, Pars I. Tit. XII.

In Vigiliis autem, quæ veniunt infra Octavas, Litaniarum majorum in Feſto ſancti Marci; ea-

habentes Symbolum, non tamen dicitur Sym- dem enim eſt ratio in his Feriis majoribus: imò
bolum, ſicut neque Hymnus Angelicus; quod à fortiori, ſi non in Rogationibus, ergo nec in
habetur in Miſſali, ex ſimili Rubrica, in Miſſa Vigiliis, quibus illæ præſtant. .

De Oſertorio, Secretis, Prafationibus, &, Canone. AlII.

„ LPa Symbolum, vel ſi non ſit dicendum, poſt Evangelium, o dicitur Do.

minus vobiſcum, y Oremus, q deinde Offertorium: poſteà fit oblatio cum
Orationibus, ut in Ordine Miſſlæ Quàâ oblatione factà, dicuntur Orationes ſe-
cretæ, 5 ſecundum numerum Orationum, quæ clarâ voce in principio dictæ ſunt:
ſed ante primam orationem: non dcitur Dominus vobiſcum, nec aliquid aliud 3
ſed dicto, Suſcipiat Dominus ſacrificium, abſolutè dicuntur, v neque etiam ante
ſecundam orationem dicitur Oremus. æ Terminatur autem prima & ultima ora-
tio, ut dictum elt ſuprà in rubrica de orationibus: & ſecretò dicuntur uſque ad illa
verba in concluſione, y Per omnia ſæcula ſæculorum, quæ clara voce proferuntur,

(ue

& incipitur Præfatio-

o Dicitur Dominus vobiſeum.) Ordo Ro-
man. & introitum demonſtrat ad aliud officium,
dum ſalutat Sacerdos operarios ſuos Amalar, lib.
3. cap. I9. invitaturus quoq; ad orationem monet,
niſi Dom inus ſit nobiſcum, non poſſe nos orare,
Innocentius III. lIibro 2. Cap. 13.
p Oremus.) Ordo item Rom. quo docemur,
ut ſtabiles ſimus in fide, quam profeſſi ſumus
in Symbolo, Steph. Eduen. de Sacram. Altar. c.
12. vel precamur, ut vo luutarium Sacrificium ac-
ceptabile ſit Domino, nec deſpiciatur cum ſacri-
ficio Cain, Amalar. loco citato.
q Deinde Offerterium.) Ordo Rom. & in An-
tiphon. S. Gregorii, nomen hoc habetur. Porrèò
Offertorium, auctore Iſidoro lib.é. Eymol. cap.
19. quaſi ob fertum. Fertum enim dicitur obla-
tio, quæ in altari offertur. Fertum ſine feretum,
ait Feſtus, genus libri dictum, quod crebriùs ad
ſacra ferebatur. Vel dicitur offertorium ab offe-
rendo, quia tunc oblationes fiunt, Innocent. III.
lib. 2. C. g. vel eſt offerentium Canticum, Gemm.
anime lib. I. &. 97. Offerendam vocat etiam A-
malar. lLib. 3. Cap. 36.
Quis auctor? Cæleſtinus, ex Demochare, tom.
4. cap. /5. Eutychianus, ex Petro ab Opmeer de
ofic. Miſſæ, S. Gregorius, ex Gemma an. lIib. 1I.
ap. 55. inclinaverat prior in hanc ſententiam

Walafrid. Strabo c. 12. Ordo ſanè conveniens,
inquit Innocent. ſupra: nam ſequitur prædica-
tionem Evangelii fides in corde, laus in Offerto-
rio, fructus in Sacrificmo. Addit Alkuin. cap. de
celebr. Wiſſe, imitationem populi Iſrael hoc fi-
eri, qui oblationes & vota cum laude Deo of-
ferre conſueverat.

r Orationes ſecretæ.] Quia ſecretò dicuntur

Amalar. lib. 3. c. 20. Ordo Romanus eas hoc no-

mine vocat.
ſ Secundiim numerum orationum.) Habet
Radulph. Prop. 23. & ante eum Beleth. cap. 13.
t Mon dicitur Deminus, &c.] Iam enim di-

xit Sacerdos, Dominus vobiſonve, & Oremut,

ante Offertorium, quæ ſalutatio & invitatio an-
tiquitùs erat ordinata ad orationem ſecretam, &

ante illam ab Offertorio nulla prorſus interpo-

nebatur oratio, ut notat Microl. c. . ſecundum
uſum Romanum. Orationss enim, quæ nunc
dicuntur in oblatione, habent ori ginem à Galli-
cana Eccleſia, ut dicemus tit. part. 2. rubrica-
rum generalium, ubi de ipſa oblatione.
u Neque dicitur oremus.] Burch. tum quia
dctum eſt ante Offertorium; tum quia ejus vice
proximè ante dicitur, Orate fratres; tum quia
(& hæc eſt magis propria ratio) orationes ſe-
ceretò dicendæ ſunt. Quis dicat ergo Oremus? an

ales

1lar
ſocc:

igtn
1
ldern
zibeti
loci
14

tur⸗
late

1
Cano
nbe⸗
4
Hor
G

(t.

Cein

uli

r
Uac
Col
iun
o
!
Cun
Ce
ſor
ten
0
te

lil

zen⸗
md
hec in
I.
r Do.

Ocu

nesle.
ſunt
Ad;
nante
101r2.
dill

ntur,

eniens,
rdicz⸗
eno⸗
ah.de
hock⸗

eo l-

cuntue
loc no

Habet
A,. 45.
lim di⸗
remui;
tioan⸗
An &
terpo.
undum
e nune
40alli⸗
brica-

mn qui⸗
s vice
mqli
es le⸗
dan

Ale

Qicit Alcuin. loco citato. aut cantari juſſit, ur ait

De Ofſſertorio, decretis, Præfat. & 6.

alta voce? inconcinna interruptio: an ſubmiſſa

voce?᷑ quos invitamus non audientes; omittimus
igitur convenientids.

xX Terminatur autem prima, Oc. )Burchard.

uiſdem de caufis quibus ſuprà de oommemoratio-

nib. tit. 2. num. 7. doe oratiane, tit. 9.
y Per omnia ſæczla ſæculorum.] Non eſt
koc initium præfationis, ſi propriè loquamur,

33
ſed finis oraauonum. vult Innocent. III. lib. 2. 6.
6t. eſſe finem orationum, & eſſe principium
præfationis, ut oſtendatur, ait, Chriſtus lapis
angularis, qui fecit utraque unum, propeque
paſſionem Judæos continens & Gentiles, qui
per Philippum adierunt Jelum, Joan. 12. (ſed de
nomine videtur quæſtio.

2 zæ Præfationes autem dicuntur, ut in ordine Miſſæ annotatum eſt; & a quæ in
Quadrageſima, tempore Paſſionis. ?“ & Paſchali, & infra otavas propriæ aſſignan-
tur: dicuntur ctiam c in dominicis, & feſtis, quæ illis temporibus celebrantur, niſi

illa feſta propriam prætationem habeant.

2à Praæfationes.) Hoc eſt, Prælocutiones aute
Canonem, Aleuin. de celebrat. Miſ. originem
habent ab Eccleſiæ primordiis; ex Clem. lib. 5.
conſt. Apoſt. cap./6. Dionyſium auctorem facit

Honor.in Gemma lib. I. c. Sg9. & Leéonem Papam

ibid. Prælationis communis auctorem Gelaſium

Gemma, aut fortè limavit: quæ tamen habetur

in Liturgia S. Petri græca.

Novem præfationes enumerat ut antiquas, &
approbat Pelagius Papa II. Ep. 4. nimirùm,
Paſchalem, de Aſcentione Domini, de Pente-
coſte, & de Natali Domini (quæ dicitur et-
iam in Milla de Sacramento Altatis, ex Radulph.
loco citat.] de Epiphania, de Apoſtolis, de San-
Ca Trinitate, de Cruce, de jejunio Quadrage-
ſimali, Sigebert. de Pelagio ad annum Dom. pS1.
& can. Invenimus. de conſecr. diſtinbt.I. & hoc
fortaſle ordine compoſitæ fuerunt; nam ordine
temporis poſitæ ſunt in Miſſali; quo eas cantari
contingit. His, teſte Radulph. ibidem. addidit
decisam de B. Virgine Maria Urbanus Il. in Con-
cil. Placçentiæ celebrato anuo ogy. ex Baron. vel
ex Bellarm. lib. e. de Miſſ. c. 12. anno loso. & ha-
betur can. Sanctorum, S. final. diſt. zo. Angeli
verò omnes in Præfatione nominantur implici-
te in verbo V' ertutes, ex Alcuin. loco citato. Quia
Dominus Virtutum, id eſt Angelerum, ipſe eit
Rex glociæ, Pſal. 22. ideòque nominantur pau-
lò ante conſecrationem, quæ creduntur ſacrifi-
cio adeſſe, Microl. ap. 11.
surſum corda de Jeremia ſumiptum eſt. Legit
JToöm. J.

Clem. conſt. lib. F. cap. 16. Surſum mentem. ex
quo datur intelligi. Coraa eſſe caſus accuſativi.
Gratias agamus, de Apoſtolo, Radulph. loe.
cit. Beata Seraphim, Alcuinus legit Seraphin, &G
vult eſſe plurale generis neutrius, Seraphim au-

tem eſſe generis maſculini; illud ab Hebræis,
hoc à Græcis derivare. Sed fallitur; quia in Li-

turgia S. Petri legitur Seraphim per m, generis
neutrius. Miror Caroli Magni magiſtrum hæc
minutiora perſequi; ſed minima Dei maxima
ſunt, & maximè obſervanda. Pleniorem Præfa-
tionis declarationem lege apud Durand. lib. 2.
c. 3?.
Concluditur præſatio hymno triſagio, ſeu
Angelico, quem Victorialem Liturgia S. Petri,
Triumphalem 88. Jacobus & Marcusin Litur-
gitz„ Cherubicum S. Germanus in Theoria,
Alcuinus Primævum, vocant. Et quamvis vulge
hujus hymni, Sanctæs, Sanbtus, Santtus, &c.
feratur auctor S. Sixtus; hic quidem decrete
firmavit, ut Sacerdote incipiente, populus pro-
ſequeretur; ſed anteà erat in uſu, in Liturgiis
pradictis, & meminit Clemens lib. 5. con Gitur.
c. 16. deſumptus autem eſt partim ab lſaia 6. par-
tim ab Evangelio Matth. 2l. in quo Trinitas a-
doratur in unitate, & benedicitur Incarnatio
verbi, quod venit in nomine Domini. Addidit
3. Ignarius illud Benedittus qui venit, &c. ſi
credimus Remigio Antiſiodorenſi in
Miſſæ. Bis dicitur eſaæxna, id eſt, Salva quæſo,
ab antiquis temporibus, Ordo Romanus. ſemel
Angelorum nomine, ſemel noſtro; quia Hym-

E

e xpolit.

nus

34 Commem. in Rubr. M. iEalis Pars I. Tit. XII.

nus hic partim ab Angelis, partim ab hominibus
concinitux, ut per Chriſtum immolatum genus
humanum ſociatũ fuiſſe Angelis fateatur, Gem-
ma c. 12. lib./. Concilium autem Vaſenſe can. 6.
ſtatuir, ut diceretur in omnibus Miſſis, etiam
Defunctorum.
a Qva in Quadrageſima.] Etiam in feriis
Præfatienem Dominicæ dici, ſcribit Microl.
Cap. 70.
b Et Paſchali.] Eandem recitari Præfatio-
nem uſꝗ; ad Aſcenſionem, tradit Microl. cap ry:
C Dominicis & C Feſtis, &c.) Generale eſt
Præfationum, ut corum temporibus & diebus
in oinni Miſſa continuentur, ubi propriæ non
habentur, Radulph. Propoſ. 23. per quod patet
ratio ſequentium Rubricaram n. 3. & 4. Excipe
Feſtum S. Joannis Evangeliſtæ, cui datur Præfa-
tio de Nativitate ex antiquo uſu Capellæ Papa-
lis, licet habeat Præfationem propriam; & item
diem Octavam S. Stephani, quæ eſt infra Octa-
vam S. Joannis, in qua dicitur præfatio de Nati-
vitate, in gratiam ejuſdem Nativitatis.

Excipe quoque Miſſam de Feria privilegiata,
ut Litaniarum Majorũ in Feſto S. Marci, ex Ru-
hrica propria; & Miſſam Feriæ quartæ Tempo-

rům occúrrentem in Octava Nativitatis beatz

Virginis, in quibus dicitur Præfatio communis.
Ita ſacta Rituum Colgregatio die 12. Decewibris.
1626. & à ſimili Miſſam Vigiliæ S. Joannis, ſeu

Apoſtolorum infra Octavam Corporis Chriſti,

ſeu in die Octava: & ratio eſt, quia prædictæ
Miſſæ ſunt Feriales: in quibus diſſona ret cantus
ſolemnis Præfationis, puta, de Corpore Chriſti
(Ferialis cantus non habetur ejuſdem in Miſſali)
& ideò, ſicut in Miſla ſolemni Præfatio commu-
nis non poteſt non cantari: ita etiam in Miſſa
privata de Vigilia communis Præfatio recitari
debet. Præterea congruit communicatio Præfa-
tionum feſtivarum aliis Feſtis, & Votivis [quæ
aliqualem habent rationem Feſti] non autem
Ferüs, & Vigiliis: unde de iis in ſequentib. nu.3.
G&4. regula datur: de his nihil in Rubricis: ni-
hil, inquam, ut non dicas eſſe caſum omiſſam.

3 Si infra Octavam alicujus Feſti, quod habet Præfationem propriam, occurrat
feſtum ex majoribus, non habens propriam præfationem, dicitur præfatio de Octa-
va, quamvis de ea nulla fiat commemoratio in Mfla.
7 In Miſſis Votivis dicitur etiam Præfatio propria, ſi propriam habeant; ſi vero
non habuerimt, dickur Præfatio de Tempoze, vel Octava, intra quam contigerit bu-

juſmodi Miſſas celebrari:

alioquin præfatio communis.

Et quando aliqua

Miſſa Votiva pro cauſa publica ſolemniter celebratur; dicitur 4 in cantu ſo-
lemni, ut in Duplicibus. In Miſſis Defunctorum quocumque tempore ſe mper dici-

tur præfatio communis.
d z cantu ſolemni.] Qui nimirum aſſigna-
tur Feſtis Spiritũs S. Trinitatis, ſanctæ Crucis,
ſanctæ Mariæ, &c. demptis verbis, quæ non con-
gruunt Votivæ Milæ, ut in præfatione ſolemni
de Spiritu S. omittenda ſunt ea verba in cancu,
bodierna die, quæ conveniunt tantum Feſto Pen-
tecoſtes, non Votivæ Miſſæ.

Monendum hoc loco, Votivas Miſſas infra
Octavam Nativitatis Domini non habere aliam
Præfationem, quam de Nativitate, ſicut & fe-
ſtum S. Joannis, argumento à fortiori: & item,
quod Præfatio de tempore, & de die idem ſonat
in hac Rubrica.

5 Poſt Præfationem incipitur e Canon Miſſæ ſecretò, in quo ſerventur omnia,

ut in ordine Miſſæ; ubi vero /infra actionem,

2

g Communicantes, & Hanc igitur,

vel alia, variari contingit, o loco in propriis Miſſis annotatur.

e Canon.) Id eſt Regula, Canon vox uſur- cem nominavit ib. 7. Epiſft. 63. Regulam vocat
pata à ſancto Gregorio libi. Epiſt. é6. qui & Pre- Ecckſiaſticam Ambr. in Epiſt. ad Timoth. cap. 2.

Legi-

—

legin
nmey.
Otdn
c
lize
Ordo
coe
otain
ſtarin
ur, ſ.
minbr
nemo
Guigni
brice
otun
h
e;.
Whimn
de
Khol
ſund
61.8
Muſe
u
metke
Uecrn
r
Uer
ethi
Gor⸗
Clinr
ucd
bes
XN

er

De

gite,
XN.
mpo.
beatæx
nunis.
Vbris.
i, ſeu
hriſt,
dickx
Antus
Diti
iſlali)
mmu-
Miſli
ecitati
Dlete.
qne
dutem
.ts..
8: ni-

llum.

urrat
a.

verd
thu.
iqu
1ſo⸗
dici⸗

infra
liam
fe-
ten;
onat

nia,
tur,

Cat
,2.

9 -

De Communione, Orationibue, &.

Legirimum, Optatus Milevit. Iib. 2. contra Par-
men. Secretum, Baſilius de Spiritu ſancto, c. 27.

Ordinem precum, Iſidor. i. de Divinis Offcius

ap. y. & à Dionyſ. loco citato dicitur Actio,
uia ex Walafr. c. 22. in ea actione eſt legitimus
Ordo, & Regula fixa & ſtabilis ad Sacramenca
conficienda. Auctor illius neſcitur, antiquior eſt
ordine Romano, in quo habetur Canon, uti iam
uſitatus; & in Liturgia ſancti Petri totus habe-

tur, ſed partim auctus, ſaltem Sanctorum no-

minibus, poſt mortem Petri. Antiquior eſt omni
memoria, inquit Bellarmin. mox. citan. loco, &
quia nulla ibidem fit mentio Confeſſorum, pro-
bat idem lib. 2. de Miſſa cap. 20. fuiſſe finitum
totum ante Concilium Maguntiacum, in quo
feſta Confeſſorum habentur. Putat Innocent. III.
lib. 3. c. 1o. Hnitum ante S. Silveſtrum. Tamen
ultimus, qui addidit Canoni, fuit S. Gregorius,
ut dicemus: à quo loco citato, dicitur fuiſſe à
Scholaſtico compoſitus, quem putant eſſe Gela-
ſium doctrinâ clariſſimum, Innocent. Ill. lib. 3.
c. o. & Honor. in Gemma an. lib. I. cap. 90. De
Muſæo Maſſilienſi dubitat Pamilius in Liturgi-
i5, qui Scholaſtico ſermone ſcripſit librum Sacra-
mentorum circa annum 490. vel de Victoriano
Voconio Mauritaniæ Epiſcopo „qui compoſuit
Sacramentorum volumen, & vixit inter tem-
pora SS. Hieronymi, & Gregorii Papæ. Sed ſicu-
ti verè compoſitus fuit à pluribus, ex Domini
verhis, ex Apoſtolorum traditionibus, & ſan-
ctorum bPontificum inſtitutionibus, juxta Con-
cilium Tridentinum ſione 22. cap. g. ita pars
ejuſdem antiquior eſt altera, ut patebit ex aucto-
ribus ſingularum partium, de quibus in Il. Par-
Rubricarum generalium titulo EUII. & ſeq.
agemus commodius.
f Iifra actionem.) Hoc eſt Canonem, ob

3 5
rationem ſupra allatam.
g Communicantet, &c. Varietas hæc habe-
tur in libro SacramentorumS. Gregorii. Microl.
c. 12. hæc habet: In ſummis Feſtivitatibus quæ-
dam Canoni in illo loco, ubi dicitur, Cmzwuni-

cantes, vel Hanc igitur oblationens, interponi-

mus; quæ tamen ex antiquioribus & emenda-
tioribus Sacramentariis interponenda eſſe didi-
cimus, videlicet in Nativitate Domini, in Epi-
phania, in Cœna, in Paſcha, in Aſcenſione, in
Pentecoſte, quæ ſanè cum noſtris Miſſalibus
concordant. Dantur autem caſus, quod ſeparari
debeat Conimunicantes à ſua Præfatione ; nam
infra Octavam Aſcenſionis, ſi occurrat Feſtum
ſanctorum Philippi & Jacobi, Præfatio erit de
Apoſtolis, Conzmunicantes de Aſcenſione, licet
in Miſſa nulla fiatcommemoratio; idemque ac-
cidere poteſt in Inventione S. Crucis, & in Miſ-
ſis ſolemnibus Votivis, quæ dicuntur infra e-
andem Ocvam, & habent Præfationem pro-
priam.
Ratio verò eſt, quia (vnamunicanres habet
infra illam octavam quaſi rationem de tempore ;
ſicut haberet etiam Præfatio de Octava in præ-
dictis Feſtis, ſi propriam præfationem non ha-
berent, ut dicitur in titulo hoc eodem a. 3. & g.
Et licet nulla fiat commemoratio de octava di-
citur tamen Communicantes, ſicut in oficio di-

citur ad Primam, & in fine Hymnorum in præ-

dictis 5
* . . .
Qui victor in cœlum redis.

Neque enim ideo unitur Communicantes præfa-
tiom, ut ſimul vel dicantur, vel omittantur; ſed
ut faciliùs utrumque reperias. Atque ita decre-
vit tandem ſacra Rituum Congregatio die 1ö.
Aung. 7627.

De C ommunione, Orationibus poſt Communionem, Iie Mißaeſt,
vel, Benedicamus Domino, de Benedictione, 65
PEvangelio S Joanmis. XTIIN.
„ Xpleto Canone, & aliis omnibus uſque ad communionem, e4 peractâ di-

Hcitur b Communio, & Orationes poſt communionem, eodem modo, &
ordine, ut in principio Miſſæ: & repetito Dominus vobiſcum, dicitur, Ite Miſſa ecl,

2 vel

36 Comment. ie Rubr. Mißalis Pars. I. Tit. XIII.

vel Benedicamus Domino pro tẽporis ratione. Ite miſſa eſt, dicitur m quandocum-

que dictum eſt, Gloria in excelſis. Cum non dici

in pace. Keſpondetur, Amen.

h Communio.) De hac Ordo Romanus, &

Antiphonar. Gregor. & cantabatur, dum popu-
lus communicabatur, tradit Ruper. lib. 2. cap.
15. ſolitam dici poſt cibum ſalutarem; in grati-
arum actionem. Cœleſtino Demochares TZom.
4. cap. Ij. Gregorio tribuunt auctori, Gemm.

lib. I. cap. 9o. & Hugo Victor de Eccleſ. Offc.lib.

2. C.l. Deducit hunc ritum S. Thom. 3. p. quæſt.
gs. art. 4. ab Hymno dicto à Chriſto & Apoſto-
lis poſt cœnaim. Nunc cantati debet poſt Agnus
Dei immediatè, niſi fiat populi communio, ad
quam ea cantatur.
i Orationes poſt communionem.) Idem docet
Microl. c. 19. quas orationes Collectas etiam
vocat Ordo Romanus. Ad complendum, titulus
earum eſt in Sacram. Gregoriane. Benedictiones
appellat Walatr. loc. cit. quæ pro communica-
tis dicebantur, neque alia tunc in fine benedictio
dabatur populo, Microl. c. 2/.
I Llie miſſa eſt, &.) A Leone inſtitutum fu-
iſſe ſcribit Radulph. Prop. alr. quod tamen ha-
beturin Liturg. Sanlti Petri, & expreſſius in

Conſtit. Apoſt. lib. ö. c. 23. & quidem in Feſtis,

concurrente populo, dimittitur ille ſolemmiter,
nili triſtitia temporis inſinuanda ſit, ut in Domi-
nicis Quadrageſimæ, & ejuſmodi; in ferialibus

.

autem ubi devotiorum eſt acceſſus ad Miſſam,
ii ſunt petius detinendi in divinis benedictioni-

bus, Microl. c. 46. ſed Clemens utitur iis verbis,

le in pace. A Chriſto deducit hunc ritum N al-

denſ. Tom. 2. tit. g. cap. 44. . 7. qui in fine eo⸗
næ dixit: Surgite, enꝛmus hinc. D=Wð
m Quandocumque dictnm eſt, Gloria.] Do-
cet Microl. cap. i9. & 46. ſolemnis autem eſt di-

miſſio, ait Ruper. Iib. 2. Cap. 20. & gaudium ſo-

nat commune Hymno Angelico & Cantico, Ze

Deum, unde ſe invicem conſequuntur, ſicut
cantus Angelorum, & iter Paſtorum ad Chri-

ſtum, Duran. lib. Z. C. 1.
n Deo gratiat.) Hoc loco uſurpari innwit
Dion. &. 2. Eccl. Hierarch. iis verbis: In grati-
rum actionem ſacram deſinit, cum omm Eccle-
ſiæ ſacra plenitudine, Aug. etiam Epiſt. y9. ad
Paulinuns: Participatio tanto Sacramento gra-
tiarum actio cuncta concludit, quod Amalar.
lib. I. c. 3 4. de hoc ritu declarat.
o KReqnieſoantin pace.] Explicat Duran. lib.
1. u. 17. ut requies concedatur, quam eis opta-
mus. Sed antea meminit hujus ritus Steph. Edu-
enſ. de Sacr. Alt. Cap. 15.
Dicitur autem hoc loco ſemper in plurali nu-
mero, licèt pro uno dicatur Miſſa.

2 Dicto, Placeat, datur 4 Benedictio, quæ à Celebranteſemper datur in Miſſa,

L on dicitur, ejus loco dicitur, Benedicamus
Domino. Reſpondetura Deo gratias In Millis defunctorum dicitur, Requieſcant

præterquam in Miſſis Defunctorũ De nde legitur, Evangelium 8. loannis, In prin-
cipio, præmiſſo Dominus vobiſcum., & Iniiium, ut moriseſt: quod Evangelium
nunquam prætermirtitur in Miſſa, niſi quando fit de Feſto in aliqua Dominica, vel
Feria, quæ habet Evangelium proprium:quod legitur ejus loco. Excipitur Dominica
quarta Advemus, cujus Evangelium non legirur in fine Miſſæ, quando in ea occur-
zit Vigilia Nativitatis Domini, quia nec in Officio lectum eſt.; In tertia Miſſa de
die Nativitatis Domini legitur in fine Evangelium de Epiphania, Cum natus efſet
Jefus. Et in Dominica Palmarum in Miſſis privatis legitur Evan gelium, quod poni-
tur in benedictione Palmarum, quod etiam lectum eſt in Officio. In Vigiliis quæ oc-
currunt in Quadrageſima vel Quatuor Temporibus, non legitur? Evangelium
Vigiliæ in fine Miſſæ. Et ſimiliter a in Miſnſis Votivis nunquam legitur in fine aliud
Evangelium, niſi Joannis. e
= P Placear.)

*

22.

1.
1,C
Her.
bene
AWt
it,
heunr
aC.
4
1
Uihel
le
klin
liia
lornr
Auni
G
uf
tb
Hian
Glo⸗
Munn
tetre
lius
le⸗
Ee

n
e
N

le

CN⸗
Lalnos.
elcant

Millam,
tioni⸗
Verbis,

Wal-

ne ee

Do-
nſtcdi⸗
umſo⸗
nco, *
t, ſeut

Chi.

innxit
grah⸗
Ecde-
1,
1ogtr⸗

lmalar.

An. lib.
80pta⸗

Eda-

talinu⸗

Mlill,
prin.
ehum
da, vel
inica
ccur-
la de
cflet
poni⸗
X 00⸗
lium
aliud

ctat.

De ordinanda Miſſa ex ſapradikt. Rubricis. 37

Placeat.) Hujus meminit Mierolog. cap.

22. quamquam poſt datam benedictionem.
q Benedittio.) De hac à Sacerdote hoc loco
danda indicium eſt in Liturgia S. Petri, & in lib.

7. Conſt. Apeſt. cap. 25. cxpreſſe de ea ſcribir

Hier. ad Anſtic. Narbon. Epiſc. cujus verba de
benedictione hac explicat Microl. cap. 21. qui &
addit cauſam; ut, qui non communicatus diſce-
dit, laltem benediétus à Sacerdote recedat: ha-
betur etiam de Conſ. diſt. . Cum ad celebrandum,
ex Conc. Aurelian. I. cap. 25. & Agathen. cap.
42. eaa. Diſt. WMiſſas.

r Evangelium &. Joannis. ) In Liturgia §. Pe-

tri habentur hæc verba in fine, Deinde plenitu-
dolegis & Prophetarnm. legebatur ergo aliquid.
Et Lindanus citat Liturgiam S. Simeonis Syracu-
ſani ante annum 800. in cujus fine Leétio jube-
batur. Apud quoſdam Lectio Evangelii S Jo-
annis fuit in uſu, ex Durand. lib. 7. c. 2. & ec.
uidam. de celebrat. Miſſ. um in Conc. Sale-
ganſt. tit. de Saffrag. c. 22. Additum ergo denuo
eſt, quoad omnes, & Burchard. habet ut divi-
nitatis & humanitatis Chriſti quaſi circulari ſi-
gillo facto, ut opinor, toti Sacrificio extremam
manum imponamus, & ut tanti beneficii jugi-
ter recordemur, ait Suarez p. 3. diſp. bzg. ſect. 1.
Ejus loco legitur Evangelium, quod in Officio
lectum eſt pro nona Lectione, ut Miſſa concot-
det cum Omcio; & nullum Evangelium in Miſ-

ſali poſitum prætermittatur, quin aliquo modo
publiostur populo in Miſſa, ſaltem per modum
commemorationis in fine Miſſæ. Item ſi quis
fortaſſe primum Evangelium non audierit, in fi-
ne ſaltem Miſlæ audire poterit alterum, ait Suar.
loc. cit. Ex his autem ratio patet Rubricarum ſe-
quentium de Dominica quarta Adventus, cujus
Evangelium non modo non lectum eſt in Ofſti-
cio Vigiliæ Nativitatis Domini, ſed & ſuſfici=
enter lectum eſt pridie in Miſſa Sabbati Quatu⸗
or Temporum.
ſ Iutertia Miſſa Nativitatis Domzini.) Ne
in eadem Miſſa legatur bis idem Evangelium-
legitur illud Epiphaniæ, quod & convenit Na-
tivitati Chriſti, & in fine occaſionem præhet
adorandi cum genuflexione, uti ad ea verba, Et
verbum caro factum eſt; quando nimirum dici-
tur, Et procidentes adoraverunt eum.
t Evangelium Vigiliæ.) Quia nec in Oſhcio
lectum eſt, ideò neque legitur in fine Miſſæ.
u l Miſſis votivis.] Quia votivæ diſcordant
ab Ofſicio, cujus Evangeliuimm vel nobiliori loco
in Miſſa legendum eſt, vel omittendum; idcir-
cò ſemper in iis legitur Evangelium S. Joannis.
Dicitur etiam Evangelium S. Joanms in fine
Miſſæ de Feſto, in qua nulla fit commemoratio
Feriæ privilegiatæ, ut in tit. 7. a. 2. quando ſcili-
cet dicuntur duæ Miſſæ, de Feſto, & de Feria,
ſine utrorumque commemoratione.

De ordinanda Miſſa x ſupradictis Rubrici. XV.

Obrach Rubricis cognitis, ſi quis velit ordinare Miſſam diei, recurrat ad Or-
dinarium Miflaram de Tempore vel de Sanctis, ſecundùm qualitatem Officii.
Si proprium non habeat, recurrat ad Commune Sancétorum Si de Feria agendum
ſit, & propria Miſta non fucrit de Feria, dicatur Miſſa præcedentis Dominicæ, o-
mitlis Glotia in excellis, & Symbolo: præterquam Tempore Paſchali, in quo ſem-
per dicitur Gloria in cxceliis, ut ſuptà, exceptà Miſſà Rogationũ: & in Adventux
prætermitti ur Al'eluja poſt Graduale, cum ſuo Verſu. Si dicenda lit Miſſa voriva,
requiratur poſt Commune Sanctorum ſuo loco. Si plures Orationes dicendæ fint,
requirantur po ſt Miſſas votivas, ſuo loco de ſinglis rebus ſingulæ Si peo Defunctis

dicenda ſit Miſſa, habetur poſt Miſſas Votivas, cum Collectis diverſis. circa finem

Mialis. Ordo to ias Miſſæ, cum Præfationibus, Ganone, & alus dicendis, habetur

ſao loco cum Proprio Miſſarum de Tempore.

E s Ex

38 Comment. in Rubr. Mißalis, Pars 1 Ti. EIIe& YI.

X his colligitur, ordo Miſſalis quàm opti-
mè inſtitutus ſit, in quo primuùm habentur
Miſiæ de Tempore, ab Adventu ad Paſcha, à
Paſchate ad Adventum: & hæ ſunt Miſſæ, ut ita
dicam, de vita Chriſti per annum diſtributæ. De-
inde Miſſæ de Sanctis, ab Adventu item ad Ad-
ventum, ſive finem Novembris: & hæ ſunt pro-
priæ. Tum communes de iſſdem. Quarto loco
Votivæ, & pro variis neceſſitatibus. Poſtremo
loco pro Defunctis, qui extremum in pace clau-
ſerunt diem. Canon verò medium Miſſalis oc-
cupat locum eum ordine Miſſlæ, qui communis
aſt omnibus Miſſis.
2à Pretermittitur Alleluja.) Feriæ adventus
ſunt quaſi vigiliæz ſummæ Feſtivitatis N atalis

Domini, & in iildem erat jejunium, ut dicemus
tit. ſeq. ad mœrorem repræſentandum ſancto-

rum Patrum expectantium Meſſiam. Quare fi-
cut in Vigiliis, & aliis jejuniorum diebus ex Al-
cuin. de Div. Offic. cap. de Paraſceve, omitti-
mus feſtiviſimum Allelujaticum melos, ita &
in Feriis Adventus. Repete ea, quæ diximus ſu-
Pra tit. o. ad n. Z.
Accidit aliquando obſtinatè peti ab aliquibus
Miſſam celebrari de Sancto infra ejuldem octa-
vam, ſed in dic, in quo fit Officium de alio San.
cto ſemiduplici cum commemoratione octavæ;

putà, exigunt Miſſam de S. Joanne Baptiſta in
feſto S. Leonis IlI. ſeu Miſſam S. Antonii Patavi-
ni infra ejuſdem octavam, & ſæpè infra octa-
vam Corpotis Chriſti; ſeu Miſſam de B. Virgine
in Feſto S. Nicolai Tolentinatis, & ſuniles Kuc
ſas: quo ritu hæ Miſſæ celebrabuntur? neque e-
nim à Rubricis votivæ Miſſæ prohibentur dici
infra præfatas octavas; neque in feſtis prædictis
ſemiduplicibus: at neque meræ votivæ eæ vi-
dentur eſſe, ratione propriæ octavæ, infra quam
eæ petuntur dici. Multis autem hac de re à me

quærentibus reſpondi, ſalvo meliori judicio, &

§. Rituum Congregationis arbittio, feſtivas
eas non eſle, quia Horis Canonicis non corre-
ſpondent: & votivas eſſe ex hoc potiſſimuùm ca-
pite, quia non corteſpondent ofhicio, quæ eſt vo-
tivarum nota, in tit. ſeq. /7. n. j. tum quia ſu p-
ponimus, infra octavas proprias eas occurrere,
tranſacto feſto Et licèt octava tota reputetur u-

nus & idem dies feſtus, unde & Miſſa feſti re-

petitur per totam octavam; tamen id locum ha-
bet, quando perſeverat officium de octava ſimul
cum Miſſa, ſecùs, ſi diſcordat Miſſa ab offcio.

2 — X . d 5
Poſito igitur, quòèd eæ ſint votivæ potiùs quàm

feſtivæ, ritum votivarium in iis obſervarem, ſi
obſtinatè exigantur, aut ſi negari non poſſint ſi-
ne petentis offenſione.

De Hora celebrandi Miſam. W.

5 MGE privata ſakem poſt Matutinum & Laudes, quacumque hora y ab
Aurora uſque ad meridiem dici poteſt. 4

y Ab Aurora uſque ad meridiem.] Nempè
in luce, quia ex S. Thoma 3. part. 4. 53. art. 2. ad
4. Chriſtus ait, Me oportet operari, donec dies
eſt, Joan. 9. addit Suar. Aiſp. So. ſect. z. nec ante
auroram regulariter ad opus publicum conveni-
ri, nec poſt meridiem jejunium protrahi: ubi
etciam coacedit horam cum dimidia ante ortum

Solis, ex cauſa. Tertiam partem horæ ante auro-

ram, vel poſt meridiem, eſſe notabilem partem,
& ſuſſicientem ad lethale peccatum, docet Azor.
lib. 1o. c. 2.4. 6. minor quàm tertia pars horæ
excuſat à lethali, ex Soto . diſt. 14. q. 2. art. 2.
concedit Navar. i Max. c. 27. ax. 55. G alibi,

celebrari poſſe ex cauſa rationabil poſt meri-
diem; contra quem cum communi opinione
ſeripſit Francol. IZract. de Tempore EKor. Canonic.
I. part. C. 1. juſta verò cauſa eſſe poteſt, poſt Milſ-
ſam ſolemnem tradius cantatam in feſtis, vel
poſt concionem longiorem: addit Suar. ut fiat de
licentia Epiſcopi, ſi commodè haberi poteſt.

Privilegiati, ut hora ante vel poſt celebrirè

queant, poterunt hora ante vel poſt ſtatam ho-
ram à Summiſtis regulariter conceſſam oelebra-
re; aliàs non eſſet priv ilegium.
Variis igitur horis celebrari privatim poteſt,
quia fit in Miſla memoria Paſſionis, quæ acci-

dit

in
olis,

1
v
Ror
Q
gils

pol.

N
Poran
Horz
Prrye
1,u
ſuum
Bo
üt
guii⸗
ziu
lecen
1
N
il.B
wron
con
Uide
n
ich
wl
can⸗
nc.
elo
N
le ⸗
e
Cb⸗
gi⸗
U
nn
int
lor
⸗
lt

4
.
iſter in
atwi.
ta⸗
irgine
Mi.
gle t.
Gr dici
rlicte
ee vi.
quan
ea me
cio, 8
Tſkira
cotle⸗
Umnce⸗
elto.
1l.
ltete,
Etur u⸗
eite⸗
unha⸗
umul
thcio,

Juim

em; 1

eſt.

rre

cci⸗

De Hora celebrandi Mißam.

dit manè; Mortis, quæ hora nona; Reſurrecti- ra tertia, vel ſexta contigiſſe creditur, Durandus

39

onis, quæ item manè; & Aſcenſionis, quæ ho- lib. g. cap. 1.

2 Miſſa autem conventualis & ſolemnis, ſequenti ordinc dici debet. In feſtis
duplicibus & ſemiduplicibus, in dominicis, & intrà octavas, dictâà z in choro 4
Horà tertia. In feltis hmplicibus & feriis per anaum, b dictâàſextâ. In Adventu,
Quadrageſima, Quatuor Temporibus, etiam infra octavam Pentecoſtes, & vi-
giliis, quæ jejunantur, quamvis ſint dies ſolemnee, Miſſa de tem pore debet cantavi -

poſt Nonam.

Miſſa ſolemnis ſemper dicitur poſt aliquam
horam, etiam in nocte nativitatis Domini, ut
Horæ Canonicæ ſint quaſi quædam ad Miſſam
præparatio, Franco. /. p. c. 3. & poſt varias ho-
ras, ut majori præparatione, minorive pro Mil-
ſarum varietate, ſeu dierum, fiat Milſſa.
Hoc loco notandum eſt, quòd Miſſa parochi-
alis ſine cantu eſt privata, non conventualis, de
qua in his rubricis, licet ad eam conveniat po-
ulus, ſeu loci Clerus; quo poſito, multa faci-
lè definire poteris circa rubricas Miſſalis.
2 In Choro, Presbyterium dicitur in Epiff.
⁵. Corneli & Cypr. Sanctuarium Altaris, in Con-
cil. Braccaren. I. n. 31. Sancta Sanctorum, in
Turon. Il. c. 4. Chorus, in Tölet. V. n. 7. hoc eſt
conſenſio cantantium, ex Auguſt. in pſal. 149.
unde & Corona dicitur ab Iid lib. 1. de oſfc. c.
5. quia in modum cotonæ, ait Amal. lib. 3. c. 3.
à chorea deducit Gemma lib. 1. cap. 39. Græca
vox ſignificat lætitiam, in Platone 2. de Leg.
a Hora tertia.) Non ante horam tertiam
cantari Miſſam juſſit Theleſphorus ex Amal.lb.
3. c. 42. de conſ. diſt. I. Mocte, & ibid. c. Et hoc. &
de ſolenni intellexit Durand. log. cat. S. Caſſius
Narnienſis Epiſcopus hac eadem hora celebra-
re conſuevit, laudatuſque de cœlo fuit, apud S.
Gregor. in Dialogis. In feſtis autem hora tertia
obſervatur, ea fortalle ratione, inquit Amalar.
quia ea hora Chriſtus aſcendit in crucem, apud
Marc. cap. 7. hoc eſt, linguns Judæoruun cla-
mantium crucifige, velex Microl. cap. Tö. quia
inter reliquas paſſionis Chriſti horas, tertia Re-
ſurrectioni Domini, ſive Nativitati ejuſdem
propinquior eſſe videtur; vel, ex Radulph. prop.
ult. quia ea hora miſſus fuit Spiritus Sanctus;
vel, ex Conc. Aurelian. HII. capite Ii. ut faciliùs

redire poſſint ad veſpertina officia in feſtis Sacer-
dotes præſertim, quibus eos non decet deeſſe;
velex Auguſt. apud Burchard lib. 2. cap. 14. ux
populus ante cibum conveniat, Miſſam & con-
cionem auditurus. Hinc ex collect. Martin. Brac-
car. c. 66. & habetur can. fmn. dift. 44. Tertia
hora dicitur ſacra, quia ſacris Miſſarum ſolem-
niis dicata: ab Italis aurea, ex Alph. de Torres 2.
part. C. 4. n. 15.
Si propter terræ frigiditatem populus veniat
tradius ad Eccleſiam pro Miſſa ſolemni, præſtat
differri tempus recitandi horam tertiam, quam

cantare Miſlã de feſto, ſeu dominica poſt ſextam.

ita cenſuit ſacra Rituum Congregatio, referente
Alcocer in ſuo Ceremoniali.
b Dicta ſexta.) In profeſtis (cujuſmodi
ſunt feſta ſimplicia, & feriæ) poſt Sextatn, Gem-

ma anim. Iib. I. c.13. quia inquit, eà Chriſtus ma-

nibus Gentilium crucifixus eſt, Joanniz 19. &

quia in profeſtis neque lætitia, neque lutus, led
Jquia In p 4 9

uid medium videtur habere locum, lætitia in
ſtſtis horam Tertiam requirit, luctus Nonam,
Francol./.p. de Teénap. Hor. Can. cap. 29. n. 3.
c Poſt Nonam.] In jejuniis ita inſtituiſſe Pela-
gium ſcribit Duran. üoco ſupra cit. & in c. Slent,
diſt. i. de Conſecr. hoc idé jubetur. Horæ Nonæ
meminit in Quadrageſima Ambr. Ser. S. in pfal.
115. & Amal. lib. t. C.z. quia in ea, Amal. ait lib.3.6.
42. Expiravit Dominns; & quia ad veſperam je-
junabatur, Microl. c. 49.
Item in Adventu: quia Adventus ferè qui-
paratur Quadrageſimæ, Hugo Vict. lLib. 3. de
Sec. Miſſ. cap. 4. &9. In Adventu jejunium e-
rat. Durand. lib. 6. . de Adventz. & de Ro-
manis teſtatur Radulph. Prop. 16. imèò & univer-
ſale jejumium illud vocat Raban. de inſtit. Cler.
lab. 2.

X

40 Comment. in Rubr. Mihalis Pars Tr. .S XVI.

lib. 2. cap. 22. quod, à ſancto Perpetuo Turo- can. 6. ſancivit in feriis II. IV. & VI. ſaltem ob-
nenſi Epiſcopo inſtitutum fuit, ex Gregor. Tu- ſervandum eſſe, cùm quotidianum præcepiſſe
ronen. lIib. Hiſt. io. cap. 31. & Conc. Matiſcon. Turonenſe II. Can. 13. G

3 Miſſa autem defunctorum d'ci debet 4 poſt primam diei; ubi verò dicuntur
eorum vigiliæ manè poſt matutinum diei, dictis hojuſmo&α vigiliis cum laudibus,
immediatè dici poteſt Miſſa pro defunctis. Sed in die Commemorationis omnium
Kdelium defunétorum Miſſa conventualis dicitur poſt Nonam; quia eo die eſt prin-
cipalis In die etiam depoſicionis defuncti, veltertio, ſeptimo, trigeſimo, aut an-
miverſario ſolemni, in quo ſit concurſus populi, poterit ſimiliter dici ultimo loco poſt
Nonam.
d Paſt primam diei.] Properandum eſt enim quia diſcordat ab Officio; tum quia horàâ nonâ
in ſuffagiis defunctorum: at in diebus aliis, de & ipſe Chriſtus emiſit ſpiritum; tum quia hora
quibus in hoc numero, rectè poſt Nonam; tum nona meœroris eſt, ut in die jejunii.
4 Excipiuntur ab hoc ordine dicendi Miſſam conventualem, Miſſæ e in Natiw-
tate Domini, quarum prima dicitur poſt mediam noctem, finito Te Deum lauda-
mus in matutino; ſecunda in aurora, dictis Laudibus & Prima; tertia vere in die
poſt Tertiam, vel ubi aliter ex diſpenſatione Apoſtolica diſponatur.

e In Nativitate Pomini.] De prima Miſa f Ex aiſpenſatione Apoſtolica.) Intellige de
in notte extat Canon Theleſphori de conſecrat. conceſſa poſt Concilium Tridentinum, quod
diſft. . Motte, quia nocte natus eſt Chriſtus. De prohubet, ne aliis horis quàm debitis Miſſæ ce-
ſecunda in aurora, bidem, quia Paſtores eâ horà lebrentur, ſeſſ. 22. ſoblatis quibuſcunque privi-
creduntur adoraſſe Chriſtum natum. Plura in legiis, ut declaravit ſacra Congregatio ſupet
rubrica de Nativitate. Concilium.

5 Miſſæ votivæ, quia non correſpondent officio. ſi ſolemniter celebrentur pꝑro te
gravi, vel publica Eccleſiæ cauſa cum populi frequentia, dicantur poſt Nonam.

Duplicem habes cauſam, diſcordantiam ab ri Miſſeæ intereſt, quaſi ſuo jejunio orationi pu-
ofſicio, & frequentiam populi; qui dum tardio- blicæ vires addit.

De bis qua clara voce, aut ſecreto dicenda ſunt in Miſſa. XVI.

1 IA Miſſa privata clara voce dicuntur Antiphona & Pſalmusad Introitũ, confeſ-
Ltio, & quæ ſequuntur, exceptâà Oratione, Aufer à nobis, & Oramus te Domine
per merita Sanctorum tuorum, &c. Item Introitus, Kyrie eleiſon, Gloria in excellis.
Dominus vobiſcum, Oremus, Flectamus genua. Levate, Oratio, vel Orationes, Pro-
phetiæ. Epilloia, Graduale, Verſus, Lractus, Sequentia, Evangelium, Credo, Ot-
fertorium, Orateé fratres, ſolum hæc duo verba, Præfatio, Nobis quoq; peccatoribus,
ſoldm hæc tria verba. Item Per omnia ſæcula ſæculorum, &c. cum Pater noſter,
Pax Domini, Agnus Dei, Domine non ſum dignus, hæc quatuor verba tantùm,
Communio, Oratio, vel Orationes poſt Communionem, Humiliate capita veſtra
Deo,

Deo,
& E

He
lenlet
Aucar
epart
loi⸗
1
nhil
cllao
Ca
kiuncel
Lorli.
Citcio
1 4-T
kinan
lennun
lonoe

4
ſtin
Uis
nepe
ſoben
kone
Cr

ſaar

N.
nd,
Ment
ſte
ſumt

ura

I.

em oh.
cepller

cuntur
Abas,
muniomn
ſtprin.
t an⸗

opol

Nri nond
uin hors

INui.
Aluude.
din die

ellige de
1, uod
Alllece⸗
nepriyi-

o lupet

r pro⸗ 160
um.

tionipi⸗

W.

contel.
homine
eucells.
e5) blo.
do, 0t.
loribits,
10 ker;
ntüm,
zveſtta

Deo;,

De bis quæ clara voce aut ſecretò dicenda, &c. 41

Deo, Ite Miſſa eſt, vel Benedicamus Domino, vel Requieſcant in pace, Benedictio,
& Evangelium In principio, vel aliud Evangelium. Alia omniag dicuntur ſectetò.

Hæc eadem Burchard. Quæ hic claràâ voce di-
cenda enumerantur, habent apertam cauſam, ut
audiantur à populo: ſpeciales cujuſque cauſas
enarrabimus, cùm de iiſdem ſingillatim infra ſuis
locis age mus.
Dicuntar ſecretò.] De prece cum ſilentio
in Miſſa, Clem. lib. S. Conſtit. Apoſt. c. 12. Con-
cil. Laodic. can./9. Trid. Seſſ. 22. an. .
Cauſæ multæ. Primò, quia ſecretum myſte-
rium eſt, Hugo Vict. Erud. Theolog. in Secal.
Eccleſ. c. 2. Secundò quia ſignificatur in hoc Sa-
crificio latere Sacrificia antiqua, Amalar. libro 3.
c. 19. Tertiò, & è contra, hoc ſacrificium latuiſ-
ſe in antiquis, Gemma lib. i. cap. 40. Quartè, ſi
lentium Sacerdotis latibulum Chriſti indicat,
Innocent. IIl. lib. 2. cap. 74. multoties enim latu-

it in vitæ ſuæ curſu Chriſtus; unde & in Mifla
multiplex ſilentium. Quintò, in Paſſione Chriſti
diſcipuli non niſi occultè confitebantur Chri-
ſtum, S. Thom. 3. par. quaæſt. S3. artic. . ad 6.
Sextò, ut videatur Sacerdos loqui cum Deo,
quo cum corde loquimur clamãtes magis quàm
ore. Septimò, ne populus tædio afficiatur, neque
Sacerdos longo clamore voce deficiat, Gemma
lib. t. c. 103. Poſtremò, ne ipſa verba, in Sacrifi-
cio potiſſima, aſſiduitate aurium vileſcant, Al-
cuin de celebrat. Miſſæ. Nam repetuntut in o-
mni Miſſa, & memoriæ facilè mandarentur,
quod de Canone præſertim intellige: qui ſine
culpa gravi non poteſt altè totus legi. Ea Docte-
rés Consminiter.

2 Sacerdos autem maximè curare debet, ut ea quæ clara voce dicenda ſunt,

diſtinct& & appoſitè proferat, non admodùm feſtinanter, ut advertere poſſit quæ le-
git; nec nimis morosè, ne audientes tædio afficiat: neque etiam voce nimis elatâ,
ne perturbet alios, qui fortaſſe ineadem Ec cleſia tunc temporis celebrantneque tam
ſubmilſsâ, ut à circum ſtantibus audiri non poſſit; ſed mediocri & gravi, quæ & devo-
tionem moveat, & audientibus ita ſit accommodata, ut quæ leguntur, intelligant.
Quæ verò ſecretè dicenda ſunt, ita pronunciet, ut & ipſemetſe audiat, & à circum-
ſtantibus non audiatur-

Non eget commentario, ſed monitione. Pri-
. .
mò, ne clarà voce dicantur ea prima verba; Me-
mento Domine famulorum, &c. Secundèò, ne

lerat ſacra Concilü Tridentini Congregatio, in
Declarat. aa Seſſionem vigeſimam ſecundam,
dummodo præſcriptæ in Miſſali non omit-

ſecretas alias Orationes addat Celebrans, niſi ad tantur. Tertiò, verba conſecrationis ſecretò di-
ſummum quaſdam jaculatorias & breves, ut A- cantur.
doramus te Chriſte, & c. quas concedit, ſeuto-

3 In Miſſa ſolemni clarà voce à Celebrante dicuntur, quando intonatur Gloria
in excelſis & Credo, Dominus vobiſcum, Oremus, ante Orationem & Offertorium,
Prætfatio, Pater noſter, Pax Domini, & Orationes poſt Commumionem: Alia quæ in
Miſſa privata dicuntur clarà voce, in Miſſa ſolemni à Celebrante dicumtur ſubmiſs4
voce.

His adde Orationes ante Epiſtolam, quæ i- & item Miniſtri ſupplere videntur, quem ritum
tem clara voce dicuntur. refert etiain Burchardus.
Chorus autem pro Celebrante clara voce, D

4² Comment. in Ruby. Miſſalis Pars I. Tit. A VIl.. .
De ordine genuflectendi, ſedendi, & ſtandi in Miſa
privata & ſolemni. XVII.

7. TN Miſſa privata Sacerdos genuflectit quando legit Evangelium S. Joannis, In
principio, ad illa verba, Et Verbum caro factum eſt, & in EFvangelio Epiphaniæ,
Cum natas eſſet Jeſus, ad verba illa, Er procidentes adoraverunt eum. Item in
Evangelio Feriæ quattæ poſt Dominicam quartam quadrageſimæ, ad illa verba in
fine, Et procidens adoravit eum, Item genuflectit Dominicâà Palmarum, & in Miſ-
ſis de Cruce ad illa verba in Epiſtola, In nomine Jeſu omne genu flect. &c. & quando
legitur Paſſfio, ad illa verba, Expiravit, vel, Emiſit ſpiritum, ut ſuis locis notatur. Item
genuflectit cum dicit, Flectamus genua. Item quando in Quadrageſima dicit in
Tractu Verſ. Adjuva nos Deus, & c. & in omnibus Miſſis de Spititu ſancto., cum di-
eit Verſ. Veni Sancte Spiritus, reple, &c. Item quando Sacramentum in Altari
diſcoopertum apparet, genuflectit, quoties ante illud tranſit in medio Altaris: &
quandocumque in Ordine Miſſæ, & in ritu ſervando in celebratione Miſſæ notatur,

quod debęat genuflectere.

Prima duo habet Burchardus.
Uſus genua flectendi ortum habet ab anti-
quis, & habetur expreſsè 3. Reg. c. 5. ut omittam
gentilitios ritus; tum à Chriſto, Luc. 22. à. S.
Stephano Act. 3. Finis illius duplex eſt, ad oran-
dum;, & ad adorandum: ille ſignificatur à S.
Ambroſio lib. ö. Hexraemeren. cap. 9. PFlexibile
genu, quo Domini mitigatur offenſa, ira mul-
cetur, gratia promovetur; de hoc autem Alcu-
in. cap. de Paraſceve ait: Per hunc habitum cor-
poris mentis humilitatem oſtendimus; & Ho-
norius in Gemma lib. I. cap. 117. Cadimus in
terram, ait, ut Chriſtum in carne adoremus; ut
item memoremus, nos in Adamo cecidiſſe, &
mole corporis gravari ingemiſcamus; & ut la-
pſum animæ noſtræ in vitia, dum corpore ad ter-
ram cadimus, pœnitendo fateamur. Unde &
Raban. lib. 2. de liſtit. Cler. cap. 41. Inflexio
genuum, inquit, pœnitentiæ & luctus eſt indi-
cium. In Liturgia Sancti Petri , pœnitenti-

am facere, eſt genuflectere, ut ibi notat Lindan.
Quare in primis quinque caſibus hujus Rubricæ
quis non videat, adorationis ergo genuflecti?
& item in duobus ultimis erga Spiritum S. & ſa-
croſanctam Euchariſtiam. In ſexto verò, ad Fle-
ctamus genua, oraturi genuflectimus; in ſepti-
mo ad illa, Adjuva nos, cùm Tractus idem ſit ac
luctus, ut docuimus ſupra tit. /o. genuflectimus
ad indicandum ſolemnem luctum, Raban. abi
Iſupra. .
Et quamvis Concilium Nicænum Canone 20.
in vulgatis exempl. vel 29. apud Turrianum, ſta-
tuerit, non genufle ctendum in Dominicis, ne-
que tempore Paſchali, ſed à ſtantibus orandum
eſſe, ad ſignificandam hibertatem, ut ait Ruper.
lib. 5. c. 3. quam Chriſtus ſua Reſurrectione no-
bis acquiſivit; tamen non prohibuit adoratio-
nes cumn genuflexione; quod benè nota pro mox
dicendis.

2 Circumſtantes autem in Miſſis privatis ſemper genuflectunt, h etiam tempore
Paſchali, ”præterquam dum legitur Evangelium.

Eadem & Burchardus.
h Etiam tempore Paſchali.] Tam ad doctri-
nam in privata Miſſa audiendam, quam ad O-
rationem & myſteria tremenda, titulo adorati-
onis curvantur genua à populo in tota Miſſa: ni-

ſi dicamus, privatam Miſſam audiri, ſicut &
privatas fieri preces, etiam tempore Paſcali, ge⸗
nibus flixis, quo modo oravit S. Paulus in littore
Tyri genibus poſitis, Auctor. 20. paulò ante Pen-
tecoſten: non enim ea fuu oratio ſolemnis,
judics

5
d/

die

Auule
745
Un
Aut

omn
feni
Dunat
Cn
jetb⸗
genn

n
Ua

ai0

e
ſol
Din
Cos
u
Ko
6,

hoe

nis, I
tanir,
temnin
eArbain
a MiI.
ando
.Ltem
lcit in
lun di.
Altari
is: &
tauut,

Lindan,
ubrice
flecti:
. ſi⸗
ald He-
ſepti⸗
ſit ac
Aimmus
al. bi.

one 20.
m, ſla⸗
cis, ne⸗
andum
Ruper.
Oneno⸗
loratio⸗
roln

npore

cut 8&
i, ge⸗
littore
eben-
nnis;
ſudics

õ

De ordine genuftectendi, ſedendi, &c. 43

judice Lorino in eum textum.
i Praterquam dum legitur Evangelium.]
Anaſtafi Papæ Decteto de Conſ. Diſt. 1. Apoſto-
lica. Sacerdotes, & cæteri omnes ad Evangeli-
am ſtare debent, ut promptiores ſe oſtendant

antiquior Clemens lib. 2. Cunſtit Apoſt. C.6l. te-
ſtatur Apoſtolos conſtituiſſe, ut etiam laici aſ-
ſurgant ad Evangelium: imò verò & capita nu-
dabantur in Ordine Romano, quod & hodie
obſervatur.

ad credendum & obedien dum Evangelio. Sed

3 In ,Miſſa ſolemni Celebrans genuflectit ad omnia ſupradicta, præterquam
ad 1 Flectamus genua: & tunc ipſe ſolus ſtat; Diaconus verò & Subdiaconus, &
omnes alii genufiectunt. Ad verſum verò, m Adjuva nos Deus, &c. & ad verſum,
Veni ſancte Spiritus, &c. genuflectit uſque ad finem. Item genuflectit in die n An-
nuntiationis beatæ Mariæ, & in tribus Miſſis Nativitatis Domini, etiam quande
cantatur in choro, Et incarnatus eſt, &c. Aliis diebus, ſi ſedeat cùm cantantur ea
verba, non genuflectit, ſed caput tantùm profundè inclinat: , ſi non ſedet,

genuflectit.

k Ad omnia ſupraditta.) Cùm privatim le-
it, & iterum, quando publicè dicuntur: ſicuti
tad y. Et incarnatus eſt, & c. in Symbolo pri-
vato & publico, ſi non ſedet Celebrans.
I1 Flectamus genna.) In Miſla privatai pſemet
Sacerdos dicit Fleltamus, & genuflectens exem-
plo ſuo docere debet alios. In ſolemni ſufficit, ut
Diaconus invitans populum idem faciat. Sacer-
dos autem Deum orans regulariter ſtare debet,
qui præ ſe fert perſonam Chriſti ſtantis, Act.7.
& orantis Patrem in cœlis; Amalar. lib. 4. C. 4.
C 7. Duran. lib. j. . j.
m Adjuvanos Deus, &c.] Quæres fortaſſe
hoc loco: Cur in ſolemni Celebrans genuflectit
uſque ad finem dictorum Verſuum, qui in priva-
ta Miſſa genuflectere jubetur nonniſi ad prima
verba? Reſpondeo, quòd in privata debet Sa-
cerdos commodè poſſe legere Verſum in libro,
& ideò ſufficit, ut genuflectat ad prima verba: in
ſolem ni ea cantat Chorus, neque Celebrans eſt
in aliis tunc occupatus. Genflectit autem Cele-
brans utroque genu in medio Altaris, poſt le-

ctum à ſe Evangelium. De verſu Adjuva noy,
tradit hunc ritum in privata Miſſa Burchardus.
n Annuntiationis Beata Mariæ, &c.) Ut
nimirũ his diebus majori cum veneratione ado-
retur Myſterium articuli, & Feſti propriiſſi-
mum. Ante Radulphum Romani nunquam ad
hæc verba, Et incarnatns eſt, genuflectebant,
Prop. 23. ſed ritum tamen tradit hujus genuflexi-
onis in omnibus Miſſis Honor. in Gemma lib.
1. G. IIö.
o Caput tantum profundè inelinat. Quia jam
enuflexit, quando ſubmiſſa voce cum miniſtris
ad Altare Symbolum recitavit; caput autem in-
clinat apertum. Idem præſtare debent miniſtri,
qui cum Celebrante ſedent.
p &non ſedet, genuſlectit.) Scilicet in ſuperi-
oris Altaris gradu. Neque verò ſtare convenit
ad verba tantæ filii Dei humilitatis: ſedere po-
tiùs convenit quam ſtare, quia ſedendo, addita
capitis profunda inclinatione, contrahitur &
minoratur homo.

A Miniſtri ſemper genuſſectunt cum Celebrante, præterquam / Subdiaconus
tenens librum ad Evangelium, & Acolythi tenentes candelabra, qui tunc non genu
X . .
flectunt. Er cùm Diaconus cantat lla verba, ad quæ eſt genuflectendum, r ipſe
verſus librum, Celebrans, & omnes alii verſus Altare genuflectunt.

q Subdiacenus, &c.) In hoc caſu ſe gerunt, cus demitti debet, neque lumen illius, ut ita di-

ac ſi lle marmorcum eſſet legile, & Acolythi
marmorea candelabra; neque textus Evangeli-

cam, humiliari. Cærim. Epiſcop. lib. 1. cap. 0. Gö

ſe4. DKZ
P 2 r Eſe

H

44 Comment. in Rubr. Miſßalis Pars I. Tit. VVII.

r Ipſe verſus librum.) Ne videatur recedere fus Altare, ubi eſt Crux ,cui debetur adoratio-
à libro, in quo legere ſequentia debet; alii ver-
5 In Choro genuflectitur ab iis qui non ſunt Prælati, sad Confeſſionem cum ſuo
Pſal mo.In miſſis autem t Feriarũ Adventùs, Quadrageſimæ, Quatuor Temporum,
8& Vigiliarum, quæ jejunantur, ac in miſſis Defunctorum gerauflectunt omnes, etiam
ad Orationes, & dicto per Celebrantem Sanctus, uſque a ad Pax Domini, & ad
Orationes poſt Communionem, & ſuper populum, excepta y Vigilia Paſchæ &
Pentecoſtes, ac Nativitatis Domini. Et ſimiliter ab ommibus genuflectitur, æ quan-

do elevatur Sacramentum.

s Ad Confeſſionem.) Diximus enim ſuprà
genuflexionem eſſe indicium pœnitentiæ, cum
Rabano. Prælati verò ſtant ob eorum dignitates,
Abbates & Protonotarii, & ii nempe, qui uti
poſſunt Rochetto, ſi ſæculares ſint, & iis dignio-
res; ſicut etiam Canonici, quando ſunt parati,
aliàs non, Cærim. Epiſc. lib. 2. c-. De genuflexi-
one ad Conteſſionem idem ferè docet Bur-
chard. Cantores autem, ſi tunc cantant Introi-
tum, non genuflectunt, quia ſtare de be nt ad
Lectorile.
t Feriarum Adventus, &c.] De orationi-
bus in Quadrageſima docet Microl. c. zo. eadem
eſt ratio in Adventu, & diebus jejuniorum, ut
diximus ſupra tit. 5. n. 2. Item in Miſſis defun-
Ctorum, ad luctum, ex Rabano, indicandum.
Omnes autem genuflectunt ad unum.
u Ad pax Domini.] Si enim danda eſt pax, à
Clero ſtante eſt danda, Cærimon. Epiſc. lib. . c.
24. Sed & Pax Domini in hoc loco Miſſæ re-
ſurrectionem Chriſti ſignificat, Innocent. III.
ob. 6. c. 4. Ob quam ſtandum eſt, ut in Domini-
cis, & tempore Paſchali.
x Ad Orationes poſt Communionem.) Quia
ejuſdem rationis ſunt cum primis, quæ dicuntur
ante Epiſtolam, Microl. cap. /9.
y Eipilia Paſchæ, & c.] Hæ Vigiliæ ſunt fefti-
væ & ſolemnes, per modum feſti Duplicis cele-
bratæ, præterquaàm quòd Vigiliæ Paſchæ &
Pentecoſtes ad Paſchale tempus attinent, quo
ſtantes oramus; qua eadem ratione, his etiam
adde Quatuor Tempora Pentecoſtes.
2 Quando elevatur Sacramentum.) Tradunt
Honor. III. de celebr. Miſſ. c. Seunè, & Chryſoſt.
apud Durand. lib. 2. cap. 40. quia adoramus

Chriſtum in Sacramento, & genuflectimus in
expiationem blaſphemiæ Judæorum, qui dice-
bant flexo genu, Ave Nex Judæorum „lege Tur-
recrem. in Can. Quoniam. de Conſecr. diſtinct.
3. Ab omnibus autem initio Canonis genuflecti-
tur, Cærimon. Epiſc. lib. 2. cap. 5.
Dubitant non pauci in prædictis caſibus,
quando unicum genu, & quando duo genua
ſint flectenda. Et celebrans quidem in Miſſa pri-
vata, juxta uſum communiſſimum, ab initio ad
finem uſque unico tantum genu debet genuſle-
ctere, ut facilius ſurgat: in Milſa item ſolemni,
ad ea omnia quæ ſunt communia privatæ Millæ;
duobus autem genuflectere debet in Milſla ſo-
lemni ad prædicta, quæ à Choro cantantur; &
regulariter, quando cum aliqua morula in præ-
dictis eſt genuflectendum, & quaſi orandum.
Miniſtri verèò intra Miſſam eadem ſervare
debent quæ facit Celebrans, ut ex peditiùs illi mi-
niſtrent:. ad Flectamus genna, ambobus genu-
flectant.
Subdiaconus patenam tenens non tenetur
genuflectere toties quoties Celebrans; quia non
illi tunc miniſtrat ut Diaconus, qui eſt illi à late-
re proprius miniſter, ſemper autem genuflectit
cum eo eidem vicinus.
Alii de Clero à conſecratione uſque ad com-
munionem duo genua flectere debent, cùm
tranſeunt ante Altare; & item, quando patet
Sacramentum in Altari: quod etiam faciunt GCar-
dinales in Capella Papæ: duo quoque ad Fle-
tamus genna, ad Confeſſionem, Orationes je-
juniorum, Verſus, & c. de quibus ſu pra, quan-
do cum aliqua mora præſcribitur genuflexio ra-
tione cantus vel actionis longioris.

De

De
lo,
6
ſegere
excel

ol
ſol
Ntu
C

1
Ero
oro
nem:
Gonr,

a⸗
11
Abi
ori
Pelium
Adoe
nonart
Ueccun
Nohr
ln;6
ſdenn
ier
b
Aoler
lla
Nucin
lental
lton
kpice
Iszn
i⸗
lu,
enlat
4
li,

lorgio.

m ſoo
orumm,
edam
&x ad
che &
qunn⸗

imug in
li dice⸗
ge Tur-
Rind,,
llecti.

ſdas,
genua
lapri.
itioad
enuſle.
emm,
Mile,
a60.
ur; &
npre
lum.
eryare
limi⸗
genlr

hetur
anon
Alae⸗

kechir

com⸗
cütm
patet
(u-
Ne-
je-
lan⸗
1a-⸗

De

De ordine genuftectendi, ſedendi, & c. 45

De Miſſa coram Sacramento in altati ex poſi-
to, & genuſlexionibus eo caſu debitis, dicemus

in proprio capitulo, ſeu titulo.

6 In Miſſa item ſolemni celebrans medius inter Diaconum & Subdiaconum
ſedere poteſt à cornu Epiſtolæ juxta altare, cùm cantatur Kyrie eleilon, Gloria in
excelſis, & Credo: alo tempore ſtat ad Altare, vel genufectit, ut ſuprà.

Poſſunt etiam ſedere, dam cantantur Epi-
ſtola & Graduale, ſi datur tempus, ex Decreto
S. Rituum Congregationis, relato ab Alcocer in
ſuo Cerimoniali. & ſemper ſedent cooperto ca-

pite. Latus Epiſtolæ congruit, à qua parte eſt
credentia, & ut cedat latus Evangelii Epiſcope
ſedenti, ſi adſit.

7 In Choro ſedent quando celebtans ſedet, & præterea a dum cantantur Epiſtola,
& Prophetiæ, Graduale, Tractus, vel Alleluja cum Verſu ac Scquentia, & ab Offer-
torio uſque b ad incenſationem Chori, & ſi non incenſatur, uſque ad Præfatio-
nem: & ad Antiphonam « quæ dicitur Com munio. Ad alia ſtant, vel genufle-

ctunt, ut ſuprà.

Eadem Burchard. in Ordine Miſſæ.
a Dum cantantur Epiſtola, & c.] Sedetur
ad Epiſtolam, Ambroſius in Epiſtola ad Cor. ut
majori deinde reverentia aſſurgamus ad Evan-

gelium, Rupertus lib. 2. c. 32. Anima quoque

ad doctrinam ſedendo fit ſapientior. Qui verè
non attendunt iis quæ leguntur, venialiter ſaltem
peccant, Suar. lib. 4. de Hor. Can. cap. 12. n. 20.
Acolythi vero nequaquam ſedeant ad Epiſto-
lam; & quando ſedent una cum Celebrante,
ſedeant ſuper Altaris gradu in cornu Epiſtolæ,
facie verſa ad celebrantem, non ad populum.
b Ad incenſationem Chori) Incenſum enim
adoletur ſtanti. Cerim. Epiſc. lib. I. c. 25. Et hic ſi-
mul adverte, quèòd dum oblata incenſantur, ad-
huc in Choro ſedent, Cerim. Epiſc. ibid. Vel-
lent aliqui tamen, quèòd Clerus ſtaret ad incen-
ſationem Crucis, ſicuti ſtat ad incenſationem
Epiſcopi: ſed Epiſcopo ſtante, ſtat etiam Cho-
rus; hæc eſt propria cauſa, non autem incenſa-
tio ejuſdem: unde quia Papa ſedet dum incen-
ſatur, non aſſurgunt Cardinales, niſi Papa in-
senſato.
c Que dicitur Communio.) Non enim, ut a-
liàs, cantatur hæc Antiphona, dum populus
communicatur; quo caſu, ob reverentiam ſan-
ctiſſimo Sacramento exhibendã, ſtandum eſſet;
ſed cantatur poſt Comunionem Sacerdotis, dum
ablutionem ſumit, quando neque ratio eſt ge-

nuflectendi, neque ſtandi: ergo ſedeant. Quam-
quam monet adhuc Cærim. Epiſc lib. 2. cap. ⁵.
ut Communio cantetur immediatè poſt Agnus
Dei. quòd ſi accidat fieri, facta communione
celebrantis & aliorum, eo caſu ſedetur.
d Ad alia ſtant.) Quænam ſunt hæc alia, ad
quæ ſtare Clerus jubetur? nimirùm primè ad
Introitum, Alcuin. cap. Quid ſigniſicent veſti-
menta; quo excitantur operarii Chriſti, & invi-
tantur ad opus, Amalar. lIib. 2. cap. y. hoc eſt ad
Sacrificium, ad quod ingrediti t Sac rdos, opus
verè ſummum. .
Item ad orationem, exceptis d ebus jejun 'o-
rum, ut ſuprà, quibus genuflectimus.
Item ad Evangelium, ratione ſuprà allata cu n
Decreto Anaſtaſii hoc tit. n. 2.
Item ad præfationem, in qua ſtamus, ut fur-
ſum corda, & corpora ſimul habeamus; nec ge-
nuflectimus, niſi initio ſacri Canonis, Cærimon,
Epiſc. lib. 2. c. . ut ſuprà dictum eſt.
Item ſtatim depoſito calice ſtandum erit, quia
hoc eodem titulo num. y. genuflectere debemus
in diebusjejuniorum uſque ad Pax Domini. Fr-
go regula erit, quòd in Feſtis ſtare debemus poſt
elevationem Sacramenti, uſque ad Antipho-
nam, quæ dicitur Communio, ad quam ſedetur.
Item ad orationem poſt Communionem, quæ
rationis ejuſdem eſt cum prima ante epiſtolam,
ut pluries dixitinus.
F 3 Stan-

45 Comment. in Rubr. Miſſalis Pars I. Tit. XVIII.

Standum prætereà erit uſque ad finem Miſſæ;

quia neque ſedere, neque genuflectere jubemur.

Stare autem ſolemnitatem ſignificat, ſicut

genufletere, ut diximus, mœrorem & luctum.
Denique à laicis etiam prædictæ regulæ ſer-
vari peſſunt in Miſſa ſolemni.

De Coloribus Paramentorum. XVIII.

Aramenta Altaris, Celebrantis, & Miniſtrorum, debent eſſe coloris conve-
nientis Officio & Miſſæ diei, ſecundùm uſum Romanæ Eccleſiæ: quæ e quin-
que coloribus uti conſuevit, Albo, Rubeo, Viridi, Violaceo & Nigro.

Veſtes Sacerdotales per incrementa ad eum,
ꝗqui nunc habetur, ornatum auctæ ſunt: nam pri-
mis temporibus communi indumento veſtiti
Miſſas agebant, Walafr. cap. 2 4. & B. Clemens,
inquit Honor. in Gemma lib. I. cap. 59. tradente
B. Pecro, uſum ſacrarum veſtium ex lege decrevit.
Sancta verò eſſe & honeſta S. Stephanus Papa
juſſit, de conſecr. dif. t. Veſteimenta. ex illins e-
piſt. I. ad Hilar. Anacletus meminit ſacrarum
veſtium Epiſt. 1. Hinc S. Hieronymus lib. 13. in
oap. 74. Exechiel. Religio divina, ait, alterum
habitum habet in miniſterio, alterum in uſu vi-
taque communi, quo loco utitur Alcuin. cap.
quid ſignificent veſtimenta. Et reverà, ſi Sacerdo-
tes antiqui veſtes habuere ad Sacrificia nõ com-
munes, nos in communi veſte ſacriſicabimus?

Novi Mant in Chriſto homines, ait Hieron. loco

zitato, moribus nimirum, & veſtibus. Deni-
que fortaſſe ideò in veſte cœnatoria Chriſtus

Dominus hoc ſacrificium inſtituit oæn./3. quam
ſoid Iyndonem albam docet Baron anno Do-
mini q4. num. 39. At de ſingulis veſtibus infra di-
cemus, nunc de coloribus earundem.
e Quinque coloribus.) Totidem enumerat
colores Innocentius III. lib. 1. c. 67. quamvis ni-
grum confundere videatur cum violaceo, qua-
tuor principales faciens colores, quatuor colo-
ribus antiquarum veſtium legalium reſponden-
tes, Byſſi, Purpuræ, Hyacinthi & Cocci, Exod.
25. Certum autem eſt, quòd poſt Sylveſtrum va-
rius color fuit in uſu, ſi fortè anteà lino vel lana
tantùm utebantur: nam Machario donata fuit
ſtola à Conſtantino filis aureis texta, Theodoret.
lib. 2. Eiſtor. cap. 27. Planeta S. Gordiani, Patris
S. Gregorii, erat coloris caſtanei, ex Joanne Dia-
cono lib. g. c. &2. forte eſt idem eolor qui vi-
ridis,

2 Albo colore utitur à Veſperis vigiliæ/ Nativitatis Domini uſque ad Octavam

Epiphaniæ incluſivè, exceptis feſtis Martyrum, quæ infra eam veniunt. Feria V. g in

Cœna Domni & bh Sabbato ſancto in officio Miſſæ, & ab illo die uſque ad Sabbatum
invigilia Pentecoſte, ad Nonam, in officio de tempore præterquam in Miſſa Lita-
niarum & Rogationum. In feſto i Sanctiſſimæ Trinitatis. In feſto/ Corporis Chriſti.
In feſto m Transfigurationis Domini. In feſtis a B. Mariæ Virg pkaterquam inbe-
ne dictione Candelarum & proceſſione, quæ fit in feſto purificationis ejuldem. In
feſtis e Angelorum-In Nativitate p S. Joannis Baptiſtæ. In principali feſto S. Jo-
annis Evang liſtæ, quod celebratur infrà octavam Nativitatis Domini. In utaque r
Cathedra S. Petri. In feſto ? S. Petri ad vincula.t In Converſione S. Pauli In feſto =
omnium Sanctorum. In feſtis æ Confeſſorum Pontificum & non Pontiſcum, &
Doctorum. In feſtis ſanctarumy Virginum non Martyrum, & nec Virginum
nec Martyrum. In dedicatione, & æ conſecratione Eccleſiæ, vel Altaris, ac a in
conſecratione ſummi Pontificis, & in anniverſario creationis & coronationis ejal-

dem,

Lem
ſtor
occut
gicis,
tam,
I

cony
gindi
lceh.
5A
lemo
Penen
9
Chuln
ſernt;
Duzagt
Tumd
lir toe
16
1nkn
chenn
goſe
Chuik
bypa
Duladi
S
KXboe⸗
Mung
impre
ine⸗
n.
Direc
ein
betln
1
dorio
elie
0
lui
an
nhe
5
eio,

4

hm.
le ler.

vonye⸗
qbin-

arn
„o Do-

nfradi⸗

umerat
wisni⸗
,s⸗
r colo-
onden-
,‚Exod.
tumva.
Vellana
ata fuit
ocoret.
Patris
leDia-
gui Vi⸗

kavam
gin
atum
Lita⸗
hriſti.
inbe⸗
m. In
8.ſo⸗
ge .
eſtos
n; &
nom.
in
eil.
lem,

De Coloribus Paramentoruum. 47

dem, & electionis & conſecration's Epiſcopi. Item b per octavas prædiétorum fe-
ſtorũ, quæ octavas habent, quando dicitur Miſſa de octava, & in Dominicis infra eas
occurrentibus, quando in eis fit Officium de Dominica, præterquam in illis Domi-
nicis, quibus tributus eſt color violaceus. e In Miſſis votivis ſupradictorum feſto-
rum, quocumque tempore dicantur: in Miſſa d de Sponſo, & Sponſa.

Albus color adhibitus eſt ſacrificiis, teſte Hi-
eronymo contra Pelagian. & ſignificat gloriam,
audium, & innocentiam, ex eodem Hieron. in
Ecech. & alus Patribus.
f Nativitatis. (Quia natus eſt Chriſtus ca-
rens originali peccato; & in Epiphania prepter
ſplendorem ſtellæ, Innocent. III. Loc. cit.
g Ia Cœna Domini.] Propter confectionem
Chriſmatis, quod mundationi animarum de-
ſervit; & in Evangelio Miſſæ de lavandis pedi-
bus agitur, idem ibidem. Adde veſtem cœnato-
riam Chriſti fuiſſe albi coloris, ex Baron. ſuprà
cit. hoc eod. tit.
h Sabbato ſankto, &c.) Nam reſurrectio-
ms Angelus teſtis & nuntius, ſtolà candidâ co-
opertus apparuit, idem Innocent. Veſtimentum
ejus ſicut nix, MWatth. 25. in Aſcenſione quoque
Chriſti ſteterunt Angeli juxta Apoſtolos in veſti-
bus albis, Act. . cujus rits Paichalis meminit
Palladius in lib. de vita Micetæ Lugd.

i Sanctiſſimæ Trinitatis.) Quis purior Deo:

& hoc docet Directorium divini Officii ante an-
num I177. citatum in Miſſali eodem anno 1557.
impreſſo Venetiis.
I Cerporis Chriſti.] Eadem ratione, qua ſuprâ
in Cœna Domini, color albus adhibetur.
m Transfigurationis Domini.) Ex prædicto
Directorio, & Miſſali: nam in ea veſtimenta
ejus facta ſunt alba ſicut nix, Matth. Iz. Et nu-
bes lucida obumbravit eos.
n Beatæa Mariæ Eirginis.) Ex eodem Dire-
Ctorio, quia purior ſub Deo creatura nequit in-

telligi, Damaſcen.

0 Angelorum.) De quorum nitore Deus ad
Luciferum: Ubi eras, cùm me laudarent aſtra
matutina? Job. 38. & hæc Innocent. III. loc. cit.
in hanc KRubricam.

p S& Poannis Baptiſtæ.) Qui natus eſt ſine pec-

eato, ſanctificatus in utero, idem ebidene.

q S& ſoannis Evangeliſta.) Ex prædiéto di-

rectorio, de quo tanquam de Virgine, & Vir-
ginis altero filio, tunc fit feſtum, naſcente Chri⸗
ſto primo-genito Virginis.
r Cathedra S. Petri.] Innocent. III. ſup. in qua
veneramur Petrum tanquam Pontificem.
ſ Petri ad vincula.] Ex prædicto directorio,
tum ob ejuſdem innocentiam declarandam, tum
ob Angelicam liberationem : in albis enim fortè
Angelus apparuit Petro.
t Ia Converſione & Pauli.] Innocentius III.
ſupra, ad ſignificandam primam ejus ſanctita-
tem baptiſmalem.
u Omnium Sanctorum.] In quo fulget præci-
puè nomen Deiparæ Virginis, & leguntur eo die
amicti ſtolis albis, Iznocentius IIl. Aliqui Trini-
tatem includunt in hoc feſto, ob primum Feſti
reſponſorium; ſed feſtum eſt B. Virginis & San-
ctorum, ut patet ex Martyrologio Romano.
Xx Confeſſorum.] Ad indicandum candorem
& morum in illis, & doctrinæ in Doctoribus, In-
nocentius III. lococitato. Idem fiat in feſto Stig-
matum Sancti Franciſci, ſacra rituum Congre-
gatio 9. Decembris 1623.
y Virginum, &c.) In teſtimonium puritatis
& caſtitatis earum; quia albo colore gaudet ca-
ſtitas.
2 Conſecratiene Ecclefiæ,.] Nam Eccleſia vir-
gineo nomine nuncupatur ab Apoſtolo. 2. Cor.
nI. Innocent. ſupra.
a In conſecratione ſummi Pontificis, &c.In-
nocentius III. loco cit. Ratio eſſe poteſt, quæ fu-
prà de Pontitficibus eſt allata.
b Per Octavas, &c.] Ex eodem Directorio,
quia ſuprà diximus totam Octavam eſſle unum
& idem feſtum.
c In Mſſie votivis.) Quia fſequitur naturam
principalis feſti id, quod eſt votivum; & militat
eadem ratio coloris in Votivis quæ in Feſtis.
Quod de Votivis dicitur, multò magis verum
eft in Feſtis translationum, Apparitionum, & ſi-
milium Feſtornmm. d De

=
48 Comment. in Rubr. Mißalis Pars I. Tit. XVIII.
d De Sponſo & Sponſa. Quia ſupponitur in de sacramento Matrimon.
Sponſa benedicenda carnis integritas, unde vi- Exceptionum in hac Rubrica omiſimus cau-
duæ nuptias non benedicimus, Rituale Roman. ſas, quis in ſequentibus patebunt.
2 Rubeo colore utitur e à Vigilia Pentecoſtes in Miſſa uſq; ad Sabbatum ſequens
finita Nonâ & Miſlâ: in Feſtis / S. Crucis. g lIn Decollatione 8.] oannis Baptiſtæ in
Natali Apoſtolorum Petri & Pauli, & in Feſtis aliorum Apoſtolorum (exceptis Fe-
ſto principali ſancti Joannis Evangeliſtæ poſt nativitaté, & Feſtis Convetſionis S. Pau-
li, & Cathedræ S. Petri, & cjus Vinculorum.) In Feſto Sancti Joannis ante portam
Latinam. In Commemoratione Sancti Pauli Apoſtoli. In Feſtis Martyrum, excepto
Feſto ſanctorum Innocentum, quando non venerit in Dominica; ſi autem h in
Dominica venerit, utitur Rubeo; in ejus verò i die Octava ſemper utitur Rubeo,
quocumque die occurrat. In Feſtis Sanctarum 1 Virginum Martyrum, & m Mar-
tyrum non Virginum. Item n per Ockavas prædictorum Feſtorum quæ Octavas
habent quando fit de Octava, & in Dominicis infrà eas Octavas occurrentibus;
eodem modout dictum eſt ſuprà de colore Albo. Item in Miſſis Votivis ſupradicto-

rum Feſtorum, & in Miſſa o pro eligendo Summo Pontifice.

Rubeus color, ſeu purpureus, indicat digni-
tatis gradum aliis excellentiorem: humano ſan-
uini ſimilis eſt, igneam refert naturam: ex qui-
Bns facilè patebunt ſequentes ritus.
e AVqgilia Pentecoſtes.) Innocent. III. loc.
eit. propter ſancti Spiritus fervorem, qui in igne
deſcendit, Act. 2. & propter poteſtatis plenitu-
dinem in igne ſignificatam, Apoſtoliſque da-
tam, ex Tobia Corona de Templit, part. 1I. ap. 79.
f Sanlctæ Crucis.] Ex citato Directorio, quæ
ſanguine Chriſti conſecrata fuit, & paſſionem
illius indicat Rubeus color.
& Ia Decollatione, &c.] Innocent. III. ob ef-
fuſionem ſanguinis.
h l Dominicxa venerit.) Ex eodem Directo-
rio, ratione Dominicæ, quæ ſemper eſt feſtiva,

cui & idcircò eo die conceduntur Hymnus An-
gelicus, & Alleluja. Feſtivus enim SS. Martyrum
color eſt Rubeus: qui ut Feſtivus eſt, Domini-
cæ congruit; ut Rubeus verò convenit Oſſicio
de Innocentibus, quod fit in Dominica.
i Die Octava.] Ex eodem Directorio. Octa-
va enim glorificationem denotat, Amalar. lib. 4.
cap. 29. & 36.
IVirginum Matyrum.) Quia martyrium præ-
fertur virginitati, Innocent. III. loco citato.
m Matjrum non l'irginum.) Quia pro Chri-
ſt o ſanguinem fuderunt.
n Per octavas prædictorum.) Ratione ſuprà
allata numero præcedenti ,ex citato Directoria.
o Pro eligendo ſummo Pontif.) Qnia æqui-
valet Miſſæ de Spiritu ſancto.

4. Viridi colore utitur ab Octava Epiphaniæ uſq; ad Septuageſimam, & ab Octava

Pentecoſtes uſque ad Adventum excluſivè in Officio de Tempore, exceptâ Do.
minica Triniratis, ut ſupra: ac exceptis Dominicis infra Octavas occurrentibus, in
qibus color Octavarum ſervatur: exceptis etiam V gilis, & Qatuor Tempori.-

bus, ut infrà.

Eadem in citato Directoxio. Viridis color me-
dius eſt inter colores, ait Innocent. III. loc. cit. &
ideò utimur eo in diebus ferialibus & commu-
nibus, inquit ille: cujuſmodi ſunt dies ab Octa-
væ Epiphaniæ uſque ad Septuageſimam, & ab

Octava Pentecoſtes uſque ad Adventum in Oſ-
ficio de Tempore. Dies etiam Dommici minus
ſolemnes ſunt his temporibus, & communes
vocantur ab Innocentio comparativè ad alias
Dominicas & ſolemmitates anni.

5 Vio-⸗

1 M.
batun
gun
Griwr
nug i
le he
ictio
cxcep
8. Ma
kelto
Aelann
D
Docei

ndie

D
Jem
inurm

las
porel
dieban
turße⸗
inkeck
Cicbe
Nccn
temc
tlad
Abe
le
4
i
Car
1
la
ler

ch

8c.

lens
tein
is e⸗
Pau.
ttam
epto
bin
beo,
Max.
Raras
bas,
licho⸗

An⸗
rum
mini⸗

chcio

Oce⸗
s.

pr⸗
Chi-
ſuprt

torio.
rq⸗

taya
Do.
8, in
porl.

90.
inus
unes
glias

Vio⸗

De Coloribus Paramentoruim. 49

Violaceo colore utitur à prima Dominica Adventũs in primis Veſperis uſque
ad Miſſam Vigiliæ Nati vitatis Domini incluſivè: & à Septuageſima uſque ad Sab-
batum ſanctum ante Miſſam incluſivè, in Officio de Tempore: exceptâ Feriâ
quintâà in Cœna Domini, in qua utitur albo, & Feriâ ſextâ in Paraſceve, in qua
utitur Nigro, ut infra 2& „ benedictione Cerei in Sabbato ſancto, in qua Diaco-
nus illius Præfationem dicens, ſolus utitur albo, eâ autem finità Violaceo ut pri-
ùs. Item in 7 Vigilia Pentecoſtes ante Miſſam à prima Prophetia uſque ad bene-
dictionem Fontis incluſivè, In 7 Quatuor Temporibus & Vigiliis quæ jejunant ur
exceptis 5 Vigilia & Quatuor Temporibus Pentecoſtes In Miſſa? Litaniarum in die
S. Marci Evangeliſtæ, & Rogationum, & in Proceſſionibus, quæ his diebus fiunt In
Feſto a SS. Innocentum, quando non venerit in Dominica. In Benedictione x Can-
delarum in die Purificationis beatæ Mariæ, & in benedictione Cinerum, ac Palma-
rum, & in ipſa Dominica in Palmis, & in eorumdem, ac generaliter y in omnibus

Proceſſionibus: æ exceptis Proceſſionibus ſanctiſſimi Sacramenti, & quæ fiunt a

in diebus ſolemnibus, vel pro gratiarum actione. In Miſſis b de Paſſione Domini. c
Pro quacumque neceſſitate, Pro peccatis, Ad tollendum ſchiſma; Contra Paganos,
Tempore belli, Pro pace; Pro vitanda mortalitate, Pro iter agentibus, & Pre

infirmis.

Eadem ferè habet citatum directorium. Tem-
pore Innocentü III. Niger color adhibebatur iis
diebus, quibus à nobis Violaceus; quo uteba-
tur Eccleſia tunc temporis bis tantum in anno,
in Feſto Innocentum: & in Dominica Lætare,
diebus, inquam, afflictionis, & abſtinentiæ; pro
peccatis, & pro defunctis, inquit ille: nunc au-
tem convenientius Violaceo utimur ab Adven-
tu ad Natalem Domini, & à Septuageſima uſque
ad Paſcha.
p Benedictione Cerei.] Pertinet enim ad Paſ-
chale Sacramentum, Durand. lb. 3. Cap. 15.
Vigilia Pentecoſtes.) Eadem ratione qua
Vigilia Paſchæ, afflictionis indicandæ canſa, &
Cathecumenorum humilitatis ante Baptiſmum.
r Quatnor Temporibus.) Durand. Iib. 3. cap.
15. afflictioni enim debitus eſt color violaceus.
ſ Vigilia & quatuor Temporibus Penteco-
ſtes.) Quæ ſunt feſtiva, ut diximus.
t Litaniarum.] Quæ cum mœrore quodam
celebrantur.
u Sanctorum lanocentum.) Quia eo die plo-
ratus matrum accidit, de quo in Evangelio, Vox
in Rama audita eſt, ploratus & c. Matth. 2. & licet
legatur idem in Octava, color tamen eſt alius,
ZJome. Z.

Rubeus nimirum & feſtivus, ratione allata ſu-
ra ex Amalario. Item alia eſt ratio coloris Vie-
“l Hquia deſcenderunt ii in limbum, Microl.
e. 36. quæ quia communis eſt Joanni Baptiſtæ,
in cujus tamen Decollatione Rubeo utimur; ad-
de, illos non plene fuiſſe de novo Teſtamente.
1 Candelarum, &c.] In Cinere & Palmis
cum Paſſione Domini patet ratio coloris Viola-
cei; in Candelarum verò benedictione & pro-
ceſſione color Niger adhibebatur, ex Alcuin. ſed
diximus ſupra ex Innocentio III. Nigrum pre

VSlaceo uſurpatum fuiſſe. Fortaſſe ratio eſſe po-

teſt Prophetia Simeonis ad Matrem Chriſti: Er
tuams ipfins animane pertranſibit gladius: nam a-
lioquin Miſſa pertinet ad puritatem Virginis e-
juſdem, quæ purificari dicitur, & celebratur
cum colore albo. Durandus autem libro 3. capite
15. anxiam Simconis expectationem in hoc ritu
ſignificari tradit.
V In omnibus Proceſſionibus.) Hoc eſt, in iis
quæ indicuntur ad jubileum con ſequendum, vel
pluviam impetrandam, vel quid ſimile: nam in
his caſibus cum luctu, & dolore eſt proceden-
dum.
2 Exceptis Procefionibus ſanlt:ſſimi Sicra.
5

ment?

50 Comment. in Rubr. Mißalis, Pars I. Tit. AXIA.

menti) Quæ colore albo adhibito fiunt: ratione
allatà in feſto ejuſdem Sacramenti.
a le diebus ſolemnibus.] Nam in his color
adhibendus eſt, qui congruit feſto vel Miſſæ poſt
proceſſionem cantandæ.
b De Paſſione Domini.) Ad Miſſam de Cruce
color rubeus, ut ſequatur qualitatem feſti prin-

6 Nigro colore utitur feriàſextàâ in Paraſceve, in omnibus officiis, & Miſſis de-

functorum.
Mortis eſt proprüſſimus color niger apud o-
mnes, Innocentius III. loco citato cap. 6. Acatii
tempore erat hic ritus in uſu, ex lib. t. Colletan.
T beodori Lectoris.
Regula vero in mutandis coloribus ea eſt,
mutatio fiat in primis veſperis feſti. Si autem ve-
ſperæ non ſint integræ, is color adhibendus eſt
initio veſperarum, qui congruit illi, de quo di-

cipalis, inquo effuſio ſanguinis Chriſti repræſen-
tatur: ad Miſſam verò de paſſione violaceus, ut
reſſ pondeat dominicæ de paſſione, cum qua par-
ticipat in titulo & ſacramento mortis Chriſti. .
c Pro quacumqu neceſſttate, & c.) In his
novem caſibus, & ſimilibus habent præcipu-
um locum luctus, afflictio, & pœnitentia.

citur capitulum. Si officium & Miſſa diſcordant,
color altaris ſequatur officium; veſtium autem

Sacerdotis ſit color Miſſlæ conformis, quæ diver-
ſitas accidere ſolet in feria tertia Rogationum, &

in Vigiliis infra octavas. Pro Miſſa verò ſolemni

convenit, ut pallium etiam altaris concordet cum
colore paramentorum Miſſæ, quod annotavit
rectè P. Ruiz. in ſuo Cærimoniali-

De Qualitate Paramentorum. IXA.

I In officio Miſſæ Celebrans ſemper utitur Planeta ſaper Albam.

Oua de re ſuo loco, cum de aliis veſtibus Sacerdotalibus, part. 2. tit. I.

2 Si autem ſit Epiſcopus, & ſolemniter celebret, ſuper Dalmaticam, &

Tunicellam.

De his etiam „ cum de veſtibus Pontificalibus, part. 2. tit. I-

3 dq Pluviali utitur e in Proceſſionibus / & Benedictionibus, quæ fiunt in alhari.
Item in officio g Laudum & Veſperatum, quando ſolemniter dicuntur. Eodem uti-
tur h aſſiſtens cælebranti in Mifla Pontificali. Iem quando celebrans: poſt Miſ-
ſam defunctorum facit in fine Abſolutionem.

d Pluviali.] Pluviale & Cappa ſunt idem,
Durand. lIib. 2. cap.I. & forma quidem & uſus
pluvialis ſimiles ſunt Cappæ, quamn deſcribit Ho-
nor. in gem. lib.I. cap. 227. Propria veſtis, inquit,
eſt Cantorum: & apud nos quoque Cantorum
eſt pluviale, in Cerim. Epiſc. lib. I. cap. 3. in ve-
ſperis à ſingulis ordinibus, inquit ille, portatur.
Ergo Cappa hæc Honorii non eſt Caſula, quæ
ſolius Sacerdotis eſt, aut Diaconi, & Subdiaco-
ni ad fummum: contra conjecturam Iſidori lib.
17. Orig. cap. 2. & contra Durand. lib. 2. cap. 9.
qui volunt Cappam eſſe caſulam. Sic autem de-
ſcribitur Cappa: Habet, inquit Honor. in ſupre-
me Caputium, ad pedes pertingit, fimbrias ha-

bet, ante aperta manet. Et quis non videat hæc
omnia convenite Pluviali tantum? Cappa eſt,
quia capit totum hominem. Cappam etiam ru-
ſtici vocant, quod Latini Tugurium, Durand.
ait loco cit. Capannam ruſtici noſtri; & Pluviale
quaſi tugurium eſt contra pluvias, ideoque Plu-
viale vocitatur. Immo verò apud laicos quoque
Cappa ea dicebatur, ut nos vidimus ante paucos
annos, quæ caputium habebat, ad differentiam
mantelli, quod caputio caret. Cujus caputii uſus
erat abſque dubio ad tuendum caput tempore
pluviæ, ſicut in itinere caputio Feltri utimur;
unde & Pluvialis laicorum Cappa ea dici pote-
rat. Itaque modo Cappa Eccleſiaſtica cum capu-
t10

604d
tra be
Pbere
Inple
inbrel
guſl
D
antu
a
ran
nolo⸗
tum,
1atüan
Nebe
emia
lt⸗
pl
Ei
keg
Ani
conee
lune
Cnnl
tetio
Unde
chins
ſeti
Chia
t
tam
nni
in
Ord
thi
N
Cr.
o
Ver
C
h

telen⸗
els,u
lla Par⸗
ſt.
In hi
ipu
1.

lode.

Drdant,
Autemn
dier⸗
Numm&
Plemni
cteutn
notayit

,

Alart.
muti⸗
Mi.

t hec
a eſt,
mtu⸗
rand.
ariale
eDlu-
loque
aucos
ntiam
fiulus
npore
Wur;
pore⸗
pu⸗
tio

De Qualitate Paramentorum.

tie adhibita propriiſſimè in Proceſſionibus, ex-
tra Eccleſiam, caputio tegens Sacerdotem, cum
plueret, Pluvialis nomen, ut opinor, eſt adepta.
Impluvia dicebatur veſtis, qua Sacerdotes per

imbrem utebantur, ex Varrone. Pluviale item

quaſi fluwale dici poteſt, qwia lineæ, quæ in ora
anteriori ſunt fluvii, ſeu flumina, à Græcis vo-
cantur norauoi. D
Facile quoque accidere potuit, quod Ignati-
us Braccius Recinetenſis (cujus laus eſt in Ety-
mologis omnium vocum, Italicarum, Græca-
rum, Latinarum, & Hebræarum, quarum pa-
rat immenſum opus) poſtremo me monuit, à
plebe & plebano ſquem Piviero vocavere Aca-
demici Florentini, & vulgo Piovane dicimus]
addit eſſe vocem Italicam Piviale, aut pieviale,
aut pioviale, quod poſtremum latinitate donan-
tes appellavere pluviale. Ea enim veſtis eſt in ulu
frequentiori apud parochos in ſactamentorum
adminiſtratione. Idem autem Honor. ap 233.
concedit, Cappam deduci poſſe à caſula, id eſt,
parva caſa. Caſulam antiquam fuiſſe ſcio valde
ſimilem Pluviali noſtro, excepto caputio & an-
terioti parte, quæ in Caſula non erat aperta;
unde & reflectebatur Caſula utrinque ſuper bra-
chia Sacerdotis: & in elevatione hoſtiæ ideo pe-
ſterior caſulæ pars, ut hodie, elevatur, ad bra-
chia Sacerdotis magis expedienda. Ambroſiani
veſtigium retinent amplioris antiquæ caſulæ,
tam laræ quam longæ, & nos, cum de caſula ex
antiquioribꝰ ecam indicabimus infra. Adde quod
in Ordine Romano in conſecratione Epiſcopi
Ordinandus prima vice ante ordinantem conſti-
tuitur cum Cappa ſuper Albam, cingulum &
Stolam; certe non cum cappa Epiſcopali, lanea
ordinaria, quæ non adhibetur ſuper Albam, &
Stolam, ſed cum cappa, id eſt pluviali: ſecunda
verò vice ibidem conſtituitur idem ordinandus
cum Planeta ſuper Dalinaticam, Manicas, San-
dalia, quæ conſona ſunt conſecrationi Epiſcopi
in pontiſicali moderno. Ergo cappa non eſt caſu-
la, ſed quaſi caſula, & eſt Pluviale. Vides cum for-
ma ſimul & uſu antiquitatem? vide myſteria ex
Gemma loco cit. c.227. Hæc veſtisconverſationem
denotat, caputium verò ſupernum gaudium,
quod eſt caput converſationis, dicente Apoſto-

–

51
lo: Naſfra converſatio in cœlis eſt: ad pedes per-
tingit, ob perſeverantiam: aperta manet an te,
quia ſanctè converſantibus æterna vita patet: in
fimbriis labor ſignatur. Hæc Gemma. Charita-
tem quoque ſignificat Cappa, ibidem cap. 25 –.
Durand. loc. cit. In Cappa hac intelligi docet
glorioſam corporum immortalitatem; unde il-

l utimur in feſtis majoribus. Et patent anterio-

res partes Cappæ; quia corpora, inquit, facta
ſpiritualia nullis animam obturabunt anguſtiis.
ITbidem ipſe utitur vocabulo pluvialis, ante quem
apud alium auctorem non inveni hanc vocem.
e lu Proceſſionibus.] Proceſſio quaſi pro-

greſſio, à procedendo in publicum, Durand. lIib.

2. ap. /0. cujus origo, an à Purificatione beatæ
Virginis cum Joſepho, Simeone, & Anna; vel
certius, ex hiſtoria Evangelica, à turbis in die
DPalmarum:? Tertull. lib. 2. ad axorem meminit
Proceſſionum, & Ambroſ. ſerm. b. Aliæ verò
ſunt ordinariæ, ut in feſto Purificationis, in do-
minica Palmarum, in Litaniis majoribus & mi-
noribus, in feſto Corporis Chriſti, de quibus
dicetur in propriis rubricis. Aliæ extraordina-
riæ, quæ auctoritate Epiſcoporum fieri ſolent;
quarum exem pla multa refert Durand. loco cet.
in his præfertur Crux cum luminibus; quorum
auctorem faciunt S. Joannem Ghryſoſtomum
Socrates & Sozomenus, citati à Cæſare Franci-
otto in obſerv. circa mſteria totius anani. Crux
autem à Regularibus cum velo pendente, ſeu
pallio, ex decreto S. Rituum Congregationis
14. Zanuarit 1617. ad indicandam ſubjectionem
& inferioritatem reſpectu cleri ſæcularis; eadem
ratione, qua baculo Abbatiali appenditur ve-
lum, ſeu ſudarium nodo ejuſdem, ad differen-
tiam Baculi Epiſcopalis, qued notatur in allis
Eccl. Mediolan. de ſupell. Eccl. lib. 2. & mulieri
datur velamen ſupra caput ſubjectionis indici-
um ſub viro, . Cor. 1I. Porrò ritus deferendi cru-
cem ante annum 398. teſte Baronio ibidenz, fuit
in uſu: & imago Chriſti terga debet vertere
Clero ſequenti, quaſi Chriſtus præire videatur;
niſi ſit Archiepiſcopalis, vel Papalis, in qua ima-
go Crucifixi reſpicit Archiepiſcopum, vel Pa-
pam, quaſi ex illius aſpectu in ſumma animarum
cura ii recreantur, ut indicatur in Cerimon. Epiſc.
6 2 H lib. 1.

52 Comment. in Rubr. Mikalis Pars 1. Tit. XIX.

lib. n. cap. 15. & lib. 2. cap. 16. & apertè in cæri-
mon. WMarcelli lib. 3. ca. 20. & Craſſi lib. 2. Cap.

42. etiamſi inter Crucem & Prælatum incedant

Canonici, ut expreſſè dicitur in Cærivisn. Epiſe.
lib. I. ci1 citat. contra recentiores quoſdam, qui
diſtinguunt in Cruce Archiepiſcopali, quan-
do immediatè præcedit Archiepiſcopum, &
quando Canonici præcedunt eundem poſt ejus
Crucem.
Cum ignut proceſſio ſit quædam Cleri cum
populo itineraria converſatio, rectè Pluviale ad-
hibetur, quod, ut diximus, ſanctæ converſati-
onis formam deſignat.
f Et Benedittionibus.] Hoc eſt Cinerum,
Cereorum, Palmarum;, ſacrarum Imaginum
&c. quæ cuùm ſolemnes ſint, Pluviale jure meri-
to exigunt; neque aliud indumenti genus apti-
us eſſe poteſt benedictioni ſolemni, quæ fit extra
Miſlam. Sunt aliæ benedictiones, quæ non fiunt
in Altari, & in fine Miſſalis de rebus variis ha-

bentur, in quibus ſatis eſt ſtola cum ſuperpelli-
ce0 uti.
g Laudum, & Veſperarum.) Laudes & ve-
ſpetæ ſunt pares numero Pſalmorum, Hymno-
rum, & ratione canticorum Evangelicorum, ut
dicemus in Rubrieis Breviarii. Pluviale in iis
conceditur ad ſolemnitatem, Carimon. Epiſcep.
lib. 2. cap. 3. & 7. Qui almutiis utuntur, eas de-
ponant cum Pluviale induunt; ſicut exuunt Cap-
pas ii Canonici qui his utuntur.
h Ahiſtens celebranti.] Ordo Romanus dat
Cappas Presbyteris aſſiſtentibus Papæ celebran-
ti. Vides hic etiam Cappas idem eſſe ac Pluvialia?
i Poſt Miſſam defuntctorum, &c.] Miſſaà ſi-
nità deponenda eſt Caſula; quæ ergo nunc ad
Abſolutionem ſolemnem aptior erit veſtis ,»
quam Pluvialis Cappa? veſtis eſt ad omnia magè
communis; neque benedicitur, quia commu-
nis eſt cuicumque Eccleſiaſtico, neque ordinata
ad Sacrificium Miſſæ.

4 Cùm Celebrans utitur Pluviali, ſemper/ deponit Manipulum, & ubi m Pluvi-
ale haberi non poteſt, in benedictionibus quæ fiunt in Altari, Celebrans ſtat fine

Planeta cum Alba & Stola.

I Depenit Manipulum.] Manipulus non ad-
hibetur cum Pluviali: & fortaſſe, quia ille fle-
tum & dolorem ſignificat, ut infra docebimus,
ideò non concordat cum Pluviali, quod diximus
ſignificare converſationem cœleſtem, & ex Du-
tando, glorioſam corporum immortalitatem,
quæ fetum non admittit.
Dices: fiunt Proceſſiones flebiles, ergo con-
gruit in illis Manipulus flets & doloris. Re-
ſpondeo⸗ non amplius eo nos uti ad tergendas
oculorum lacrimas; tum verò extra Miſſæ Sacri-
ficium ſudario non ſacro uti poterant antiqui.
Vide quæ infra dicimus de Manipulo p. 2. tit. 1.
Scd de hoc ritu plena ratio penes Auctores deſi-
deratur adhuc.
m Pluviale haberi nin poteſt, & c.) Planeta
cum Stola eſt habitus ad Miſlam tantum, & ideò

potius Stola ſuper Albam ſufſſicit, deficience Plu-
viali. Verum licet in hoc habitu procedat Ce-
lebrans, ac ſi haberet Pluviale; non tamen hinc
ſequitur, Stolam gerere vicem Pluvialis, ut ex
verbis patet, quod malè inferunt alii. Stola ve-
rò una cum Alba in modum Crucis ante pectus
geſtari debet cingulo de morte conjuncta, & u-
trimque religata; quod ſi adhibeatur une cum
ſuperpelliceo, ſoluta pendebit à collo hinc inde,
quia ligari in modum crucis non poteſt; & eo-
dem modo ſive cum pluviali, ſive abſque eo ad-
hibeatur illa. Favet autem Concil. Braccar. III.
cap. 5. ſiguum,; ait, in ſuo pectore præparet cru-
cis: licet enim ibi loquatur de Stolæ uſu in Miſſa,
extra Miſſam tamen forma crucis, ſi fieri poteſt,
muniri pectus decet.

5 „ Dalmaticâ & 9Tunicellâ utuntur Diaconus & Subdiaconus in Miſſa ſolem-
ni, & pꝙ Proceſſionibus, 4 & Benedictionibus, quande Sacerdoti miniſtrant.

n Dalmatica.) Eam aſſignat Diacono Ordo malſo: in Dalmatia fuit reperta, Alcuin. c. Qaid
Romanus. . Silveſter Diaconis conceſſit, e« Da- Egnif, veſt. & Ifid. 1. Ezymol. cap. 22. primno

textam

kextat
in bo
nus
tand,
C
Uis,
Hite
ul,
ſeCal
Prurn
Ul
fumg
Al2

cOni

eſæe

Pon
daeg
Ronn
hun
cert
popt
Dan
lah
mati
(86,
Aten
le
K
Cor⸗
Cbit
bet⸗
nte
in ⸗
t.
lone
.
tarm
inde
col
H“
1
lbe
ir⸗
lte
I

etpell⸗

5 ve⸗
Hymno.
um,
lein is
hitn
unCe

Aulsd
lebran⸗
lewinlir
liliß.
Unc ad
Veſtis,
nnge
Dhtnhii-
rdinara

Ployi-
ſne

gebhu.
t Ce-
enline
ut er
h Ve⸗
heehis
El⸗
cum
6 ince,
Keo⸗
eoad⸗
.III.
tetu⸗
Mlla,
wlalh,

emm.

Ql
rino
tand

De Qualitate Paramentorum. 53

textam ibidem fuiſſe ſcribit; ejuſdem verò uſus
in Eccleſia fuit ante Silveſtrum: nam S. Cypria-
nus meminit, & Eutychianus Papa apud Du-
rand. lIib. 2. e. 9. Sacedotum enim erat habitus,
& Caſulis introductis Dalmatica data eſt Diaco-
nis, Walafr. Strab. c. 2½ qui tamen à Eiceco-
mite lib. 3. de Miſſæ apparatu. c. 26. jute refelli-
tur, cùm antea lib. 3. &. 29. probaverit ille, fuiſ-
ſe Caſulam in uſu Sacedotum tempore Apoſto-
lorum; quod & nos infra ſuo loco oſtendemus.
Uſi ſunt etiam Dalmaticàâ Reges ſummi, quo
rum nomina vide apud Baron. in Not. Martyr.
ad 3i. Maji. neque verò Silveſter omnibus Dia-
conis eam conceſſit; ſed tantum Romanæ Ec-
cleſiæ, & in diebus tantùm ſolemnibus, in ſi-
gnum lætitiæ dift. 36. cap. de jejunio, ex Conc.
Saleguſt. extetis autem ex privilegio Romani
PontiGcis, ut ait Gregor. lib. 7. Epiſt. 3. ad Are-
Sgium. qui Epiſt. 25. & 13. ecjuſclem lib. 7. tradit
apertè, fuiſſe Romanorum tantum Diaconorum
propriam veſtem. Erat etiam Regula, quod

Dalmatica adhiberetur cum Gloria in excelſis.

ita Microl. cap. 46. hoc eſt, ubi Gloria, ibi Dal⸗
maticæ uſus, tion è converſo: nam in Domini-
cis Gaudete, & Latare utimur Dalmatieis; non
autem dicimus, Gloria in ecelſis.
Forma antiqua Dalmaticæ erat ſine manicis;
& Ammian. Marcellinus Lib. 1a. vocavit eam Pe-
ctoralem Tuniculam, quam nos cum manicis ad
cubitum vocamus Italicè Tunicella, pertuſas ha-

bet alas, Amalar. lih. 2. c. 27. duas item lineas

ante & retro tbidem. manicæ latæ ſunt;, ex Alcu-
in. ſupra, ubi etiam notat formam habere Cru-
cis. Alia habebat, quæ noſtræ non habent, vide
Innocent. III. vel Amalar. locis citatis, & citan-
dis. Significat erge Dalmatica lætitiam, item cu-
ram proximorum. Jvo Carnot. Serm. de ſignif-
indum. formam Crucis gerit, ut ea indutus mun-
do ſit cruciſixus, Alcuin. ſupra. pertulas alas ha-
bet, ut Chriſtum imitetur, qui lancea fuit perſ oſ-
ſus in latere. Amalar. ſupra. latas manicas, ut ſit
liberalis, qun ex officio cum Scephano Protomar-
tyre miniſtrare debet menſis, Innocent. III. lib.
I. cap. 76. cum gemina dilectione, Dei & proxi-
mi, quam indicant duæ lineæ ante & retro. A-

malar. ubi ſupra. Dalmaticæ denique uſus fiut ſu-

per Albam, & conſequenter cum Amictu &
Ingale „quæ conceduntur Diacono in Conc.

Narbon. cap. 2. ex ritu antiquiore. De Alba ut
1

Diaconi veſte mentio eſt in Ord. Roman. de
Con. Prov. celeb. Amictus autem, & Cingulum
concomirantur Abam.
0 Tenicella.] Subdiaconi miniſtrabant in Al-
bis tempore ſancti Gregorüi Papæ, lib. 2. Epiſt.
63. jubet Ord. Rom. eis tradi congruas veſtes
Subdiaconales, & mappulas in ſiniſtra: ſed quas
veſtes, non explicat. Subtile cum minori maniea
datum Subdiacçonis, ſcribitur in Gemma lib.t. c.
229. & hoc eſt Tunicella, ideo ſic appellata, quia
minor eſt Dalmatica Diaconali. Ante Gregori-
um neſcio quis, ait ipſe loco cit. induit Subdiaco-
nos: qui modus loquendi excludit Silveſtrums,
quem taciunt quidam hujus fitus auctorem, &
indicat, per errorem id eſſe factum; unde Gre-
gorius removit Subdiaconalem veſtem, Concil.
Braccaren. I. cap. 27. appellat Tunicam, & pa-
res in veſte facit Diaconum & Subdiaconum,
fortaſſe ex prædicto abuſu, quem poſtea correxit
S. Gregorius; quoad Subdiaconos nunc eorum-
dem ſtrictior eſt veſtis quam Diaconorum; &
ideo dicta eſt etiam Subucula ab Amalar. lib. 2.
c. 22. Significat autem loricam juſtitiæ, quæ com-
munis eſt virtus, Gemma ubi ſupra: ſed eadem

ſignificat quæ Dalmatica, niſi quod Subdiaco-

nus minori tunica indutus; ſi ad minorem vir-
tutis gradum quàm diaconus perveniat, toleran-
dus eſſe videtur: ſuppone Albam Tunicellæ, ex
Conc. Narbon cit. conſequenter Amictus &
Cingulum, ut ſupra diximus de Diacono.
p Et Proceſſionibus.) Ad majorem nempe
ornatum celebrantis Sacerdotis. Scripſit recenti-
or, Miniſtris eiſdem dari poſſe in proceſſione
ſanctiſſimi Sacramenti Stolas Sacerdotales ſupra
Cottam; ſed hoc videtur contra Bullam Pii V.
in qua prohibetur mutatio, additiove rituum; &
contra rattonem, ne ii videantur æquales Cele-
branti, & contra uſum Eccleſiarum communem,
quẽ maximi faciendũ exiſtimo in ſacris Ritibus.
q Et Beneditctionibus.] Quæ ſcil. fiunt ſolem-
niterz non tamen Cinerum, Cereorum in Purifi-
catione beatæ Virginis, nec Palmarũ, in quibus

Dalmatica & Tunicella prohibentur in ſequenti

numero. 6 3 6 In

54 Comment. in Rubr. Mifßalis Pars I. Tit. XIXA.
△ In diebus veròr jejuniorum (præterquam ins Vigiliis Sanctorum) & in Do-
minicis & Feräs? Adventus & v Qnadrag ac X in Vigil a Pentecoſtes ante Mil-
ſam (exceptis y Dominica Gaudete, etiam ſi ejus Miſſa infra Hebdomadam repe-
tatur, & Dominica Latare:, Vig lia Nati vitatis Domini, Sabbato ſancto in æ bene-
dictione Cerei, & in Miſſa, ac a Quatuor Temporibus Pestecoſtes) item in bene-
dictione b Candelarum, & Proceſſione in die Purificationis beatæ Mariæ, & in be-
nedictione e Cinerum, ac bencdictione d Palmarum, & Proceſſione in Cathedra-
libus & epræcipuis Eccleſüs utuntur/ Planetis plicatis ante pectus: quam planetam
Diaconus g dimittit cuin cturus eſt Evangelium eaquetung ſuper ſiniſtrum hu-
merum ſuper Stolam complicatur: aut ponitur aliud genus Stolæ latioris in modum
Planetæ plicatæ, & facta Communione reſumit Planetam, ut prids. Similiter Sub-
diaconus dimittit eam cùm lecturus eſt Epiſtolam, quam legit in Alba, & eà finitâ,

oſculatàque Celebrantis manu, Planetam h reſumit ut prius.

r Zejnniorum.) Interdicit Gemma lib. 3. c.
4. Dalmaticas tempore jejunii, quia diximus,
dalmaticam ſignificare lætitiam, quæ in jejunio
facile deſideratur.
ſ Vigilis Sandtorum.) Vigilia eſt principi-
um Feſti. Radulph. Propoſ. . ergo & lætitiamn
aliqualem, non plenam habet; cum in eadem
jejunemus.
t Adventus.] Tempore Adventus in aliqui-
bus locis omitti Dalmaticas, ſcribebat Amalar.
lib. 3. cap. 40. & lib. 4. C. 30, ut avidius, inquit, re-
ſumatur & feſtivius, quod aliquando omittitur;
& item ad inſinuandum tempus veteris Teſta-
menti in Adventu, ratione cujus major eſt glo-
ria novi Teſtamenti in Nativitate Domini, ibid.
addit Honor. in Gemma lib. 3. c. 1. quia veſtes
innocentiæ & immortalitatis, ſignificatæ per
Dalmaticas, nobis per Chriſtum natum reddi-
tæ ſunt, non ante Chriſtum natum- vel quia ante
Nativitatem Cla iſti neque Lex, neque Evange-
lium, in iis ſignificata, qui Dalmaticas gerunt,
cum claritate petebant, Rupert. lIib. 3. Cap. 2. kit. 5.
u Quadragehimæ.) A Septuageſima uſque
ad Cœnam Domini à Dalmaticis abſtinuêre in
uibuſdam locis aiunt Ordo Roman. & Alcuin.
cap. de Septuag. antiquo verò more omitti, inde-
ſinitè ſcribit Microl. æap. 77.
X Ii Vigilia Pentecoſtes.] Diximus ſupra Vi-
giliam hanc eſſe parem Vigiliæ Paſchatis; in
Miſſa verò lætitia perfunditur Eccleſia: ideoque

S&& Dalmaticæ ſunt in uſu ad Miſſam, non ante

Miſlam.
y Dominica Gaudete. Ecce lætitia: ergo cum
Dalmaticis; idem affirmandum de ſequentibus Z
ut patet.
2 Benediktione cerei.) Quæ tota eſt feſtiva, ſi-
cut etiam Miſſa Sabbati Sancti.
a Quatuor Temporibus Pentecoſtes.) Dal-
maticæ his temporibus decernuntur, ob ſolem-
nitatem Spiritũs S. à Concilio Salegũſtano cap..
b Candelarum.) Ob anxiam Simeonis expe-
Ctationem, inquit Durand. lIib. 3. 6. =5.
Cc Cinerum. Quia dies ſolemnis jejunii, &
initium eſt Quadrageſimæ, quæ excludit Dakma-
ticas.
d Palmarum, &c.) Quæ paſſionem Domi-
ni ſapit potius quam lætitiam inanem turbarum.
Flevit etiam Chriſtus ſedens ſuper aſinũ, Luc. 79.
e Pracipuis Eccleſuis. ]Præcipuas intellige;,
præſertim quæ ſunt Collegiatæ inſignes Cano-
nicorum Cleri ſæcularis, & quæ ob alias cauſas,
præcipuè à populo ſeuâ Majoribus declarantur:
Dantur enim Eccleſiæ minores, præſertim apud
Regulares, de quibus num. ſequ. Sed inſignio-
ribus Regularium Eccleſiis conceduntur Plane-
tæ plicatæ à acra Rituum Congregatione: teſte
Alcocer. in ſa Cærimon.
f Planetis plicatis.) Diacono & Subdiacono
dantur Planetæ ſæpius in Ord. Rom. Caſula da-
tur Diacono ab Alcuin. cap. Quid ſig. veſt. item
Subdia-

ubd
conn
elene
Dorat
n
chat,
Pet
inpn
Ctione
Leind
Diſra
:
nodn
foont
nonel
bc
naet
ſent
1:
con
tum,

7
mich
hum
N.

mn,

1
ube
guit
cem
lien
in
Tumn
eage
ſul
Van
los
inhe
Nen
not

Ne

On

nbo.
M.
lepe⸗
bene⸗
dene.
in be.
hedra.
netutn
imh.
wodun
ergub.
nnni,

Onante

gocun
nibus,

lirn 1.

,De.
lolem.
06. 60*
berpe⸗

ni, &
Mn⸗

Domi-⸗
atuin.
l.ig.
Cao-
caulas,
antur:
hapd
onio-
Nane⸗
,telte

acono
Made⸗
ſem

balia⸗

De Qualitate Paramentorum. 55

Subdiacono, eâ ratione, qua imitari debet Dia-
conum, ab Honorio in Gemmalib.I. cap. 3r. quæ
elevanrur ante, ut liberius miniſtrare valeant,

Durand. lib. 3. cap. I1. Puto etiam ad differenti-

am Caſulæ ſacerdotalis, quæ cum ſignificet
charitatem, ſecundum ommnes auctores, qui ſcri-
ſerunt de Ritibus, intelligant Miniſtri, primè
in prædictis diebus teneri ferè ad eandem perfe-
ctionem, ad quam Sacerdos in aliis temporibus;
deinde ex charitate, non ex timore debere mi

niſtrare Altari, Durand. uabi ſupra.

g Dimittit.] Dimittitur autem Caſula ab u-
troque lecturo Epiſtolam, ſeu Evangelium, quaſi
profiteantur, in proprio miniſterio legendi eam
non eſſe propriam veſtem, Ruper. lib z5. c. 2. &
Subdiaconus quidem dimittit Caſulam, quæ cha-
titatem denotat, lecturus Epiſtolam, quæ ſigni-
ficat legem veterem, legem timoris, non amo-
tis: Diaconus verô induit aliam, ſeu eandem
complicatam in ſiniſtro humero ad latus dex-
trum, lecturus Evangelium, legem ſcilicet amo-

ris, ut in ſiniſtris, & in dextris, in adverſis &
proſperis, charitatem ore & opere doceat, tum
E vangelio, tum miniſterio uſque ad conſumpti-
onem Sacramenti, Durand. loco citato.
h Keſumit.) Caſula à Subdiacono poſt Epi-
ſtolam reſum itur, quia poſt legem timoris data
eſt lex charitatis: Diaconus verò reſumit circa fi-
nem Miſſæ, quia non ſufſicit inchoaſſe in chari-
tate, ſed in ea finiendum eſt, idem ibid. Vel dic
cum Amalar. Ilb. 3. cap. 1y. lecturos exui Caſulis
quaſi milites expeditos contra errores. Duplica-
tam deniq; Diaconus portat Caſulam ab Evan-
gelio ad Communionem, ut quæ ore prædicat,
jugum Domini portans, opere quoque impleat,
liberius & expeditius miniſtrando, Honor. in
Gemma lib. I. cap. 231. Lege Hu gon. Vict. de ſpe-
cial. Miſſæ obſer. lib. 3. cap.g. ubi in Caſula mini-
ſtrorum, quæ collum circuit, utrumque brachi-
um, pectus & humeros veſtit, docet charitatem,
quæ exigitur in voce collo formanda, in opere,
corde, & in aliorum onere portando.

7 In minoribus autem Eccleſüs, prædictis die bus jejuniorum Alba tantûm a-
micti miniſtrent: i Subdiaconus cum Manipulo, Diaconus ctiam cum Stola ab

humero ſiniſtro pendente ſub dextrum.

Non enim congruunt Dalmaticæ ratione die-
rum, neque Caſulæ ratione locorum.
i Subdiacons cum Manipulo.] Manipulus
Subdiaconi propria veſtis eſt in Ord. Romano;
qui tradit eis mappulas in ſiniſtra, de quibus di-
cemus infra, cùm de veſtibus Sacerdotis. Unum
hic nota, quod licet Sacerdoti fuerit datus Ma-
nipulus ab initio ad tergendam pituitam oculo-
rum & narium, ut ibi probabimus, & fortaſſe
eadem de cauſa à S. Silveſtro fuerit idem conceſ-
ſus Diacono ſub nomine pallæ linoſtimæ ad læ-
vam (linum enim aptum eſt ad tergendum ocu-
los & nares) non tamen Subdiacono datus fuit
in hanc eandem cauſam manipulus, ſed ad ter-
gendas ſordes vaſorumm ſacrorum; quod benè
notavit Durand. lib. 2. cap. ö. eumque in finiſtra
eum aliis gerit, ad expeditius miniſtrandum. Ru-

pert. lib. I. cCap. 33.

1 Diaconusetiam cum Stola, & c. Stola Dia-
cono datur ab Ordine Romano, quia Orarium

eſt, hoc eſt, Oratorum, ſeu Concionatorum,
Alcuin ſupra, quam ab Apoſtolis datam Diacono
fuiſſe probabilius puto, tanquam de ſubſtantia
ordinationis ejus, non à Sylveſtro nomine pallæ
linoſtimæ ad lævum humerum, quod vult ice-
comes de appar. ad Miſſam. nam ad ævam, hoc
eſt, admanum lævam, explicat Innoc. II. lib. n ca-
pite 4srubi de manipulo agit. vide infra de mani-
pulo. Verum à ſiniſtro humeroad latus dextrum,
ex Concil. Braccar. I. cap. 27. ut ab activa labo-
rioſa ad contemplativam ſuavem tranſeat, Ho-
nor. in Gemma.lib. t. cap. 230. vel, ut portet hic
jugum Domini in ſiniſtra, id eſt, præſenti Vita,
cum ſpe qutetis futuræ in dextra Durand. lib. 2.
capite 9. Cæterum dextram, Diaconi partem vult
eſſe liberam, ob miniſterium altaris, Concil. To-
letan. IV. ap. 29. quæ rationes etiam valent pro
caſula complicata ad modum Stolæ. Diaconus
autem, cum induit Stolam, oſculetur crucem
quæ eſt in medio ejus: Cærim. Epiſc. lib. I. cap. 9.
De

56 Comment. in Rubr. Miſſalis Pars I. Tit. XA.
De praparatione Altaris, & ornamentorum eſjus. AX.

Ltare m, in quo ſacroſanctum Miſſæ ſacrificium celebrandũ eſt, deber eſſe n
Aideum & o ab Epiſcopo conſecratũ: vel ſaltlem / ara Hpidca; ſimiliter ab
Epiſcopo conſecrata, in eo inſerta, quæ 4 tam ampla ſit, ut oitam eme.
jorem partem calicis capiat. Hoc a lkare operiatur, tribus map ſeu to eis
mundis, ab Epiſcopo, vel alio habente poteſtatem oreckicii⸗ nbekiari k renn
oblonga, quæ uſque ad terram pertingat, duabus alu⸗ ener us un upli-
cata.?: Pallio quoque ornetur Coloris, quoad fier potel „dici fe , ve 0 cio con.
venientis. Super altare u eollocetur Crux in medio, æ & Candela pra laltem duo j
cum candelis accenſis hinc & inde in utroque ejus la tere. Ad Crucis pedem pona-
tur z Tabella Secretarum appellata In cornu epiſtolæ a cuſſinus lupponendus
Miſſali: & ab eadem parte Epiſtolæ ÿ paretur cereus, ad elevationem Sacramenti
accendendus, c parva campanula ,4 ampullæ vitrex Nn & qux cum pelvicula e
& manutergio mundo in feneſtella, ſeu in parva menſa ad hæc præparata, Super

Altare nihil omninè ponatur, quod acd Mulæ lacrificium, vel ipſius altaris orna-

tum non pertineat
m Altare.) Locus hic ſupponitur ſacer, vel
deputatus ab Epiſcopo, cap. Wllus. de conſec.
diſt. . e & Silveſtro, ſaltem ſit benedictus ritu
proprio in kituali RKomano Pauli V. Non poteſt
autem Epiſcopus deputare oratoria in domo
privata, ex litteris Cardinalis Lancelloti ad Epi-
ſcopos datis nomine Pauli V. lo. Martii iöij. ut
ibi fat Miſſa, citatis à Scortia lib. 2. cap. 15. imo
ex Conc. Trid. ſeſ. 22. de obſerv. & evitan. in
ſacr. Miſſæ; non tamen intelligitut domus pri-
vata palatiũ Epiſcopi, ut notavit Carolus Epiſc.
Novar. in comment. Canon. ad cap. Wiſſarum.I3.
de conſecr. diſt. 1. in eo enim Cappella deputari
poteſt pro Miſſa celebranda . quod ſi violetur
locus (qua de re optime Suar. diſp. õy. ſect. 4.)
non poteſt ibi celebrari ſine peccato, Azor. lib.
o. cap. 26. per totum. Deducunt vocem hanc Al-
gare ab altitudine Feſtus & ali, quaſi ſit alta ara,
Walafr. cap. 5. vel alta res, Gemma lib. i. ciz2.
vel ab alendo, quia igni altaris addebatur alimen-
tum, Iſidor. lIib. 15. Orig. cap. . .
Patet altaris uſus in ſcripturis ſacris, à Noe, qui
primus ædificavit altare; & in novo teſtamento,
1. Cor. 9. Hebr. 13. Sixtus II. decrevit, ut Miſſa
non ſiat niſi in altari, Radulph. Propoſ. 23. & ſi-
gnificat Primò menſam Domini, Amalar. lib. 1.
cap. 24. Sccundò crucem, Bern. de Cæna Doma-

ni. Tertiò, Chriſtum, per quem ſacrificia acce-
ptantur à Deo, Gemma lib. i. cap. I34. Forma
corporis Chriſti eſt altare, ait Ambroſ. lib. 4. de
ſacram. cap. I2. ideò præeminet in Eccleſia, ut
Chriſtus inter membra ejus, Rupertus lib. f. c.
3o. Gradus illius, virtutes ſunt, quibus ad Chri-
ſtum itur. Hugo Vict. in can. Miſſæ c. 2. Quartè,
ſignificat Eccleſiam ſpiritualem, cujus cornua
ſunt quatuor mundi plagæ. Durand. lib. I. c. 2.
n Lapideum ) Ex inſtitutione S. Silveſtri,
de conſecr. diſt. . c. Altaria, ex Conc.Hippon.
cCap. b6. id eſt, prius hoc decrevit in Romana Ec-
cleſia ſanctus Silveſter Papa: quod habes in Bre-
viario in feſto dedicationis Salvatoris: nam à
Græcis factitatum efle priùs, ſignificat Dionyſ.
c. 3. Eccleſ. Hierarch. ex lapide, quia petra erat
Chriſtus: 7. Cor. 20. nullum foramen habeat, eæ
aöbtis Eccl. Mediol. ad deſignandum undequa-
que plenitudinem & integritatem Chriſti, S.
Thom. 3z. p. 4. 5.a. F. Vacuum enim erat Hebræ-
orum altare ſine Chriſto.
o Ab Epiſccpo confet ratum.] Ex Dion. de
Eccl. Hier. C. z. ad indicandam gratiæ pinguedi-
nem, ex S. Cypriano Conc. Agat. de cenſecr.
diſt. I. c. Altaria. quod non fit præter ſanctum
Chriſma, pinguedinis prædictæ ſymbolum) ſi-
ne Reliquiis Sanctorum, ex decrete Felicis I.

apud

d
A.r
ſublte
Xebe
torunn.
Cong⸗
1967
Chuid
tem,4
erſt,
Slong
Ovoeck
Dorten
ſun
Port
giicha⸗
nde
Open
iis
ſel
Deo 4
2
Kernin⸗
cy
cchl
ep
ne
Roman
cln
Coqnn
GiN
Denig
lap
obole
nli
nn
Guanto
Cnolci
4
Een
clles
Clunn
lezn
umg

eſle,
er ab
Aa.
baleiz
altem
lupli⸗
con⸗
duo
pona.
endus
menti
cula⸗
dupet
Ornn.

in acce⸗
Focma
S. 4.de
elia, ut
lilbe ſ.l.
Chri⸗
Aun,
cornus
1. (. 2.
lveſtri,
ippon.
nana bc-⸗
in Bre⸗
: namn
Dioojl.
etta eta
abeat, ex
undequ-
at ebrr⸗

Dion.
pingucdr⸗
le cmſelr.
er lanckumm
bolum ſ.
9 Felicis l

,2

De Praparatione Altaris.

apud Radul. loco cit. & Cap. Placwit. de conſecr.

dz/Z. I. cx Concil. Africano. Sunt autem hæ de

ſubſtantia conſecrationis, cx Azor. lib. lo. cap. 27.
& debent eſſe Sanctorum ab Eccleſia approba-

torum , ut reſpondit ſacra Cencilii Tridenrini

Congregatio Epiſcopo Interamnenſi 13. Sept.
1593. apud Piaſecium par. 7. cap. y. n. 7. etenim
Chriſtus, hoc eſt unctus, appellatur, conſecra-
tus à Deo caput Sanctorum. Convenienter au-
tem, ait S. Auguſt. ſerm. 73. in Append. de di-
perfis, & quaſi pro quodam conſortio ibi Mar-
tyribus ſepultura decreta eſt, ubi mors Domini

quotidiè celebratur; ſcilicet, ut qui propter

mortem ejus mortui fuerant, ſub Sacramenti e-
jus myſterio requieſcant. Hæc ille.
Porrò ab Epiſcope eſt conſecrandum ex Hor-
miſda can Nullus. de conſec. daf. . duratque con-
ſecratio uſque ad amotionem tabulæ, vel fracti-
onem quomodocumque ſigilli Reliquiarum:
fuſius Suarez. diſp. &. ect. y. IHlud eſt mirandum,
qod in Prato ſpiritnali legitur c. 1. & 1o. dari à
Deo Angelorum cuſtodem altari conſecrato.
P dAra lapidea.) Ara ab ariditate ex igne;
Servius: vel quaſi area plana, vel ab ardore ſic
dicta, quod in ea ardebant ſacrificia, Gemma lib.
I. cap. 122. vel ara Græcè, precatio Latinè, Walafr.
cgp. . ubi addit, quod imprecatio dicitur Anta-
ra. diéta fuit etiam tabula itineraria ab Ordine
Romano. Item tabula Altaris, de conſecr. diſt.1.
cas Concedimus, ex Concilio Tribur. Antimenlſe
quoque, à Balſamone ad Concil. VI. Can. 3t.
&ο Nicephoro apud Belingerum lib. 3. cap. 5o.
Denique Viaticum cap. alt. de privileg. in6. 4
Bonifacio VIII. .
Lapidea debet eſſe, vel incluſa, vel ſuperpoſita
tabulæ ligneæ, vel alterius materiæ, Azor. lib.
10. c. 27. qwt.: 2. Hic autem jubetur, ut ſit inſerta
ad majorem cautelam; ſed tamen emineat ali-
quantulum, ut ejus limites à Sacedote facilè di-
gnoſci poſſint.
ꝗq Tam ampla ſit, &.] Intellige, ut commo-
dè capiat iſta tempore conſecrationis hoſtiæ &
calicis, Sylveſt. verbo altare; num. j. ante Con-
cilium Maguntiacum, undè ſumptum eſt c. con-
cedimus mondosè Triburienſi datur) circa an-
num 900. nulla eſt mentio aræ, quoad nomen:

Toan. I.

—

7
. 4
res autem erat in uſu tempore perſecutionum;
& S. Ambroſius ea uſus eſt, celchrans in domo
quadam privata Romæ ejuldem verò uſus ni-
mis frequens compreſſus fuit in Conc. Senonẽſi
& tandem in Concil. Mediol IV. decretum eſt.
ut majora ſaltem Altaria Eccleliarum Parochia-
lium conſecrarentur. Hæc Carol. Novar. ca. Wl-

lus Presb. 24. de conſec. diſt. 1.

r Tribus mappis.) Veſtiendum eſt ſincis alta-

re, ex decreto Bonif. HI. apud Polydor. Virgil.

lib. 5. cap. 6. & ex Concil. Rhem. apud Burchard.
lib. 3. cap. 97. G&&ex S. Clemente epiſt. 2. ad Jaco-
bum fratrem Domini, ſive ad alium, ut notat
Bellarminus de Seript. Eccleſ. cùm Jacobus tunc
obierit: & ad Simonem, qui dictus eſt frater
Domini, directam eam fuiſſe, docet Severinus
Binius in notis ad æundem in I. tom. Concil. ibi S.
Clemens pallam vocat Altaris veſtem, quia pal-
la palam eſt & foris, teſte Varrone; & palliat ſa-
cra Myſteria ex Durand. ib. zg. c. 29. Sindones
etiam dicuntur in actis Mediol. Eccleſie.
Quæ debent eſſe tres: vel ea ratione, quia is
has rubrica indicitur; vel quia indicatur de coæ-
ſecr. diſt. 2. cap. Si per negligentiam, à Pio, ubi fit
mentio de effuſione ſanguinis uſque ad quartum
linteum, incluſo ſcilicet Corporali; & quia in
honorem cedit ſanctiſſimæ Trinitatis, Angelus
verb. Corporale, docet debere tres eſſe. Dupli-
catam unam concedit rubrica, ut ſint tres; non
ergo duæ, tuta conſcienria ſufficiunt.
ſ Benedittis] Niſi neceſſitas aliud ſuadeat,
Sylveſter verb. Benedictio. q. y. Azor. lib. o. .
25.4. 5. imò Suarez. hac de re negat jus aliquod
eſſe z. p. Aiſp. &. ſect. 6, Benedictio tamen earum
eſt in ordine Romano. Veſtes autem Altaris ſi-
gnificant gloriam Sanctorum, quorum Reliquiæ
ibidem ſunt, Gemma lib. I. 6. 134. 165. G Ama-
lar. ib. 1. Cap. rr.
Oblſerva quòd in Cerim. Epiſcop. ſancitum eſt
lib. 1. c. 12. ne ullæ coronides ligneæ circa Altaris
angulos ducantur; ſed earum loco apponi po-
terunt faſciæ ex auro vel ſerico elaboratæ, qui-
bus ipfſa altaris facies aptè redimita ornatior ap-
pareat; & verè coronides ligneæ corrodunt et-
iam Planetas. H
t Pallio quoque ornetur.) Pallium hoc quod
VVä item

58 Comment. in Rubr. Miſalis Pars IL Tt. XX.

item à palliando dicitur, non ſolet benedici ſe-
paratim ab aliis paramentis; nec in Rituali Pon-
tificalive extat propria benedictio; poteſt etiam
fine eo celebtari, puta, ſi altare eſt ornatum au-
ro, vel lapide pretioſo. Velum videtur appellari
à Clemen. epiſt. 2. niſi calicis ſit velum, in Con-
cilio Rhemẽſi apud Ivon. lIib. 3. cap. 97. erat in uſu
ad ornatum anterioris partis altaris. Et palliorum
auro contextorum eſt mentio apud Anaſtaſium
in Hormiſda, ubi & tabularum, quas palliis apti-
us extendendis adjungimus. Significat autem
allium ornamentum virtutum in Chriſto, Du-
rand. Nib. I. cap. 2. ſicut ejuſdem auriphrygium
charitatem , ibid. decet etiam habere medio
ſui crucem, ex Fortunato li b. 2. Epiſt. 3.
u Collocetur Crux, &.) Ordo Rom. habet
benedictionem Crucis. Meminit Crucis aureæ
in Altari Beda lib. 2. Eiſt. Anglic. Cap. 20. & Ba-
ronius anno °ρà. n. g. Innocent. III. lib. 2. C. 21.
qui dicit, collocari crucem in medio candela-
brorum, quæ ſaltem ſunt duo, quia Chriſtus per
crucem fecit utraque unum, Epheſ. 2. negat au-
tem eſſe de præcepto Suar. Crucem in altari lo-
candam in Miſſa, diſp. 6t. ſect. 6.
Crux certè in Altari eſt tanquam ſignum Re-
gis in Regia, ut Paſſionis memoriale, & ut ve-
ſtigia Crucifixi ſequamur, Gemma lib. I. c. 3.
ideò in Cærim. Epiſcop. lib. 2. cap. 12. monemur,
ut locemus crucem & cum imagine crucifixi, &
in Altaris medio, præaltam, ita ut pes crucis æ-
quet altitudinem candelabrorum, & crux ipſa
tota candelabris ſuperemineat. Myſtica ratio eſt;
quia Chriſtus, etiam in cruce, major eſt ſuper
omnes populos, ſigniſicatos in candelabris.
Illud hoc loco quæri debet, an in Altari, in
quo continuè in Tabernaculo immobili clau-
ſum ſanctiſſimum aſſervatur Sacramentum, col-
locanda ſit crux cum crucifixo in medio Altaris
ante ipſum Tabernaculum? Cui quæſtioni Ro-
mæ ſæpius agitatæ ut reſpondeam, præmitto,
cum Carim. Epiſcop. lib. I. . 2. maximè decere,
ut ibi Miſſæ non celebrentur, quod antiquitus
obſervatum eſſe teſtatur, & loquitur ibi etiam
de Miſſis planis. Vide textum, & attentè lege.
Quo caſu ſi crux in eo non ſit, non eſt contra Ru-
bricam hanc, quæ expreſſè loquitur de Altari,

in quo Miſſæ ſacrificium faciendum eſt. Si verò
ibidem ſit celebradum, quod non prohibetur ab-
ſolutè in Caærimon. loco citato, & non negat
Miſſale, inſra tit. 2. num. 2. & titul. 4. num. 6.
tunc eſt affirmandum, collocandam eſſe crucem
in hoc Altari. Primò quia hæc Rubrica loquitur
indefinitè de Altari ubi facienda eſt Miſſa, ut Sa-
cerdos actu ſibi revocet in memoriam paſſio-
nemChriſti; quæ memoria magis ex crucis aſpe⸗
ctu quàm ex ipſa Euchariſtia excitatur. Statutum
enim ideò eſt à SS. Patribus, ait Bonavent. de
Myſter. Miſſa, ne quiſquam in aliquo loco Mil-
ſam celebret, niſi ibi imago poſita ſit crucifixi.
Deinde non incongruit, ſiguram cum ſgurato
adeſſe ſimul, quæ eſt potiſſima ratio Adverfſari-
orum: nam, factàâ conſecratione Hoſtiæ, rema-
net crucifi imago in eadem Hoſtia ſimul cum
Corpore Chriſti, & toto Chriſto. Tertiò in Milſ-
ſa ſolemni ad hoc Altare celebrata jubetur Sa-
cerdos infrà tit. z. num. 6. genuflectere ob Sa-
cramentum latens in Turri, ſeu Tabernaculo,
antequam incipiat incenſationem, quam certè
proſequetur ille, at in eodem tit. num. 4. nimi-
rum ter incenſando crucem: nam alioquin Te⸗
mota cruce, quid incen ſabit in medio? non cru-
cem, quæ non eſſet ex ſuppoſitione; neque Sa-
cramentum, quod latet, cui quidem genuflecti-
mus, ut illud adoremus, ſed illud incenſare (Ro-
mano more] non ſolemus, niſi appareat aper-
te. Quartò, ufus multarum Eccleſiarum Orbis
inſigniorum eſt, ut ante prædictam Turrim, ſeu
Tabernaculum immobile, collocetur crux in
medio. Romæ non eſt in una, vel in altera, in eo
Altari, ubi diſtribuitur populo ſacra Synaxis;
quia indicare volunt, ibidem non celebrari de-
bere, juxta monitionem ſuprà allatam eæ Cærim.
Epiſe. Quintèò in oſtiolo Tabernaculi immobilis
ſolet etiam pigni imago Chriſti in cruce, vel ſe-
dentis in Sepulchro: cur igitur potiùs depicta in
oſtio Tabernaculi, quàm ſeparatim in cruce an-
te oſtium? Sextò, in Proceſſione Sacramenti an-
te illud præcedit Crux cum Crucifio: quæ erge
major eſt ratio in Proceſſione quàm in Altarn &
præſertim cùm in dicta Proceſſione Sacramen-
tum pateat, in Altari lateat in Tabernaculo clau-
ſum. Hanc quæſtionem concludat Synodus Tu-
foni-

Mics
Corpu
in arme
utin
ſunctun
Doram
Arari
b.
Kit

(aoln
ſhel.
U
ſeu.
ſictue
Cruc
btnn
irere
Ktar
beſt
ſande
li
1
Celnti
dinſt
Cen
e
ſb
it
dioh
Ant
tuist
intni
tne)
lunt.
tumm
ln
lon
er
e⸗
ine
el⸗
No
li⸗

A derh
detutab.
n hepnr
num. 9.
ctucemn
loquint
l.
palio.
Niie⸗
taturum
ent de
Oco Mil.
ucifini,
Ggurro
Hetlar⸗
e,lemnt⸗
ul cum
din Ml⸗
etut da⸗
eobor
nacllo,
n cene
4,nimmi⸗
bin, le⸗
onctu⸗
ge E.
ufecti⸗
eſ(Ro⸗
taper⸗
Orbis
im, ſen
crur in
vin eo
nanis;
Aide⸗
Cerimm.
vobilss
elle⸗
tain
cean⸗
ian⸗
zergo
Arn&
men⸗
chu-⸗
Tu⸗
Vni⸗

De Præparatione Altaris. 9

ronica Il. ſub Pelagio I. can. 5. quæ definit, quòd
Corpus Domini in Altari ſub crucis titulo, non
in armario legit Pamelius in Liturgiis, non in
imaginario ordine] componatur, hoc eſt, ad ba-
ſim crucis in medio Altaris erectæ, ut explicat
Durand. lib. 1. de Rit. cap. Iö. ſeu in meditullio
Altaris ſub cruce, ut declarat Baronius Toëm. 2.
anno 57o. quod hodiè Romæ cernitur in Capel-
la Sixtiana ſanctæ Mariæ Majoris; & ſanctus
Carolus juſſit in ConcilioProvinciali II.Iinſtrult.
Jupell. Eccleſ. libro. 2. .
Quæritur prætereà, An in Altari, cujus Icon,
ſeu Tabula picta, ſeu ſtatua, eſt ipſamet Chri-
ſti crucifixi imago, debeat item collocari altera
Crux cumimagine Crucifixi inter ipſa candela-
bra: Sed Rubrica noſtra abſque ulla limicatione
inter candelabra Crucem præſcribit generaliter;
& ratio favet, quia ob oculos Sacerdotis ea de-
beſt eſſe, tum ad orandum, tum ad eam incen-
ſandam, tum ad myſterium, ex Innocentio IIl-al-
latũ ſuprà, de Chriſto mediatore utriuſq; populi .
x Et Candelabra ſaltem duo.] Idem Inno-
centius ibid. quibus ſigniſicantur po puli, præſer-
tim judaicus & Gentilis. De Candelabris ſanctus
Clemens Epiſtola 2. ad acobum, Athanaſ. E-
piſtola ad Orthodoxo⸗ Melchiades Papa Decreto
ſtabilivit hũc ritum apud Burchardũ lib. I. cap.7.
Ait Rubrica, ſaltem duo, quia in ſolemniori-
bus Miſſis regulariter ſex in recta linea debent
adhiberi: quod coniicitur ex trina hinc inde al-
taris incenſatione, prout (ait Rubr. p. 2. tit. 4.
n. 4.] diſtribuuntur Candelabra: quatuor etiam
in minùs ſolemnibus adhiberi ſolent pro digni-
tate Miſſarum: ſod & plura quàm ſex poni poſ-
funt, e tit. . p. 2. n. . Myſticas rationes duo-
rum luminum recenſet Tobias noſter de acr.

Temy. par. 1I. C. 62.
Cum candelis accenſis.] Sub Teleſphoro

lumina fuiſſe ad Miſſam adhibita, ſcribit Auctor

Breviarii Curonoleg. Lertull. meminit adverſus
Valentinianos c. 2. & 3. puto, ad litteram, quia
in cryptis fiebat Miſſa. De his in cap. Litteras de
Celelbratione Miſſ. ex Honorio III. Ordo item
Romanus requirit lumen in Miſſa, in typum
illius luminis, cujus Sacramenta eonficimus, ſine
quo & in meridie palpabimus ut in nocte, Mi-

crol. cap. ii. Lumen hoc ſign ificat etiam fidem
populorum, quos, ut diximus, denotant Can-
delabra, Innocet. III. abi ſupra, vel charitarem
Chriſti in Sacrificio, ex Auguſtino Sermone 20.
de Tempore: vel quia Chriſtus ut ignis rubiginem
peccatorum conſumit. Biel. læct. 3. vel quia ex-
pectamus ſponſum cum lumine, ex Hieron.
Epiſt. 2o. vel ad devotionem excitandam, Soto
4. diſt. 3. 4. 2. art. g. vel ad lætitiam, quam
Sacramentum indicat, æternam, Gemma lib
I. Cap. 776.
An ſufſſiciat unicum lumen? concedit in ne-
ceſſitate Azor. lib. o. q. F. & ex cera debet eſſe;
unde dicti fuere Ceroferarii. Cereorùmq; men-
tio eſt apud ſanctos Patres; & præſertim indicat
S. Athan. Epift. ad Orthodoxos cum Prudentio in
Hymno de ö. Laurentio.
An verèòè poſſit adhiberi ſebaceum ex ſevo?
negat Suarez diſp. Sr. ſect. 6. concedit in neceſſi-
tate Azor. loc. cit. Cave tu à numero candela-
rum ſuperſtitioſo, contra quem Conc. Trid.
Seſſ. 22. & à numero ambitioſo: nam in Miſſis
privatis, niſi aliud exigat ratio feſti, accendere
quatuor candelas in Altari, non convenite Vica-
riis generalibus, licet ſint Protonotarii, ſicuti nec
eiſdem miniſtrari à duobus Capellanis, decrevit
ſacra Rituum Congregatio die 7. Auguſti 1627.
à& Tabella Secretarum.] Ad majorem com-
moditatem hæc præſcribitur; ſicut etiam com-
modis eſt paraſſe in cornu Evangelii Tabellam,
in qua legi poſſit Evangelium ſancti Joannis, e
principio, quod in Tabella Secretarum ſcribi ſeu
imprimi ſolet. Aliqui adhuc commodiùs parant
ante Miſſam in cornu Epiſtolæ Tabellam aliam,
in qua legitur Pſalm Lavabo inter innocentei &.
a Caſſinus.) De quo Ordo Rom. & pulvi-
nar appellat; rationem addit Innocent. III. lib. 2.
cap. 41. Deſignatur, ait, in eo miniſtranda eſſe
temporalia prædicanti verbum Dei; eſt enim ad
quietem. Hugo verò lib. 2. c. 20. ſignificare docet
cor tenerum audientis & prædicantis verbum
Dei, quod continetur in Miſſali; non lapideum,
ut Judæorum.
b Paretur Cereus.] Fortè ad hunc uſum de-
ſerviebant Canthari eerofſtati apud Clem. Epiſt.
2. & Damalc. in Slveſtro; & hic ideò jubetur
2 poni

60 Comment. in Rubr. Mißalis, Pars I. Tit. XX.

poni in parte Epiſtolæ, quia miniſter in eadem
parte genuflexus reperitur paulò ante conſecra-
tionem. Verum, ratione feſti ſolemnioris, pore-
runt etiam accendi duo cerei ad elevationem in
utraque parte, ad excitandam magis circum-
ſtantium fidem, quæ lumen eſt: in cornu verè
Epiſtolæ regulariter accenditur, quæ legem an-
tiquam refert, lumen, inquam, obſcurum, & ſub
cortice figurarum antiqui Teſtamenti latens
tum Agni Paſchalis, tum Mannæ, & ejuſinodi.
Si addatur alter in cornu Evangelii, deſignabit
fidem clariorem tempore Evangelii; & ideò
congruè in feſtis ſolemnioripus accenditur. In
ſignum denique adorationis accenduntur cerei,
FHieron. Epiſz. zo. zd Marceklans.

c Parva Campanula.) Tintinnabulum,

eclocha, ſunt idem, Durand. Lib. & de Rit. cap. 22.
Ex tinnitu, cin- tin, dicitur tintinnabulum, ex
Hieronymo Magio de Tintincap. I. qui & peta-
fum, id eſt, ad formam galeri, & nolam, & co-
donem, & eampanam, vult eſſe unum & idem.
Campanæ nomen habetur apucd S. Hieronym-
dꝶ* Keg. Sanbtimon. unde patet, ritum antiquio-
rem eſie Sabiniano Papà Achexcitandos circum-
ſCantes ad lætitian exprimendam, & ad cultum
Danckidim Sacramemi adhibetur campanula.
fuſius Amalar. ib. 5.. ap. I. & Ruper. lib. I. Cap.
16. Sabinianus Papa dicitur ſtatxiſſe pulſationem
campata ad Horas Canonicas. Durand. lib. 1.
cap. g. nam ligna pulſabantur pro campanis in
ſæculo quo vixit ſanctus Anaſtaſius Perſa Mar-
tyr, circa annum 61ο. er Septima Snodo Abt. .
apucd Cæſaream in delatione Reliquiarum ejul-
dem ſancti Anaſtaſii. Vulgo fertur, Paulinum
Nolanurn Epiſcopum, nolarum, id eſt campa-
narurm uſlum in Eccleſiam invexiſſe, hoc eſt ad
rem ſacram: nam Gentiles ante Chriſtum iis uſi
ſunt, ex Angelo Rocca de Campanis; cui placet,
Auctorem dici Paulinum coævum S. Hierony-
mo; & ideò à civitate Nolæ, & regione Cam-
paniæ, dictas fuiſſle nolas, & camipanas; eadem
docet Polydor. Virgil. de Iavent. lib. 3.:c. 15. mme-
minit benedictionis eampanarum Alcuin. & Ba-
ron. ſcribit de Joanne XIII. campanam benedi-
cente anno 96S. lege eundem ad annum oly. Tom.

6. meminit campanarum in Cœna Domini Orz
do Rom-
Ceæterùm milſericordian Der aununtiant
campanæ, ut olim Hebræorum tubæ clangentes.
Et erit recordatio veſtri coram Domino, Namer.
o. unde & eos qui campanas pullant, ſacris vult
ſuperpelliceis indui Conciliũ Colonienſe p..c. 3te

d Ampulle vitrez.] Ordo Roman. vocat a.--

mulas: nam arnula eſt vas, in quo vinum offer-
tur, Durxand. Rb. 1. cap. 2. Alii curn aſpiratione
hamulam dicunt ab hamis, de quibus etiam Da-
maſus in vita ſancti Marci Papæ, & Anaſtal- im
Silvæſtro; quæ erant argenteæ. Erant quidem
argenteæ ;nune autem vitreæ jubentur in rubri-
ca; ne contingat error in calies ob denſiorens
materiam hamtiarum; qua diſficile vinum di-
gnoſcitux ab aqua. Sunt autem hamæ vaſa aqua-
ria rotundioris formæ & ventris globoſioris a-
pud Turnebum libro io. adverſar. G.23.eX Plinio-
Vides hic hamulas ad uſum vini, & aquæ: Am-
Pullasappellamus „Juaſs parum amplas, Wa-
lafricd. cap. 2 4½. Urceos dixit Clemens PEpift. 2.
Urceolos, Concil. Carthag. IV. cap. y. Gemel-
liones Ordo Romanus, qualiter Miſa cele-
bretur, ut explicat Panuin. en interp. vocum
obſcurarum. Amula tamen propriè vini eſt, ſcy-
phus aquæ, Iſidor. lib. 2. de off cap. u.
e Et manntergio.) Vocis, & rei mentio eſt in
Concilio Carthaginenſi IV. c. x. & apud Hidor.
loco citato. Rubrica deſignat locum manu tergio,
non ſaupra calicem, quod minus decet.
f Mihil emnino ponatur. Non birretum Sa-
cerdotis, ſive in principio, ſive in fine Miſſæ
quod valdè indecens eſt; neque ſudariolum ad
emungendas nares, quod potius ſub Planera, vel
à cingulo pendens ad dextram portandum erit;
neque almutia celebrantis Canonici, ut videatur
Canonicus: quæ omnia ad ſacrificium non ſ pe⸗
ctant;, neque ad ornatum Altaris-
Illud monendi ſunt hoc loco Sacerdotes, cùm
de altari fit ſermo, quod ubi celebravit Epiſcopus
proprius in ſua diœceſi, ea die ne ibidem faciant
Miſſam ſine ejuſdem Epiſcopi licentia; quæ ta-
cita ſufficit, quando neceſſitas urget, ne perdant
ſcilicet aliqui Miſlam; vel ſi conſecrandæ ſint
L ðð haoſtiæz

Gon
Onis
leer
un.
lant
Kon
Mrr⸗
ilet
noy
al
ma
Ror
inn
ſi
o
ſe
Cl
Ua
lehn
Su

nini Or

Muntiant
igentes,
Miner,
etis vulr
eyjl
rocat a.
moßer.
tatione
lam Da-
naſtalin
Glicdem
Urubri⸗
nlorem
mundi-
6 dun⸗
lorita⸗
lino,
X Anm.
„Wa-
Gemel⸗
1 cche-
lujp

oellim
Udor,
lelglo,

n ⸗
n ad
ael
neritz
leatur

nſe⸗

cmn
opus
cann
eta⸗
daat
ſint
tie

De Preparatione Altaris, &òc. 61

hoftiæ pro infirmis, ex Homobono noſtro tract.

g. quæſt. 39. & aliis, quoa* citat. non autem ex
vi legis, de Conſecrarione diſtinct. 2. cap. Ei Al-
tari. quia ibi loquitur textus de Miſſa cantata ab
Epiſcopo; ſed tum eæ decxeto Concilii Antiſio-
dorenſis cap: ſo. ubi apertiſſimè hoe jubetur, ne
celebretur ibidem poſt Miſſam privatam Epi-
ſcopi; tum ex bona confuetudine legum inter-
prete; tum ex doctrina Ang. Silveſtri, Tabien.
& Armil. ver. altare. tum ex ratione gloſlæ, ob
honorem, inquit, qui Epiſcopo debetur: alicubi
abrogatan eſſe hanc conſuetudinenr, tracdit A-
zor. Iib. /b. cap. 27. quæſt. w. ſed eam nos ca qua
decet reverentia, retincamus.
A fortiori ubique abſtinendum erit à ccle-
bratione Miſſæ, ubi Papa eo die celebravit, cu-
jus propria diœceſis eſt totus orbis. Idem fiat
cum Legato à Latere intra fines ſuæ legationis,
cujus vei cauſa ex prædictis patet.
Sciendum quoque eſt, in altari privati orato-
rii „cui conceluitur ex privilegio Avoſtolico ce-
lebratio Miſſæ exceptis ſolemnioribus feſtis]
non poſſe in eo celebrari in Narali Domini, E-
piphania, Paſchate, Pentecoſte, Annuntiatione,
Aſſumptione beatæ Virgims, feſto ſanctortum
Apoſtolorum Petri, & Paulh, & omnium San-

Rtorum, ex decreto ſacræ rituum Congregati-

onis, 77. Novembris t6oz. quo declaratur magis
decretum Conc. Agathen. cap. 21. de conſecra
tion. diſt intét. I. & quis. Ordinarii locorum op-
tant addi prædicto feſtorum mmmero feſtum Pa-
troni principalis loci, quod eſt primæ claſſis, &
præcipui cultus in proprio loco: & meo judicio,
eſſet addendum ab ipiiſinet privilegiatis, abſque
novo decrete ie gratiam proprä Patreni princi-
palis. Nomine Paſchatis, & Pentecoſtes, dies pri-
ma duntaxat intelligitur ex communi ſenſu, uſu
Romano, & modo loquendi, & ex doctoribus
in materia de interdicto, Silveſt. interdictum y.
quæſt. a. quare feriæ ſequentes non ſunt exceptæ,
licèt ſint ſolemniora feſta, quæ excludunt alia
folemnia, etiam primæ claſſis: multò minus cx-
cluduntur alii dies infrà octavas, de qua re du-
bitavere nonnulh eàâ moti ratione, quia octava
reputatur dies unus à Radulpho Tungrenſi,
quæ ratio non valet in omnibus.

In iis item Oratoriis quæ ſeparata ſunt à do-
mibus, in agro prope domos privatas, ſicuti po-
teſt Epilcopus celebrationem Miſſæ concedere;
ita maximè decet; ut ea mederatione conceda-
tur, qua fiat unica tantum miſſa ibidem in die, &
ad commoditatem certæ familiæ: nec in die fe-
ſto, niſi celebrata miſſa Parochiali; quæ leges
Bononiw, &G alibi ritè obſervantur.
Addam in gratiam Regularium, quod in o-
ratoriis, quæ ſunt in domibus Religioſorum,
privilegia ſocietatis Jeſu participantium, juxta
conceſlionem Gregorii XIII. ſr ea deputentur
ad Miſlam celebrandam à Provinciali, poterunt
ibidem Sacerdotes alii non regulares eclebrare,
Scortia cap: 3. lib. 2.
Nunquanrin mari, neque in flumine celebra-
ri debet, ob perieulum effuſionis calicis; & eſ
communis, contra Duran. libt g. cap. 1I. Neque
etim imitandi ſunt Luſitani, quos defendit Scor-
tia loc. cit. num. j. exemplis hiſtoricis, quæ po-
tiùs admirationem habent, quam poſtulent unr-
tationem. .
Denique nihil refert, quonomine vocentur,
Oraculum, Cellula, Cappella; nam Oraculum
vocat Anaſt. in Leone IV. Cellulam Georg. Co-
cdlinus in Conſztantinopoli. apud Belingerum lib.
3. 6. 31. Cappella fuit ⸗pud antiquos pia domus
itineraria ex pellibus caprarum fabricata, & 2
pellibus his Cappellas, earuque cuſtodes Cappele
lanos vocitabant: Gemma verò lib.r. cap. 125. de-
ducit cappellam à capeno, quod ſignificat do-
mum: ad quam confluunt pauperes pro recipi-
enda eleemoſyna: quod verè congruit cappellæ
Eccleſiaſticæ, in qua velut mendici oramus De-
um. Addit Durand. lib. 2. de Kit. cap. 9. idem eſ-
ſe in Gallia apud ruſticos cappam, & tugurium;
quam Itali cappannam dicunt; & fortè inde
duplici pp. dicta eſt Cappella, quaſi ſit tu gurium
Deoô minus dignum. Baronius ia nori Martyrol.
ad diem iIi. Zunii docet Cappellam, & cubicu-
lum, de quo Matth. 6. intra cubiculum tunm &
ora, eſſe idem: cubicularioſque SS. Petri & Pau-
li à ſancto Leone conſtitutos, ut dicitur in Bre-
viario Romano, fuiſſe Cappellanos; notat etiam
Oratorium, & Sacellum; minuùs tamen propriè,
idem ſigniſicate; recentiùs autem oratorium

H z quam

62 Comment. in Rubr. Miſſalis Pars I. Tit. XX.

quam cubiculum appellatum eſſe, & ſacellum
quam Oratorium.
Actenus de Altari, ornamentis, & uſue-
Tjuſdem, juxta Rubricam Miſſalis, quæ
neceſſaria ad miſſlam celebrandam comprehen-
dit & ut ita dicam, ſubſtantialia; accidunt alia,
quæ hoc loco tacere non debemus.
Nam umbraculum, ſeu Baldachinum ſuper
altare appendi convenit forma quadrata, colo-
re, ubi commodè fieri poſſit, conformi colo-
ri cæterorum paramentorum, pro temporum,
ac celebritatum varietate. Quod ſi Ciborium ad-
ſit ſuper altare ex lapide confectum umbraculum
omitti poteſt. Hæc in carimon. Epiſe. lib.I. cap. 2.
Tabernaculum, in quo aſſiduè diviniſſima
ſervatur Euchariſtia, conopeo ſerico, vel ſimilis
materiæ, veſtiri debet, ejus item coloris cujus eſt
altaris palliũ: quamquam pro colore nigro vio-
laceus congruentior erit in honorem Chriſti
viventis; quèòd probabimus infrà c4. part. tit. de
Feria quinta in Cœna Domini.
Vala quoque ſfacrarum Reliquiarum exponi
ſolent hinc inde, vel inter candelabra, ut in Cæ-
rimoniali Epiſcop. loco citato, vel in gradu ſupe-
riori. Qua in re cavendum illud eri, ne unquam
ſupra locum Sacramenti, præſertim ſi expona-
tur populo pro oratione publica, ea vaſa collo-
centur; decet enim ſedere Dominum in altiori
loco ſupra ſervos ſuos, ſicuti diximus de Cruce
præalta ſuper ipſa candelabra.
In teſtis ſolemnioribus plura candelabra de-
bent apponi, non tamen ultra ſex in linea recta,
ciam in Miſſa ſolemni, non Pontificali: quæ
neque omnino æqualia erunt, ſed ab utroque
Altaris latere ſurgent, ita ut ex eis altiora ſint im-
mediatè prope Crucem. In feſtis autem minus

ſolemnibus pauciora, ſaltem quatuor apponen-
da forent, ut ſuprà diximus.

Floribus item, & exquiſitis quibuſdam ramu-

lis, aptè & concinnè diſpoſitis, ſeu veris, ſeu
ſictis, pro temporum varietate, ſive in vaſculis

5 . . . .
elegantibus, ſive alia fatione, ornari poterunt

Altaria, exemplo Nepotiani, quem hac de re
erhonorificè S. Hieronymus commendat.
Gradus Altarium veſtiri poterunt tapetibus,
& præſertim ſuppedaneum illud, quod proxi-
mum eſt Alcari, ſuper omnes gradus; in eoque

arcula apponi poſſet, ad ſputum excipiendum,

à latere Evangelii, ne fœdetur ſuppedaneum, ta-
petẽve ‚aut pavimentum circum Altare.
Lampadem ardere ante unumquodque Alta-
re, plures ante Altare majus, ſuadet auctorntas
Cæremonial. Epiſcop. loco citato.
Telis ſtragulis Altaria contegi decet finitis
Miſſis; & ante Miſſas, detractis ſtragulis, mappæ
ipſæ detergendæ forent ſeopulis ad id tantùm
paratis, ut mundiſſimæ ſemper appareant; ita
Sanctus Carolus in Regula, & inſtructionibus
de nitore & munditiæ Eccleſiarum; quas ad ver-
bum compoſitas à Carolo à BaſilicaPetri, Præpo-
ſito tunc Generali noſtro, & ad uſum Congre-
gationis noſtræ editas, tranſtulit ille ſanctus ac
pius vir in Acta Eceleſiæ ſuæ Mediolanenſis, ad
totius Eccleſiæ utilitatem & ſplendorem.
Denique ſepimento Altaria munda conſer-
vantur, quo arcentur & laici, ne Altaribus in-
hæreant indecorè Alia quæ ad nitorem & mun-
ditiam totius ſupellectilis prædictæ ad Altaris
uſum ſpectant, dabimus infra, & debitas cujuſ-
que rei menſuras. Atque hic eſto finis Rubrica-
rum primæ Partis.

COMMEN.-

—

Uſa

Onen.

tamu⸗
, Eeu
Als
Netunt
de te
r
ibes,
Prori
codie
Wom,
unte⸗

Altr⸗
torras

nitis
upfr
ntlim
;ie
nbus
Ayer⸗
1rho⸗
he.
tus e

6s,al

nlet⸗
g in⸗
mun⸗
ltaris
jll.

ica⸗

P. 6z)reg
COMMENTARIA
IN RUBRICAS
MISSALISROMANI.

P ARS SECDNDA.

Ritus ſervandus in celebratione Miſſæ.

generalium in duo capita di-
/ viditut: quorum alterum ea
complectitur, quæ ad inte-
gram & accuratam Miſſæ

LTERA pars Rubricarum pè Ritus, & Cærimonias-alterum ea continet

quæ ſcitu ſunt neceſſaria, ne malè celebratio fi-
at, videlicet defectus occurrentes; quibus &
adhibentur remedia. Sufficiens ergo hujus par-
tis eſt diviſio, ut ritè ſemper & malè nunquam

celebrationẽ ſpectant, nem- celebretur.

De praæparatione Sacerdotis celebraturi. I.

Ia & Acerdos celebraturus Miſſam prævià Confeſſione Sacramentali, quandoo-
Opus eſt, & ſaltem ? Matutino cum laudibus abſoluto, orationi aliquantulùm
vacet, & e Orationes inferiùs poſitas pro temporis opportunitate dicat. Deinde ac.
cedit ad locũ in Sacriſtia, vel alibi præparatum, ubi paramenta, aliaque ad celebra.
tionẽ neceſſaria habentur: accipit Miſſale, perquirit Miſſam, perlegit, & ſigaacula
ordinat ad ea quæ dicturus eſt. Poſteae lavat manus dieens Orationẽ inferiùs poſitam.
Deinde præparat Calicem (qui debet eſſe vel aureus, vel argenteus, aut ſaltem
habere cuppam argenteam intus inauratam, & ſimul g cum Patena itidem inaura-
ta, h ab Epiſcopo conſecratus:) ſuper eius os à ponit Porficatorium mundum,
& ſuper illud Patenam / cum Hoſtia integra, quam leviter extergt, ſi opus eſt, à
fragmentis, & enm tegit m parvà Pallà hneâ, „tum velo ſerico: ſuper velo ponit
Burſam coloris paramentorum, intus habemem „ Corporale plicatum: quod ex
lino tantùm eſſe debet, nec ſerico vel auro in medio intextum, ſed otum album,
& ab Epiſcopo, vel alio habente facultatem, 4 ſimul cum Palla bencdictum.

a Sacerdos.) Ita dictus eſt, quaſi ſacra dans,
vel ſacra dos, id eſt, ipſamet ſanctitas, vel ſacer
dux, vel ſacra docens: nam docere debet verbo,
ducere exemplo, ſanctus eſſe, & ſacra aliis dare,
ut ſancti fiant.
De confeſſione Sacramentali dicemus infra,
cùm de defectibus animæ. Hoc loco monebo

tantùm, ne Sacerdos indutus Sacerdotalibus in-
dumentis confiteatur, ſed antequam ea veſtiat:
hoc enim magis decet: quod & notavit Didacus
Murilius in oala ſpirituali p. 1. lib. 3. c./3.
b Matutino cum landibus.) Miſſam ante
Matutinum ne præſumamus dicere, apertè his
ipſis verbis vetuit Innocent. IV. ad Epiſc. Zuſcul.
tcan

— „

64 Comment, in Rubr. Mitkalis Pars II. Tit. I.

can. /I. tecenſet Barboſa de poteſt. Epiſc. p. 2. al-
leg. 2 4. nitm. IJ Auctores viginti, g uos iple ſe-
quitur, negantes eſſe peccatum moxtale, ce le-
Prare Miſſam ante Matutinum, & ibidem nu-
merat alios decem & novem, quibus addi de-
bet Francol. de tempor. Hor. Canon. cap. 42. Af-
firmantes eſſe peccatum mortale, inter quos
duo Sancti numerantur S. Antoninus, & S. Ray-
raundus; eXcuſat autem juſta cauſa,, Silv. v.
Miſſa. 1I. 4. 6. Quid facies, pie lector, in re tam
dubia, in qua totidem ſunt hinc inde auctores,
pro affirmativa ſanctiores; prætereà verò duo
ſammi Dontifices, Innocentius IV. & Pius-V.
qui collocavit hunc inter defectus graviores
tit. 7. de defeltibas, n. 1. inter eos defectus, qui
de communi Doctorum ſententia non accidunt
ſine culpa mortali de ſuo genere:? Ego certè tii-
tiorem, quæ in rubrica eſt, ſequor libentius ſen-
rentiam. “ .
C Oratianes inferiks.] Scilicet anti phonam,
Ne reminiſcaris, quæ in duplicibus duplicatur
& pariter ante eas Miſſas, quæ ritu duplici cele-
prantur, hoc eſt cum una oratione; ſive ſit vo-
tiva pro re gravi, ſive pro defunctis quamquam
pro defunctis omitti poſlunt antiphona & PCal-
mi, ut dicemus infra) & tempere Paſchali ad-
ditur Aleluja. Pſalmos quinque habes cum ora-
tionibus. Quam dilelti tabernacula, &. de qui-
bus mentio eſt apud Microlog. c. 1. S. 23. ut in-
terius, inquit, & exterius Sacerdos ſummo Sa-
ccrdoti placere valeat. Addit Innocent. III. lib.
I. cap. 47. ut quidquid immundum quinquelen-
ſuum tranſgreſſione commiſit Sacerdos, quin-
que plmorum oratione detergat quædam e-
nimcontinentur in ipſis, quæ recte conveniunt
celebraturis Miſſam, ut legenti patet; coſdem
hoc loco inſtituit Cæleſtinus I. cx Durand. Lbro
14. capite 2. Microlog. unam tantum orationem
Ppro peccatis novi, Innocemius III. Plures, quæ
inquit manifeſtè pertinent adim Petrandam cor-
dis & corporis munditiam, & munimem; ex que
conjicio, de iiſdem orationibus eum loqui quæ
apud nos ſunt in uſu. Numcro ſunt ſeptem, juxta
numerum petitionum Orationis Dominicæ, ad
formem gratiam Spiritus ſancti obtinen-

ſepti
in⸗ Has ego legi in Miſſali M. S Vaticano antt

dam

300. annos ſcripto, volum. 4713. Oratio Conſcien-
tias eſt Ambroſiana; ex Pamelio, in Sabbats
Dem. y. Adven. Ambrofiano more. Septem au-
temwerſus præcedentes reipondent uſdem ſep-
tem orationibus. Cuùm aatem habeatur in titule
& Rubrica., Pro te poris opportanitate, inde
patet, nullum eſſe peccatum, li celebraturus eas
omittat, & communius omittuntur ii Pſalmi à
Sacerdotibus. .
d Accipit Miſſale.) Nec ſine Rbro Miſſa ce-
lebranda eſt, alias graviter peccatur, Navar. a.
2r. num. 5.: AzZor. libe o. cap. 29. quaſt. 4. Neque
aliud Miſſale, niſi Pii Quinti adhiberi poteſt à
Romanis, exejuſdem Pi Bulla Conveſtitur Miſ-
ſale ab accuratioribus proprio integumento co-
loris Miſſæ convenientis, rum ad decorem, tum
ad reverentiam in eo contentorum. Qued au-
tem hoc loco jubetur, ut perlegatur Miſſa, ſive
prælegatur, co ſine dicitur, ut ſi mutanda ſit o-
ratio, maximè ſccreta, quæ ſit eadem cum alia,
puta commemorationis & feſti, oportunè mu-
tationi ſit proviſum; & prætereà ne accidat er-
rorin prolatione verborum, cum ſcandalo audi-
torum.
e Lavat manui.) Ut ſpiritualicer mundet
Kus, Innocent. III. lIié. i. cay. 49. & propter re-
verentiam tanti Sacramentis Durandſmpia Cap. 3

f Præparat culicem.) Calix à voce Græca

xXUXι, ex Macrob-lib. I. Satarn. cap. 2. ab aqua
calida dictus, ut ajunt Varro lib. z. Luatin. lin. &
FTeſtus lib. 5. quam vino mitam habebant vete-
res in deliciis, ut Perſius docet, vel ab alia voce
Græca x7Xει&, quæ lignum ſignificat, Iſid, lib. 20.
Orig. Cap. J. namæx ligno, ait, fiebant calices.

Porrèò in calice argẽteo conſecraſſe dicitur Chri-

ſtus à Baronio, ex Beda, anno 31t. n. 63. Vereof
tamen, ne calix hic, in quo, ut narrat idem Beda,
lervatur ſpongia potus aceti miniſtra, & habet
Quas anſas hninc inde, adhibitus fuerit potids 4d
potandum Chriſtum felle, & aceto, quam ad
ultunam cœam. Valemiæ venerantut cali em
lapideum alium pretioſtim ex Agatha, quam vo-
cant, quo dicunt uſum fuiſſe Chriſtum in ultima
cœna. Lege Carthagenam de Euchar. Homil. 26.
aναàαà Latinè bonum: & quid bonum ejus,

muſi vinum hujus calicis germinans Virgines?

Zachar.

Zuhea
ale
Cchalt
„Vl
1 Ne⸗
Qern
Nu
Li
ono
celil.
ite
nato⸗
rt
ſauln
Mn
Uban
cet
tetn
kann
mpl
0
pul
Ebco
G
iung
ſoot
rop
in.
nins
etian
ſe:
lo)
U
bank
zur⸗

un
t/
n.
0
lir
Der
in

nſcien
Nebbate
temau-⸗
em lep.
ntnle
te, inde
turus eas

Dlolmis

Ailla ee.
rarein
Neqe
Porelt
tur Miil⸗
entoco-
temtun
odar.
alto⸗
m ala,
nammu⸗
icen el⸗
loandt⸗

mund&
Netle⸗
1c4n.
eGreca
Abaglu
.. hin. &
Ur ele⸗
lavoce
.Au.
Calices⸗
rCht-
Vereot
n Beda.
ri d
n ad
Ali e
nvo⸗
Gltima
il.26.
ejis 3
gines
hr.

De præparatione Sacerdotis celebraturi. 6 5

Zachar. 9. inde mes inolevit, quòd non in alio
vaſe quàm in calice ſanguis conſecretur, ex Pa-
ſchaſio de ſanguine & corpore Domini , capite
zo. Vaſculum dixère Patres Concil. Tribur. cap.
175. Vas myſticum, Syneſius conſtit 2. Poculum,
Clemens libro ö. conſfit. c. . Poculum ſanctum,
Nazian. orat. 2.
Ligneos autem adhibuere calices Apoſtoli,
Honor. in Gemma lib. I. c.oy. deinde vitrei de-
creti ſunt à Zepkyrino, apud Damaſum in eius
vita: & calicem vitreum fractum à Sancto Do-
nato Aretino reſtitutum habes in lib. I. dial. &.
Græg. c. 2. Sed & tunc temporis argentei crant
in uſu apud aliquos, ut notat Baron. in notis
Martjyrolog.7. Augaſti, ex Aagnſt. Epiſt. 167.
Utbanus argenteos & aureos inſtituit, de conſecr.
diſt. 1. Cap. Vaſa. ex Concil. Tiburienſi, c. 15.non
ex æte, neque auricalcho fiant, ne ærugo gene-
retur, neque vomitus provocetur, potius ex
ſtanno, eaa. diſt. cap. Ut calix, ex Concil. Khe-
menſi, cCap. 6.
OScto angulis formabantur, ex Prudentio a-
pud Bulengerum lib. 2. C. 20. imaginibus etiarmn
decorabantur; quos effigiatos hiſtoria paſtoris
& ovis docet, Tertull. de pudicit. c. 7. G 0. &
imaginatos calices ideò appellat S. Remigius in

ſuo teſtamento; quid? idem inſcripſit in calice

proprium nomen Citra vanitatein, a pud Surium
tom. . Calicem verò gemmatum miſit Epipha-
nius Conſtantinopolim ad Hormiſdam; unde
etiam in Ord. Rom. paratoria danur, id eſt cap-

ſæ, ad calices recondendos. Solebat (quod do-

leo) dicere S. Bonifacius Martyr, & Epiſcopus
Ultrajectenſis: Quondam aurei Sacerdotes ute-
bantur ligneis calicibus, nunc lignei ſacerdotes
aureis calicibus. W'alafr. Strabo c. 24. & in . Laſa.
g Cum patena.) Patena, ſeu patina; voxtamen
prima eſt frequentior. Diſcus in Liturgia S. Ja-
cobi appellatur. A patendo eſt dicta, Amal. lib.
2. C. 27. vel quia patula eſt, Walafr. c. 24. vel quia
diſpanſis, patentibuſque oris ſit, Iſidor. lIib. 20.
Orig. cap. 4. Patenæ verò ejuſdem fuere mate-
riæ cum calicibus. Forma earumdem nunc mul-
tò minor quàm antiquarum: nam erant, apud
Damaſum in vita S. Slveſt. ponderis quinde-

cim vel triginta librarum, cuùm multi in Miſſa

Zeéns. A.

dius infra tit. 7. 2.1.

communicarent. Patena adhibita tunc temporis
ro Pyxide.
h Ab Epiſcopo conſecratus.) Habetur conſe-
cratio hæc in Ordine Romano, & durat conſe-
cratio, donec frangatur, vel intus q& novo auro
liniatur, Suar. Ad/ſp. St. ſelct. 7. idcircò calix & pa-
tena vocantur vaſa ſacra à Sixto de conſecr. di-
ſtinct. 1I. cap. In ſancéta. & u ngi calicem expreſſè
juſſit Silveſter, ex Innocent. III. in epiſt. decret.
Hinc ſit, quèòd non omnibus licet hæc vaſa tan-
gere: non licuit Subdiaconis ante Concilium
Laodicenum, ubi c. 2t. iiſdem interdicitur eorum
contactus; fuit conceſſus in Braccar. I. c. 25. in-
ferioribus autem aliis negatus in Concil. Nom. II.
cap. 9. niſi mappula adhibita, juxta Ordinem
Reom. an verò ſub mortali? negat Bonac. Aiſp. 4.
quaæſt. ultim. punbt. 9. num. 20.
i Ponit Purifßcatorium.) Neque nomen

purificatorii, neque rem apud antiquos de riti-

bus ſcriptores inveni. Durand. lIib. 4. cap . per-
fuſionem digitorum appellat purificationem; &
inde purificatorium ad extergendum digitos
perfuſos, & calicem dictum eſſe patet. Burchard.
vocat purificatorium.
Quærunt, an ſit benedicendum: negat Sua-
rez. 3. p. Adiſp.5l. ſect. . Quarto, nec in Ritualibus
invenitur benedictio propria, ſicuti neque veli,
neque burſæ Corporalis, de quibus ſtatim dice-
mus. Ratio eſſe poteſt, quia ſine his videbatur
ſacrificium non incommodè fieri poſſe: uteban-
tur enim parvis mantilibus à manipulo diverſis:
ad detergendas manus, & mappulis quibuſdam,
ex Beda in collelct. de ſeptem ordinibus, quas &
tenebant manibus, ex Durand. lib. z. c. 6. ſed

decentius fit, proprium adhibendo Purificatori-

um; quod ut ab alis lineis pannis ad tergendas
manus dignoſcatur, convenit, ut in medio il-

lius pingatur crux, ut in Concil. Provinc. III.

Mediol. inſtrac. ſupell- lib. 2. fuit decretum.
l. Cum Hoſtia.) De hac plenius & commo-
m Parva palla linea.) Ad differentiam Cor-
poralis, quod & palla dicebatur, can. Sacras.
diſtinlt. 23. ex Soter. nam erat Corporale magna
palla; Palla verò à palliando, Duran. lIib. 4. 6. 29.
veſtimentique genus eſt, ex Baifio de re veſtiaria

b f Coössment. in Rubr. Mißalis Pars II. Tit. I.

cap. 3. Cæteruùm Innocent. III. lib. 2. C. 56. &am
diſtinguit à Corporali, quatenus calicem tegit:
antiquitùs enim corporale quoque te ebat cali-
cem altera ſui parte, ibidem. S. Anſelmus anti-
quior in libzo de diverſ. ſacram. putat tutiùs,
quèd calix operiatur, ne aliquid indecens in
illum cadat. Ergo eo tempore Palla fuit in uſu a-
pud aliquos; quia non præcipit, ſed ſuadet An-
ſelmus, quod eſt tutius, geritque vicem corpo-
ralis, ſed diviſi. Quare & ejuſdem materiæ debet
efſe, eujus eſt Corporale, de quo paulè poſt di-
cemus. Cur autem vulgò Animeta vocatur?
Auctor Græcus, in Liturgia quadam cit. à Vice-
comite lib.7. cap. 7. eam vocat Pſychian, & pſychi
ſignificat animam; vel quia intra corporale pli-
catum aſſervatur quaſi anima intra corpus.
Qui duplicem adhibent pallam, alteram pro
calice, alteram pro hoſtia, approbante, ut aiunt,
ſummo Pontifice, non ſunt reprehendendi: non
tamen imitandi ſunt ab aliis ſine Pontificia facul-
tate, eſſet enim additio ritůs, quæ eſt à Pio V.
prohibita.
n Tum velo ſerico.) De hoc antiqui, Clem.
can. 72. ubi quia lavari jubetur, lino conjicitur
fuifle. Pepli ſudarii, vel aeris quo operiuntur
ſancta, meminit Chryſoſt. in Liturgia. vocat S.
Germanus in Theoria Velamen & velamentum;
& ſignificate docet aexem tenebroſum noctis
paſſionis Domini, ſeulapidem monumenti. Se-
ricea vela donata fuerunt Hormiſdæ ab Epipha-
nio cum calice gemmato, de quo ſuprà, ut in E-
piſt. 1. Hormiſdæ; & benedici ſolita eum aliis ve-
Rtibus puto, quia in can. cit. 22. ſanctificata di-
cuntur. Docet Amalar. præfat. 2. adlib. de Eccleſ-
efic. apud Romanos ealicem involutum ſudario
ad altare porrigi: Velumque inde dicitur, quia
velando calicem, ejuſdem etiam velata eſſe my-
ſter ia ſignat. Victorianus Premolus in Memor.
Cerict p a.c.7. numerat yelũ hoc inter alia neceſ-
ſaria ſub mortali, nullo auctore, nullà ratione al-
ltâà; quod non placet, ex dictis ſuprà, cum de
Puriccatorio ageremus.
o Burſam.] Peram vocat Chronicum Mo-
guntin. ſed Burſam Burchard. convenitque ut
crucem in medio habeat, ut mos eſt. Non vide-
un in uſu fuiſſe ante Concilium Rhemenſe, in

quo cap. y. jubetur recondi Corporale ſimul
cum libre, ſeu cum calice; quæ verò pars ejus

aperta eſt, in hoc caſu celebrantem reſpiciat, ve-

lo anteriori ſuper eam revoluto, ut calix commo-
diùs deferri queat à Sacedorte ad altare. Intra
quam burſam aliàs ſuper flua burſa eſt] omninò
recludatur Corporale (neque gratis diſtinguas,
utrum plures, an pauciores in Eccleſia dicantuxr
Miſſæ) ut cautiùs & decentiùs Corporale defe-
ratur. Pius V. diſpenſavit cum Hiſpanis, ut ex-
tra burſam Corporale portari queant; ex Hier.
Cantono in ſuo Ordinario divin. offc. Vereor er-

go, ne pigeat aliquos educere Corporale de

Burſa: & quid ſi in via in terram cadat?
p Corporale plicatum.] Palla dicitur à Clem.

epif. 2. ad Zacobum. Sindon ab Iſid. Peluſ lib. t.

cap. 122. Palla corporalis in Ord. Roman. tit. de
Pallis. Corporale verò dicitur, quia in eo poni-
tur Corpus Chriſti, Alcinn. gap. 2. de celebrat.
Miſſ. ejuſque auctor eſt Euſebius Papa ante Sil-
veſtrum, quem communiter auctorem dicunt:
lege Burchard. lib. 3. decr. c. g9. Sixtum aucto-
rem facit Polyd. Virg. lIib. 6. cap. 12.
Ex lino debet efle, cap. Conſulto. de Conſecrat.
Diſt. I. ex epiſt. Enſeb. & Silveſt. quia ſindonem
Chriſti repræſentat, ibidem. Ex canabe fieri poſ-
fe, concedit Azor. lib. o. cap. 25. quæſt. 5. neque
debet miſceri alia materia etiam pretioſiore, ex
Cõcil. Rhemen cap.2.ſed hoc intellige in interi-
ori parte tam corporalis, quàm pallæ parvæ: nam
in illius extima, & pallæ ſuperioris parte poteſt
ſericum, & aurum addi, ut ait Suar. 3 part. diſß.
5S1. ſection. 6. munc Arâà breviori factâà, brevins
etiam eſt eorporale quàm apud antiquos-
Quod attinet ad plicaturam Corporalis, do-
cet Alcuin. loco cit. ita plicandum eſſe, ut nec
initium, nec finis appareat: quod & hodie ob-
ſervatur ab accuratioribus in Eccleſiaſtica diſci-
plina: quia, inquit, Corporale ſignificat lintea-
mina, & ſudarium, præſertim capitis Chriſti.
Cuùm autem caput Chriſti ſit Deus, qui nec initi-
um habet, nec finem; eadem, ut in corporali ſa-
cra palla pallientur, & abſcondantur, quàm
maximè decet.
ꝗ Simul cum Palla benedictum.] Cap. Con-
ſulto. de Conſecrat. diſtinct. I. neque benedici-
Kur

al
nns 0
uben
ſunt,
Uliics
1e
D
muni
Kona

7
ſciſa
Ao
(Ove
os
dolu

l
Ml,
Cxd
tiodl
wenl
in 4
lub
D
incnn
ſel
“
.
mitt
dun
P
gli⸗
Cun
dorn
e
gui
ler

den

le ſmu
vars eſas
Melatve⸗
vommo⸗
te Iut
oinnind
ſtingus
Gicamenr
aleckeke.
8, Uer⸗
ex Hier.
ereoret⸗

olale de

1Cem,
ll .n
ttde
copon⸗
elebrat,
nte A⸗
Gicuat:
anco⸗

ra,.
Adonem
eiiol⸗
,neque
ore, es
ninteri⸗
Vzin
. poet
It. ß.
hrerius
.
lis do⸗
ut det
Cie ob⸗
r i⸗
linten⸗
ec miti⸗
aliſe⸗
quim

. Q⸗
ecici⸗
ur

De praæparatione Sacerdotis celebraturi. 67

tur Palla ſeparatim; quia eſt unum quid & veluti
ars Corporalis; nec in pontificali datur diſtin-
Ccta benedictio, unde & eodem cultu veneranda
ſunt, & adeò, ut non modè non tangenda ſint
à laicis, nec à ſacris feminis, can. Sacratar. diſt.
23. ex Sotero, ut Damaſus alt, non ex Sixto, ut
ait Platina; ſed neque lavanda ea ſint in com-
muni vaſe, ut ſtatuit S. Clemens, & in Ordine
Romano habetur ejuldem decretum. Poſſunt

quidem corporalia tangi poſt eorundem bene-
dictionem, & lotionem, ſed non poſt uſum: ne-
que poſt lotionem iterùm debent benedici, Silv.
verb. Corporalia. Si verò immunda adhibeantur
notabiliter, peccatum mortale eſt, Eman. Sa
ver. Sacra. un. y. & eſt communis. De corun-
dem verò vetito contactu, an ſit peccatum mor-
tale, dic ut ſuprà de Calice.

2 Quibus ĩta diſpoſitis, accedit ad paramenta, quæ “ non debent eſſe lacera, aut
ſciſſa ſed integra,“ & decenter munda ac pulchra, & z ab Epiſcopo item, « vel
alio facultatem habente benedicta: æ calccatus pedibus. & indutus veſtibus ſibi
convenientibus, quarum extetior y ſaltem talum pedis attingat; induit ſe, ſi ſit

Prælatus feculatis, ſupra z Rochettum;

ſi ſit Prælatus regularis, vel alius Sacer-

dos ſæcularis, ſupra a ſuperpelliceum, ſi commodè haberi poſſit, alio quin ſine
eo ſupra veſtes communes, dicens ad ſiogula ſingulas Orationes inferius poſitas.

Paramenta non debent poni in Altari, in quo
Milſſa eſt facienda, niſi pro ſolis Epiſcopis &
Cardinalibus, ut decrevit S. Rituum Congrega-
tio die 7. Qulii 1612. Deficiente verò Sacriſtiaâ, aut
menſa ſeparatâ, ſi in caſu neceſſitatis ponantur
in Altari, nunquam tamen in medio, ſed in cor-
au Evangelii collocentur.
Birretum deponens Sacerdos, ut paramenta
induat, ne illud ſuper Miſſale deponat, neque
ſuper Calicem. Scopis item ſe purget, & mun-
det pulvere.
r Nbn debent eſſe lacera.) Si figura paramen-
ti deſtruitur, vel inepta ſit ad uſum ſacrum, a-
mittitur quoque benedictio, arg. e. Quoa in du-
buus, de conſecrat. Eccleſ. vel Alt. ex Suar. 3. par.
diſp. &. ſect.2. Cingulum ergo nondum ruptum
poteſt nodo teparari: quod ſi vumpatur, altera
quidẽ parte poteris uti, non autem toto per no
dum reſarcito, ſine nova benedictione, quia
forma amuſſa eſt. Et nota, quèd ligamina, quibus
verè te cingis, ſunt magis de forma Cinguli,
qum illæ ejuſdem partes, quæ pendent verſus
terram, ut ſcias ferre judicium de codem iterum
benedicendo.
ſEt decenter munda.] Lethale peccatum ad-
mitti docet Silveſt. ver. Miſſa n. quæſt. 2. S. 3. ſi
enormiter quis cum immundis celebret para-
mentis; lavanda verò ſunt in proprio vaſe, ex

Conc. Ilerden. cax. c. de Conſecr. diſt. g. cap.
Omnis.
t Ab Epiſcope beuedicta.] Sacra vocat, hoc
eſt benedicta indumenta, ante alios primus S.
Anacletus Papa Epiſt. 2. tum Soterus Epiſt.2. de-
inde Secrata dicta ſunt, c. V'ſtimenta, de Conſ.
diſt 1. ex tephano. quod autem decet Navarr.
in Man. C. 27. n, 5S4. de veſtibus, intelligitur et-
iam de cingulo, contra Scotum 4. d. 13. q. 2. An-
verò benedictio veſtium præcipiatur ſub morta-
li? affirmat Nav. & habentur in Ord. Romano
etiam cingulorum benedictiones omnium veſti-
um Sacerdotalium.
Quòd autem ab Epiſcopo ſint benedicenda.
docet expreſſè Innocent. III. lib. /. Myſt. Miſæ,
cap. 9. & addunt Doctores, benedictionem hanc
eſſe ordinis Epiſcopalis, non juriſdictionis;
uam idcircò Epilcopus aliis delegare non po-
teſt ſine facultate Papæ.
u V'lalio facultatem habente.] Hac de re di-
cemus infra in proprio loco circa finem Miſſalis;
ubi de parainentorum benedictionibus.
X Calceatus pedibus.] Præceptum volunt eſ-
ſe Silv. ver. Miſa, & Sotus g. diſt. 123. quæſt. 2.
ſed non niſi ad majorem honeſtatem, & decen-
tiam hoc præſcribi notat Suarez. 7. p. diſput. 52.
ſect. 3. Ordo Rom. de Paraſceve: Non licet,
inquit,presby terum, Diaconum, vel Acolyth um
1 2 ad

68
ad Altare miniſtrate per nudos pedes. Et Exod.
13. cum calceamentis edebatur Agnus: quo ſi-
gnificatur aſperitas vitæ, ex Nazianz. Orat. 1†2.
& promptitudo ad omnia, ex Eſaia Abb. tract.
22. Laudandi verèò ſumt Clerici noſtri, qui in Sa-
ctiſtia deponunt etiam eommunes crepidas, ſeu
calceos, & alias ibidem ad id paratas crepidas in-
duunt, ad majorem nitorem & ſacri miniſterii
iplendorem.

v Saltem talum pedis.) Veſtis Clericorume-

rat antiquitus etiam talaris; unde & vocabatur
Caracalla, Bedâ teſtante de Geſtis Angl. lib. l. Cap.
7. & eum exponente Baronio anno goz. In Cleri⸗
cis peregrinis & ruſticanis tolerandæ videntur
briviores veſtes, non tamen ſupra medium crus,
Homob. tralct. z. q. 14 .
Veſtes autem & tonſura ſunt ſibi invicem cor-
relativa, de qua Dionyſ. Eccleſ. Hierar. p. 2. cay.
3. & Baronius anno zö. num. 13. Extat Bulla Sixti
V. contra non ferentes habitum & tonſuram,
graviſſimis impoſitis pœnis. Significat tonfura
abjectionem terrenarum cogitationmim, Auguſt.
lib. de contepmtu ſæculi; tuin vitiorum relecatio-
nem, Steph. Eduen. in prol. lib. de Sacram. Al-
taris. tum regiam Sacerdotis dignitatem, Iſid.
lib. 2 de sſic. cap. 4. tum coronam Chriſti ſpine-
am, quam peccatores denotant, portandam 4à
Sacerdote, S. German. n Theoria- De hac Exech.
16. ut legit Hier. Coronam gratiarum ſuſcipiet
vertex tuus. Concilium autem Palentimam ſub
Urbano VI. definivit, coronam Sacerdo rs eſſe
debere ad menſuram majoris hoſtiæ; Toletanum
IV. coronam clerici ad menſuram minoris Ho-
ſtiæ; ergo Diaconorum & Subdiaconorum erit
Sormæ mecliæ. 3
2à Kochettum.] Dicebatur linea, quia ex lino,
in Ordine Rom. & quidem hoc ordine nume-
rantur ibi veſtes Pontificis, Linea, Amictus, li-
nea Dalmatica (quam ibid. vocat Albam Cin-
gulum, Dalmatica, Orarium, Stola & Planeta:
ergo Linea Pontifcis ante amiéctum Rochettum
crat. Remanſit in linea S. Cyprianus prope mar-
tyrium, ex Pontio, hec eſt, in Rochetto, ait
Baron. anno 6t. alii explicant, in Alba; ſed aſ-
fentior Baronio. quod fi verum eſt, adhuc habes
antiquiorem lineæ ſeu Rochetti uſum apud A-

„»

ℳ
HSS

Comment. in Rubr. Miſſalis Pars II. WTW. I.

donem in Martyrol. 26. novemb. ubi S. Alexan-
der Epiſcopus & Martyr ſub Antonino dicitux
ſuſcepiſſe gladium ſtans in Linea: quo ferè lo-
quendi modo utitur Pontius in S. Cypriani mor-
te. Nomen eſt novum, cujus ſynonymum eſt
Riccha apud Crafluin lib. i. c. 21. Gallica profe-
cto vox, Avenione fortè,cùm degerent ibi-
dem Summi Pontifices, introducta: nam in Ca-
lepini Dictionario ſeptem hinguarum, latina
vox, Supparus Gallicè ſic vertitur, Roquet. Sup-
patus autem ex Varrone lib. z. de lat, lingua,
dictus eſt, quòd ſuprà induatur, ſicut ſubucula,
quòèòd induatur ſubtus. Ignatius Braccius vocem
à Græco deducit idiomate; primèò, ut fimplex
vocabulum, à ponos, quòd, ut vetera lexica
teſtantur, corymbi ſunt ornatus gratiàâ Sacerdo-
tum ſtolis annexi; atque ita dicti, ob mali punici
ſimilitudinem. Limbum autem Rochetti lineis
corymbis, aut alio ſimili artiſicio acu pingi ſo-
let. Demde, ut vocabulum compoſitum exi& &
XWτιν: ſiquidem α particula molle & delica-
tum fignificat, ut magnus ait Etymologiſtes:
XirννCtunicam ſignificat, ex eodem; & præcipuè
lineam; ita ut Rochiton Græcis ſit, Latinis tunica
mollior & delicatior: Idem ab Hebræo deduci
poſſe docet à verbo Kah, quod eſt ſpectare, in-
tueri, & à nomine Chetan, quod eſt lineum, qua
ratione Rochettum eſlet linum ſpectabile, ſeu
veſtis linea ſpecioſa. Hæc ille argutè. Manicas
habet anguſtiores, ut ad opera bona manus ſint
expeditiores: in cæteris ſignificationem com-
munem habet cum Superpelliceo, de quo ſta-
tim ſcribo.
a Superpelliceum.] Antiquitùs induebatur
hæc veſtis ſupra tunicas pelliceas, de pellibus a-
nimalium factas; Durand. l.5. .I. ad indicandam
innocentiam ſupra peccatum Adæ, quem veſti-
vit Deus tunicà pelliceâ; ideoque coloris albi eſt
hæc veſtis. Meminit S. Hier. lib. n. adv. Pelag.
candidæ veſtis ad uſum Epiſcopi, Presbyteri, Di-
aconi, & reliqui ordinis Eccleſiaſtici in admini-
ſtratione Sacramentorum: quæ verèò alia inferi-
ori Clero potuit eſſe communis veſtis, niſi Su⸗
perpelliceum? eſt item laxa, quia clericalis vita
debet eſſe in eleemoſynis larga, Gemm. lib. 1.
cap. 252. Induitur ſupra communes veſtes, quia
charitas

charitas
lubetke
gi imi
guid⸗ 6
e Arr
Edn
ung
Thum
uul
Crecay
Nlifct
Ctumel
Winuni-
e Roc
zonſel
tend,i
Caninn
kcuin
Iulten
e
leiaoo
Conchi
Cistib
ſlen/
Eeeſfen
10490,
5
b e

31
llaci
eo vel
Perh
Geine
pli
hlln
tum
Utad
Mnn
babe
Cium
lemn
Eenn
ade

Alexan-
10 dicitur
ferè lo.
janimor⸗

murm elt

ica prole⸗
erent ibi⸗
amin Ca.
1, Atina
get. zup⸗
ingta,
luducnla,
Us voceln
rlinpter
nn lexica
Aterco⸗
mlipaniei
etti lineis
pingi ſo⸗
1eNi
delicx
ogltez
Necipie
igtunica.
o deduci
late, in⸗
eunm,u
lle,ſein
Manicas
anusfint
m CoNN-

quoſte⸗

lebatur
Uibus a⸗
candam
m veſti⸗
albi eſt
Pelag:
erl, Di⸗
dmini-
interi⸗
iſi Su⸗
lis vita
1. libel.
haritas

De praparatione Sacerdotis celebraturi. 69

charitas operit multitudinem peccatorum: &
habet formam Crucis, ut paſſionis Chriſti veſti-
gia imitetur Eccleſiaſticus, Durand. loc. cit.
qui & cap. ſequ. in Superpelliceo, veſte primâ
ante Amictum, intelligit fidem.
Sed unde Cotta dicitur? Hetruſci vocant Cot-
tam, quam veſtem & togam Latini appellant. Jo-
achimus Perionius de Linguæ Gallicæ cum Græca
cognatione lib. 3. vocabulum Gallicum cotte à
Græca voce xiτuιοο deducit, quæ tuniculam fi-
gnificat, mutatiſque inter ſe litteris duabus fa-
Gtum eſſe ait Cothinium. ιιπιαοον autem eſt di-
minutivum à Xτ£̈̈v, de quo diximus ſupra, cùm
de Rochetto. Pagninus in Encluridio ait, Chi-
tam vel Chetan, ſignificare linum; unde & Chi-
tuna, id eſt tunica linea; quamquam Angelus
Caninius putat, hæc Punica potius eſſe vocabu-
la quàm Hebræa. Ignatius Braccius addit non
incongruè à Cottis, quod apud Dores caput ſi-
gZhificat, ex Rodig. lib. 7. c. 23. Cottam dici poſ-
ſe, eò quod in eam caput primò inſeratur, mox
reliquo corpore velato, ſolum ferè caput ex ea
confpiciatur exertum. Extendebatur ultrà me-
dias tibias Superpelliceum clericale, Concil. Ba-
ſileen. ſeſſ. 21. & Camiſia ideò dicta eſt à Codino
de oſzcus Conſtantinopolitanis, apud Buleng. lib.
2. &. ad uſum Lectorum & Pſalmiſtarum.
b Sngulas orationes.) Severus Alexandri-
nus meminit precum ad ſacras veſtes induen-

das. Stephan. Eduenſ. de Sacr. Alt. eap. o. habet
candem precem ad Manipalum, qua nos uti-
mur. Chryſ. in Matth. Homil. 35. indicat recita-
ri aliquas preces: & certè convenit, cuùm ſint hæ
ſacræ veſtes, & ad Sacrificium erdinatæ.
Concordant orationes hæ majori ex parte
cum ſignificationibus veſtimentorum Sacerdo-
talium tropologicis, ſeu moralibus, quas anti-
qui tradidere, & nos infra enarrabimus. Sed du-
bitari poteſt, an orationes originem ducant à
prædictis interpretationibus, an verò interpreta-
tiones ab orationibus: crederem ego, orationes
omnes, ut ſic, ad Miſſam præparatorias, longè
poſteriores eſſe, etiam poſt Durandum, qui ſe-
cutus antiquiores, de Stola ſcribit, ſignificare
jugum Domini, & Caſulam charitatem, citato
Ordine Komanin ordinatione Preib pteri, quæ
interpretationes diſcordant ab Orationibus ho-
die dicendis ad Stolam & Caſulam induendas:
illam enim in oratione appellamus Stolam im-
mortalitatis, hanc verò jugum Domini ſuave.
Senſus autem dictarum orationum patebit, cùm
infra de Myſteriis veſtimentorum agemus in fi-
ne hujus tituli.
Neque debent omitti hæ preces ſine cauſa, ali-
às lethale peccatum eſt, Navar. cap. 2). n. 73. li-
cet Burchard. Decretorum etiam Doctor, mo-
neat, non ex præcepto, ſed ex devotione eas dici
ſolitas eſſe; excuſat Suarez diſp. S2. in 3. p. initio.

3 Ac primum acci pit Amictum circa extremitates & chordulas, 1 oſculatur
illud in medio, ubi eſt Crux, & ponit ſuper caput, & mox declinat ad collum, &
eo veſtium collaria circumtegens, ducit chordulas ſub brachiis, & circumducens
er dorſum, ante pectus reducit & ligat. Tum e Albà induitur, caput ſubmittens,

inde ipſi Cingulo coniungit. 1 3

deinde/ manicam dextram brachio dex ro, & ſiniſtram ſiniſtro imponens, Albam
ipſam corporti adaptat, elevat antè & à lateribus hinc inde, g & Cingulo per mi-
niſtrum à tergo ſibi porrecto, ſe cingit. Miniſter elevat Albam ſupra Cingulum cir-
dtum circa, ut honeiiè dependcat, & tegat veſtes ac eſus fimbrias diligenter aptat
ut ad atitudinem digiti vel circiter ſupr ter am æ qualiter fluat. Sacerdos accipit
Manipulum /oſculatur Crucem in medio, & imponit brachio ſiniſtro; ieinde am.
babus manibus m accipiens Stolam ſimili modo „ deoſculatur, & imponit me-
dium ejus collo, ac tranſverſando eam/ ante pectus in modum Crucis, ducit par-
tem à ſiniſtro humero pendentem ad dextram, & partem à dextro humero pen-
dentem ad ſiniſtram, ſicque utramque partem Stolæ cxtremitatibus Cingul hinc
c Mmi-

„7% Comment. in Rubr. Mikalis Pars II. Tit. I.

« Amittum.) Abamiciendo dicitur Amictus,
Anabolagium, Ambolagium, Anagolagium,
Humerale, & Amictus eadem ſunt in Ordine
Romano. Superhumerale dictum eſt ab Alcui-
no cap. Quid ſig nif. veſtimenta. Humerale ab
Honorio quoque in Gemma, lib. I. cap. 20t. quia
humeros tegit: Raban. 1. Iuſtit. Cler. c. G. vo-
cat Ephod-Bat, & eſſe ab Hebræis deductum ad
noſtros ſcribit: ergo Apoſtoli ſunt uſi. Orale de
uo Innocent. III. c. gà. putat Vicecomes eſle A-
mictum; ſed idem Innocentius diſtinguit ab A-
mictu, de quo cap. yo. hic enim ante Albam, il-
lud poſt Albam induitur: diverſa eſt utriuſque
forma, ut Romæ videre eſt. Et Orale, quod ho-
die dicitur Favon à Marcello in Cærim. Pap. Iib.
2. cap. 4. eſt propria Papæ veſtis.
Caput amictu cingitur, tum collam, dorſum,
& pectus. De collo Amal. Iib. 2. C. 17. De vittis
reliqua cingentibus, Gemma ſupra & Innoc. III.
lib. I. c. vo. Myſteria aperiemus infra. .
d COſculatur illudin medio. Cruces in veſti-
bus Sacerdotalibus adhibitas eſſe à tempore 8.
Marci Papæ, tradit Baron. anno 336. hodie in A-
mictu, Manipulo & Stola cruces adeſſe ſolent, ad
recolendam Domini paſſionem. Si cut Stola im-
ponitur collo cum oſculo, ut ait Durand. lib. 3.
cap. 5. ita ſimili ritu imponendus eſt capiti Ami-
ctus, in honorem ſanctæ Crucis. Omittant igi-
tur hoc loco ſignum Crucis, quod Ppræter Ru-
bricam ſibi faciunt quidam manu & Amictu ſi-
mul à fronte ad pectus: vel ſignent ſe antequam
accipiant Amictum; nam antiquitùs ſe ſigna-
bant, ut ſcribit Severus Alexand. de Ord. eblati-
onis, ante Amictum, & manu tantùm. Quèd au-
tem ſuper Caſulam reflectitur Amictus à Re-
gularibus, indicant hunc Ritum Rupert. lib. 1.
cap. 9. & Innocent. III. Vib. 1. cap. 55. ex quo ſe-
quitur, ſimplicis Amictus uſum eſſe valde novũ.
e Alba induitur.] Podłèris eſt appellata à
Naz. Orat. 3. quia Græci vocant pedes podas „&—
hæc veſtis ad pe les emittitur, Durand. lib. 3.
cap. 9. Camiſia ab Amal. cap./6. Tunicaà Raba
no loco cit. Cap. 17. Tunica linea ab Ivone Serm.
39. de Indum. dicta quoque eſt Linea Dalmatica
ab eodem Ordine Rom. ſupra n. 2. citato: ubi
etiam & abſolutè Linea, quia ex lino. Denique

Supparus ab Alcuine. Alba verò ante Amictutn
ab Ambroſianis, à Romanis auterm poſt Ami-
ctum induitur, ut in Liturgia Chryſoſt. in Conc.
Carthag. IV. cap. 41. in ord. Rom.
f Manicam dextram brachio, &c.] Bur-
chard. Motus enim Gdaturalis à dextra eſt in ſini-
ſtram, & creditur Chriſti manus dextra cruci

prius afſixa fuiſſe quàm ſiniſtra, ex B. Birgitta,

lih. iI. C. 10. & lib. 4. C. 20.
g Et Cingalo, &c.] Ordo Rom. Cingulum
nominat. Alcuin. ſuprà, Zonam; Baltheum
Joan. Diac. in vita . Gregor. lib. 4. cap. 50. &
Gemma an. lib. i. cap. 201. Duarum ejuſdem ſum-
mitatum meminit Innocent. III. lib. 14. capite 22.
fortaſſe enim tunc tempotis, ut apud nos, ex-
tremicates cuin ornatu erant. Leo IV. in epiſt. ad
Epiſcopos non meminit Cinguli [quia non eſt
veſtis] inter veſtes Sacerdotales.
h Accipit manipulum. Quarto loco indui
manipulum, ſcribit apertè Raban. loc. cit. cap. .
alii vel negligunt ordinem veſtium, vel Epiſco-
palium ordinem ſervant. Mappulam Ord. Rom.
appellat, qua pituita oculorum, narium, & oris
detergebatur, inquit Alcuin. loc. cit. Sudarium,
Alłcuin. idem, & Amalar. c.i. quo ſudor abſter-
gitur. Cingulum brachiale, Ord. Rom. in conſe-
crat. Epiſc. Favonem, Leo IV. epiſt. ad Epiſc.
& Gemma c. zo?. Manipulum, Rupert. lIib. I. c.
33. & Hugo Victor. in Sec. c. 6. Phanonem, &
Mantile, Rabanus de laſt. Cler. lib. t. c. t. qui &
mappam parvam vocaverunt. Linteum cincti-
culum ſacerdotale, Heſychus apud Bulenger. lIib.
I. Cap. 42. Aerem, Chryſoſt. in Liturgia. Decem
ergo nomina certa Manipulus habuit; & apud
antiquos Patres in uſu fuiſſe tradit Conc. Rhe-
men. apud Burchardum lib. 2. cap. o. Et nomina
quidem ſunt ad placitum, ſed res eadem eſt apud
prædictos; tum ex fine, ad tergendam pituitam,
& ſudorem; tum ex eo, quia in læva, ſecundùm
omnes, portabatur.
Dubitatur, an idem ſit cum manipulo pal a
illa linoſtima, quia ex lino erat apto ad tergen-
dum, quam conceſſit Diaconibus S. Silveſter, ut
cum Dalmaticis ad lævam uterentur: afarmans
ſententia placuit valdè Roberto Cardinali Bel-

larmino, quo cum eam communicavimus. Vox

ipſa

i
uabe
ſelint
lelgen
lun
Eecl.
coni
Urin
eſti
nüm
Nuye
Mai
ba
rumk
orle
Petlo⸗
i
onmne
tm
Miall
ice
tio,

mupl
hetn

2
ub:

n
O⸗
neut
lai
res
u
Guri
men
eſte
en
i
ſi⸗

N,
dde

Amidtutn
oſt Ami⸗
in Cone

c.] Bur⸗
ſtinſini⸗
tra cruci

Birgitta,

ingulum
kalcheum
1h. 50. &
lemlum.
Gite ,,
106, cx-
epil.a

non eſt

co indui
. cap.ld.
Epiſco.
ARom.
,& oris
Gariun,
rabltet⸗
onſe⸗
.libe e.
nem,&
,gui &
hcincti⸗
eri.
Decem
X apud
.. Rhe-
noetmina
ſtapud
tuitam,
undum

lopal
telgen⸗
eſter,ut
irmans
li Bel⸗
1. Vox

ipla

De praparatione Sacerdotis celebraturi. 71

ipſa hnoſtima vim facit, quaſi linoſtima, quæ ex
duabus conſtat vocibus Græcis, altera ſignifican-
te linum, altera os: nam uſus manipuli erat ad
tergendumos, & oris pituitam, ut diximus. Sto-
lam volunt eſſe alii, ex Damaſo citato in aclis
Eccl. Mediol. de eujus tamen expoſitione non
conſtat; & Stola potius leævum, nec lævam te-
git; humerum, pectus & dextram partem con-
veſtit; Manipulus propriè lævam partem tan-
tum ornat. Fimbrias additas Manipulo deſcribit
Ruper. loc. cit. qui primus inter Scriptores eum
Maripulum appellavit. Quod ſi hanc vocem le-
gas apud Severum Alexandrinum, ſeu Stepha-
num Eduenſem, adverte, quod eſt interpretum
vox recentiorum, non Græcorum auctorum Ru-
petto antiquiorum.
i Oſeulatur Crucem in medio.] Ut ſupra de
amictu eſt dictum.
I Et imponit brachio ſiniſtro.) Concordant
omnes citati auctores, eo fine, ut brachium dex-
trum liberius ſit ad miniſterium, unde & ideò
miniſtri manipulos deponunt in induendo Pon-
tiſice, ut longè ſint expeditiores in eo miniſte-
rio, quod notat Dur. lIib. z.. . I. Adde quod dex-
era manu commodius tergebantur oculi & os,
mappula pendente à læva manu. Ligari verò de-
bet manipulus infra cubirum, nõ ſupra, nec lon-
gius à manu, ut ex prædicto fine, & uſu conſtat.
m Accipiens golam.) Orarium eam vocat
Ordo Rom. in genere maſculino, alii in genere
neutro, quia Oratorum, hoc eſt, Prædicatorum
habitus eſt, ex Alcui. ſupr. quare non datur niſi
Presbyteris & Diaconibus, quorum tamuùm mu-
nus proprium eſt concionandi. Ab oratione de-
ducit Beda vocabulum in collectan cap. de ſe-
ptem ord. quia in oratione & in miniſterio Sacra-
mentorum frequens eſt Stolæ uſus. Stola dicta
eſt etiam in Ord. Rom. à Græco coxan, id eſt indu-
mentum, vel à cιXο1 eſt orno. Ad genuaten-
dit, ex Amal. lib. 2. c. zo. nam licet Stola eſſet ve-

ſtis eandida pertingens ad talos uſque, ut ait au-

Ror Gemmæ lib. 1. c. 204. tamen introductà Al-
ba, ſeu Camiſiâ ſacerdotali, mutata eſt Stola in
torquem ,ut ibidem & apud Durand. lib. 2. C. 7.

cum funbriis eam deſcribit Rupert. lib. 1. c. 33.

ejuſque uſus habetur in actis S. Clem. Metenſis,
patrui S. Clem. Papæ, apud S. Antonin. p. 7. tir.
6. 6.26. qui Stola ſua cinxit draconem. Sed & Ce-
drinus apud Buleng. Iib. 1. c. 35. ſcribit, Auguſtæ
Stolas Apoſtolorum fuiſſe repertas.
Stolain verò in Miſſla omninò adhibendam
eſſe, decrevit Concilium Braccaren III. cap. 3. G
habetur 23. cap. Eccleſiaſtica.
n Deoſculatar.) Durand. loc. cit. ut de oſcu-
lo amictus ſupra diximus, & imponit collo ut
torquem, ait Gemmma loc. cit. non longè à collo,
contra quoſdam; longè enim à collo eſt propri-
um Epiccopi, premens cervicem, & utrumque
humerum, ait Conc. Braccar. citatum, ſi pre-
mit cervicem, ergo propè collum.
o Ante pectus in modum cracis.) Ita Conc.
Braccar. loc. cit. quod tamen Innocentii III. tem-
pore Romæ non obſervabatur, ut ipſe indieat
lib. . c. 14. niſi fontè dicamus, eum ibi loqui de
Stola Pontiſicali, in qua neque hodie obſerva-
tur prædicta forma crucis, quia crucem pectora-
lem Epiſcopus habet.
p Ducit partem à ſiniſtro hamero.] Burchard.
Hoc autem eſt notandum diligenter, rum quia
à ſiniſtro ad dextrum latus Stolæ ductio prior in
memoriam revocat, me eſſe prius Diaconum
quàm Sacerdotem Stola namque diaconalis eſt
ab humero ſiniſtro ad dextrum latus) ſicut Epi-
ſcopus prius induit tunicellam Subdiaconi, &
poſteà dalmaticam Diaconi, ut quaſi per gradus
meminerit ſuæ ſummæ dignitatis; tum quia in
ordinatione Sacerdotis eodem prorſûs modo
aptata fuit Stola collo ejuſdem ab Epiſcopo, &
ſic ad ejuſdem rei memoriam eſt continuandum;
tum quia hac ratione, ſi benè advertas, pars dex-
tra Stolæ formans crucem in pectore remanet
ſuperior ſupra partem ſiniſtram ejuſdem, quod
infra tit. 3. in ſimili caſu, non caſu fieri dicen-
dum eſt; pollice dextro, inquit Rubrica, ſuper
ſiniſtrum poſito in modum crucis. Meminit au-
tem Hujus ritus in Stola di tin tè Ivo Carnot.

ſerm. de ſignif. indumentorum.

q Extremitatibus Cinguli, &c.) Et hoc
etiam deſcribit Ivo ibiden: cum Innocent. III.
ub. I. C. 4.
4. Si

.

„ Comment, in Rubr. Miſſalie Pars IlI. Tit. I.

4½ Si celebrans ſit Epiſcopus, " non ducit Stolam ante pectus in modum crucis,

ſed ſinit hinc inde utraſque extremitates pendere: & anteq uam acclpiat Stolam,

accipit parvam ctucem pectoralem, quam 5 oſculatur, & collo impoſitam ſinit an-
te pectus chordals pendere.? Manipulum quoque non accipit ante Stolam, niſi
in Miſſis defunctorum, ſed accipit ad altare, cum in cont?iſione dicit Indulgenti-

am, illumque prius oſculatur.

1 Mon ducit Stelam in modum crucis.) quia
ante pectus geſtat ejus loco crucem pectoralem „
quam ante Stolam accipit, ut ſolus notat Innoc.
c. 73. qua de re infra, cum de veſtibus Pontifica-

libus.

5 Poſtremèò Sacerdos accipit v Planetam.

à Planetam.) Ordo Roman. Uſitatum eſt
vocabulum Planetæ, quidquid neget Durandus
apud Latinos antiquiores reperiri, lib. 1. c. 9. ubi
negat fuiſſe unquam à Græcis uſurpatum. Plane-
ta verò errorem ſonat, & limbus Planetæ Sacer-
dotalis errabundus erat utrimque, & idcircò ad
brachia reflectebatur, & ſublevabatur, inquit
Honor. in Gemma lib.I. cap. 207. Penula quoque
dicta fuit, non tamẽ ea, de qua Paulus 2.7 imoth.
g. vide Baronium anno 5. aum. 69. Caſula item
dicitur ab eodem Ordine Romano, hoc eſt, par-
ya caſa, in Gemma loco citato. Infula ab Hugo-
ne Victorin. in ſpecul. Eccleſ. cap 6. Tunica item
à Severo Alexandrino de Ord. oblat. Cappa ab
Iſidoro lib. y. Orig. cap. 2. ex conjectura tan-

ſ Oſeulatur.] Scribit Durand. l. 2. c. 9.
t Manipulum quoque.] De quo idcircò Innoc.
idem c. 45. & 19. poſt caſulam Epiſcopalem agit:
apertius Duran. l. z.e.. & idem habetur in O rd.
Rom. cauſamq; cum aliis dabimus infra num. 6.

tùm, quia capit totum hominem. Sed vide quæ
diximus de Pluviali n 1. part. tit. 19. num. 3. Con-
tra Durand. Phelonium dicitur in actis Eecleſ.
Mediolan. part. 4. lib. 2. Planetæ ſancti Petri
meminit Hugo Cluniacenſis in vita ſancti Hu-
gonis Abb. quæ aſſervatur Pariſiis; ergo ab A-
poſtolis ortum habet. Erant Planetæ totæ clau-
læ; poſt tempora Ruperti diviſæ ſunt, & Inno-
cent. indicat lib. I. c. 12. & †S5. olim cum cruce
etiam in parte poſteriori; nunc cum columnæ
potius ſpeeie, recentiori uſu, quæ & ad Paſſio-
nem Domini ſpectat: quaſi Sacerdos ſit inter
columnam, & crucem Chriſti. Qui aliquam præ-
dictarum veſtium [pontè omiſerit ,peccat mor-
taliter, ex commani Doëtorum ſententia.

6 Si ſit Epiſcopus, & ſolemniter celebret, æ accipit paramenta, & alia ut in

Pontificah.

Pro Pontificali, debet intelligi Cerimoniale
Epiſooporum.
X Accipit paramenta,] Hoc eſt, Caligas, A-
mictum, Albam, Cingulum, Crucem pecto-
ralem, Stolam, Tunicellam, Dalmaticam, Chi-
rothecas, Planetam, Mitram, Annulum, & Ma-
nipulum: de quibus hoc loco, quia in Miſſali hoc
os*dine nommantur, & numerantur: omittamus
tamen ea quæ ſunt communia Sacedoti.
Caligæ, Sandalia, apud S. Hieronymum in
Iſai. lib. 5. Cap. 20. ſunt idem; Soleæ dicuntur ab
Alcuin. cap. Quid g. veſtim. ſed diſtinguuntur
in habitu Epiſcopali, e Innocent. III. lib. I. cay.

4s. nam Caligæ primum induuntur uſque ad ge-
nua, & Sandalia generis feminini, ſceu Sandali-
um apud alios, pedes tantùm contegunt, Ivo
Carnot. ſerm. de ſignificat. ndum. Sacerd. Cali-
gæ, quia ligantur, ſie dictæ, ex Iſid. lib. 9. Orig.
cap. 3r. Cambagi & Pedules, in Ordine Rom.
Combagi, à S. Gregorio lib. . Epiſt. 25. Cam-
pobi, ab Amalar. lib. 2. c. I5. quorum uſus ab A-
poſtolis manat, ex Rabano lib. 1. Iiſtit. Cleric.
capite 22. & probat ex Marci cap. 6.
De cruce pectorali, quam Philacteria ſeu Fi-
lacteria (eo quod filo ſuſpendi ſoleret, Vicecom.
ait) appellat S. Gregorius Papa lib. 12. Epeſt. 7.
Ur

Utf
127.
ſtan
gen
noce
lem
94
it

Al
Anb
ln
mine
Ate
emin
Nrid
al
Cor
ar
Urit
ℳ
3
Dal

A

lene

laz
op

Iie
Pu⸗
a/

ſen
dro
Ma

beri

E⸗

acrucis,
tohm,
init an.
im, nilt

lalgenti.

79.
cô Innoc.
lemagit:
in Ord.
tanum. 6.

vide que
m. 5.,000-
Eir Heele,
ncki Petii
ncti Hu-
90 a 4.
Ote clal⸗
„Eluno.
um ctuce
columnx
d Paſtio-
ſt inter
nampræ-
ccat mor-
ia.

alia utin

Jlead ge⸗
Sandal
gunt . o
erd. Cil-
jy. r.
ine Kom.
25,Camn-
alusabA⸗

it. Clene.

a leu Fi-
icecom.

De praæparatione Sacerdotis celelraturi. 7

ut notat Baron. ex Joann. Diacono anno bog. &G
522. & Encolpiũ vocat Nicephorus Epiſc. Con-
ſtantinop. ad Leonem III. Papam, ut exponit i-
dem Baronius ann. 5li. ſolus apertè ante alios In-
nocentius III. agit, crucem appellans pectora-
lem; quia pectus ornat, ut lupra ſignificavimus
n. 4. & laminæ Hebreæ eam ſuffectam eſſe, cra-
dit idem ibidem. ⸗
Tunicellæ & Dalmaticæ originem, & cauſas
attulimus ſupra in priwa parte tit. iy. num. 5. quæ
ambæ in Ocdine Romano ad uſum Pontificis a-
liquando dictæ fuerunt Dalmatica major, &

minor; quia altera latior, altera ſtrictior. Cur

autem utraque datur Epiſcopo 2 an quia in eo
eminenter omnium ſacrorum Ordinum ſunt

gradus: an quia duorum teſtamentorum cuſtos:

ira Durand. ſupra cap. o. & . ex Hugone Vi-
Ctorino in ſpec. Eccl. cap. 6. Anteà verò non in-
duebant Dalmaticas Epiſcopi ſine Papæ licentia,
ut indicat S. Gregorius lib. 7. epiſt. 3. ad Are-
gium, & habetur can. Communis ſilius, deſtinct.
23.primumque à Silveſtro conceſſa eſt Epiſcopis

Dalmatica, ex Durand. lib. 3. capite 1i. hoc eſt
aliquibus: ſed ſicuti ea, quæ in Ordine Romano

lanea erat, ſerica deinde fuit, ex Eduenſi cap. II.

ita, quæ aliquorum erat, omnium deindè Epi-

ſcoporum facta eſt communis veſtis.
Chirothecæ ab Ordine Romano dicuntur
manicæ, quia manuum ſunt ornamenta; conve-
nit enim, ut Epiſcopi quælibet pars ornatior ap-
pareat. Ab Apoſtolis deducit hunc ritum Gem-
ma lib t. de Antiquo ritu. cap. 215.
Mitra ſeu apex ex Auguſt. 2. civit. 17. ſeu
ſertum cum gemmis, ex Ennodio de mitra S. Am-

pbrofſii; ſeu corona Sacerdotalis ex Ammiano

Marcellino lib. 29. ſeu corona gloriæ, ex Euſeb.
Crxlſarienli lib. o. Hliſtor. cap. z. ſeu pileum, ge-
neris neutrius; vel galea, vel tiara, ex Ilidor- lib.
19. Orig. c. 21. ſeu Infula, ex Plug. Victor. lib. 1.
de ſacrament cap. 7. ſeu Cidaris, ex Alcuino cap.
S
lib. I4. Cap. 3 4. quod impoſuit capiti S. Silveſtri
Conſtantinus; ſeu Lorum, e& Balſamone apud
Buleng. de veſt. Pontif. lib.I. cap.6. ſeu auriphry-
gium circulare, ab Innocentio III. in ſermone
de S. Silveſtro (nomina multa, eadem res] ab
Jom. JI.

de ſingulis veſtibus; ſeu Phrygium, ex Niceph.

Apoſtolis ortum habet, ex Baron. anno. 34. nu.
295. & inter Epiſcopi inſignia enumeratur, ad
ornandum illius caput, & erudiendum Epiſco-
pum, ut infra. Abbatibus non fuit conceſſa ante
annum 1091. quo Urbanus II. eam dedit S. Petro
Cavenſi, Abbati Cluniacenſis ordinis, qui &

candem ut ſibi minus congruam recuſavit, Acha

Conc. Benevent. Sed alii docent, ante annum.
1000. à Silveſtro Il. datam fuiſſe Mitram Abbati
S. Savini Placentiæ, & à Leone IX. anno 1049.
Abbati S. Juſtinæ Patavino; & extant Diplomata
Pontificia. Mitra verò (ut alia taceam nomina]
ex Varrone lib. de lingua lat. vox eſt latina, græ-
ca, & ſyriaca, vel Hebræa, quæ verba interpre-
tatur Joſephus Scaliger hoc mode: Mitra Syria-
cum, Diadema Græcum, Vita Latinum, idem
ſignificant in lingua ſua, nempè vinculum. Cæ-
lius Rhodiginus lib. 16. sa. 2o. à Air eam de-
ducit, quod ſigaificat filum, ut aiæpæ, ſit quaſi
uiTρα, ex filo; erat enim faſcia ad obligandum
caput, ex Hier. in Ia. 3. ad uſum feminarum, in
capite, Judith. ap. o. virorum etiam, ex Goro-
pio in ſuo Eertunno. Sacerdotum quoque Exod.
39. ubi LXX. Cidarim legunt ex byſſo. Duo re-
dimicula addebant Phryges in feſtis ſolemnibus
per maxillas fluentia, ex Hieronymo Prado in
Exech. ap. 21. verſ. 26. vel ſub mentum liga-
bantur, ex Buleng. loco citate, quæ in noſtra Mi-
tra habentur; & fortè ab iiſdem Phrygibus auri-
phrygiata Mitra aliquid accepit: de qua in Cæri-
moniali Epiſcop. lib. j. c. 17. Duo cornua Mitræ
accepta puto à Cidari Hebræorum, referente
quaſi cornua Moyſis ex conſortio Dei. Nico-

laus Lyranus Exod. 25. ex Joſepho aſſerit quèd

Mitra in acutum tendebat, & quòd lamina au-
rea, ſecunduùm aliquos, corniculata erat.
Pars Mitræ S. Silveſtri aſſervatur Romæ in
Ecclefia S. Martini in Montibus, quæ acutam
formam refert, non alteriorem palmo commu-
nis manus: ſerico & auro eſt contexta, coloris
cærulei, cum imagine B. Virginis & pueruli Je-

ſu inter duos An gelos ſtantes Diaconali veſte in-

dutos. Valentiæ quoque viſitur Mitra S. Augù-
ſtini altioris formæ, & item acutæ, qui, ut ſupta,
eam Apicem appellavit: ſerica eſt, & alba, quam
cingit & dividit à cuſpide linea cærulea ſerico &
K aure

74 Comment. in Rubr. Miſalis Pars II. Tit. I.

auro texta, teſtatur eandem eſſe Martin. V.in ſer-
mone de S. Monica. Similem ego vidi Bononiæ
in Eccleſia S. Stephani auro & magaritis orna-
tam, quæ erat S Iſidori Hiſpalenſis, cujus corpus
ibidem quieſcit. Ex quibus probatur antiquitas
formæ in noſtra Mitra. Quòd ſi velis cum Abba-
te Conſtantino Cajetano, Opuſculo de tribus
Hiſpaniarum Patronis, alium eſle Iſidorum, nen
Hiſpalenſem, quem ille rectè probat Hiſpali
mortuum, & ibidem quieſcere corpus ejus, ſed
Italo Siculum in Sicilia Epiſcopum, qui Bononiæ
Obiit, non perit argumentum noſtrum de anti-
quitate; quia hi duo Iſidori, ex eodem Cajeta-
no, fuere condiſcipuli ſancti Gregorii Magni, &
coætanei. Lubens auctores nomino, honoris &
veritatis ergo; quod & facere debuerat recen-
tior, qui de Jure Abbatum ſcribens in ſuum li-
brum tranſtulit ipſamet verba, quæ de Mitra &
aliis Abbatialibus veſtibus in hoc volumine ſcri-
pſi ‚Rtacito Auctoris nomine, nominato in levio-
ribus aliis à ſe non ſemel.
Regula verò eſt Mitram & Baculum in Epi-
ſcopis eſſe correlativa, ut dicitur in Cærim. Epi-
ſcop. lib. 2. cap. 12. & licet in Miſſali nihil de Ba-
culo, quia ad eum aſſumendum nullam E piſco-
pus recitat Orationem, ſicut ad alia ornamenta
præſcriptas Orationes recitat in Miſſali poſitas,
quarum cauſa de his hoc loco cum Milſali agi-
mus; tamen de eo breviter hæc notabo, ne Ba-
eæulo omiſſo, à Lectore ſine baculo corripiar.
Baculus, virga Paſtoralis, Pedum, Ferula,
& Capuita, ſunt Synonyma, ex Ivone Carnot.
Epiſt. 5. & Hon. in Gemma lib.I. c. 212. Cambu-
cam alii vocant apud Petrum Comeſtorem in
Hiſtor. Exodi c. 72. Cambuttam vocat Ordo
Romanusin Dedicatione Eccleſ. ſed Capuita &
Cambutta corruptæ ſunt voces, à Cambura vo-
ce barbara, quæ ſignificat baculum retortum.
Porrò tres habet partes, ſummam retortam, ut
pedum Paſtorum recurvum ad colligendas, ut
ait Feſtus, Ooves; mediam rectam, imam acutam;
talis eſt S. Saturnini Apoſtolorum diſcipuli, qui
Tholoſæ cum imagine Sancti antiquiſſima ha-
petur; & Valentiæ S. Auguſtini Baculus, qui eſt
eburneus & rotundus & item S. Hidori, quem

ego vidi Bononiæ, ubi ſuprà, cum Mitra ejuf⸗
dem: datur enim Epiſcopo, ad regimen anima-
rum; unde verſus:
Curva trahit mites,: pars pungit acuta rebelles.
Et ſub imagine praæata S. Saturnini legitur iſte
verſus.
Curva trahit quos virga regit,: pars ultimapungit.
ut refert Hugo Victor. Spec. Eccleſ. cap.b. Inno-
cent. III. lib. I. Cap. 62. affert hoc carmen aucto-
re incerco:
Collige, ſuſtenta, ſtimula, vaga morbida,lenta:
id eſt, Collige vagas, ſuſtenta debiles, & punge
pigros. Eſt autem Baculus ultimum Epiſcopi or-
namentum, Innocent. III. lib. 1. cap. o. quem
geſtat ille manu ſiniſtrà, quæ cordis eſſe dicitur⸗
& partem curvam populo vertit, Cærimo. E-
iſc. lib. 2. c. . nec ornatur ſudario, quod con-
venit Abbatiali, Acta Mediolan. Eccleſ. in in-
ſtruct. fabr. Eccl. ad differentiam Epiſcopalis.
Annulus datur Epiſcopo, de quo Optat. Mil-
lev. Iib. I. contra Parmenidem, & Ordo Rom. in
conſecratione Epiſcop. qui & aureus debet eſſe,
Ianocent. III. lib. 1. 6. 46. & benedictus, ut in
Ordine Romano, daturque ad honorem, & ſi-
gnificationem, quèd Eccleſiæ ſuæ ſponſus eſtes
& quòèd velut Annulo ſignatorio non omnibus
omnia revelare myſteria debet; ita Iſid. i. de Ec-
cleſ. offe. cap. 7. & regulariter quidem in digito
indice manus dexteræ defertur; neque in gem-
ma ſculptum quid eſſe debet, ex Durand. lib. 2.
de Rit. cap. 9. ſed in Miſſa Pontificali jubetur E-
piſcopus geſtare Annulum in digito annulari
dextræ manus, Cærim. Eccleſ. lib. i. cap. 2. &
lib. 2. cap. 5. cui & in eodem digito in conſecra-
tione datur concelebraturo cum conſecrante;
Pontif. Rom. Alii caveant, ne unquam Annu-
lum geltent in Miſſa; qui expreſſè prohibitus
fuit Brotonotarüs non participantibus, & qui-
buſcumque Doctoribus, à ſacra Rituum Con-
gregatione die ti. Februarii i6z3. & item Cano-
nicis Cathedralium Eccleſiarum, qui ſe majores
æſtimabant Protonotariis, die 2o. Novembr.
1625. Canonicorum verò nomine hac in re in-
telliguntur etiam Dignitates, ſive ſint, ſive non
ſint de gremio capituli.

Ror
loce
ſoli
lo⸗

rn eict

hanima⸗

relelet.
giur ſte

nagulhit
96. Inno-
enaucto⸗

idelerti⸗
K ponge
ſopior.
1) qbem

echcitur,

erino,E-
nodeor-
lſ.inn.
Copals
rrr Ml.
oRomi
bet ele,
0, I in
m, El.
liselt
onmnibus
.nde -
in cigto
eingen⸗
Ud. ANr.
berur b
Annllari
Lonlecka-
ſectante,
m Annu-
Lohubitus
, gur.
m Cotr.
nCano⸗
I goles
menkr.
nte in⸗
ſwe non

Ulu.

De præparatione Sacerdotis celebraturi. 75

Ultima veſtis Epiſcopi eſt Manipulus, Ordo
Roman. de quo ſupra diximus non pauca; hoc
loco quærimus, cur ille ſit ultima veſtis Epiſcopi
ſolus Durandus lib. 4. cap. . hunc ritum in Epi-
ſcopo declarat: & Primèò inquit, quia dum eum
accipit in confeſſione ante Miſſam, ornamentum
accipiens inferioris ordinis, & ab inferiori mi-
niſtro, id eſt Subdiacono, cujus propria veſtis
eſt Manipulus, humilietur Epiſcopus coram Deo.
Secundò, ut quod ore conſfitetur ſe peccaſſe, ꝑer
fructum boni hperis, qui ſigniſicatur in Manipu-
lo ad brachium ligato, reficiatur in mente. Ter-
tiò ut conceſſa temporalia, per Manipulum ad-
umbrata, videatur acci pere per alienam manum,
& cum ſui cognitione in humilitate, ne obtem-
poralia elevetur in ſuperbiam. Quartò, ad no-
tandum, quòͤd tunc bonorum operum Manipu-
lum cum præmio portabimus cũ Chriſto, quan-
do ad Altare Dei æterni tribunal Judicis perve-
nerimus: nam Epiſcopus typum gerit Chriſti
Capitis noſtri.
De Gremiali Epiſcopi ,‚quia ad ejus gremium
ponitut ita dicto, neque Miſſale, neque nos lo-
quimur; & præterea nihil de eo occurrit dicen-
dum, niſi quòd Epiſcopo deſervit tantm ſuper
femora cum Planetam indutus ſedet. Succin-
Goriũ dici putat Vicecom. lib.. cap. i. ſed Innoc.
III. Vib.. cap. lo. tertium Succinctorio dat locum,
tum ſolus Papa eo utitur, Cærim. Papæ lib. 2. cap.
14. & uſus ejus eſt circa renes, ex Ivon. Carnot.
loco citato.
Pluviale itemeſt veſtis Epiſcopi ad Horam
Tertiam, Veſperas, Laudes, & Proceſſiones,

de quo diximus ſuprà. De quibus autem Miſſale

tacet, ut de Pallio Archiepiſcopi, Orali Papæ, &
aliis ejuſdem veſtibus ad Miſſam ſpectantibus .
aliàs, Deo dante, ſcribemus.
Nunc breviſſimam prædictorum omnium in-
dumentorũ ſubjiciamus ſignificationem: quam
ſuprà promiſimus, quæ triplex eſt, Anagogica,
Allegorica, Tropologica ,ſeu Moralis.
Anagogica ſignificatio eſt de Chriſto, cujus
jimago glorioſa eſt Epiſcopus.
Allegorica eſt de Paſſione Chriſti, quam Sa-
cerdos minus glorioſè veſtitus indicat.
Troplogica, ſeu moralis, eruditionem con.

tinet conformem moribus Sanéctorum quorum-
cumque miniſtrorum Eccleſiaſticorum, Epiſco-
pi, Presbyteri. Diaconi, & Subdiaconi.

Expoſitio Anagogica veſtium Pontificalium de
Chriſto.

Aligæ & Sandalia denotant Incarnatio-
nem Chriſti, de qua in Pſal. 9. Iz Mu-
maæaaäm erxtendam calceamentum meum, ex Ste-
phano Eduenſi de acr. Alt. cap. I1.
Amictus, latibulum capitis, id eſt, divinitatis
in Chriſto, idem Stephan. c. /o.
Alba, Reſurrectionis gloriam, idem Eduenſ-
ibidem. novitatem vitæ in Chriſto, Innocent.
III. Lib. . cap. 36. & munditiam ejuſdem, S. Bo-
navent de Myſt. Miſſe.
Cingulum, charitatem Chriſti, cujus extre-
mitates duæ ſunt; fecit & docuit, Innoc. c. 37.
Majeſtatem deitatis, S. Germ. in Theoria. Virgi-
nitatem Chriſti, Bonav. loco citato.
Crux pectoralis, paſſionem Chriſti, exem-
plar paſſionum aliorum Martyrum; quorum
Reliquiæ in Cruce aſſervantur, nihil apud aucto-
res inveni in hoc ſenſu anagogico.
Stola deſignat obedientiam Chriſti, ex Steph.
Eduenſ. loc. cit. & voluntariam ſervitutem, Bo-
navent. loç. Cit.
Tunicella, doctrinam Chriſti inconſutilem:
quæ ſcindi non poteſt, Innocent. cap. 39.
Dalmatica, miſericordiam Chriſti erga nos
latam & largam, idem c. 40.
Chirothecæ, hœdorum pelliculæ, ſimilitudi-
nem carnis peccati in Chriſto idem c. 4/.
Planeta, Eccleſiam univerſalem, Chriſti ve-
ſtem; poſteriorem quidem partem antiqui teſta-
menti, anteriorem novi, idem c. 42. integra ea
erat, undique clauſa antiquitus, quia una Eccleſia
eſt, Ruper. /. c. 22. plenitudinem gratiæ Chriſti,
ex Biel. lect. Ii. indicat.
Mitra, ſummam Chriſti honorificentiam „
Innocent. c. .
Baculus, poteſtatem, idem c. 47.
Annulus perfectionem donorum Spiritus
ſancti in Chriſtio, idem c. 46.
Manipulus in læva, beatitatemm Chriſti, qui
viator & comprehenſor erat, idem c. 43. vel hu-
K 2 mili.

76 Comment, in Rubr. M ißalis Pars II. Tit. I.

militatem Chriſti, Bonavent. de miſt. Miſj. vel
amorem cordis ad paſſionem, Tolet. lib. 2. C. 2.
fuſis iſta leges explanata locis citatis.

Expoſitio allegorica veſtium Sacerdotalium de
Paſſione Chriſti.
Mictus ſignificat velamen faciei Chriſti,
Gabriel Biel. in can. lect. u. ſeu coronam
ſpineam: nam velat caput, non faciem, ami-
Rtus, S. Thom. 3. part. q. a art. y.
Alba, veſtem ab Herode Chriſto datam, S.
Thom. quæſt. 40. art. 7.
Cingulum, flagellum à Pilato juſlſum, Du-
rand. lIib. 2. cap. 4. vel funes, S. Thom. loc. cit.
Manipulus, funem quo captus eſt, S. Thom.
loc. Cit.
Stola, ligaturam ad columnam, Durand. cap.
g. vel Crucem, S. Thom. logço citato.
Caſula, purpureum veſtimentur coram Pi-
lato, S. Germ in Theoria.
Sex numero ſunt Sacerdotales veſtes, in qua-
rzum ſenario numero, ait Zachar. And. de Miſſa
lib. 2. c. I. ecolenda eſt illius paſſio, qui ſex die-

bus creatum mundum, ſexta ætate, ſexta die, &

hora ſexta eundem reparavit.

Erpoſitio Tropologica omnium veftium Fontifica-
lium, & Sacerdotalium.

UIItæ ſunt, eæque ornatiſſimæ Sacerdo-
tum tunicæ, quia Sacerdotalis ordo eſt
veluti oculus ipſius Dei, vel Eccleſiæ, quibus per
Zachariam c. 2. dicitur: qui terigerit vos, tangit
Pupilla oculi mei. Et ſicuti multis tunicis munitur
oculus & tegitur, fiſque adeò ſpecioſis, ut iridis
ſpeciem referat, quod latè docet Galenus de aſa
paurtinm lib. io. ita Sacerdotes tam variis, tamque
ornatis voluit Deus veſtiri tunicis, ut memores
eſſent, ſe tanquam oculos à Deo diligi, illudque
muneris ſui proprium eſle, ut in Eccleſia Dei o-
culorum vice fun gantur.
Itaque Caligæ & Sandalia monent, greſſus
rectos eſſe faciendos, & genua roboranda in
præparationem Evangeli, quod eſt proprium
Epitcoporum & prædicatortum; & item affe-
Rtuum cuſtodiam, qui ſunt pedes animæ, ex I-

vone Carnot. ſer. de fgnif: indum. Concordant
hæc cum Oratione quæ dicitur ad Caligas.
Amictus docet decem; labores eſſe ferendos,
Alcuin. cap. quid ſign. veſtim. Vel euſtodiam vo-
cis, quæ formatur ingollo, Amal. lib. 2. c. 17. Vel
ſpem cœleſtium, qua onus portamus, cujus vit-
tæ duæ ſunt, fides, & operatio; timor pœnæ,
deſiderium gloriæ, Honor. in Gemma, lib. . c.
20. Vel juſtitiam, Hugo, Vict. in ſpecul. Eccl.
cap. 6. Vel munditiam bonorum operum, Ra-

ban. de inſtit. Cleric. lib. 1. c. j. Vel galeam falu-

tis, Gemma lib.I. c. &. concordat hoc cum pro⸗
pria oratione. Vel fortitudinem operum cum
duabus quaſi vittis, intentione & ſine, Innoc.
lib. I. c. 7o. Vel fidem. Biel. Lect.12. vel fiduciam,

Scortia lib. 2. cap. 5. Vel contemplationem „ §.

Thom. 7. . art. .
Alba connotat duodecim. Perſeverantiam,
Alcuin. ſupra. Vel caſtigationem totius corpo-
ris, Amalar. ſupra cap. 5. Vel caſtitatem totius
vitæ, Gemma ſupra c. 2oz. Vel muncditiam ani-
mæ, Hug. Vict. loc. cit. & concordat cum pro-
pria oratione quæ dicitur ad Albam. Vel mundi-
tiam carnis, idem Erud. Zheolog. lib. I. cap. 16.
Vel continentiam, vel ſummam juſtitiam, Ra-
bati. . 76. Jupra. Vel novam vitam Sacerdotis,
Rupert. ſupra cap. 20. Vel loricam juſtitiæ, Gem-
ma lib. I. c. Sa. Vel muncditiam vitæ latam in li-
bertatem filiorum Dei, Innocent III. ſupra. cap.
l. Vel fidem, & innocentiam, S. Thom. loc. cit.
Cingulum indicat ſeptem. Diſcretionem,
moderatricem virtutum omnium, Alcuin. ſux-
pra. Continentiam, Amalar. ſapra cap. 22.

Cuſtodiam cordis, Gemma c. 203. Caſtitatem

corporis, Hugo Vict. ſupra. Fervoxem conti-
nentiæ, ue ſit remiſſa, Raban. cap. z. concor-
dat cum oratione propria. Arcum contra hoſtes,
Gemma lib. I. cap. oz. Fortitudinem, Heſyh. libt
J. n Levit.

Crux pectoralis memoria eſt paſſionis Chri-

ſti, & Martyrum, ut eam Pontifex recondat in
pectore, Innocent. III. lib. 1. c. 3. concordat
cum ſua oratione.
Stola decem ſignificat. Jugum Chriſti eſt; fe-
ratur ergo utroquc humero, Alcai. ſapra- ad ge-
nua

ndate
ps .
t 11
uni⸗
Eitrod
enia
humm
20
cifun
nemnc
lianv
eſt,u
Haſta
motin
le, 0
In
bemo

Mn

notdent
gas.
kerenchos,
bdiamvo⸗
c., Nel
cujusvit⸗
orpenz,
1,lenc.
eent Ktt.
Abim, Na-
Aeamnkaa.
commpro.
eriunn cum
e, Innoc.
fiduciam,
onen, §.

rantiam,
ins corpo⸗
tem totins
litiam ani-
tcunn po⸗
elmuncdt-
Icy. 4.
tam, Na-
eldotis,
tie Gem⸗
tamin l⸗
hraccn.
Oin 1ſ½
etionem,
Uevin. ſt⸗
cap. 11.
aſtitatetn
im conti⸗
1,CoNCOl⸗
Ia hoſtes,
leſehlih

tis Chn-
condarin
oncotch

jeltzte⸗
adge⸗
D

— S

De praparatione Sacerdotis celebraturi. 77

nua tendit ad humilitatis indicium, Amalar. ſu-

prac. 20. ab humeris ad utrumque latus deſcen-

dit, ut per arma juſtitiæ à dextris & à ſiniſtris
muniamur. Cingulo colligatur, quia virtutes
virtutibus juvantur, Ivo Carnot. ſupra. Obedi-
entiam Evangelii ſignificat, quæ tum à ſiniſtro
humero activæ vitæ, tum à dextro contemplati-
væ Crucem in pectore format, & mundo cru-
cifixum facit, Gemma lib. I. c. 204. Fortitudi-
nem cum perſeverantia, Hugo dict. c.6. Mundi-
tiam vitæ, idem ſuprà cap. 45. Orarium ad pectus
eſt, ut ore & corde precetur, Rab. ſuprà c. /9.
Haſta eſt contra hoſtes, emma ſupra c. Sz. Me-
moria eſt Paſſionis Domini, & Crucis in pesto-
re, Bonavent. in mſteriis Miſſæ.
Tunicella, quæ non videtur in Epiſcopo,
demonſtrat virtutes intimas Epiſcopi proprias,
Amal. lib. 2. 6. 22. ́MUdƷ-
Dalmatica imaculatæ vitæ typus eſt, Durand.
ſupra cap. I1. Lberalitatis erga pauperes, Innoc.
III. cap. 76. & ideò fuit etiam data Diaconis, quo-
rum munus erat præcipuum, miniſtrare menſis,
Act. 6. Religionis immaculatæ, quæ ex Jacobo
eſt, apud Beum Patrem, viſitare pupillos & vi-
duas in tribulatione, & immaculatum ſo cuſto-
dire, Amalar. c. 21. ſupra. Charitatis geminæ,
Hugo Vict. ſupra c.6.
GChirothecæ manus tegunt, ut opus ſit in pu-
plico, intentio in occulto, Gemma c. 217. vel
cxempla Sanctorum præ manibus habenda eſſe
monent, Durand. lIib. 3. . 12.
Planeta, quæ ſuper omnes eſt, charitatis eſt
ſymbolum, Alcuin ſupra; ideò duplex eſt, ante
pectus & poſt humeros, ut Deus ametur, &
roximus; amicus, & hoſtis, Amalar. cap. 19.
Rea caſa eſt, quæ totum hominem tegit, cha-
ritas; Gcmma lib. 1. cap. 207. Vel prudentiam
cum charitate duæ Caſulæ partes perſuadent,
Hugo ſupra cap. 6. contra hoſtes clypeus eſt,
Gemma dicto. &. 52. reliqui fuprà cirati charita-
tem interpretantur. Pars anterior ſtrictior eft,
quia Deus unus; poſterior eſt latior, quia proxi-
mi amor eſt multiplex, Tolet. lib. 2. e. 2. Obedi-
entiam denique ſignificat, ex Bellarino noſtri
Ordinis in Doctr. Concil. Trident. part.3. C. I. n.6.
Cõcordare poteſt oratio propria cum prædictis,

quia jugum amoris Qaſula eft, & Stola jugum
patientiæ, in quit Suarez. 3. part. Aiſp. 53. ſect. 2.
Mitra cum duobus cornibus ſcientiã requirit
utriuſque Teſtamenti contra hoſtes, Hugo Vict.
ſuprà -. 6. duæ vittæ, ſeu fibræ poſteriores ſunt
Spiritus & Littera: ad humeros pendent, ut
quod docet Epiſcopus, opere compleat, Inno-
cent. III. c. 60.
Baculus correctionem paſtoralem docet, ca
ratione qua Hugo Vict. dicto c. 6.
Per baculum rectum doceas, Epiſéope, redts
were: per fleus ferri properes miſerert.
Annulus fidei Sacramentum eſt cum Sponlſa,
à qua nunquam diſcedendum eſt, ex Stephan.
Eduen. de Sacr. Altaris c. 2. fertur in digito in-
dice manus dextræ, quia digitus index ſalutaris
dicitur à Duran. lib. 2. de rit. cap. 9. digitus au-
tem ſignificat Spiritum ſanctum, cujus dona E-
piſcopus diſtribuit in ordinatione Cleri, Inno-
cent. III. c. 46. In Gemma nihil ſculptum eſſe
debet, ex Synodo Mediolan. de Sacra ſupellecti-
li, ut Deu ipſum in Annulo veneremur Epiſcopi.
In Miſſa verò Pontificali fertur Annulus in
digito dextræ manus, non autem ſiniſtræ, quod
eſt ſponſæ proprium, & item in digito annulari,
qui eſt remotior ab indice; ne indice quaſi coro.-
nato ab Annulo Epiſcopus uti videatur ad con-
ſecrationem corporis Chriſto, ſi quod ſentio, di-
cere liceat. Nam annulus coro na manuum dici-
tur à ſapientioribus, & coram Chriſto digitorum
coronam deponere convenit, ſeu remotiùs ſal-
tem geſtare: unde & aliis, ut dictum eſt ſuprâà ;
prohibetur uſus Annuli in Miſſa; tũ ad differen-
tiã Epiſcopi, tũ ad humilitatis indiciũ coram ſan=
ctiſſimo Sacramento, quod manu tractari debet.
In Manipulo ſeptem diſce Quia portatur in
ſiniſtra, præſentem vitam laborioſam re præſen-
tat, Alcuin. ſupra. Repudium mundanæ cogitati-
onis, quia eo tergebatur pituita, Amal. ſupra c.
24. Pœnitentiam cum fletu ad tergendas animæ
labes, Gemm. an. zos?. & concordat eum oratio-
ne quæ dicitur ad Manipulum. Vigilantiam con-
tra acediam, quia eo tergebantur oculi; Eduenſ.
c. o. Contra hoſtes Clava eſt, Gemma, d. &. 5.
Diſcretionem devotam, Biel. lect. 12. Retribu-
tionem futuram bonorum operum, Rup. ib. 1.

78 Comment. in Rubr. Miſſalis Pars II. Tit. II.

c. 33. e Pſal. 127. Vënient cum exultatione, por- ut ſignui ſine ſignificato non ferat, ur veſtem
tantes manipulos ſuos. ſine virtute non portet, ne fortè ſimilis ſit ſs-
Verùm clauſula ſit cum lvone Carnot. ſerm. pulchro defotis de-
cit. Ornamenta hæc, ait, non ſunt virtutes, ſed no ſpurciti4. Qh
virtutum inſignia, quibus tanquam ſcripturis ornatur;: & hor non induitur;
utentes admonentur, quid debcant appetere, quantè venerabiliot apparet hominibus, tantè
quid vitare, & ad quem ſus facta dirigere. Pro- indignior redditur apud Deum. Pontificalem
videat ergo, inquit Innocent. III. cap. 6a. dili- itaque gloriam jam honor nõ commendet veſti-
genter Epiſcopus, & attendat Sacerdos ſtudioſe, um, ſed ſplendor animarum. Hæc Innocent.

De ingreſſu Sacerdotis ad Altare. II.

1 Acerdos omnibus paramentis indutus, aceipit manu ſiniſtrà Calicem ut ſu-

prà præparatum, quem portat elevatum ante pectus, Burlam manu dextra
ſuper calice tenens, & a factâà reverentià Cruci, vel imagini illi. quæ in Sacriſtia e-
rit, capite cooperto accedit ad Altare, b miniſtro cum Miſſali & alns ad celebran-
dum neceſſariis (niſi antè fuerint præparata) c præcedente ſuperpelliccum indu-
to. Procedit autem oculis demiſſis, inceſſu gravi, erecto corpore. Si verèò con-
tigerit eum tranſire ante Altare majus, capite cooperto facit ad illud reverentiam:
ſi ane locum Sacramenti, ꝗ genuflectat: ſi ante Altare, ubi celebretur Miſſa, in
qua elevatur, vel tunc e miniſtratur Sacramentum, ſimiliter genuflectat, & de-
tecto capite illud jadoret, nec anteſurgat, quàm Celebrans depoſuerit Calicem

ſuper Corporale.

a Falta reverentid.] Hæc vox quæ hoc loco
primùm occurrit, reverentia, eſt nomen generi-
cum, quod habet ſpecies, id eſt, inclinationem
capitis, vel genuflexionem; poniturque in ſe-
quentibus Rubricis juxta ſpecificam ſignificatio-
nem, quæ rei congruit, eui fit reverentia: qued
ſemel dixiſſe, ſit ſatis. Et hoc loco reverentia fit
capite cooperto, & profundè, ex numero ſeq.
inclinato; non enim verbum illud cooperto con-
cordat tantùm cum ſequenti accedit, ſed etiam
cum præcedentibus; nec inconvenit, cùm pau-
lè poſt idem fieri præſcribatur, quando tranſit
Sacerdos ante Altare majus, in quo item Crux
elſle debet, inata rubricam ſuperiorem in prima
part. tit. 20. Coopertum verèòè caput hoc loco ſi-
gificat cum birreto: quare de Regularibus non
loquitur Rubrica, quos neque decet uti birreto,
niſi ſint Canonici Regulares.
Prima fit hoc loco de ſacris imaginibus men-
tio; de quibus præ clarè ſcripſit Tobias noſter de
Sacris Témplis part. 1I. Cap. 63.

b Mniſtro cum Mißali.) Si Miſſale tantùm
geſtandum erit, quod magis deceret, illud por-
tet miniſter ambabus manibus erectum ante pe-
ctus, manus apponens angulis inferioribus ejuſ-
dem. Cæterùm ſine miniſtro celebrari non de-
bet de Eil. Preibyt. titul. 17. cap. Propoſuit. ex
Alex. III. ſub mortali, ex S. Thom. qu. 5ʒ. art. y.
ad 2. neque miniſter femina ſit, Azor. lib.lo.cap.
29.: ubi fuſins, ex c. Iuhibendum, de cohabit. gle-
ric. ex Conc. Mogunt. Unus autem ſufficit mi-
niſter, ex Conc. Nanneten. c. 30. apud Ivon. 3. p.
c. 2o. Poſſet tamen excuſare neceſſitas, ut ſine
miniſtro fieret Miſſa, & Sacerdos reſponderet
ſibi, ut ad Orate fratres, & ad Kyrie, vel præ-
diceret laico præſenti, quæ reſpondere debet, ne
populus careat Miſſa, Suar. Aiſp. 5. ſect. 2.
c Præcedente.) Eodem mod incedente,
ut mox dicitur de Sacerdote, oculis demiſſis, &
inceſſu modeſto, factis debitis reverentiis Cruci
in Sacriſtia, Altarique majori ſimul cum cele-
brante, à latere ſiniſtro ejuidem paulò poſt eum.
d Genu-

mot
ckam
dun⸗
cihen
aris
mq
laut

Gofea
actal

kepit
po
ſece
corn
mmee
Cort
ſcen

Gir
Eien
Senn
decet
lle⸗
Nont
tis
lert
care
ſio
brare
teree
ſauur
eoe
lon.
.
c
kamne

ſube

dll⸗
60,
tunn

r veſtem
ils luſe.
Pmniple.
dumentis
nduitar,
dig, tant
nlifezlem
ndetyelti⸗
locent.

mut ſ⸗
ndeztre
cyſtiac.
clebran⸗
mindu.
erd con.
entiam:
HMiltn in
&be.
Calcem.

letantüm
lulpor⸗
manepe⸗
thueſl.
inon de⸗
nhſur. e
Nj. At. ſ,
loci⸗
abeut. ble⸗
lcheit mi⸗
on. ,).
,U lne
pongeten
velple⸗
gebet, ne
1.2.
cedente,
ſis &
tis Cnci
um cele⸗
voſt eluin.
4 Oenu-

1t0 ,quod eſt Papale, &

Lnnmarſn

De ingreſſu Saverdotis ad Altare. 79

d Genufectat.] Cooperto adhuc capite, ne

amota manu dextra cadat aliquid de calice. Sa-

cramento verò patente in altari, cautè ſe gerat,
dum amovet manum dextram ad detegendum
caput, juxta proximam rubricam: neque ince-
dat idcircò longiùs aperto capite, quod titulo

majoris reverentiæ aliqui faciunt, ſed minùs

cautè ob calicem quem manu geſtant.
e Miniſtratur Sacramentum.) Eodem mo-
do fiat, ſi expoſitum ſit in Altari ſanctiſſimum

Sacramentum; vel ſi advertat in altaribus mino-

ribus adliuc eſſe poſt conlecrationem Sacramen-
tum. Hoc loco ſimiliter ſignificat quidem genu-
flexionem unico genu; ſed in elevatione hoſtiæ
uſque ad calicis depoſitionem duobus genibus
ſit adoratio. V
Si vetò tranſeat ante altare, in quo ſit expo-
ſita ſolemniter Reliquia inſignis Sancti, de quo
ſit feſtum ibidem, convenit, ut apertum caput
inclinet illi profundè; in aliis Reliquiarum ex-
poſitarum caſibus habeatur ratio altaris tantùm.

2. Cùm pervenerit ad altare, ſt ans ante illius infimum gradum, J caput de-
tegit, birretum miniſtro porrigit, & Altari, ſeu imagini Crucifixi deſuper poſitæ
profundè inclinat. Si autem in eo ſit g tabernaculum ſanctiſſ. Sacramenti, genu-
Hectens debitam facit reverentiam. Tunc aſcendit ad medium altaris: ibi h ad
cornu Evangeliiſiſtit calicem, extrahit Corporale de burſa, quod i extendit in
medio altaris, & ſuper illud calicem/ velo coopertum collocat; Burſam autem ad
cornu Evangelii. Si m in altari Paramenta accepit, hoc idem facit antequam de-

ſcendat ab altari ut Miſſam inchoet.

f Caput detegit.) S. Paulus I. Cor. i. Omnis
vir orans velato capite, deturpat caput ſuunm:
dixerat autem paulò ante, Caput viri Chrikus.
Signum enim eſt libertatis, ſicut in feminis &

Sacerdotibus Hebræis velatio capitis indicium

eſt ſervitutis & ſubjectionis. Nudo capite, quia
non erubeſcimus, ait Tertul. lib. de orat. Lacha-

rias itaque Papa cap. Nallus. de conſ. diſt. /. juſſit,
ne velato capite Sacerdotes aſtarent altari: pec-
caret autem, ſi abſque juſta cauſa, & ſine diſpen-
ſatione, tecto capite, etiam pileolo, quis cele-
braret. Si verò neceſſitas adiit, & difficile ſit pe-
tere diſpenſationem, vel non ſæ Pè accidit, excu-

„

ſatur à peccato, Sylveſt. v. Maſſa I. 4. 2. §. 1. ſed

co caſu ſecretò celebret, Nav. de celeb. Miſ.
conſ. 7. . 1. & quamv ibi cencedat idem Na-
var. poſſẽ renovari antiquum ritum amiciendi
caput amictu, qui ante Albam aſlumitur; negat
tamer, niſi incommodæ valetudinis gratia, Azor
Verùm Sedi Apoſte
cultas concedendi pile

caæ relervata eſt hæc fa-

tum ex prazi Romana: nam 9. Congregatio Car-

dinalium ſuper negotia Epiſcoporum 2. Zan.
1790. & 17. Jan. U9. cenceſſit extra Canonem
uſum pileoli Epiſcopo Faventino; & reſpondit
Archiepiſcopo Urbinati, eo non poſſe uti ſine
licentia Sedis Apoſtolicæ. Idem ſenſit S. Rituum
Congr. 31. Jan. 1626. G24. April. eodem anno,
ad Papam ſcilicet ſpectare hanc diſpenſationem.
Aſſerunt Doctores diſpenſationem hane [ſi-
ne qua non ſufficit juſta cauſa, ut dicitur in Defe-
Gtib. tit. o. n. 1. & celebrat, inquit, capite cooper-
to ſine diſpenſatione] fieri poſſe ab Epiſcopo; &
id dicunt quidem, ſed non probant. At Canon
ille tam Epiſcopo quàm Presbyteris prohibet,
ne velato capite aſſiſtant Altari. An ergo Epiſco-
pus, cui fuit prohibitum à Papa, ſecum ipſe, &
cum aliis diſpenſabit? Joannes Andreas poſt
Hoſtienſem in c. ſ. de ap. neglig. Præl. in b. dicit
nortabile verbum obſervante hoc Silveſtro verb.
Diſpenſatio, q. 3.) ubi Canones ait: imponunt
legem ips EPpiſcopis, non diſpenſat Epiſcopus,
niſi hoc reperiatur cõceſſum; & Romæ vidi pau-
peres gratis diſpenſatos à Summo Pontifice.
Hinc prædictæ ſacræ Congregationes conſtan-
Er remittunt ad Papam, ut diſpenſet; & ita re-
ſpon-

80

ſpondit rurſus S. Rituum Congregatio die 26.
Feb. & 7. Aug. 1625. à quibus non decet diſſen-
tire decretis.
g Tabernaculum.) Hic prima mentio de ta-
bernaculo immobili SS. Sacramenti, quod ap-
pellatum eſt Paſtophorium à Clem. lib. 8. Conſt.
Apoſt. c. 13. hoc eſt Thalamus, ex Hier. c. 40. in
Ezech. Ad formam columbæ fabricabatur illud
ætate S. Baſilij, ex Amphiloc. in eius vita; item
ex auro, vel argento, ibid. Armariolum ligneum
erat, apud Renerum S. Laur. de quo Durand lib.
I. c.16. Quod autem hic dicitur, genuflelctens de-
bitam facit reverentiam intellige unico genu, ut
aliàs diximus.
h Ad cornu Evangelii ſiſtit.] An cornu nobi-
lius prima vice calicem excipit:ſed reverà hoc fit,
quia cornu Epiſtolæ occupatur à Miſſali.

Comment. in Rubr. Miſſalis Pars II. Tit. II.

i Extendit in medio Altaris.) Solent miulti
acu pingere Crucem in Corporali citrà oram, &
in medio; & tunc congruit, ut latus illud ad an-
teriotem partem Altaris referatur, Acta Medis-
lan. Eccleſ. Oſculantur autem eandem crucem
oſculaturi Altare, quod nec approbo, nec repro-
bo. Certè convenit, ut ora corporalis oram Al-
taris tangat, ut manus intra corporale poſt con-
ſecrationem contineantur commodius.
I Velo coopertum. In anteriori parte lateat to-
tus Calix, quouſque revelato calice, revelentur
Propria palionis Chriſti myſteria, ut dicemus;
cum de Offertorio; habet igitur myſterium ve-
latus Calix.
m In Altari paramenta.] Ex tolerantia hoc
dicitur, deficiente Sacriſtia; & eo caſù, fiat quod
ſuprà diximus tit. r.

3 Si eſt conſecraturus a plures Hoſtias pro Communione facienda, quæ ob
quantitatem ſuper Patena manere non poſſint, locat eas ſuper Corporale ante
Calicem; aut in aliquo Calice, vel æ vaſe mundo y conſecrato ponit eas retrèò poſt
Calicem, & alia Patena ſeu palla cooperit.

n Plures hoſtias.] Hoc eſt, particulas, ita di-
tas infra tit lo. n. 6. de qua voce vide Baron. an-
no 77. num. 4g. ubi Tertull. de Monogam. cap.
Il. ubi eas vocat Buccellas; & S. Auguſt. Particu-
las. Albaſpinus tamen explicat Tertullianum in
notis ad eundem, de eleemoſynis, quæ pane ero-
gato fiebant.
o Vaſe mundo.] Id eſt Pyxide, infra titulo to.
n. 6. quam vocem uſurpat S. Leo Pa paad Mich-
gel. Imperat. Ciborium etiam à cibo, quem con-

tinet appellavit, & parvum Ciborium, §. Chry-

ſoſtomus Homil. 42. in Acta Apaſtolorum. Tur-
rim vocat, quæ à Diacono geſtari poterat, for-
taſſe ob formam, Gregor. Turon. lib. i. de gloria
WMart. cap. 56. frequentius pyxidem Symma-
chus Papa in l. Pontificali. Arca illuſtrationis Dei
dicta eſt ab Heſychio apud Buleng. lib. 2. cap. ö.
p Conſecrato. ) Burchardus hujus vocis eſt

auctor hoc loco latè; tamen ſumitur hic conſe-
cratio pro ſimplici benedictione, quæ habetur
in Ord. Rom. ſine unctione: decet enim Pyxi-
dem benedici ſaltem ut Corporale, & ab eo be-
nedici poteſt, à quo & Corporale.
Nec eſt neceſſe, quòd ſit ejuſdem materiæ
cujus eſt calix, vel patena, quia nullum jus de hac
re, Suarez 3. p. diſp. ⁵l. ſect. 7. qui monet, in va-
ſe inferioris materiæ, carente etiam auro lito, in-
cludendum eſſe aliud vas lincum ſunile Qorpo-
rali, ob reverentiam tanti Sacramenti; ſed me-
lius eſt linire auro vas interius, ad di gnoſcenda &
colligenda fragmenta; & ex perientia teſte, amy-
lum, quo linum illud imbuitur, generare ſolot
animalia quædam minuta in Pyxide.
Palla cooperit.) Si Pyxis proprium habet
operculum, eodem tegatur.

4 Collocato Calice in Altari, accedit ad cornu Epiſtolæ, Miſſale ſupet cuſſi-
no aperit, reperit Miſſam, & ſignacula ſuis locis accommodat. Deinde rediensad
medium altaris, factà primùm r Cruci reverentiâ,s vertens ſe à cornu Epiſtolæ
deſcendit: poſt infimum gradum alcaris, ut ibi faciat confeſſionem.

Apertio

ele
eil
16
le, G
potn
N
loen
hron
zil,
ne

up
ar
1o,
Ee
Gen
nn
Cun

N
e
ten.
tel
Gi
p
les
Ee
n
Ml
G⸗
ium
Gni⸗
ta
ſen
Drn
V
6.
ui
t
r

5

Soſent mnlt
itri oram, &
Sillud adan.
Alta Maedi.
dem crucem
do, necrepto.
ralisoram 4,.
rale poltcon.
Qiis.
arte lateatio.
e, tevelentur
utdicemus,
Iſteriume-

lerantia hoc

i,fat guod

1, qur ob
otale ante
Stettopolt

t hic conſe⸗
jur habetu
enim Pyvi-
ab eo be⸗

m materiæ
njus deue
net, in va⸗
nro lito, in⸗
le Corpo⸗
i; kedme⸗
1olcenda &
telle, am)⸗
letare ol

lun habet

er cuſl.
giensad
iſtole

Apertis

De ingreſſu SRacerdotis ad Altare. 9

Apectio libri ad Sacerdotem ſpectat, qui re-
præſentat Agnum aperienten librum, Apocal.
5. ex Innocent. III. lib. 2. cap. 3.
r Cruci reverentia.) cum capitis inclinatio-
ne, quod in ſequentibus obſerva: & ſit ſemper
profunda, ut ſupra num. 2. dictum eſt.
Multi addunt ſimilem Cruci reverentiam col-
Locato calice in altari, antequam accedant ad li-
brum aperiendum; qui ritus placec, uti valdè
pius, & habetur in libello de cerim. Miſſæ edito
KAomeæ Ib25. e& quia fit poſt actionem circa cali-

cem quæ moram habet.
ſ Vertens ſe à cornu Epiſtolæ.) Senſus horum
verborum eſt juxta motum naturalem, qui cla-
riùs deſcribirur infraà tit. r. nu. t. cùm celebrans
dicturus eſt Pominus vobiſcum; & militat in u-
troque caſu eadem ratio motus à dextra Sacer-
dotis, quæ eſt ſiniſtrum latus altaris.
t Poſt inſinmim gradam.) Non ſupràâà gradus,
ſed in plano Cappellæ, ad humilitatem corans
Deo magis indicandam.

5 In Miſſa ſolemni 2 Miſſale apertum ſuper altare, calix verò & æ alia neceſſa-

ria præparentur y in Credentia cooperta linteo antequam Sacerdos veniat ad
akare Ipſe autem æ procedit cum Diacono, & Subdiacono, qui capite cooper-
to, ſi mul cum eo tenent manus junctas ante pectus; 4 Acolythi verò ante eos de-
ferun: candelabra cum candelis accenſis; quæ deinde b collocantur ſuper Cre-
dentia: & cùm pervenerit ad infimum gradum altaris, ibi medius inter Diaco-

num à dextris, & Subdiaconum à ſiniſtris, c antequam aſcendat ad altare, facit

cum ipſis (ut infrà) Conteſſionem.

Ritus & cæremoniæ in Miſſa ſolemni ſervan-
dæ, parcis in rubricis Miſſalis ſunt deſcriptæ;
tum quia de his in Cærim. Epiſcoporũ paulò an-
te Miſſalis recognitionem actum erat ſatis; tum
quia minutiora perſequi non videbatur in Miſ-
ſali peropportunum. Quare, ne quid in his no-
ſtris Commentariis ſacrorum Rituum ſtudioſio-
res deſiderent, addam ſuis locis non pauca, imò
plurima, quæ in Congregatione habita ſuper

Miſſalis recognitione, ſub Clemente VIII. me

quoque præſente, declarata fuerunt, annotara
iam magna ex parte in Cærimoniali Cõgregati
onis noſtræ multo cum labore noſtro, & juſſu
Capituli generalis noſtri, ejuldemque authorita-
&æ approbato, & edito annuo 1607.
Illud autem primùm admonebo, Miſſam ſo-
lemnem, de qua hic loquimur, dici in rubric.
Principalem, & Conventualem. Publicam vocat
Ordo Roman. tit. ed dedicat. Eccleſ. & Concil.
Val. I. c. Canonitcam. S. Gregor. in lib. Capitul. &.
. Generalem, Microl. c. 4. tum eam fuiſſe anti-
quiorem privatàâ, ut ex Dion.de Eccl. Hier. colli-
gitur, & Clemente in Conft. Apolic. nã Baronius
anno tantùm 418. Miſſæ privatæ novit originem.
Ea verò eſt ſolemnis hoc loco, quæ in feſtis
Zöém. A .

.

ſolemnmioribus cantatur, in qua nihil omittitur,
quodad ſolemnitatem indicandã ſi pectat: nam in
profeſtis cantantur quidem Miſiæ cum mini-
ſtris, ſed aliquando abſque incenſatione altaris
& chori;, ſine Credentia, ſine oſculo pacis, quæ
tolerantur potius quàm conceduntur, in Colle-
giatis (aiunt) ut inter feſta, & profeſta appareat
differentia: quo gaſu Subdiaconus portat cali-
cem, Diaconus librum de Sacriſtia ad Altare.
Hic depoſito & aperto libro deſcendit ad cele-
brantem, cum quo confeſſionem facit; & inte-
rim Subdiaconus, explicato corporali ,collocat
calicem in medio Altaris, quod etiam innuitur
infrà tit. 2. num. 9. initio: eodemque modo fini-
ta Miiſſa revertuntur in Sacriſtiam. Toleranda
hæc ſunt potius, quàm concedenda, & de his
non ſcribimus, quæ minus approbamus. *
u Miſſale apertum ſuper Altare.] Per Cæ-
rimoniarium aut Sacriſtam poni debet, ante-
quam celebrans inci piat confeſſionem, ſin mi-
nus illud, antequam veniat ad altare, collocatum
fuerit: quia etiam in Miſſa privata aperitur Miſ-
ſale ante confeſſionem.
x Alia neceſſaria.] Nimirum Miſſale unum,
ſeu dno pro Epiſtola & Evangelio cantandis: ve-
L lum

S

„.

82 Comment. in Rubr. Miſſalis Pars II. Tit. II.

lum longum pro Subdiacome; pelvicula cum
urceolis & manutergio: calix cum puriſicato-
rio, hoſtia in patena, palla, velo, burſa cum cor-
porali. Calix autem erit in medio Credentiæ, ce-
tera hinc inde.
„ In Gredentis coopertalinteo.] Erit hæc bre-
vis, demiſlſa, ſimplex, à latere Epiſtolæ, ſine
gradibus, ſine cruce, velimaginibus, cooperta
linteo, uſque ad terram undequaque pendente,
Cærimon. Epiſc. lib. 1. 6ap. 12.
3Z Procedit cam Diacono, &c.) Antequam
exeant & Sacriſtia, celebrans imponat capite a-
perto incenſum in thuribulum, miniſtrante Dia-
cono naviculam, & thuriferario thuribulum,

curm benedickione ,eo mode prorſus qui deſeri-

bitur infratit. 4. num. 4. & nos ibidem expone-
mus. Thuriferarius autem portans Thuribulum
manu dextra, in annulum quidem majorem pol-
lice immiſſo, annulum verò catenæ mediæ, ſive
operculi, annulari digito ſuſtentans, & navi-
culam, illius ſcilicet pedem ſiniſtra manutenens

ita, ut pars, quæ aperitut, 4 parte exteriori ſit,

01U pect eis reſpiciaè, præcedit ante omnes, ſx-
cut in ſacris Proceſſionibus. Diaconus & Subdia-
conus, de quibus hic, procedunt capite cooper-
to unus poſt alium. Hugo Victor. de ofte. Eecleſ-
dih. 2. &. .. Pares autem cum Celebrante, ſi hic
Pluviale ſit mnautus pro aſperſione aquæ benedi-

t, Cærim. Epiſcop. lib. 2. 6d;. 30. & 27.

a Acolythi, &c. Latinè Ceroferari, quo-

zum ordo apud Baron. idem eſt ac Acolytho-
rum, anno yS. n. 70. qui ſint pares ſtatura, ut æ-
qualia in motu ſint Candelabra. Ferant autem ea-
dem illi, ita ut, qui à parte dextra incedit, ap-
ponat dextram nodo candelabri medio, ſini-
Kram pedi ejuſdem: & qui à ſiniſtra incedit, &
convetſo, ſimiſtram nodo, dextram pedi. Si ad-
Ut CM moniari⸗ Pprocedit ſolus poſt Acolythos,
Cærim on. Epiſcop. lib. 2. ap. 3. in caſu ſimili.

b Collacantur ſuper Credentia.) Ante con-
feſſionem, Cærim⸗Epilſc. libe. 2. &. S. & Collocan-

tur accenſæ in cormibus menſæ anterioribus, ad

differentiam candelabrorum, quæ collecantur
in Alrari, & ut uſui præſtè ſint Acolythus.
Birreta celebranti? (qui dat Diacono ſuum)
& miniſtrorum deponuntur à Cærimoniario

extra Credentiam ſuper aliquod ſcamnum, pu-

ta ubi ſunt ſeſſuri, velin alio loco decenti.
« Antequamaſcendat.] Genuflecbit, Kin Al-
tari eſt tabernaculum ſanctiſſirni Sacramenti;vel
ſi non eſt, caput profundè ine inat Cruei ante-
quam incipiat Confeſſionem. Miniſtri veròo=⸗
mnes etiam Cruci, quæ in Altari eſt, genufle-
kunt in tota Miſſa, ut in tit. 4. n. . expreſſè ha-
betur. Simile quid habes in Abſolutione poſt
Miſſam Defuncterum, in qua Diaconus genu-
flectit Cruci quam portat Subdiaconus; erge
genuſlectunt Cruci inferiores Miniſtri, ad diffe-
rentiam Celebrantis: ad Confeſſionem autem
genuflectunt Acolythi & Thuriferarius prope
Credentiamm. Cæremoniarius ſi adeſt, genufle-
Ctit ubi vult, à latere commodiori ad functio-
nem ſuam, cui neque ſtanti aſſignari poteſt ces-

tus locus in Presbyterio; ut plurimum ſtabit à

cornu Epiſtolæ.
Porrèò Procefſio ante Miſſam antiqua eſt, &
habetur in Ordins Romano, cum Acolythis can-

delabra & incenſum portantibus; cujus myſte-

ria, ficut & ſequentium rituum, unoin loce
collecta poſt finem Miſſæ totius indicabimus:
una eum Myſteriis Miſſæ privatæ.
Si in hac Proceſſione contingat tranſire ante
Altare ſanctiſſimi Sacramenti, fiat, ut ſuprà, in
Milſla privata; ſed Celebrans ſomper detegat
caput, quia non geſtat Calicem, & genuflectat
medius inter miniſtros, qui & eadem cum ee
præſtare debent. L

6 In Miſſa Pontificali omnia ſerventur, ut in Pomificali & Cærimonial Ro-
mano ordinantur: cujus Pontificalis Ordinem Epiſcopus nunquam prætermittat,
quandocumque cum Diacono & Subdiacono paratis cole brat.

Fortaſſe & nos dabimus in lucem proprias no-
tas in Rubricas Pontificalis & Cærimonialis

Romanorum. Verum de Miſſa Pontificali nihil
habet amplius Pontificale modernum, poſt edi-
tionem

tioꝛ

dit

EN
r

— — àͦ etß/—— — —

Aute con⸗
Colloczn⸗
kibis,ad
locanrur
iu.
Wouun)
innoniario
mum, ⸗
i⸗
eſin 41.
menthzel
Cuciande⸗
1i verdo⸗
gemtle.
prellehn⸗
ſone pol
nogenn.
17 elgo
Adiſe
mautenn
1s Mope
Eenaſke⸗
unctio⸗
Oreſtcer.
Nltbr 4

mnek, &
lus can⸗
1 le⸗

oin locs
APimmus;

ſte ante
upi,in
dereget
ulleltit
ames

Ko.
Mitrat,

11 Dihil
l Ai⸗

tionenm

De Principio Miſa, & Confeſſone facienda. 85;
tionem Cærimonialis Epiſeoporum, in quo tra- cedentibus & ſequentibus, pro Pontzficali intel-
dita eſt integta Pontificalis Miſſa: quare in præ- lige Cærimeniale Epiſcoporum.

De Principio Miſa, & Confeſſone facienda. III.
1 a“cerdos cum pfimuùm deſcencderit d ad in mum gradum Altaris, conver-
tit ſe ad ipſum Altare, ubi ſtans in medio, e junctis manibus ante pectus,
extenſis & iunctis pariter digitis, & pollice dextro ſuper ſiniſtrum poſuoin mo-
dum Crucis (qued ſem per ſervatur quando junguntur manus, præterquam poſt
conſecrationem) detecto capite, factà prius Cruci vel Altari profundàâ reverentiàâ,
el ſi in eo ſit tabernaculum ſanctiſſimi Sacramenti, factà genuflexione, ercctus

incipit Miſſam.
d Ad infmmnz graduns.) Idem ſignificat,
quod infrà dicitur au. 4. ante infimum gradum.
e Zunktis manibns.) Meminit Nicol. Rom.
Pontif. ad Conſ- Bulgarorumreſeribene, de con-
Ktrictis aute pectus manibus in oratione; & ait
fieri humilitatis gratia, quia in Evaugelioſ Watth.
22. ligatis manibus reproborum manus ligari
teperiuntur, quaſi dicat orans: Domine, ne li-
gari manus præcipias, quia ecce jam eas ligavi,
& ecce in Hlagella paratus ſum. Hec iWe. Item

junctio manuum devotionẽ ſignificat, Durand.
lib. 4.c. 2. ſupplices etiam manus indicant, ſup-
plicio deſtinatas eſſe.
f Pollice dextro ſuper ſiniſtrum poßito in mo-
dum Crucis.) Ita Burchardus. Quadrat juncti-
oni manuum, ſecunduin prædicta: nam formas
hæc & ſignum Crueis excitant ad humilitatem
& devotionem; & videtur hoc ritu quaſi fox-
mari nodus vinculi manuum, dc quo paulè ante.

2 Si celebraturus ſit coram Summo Pontifice, ſiſtit ſe in infimo gradu Altaris
g à cornu Evangelii ante ipſum Pontificem, ubi genuflexus expectat: h acceptã
benedictione erigit ſe, & ſtans aliquantum verſus ad Altare incipit Miſſam., Si au-
tem ſit i coram Cardinale, Legato ſedis Apoſtolicæ, aut Patriarcha, 1 Archie-
piſcopo, & Epiſcopo m in eorum reſidentis, velloco uriſdictionis, ſtans in infi-

me gradu à cornu Evangelii, ut ſuprà,

expetat: dato ſigno, facit profundam

reverentiam Prælato, & verſus ad Altare incipit Miſſam.

g A cornu Evangelii. Eò quia Summus Pon-
tifex occupare debet locum medium ante Alta-
re utpote nobiliorem; idem locus debetur &
aliis Prælatis. Miniſter autem erit in cornu Epi-
ſtolæ. Si verò locus non capiat Prælatum in me-
dio, nihilominus Celebrans prædicto in cornu
Miſſam ineipit.
h Accepta beneditctione.) A Papa petit Ce-
lebrans benedictionem, non ab alis inferiori-
bus Papæ, quibus profundè tantuùm inchnat ca-
put, quia veſtibus paratus eſt Sacerdotalibus;
illi verò etiam genuflectit tanquam ſummo Sa-
cerdoti.
1 Caraus Cardinale.) Addit Burchatd. in loco

ſui tituli, ſeu Cardinalatũs; ſed verè ubique ter-
rarum Cardinales aliquam juriſdictionem ha-
bent, & ſummam in toto orbe præcminentiam,
ex Cerim. Epiſcop. lib. 1I. 6. 4. tanquatn Conſili-
axii Papæ: unde & ubique Mozettam, ſeu Bir-
rum lacernum induunt, indicium juriſdictionis;
& eſt (colore rubeo excepto) veſtis Epiſcopa-
lis, apud Baron. de & Opriano, an. 267. Plura de
Birro Gabriel Pernotus in hiſtor. tripart. Can. reg.
lib. I. cCap. 22.
I Archiepiſcopo. )in tota ejuſdem Provincia,
in qua idcircò & ipſe Mozettam induit.
m lIa eorum reſidentiis.] Epiſcopis datur hic
honor in Eccleſus etiã Regularium & exemptis
L 2 G intra

³94 Comment. in Rubr. Mibßalis Pars II. Tit. III.
imra ſuas diœceſes, in quibus uſum habent Ro- parciũùs quàm prænominatoes in rubrica, put eent
chetti nudi, & Mozettæ, quæ ſunt plenariæ ju- antequam accedat ad altaris gradus, calicem te- Cn m
riſdictionis indicia. nens manibus, ut ſuprà, ſe ſe illis inclinet, capite Ntluik
Docet Microl. c. 22. Sacerdotem ſacrificatu- tecto, profundè, & profundiùs pro dignitate fratt
rum debere ſe inclinare Epiſcopo pro licentia perſonarum. Idem præſtare poterit in fine Miſſæ 61
celebrandi; id eſt, ſi proprius eſt Epiſcopus. recedens ab altaris gradibus; dum adhuc eſt in te
Cum aliis Principibus & Prælatis debet Sa- plano Cappellæ. ſi⸗
derdos ita ſe gerere, ut eos quidem honoret, ſed nue
: B . inle k
3 Si autem ſolemniter celebrat coram ſummo Pontiſice „aut alio ex Prælatis cerdose
prædictis in Eccleſis eorum jurisdictionis, ſtans à ſiniſtris Prælati, facit cum eo nuin
Conteſſionem, & alia ſervat, ut in Pontificali & Cærimoniali Romano ordinatur. 1 .DR
9
Et nos alias. Superfluit, ut diximus, verbum illud, Pontifecali. Urxter
4 Stans igitur celebrans a ante i nfimum gradum Altaris, ut ſi uprà, producens aaali
manu dextra à fronte ad pectus o ſignum Crucis, dicit intelligibili voce, In nomi- wnch
ne Patris & Filij, & Spiritus ſancti Amen. Et poſtquam id dixerit, non debet ad- nk
vertere quemcunque in alio altari celebrantem, ctiamſi Sacramentum elevet, ſed Aece
continuatè proſequi Miſſam ſuam uſque ad finem. Quod item obſervatur in Miſſla 1
ſolemni, & ſimul „ etiam à miniſtris. Se.
n Ante infimum gradum.) Variatur locutio, füram; quia Chriſtus de cœlo deſcendit in ter- 42
ſed res eadem, id eſt, in plano. ram, & à Judæis tranſivit ad Gentiles Quidam 4
o Signum cracis.) Ante omnem actum ma- tamen, ſubdit ille, à ſiniſtra producunt in dex- ace
nus pingat erucem, S. Hieronymus epiſt. 22. ad tram(quod nos hodie præſtamus) quia de mi- 19,.
Enſtoch. c. i6. & manus dextra, ex Juſtino Mar- ſeria tranſire debemus ad gloriam, ſicut & Chri- inche
tyre ad Orthod. Reſp.ad quæſt. S. & manus ple- ſtus de morte tranſivit ad vitam. Hæc Innocen- 1 i
na, hoc eſt, quinque digitis, ad quinque vul- tius. Ubi etiam habes invocationem Trinitatis⸗ danm!
nera Chriſti ſignificanda. Dur. lib. z. c. 46. ſed In zomine Patris, & Pilii, &c. Vnhae
tribus digitis ſignum crucis exprimendum eſſe, p Etiam à miniſtrit. Intellige de miniſtris lunS
quia fub invocatione Trinitatis imprimitur, aje- paratis, non de inferioribus. Sed ex pediret Miſ- e;
bat Innocent. III. lib. 2. c. gr. memorat Leo IV. ſas privatas facere procul ab aktari, ubi Miſſa ſit 7
epift. ad Epiſcopos: ita ut manus à ſuperiori de- ſolemnis; vel omittere pulſationem campanulæ konte⸗
ſcencat in inferius, & à dextra tranſeat ad ſini- ad elevationem, judicio prudentis Sacriſtæ. Chn
. —r 7 . . —
5 Cm ſeipfum ſignat, ſemper ſiniſtram 7 pont infra pectus: in aliis benedi- ſteor!
Rionibus cùm eſt ad altare, & benedicit oblata, vel aliquid aliud, ponit eam necim
ſuper altare, niſi aliter notetur. Seipſum bene licens vertit ad ſe pamam manùs teor,
dcxtIæ, & omnibus illius digui ſunctis & ex-enſis à fronte ad pectus, & ab humero iſak
fi iſt o ad dextrum, ſiguum racis format. Si verò alios, vel rem aliquam bene-
dicit, p rvum digitum vertit ei cui benedicit ac beredicendo, totam manum H
dextram extendit, omnibus illius digitis patiter junctis & extenſis; quod in omni R
benedictione obſervatur- uſi
Eadem omnia Burchardus. ſit extra terminos Cracis à dextra im preſſee, ſeq Nen .
ꝗ Penit infra pebtus.] Ita, ut ſiniſtra manus tamen ſupra cingulum eam pPonat. Reliqua pa- ibne
REene 9

,
alicemte.
nehcapite
Gignitate
nne Mile
dhucetin

Prelais
cutneo
tainann,,

odicenn
n hotni.
bet ad.
Vet, ed

n Michi

ltinter.
Qlidimn
tin dex⸗
1 lemi⸗
Chr⸗
Mocen⸗

lunatts:
ninlilttis
ter Mi⸗
lila r
pmnule
ſſtx.
heci⸗
eam

4
a US

mero
ene⸗
mu
mni

,ſed
4 Pa⸗
,

De Principio Miſſa, & Confeſſone facienda. 85

tent, & habentur apud Innocent. III. citato loco. cet ſiniſtram manum ſuſpenſam quaſi in aere te-

Cur autem benedicens aliis rebus in altari, po-
nat ſiniſtram ſuper altare, cauſam dabimus in-
fratit. 7. n. y, nam in utroque hoc caſu non de-

neri, ſed deponi debet, ut quieſcat, cum pro-
portione tamen ad terminum, ad quem move-
tur dextra; & hæc docent Rubricæ.

⁶$ Poſtquam dixerie, In nomine Patris, &c. ut ſluprà, jungens iteruàm manus

ante pectus, pronunciat clara voce Antiphonam, y Inttoibo ad Altare Dei; mi-

niſter verò rettò poſt eum ad ſiniſtram genuflexus(&in Miſſa ſolemni Miniſtri hinc
inde ſtante proſequuntur) Ad Deum qui lætificat juventutem meam. Deinde Sa.-
cerdos eodem modo ſtans incipit & proſequitur cum miniſtro, vel miniſtris „alter-
natim pſalmum,s Judica me Deus, uſque ad finem, cum Gloria Patri. Quo fini-
to, repetit am iphonã, Introibo, cum minifſtris, ut ſuprà. Qui pſalmus : nunquam
prætermittitur, niſi in Miſſis defunctorum, & in Miſſis de tempore, à Domini-
ca paſſionis incluſivè uſque ad Sabbatum ſanctum excluſivè: in quibus ſemel tan-
tum dicta antiphona, Introibo, cum miniſtris ‚ut ſuprà, Saccrdos (latim fubjun-
git. v. Adjutorium noſtrum, &c. ut infrà, cùm in fine pſalmi dicit, Gloria Patri B,

&c.caput cruci inclinat.

r Iutroibo ad Altare Dei.] Habet Ambroſ.
lib. g. de Sacr. cap. 2. & docet ſolitum dici, Mi-
Crol. c. 27.
Zudica me Deus &c. Habet Microlibidem,
& ex decreto Cæleſtini dici, aſſerit Durand. Iib.
4: cap. 2. cum Platina, qui Martinum Caſſinatem
citat.
t MWenquam prætermittitur, niſi, &c. Quo-
niam in Miſſis defunctorum, & de paſſionis
tempore, abſtinemus à verſu lætitiæ, Oloria
Patri, & Filio, quo pſalmus, Judica, concludi
debet; ideèò pſalmus totus omittitur, præter-

quam quod lætitiæ quoque pfalmus eſt, dum
diciur contra juſtitiam, Quare triſtis es anima
mea? at in his caſibus non eſt fuganda triſtitia.
u A Dominica Paſſionis. Docent aliquu re-
centiores Hiſpani, hanc rubricam ſervandam
eſſe quoque in Miſſis votivis de cruce & paſſio-
ne, tempore paſſionis; & alteram item, de qua
infràâ ad Lavabo, ut non dicatur Gloria. Sed ve-
rè diſpar eſt ratio: nam hæ votivæ ſunt, hoc elt,
non concordant cum officio de tempore; tum
Miſſa de cruce diſcordat etiam in colore para-
mentorutn à tempore paſlionis.

7 Repetitâ Antiphonà Imtroibo, dextra manu producens ſignum crucis à
fronte ad pectus, dicit v. Adjutorium noſtrum in nomine Domini. . Qui fecit
cœlum & tetram. Deinde Alari ſe profundè inclinans, junctis manibus dicit æ Con-
fiteor Deo. ut in ordine MIIY: & pioſequitur codem modo ſtans inc linatus do.
nec à miniſtro. vel miniſtris dictum ſit, Milereatur. Cum incipitur à miniſtris Con-
fiteor, ſe erigit ; cum dicit, y mea culpa, ter pectus dextra manu percutit, ſiniſtra

infra pectus po ta.

* Conſiteor Deo.) Liturgia S. Jacobi à Con-
feſſione incipit „»Azor. lib. o c. 36. .1. Datna-
ſum autem auctorem facit, quòd apud Roma-
nos ſit in uſu, Radulph. propoſ. 22. Pontianum,

Berno de offic. miſſ. c. 2,. & rectè& ſolet eſſe juſtus

in principio accuſator ſui, Proverb.S. meminit
Aug. Confeſſionis hujus ſerm. 1b. de tempore.

Neque addas arbitrio tuo in confeſſione has Pa-
troni nomen, aut alterius Sancti; quia Pius V.
hoc expreſſè conceſſit Eccleſiis Hiſpaniarum: er-
go non ſine Papæ licentia fieri debet additio.
Bulla Pijl.
y Meaculpa, ter peltus, &.) Percutimus
pectus exemplo Publicani, Luc.Is quaſi peccata
L 3 intus

2

86 Comment. in Rubr. Mißalis, Pars II Ti. IIr.

intus incluſa conteſtantes, ex Cypr. lib. de orat.
Dom. vel, ac ſi cogitationes velimus à corde pel-
lere, ex Hier. in vita Hilarionis; vel quia tunſio
pectoris eſt contritio, ex Auguſtino enarrat. 2.
in pſalm. J3. vel, ex Nicol. I. c. 34. ad Bulgar.
ſignamus, quod in nobis ferimus, antequam De-
us feriat: vel flagellis & percuſſionibus nos di-
gnos fatemur, ex Euthymio; vel mundari cor
Optamus, & evacuariſordibus, ex Hier. contra
Luciferianos: vel, ut cxcitemus cor noſtrum, ait

Theophylact. vel ad placandum judicem, ultio-
nem de nobis ſummus; ex Chryſoſt. Homil. 41-
ad Pop. vel, ut caſtigemus carnem noſtram, qua
Deuri oflendimus, ex Auguſt. in pſal. g&. Ahb
Apoſtolis ortum habethic ritus, ex Navar. de
Hor. canon. .. inclinationis autem ante altare.
quæ fit in confeſſione antequam aſcendatur, me-
minit Cyprian. epiſft. 6g. tunſioniſque pectoris
hoc loco ad Confeſſionem, Anguſt. ſerm. 45. de
tempore ſupraà citato.

8& Si eſt coram Pontifice, Cardinali, Legato Sedis poſtol. vel Patriarcha,

Archiepiſcopo, & Epiſcope in corum provincia, civitate, vel diœceſi conſtitutis, ubi

dicit, Vobis fratres, dicat, T'ibi Pater: firni

literin fine, ubi dicit, Vos fratres, dicat, Te

pater: quod dicens Summo Pontifici genuflectit, aliis Prælatis profundè ſe inclinat.
9 Cm miniſter, & qui interſunt (etiam ſi ibi fuerit ſummos Pontifex) re-
ſpondent Confiteor, dicunt, Tibi Pater, &, Te Pater, aliquantum converſi ad ce-

lebrantem.

Vide hoc loco dignitatem Sacerdotis, cui coram Pa pa dicitur à circumſtantibus, Tibi Pater, &

Te Pater.

10. Factâ à circumftantibus confeſſione, celebrans ſtans reſpondet, æ Miſerca-
tur veſtri, & c. Deinde producens manu dextra à fronte ad pectus ſignum Crucis,
dieit, Indulgentiam, &c. (& ſi eſt Epiſcopus, accipit manipulurn, oſculando il-
lum in medio.) Et ſtans inclinatus junctis manibus proſequitur, Deus tu converſus,
& qu æ ſequuntur in erdine Miſſæ, clarà voce uſque ad orationem, Aufer à no-

bis &c. cùm dicit Oremus, c extendit, & jungit manus.

2 Miſereatur, &c.] Habet Micro. loco cta-
to, & idem Iadulgentiam. Ad Miſereatur, Mi-
niſtri adhuc inclinati manent, ſicut ad Confitear;
Ktant autem ad Inadulgentiam.
a Accipit manipulum) Vide ſuprà quæ dixi-
m part. 2.tit. I.-n.6:le manipulo Epiſcopi: pag. 72.
b Aufer à nobis.) Habetur hæc oratio in Or-

dine Romano peſt litanias in benedictione Eccle-
ſiæ: quis huc tranſtuleri, ignoratur.
c Extendit, & iungit manus. Extenſione ma-
nuum quaſi colligit Sacerdos aſtantium corda:
junctione quaſi cogit eadem in unum ad oratio-
nem; unde & clara voce dicit, Oremus. Ita Mel-
chior Pluelamus de Cærim. Miſſæ.

II Ft tunc ſi coram ſummo Pontifice, aut aliis Prælatis, ut ſuprà, celebret, fadtà
ſummo Pontifici genuflexione, aliis Prælatis profundà reverentiâ, accedit ad me-
dium Altaris ante infimum gradum, & ibi incipit ſecretò, Aufer à nobis, ut in

ord ne Milſæ.
In Miſſa ſolemni Miniſtti inclinent, percuti-
tiant ſibi pectus, at ſuprà: ſed ad Oremus non

didueant manus , quod ſolius eſt Sacerdotis

invitantis: iidem manus ſemper junctas tencant

à principio confeſſionis uſque ad finem Sigos
quoque erucis ſibi adhibeant unà cum celebran-
te, quod etiam in tota Miſſa obſervent, excepto
Subdiacono, dum patetiam teneti .

1

turdi
ſe Nur
Eer lni
As jund
cit, Q
Crque
Aare:l
ctiamde
gnuun 1
070
Kl.20
Verrrnie
I MN.
Pr, in
NMf⸗
Eſt etam
Eheret.
mo,e⸗
fen
Elemm,
dr, ſed
Ndiſened
horetr
dbi
Penlro⸗
10
ſenſts
bllroce
Lhens
hnn
Ans,
nietlei⸗
Ulko.s
s en⸗
94
Cano,.
lplhele

em, Uo
nul 4
krum qin
14. Ab
Nanar de
Aute Atare,
chturme⸗
r pechori
n. 414,

riarcha,
itutigubi
Cicat, e
inclinat,
ex) tre.
tadce.

iPaer, &

Miere.
Cncs,
Handoi⸗
hyerlis,
keraͤno⸗

ue Eelle-

ſonema⸗
m cotca;
doratio⸗
.Na lcl.

1 ad me.
, U

en Shn
celebian⸗
epte
,eCepio

„
De Introitu, Kyrie eleiſon, Cloria in &œcelſis. 97

De Introita, Kyrie eleiſon, & Cloriain excelſis. W.
1 Um dieit Aufer à nobis & c. Celebrans junctis manibus aſcendit ad medi-
um Altaris, & ibi inclinatus, manibuſque item junctis ſuper eo poſitis &
ita, ut digiti parvi duntaxat frontem, ſeu medium anterioris partis tabulæ, ſeu men.-
ſæ Altaris tangant, reſi duo manuum inter Akare & ſe retento, pollice dextro ſu-
per ſiniſtrum in modum crucis poſito, (quæ omnia ſemper obſervantur, cum ma-
nus junctæ ſuper Alare ponuntur) ſecretò dicit. Oramus te Domine, &e. & cum
dicit, Quorum reliquiæ hic ſunt, oſculatur Altare in medio, e manibus exten-
ſis æqualiter hinc inde ſuper eo poſnis: quod ſemper ſervatur quando oſcularur
Altate: ſed poſt conſecrationem, pollices ab indicibus non disjunguntur. In omni

etiam deoſculatione ſive altaris, ſive libri, five akerius rei, † non producitur ſi-
gnum crucis pollice, vel manu ſuper id quod oſculandum eſt.

d Oſculatur Altare.) Meminit Juſtin. in fin.
Asxol. 2. oſculi altaris inter orandum, in ſignum
venerationis. Hoc autem loco fit, ex Imocent.
III. ib. z. cap. G. ut ſicut Altare Chriſtum deſi-
nat, ita Sacerdos meminiſſe debet deſiderii &
amoris ſponſæ, Oſculetur me oſculo oriz ſui, ibid-
Eſt etiam oſculum ügnum reverentiæ; unde
Eſther ofeulabatur apicem virgæ regis. Caveat
ergo, ne audiat celebrans vocem illam, Oſculo
Ffilnam hominis tradis: Durand. lib.a. c. 7. cave-
at item, ne oſeuletur à latere altaris, ferè ſimilis
Iudæ, ſed in medio altaris illud lem oſculetur,
ubi ſent Reliquiæ Sanctorum.
Moner Hier. Catonus in ordinar. div. offc.
uòd ubi non ſunt Reliquiæ Sanctorum, ex di-
ſpenſatione Apoſtolica, in Altari„omitti debent

verba, Quorum reliquis hic ſunt: eoque calu O-

culum Altaris fieri debet ad ea, indulgere digne-
ris, & benè monet.
e Manibus extenſis, & c.) Hæc Duran. ht.
4. C. 39. quia, inquit, ſirenuſt operari, amor nom
eſt, ſecundum Gregoriumʒ; & quia omnium tem-
poralium curam deponere debet, qui tanto ſa-
crificio operam dat, idem: vel ad pacem indi-
candam à Chriſto utrique populo nuntiatam, qun
ſignificatur in utroque latere Altaris-Eduenſcay:
12. Junctio item manuum ad anteriorem & ſu-
periorem altaris partem, ſignificat, Chriſtumm
feciſſe utraque unum, Scortia lib. 3.12.
t Mon prodacitur ſigaum erncis.) Quia alta-

re, vel ara eſt conſecrata; liber etiaim, & aliæ tes

aliis de cauſis ſanctificatæ.

2 Oſculato Altari accedit g ad cornu ejus ſiniſtrum, id eſt Epiſtolæ: ubi ſtans

verſus alkare, & producens à fconte ad pectus ſignum crucis, incipit intelligi-
bili voce Introitum Miſlæ; & proſequitur junctis manibus: Cum dicit Gloria Patri,

tenens junctas manus, Caput inchnat verſus crucem. Cum repetit introitum, non

ſignat ſe ut prius: & eo repetito, junctis manibus ante pectus accedit ad medium
altaris, ubi ſtans verſus illud ſimiliter manibus junctis, dicit eadem voce ter,! Ky-
rie elciſon, ter Chriſte eleiſon, & iterum ter, Kyrie eleiſon, alkermatim cum mi-
niſtto. Si miniſter, vel qui interſunt, celebranti non rcſpondeant, ipſe ſolus noni-
es dicit.
g Ad sornu eus ſiniſtrum.) Appellat Ivo ſed quod eſt ſiniſtrum, ſibi eſt dextrum⸗ reſpectu
Carnot. ſer. de Conven. novi. & veter. Sacrificii. dextræ Celebrantis Idem habet Innocent. III.
Epiſtolæ latus, dextram partem altaris, & ſigni- Lib. 2. 6. 22.
ſare dicit Ifraclitas, qti erant à dextris Dei,; h Sgnam Cracis, & . Burchatd. & hic h-
Elle

88 Comment. in Rubr. Miſſalis Pars II. Tit. WV.

ciſè Miſſa incipit: quare convenit: ut ſignum
Crucis faciat Sacerdos.
De Introitu & ejus partibus egim us ſup. part.
1. tit. . n. I. pag. 16.
1 Caput inclinat.) Cùm Trinitati datur glo-
tia, Crucifixo reverentiam exhibemus, in quo

tota Trinitas, ob unitatem eſſentiæ cum Verbe.
reperitur eſſe: & eo caſu ſatis eſt convertere ca-
put ad Crucem, non perſonam, quod in ſequen-
tibus nota.
I Kyrie eleiſon.] Vide ſupra tit. 5. num. 2.
bpag. I7. 7 =

3 Dicto ultimo Kyrie eleiſon, Sacerdos ſtans m in medio Altaris, & n manus

extendens, elcvanſque uſque ad humeros (quod in omni manuum elevatione ob-
„ 1 4 . 45 . . 2 ⸗ „ — S
fervatur voce prædicta incipit, ſi dicendum ſit, Gloria in exccelſis. Cùm dicit, Deo,
jungens manus, o caput Cruci inclinat: quo erecto, ſtans junétis manibus, ante
pectus, proſeq uitur uſque ad finem. Cùm dicit, Adoramus te, Gratias agimusti-
bi, & Jeſu Chriſte, Suſcipe deprecationem noſtram, & iterum, Jeſu Chriſte, ca-
put Cruci inclinat. Cùm dicit in fine, Cum ſanéto Spiritu, fſeipſum pà fronte ad

pectus ſignat, interim ablolvens, In gloria Dei Pattis, Amen.

m In medio Altaris.) Quia mediator Chri-
ſtus eſt, quem repræ ſentat Sacerdos diginkt.10.
uoniam, & quia Angeli media nocte Nativi-
tatis Chriſti in medio Paſtorum hune Hymnum
cecinerunt, Durand. lib. y. G. 13.
n Manus extendens, &c.) Ad decentiam
motus hic terminus manuum præſcribitur uſque
ad humeros, non ad myſterium; & elevatio ca-
rum deſignat, quòd cœleſtia diligimus, ex Orig.
Elmil. Il. in cap. I7. Exod. extenſio verò vim af⸗
fectivam orantis, ex Baſil. in c. 1. Iaiæ.
De Gloria in excelſis, vide ſupra tit. S.n. pag. 17.

eſt in medio. Caput Deo inclinatur, ait Burchar-

dus, at Deus in altari eſt in Cruce: ergo Cruci in-
clinemus, ut docet Chryſoſt. in Liurg.

Monet Jo. Baptiſta Conſtantius in Monit. ad

Curatos, genuflectendum eſſe ad verbum ado-
ramus, & in Symbolo ad verbum adoratur; ſ
nimirum ibi eſt Sacramentum, ſed gratis dicit,
& nullo auctore.
P A fronte ad peltus ſignat.] Hoc eſt igne
crucis. Quid dubitas? eſtne aliud ſigaum? ſicut
etiam in fine Symboli; quia Hymnus Angelicis
& Symbolum ſunt de verbis Evangelii, qued

o Caput Cruci inclin. i.] In ſex locis caput crucem continet, Beleth. c. vo. at ſiniſtram infra
inclinamus in hoc Hymno: & ratio eſt ſummæ

reverentiæ; ideoque caput inclinatur Cruci, quæ Amen, in fine.

4 in Miſſa ſolemni Sacerdos factâ confeſſione q aſcendit cum Miniſtri, ad
medium Akaris: ubi dicto, Oramus te Domine, & „ oſculato Altari, ponit in-
cen'um in Thuribulum,?t miniſtrante Diacono naviculam, & u Thuriterario Thu-
ribulum. Diaconus parum inclinatus verſus Celebrantem dicit, Benedicite Pater
teverende, & æ oſculatur cochlear & manum Celebrantis ante & poſt, Celebrans
ter incenſum ponit in Thuribulum, dicensinterim, Ab illo benedicaris: & depo-
ſito cochleari, producens manu dextra ſignum Crucis ſuper thus in Thoribulo, il-
lud zZ benedicit. Poſ ea Diaconus a dimiſſa navicula accipit Thuribulum, & dat
Celebranti, oſculata prius catenularum ſummitate, & manu illius dexrra. Qui
facta Cruci profunda reverentia, cam ter incenſat, nihil dicens; & facta iterum
Cruci reverentia, b incenſat Altate, ter ducens Thuribulum æquali diſtantia, c pro-
ut diſtribuuntur candelabra, à medio ejus uſque ad cornu Epiſtolæ; ubi demiſſa ma-
AU

pectus pone, ut fuprà, & junge manus in verbe

„*

n th
Thun
men.
Crucl
Cornn
duplt
bule⸗
guann
fbale
keyeke
cornil
D
Wanu:
terio
ſeate
10
edle
Pule⸗
ſent.
51
Thari
1ppel
ſgnit
Kar
Ano⸗
uren
Eber
i
lgri
Cdore
nresce
&
carns
zuler
Con
14
Un

Nw

Aer⸗
e 10.
Mrnt
1.

Vetbe,
tetecn.
lnen.

mann
nech.
,Dee,
ane
musr⸗
le a.
nte a

Urcha⸗⸗
Tuctin-

lnit 4
n ℳ⸗
r;l
clet,

ſgne
ni heue
Nelss
. ged
mminta
nvetbe

iad
rin.
Thu.
Parer
brans

depe⸗

llo, i⸗
Echt
Qi
eruln
pio.
m.

De latroitu, Kyrie eleiſon, & Cloria in excelſis. 89
nu thurificat illius poſtremam pariem inferiorem, a mox ſuperiorem- bis ducto
Thuribulo; & converſus ad Altare, elevans manum incenſat eus planitiem, ſeu
menlſam in parte anteriori, ter ducens Thuribulum uſque ad medium: ubi facta
Cruci reverentia, procedendo thurificat aliud latus Altaris triplici duétu uſque ad
cornu Evang. & pariterancen ata inferiori & ſuperiori parte ipſius cornu Evangelii
duplici ductu adhuc ſtans ibidem elevans Thuribulum, ter incenſit ſuperiorem ta-
bulæ partem verſus medium Altaris, ut fecit in cornu Epiſtolæ; deinde manu all⸗
uantum demiſſa, incenſat anteriorem ejus partem, ſeu frontem, ter ducens Thu-
ribulum dum procedit à cornu Evangelii uſque ad medium Altaris: & facta cruci
xeverentia incenſat ſimiliter triplici ductu aliquam partem anteriorem uſque ad

cornu E piſtolæ; ubi reddito Thuribulo ipſi Diacono, ab eo pſe ſolus incenfatur.

4 Aſcendit cum miniſtris.) Diaconus ſiniſtra
manu, Subdiaconus dextra Albam & veſtem
anteriorem Celebrantis paululum elevant, dum
ille aſcendit.
r Oſeulato Altari.) Miniſtri non oſculantur,
neque tangunt Altare, ſed ſuo quiſque loco ge-
nuſlectit, & ſtatim ſurgit; quod ſemper obſer,
vent.
ſ Iacenſum in Thuribulum.) Hic primum
Thuribuli nomen habetur. Thymiamaterium
appellat Ambroſ. lI. z. de Sacerd. c. I. Thimiama
ſignificat incenſum, Canon 3. Apoſt. meminit,
& Damaſ. in vita Soteris, & Silveſtr. uſumque
ad nos ab Hebræis manaſſe, docet Bellarm. l. 2.
de Miſ. c. y. Sed nota, ſi quidquam aliud miſce-
atur cum incenſo, major quantitas ſemper eſſe
debet incenſi, uti dicitur in Cærim. Epiſc l. 7. .
22. ut incenſum dici queat. Thuribulum autem
ſignificat Chriſtum igne Spiritus S. plenum, &
odore bono, Amal. I. 3? . & 1S5. Tres catenulæ
tres denotant uniones in Chriſto, quibus divini-
tas & humanitas junguntur, ſcilicet unionem

carnis ad animam, divinitatis ad carnem, & e-

juſdem ad animam; quarta catenula deitatis ad

compoſitum, Innocent. III. lib. 2. c. 177.

t Atniſtrante Diacono naviculam.] Datur

illi navicula aperta ſine oſculis à Thuriferario.
Navicula verò dicitur, quia formam navis referxt.

Acerra dicta eſt à Tert. Apolog. adverſus Genti-
les. C. 9.
Subdiaconus in hoc caſu ſtat à ſiniſtris Cele-

prantis.

u Thuriferario Thnribnlum.) Hoc eſt, ſu-

ſtentante Thuriferario annulum majorem ma-
nu ſiniſtra, & elevato altero annulo operculi
manu dextra, eademque manu complectente
catenulas circa medium carum inter operculum 5
& Thuribulum, flexoque quaſi genu dextro.
offerente Thuribulum æqualiter elevatum ad
naviculæ altitudinem Celebranti.
x Oſculatur cochlear & manum.] Oſculum
rei, quæ porrigitur, fit ad fidem, & dicitur oſcu-
lum fidei. Oſculum verò manus eſt ad venerati-
onem, ait Hier. in Ruſtn. utrumque oſculum
requirit Craſſ.l. 1. c. 20. .
y Ter incenſum ponit, &c.) Manum ſiniſtram
pectori admovet Celebrans, & dextra ſumit
Ter, & immittit Ter incenſum in Thuribulum
de navicula.
à3Z Benedicit.) Nõ addit: in nomine Patris, &c.
Benedictio verò incenſi eſt antiqua in Liturgiis
S. Baſilii, & & Chryſoſt. Apud nos cùm Proſopo-
pcia fit, & loquimur cũ incẽſo ipſo: Benedicaris.
a Dimiſſa navicula.] In manu Thuriferarä,
qui ſine oſculis, demiſſo operculo, ſtatim tradit
Thuribulum Diacono.
b Iacenſat Aitare.] Habetur in Liturgia S.
Jacobi, tum Dion. c. 3. & Ambr. in Lac. c. 1.
aſtruunt Altaris incenſationem; ſed initio Miſſæ
eam faciendam eſſe, & apud quaſdam Eccleſias
fuiſſe tunc in uſu, ſcribit Hugo Vict. de Offc. Ec-
el. l.2. c t4. Fit autem incen atio ad repræſentan-
dam gloriam Dei, qui in nebula apparebat; tum
ad reverentiam loci, ut malus odor inde pellatur
concurrentis populi, Bellar. I. 2. de Miſ. c. 15.
tum ad repræſentandum odorẽ bonum Chriſti,
V M ex

990 Comment. in Rubr. Mißalis Pars II. Tit. W.
exS. Germano in Zheoria; tum orationem ad ea ſint quã ſex, adhuc triplici duétu Thuribuli ea
Deum dirigendam eſſe, ex Pſal. 140. & Thom. 3. bars eſt incenſanda, ut in ſoquenti numero dicitur.
Part. q. S3. art. . demum ad expellendos etiam d Mox ſuperiorem, &c.) Id eſt, ſemel infe-
dæmones, Innocentius III. lib. 2. c. 12. riorom, ſemel ſuperiorem, non unamquamque
Cc Prout diſtrilbunntur candelabra.] None. partem ſemel & iterum.

nim incenſantur candelabra, ſed poſterior illa Niſbul in tota hacincenſatione à celebrante di-
pars Altaris, in qua ſunt candelabra. Si pauciora citur. .

Si verè in Altari fuerint e Reliquiæ, ſeu Imagines Sanctorũ, incenſata Cruce,
& facta ei reverentia, antequam diſcedat à medio Altaris, primum incenſat eas quæ
à dextris ſunt, id eſt à parte Evangelii prope Crucem, bis ducens Thuribulum, &
iterum facta Cruci reverentia, ſimiliter incenſat bis alias, quæ ſunt à ſiniſtris, hoc
eſt à parte Epiſtolæ: deinde proſequitur incenſationem Altaris, ut ſuprà, ter ducens
Thuribulum in unoquoque latere, etiamſiin eo eſſent plures Keliquiæ vel Imagi-
nes, ſeu etiam plura vel pauciora candelabra.

e& KReliquiæ.) Reliquiis, ſeu Imaginibus, id mæ, ſcilicet fiant irnediatè tres eapitis inclina-
eſt, ſtatuis Sanctorum (non pictis imaginibus in tiones, ut attentè conſideranti patet. Approbat
pariete] fit reverentia cum thure hoc loco; ta- incenſationem Imaginum Sanctorum Gaodut
men iiſdem non inclinat caput Celebrans, ad 2. Agk. 4. ergo multo magis Reliquiarum. Et, S.
differentiam Crucis, cui inclinare debet; ea ra- Baſilio teſte hoc ipſum, quod erga conſervos
tione, qua abſtinemus à genuflexione, quæ fit, bonos honor, erga ipſum Dominum commune
verbi gratia, Epiſcopo proprio, ſi coram eo ſit benevolentiæ ſignum exhibetur. Honor autem
Cardinalis, aut Papa; & hicritus ſervatur Ro- &c cultus Reliquiarũ habetur ..é6.: Conft. Apaſt. c. zo.

GRDO INCE NMNITIC Mg5TPAX“XEK;
N E

W ,

3

ſ

69
hulo
lielcum

Gen
actarne
Ginarca
ur qvo⸗
lem;z ine
Ctucemm.

70
Clntra
Gexcis⸗
oitamn
Diacon
Wendl
Cuta
ctim⸗
Drtate
Etum:
14
linin⸗
itcibra
Aetae
Diao
Dunnteo,
llron
incliunt
Polci
incling
librn
dek C
Dinurun
Pyngel
Olluor
lindhn
nl,
b
lunds
1 6
kint⸗
Crrins
knin)

Wnbelies

wdicinr,

emelinte.
umqu

drahtec.

2Ctuct
caqur
nlum &
nis, hoc
rducens

lmnag.

inelnt⸗
Approbe
Guli
un. Eo
onlervos
Onmmune
Ot altetn
Nc̈

—

De Introitu, Kyrie eleiſon, Cloria in excelſis. 91

6 Si in Altari fuerit Tabernaculum ſanctiſſimi Sacramenti, accepto Thuri-

bulo antequam incipiat incenſationem
tieſcumque tranſit ante medium Alrtaris.

f Genuflettit.] Ob præſentiam ſanctiſſimi
Sacramenti, quamvis lateat: & eo caſu non in-
glinat caput Cruci, quam incenſat; adorat igi-
tur quod latet, & patet, Sacramentum & Cru-
cem; incenſat, quod manifeſtè patet, id eſt,
Crucem. Antitypa corporis Chriſti, id eſt Sym-

F genuſflectit, quod item facit, g quo-

bola, vocat Euchariſtiam Clem lib.&. Cnſt. C.25.
g Quotieſcumque tranſit.) Accidit tranſire
ante medium Altaris in incenſatione bis; &
textus loquitur tantùm de incenſatione Altaris.
non de alio tranſitu in Miſſa.

7 Diaconus & Subdiaconus hinc inde h aſſiſtant Celebranti dum incenſat 2

cum tranſeunt ante crucem ſemper genuflectunt. Deinde celebrans, Diacono à
dextris ejus, Subdiacono à dextris Diaconi ſtantibus in cornu Epiſtolæ, i legit In-
troitum & Kyric cleiſon. Cum verèò intonat Hymnum Gloria in excelſis Deo,
Diaconus & Subdiaconus, unus poſt alium, ſtant à tergo celebrantis: poſtea m
aſcendunt ad Akare, & hinc inde, Diaconus à dextris, & Subd aconus à ſiniſtris.
cum Celebrante Hymnum ſubmiſſa voce n proſequuntur uſque ad finem. Quod
etiam ſervatur cum dicitur Credo, & càùm dicitur, Dominus vobiſcum, Oratio,
Præfatio, & Pater noſter, Diaconus & Subdiaconus ſimiliter ſtant unus poſt al-

terum à tergo Celebrantis.

h Aſiſtant Celebranti.) Miniſtri inſerviunt
hinc inde elevando planetæ eam partem, quæ eſt
circa brachia Celebrantis, ut non impediantur;
altera eorum manu pectori interim admota.
Diaconus in accipiendo Thuribulum à Cele-
brante oſculatur primò manum ejus, tum cate-
nularum ſummitatem, eumque incenſat, cum
inclinatione ſemper profunda capitis, ante &
poſt, cui celebrans nec modicum quidem caput
inclinat. —
Librum amovet ab Altari Thuriferarius, ſi
abeſt Cærimoniarius, & reſtituit ſtatim, quando
nimirum incenſandum eſt cornu Epiſtolæ, ſeu
Evangelii, tempore incenſationis hujus, &
Oblatorum infra; quod ſi adſit aſſiſtens Pluvia-
Hiindutus, ejuſdem erit amovere librum, Cærim.
Epiſc. lib. t. cap. 7.
Subdiaconus autem ad incenſationem Cele-
brantis à Diacono ſiſtit ſe contra cornu Epiſto-
lx, neqꝗ; cum Diacono caput inclinat Celebranti.
Finita incenſatione redit in Sacriſtiam Thuri-
ferarius, qui propterea non habet locum ſtabi-
lem in Presbyterio.

i Legit Iutreitum.) Solus Celebrans legit
non miniſtri: qui tamen reſpondent, & dicunt
cum eo novies, Kyrie, & Chriſte eleiſon, in eo-
dem cornu Epiſtolæ uſque ad nonum.
I Unus poſt alium.] Diaconus ſuper ſecun.
dum gradum, Subdiaconus in plano Cappellæ
ſe locant, formantes rectam lineam, tanquam
ſervi poſt Dominum.
m Acendunt ad Altare.) Facta in medio
tantum, ubi ſunt, prius genuflexione, non alia
iterum ad Altare.
n Proſequnntur nſque ad finem.] Caput mn-
clinant miniſtri cum celebrante, & ſignant ſe
in fine. Si ſedendum erit, parato ſcamno oblon-
go, & decenter veſtito à latere Epiſtolæ, in pla-
no Cappellæ, poſtquam Celebrans dixerit ſecre-
tèò Hymnum An gelicum, factâ cruci à celebran-
te inclinatione, ſeu genuflexione (ſi in Altari fu-
erit tabernaculum ſanctiſſimi Sacramenti ) & à
miniſtris ſemper genuflexione, deſcendunt unus
poſt alium per breviorem viam à latere Epiſtolæ
ad ſedem paratam, in qua ſedent cooperto ca-
Pite; quod tamen aperjunt cum inclinatione ad

M z verba

92

verba ſuprà notata Hymni, dũ cantantur à Cho-
ro: in fine verò non ſe ſignant rurſus ſigno Cru-
cis; quæ oninia & in Symbolo ſunt oblervanda.
Seder Celebrans medius inter Diaconum à
dextris, & Subdiaconurn à fimittris. Stant Aco-
lythi regulariter apud Credentiam.
Reverſuri verò ad Altare, dimiſſis birretis,
procedunt unus poſt alium per planum Cappel-
læ, & facta in medio reverentia Altari, ut ſuprà,
aſcendunt quiſque ad locum ſuum, uno rema-
nente poſt alium.
Si verò ſedendum non ſit, quod maximè de-

De Oratione.

—

Comment. in Rubr. Mißalis, Pars II. Tit. V.

cet coram Sacramento in Altari expoſito, ſta-
bunt apud Altare quaſi pares, ex communiori
uſu Romano, à principio uſque ad finem dicti
Hymni cantati à Choro, & inclinabunt, ut ſu-
prà dictum eſt; finisoque Hymno, facta à mi-
niſtris genuflexione ibidem, deſcendunt ad gra-
dus ſuos, ut unus ſtet poſt alium.
Habes in fine hujus Rubricæ, quoties mini-
ſtri ſtare debent unus poſt alium in Miſſa, id
eſt, novies; ergo non in aliis caſibus, quàm koe
loco præſcriptis, & nunquam extca Midam.

vr

. Icto Hymno, Gloria in excelſis vel, ſi non ſit dicendus, eo omiſſo, Ce-
lebrans o oſeulatur Altare in medio, manibus inde ſuper eo, ut ſupràâà, ex-

tenſis 3ʒ tum illis ante pectus junctis, & demiſſis ad terram oculſis, vertit ſe à finiſtro
latere ad dextrum p verſus populum, hoc eſt, per eam partem quæ reſpicit cornu
Epiſtolæ, & extendens ac jungens manus ante pectus, ut prius, dicit voce prædicta,
Dominus vobiſcum (vel ſi ſit Epiſcopus) 7 Pax vobis (quod dicitur tantum
hoc loco, quandos dictus eſt Hymnus, Gloria in excelſis) .? Et cum ſpiriu
tuo, & junctis ut prius maribus u revertitur per eandem viam ad librum, ubi cas
extendens, & jungens ante peckus, caputque cruci inclinans, dicit, æ Oremus;
tum y extendit manus ante pectus, ita ut palma unius manus reſpiciat akeram, &
digitis ſimul junctis, quorum ſummitas humerorum akitudinem, diſtantiamque
non excedat, quod in omni extenſione manuum ante pectus ſervatur. æ& Stans au-
tem, ut ſuprà, extenſis manibus, a dicit Orationem. Cùm dicit, b Per Domi-
num noſtrum, jungit manus, eaſque junctas tenet uſque ad finem. Si aliter con-
cluditur Oratio, Qui tecum, vel, Qui vivis, cum dicit in unitate, jungit manus.

Hæc, & quæ ſequuntur uſque ad numerum mum: deponant autem ea quidem ſuper Altare,

4. incluſivè, ferè omnia Burchardus.
0o Oſculatur Altare.) Alia ratione hic oſcu-
latur Altare Sacerdos ſalutaturus populum, qua-
ſi qui aceipiat pacem à Chriſto, per Altare, ut
uprà, ſignificato, ut eandem det populo, pro
quo ſtatim eſt oraturus: cui ideo dicit, Domiaus
vobiſcum, vel ſi Epiſcopus eſt, Pax vobit. Ex-
tenſio verò & junéctio manuum eadem ſignifi-
eant, quæ diximus in verbo Oremus, ſuprà tit.
5. . 70. pag. 56. Præter extenſionem & junctio-
nem manuum, addit congruè elevationem ca-
rundem, Cærim. Epiſcop. lib. 2. c. 5. Qui utun-
tur perſpicillis, ſolent ea hoc loco deponere pri-

nunquam tamen ſuper Corporale.

P Verſus populum.] Ita Amalar. lib. 2. cap. g.
quos ſalutamus, eis faciem præſentemus, & à ſi-
niſtro latere ad dextrum ſe vertit Sacerdos, tum
quia hic motus naturalis eſt; tum quia bonum
eſt omen in dextra. Dextera Domini fecit virtu-
zem, Durand. lib. 4. cap. 14.
q Dominus vobiſcum.] Iis quæ ſuprà diximus
part. I. tit. Z. n. 2. p. 5. adde, haberi in Liturgia
Græca S. Petri diviniſſimam hanc ſalutationem,
quæ ita appellatur à Dionyſio de Eccleſ. Hier.
per hanc autem ſalutatur Eccleſia, etiamſi unus
tantum ſit præiens, Alcxand. Aleni. part. 4.

naſt. gé:

Nisann
Pintt
eb ind
z.t
Ohen
hosne
Exl
acetc
lis,⸗
lr
lube
tenn,
hun!
ühne
N.
in
Nert
ſdin
ſertit
Go
15
nen
lum,
V
lmnoe
kelle
lurri
idem
2ll
Ppi
An
1
Ron
Ih
un

Nn

1o . WM
nmmuniori
em didti
nt, ut ſix.
a Am.
Ntadgre⸗

ies mini.
la, i
uin hoe
Gan

o, (e.
bii;er⸗
Kuſtro
cornu
rrcichi,
tnnrun
bpirnn
Ubi en
ems;
am, A
amgbe
nsa⸗
Domi-
con⸗
nus.

Alare,

q. 5.
Kil⸗
Gs,llmn
bonumm
rt=

vimus
hi⸗
onenn,
m.
1 uns
It. 4.

De Oratione. 93

quaæß. 36. & tribuitur Apofſtolis ejuſdem uſus à
Concil. Braccar. I. cap. 21.
Septem ſanè vicibus dicitur in Miſſa, ſi benè
numeres, Dominus vobiſeum, quatenus, exclu-
ſis ſeptem vitüs capitalibus ſuſcipiat populus
Epeigottnem gratiam, ex Innoc. III. lib. 2. c.2 4.
qui tamen indicat e. 22. vel ſuo tempore non di-
Gtum eſſe Dominus vohiſonum in fine Confeſſio-
nis ante Miſſam; vel Miſſam ab eo præciſè ſumi
ab introitu tantum: nam ſalutationes ſeptem ab
eo indicatæ explicantur à Durando lib. 2. cap.
14. ut una earum ſit illa, quæ fit ante Communi-
onem, Pax Domini ſit ſemper vobiſeum, quam
nos non numeramus inter eas.

Ex his etiam ſeptem vicibus ter non vertit ſe

Sacerdos ad populum, nempe in fine Confeſſi-
onis, ante Evangelium, & in Præfatione, & in
hac quidem quia, inquit Innocent. d. c. 22. Cor
habet ſurſum ad Dominum, jamque proximo
Sacrificio totus intentus eſt: ad Evangelium au-
tem, inquit Durandus, totus eſt intentus ad ver-
bum Dei annuntiandũ; ferè idem dicam & ego
in fine Confeſſionis, totus eſt ad ſe purgandum.
Nota præterea, quòd alternatim non ſe ver-
tit, & ſe vertit, ſalutaturus populum Sacerdos,
præterquam in fine Miſſlæ; quia populum mox
eſt dimiſſurus. Prima, tertia, quinta vice non ſe
vertit; ſecunda, quarta, ſexta & ſeptima ſe vertit
quod valet etiam ad varietatem.
r Pax vobis.] Dicitur in lib. 5. Conſt. Apoſt.
ap. j. Pax Dei: illud autem habetur expreſſè in
Liturgiis S. Zacobi „& S. Baſilii, tanquam prima
vox Chriſti ad Epiſcopos, ex S. Remigio, à quo
Innoc. III. lib. 2. ap. 24. ut oſten dat Epiſcopus,
ſe eſſe Chriſti Vicarium, ſicut in ſequentibus ſa-
lutationibus ſe demonſtrat deinde Sacerdotem,
idem ibidem. Tribuit Anacleto Hugo Vict. lib.
2. G. 11. fitum dicendi Pax vobis. Et verè ſolius eſt

Epiſcopi diſtribuere dona Chriſti, cujuſmodi

eſt pax, ex Optato Millev. lib. 1. circa finem.
ſ Dictus eſt hymnus, Gloria.) Indicat Ordo
Romanus. Ratio eſt Durand. loco citato, quia in
Hymno Angelico dicitur, Et in terra pax, ideo
ſubditur, Pax vobis, ab Epiſcopo: & quia hæc

ſalutatio à Chriſto facta fuit in die lætitiæ, qua

plenus eſt Angelicus Hymnus.

t Et cam ſpiritn tuo.] Nihil melius, ait Flo-
rus Magiſter in expofit. Miſſæ, quàm quòd optet
populus Sacerdoti, quod ipſe optat Eccleſiæ:
habetur hoc in praædittis Liturgiis, quod & à
populo toto eſPoadchatur teſte Chryſoſtomo
Hom. 36. in Epiſt. 1I. ad Corinth. & Microl. cap. 2.
nunc miniſter reſpondet pro populo. Eſt autem
ſumptũ à Sancto Paulo 2. Timoth. alt. Neq;; dici-
tur tecum, quia ſpiritualiter officia Eccleſiaſtiea
fiunt, ex Petro Damiano, de Dominus vobiſ-
um, c. y. ut nimirum unus ſit affectus Sacerdo-
tis, & populi, Amalar. lib. 2. Gap. 9.
v Kevertitur per eandem viam.) Ita & Du-
rand. loc. cit. & ratio motus eſt ad librum ipſum.
x Oremus.) Habetur in Liturgiis Santétorum
Petri, Zacobi & Marci. ante Orationes publicas
dicitur ſemper, ex Auguſt. Epiſt. 1o6. ad Vitalem;
& hoc loco habet Ordo Romanus. U nde ab U-
ranio Scriptore Vitæ S. Paulini Epiſcopi Nolani,
appellatur Indiétio Orationis, qua invitamus

alios ad Orationem quæ ſequitur, ut patet; ſed

Durand. innuit, dici ante medium Altaris ab a-
liquibus; ab aliis verò, ubi Orationem ſunt di-
cturi, ut inter inſinuationem & Orationem ni
hil omnino interponatur, ibidem, quod à nobis
eſt uſitatam, quia congruentius.
y Extendit manas.) Ex Paulo I. Zimoth. 2.
Levantes puras manus, ſcribit Tertull. de Orat.
cap. 3. manibus ſublimiùs elatis, temperatè &
probè elatis: temperatè inquit, & ideò in Ru-
brica præſcribuntur fines, ut humeros non ex-
cedant; in Mifla verò ſignificat extenſionem
Chriſti in Cruce, in qua ſtatim oravit pro cru-
cifixoribus, Innoc. III. lib. 2. ap. 25. & ante eum
Microlog. ap. /6. Fortè deſumptum eſt à veteri
Teſtamento nam Moyſes levans manus vicit
Amalechitas, Exod. 12. & Salomon cxpandit
manus ſuas orans Deum, 5. Rcg. .
2à Stans.] Stare in oratione juſtorum eſt; ge-
nua Hectere peccatorum, ex luſtino Martyr.li-
bro Quæſtionum, quaſt. 115. Ritus autem ſiandh
hoc loco habetur apud Innoc. III. lib. 2. cap. 22.
a Dicit orationem.] Vide quæ diximus ſu-
prà, tit. 9. par. 1. pag. /9.
b Per Dominum noſtrum, jungit manus.]
De variis concluſionibus ſuprà tit. g9. n. . pag. 24.
M 3 Junctie

94 Comment. in Rabr. Miſalis Pars II. Ile. V.

Junctio manus, quod eſt devotionis & hum- rationis; & multò magis cùm dicitur in anitate,
litatis ſignum, reſpondet optimè conclſioni o- utraque ſcilicet manu juncta.

2 Cùm nominatur Jeſus, caput verſus Crucem inclinat: quod etiam facit eùm

nominatur in Epiſtola. Et ſimiliter ubicumque nominatur nomen B Mariz vel
Sanctorum, de quibus dicitur Mifſa, vel fit commemoratio: item in Oratione

pro Papa, quando nominatur, ſemper caput inclinat, non tamen verſus Crucem.

Siplures Orationes ſunt dicendæ, idem in eis, in voce, exte
inclinatione, quod ſuprà dætum eſt, obſervatur.

Aperta eſt cauſa reverentiæ in his hominibus. onis hoc loco, ne tamen intelligas ſuffragia com-
Cruci verò, quia ibi præterea eſt imago Chriſti, munia Sanctorum in Oratione, A cundti, ſed
æquum eſt ut ad nomen Jeſus caput inclinetur, commemorationem de Feſto Simplici Sancto-
qua de re Octava Synod. Can. z. & Concilium rum, ſeu de Octava, ad quorum nomina, etiam
Moguntinum cap. de aſu imaginum. S. 2. in Canone, caput inclinarur.
c Commemoratio. Nomine commemorati-

nſione manuum, Capitis

3 Si Altare ſit àQ ad Orientem verſus populum, celebrans vetſa facie ad popu-
lum, non vertit humeros ad Altare, cùm dicturus eſt, Dominus vobiſcum, Ora-
5 5

te fratres, Ite miſſa eſt, veldaturus benedictionem; ſed oſculato Altati inmedio
expanſis & junctis manibus, ut ſuprà, ſalutat populum, & dat benedictionem.

△
d Ad Orationem.] Ex traditione Apoſtolo-

Plur & neceſſ. quæſt. 14. addit cauſas; quarum rentiam Tudæorum, quiad Occidentem ora-
prima eſt, quia er Pſalm. 3t. adorandum eſt bant, ut ex ſitu Templi Salomonici colligit A-
ubi ſteterunt pedes Domini, qui, ex Zachar. I4. naſt. Nicen- quaæſt. i5. Septimam Tertull. contra
in monte Olivarum in oriente ſtare dicuntur. Valentin. cap. quia in aurora venit ad Apoſtolos

Altera eſt, quia Deus eſt lux vera. Tertia; ut re- Deus in Pentecoſte. Octavam Auguſt. lib. 2.

ſpiciamus Paradiſum, unde Adam ejectus fuir,

Serm. Dom. e. g9, quia monemur convertere ani-
eſt Clem. lIib. ö, Conſtitut. c. 7. & Nyſſeni de O-

mum ad naturam præſtantiorem, id eſt Deum;

rat. Quartam addit Juſtin. ad Orthodox. q. ö. ſicuti convertimus corpus terrenum ad cæleſte
quia Oriens eſt pars honoratior mundi. Quintam nobilins. Verum nunc ad omnem partem Miſ-

ſam celebramus, quia Deus ubique eſt; neque
Cruce Oecaſum reſpiciebat, eodemque ſitu cœ- intelligitur hæc Rubrica de omni Altari ad Ori-

Damac. g. de Fid. orthod. c. 13. quia Chriſtus in

lum aſcendit, & inde venturus eſt ad judicium; entem, ſed de eo, in quo Celebrans habet &
Converſi igitur ad orientem, quaſi ſedem Chri- Crucem, & populum ante faciem ſuam.

7„F In Quatuor Temporibus, vel aliàs quando dicendæ ſunt plures Orationes
cum Prophetiis, dicto Kyrie elciſon in medio Altaris, revertitur ad cornu Epiſto-
læ, ubi ſtans ante librum extenſis & junctis ante pectus manibus, & caput Cruci
inclinans, dicit, Oremus, e Flectamus genua, & illico manibus ſuper Altarc ex-

tenſis, ut ſeiplum ad Altare ſuſtineat, genuflectit, & ſine mora ſurgens, ea dem vo-

ce miniſtro reſpondente, Levate, mamibus extenſis dicit Orationem, ut ſuprà,
& in concluſione cas jungit. Dum autem legit Prophetias, tenet manus ſuper li-
brum vel Altare poſitas, ut mox dicetur de Epiſtola.

e Flelta⸗

ſti, nos in Occaſu ſemper ob culpam oremus.
rum orandum eſt ad Orientem. S. Athanaſius de Sextam S. Thomas I. 2. 7. 2. art. 3. ad 5. ad diſfe-

e
2he
line,
titum
lacli
eher
Catil

bieti

lan
koce
tene
hort
ſta
bri
Eire

ti.
S
Mum

anl

An
ch

G

d
nee

mtite

it eum
ie vel
tatlone
Aucenn,

. Capitis

iacom⸗
ir; ſed
danco⸗
Na etiam

dope.
n,Ota.
mecjo
ein.

Otemus,

emmn Ola⸗

igit 4

contra
poſtolos
1. .2.
tereani⸗
Deum;
celeſte
n Mi.
negne
dOri⸗
albet &

tiones
Ppilto.
Cruci
re ex⸗
m V0⸗
npri,

e.

1

—

De Eyifola, Craduali, & alär aſzue ad Ofer., 95

e Fleltamus genna.) Habet Microlog. cap.
25. ut Oratio, quæ fit cum jejunio, addita humi-
litate, ſit eſcacior, Durand. lib. g. c. 14. Habes
ritum genuflectendi, & ſtatim ſurgendi, ad
indicandum, quèd proptex peccatum in terram
delapſi ſumus, & per benignitatem Dei revo-
cati ſumus, apud Baſil. de Spiritu ſantto c. 2. u-
bi etiam hunc eundem ritũ deducit ab Apoſtolis.
Duo genua flecti vult Alcocer in ſuo Cærimo-

niali ex vi verborum, Flæctamus genua; ſed vim
non faciunt, quia dum ſinguli genu, plura ge-
nua tunc flectuntur.
f Dicit Orationem.] Populus ſaltem acclinis
eſſe debet ad Orationem uſque ad Per omaia,
ex Alcuin. cap. de celebrat. Miſſ. additum eſt A-
men ab Anacleto, ex Hugone Victor. lib. 2. cap.
11. de cujus ſignificatione diximus ſuprà tit. 9. n.
T7. pag. 2 .

In Miſſa ſolemni càùm dicitur, Dominus vobiſcum & Oratio, Diaconus &
Subdiaconus ſtant retto poſt Celebrantem. g Flectamus genua dicitur à Diacona.,
à Subdiacono verò, Levate, illo primum genuflectente, hoc primum ſurgente, ,

Celebrans vero non genuflectit.

g FPleltamus genua.) Ad Diaconum ſpectat,
teſte Cæſar. Arel. Hom. z0. de genuflex.
h Celebrans non genufßteltit.] Vide ſuprà tit.
17. . 3. part. I. pag. 43. Miniſtri caput inclinant
in Oratione eodem modo quo celebrans; & de-

ceret, ut manus junctas iidem tenerent. Neque
Diaconus in fine orationis tenetur dicere ſub-
miſſa voce, Amen; quod quidam putavere; ſa-
tis enim eſt, quòd à Choro reſpondeatur Sacer-
doti.

De Epiſtola, Craduali, & aliis uſqte ad Offertorium. VI.

1 5 Orationibus, Celebrans poſitis ſuper librum, vel ſuper Altare mani-
bus, ita ut palmæ librum tangant, vel, ut placucrit, librũ tenens, Epiſto-
lam legit intelligibili voce, & reſpondetur à miniſtro, Deo gratias, & ſimiliter ſtans
eodem modo proſequitut Graduale, Alleluja, & Tractum, ac Sequentiam ſi di-
cenda ſint. Quibus dictis, Celebrans ſi privatim celebret, ipſemet, ſen miniſter
pertat librum Miſſalis ad alteram partem altaris in cornu Evangeli, & dum tran-
ſit ante medium altaris, caput Cruci inclinat, & miſſale ſic locat, ut poſterior pars
libri reſpiciat ipſum cornualtatis, & non ad parictem, ſive ad partem ejus contra ſe
direckam.
i Legit Epiſtolam.] De qua docuimus multa Miſ- quia contra Luciferum dirigitur Evange-
tit. 10. pag. 2. ubi etiam de Graduali, Tractu, lium, & contra ſequaces diaboli; Eduen. c. 12.
& Sequentia. Hæc cum ſequentibus uſque ad & contra peccatores, Innocent. III. lib. 2. c. 25.
numerum quartum excluſivè, Joann. Burchar- & ad Gentiles vocandos. Ivo ſerm. con. veter.
dus habet. & novhſacrif. Item ad alteram partem itur, ut
I Ad alteram partem Altaris.] Siniſtram expeditior ſit Sacerdos in dextera ad conficienda
Altaris appellant antiqui hoc cornu, Microl. myſteria, Microl. ap. 9.
cap.9. ad Aquilonem, legit Alcuin. c. de celebrat.

2 Locato miſſali in altari, celebrans redit ad medium Alaris, ibique ſtans jun-
ctis manibus ante pectus, elevatiſque ad Deum oculis, & ſtatim demiſſis, tum
profundè inclinatus, dicit ſecretò, m Munda cor meum, & Jube, Domine be-
nedicere, Dominus ſit in corde meo, ut inordinario, Quibus dictis, vadit ſ li-
ruED

96 Comment. in Rubr. Mihſalis Pars II. Tit. VI.

brum Miſſalis; ubi ſtns verſus illum junctis manibus ante pectus, dicit intelligibili
voce, Dominus vobiſcum, u. Et cum ſpiritu tuo. Deinde pollice dextræ manus ſigno
Crucis n ſignat primò librum fſuper principio Evangeliquod eſt lecturus, o poitea
ſeipſum in fronte, ore, & pectore dicens, Sequentia, velinitium Sancti Evange-
li &c n. p Gloria tibi Domine. Tum junctis iterum manbus andcc pectus, ſtans
ut ſupra, proſequitur Evangelium uſque ad finem. Quo finito, miniſter
ſtans in cornu Epiſtolæ poſt infimum gradum Altaris. E. Laus tibi Chriſte;
& Saeerdos elevans parumper librum, 9 ofculatur principium Evangeli, di-
cens: Pet Evangelica dicta & c. præterquam in Miſſis Defunctorum, & niſi cele-
bret coram ſummo Pontifice, Cardinali. & legato Sedis Apoſtolicæ, vel Pattiarcha,
Archiepiſcopo & Epiſcopo ln eorum reſidentis, duo caſu defertur cuilibet præ-
dicorum oſculandus liber, & Celebrans tunc non oſculatur illum, nec dicit, Per
Evangelica dicta. Cum autem nominatur Jjeſus, caput verſus librum inclinat; &

eodem modo verſus librum genuflectit, cum in Evangelio eſt genuflectendum.

m Munda cor meum] Majori benedictione
indiget qui tradit ſemina Evangelii, quàm qui
accipit, Amalar. lib. 3. cap. 5. & quomsde prædi-
gabunt, niſi mittantur? Rom. o. Oratigitur Sa-
æœrdos, ſe mitti à Deo, Innocent. loco citato c. 55.
& ſimilis oratio habetur in Liturgia Jacobi.
n Sgnat, &c.) Scribit Innocent. III. c. 243.
de ſignando libro, & explicat, quaſi dicatur: hic
eſt liber Crucifixi. Dum ſignatur liber, ſiniſtr⸗
manus apponi poteſt eidem libro, & eſt uſus
communiſſimus; neque ſignatio hæc dici debet
benedictio, ita ut ex hoc titulo poni debeat ſi-
niſtra ſuper altare: quia neque manu ſit, ſed pol-
lice tanum; eoque modo quo Epiſcopus in
Confirmationis Sacramento ſignat pollice fron-
tem ſigno Crucis, & manu ſtatim benedicit, quæ
duo ſunt valdè diverſa.
0 Poſtea ſeipſum.) Jubet Ordo Rom. ſigna
in fronte & pectore tantum, ut le oſtendat diſci-
pulum Chriſti, cujus Evangelium non erubelcit,
& malas cogitationes de corde pellat, Alcuin.
loc. citat. De ſigno in ore, quo confeſſio verbi
Dei ad ſalutem fiat, meminit Honor. in Gem.
lah. i. & 23. Pollice verò tantum fiunt hæc ſigna,
non cum indice, & pollice coniunctis in forman
Crucis.
p Gloria tibi Domine.) Vide ſupra, ſicuti et-
iam de principio Evangelii, & de ipſo Evange-
lio, quæ diximus tit. o. part. l. n. 6. pag. 25.
Oſenlatur principiuzs Evangelii.) Tradit

Dion. de Eccl. Hier. c. 3. & Ordo Rom. quaſi
dicamus, per Chriſtum reconciliationem acco-

pimus, Innoc. III. d. c. 43. vel ex charitate evan-

gelizavimus, Dur. lib. z. c. 24. Pacem denique
à Chriſto optamus deletis peccatis noſtris; unde
dicimus, per Evangelica, &c.
r Cuilibet Praædibtorunz.) Ob reverentiam
Prælatorum datur eiſdem liber oſculandus. Si
verò plures Prælati æquales intereſſent Miſlæ,
nulli dabitur oſculandus, nec etiam Celebranti:
ſi plures inæquales, tunc digniori tantum. Cæ-
rim Epiſc.Ilib.i. c.zo. quia Chriſtus unus eſt, quem
repræſentat ille, qui oſculatur librum, ut dicemus
in myſtica ex poſitione Miſſæ; aut unus igitur &
dignior oſculatur, aut nullus; non duo, ne di-
vidatur Chriſtus.
Tolerari poteſtilla conſuetudo, qua defertut
liber Prælato, continuante Celebrante Symbo-
lum, quia antiquitùs dum Symbolum cantaba-
tur, dabatur Evangelium oſculandum toti po-
pulo, Gemma lib. . c. 79 non autem placet alte-
ra, qua Prælatus oſculatur librum dicto offerto-
rio, quando non dicitur Credo; abuſus eſt ad bre-
vitatem Miſſæ introduætus. Et miniſter quidem
defert librum ſine ulla reverentia ad Prælatum;
ſed poſtquam ille fuerit oſculatus, libro ſtatim
elauſo, reverentiam illi debitam faciet: ille verò
tantum, qui librum oſculatur, dicere debet, Per
Evangelica, &c. ſunt enim verba oſculantis pro-
pria, quæ ideo omiſſo oſculo omittuntur, ut in

Miſſa

Miſ
Ex
herne
nonce
co,n
Mrate

5
dens
Gün
Mani
zut
(ahe
t,
fiont

0

.*

Pos!
ſon
(; 6
bol
ſons;
Mümnd
hrar
iſcat
15

4
beben
Nuge
Ktoln
ice⸗
len
brunt
kerge
U.
Uho,
Abeie
KNer
Ccchet
lemd
Ulit .
nod
1

Ugbti
sſigne
polter
Vange.
08, Kans
miniſter
hriſte;
li, di.
iſicele.
tiarcha,
betprr.
ict, Per
at; &
kum.

n n
en cd⸗
titeeyal⸗
eniqve
ris;unde

erehtiam
Andus.
lebranm:
Gm. C.
eken
diceimn
igirnc
0, he 4.

Getertun
Finbo.
cantabe⸗
toti po.
Netale⸗
olfleno⸗
Ladbre⸗
idenn
xlatum;
0 ktatim
le verd
bet⸗
nis Pro⸗
r, Er 18

Mic

De Epiſola, Craduali,

Miſſa defunctorum hoc loco præſcribitur.
Ex decretis Congregationis Cardinalium ſu-
per negotia Epiſcoporum 22. & 28. Ang. 1759.
non defertur liber oſculandus Vicario A poſto-
lico, neque Commendatario, ſeu ejuſdem Pro-
curatori, ex decreto S. Rituum Congregationis

5* Dicto Evangelio, ſtans in medio

SSõ

& alus uſopue ad Offert. 97
die 7. Septemb. 6tt. neque aliis in hac Rubrica
non nominatis, ſine facultate Sedis Apoſtolicæ;
Principibus autem magnis ex tolerantia, non
autem inferioribus laicis: & illis alius liber defe-
rendus eſt, non idemi pſe Celebrantis, qui pro-
prium eo caſu ſemper oſculari debet librum.

Altaris verſus Crucem, elevans & exten-

dens manus, incipit (ſi dicendum ſit)s Credo. Cum dicit, In unum Deum, jun-
git manus, & caput Cruci inclinat: quo erecto, ſtans ibidem junctis ante pectus

manibus, ut prius proſequitur uſque ad finem. Cùm dicit, Jeſum Chriiſtum Ca-
Put Cruci inclinat. Cum dicit, Et incarnatus eſt, uſque ad, Et homo factus eſt, in.
cluſivè, genuflectit. Cum dicit, Simul adoratur, caput Cruci inclinat. Cum di-

cit, Et vitam venturi ſeculi, Amen : producit ſibi manu dextra ſignum Crucis à

fronte ad pectus.

ſ Credo.) De Symbolo & ejus partibus egi-
mus ſuprà tit. . pag. 29. Ad ea verba Et in Siritu
ſanctum, non inclinatur caput, ſicuti neque ad
ea, Palrem omnipotenten; tantummodo in ver-
bo Deum, quod nomen eomune eſt tribus per-
ſonis; & in verbo, Jeſum Chriſtum; de quo di-
ximus ſuprà tit. I. nu. 2. Item quando dicitur a-
doraturnon ultra, ad ſequens verbum conglo-
réficatur] caput inclinatur, ex vi verbi ejuſdem.
t Producit ſiggunm Cracis.] Ita Beleth. cap.

7o. ob rationem ſuprà allatam in fine Hymni
Angelici; ſed antiqua fidelium conſuetudo fuit.
ut cum Symbolum fidei recitarent, in verbis il-
lis, Carnis reſurrectionem, frontem Crucis ſi-
gnaculo munirent, teſtaturque id Ruffinus in eæ-
poſt. Gmboli: inde fortè translatum fuit ſignum
Crucis ad ſequentia poſtrema verba, ut quaſi ſi-
gillo Crucis fidei totius profeſſio firmaretur. In
verbo Amen junge manus, ut diximus in fine
Hymni Angehci.

4 In Miſſa ſolemni Subdiaconus circa finemultimæ Orationis accipit am.
babus manibus librum Epiſtolarum, deferens illum ſu pra pectus, & facta Altari ge-
nuflexione in medio, vadit ad partem Epiſtolæ x contra Alare, & „ cantat Epi-
ſtolam, quam etiam Celebrans interim ſubmiſſa voce legit. aſſiſtente ãbi Diacono
à dextris, & item Graduale, Tractum, &c. uſque ad, Munda cor meam. Epiſto-
lã cantatã, Subdiaconus facta iterum genuflexione Akari in medio redit ad Celc.
brantem, & genuflectens z oſculatut ejus manum, & a ab co benedicitur, præ-

terquam é‘ in Miſſis Defunctorum.

u Accipit librum.) Comitatus ab uno Aco-
lytho, ait Innocent. III. Iib. 2. cap. 29. procedir
Subdiaconus; ſed habetur in Cærimon. Epiſc.
lib. 1. cap. o. quod Cærimoniario comite pro-
cedat ad cantandam Fpiſtolam: comitatur au-
tem Subdiaconum à ſinuſtris ejuldem, quod &
aliàs facit, genuflectens cum eo unico genu;
quod ſemper fit, niſi aliud in Rubricis præſcri-
hatur.
X Contra Altare.) Meminit hujus ſitus Se-

verus Sulpicius lib.s. de Eita & Martini: ante Al-
tare, inquit, aſtante, qui lectionem S. Pauli pro-
ferret. In dextra verò parte Eccleſiæ cantandlam
eſſe Epiſtolam docot Petrus Antiſiodor. citata
à Durand. lib. 4. &.. nunc cantatur juxta cornu
Altaris, ubi Celebrans legit Epiſtolam, in pla-
no presbyterii: & eſt dextera pars Eccleſiæ in-
trantibus in eam.
y Cantat Epiſtolam.) Non habet Subdiaco-
nus hoc munus ex conſecratione: ſed quando à

Patri-

9 Commeni. in Rubr. Mitalis Pars II. Tit. VI.

pPatribus datum eſt Diacono, ut cantaret Evan-
gelium, datum eſt Subdiacono, ut Epiſtolam;,
Amal. lib.I. g.1. ſoli verò Subdiacono nunc con-
venit adeo, ut potius Sacerdos ipſe Epiſtelam
legere debeat, quam pati, ut inferior Subdiaco-
no id exequatur, Iicrol. cap. . cap. Se Subdiac.
diſtinct. 31. in colectan. Martini Braccar. Si verò
inferior cantare velit, ne ſacras induat veſtes, de
gquibus loqui videtur Canon; ſed ſuperpelliceum
tantum , ut hoc ebd. tit. infra n. 5. diciter.

2à Oſculatur ejus manum.) In uſu erat apud
quoſdam teſte Durand.c. Iz. fortè loquitur de
Romanis:- nam Innocentius III. lib. 2. cap. 30.
teſtatur idem de Romana Eccleſia.
a Ahb eo benedicitur.) Non in principio, ut
Diaconus. Rupert. lib. I. C. 36. ſed in fine Subdia-
conus, quia ante Evangelium lex Moſaica acce-
pit finem in Chriſto, Innocent. III. cap. 30.
b lIn Miſſis Defanétorum.) His miſſis non
congruunt ſolemnitates. Durand. abi ſupra.

5y Poſtea idem Subdiaconus accipit miſſale Celebrantis, defert ad cornu Evan-
elii in Altare, & ibi miniſtrat Celebranti: qui in medio Altaris, ſubmiſſa voce
dicto, Munda cor meum, &c. & deinde lecto Evangelio, quod in fine non oſcu-
latur, e delato etiam per Diaconum hlibro Evangeliorum ad Altare, 4 imponit
incenſum in thuribulum. Poſtea Diaconus genuflexus ante Altare e dicit, Munda
cor meum, & accipiens librum Evangeliorum de Altari, g petit benedictionem
à Celebrante fimiliter genuflexus in ſuperiori gradu Altaris: & oſculata illius ma-
nu; à præcedentibus Thuriferario, & duobus Acolythis cum candelabris accen-
ſis de credentia ſumptis, vadit cum Subdiacono à ſiniſtris ad locum Evangelii m
contra Altare verſus populum, ubi Subdiacono librum tenente: medio inter du-
os Acolythos tenentes candelabra accenſa, dicit, Dominus vobiſcum, junctis ma-
nibus. Cum dicit, Sequentia, &c. ſignat librum in principio Evangelii frontem,
os, & pectus: poſtea u ter librum incenſat, hoc eſt, in medio, à dextris, & à ſini-
ſtris, & proſequitur Evangelium junctis mamibus. Interim Celebrans, poſt datam
Diacono benedictionem, retrahens ſe ad cornu Epiſtolæ, ubi ſtat junctis manibus;
& cum Diaconus dicit, Sequentia S. Evangelii, Sacerdos etiam ſignat ſe, & cum

nominatur Jeilus, caput inchinat verſus A

lare. Finito Evangelio Sacerdos o ofcu-

latur librum p à Subdiacono ſibi delatum, dicens, Per Evangelica dicta, &c. & à
Diacono ter ꝗ ineenſatur. Si ſit coram Prælato in ſua reſidentia, liber defertur
ad Prælatum, ut ſupra, & ille incenſatur, ut in Pontificali. Poſtea ſtans in medio
Akaris verſus ad Crucem, incipit, ſidicendum ſit, Credo, ſtantibus poſt eum
Diacono, & Subdiacono; deinde ad Akare accedentibus, & cum eo proſequenti-

bus, ut dictum eſt ad Gloria in exceltis.

& Delato per diaconum libro.) Nullo comi-
te. Comes enim datur miniſtris ad aliquid can-
vandum, aut quando exeundũ eſt& Presbyterio.
d Inpenit incenſum.) Eo prorſas modo, que
in principio Miſſæ dictum eſt. Neque tamen
Celebrans interrumpere debet Evangelium,
quod ĩpſe legit, ut ea præſtet, quæ circa Diaco-
num ſunt peragenda, ſed hic expectet finem.
e Dicit Manda cor mepm.] Super primo

Altaris gradu altiori hoc dicit: in quo etiam ver-
ſus Celebrantem ſtantem in latere Evangelii⸗
non omninò converſus ad eum peait benedicti-
onem.
f Accipiens librum Evangeliorum, & c.] Ju-
bet Ordo Romanus Diaconum orare ame Alta-
re, tum petere benedictionem, deinde ab Alta-
ri accipere librum, tum à Sacerdote, qui bene-
dicit illi, tacitè dicit Dominus ſit in corde tuo & c.
Hxc

Ee⸗
gui
nic
nil
dor

in:

an
utte

Evu

n ahl
Guinnc

eſio
e Nbeie⸗
licnare.
14
lls non
ire
Alyn.
lawoee
nolen⸗
nponit
Gonem
luemer.
accen.
ngelin
nterdl⸗
b.
ronteln,
Laui.
tdarum
Hnavibus
Acum
⸗
xc &
Eetenun
nmnedio
lt eumn
gbenl⸗

tiamret⸗
engeli .

enecicti⸗

E)l⸗
ie Ali⸗
eabAltr⸗
u bene⸗
m E⸗

De Epiſola, Craduali, & aliis uſque ad Offert. 99

Hæc cadem Amalar. lib. .. c. S. docet. Quaſi, in-
quit, de Sion exeat lex nova, & verbum Domi-
ni de Jeruſalem: neque tamen illud prædicetur,
niſi poſt Orationem, & miſſionem à majori.
Hoc loco commemorandum cenſeo venera-
tionem adhiberi ſolitam libro SS. Evangeliorum
in antiquis Conciliis: in quorum ſede nobiliori,
& media inter Epiſcopos collocabatur liber E-
vangeliorum, ut ſcribit Baron. anno 327. & 4g11.
ut cilicet Chriſtum repræſentaret. Certè liber
Evangeliotum in Altaris medio poſitus majo-
rem habet quam aliàs venerationem.
g Fetit Benedictionem.] Dicat Diaconus,
ube Domne, non Domine: nam Hoc Dei eſt,
Ulud hominis præclari, ut probat Bar. ex Evodio
lib. de Miraculis s. Stephani anno 416. ſed & S.
Hieronymi tempore omnes Sancti: & homines
alii vocabantur Domni, ſolus autem Deus, Do-
minus. Et interim Miniſtri, qui cum Diacono
ſunt, genuflexi manent, ex Cærimon. Epiſcop.
lib. 2. Cap. 5. niſi fortè ratione dignitatis Epilco-
palis illud ibidem præſcribatur, quod puto veri-
us; & eſt in praxi communius, ut coram Epiſco-
o tantum fiat.
h Oſculata illius manu.] Nimirum dextra,
Ianocent. loco eit. cap. 36. hoc eſt gloriam Dei
deſiderat Diaconus, de qua Cant. 1. Dextera
illius amplexabitur me. Hæc ille.
i Præcedentibus Thuriferario, &c.] De Thu-
riferatio, & luminibus Ordo Romanus. De lu-
minibus ad Evangelium, in ſignum lætitiæ,
Hieron adverſ. Vigilant. ut videlicet Prædi-
cator præmittat bonam opinionem, & lumen
operum bonorum, Innocent. III. c. 40. lib. 2.
Populus etiam, ut cum fructu audiat verbum
Chriſti, præmittat Orationem, denotaram in
Thuribulo ardente, & gaudium ſpirituale in ce-
reis. Durand. lIib. 4. c. 24. ubi fuſius ille.
Quæritur, an miniſtri peccent mortaliter,
cantando Epiſtolam, ſeu Evangelium, in pec-
cato mortali? affirmat Navar. de Pœnitent. d. 6.
cap. 1. S. Sacerdos, nu. 1J. cum aliis: negat Sua-
rez. 3. part. quaſt. 6y. artic. 4. Cave tibi: nam
de Diaconis ait Paulus 1. Timœ. 3. Miniſtrent,
nullum crimen habentes. Aliqui docent, Subdia-
conum ſine Manipulo miniſtrantem, quia ex of-

ficio non miniſtrat, non peccare, ſi in peccate
vel cenſura miniſtrat; neque fieri irregularem ;
quod non eſt improbabile.
1 Vädit cunz Suabdiacono.] vadit autem Dia-
conus portans librum ante pectus, ex Cærim. E-
iſcop. lib. . cap. 9. ut intelligat, Prædicatorem
verbi Dei debere prius illud habere ante oculos,
in corde, & in manibus, quam in orce, Rubeus
lib. 2. . 33.
m Contra Altare verſus populum.] Anti-
qui in edito loco legebant Evangelium; quem
locum vocavit Tribunal S. Cyprianus lib. 4. E-
piſt. y. & Pulpitum, lib. 2. Epiſt. y. quaſi in pu-
blieo ſtatutum, ait Walafr. c. 6. Dicterium, Ba-
ſil. Seleuci lib. 2. de S. Thecla. Analogium, id eſt,
ſuper quo legitur, Iſid. ib. 7. Orig. Lectorium ,
Anaſt. apud Bulenger. Iib. 3. cap. 12. Umbonem
Latini, e eodem ibidem 6. IS. alii Ambonem, ut
in Sixto, Platina, & Caſſiod. lIib. o. Hiſt. tripart.
cap. 4.vel à Græco verbo «ρμ1νιι. hoc eéſt aſcen-
do, ex Bellarmin. Iib. 2. de Miſſa cap. 16. vel ab
ambiendo, quia cingit intrantem; Walafr. ..
velab ambiendo, quod locus ille gradibus am-
biatur uttinque, Durandus loco citato; ſed Græ-
ca vox eſt, quæ pulpitũ ſignificat ſuggeſtum, &
locum altum, Primò, ut audiatur ab omnibus, ex
Innocent. III. c. 23. Secundò, quia palam ante
oculos omnium, non in latibulis, ut Hæretici;
annuntiamus Evangelium. Tertiò quia Chriſtus
docturus turbas aſcendit in montem. Quartò,
quia eminentiſſima eſt doctrina, Amal lib. 3. cay.
Iö. Hodie communius cantatur ante Altare, ſed
contra Aquilonem, inter Altare & populum,
quod idem eſt, ac contra Altare, verſus popu-
lum: & uſus jam declaravit verba Rubricæ; quæ
alioquin videntur pugnare invicem, & non
pugnant, ſed locum & ſitum quaſi medium indi-
cant; ita ut Diaconus, neque totus ſit contra Al⸗
tare, neque totus ſit verſus populum, ſed inter
utrumque faciem ſiſtat ſuam: Cauſas autem vide
ſuprà nam. I. pag.gf. Reliqua quæ ſequuntur pa-
tent ex ſupradictis num. 2.
n Ter librum incenſat, & C. Intellige à dex-
tris libri, quæ eſt illius pars nobilior; & incen-
ſatio fit ad venerationem Chriſti in ejuſdem ver-
bis Evangelicis.

100

o Oſäénalaeur librum. Diaconus redit vacuus,
ut polſt prædicationem contemplationi ſe dedat,
Durandus ſapra. Liber & Thuribulum repor-
tantur ad Sacerdotem, quia Chriſtus primus eſt
& noviſſimus, ad quem referenda omnia, In-
nocent. cap. 45. Sacerdos oſculatur ex amore, &
item quia acceptat verbum Chriſti, Duranedl. ibi-
dem. incenſatur in Sacerdote Chriſtus, in gratia-
rum actionem: idem ibidenz & Ordo Romanus.
Dum cantatur Evangelium, Thuriferarius
Ktabit poſt Diaconum ad ſiniſtram ejuſdem, Ord.
Roman. & agitabit leviter Thuribulum, eleva-
ta aliquantulum operculi catenula, ne ignis ex-
tinguatur.
Subdiaconus & Acolythi immobiles ſtabunt,

Comment. in Rubr. Mißalis Pars II. Tit. Vl.

neque capita inclinabunt unquam, multò mi-
nus genuflectent, ut dictum eſt in tit. 12. nu. g.
art. 1. Cærimoniarius poſt Diaconum ſtabit.
p A Subdiacono ſibi delatum.) Subdiaconus
defert librum apertum ad Sacerdotem ſine ulla
reverentia, tam Altari, etiam in quo eſt Sacra-

mentum, quam Sacerdoti, ob reverentiam ſa-

cri Evangelii: deinde clauſo libro reverentiam
faciet utrique, & deponet librum ſuper Creden-
tia. Acolythi finito Evangelio deponent cande-
la bra ſine mora.
q Iacenſatur.) Diaconus in plano medio ter
incenſabit Celebrantem: qui coram prælato ſuo
ſicuti non oſculatur librum, ita neque incenſa-
tur, ut in ſequenti textu.

Si autem ſit prædicandum, Concionator finito Evangelio prædicet, & Ser-
mone, ſive Concione expleta, dicatur Credo; vel ſi non ſit dicendum, can-

tetur Offertorium.

Hec loco concionandum eſt, ex Ordine Ro-
man. ut Concionator ſit quaſi interpres ſancti
Evangelii: ſed antiquiores poſt Symbolum con-
cionabantur, ex lib. . conſtit. Apoſt. cap. g.
Si Celebrans concionari velit, ſedeat ſuper
ſcamno nudo in cornu Evangelii capite tecto, aut
ſine Caſula in pulpito.
Orator Romæ non utitur Stola ſuper Cot-

tam, ob reverentiam Papæ, qui extra Sacra-
menta Stolâ utitur; initio Concionis ſignabit
ſe ſigno Crucis, quod docuit ex Corrippo Poeta
Baronius anno péy. Stabant etiam auditores ad
Conciones; uti ad Eyvangelium, ex Auguſtino
lib. yo. Homil. Wmil. 26. non tamen ubique
nam ſedebant Acz. 13. verſ. 14. & apud Clem:
lib. 2. conſtit. cap. 5. .

7 Cum verèò in Symbolo cantatum fuerit, Et incarnatus eſt, Diaconus accepta
burſa de credentia ‚ambabus manibus eam defert clevatam cum ſolitis reverentiis
ad medium Altaris, in quo " explicat corporale, & revertitur ad Celcbrantem.
Cum non dicitur Credo, Subdiaconus defert Burſam ſimel cum Calice, ut infra

dicitur.
Quid agendum ſit à Celebrante, & miniſtris,
ad ea verba, Ert incarnatus eſt, dictum eſt ſuprâ
part. I. tit. 7. num. 3. pag. 13. qun verò tempore
Symboli ſtant, ad prædicta verba genuflectant
in ſuis locis verſus Altare.
r Explicat Corporale.) Ia Ordo Rom. ſer-
vatis iis, quæ ſuprà docuimus initio Miſſæ priva-
æ tit. 2. num. 2. pag. o. Celebrans & Subdia-
æonus, ſi ad Altare ſint, & non ſedeant, paulu-
lum ſecedant verſus cornu Evangelii, ut Diacono

veniẽti quafi medium Altaris totum relinquant.
Diaconus autem ſolus cum debitis reverentiis
portat burſam ſine comite ex Cærimon. Epiſc.
lib. I. cap. 9. per wiam breviorem ad credentiam,
per longiorem ad Altare.
Porrò memorato Incarnationis myſterio, non
prius, extendit Diaconus corporale pro initio
Sacriſicii; quia & Chriſtus non niſi poſt Incarna-
tionem redemptioni per paſſionem operam
dedit, Rubeus, lib. 2. ap. 41.

8& Si quandoque Celebrans cantat Miſſam ſine Diacono & Subdiacono, E-
piſtolam cantat in loco conſueto aliquis Lector, ſuperpelliceo indutus, qui in fine

non

1on
Corn
mine
Aun
ellerd

colig

Catth
Jan

nuhn
lulpe
emne
n⸗
omul
ſells

ee
e M
chardi

3
XEma
Cum!
Kad
11
Lene
lem
le 4
vode
ide
lorzi
le col

ld .
l. .6.
labr.
acomg
ſnell
dr⸗
Ukiam ſg
crehtiam
Cteden.

tcande⸗

necotet
Elutofo
lgcenla⸗

XAK..

1, (A.

Ecti⸗
ſnubt
oen
Ores A
glliino
dige
Qen.

Ceyta
entis
ntem.
inkia

guan.
rentis
Epil.

Ntiarm,

on
initio
AIna⸗
lan

ſine
non

.

De Ofertorio & aliisuſque ad Canonem. J1701

non oſculatur manum Celebrantis: Evangelium autem cantat ipſe Celebrans ad
cornu Evangeli, qui & in fine Miſſæ cantat, Ite Miſſa eſt, vel Benedicamus Do-
mine, aut Requieſcant in pace, pro temporis diverſitate.
Antequam definireur, quod Subdiaconatus lib. 6. cap. 25. Adde præterea, qued in hac ea-
eſſet Ordo Sacer, cantabat Epiſtolam Lector, ut dem Miſſa Celebrans dicit Mrie in cornu Epi-
colligitur ex Clem. lib. ö. conſt. . 25. & Concil. ſtolæ; ut in aliis ſolemnibus; item, Humiliats
Carthag. IV. cap. . & cap. Lector. diſt. 23. Lege capitæ, ſed verſus Altare, ut dicittur in Rubr. pre-
Joan. Langbercrucium in ſpecul. Canonicorum pria fer. z. Cinerum.

De Ofertorio, & aliis uſque ad Canonem. UII.

1 Ico Symbolo, vel, ſi non ſit dicendum, poſt Evangelium Celebrans
oſculatur Altare in medio, & junctis manibus ante pectus ibidem à ma-
nu ſiniſtra ad dextram (ut dictum eſt ſupra) vertit ſe ad populum, extendens ae
jungens manus dicit, Dominus vobiſcum, & junctis manibus revertitur pec ean-
dem viam ad medium Altaris, ubi extendens, & jungens manus, caputque Cru-
ci inclinans, dicit Oremus: tum junctis ut prius manibus s dicit offertorium: &
omnia quæ uſque ad finem Miſſæ in medio Altaris dicenda ſunt, dicit ibidem ftans
verilus ad Altare, niſi ubi aliter ordinatur.

Hæc eadem, & quæ ſequuntur ad finem uu- ſBictit offertorium.] Lege titul. 12. ſupra n.
que Miſſæ privatæ, ſunt ferè verba ipſius Bur- I.in I. parte, pagina. 32.
chardi, ut initio diximus.
2 Dicto offertorio, e diſcooperit Calicem, & ad cornu Epiſtolæ ſiſtit,
& manu dextera amovet parvam pallam deſuper Hoſtiam, accipit x Patenam
cum Hoſtia, & ambabus manibus uſque ad pectus eam elevatam tenens, ocu-
ks ad Deum elevatis, & ſtatim demiiſis, dicit, Suſcipe ſancte Pater, &c.

1 Diſcooperit.) Velum plicatur à Miniſtro,
& deponitur prope Tabellam Secretarum ab ea-
dem parte Altaris ubi Calix, ne ſuper Corpo-
rale, aut extra illud remaneat non plicatum ;
quod cum neque à Sacerdore plicari convenire
videatur, plicetur à Miniſtro: & eſt ritus laudabi-
lior; idem explicato manutergio, in eadem par-
te collocabit ibidem pelviculam cum urceolis.
u A cornu Epiſtolæ.) Nullum myfterium:
ſed quia ibi ſunt ampullæ vini, & aquæ.
2 Patenam cum Hoſtia.) Dicitur Hoſtia,
quia eſt materia ad Sacrificium, & Hoſtiam. Item
Hoſtia, quæ ante hoſtium pugnarn offerebatur,
Gemma. lib. I. c. ꝗ5. Panis eſt, quia Chriſtus de-
dit ſe uti panem vivum, Joan. 6. ex frumento
eſt, cui comparavit ſe Chriſtus, Mf grannm

frumenti, &c. Toannis 12. ſine fermento, id
eſt ſine peccato, &, ex prima inſtitutione, in
Azymis, Gemma lib. 1. c. 3. mundiſſima debet
eſſe, ex Decreto Aniceti apud Burchard. lib. y.
cap. 29. in modica quantitate, ex Decreto A-
lexand. Papæ dicentis, Quantè paucior, tantò
potior, Radulph. Propoſ.23. in modum denarii,
cum imagine Chriſti, ſeu literarum nominis
Chriſti, quia traditus eſt & venditus triginta de-
nariis; & eſt verus denarius laborantibus in vi-
nea Domini, quo etiam reparatur in nobis ima-
go Dei, Gemma ibidem cap. 3y. formæ rotun-
dæ, ex Epiphan. in Ancor. integra debet eſſe,
ob Chriſti integritatem, ex Concil. Coyacenſi
cap. 3. vocatur oblationis Corona à S. Gregor.
4. Dialog. JIJ. quaſi Orbis, ad ſigniſicandum
N 3 Chri-

102 Comment. in Rubr. Miſſalis Pars II. Jit VII.

Chriſtum, qui eſt Alpha & Omega, Dominus
Orbis, Durand. lib. 4. cap. 30o. Et in retunditate
Hoſtiæ, Patenæ, & Calicis intellige Sacrificii
noſtri perpetuitatem uſque ad finem mundi. Fi-
guram habet Hoſtia in altera tantum parte; quia

parato ſacrificare tres ſubſtantias in Chriſts
carnem, animam, deitatem. Imago verò Cru-
cis in Hoſtia deducitur à Baronio ango is. ex lib.
1. Dialog. S. Gregor. cap. . & ex Romanorum
uſu, qui panem cquebant quadrifida inciſione

Chriſtus Deus & homo eſt, ut Deus figura ca- in forinam Crucis decuſſatam ; ex quo laudabi-
get; notat Humber. Card-in diſp. contra Gracos, lior eſt imago Crucifixi tantum in Hoſtia, quam
Romanam Eecleſiam in pane, aqua & igne præ- illud quidquam.
3 Si fuerint aliæ Hoſtiæ non ſuper Patenam, ſed ſuper Corporale, vel in alio
Calice ſeu vaſe proᷣ Communione populi conſecrandæ, Calicem illum ſeu vas y
dextra diſcooperit, & intentionem ſuam ctiam ad illas offerendas & conſecrandas
dirigens, dicit ur ſuprà, Suſcipe., &c. ut in Ordine Miſſæ. Quo dicto, Patenam
utraque manu tenens, cum ea z faciat ſignum Crucis ſuper Corporale, & depo-
nit Hoſtiam a circæ medium anterioris partis Cerporalis ante ſe, & Patenam ad
manum dextram aliquaitulum ' ſubtus Corporale, quam, exterſo Calice, ut di-
cetur, cooperit purificatorio. Si autem adſit vas ſeu calix cum aliis Hoſtiis, ipſum

cooperit alià Patenà, vel pallà.

y Dextra diſcooperit.] Nimirum antequam
accipiat Patenam cum Hoſtia; & collocat Pyxi-
dem in medio Corporalis inter locum Calicis &
Tabellam Secretarum, ut dictum eſt ſuprà tit.
2. uu. 3. pebo. & ſicuti non poteſt commodè, ita
non eſt neceſte, ut Sacerdos eam elevet ſub præ-
textu oblationis, ſed ad eam tantùm intentionem
dirigat.
2 Facit fynum Crucis.) De hoc ritu, & aliis
fignis Crucis ſequentibus in Oblatione docet In-
nocent. III. lib. 2. c. 7S. ea nempe fieri, ut per
Crucis virtutem omnis conatus diaboli effugiat,
ne contra Sacerdotem, vel ſacrificium aliquo
modo prævaleat; quod ſemel dixiſſe ſuſhciat.

Fortè ritus fluxit ab Hebræis, qui in elevatione
Hoſtiæ verſus cælum, terram, antrorſum & re-
trorſum eam movebant, ex Lyran. in Lev. c. 7.
Burgenſ. ibid.
a Circa medium anterioris partis.] Deponi-
tur Hoſtia ſuper Aram, ubi eſt Crux cum Chri-
ſmate ab Epiſcopo facta, quaſi Corpus Chriſti
Cruci ibidem ſit affgendum, Gemm. lib. i. cap.
g9s. de hoc ritu teſtatur Durand. communiter
ſervato, ſed non Romæ, lib. 4. cap. zo. Vide in-
fra num. y.
b Subtus Corporale.) Habet Microl. c. o. ob
myſteria infrà declaranda in Patenæ involutio-
ne, quæ fit cum velo longo in Miſſa ſolemni.

4 Deinde in cornu Epiſtolæ accipit Calicem, purificatorio extergit, & ſiniſtra

tenens illius nodum, accipit ampullam vini c de manu miniſtri (qui oſcul uur
ipſam ampullam, non autem manum Celebrantis) & ponit vinum in Calicem.
Deinde d eodem modo tenens Calicem, producit ſignum Crucis e ſuper ampul-
lam aquæ, & dicit, Deus qui humanæ ſobſtantiæ; & infundens † parum aquæ in
Calice proſequitur, Da nobis per hujus aquæ & vini myſterium, &c. Si verò cele-
brat pro defunctis, g non facit ſignum Crucis ſauper aquam, ſed imponit abſque
benedictione, dicens Orationem ut ſuprà
c De manu miniſtri.) Teneat miniſter am- cipiat item eandem manu ſiniſtra, ut alteram

pullæ partem inferiorem, ita ut Sacerdos eam ſtatim miniſtret ampullam manu dextra. Offerat
poſſit per autem, ſeu manubriolum capere: re- autem ambas cum oſculis earum, non manus

Sacerde-

etd
clinan⸗
tgen
R
Ucadel
AI
Aneq
mero!
Rep⸗
Numm
e
ſnit
Cruo
1
Decte
ente
(cn
uſg
Cit
elhrt
C
Auni
ſri
1d
B

zon
ſee

len
8

I
in Chrico

Verdrl⸗
ohe er .
Omnanorlin
Caincttone
no hudbi.
oli,un

jelin alo
ſen va
CEcrands
Patenomn
gep
fenaumn ad
ice, ltcl.
bis ilm

tleratione
rlum Ete⸗
1Lel .,⸗
Depon.
cum Chr-
tpls Chrii
n hencn
ommuaiet
5. Viein

roleN
e imwolrie⸗
lemni.
Klniln
olculzrun
Calcenn.
er ampol
1qu I
eto ce⸗
ablqu

It altetan
10fen
on mmand
Sacenl⸗

De Offertorio, & aliis uſezue ad Canonem.

Sacerdotis, & cum debita reverentia, ſaltem in-
clinando caput, niſi Sace rdos de majoribus exi-
gat genuflexionem; ſed & Sacerdos ipſe propi-
ùs admoveat Calicem ampullis, ita ut neque gut-
ta cadere queat ſuper Altaris mappam.
d Eodem modoa tenens Calicem.] Nondum
ideò dataeſt Regula generalis jungendi manus
antequam ali quid benedicatur, quam habes nu-
mero ſequenti; ut intelligas excipi hunc caſum
à Regula generali, ne Calix, in quo jam eſt vi-
num, periclitetur amota manu.
e Super ampullam aquæ.) Aqua, ut dicemus,
ſignificat populum, benedictioneque eget cum
Gruce, ut Chriſto uniatur, Durand. lib. 4. c. 30.
f Parum aquæ.) Ita ex Liturgia Jacobi, & ex
Decreto Alex. I. de Conſecr. Diſt. z. cap. Sacra“
mentorum. Imo ex traditione Chriſti in ultima
Cœna, ut ait Cyprian. Epif. 6z. ad Cæcil. tum,
ut ſignificetur fluxus ſanguinis & aquæ ex latere
Chriſti, ex Alexand. tum, ut populus, in Apo-
calypſi ſignificatus per aquam, uniatur Chriſto;
ex Cypr. tum ut fateamur in una perſona Chriſti
duplicem naturam, ex Niceph. lib. i. c. 3. tum, ut
ſignificetur intoitus in vitam æternam, ex Ambr.
apudS. Th. queſt. 74. art. 7. B
Ex quibus illa quatuor patent, quæ in Anti-

103
phona, O ſacrum convivium, &c. id eſt: ex
duabus naturis Chriſtus, memoria paſſionis e-
juſdem, gratia ex unione populi cum Chriſto,
& pignus æternæ vitæ.
Quia vorò pauci ſunt electi, ideo etiam mo-
diciſſimum aquæ vult infundi Conc. Flerent. in
Isſtrubt., Armenorum; & eà minus aquæ, que
vinum eſt debilius, ut in vinum citius converti
queat ante conſecrationem, ut monet Azor.lib.
lo. Cap. 30.
Hinc S. Auguſt. 17. de Cwvit. c. 20. colligit-,
dandam eſſe Euchariſtiam cum temperatis & ſo-
briis epulis; potus enim cum aqua ſobrietatem
denotat apertiſſimè.
g Monfacit ſignum Crucis. Quia connotat
ſolemnitatem. Et ſicut in fine Miſſlæ defuncto-
rum non benedicitur populus; ita nec aqua, quæ
eundem populum ſignificat, ut diximus. Vel a-
qua hoc loco ſignificat populum Purgatorii, qui
jam eſt in gratia, Melchior. Huelamus de Caæri-
mon. WMaſſæ.
Si guttæ vini aut aquæ diſperſæ appareant in-
tra Calicem, tunc vel circumaéto vino Calicis u-
niantur, vel purificatorio abſtergantur, ne in
conſecratione oriatur dubium, an ſint eæ conſe-
cratæ.

5 Impoſitâ aquàâ in Calice, & finità Oratione prædictà, accipit manu dextra

Calicem diſcoopertum, & ſtans ante medium Altaris, ipſum ambabus manibus h
elevatum tenens, videlicet cum ſiniſtra pedem, cum dextra autem nodum infea
cuppam, intentis ad Deum oeulis offert dicens, i Offerimus tibi Domine, & c.
qua Oratione dicta facit ſignum Crucis eum Calice ſuper Corporale, & ipſum in
medio / poſt Hoſtiam co locat, & Palla coopetit. Deinde junctis manibus ſuper
Alt are poſitis, aliquantulum inclinatus dicit ſecreto, m In ſpiritu humilitatis, & c.
Poſtea erectus elevans oculos, manuſque expandens, & ſtatim jungens ante pe-
ctus n quod ſemper facit, quando aliquid eſt benedicturus) dicit, 9o Veni ſan-
cificator, &c. cùm dicit, Et benedic, p ſignat manu dextra communiter Hoſti-
am & Calicem, 4 ſiniſtra poſita ſuper Ahare,
humaæ ſabſtantiæ, &c. eft S. Ambroſii in Miſ-
ſa de Vigilia Nativitatis Domini, cui addita fuit
mentio vini & aquæ, & in hunc locum transla-
ta, uſuque recepta.
1 Poſt Ehftiam caliocat.) Antiquiores à late-

re Hoſtiæ collocabant calicem, Innocent. III.
lib. 2,

h Elevatum tenens.] Ita ut cuppa Calicis
non excedat oculos, neque ſit infra os, ad dif-
ferentiam elevati Calicis conſecrati.
i Offerimus tibi Domine.) Habet Durand.
loco cit. cap. 30o. ubi etiam indicat præcedentem;,

Seſcipe ſancte Pater, &c. Oratio verè, Deus: at

14

lib. 2. C. 5b. teſtatur tamen Durand. loco cit. eom-
muniter ſuo tempore poni Hoſtiam inter Sacer-
dotem & calicem: Calix autem hoc loco coope-
ritur, cautelæ potis gratia quàm myſterii, ait
Microl. c. 0.
m In ſpiritu humilitatis.] Meminere hujus
Orationis hoc loco Steph. Eduenſ. c. 2. & Ra-
dulph. Prop. 23.
n Quod ſemper facit. ]Hoc intelligitur de
manibus tantùm, non de oculis elevandis, qui
poſt conſecrationem defigendi ſunt potius in
hoſtiam conſecratam; & item, quando utraque
manus eſt libera, nec earum altera eſt oecupata
ad Hoſtiam tenendam, ſeu calicem: quod acci-
dit paulò ante eorundem conſecrationem; ne-
que enim deponenda eſt Hoſtia, vel calix in eo
caſu, ut manus jungantur ad illud verbum, be-
nedixit. Manus autem junctæ ſigniſicant divini-
tatem, & humanitatem Chriſti unitas: unde
virtus emanat benedictionis. Joan. Serranus.
o Veni ſanctificator. Habetur in Ordine Ro-
mano, & in Gallicano Ordine teſte Microl. cap. i.
p Sgnat mann dextra.] Ante Canonem
nullum invenio apud antiquos ſignum Crucis
ſuper oblata fieri, & hoc loco puto mutatum eſ-
ſe ordinem. Nam Innocent. præd. capite. docet,
accipi patenam cum Hoſtia, &α calicem cum vi-
no, tacto ſuper utrumque diſtinctè ſigno Crucis
à celebrante; hodis verè fit ſigillatim in depo-
nendo utroque: & deinde communiter fit unum
crucis ſignum ſuper utrumque jam depoſitum
in Altari, ad commemorandam Chriſti paſſio-
nem, præter alias duas cauſas ſuprà n. z. allatas.
Ad reformandas vero cruces manu dextra
regula ſit, juxta peritiores Romæ hac de re con-
ſultos, ut formentur duæ lineæ hoc modo †,
prout pingitur in Miſſali, non autem quatuor
puncta. .G& lineæ ilæ non excedant men-

Comment. in Rubr. Miſſalis Pars II. Tir. VII.

ſuram palmi communis manũs. Icem ex Innoc.
III. lib. g. c. 1. trauſverſa pars crucis fiat manu
quoque tranſverſa, non ea recta, qua ad abi-
gendas à calice muſcas utimur. Agit hac de re
fuſius Tydæus Bonamicus in proprio tractatu.
Hoc idem Leo IV. alt Epiſe. videtur docere: Ca-
licem, zit, & oblatan reltaà Cruce ſignate; addit
contra alium abuſum; Mon in circulo & varica-
tione digitorum. Idem docuit S. Carolus in Actis
Ecoleſiæ ſuæ, part. 4. de Miſſæ Cærimon. ut nimi-
rum tranſverſa manu pingatur pars crucis tranſ⸗
verſa tam ſuper Hoſtiam quàm ſuper Calicem,
& ſuper utrumque: in hoc autem ultimo caſu ea
pingi debet inter Hoſtiam & Calicem, ita ut æ-
qualiter altè fiat crux à Calice ad Hoſtiam, &
tranſverſè ſuper oram anteriorem pallæ, quæ
calicem tegit, quòd media eſſe ſolet inter Cali-
cem & Hoſtiam.
q Siniſtra poſita ſuper Altare.) Innocent.
lib. 4. cap. 1o. qula Chriſtus per Altare ſigni-
ficatus tribuit vim benedictionis Joan. Serra-
nus.
Si facienda eſt oblatio popußſi, fiat dicto Of-
fertorio ante oblationem Hoſtiæ, Aza Med.
Eecl. & Jacobus in ſuo Compendio. Eulogiæ dictæ
fuerunt, & fermentum, ad diſtinctionem azymi
panis: quæ oblata diſtribuebantur in fine Miſſæ,
vice Sacramentalis Communionis, Baron. anno
313. Uſus autem colligendi oblationes in ſin-
done placet, & habetur in Ord. Rom. qui tamen
Miſſas novas celebrant, non poſſunt circuire Eo-
cleſiam ad oblationem, ex Decreto S. Con-
gregationis Tridentini Concilii S=ſ. 22. neque
in fine oblationis debet dari benediétio. An ve-
rò populus oſculari debeat celebrantis manum,

ſervetur locorum conſuetudo; certè non in Mil-

ſa defunctorum.

6 Tum junctis ante pectus manibus, accedit ad cornu Epiſtoſæ, ubi ſtans.
miniſtro aquam fundentes lavat manus, id eſt, extremitates digitorum pollicis &
indicis, dicens Pſakhmnum, ? Lavabo inter innocentes, cum Gloria Patri, &c. qui
verſus, Gloria Patri, a prætermittitur in Miſſis defunctorum, & in Miſſis de Tem-
pore à Dominica de Paſſione uſque ad Sabhatum ſanctum excluſivè.

Tr Miniſtro

l
beoce
lercosi
nbuit
Pampn
kpoſt.
ſocoſ
Ri1.
65la

(diben

Rhrc
Minne
iee
1
medh
nus
l
ep
Gulis
Nen
ctetd
eltel
ſoin
llis
ſeben
fone
lain
Num
Prim
1
cems
Ne.ln
tumen
lionun
eo
io/
al

i
ei

er lanoe,
fiar Imanu
Uaad abi.
lae de te
O aatn.
ere: C4.
Uate, Adit
Gouritn.
gin Aile⸗
gutnimi.
neis tranl⸗
1Calcem,
mocalden
1, ttalte⸗
iam, &
le
Nter Cali

Iunocene,
e ſani.
n. Ferre⸗

dico 06.
a M.e.
girlice
emujmi
ne lle,
Kon Ane
es in ſn.
uitamen
cuireho⸗
5, Cor⸗
2 neqe
Aure⸗
hhanuis,
nin Ml⸗

De Offertorio 65 aliis eſque ad Canonem.

r Ainiſtro aquam fundente.] Elevato priùs
ab eodem paululùm ab Altari manutergio, ut Sa-
cerdos illud capere queat; & tenente pelviculam
in ſiniſtra, ampullam aquæ in dextra, cum oſcu-
lo ampullæ & debitis reverentiis fundit aquam:
tepoſità deinde ampulla aquæ cum alia vini in
loco ſuo, manutergium plicabit.
ſ Lavat manaus.] Ait Dion. de Eceleſ. Hier.
c. 3. Lavatio, quæ ſummis, ſive extremis digitir

aabibetzr, coram ſanct iſſimis ſignis obſervatur,

quaſi coram Chriſto ſpectante omnes oceulziſſimat
noſtras cogitationes, & ſunsmarunz partinss ex-
piatiovem, &c. Itaque in ſignum ſit puritatis a-
nimarum, Clem. lib. 5. Conſtit. Apolt. cap. 1. ut
puri accedamus, ait Cyrillus jeroſol. Catech. 7.

10 5
myſtagog. BExtergit à tactu communium manu-
um, & terreno pane. Ord. Rom. de Ofic. Aiiſ-
ſæ, & Rab. lib. I. in fin. A veniali, & peccato-
rum reliquis emundat, ex S. Thom. 7y. p. q. &.
art. r. ad primam.
t Lavabo inter innocentet manus meas.) Ha-=
betur in Liturgia S. Petri Graca. Citat S. Ger-
manus im Theoria rerum Eccleſ. hæc eadem ver-
ba, cum agit de hac digitorum ablutione. Ad
Verſ. Glorisa Patri, qui poteſt dici, cùm redi-
tur in medie Altaris, caput inclinatur. L
u Praætermittitur, &u.] Vide quæ diximus
part. I. tit. . unm. I. pag. 16. neque illius loco
dicendus eſt Verſ. KRequiem: quod aliqui ſcri-
pſere.

7 Celebrans lotis manibus eas tergit, & illis ante pedus junctis revertitur ad

medium Alkaris, ubi ſtans, oculoſque ad Deum elevans, & ſtatim demittens, ma-
nibus junctis ſuper Altare, aliquantulum inclinatus dicit ſecretò Orationem, &
Suſcipe ſancta Irinitas, &c. Qua dicta, manibus hinc inde extenſis, & ſuper Al-
tare poſitis, oſculatur illud in medio: tum junctis manibus ante pectus, demiſſiſque
oculis ad terram, à ſiniſtra manu ad dextram vertit ſe ad populum, & verſus cum
cxtendens & jungens manus, dicit voce aliquantulum elata, Orate fratres, & ſe-
cretò proſequens, Ut meum ac veſtrum ſacrificium, & c. = perficit cireculum, re-
ver:ens ſunctis manibus ante pectus à manu dextra ad medium Akaris. Et reſpon-
ſo à miniſtro, vel à circunſtantibus, a Suſeipiat Dominus ſacrificium de manibus
tuis, &c. (alioquin per ſeiplum, dicens, Sacrificium de manibus meis, )ipſe Ce-
lebrans ſubmiſſa voce dicit, Amen. Et manibus ante pectus extenſis, ut fit ad ora-
tionem, ſtans in medio Altaris verſus librum dicit abſolutè ſine Oremus, & ſine a-
lia interpoſuione, Orationem, vel à Orationes ſecretas. Cùm dicit, ber Domi-
num, ingit manus: cùm dicit, Jeſum Chriſtum, caput inclinat, quod facit in
pritna Oratione & ukima, ſi plures ſint dicendæ.

X Sauſcipe ſantta Trinitat.) Hanc habet pre-
cem Steph. Eduenſ. c. 12. & Microl. z./1. non ex
aliquo Ordine, inquit, ſed Eccleſiæ conſuetudi-
ne. Inclinationem, Iunocent. HI. lib. 2. c. 6o. non
tamen Innocent. meminit harum quinque Ora-
tionum: quas poſt Innocentium additas fuiſſe
ideo putat Bellarm. lib. 2. de Miſſa. c. 7. In me-
dio Altaris nunc orat Sacerdos, Dionyſ. de Her.
Eccl. cap. 3.
y Orate fratres.) Leo Papa inſtituit, ex Ra-
dulph. Prop. 23. ſed de eo meminit Soter de Conſ.
diſtinct. I. Eoc quoqne; & Chryſoſtom. Komil.

70. in 2. Epiſt. aa Cor. ut notat Durand. Lbh. 2. A⸗
Rit. cap. 29. Reliqua cum ſilentio dicuntur;
cum paratur conſecratio, tacitè precari Sacer-
dotem docet S. Clem. lib. 5. Conſt. Apeſt. cap. 12.
Oremus dicitur verſus Altare, Orate fratres,
verſus populum; quia hic alloquitur Sacerdos
populum tantùm, non autem ſei pſum, Durand.
lib. . C. 32.
* Perficit circulum.] A dextera, ut antiqui
loquuntur, ad ſiniſtram Altaris; quia ſiniſtra tri-
ſtitiam ſonat, & jam paſſioni Chriſti appropin-
quat magis Sacerdos. Cirenivi, ait David, & nm.
o A

106

molavi. Pſal. 26. oſtendit etiam ſe eſſe in ſini-
ſtra, id eſt peccarorem;, pro quo orari petit,
Durand. IlIib. 4. c.14. ad literam dici poteſt, perfi-
ci circulum, ut convertat ſe Sacerdos ad librum,
ad quem ſemper ſe vertit, excepto unico caſu,
ante Offertorium;, quod à Choro cantabatur.
a Suſcipiat Dominus, &c.) Paulò diverſam
hanc partem habet Remigius Antiſiodor. n ex-
poſt. Miſſæ, hanc ipſam Durand. lib. 3. cap. 3.

Comment. in Rubr. Miſſalis Pars II. Tit. VI.

b Orationes ſecretas.) Explicavimus ſuptàâ 1.
part. tit. I2. pag. 32. Dicit eas Sacerdos in medis
verſus librum, hoc eſt, converſus ad librum,
non recedens à medio. Hinc patet, aptandum
eſſe librum prope Cotporale, ut commodius le-
gatur; non autem relinquendum eo loci, in que
lectum eſt Evangelium, licèt hac de re taceat Ru-
brica.

8& Pervento autem in concluſione ultimæ Secretæ ad verba illa, Per omnia

ſæcula ſæculorum, excluſiv&; Sacerdos ſtans in medio Altaris, c depoſitis ſuper
co manibus hinc inde extenſis, dicit convenienti, & d intelligibili voce præfa-
tionem. Cùm dicit, Surſum corda, elcvat manus hinc inde extenſas uſque ad
pectus, ita ut palma unius manus reſpiciat alteram. Cùm dicit, Gratias agamus
Domino, jungit manus; cùm dicit, Deo noſtro, oculos elevat, & ſtatim cruci
caput inclinat. Reſponſo, digaum & juſtum eſt, elævatis & extenſis ut prius ma-
nibus, proſcquitur præfationem propriam, vel communem, ut tempus requirit.
Cùm dicit, Sanctus, junctis ante pectus manibus, & inclinatus voce mediocri

proſequitur, miniſtro interim parvam e campamilam pultante. Cùm dicit Be-
nedictus qui venit in nomine Domini, &c. crigit ſce, & f ſignum Crucis ſibi pro-

ducit à fronte ad pectus.

c Depoſitis ſuper es manibus.) Ut omnem
cogitatum temporalem deponat, & exercitio
bonorum operum aditum ſibi faciat ad elevati-
onem cordis, Durand. d. cay.
d Iutelligibili voce, Per omnia ſæcula ſæculo-
ram.) Ut aſlentiatur populus, & confirmet ſua
voce Amen, quæ Sacerdos ſecretò Deum præ-
catus eſt, ex Ord. Nom. & Microl. c. 2.
De Præfatione egimus ſuprà I. part. tit. 12.
yag. ꝗ3. Ritus etiam patent ex ſupradictis :nam
quadrant ſingulis verbis ejuſdem Præfationis.
Non vertit ſe Sacerdos ad Dominus vobiſcum,
qui intentus eſt totus nunc ad Sacrificium, ut
ſuprà diximus ex Amal. lIib. 2. cay. 9. lege ſuprà
tit. j. n. I. pag. 92. neque jungit manus ad Per
Cbriſtum Dominum noſtrum.

9 In Miſſa ſolemni, dicto Oremus, Diaconus & Subdiaconus g

e Campanulam pulſante.) Ter cum aliqua
diſtinctione, tum in laudem Dei ter ſancti, tum
ad excitandos aſtantium animos ad proxima
myſteria; qua de re diximus in prima parte, ti-
talo 20. pag. 60.
Signum Gncis ſibi prodncit. De hoc ſigno
in fine Præfationis Honor. de Gemma lib. 2. g.
12. Quia, inquit, ſegnum Chriſti recipere ſe pro-.
fitetur, cui mox in imagine, hoc eſt, repræſenta-
tivò per Canonem contradicitur, Canon enim,
addit ille, Oriſti paſſionem proximè deſignat. Sed
ſicut Hymnus primus Angelicus finitus cum ſi-
gno Crucis, eodemque modo Symbolum, ita
& alter hic Hymnus item Angelicus non alie
modo terminandus, quàm adhibito ſigno Cru-
cis, & manuum junctione in fine.

accedunt ad

Alare in cornu Epiſtolæ: Diaconus amovet calicem, ſi eſt in Altari, vel, ſi eſt in
Credentia, ut magis decet, aceipit eum de manu Subdiaconi, qui illum cum Pate-
na & Hoſtia coopertum palla & velo à collo ſibi pendente,: manu ſiniſtra te-
ncn, & alteram manum ſuperponcnsvelo, ne aliquid decidat, de Credentia/ de-

tulit»

tulit,
Cilie
numm:
Unise
luma
luse
Com
lem
cl,
co
lenn
d
eme
3
ſis
lle
ra
ſcpen
1
Aren
liets
1
al
(ie
l
ce
ube
dal

ueſtel
bin meie
Albrum,
Apkandum
mmodisle
locizin guo
etaceat Ru.

er ommnnis
ſiis luer
e Mretr
Ulgne ad
agimus
im ctuci
Mrinsma⸗
Ctegoitt
meckocti
Gicit Re.
ſbipo.

um uge
andti,tum
Upronm
1reitr

ehoelgno
E0
reſirt
rgens.
.en eim,
ſur el
tucunmtr
lamn, i
non is
gno Ctr⸗

dunt 1
ſicn
Pale⸗
ftra te
NalGe-
olity

17

De Offertorio, & aliis uſque ad Canonem.

tulit, m comitatus ab Acolytho ampullas vini & aquæ portante: ipſe Diaconue
Calicem detegit, & dat n Patenam cum Hoſtia Celebramti, oſeulando ejus ma-
num: Subdiaconus extergit Calicem purificaterio, diaconus e accepta ampulla
vini de manu Subdiaconi imponit vinum in Calice. Subdiaconus interim „» ampul-
lam aquæ oſtendens Celebranti, dicit, Bencdicite Pater reverende, qui facto ver-
ſus eam ſigno Crucis, dicit Orationem, Deus qui humanæ, &c. interim Subdia-
conus infundit paululum aquæ in Calicem, Diaconus illum celebranti dat, & pe-,
dem Calicis tangens, ſæu brachium dextrum Celebrantis ſuſtentans, 7 cum es
dicit, Gfferimus tibi Domine, & c. quem poſtea poſitum in Alkarrut ſupraà, palla
cooperit. Subdiacono deinde ſtanti in cornu Epiſtolæ ponitin dextra manu pa-
tenam, quams cooperit extremitate veli ab ejus humero pendentis: qui vadit
poſt Celebrantem ante medium Altaris, & facta genuflexione, ibi ſtat, ſuſtinens
eam elevatam uſque ad finem Orationis Dominicæ, ut dicctur. In Miſſis autem De-

functorum, & in Feria ſexta Paraſceves t Patena non tenetur à Subdiacono.

g Accedunt ad Altare.] Facka prius in locis
ſuis poſt Celebrantem genuflexione.
h A collobi pendente ndicat Ordo Roma-
nus, & vocat ſindonem in collo ligatam: deponi-
tur autem velum parvum Calicis, & relinquitur
ſuper Credentiam, ut expeditiùs portetur Calix.
i Manu ſiniſtra tenens.) Manu nuda, non
autem cum velo pendente ab humeris, ſi verè in
ſactis eſt Subdiaconus, uti par eſt.
I Detulit.) Per breviorem viam defertur Ca-
lix ad Alare; & munus Subdiaconi eſt, ferre
Calicem in ſiniſtra, quæ eſt vita præſens, ex Ve-
euſto Codice de Miſſa, apud Hittorzium. Item e-
juldem eſt parare Calicem, Innoc. lib. 2. c. .
m Cemitatus ab Acolythe.) Qui tamen
Subdiaconum ſequitur, non præcedit, neque
ab alio, quàm uno ex prædictis duobus.
n Patenam cunm Hofia.] Ita ex Concil. An-
chyritano, ſeu Ancyrano 50. Adiſt. Presbyteros.
Datur autem cum oſculo manus Celebrantis, &
prius Patenæ.
Si adſint particulæ conſecrandæ pro Commu-
nione ſolemni, delata Pyxide ad Altare paulè
ante Subdiaconum, à Cærimoniario, ſeu Sacri-
ſta, em Diaconus aperit, & collocat ſuper
Corporale, antequam tradat Patenam Celebran-
ti, & eandem elevat parumper, ex Cærim E-
piſc. lib. 2. cap. 29. dum Celebrans Hoſtiam of-
fert; qua depoſita, & ipſe deponit pyxidem,

cooperit, & collocat poſt Calicem ut ſuprà.
0 Accepta ampulla vini de wann öubdiacs-
ni.) Hoc eſt, Diaconus manu ſiaiſtra Calicem
per nodum tenens, accipit ampullam vini de ma-
nu Subdiaconi, qui eandem accipit de manu A-
colythi. (Uterque vecò accipit ſine oſculis nec
ampullæ, nec manuum) & infundit vinum in
Calicem: Diaconi enim eſt componere calicem
in Altari, Innoc. prædict. cap. 7.
P Ampullam aquæ.] Hanc accipit ab Acoly-
tho ſine oſculis Subdiaconus, & parumper in-
clinatus oſtendit Celebranti. Olim aquam ipſam
Celebranti tradebat, infundendam ab codem, ex
Innoc. loco nunc citaro; nunc ipſe infundit.
q Cum eo dicit, Offerimus.] Habet Durand.
pradict. cap. 3o. neque Sacerdotibus licet de men-
ſa Domini tollere Calicem, niſi eis tradatur à
Diacono, Iſidor. lib. 2. de Eccleſ. Offe. cap. .
Verbum Offerimus convenit duobus ſaltem, &
ideò Diaconus idem dicit cum Celebrante.
r Ponit in dextra manz Patenam.) Docct
vet. Codex de Miſſa, poni in ſpem vitæ æternæ
poſt Calicem hujus vitæ, in ſiniſtra ab eodem
miniſtro delatum. Dextra enim vitam æternam
deſignat, & Patena rotunda æternum indieat,
Durand. c. 3o. Subdiacono, non aliis, datur te-
nenda ex Innoc. cap. 79.
ſ Cooperit extremitate veli.] Ex Decreto Sil-
vcrii Papæ, ait Petrus de Ruiz in ſa Cerimoni-
2 ade,

108 Comment. in Rubr. Mißalis, Pars II. Tit. VII.

ali, quia myſteria adhuc ſunt tegenda, Huge ea enim eſt nobilior, ut patet.
Victor. de ochc. Eccleſm. libro 2. capite 23. vel t Patena non tenetur.] Ritus lætitiam con-
quia latibulum ſignificat diſcipnalorum propè notans de æterna vita, quod paulò ante adno-
paflionem. Innocentius cap. yo. Pars verò in- tavimus in patena velata, non convenit Defun-
ærior Patenæ Subdiacominn reſpicere debet: ctorum Miſſis. -
10 Dicto, Veni Sanctificator, ut ſuprà, Celebrans miniſtrante Diacono navi-
culam, & dicente, Benedicite Patet reverende, ponit incenſum in Thuribulum,
dicens, Per interceſſionem, &c. ut in ordine Miſſiæ. Deinde accepto Thur bulo
per manum Diaconi, nullam tunc faciens Cruci reverentiam, æ incenſat oblata, 7
ter ducens Thuribulum ſuper Calicem & Hoſtiam ſimul in modum Crucis, & ter
circum Calicem & Hoſtiam, ſcilicet bis à dextra ad ſiniſtram, & ſemel à ſiniſtra ad
dextram (Diacono interim pedem Calicis tenente manu dextra) diſpenſansv er-
ba in qualibet incenſatione hoc modo. In prima incenſatione, Incenſum iſtud; in
ſecunda, Ate benedictum; in tertia, Aſcendat ad te Domine; in quarta, Et deſcen-
dat ſuper nos; in quinta & ſexta, Miſericordia tua. Deinde facta reveremia, z in-
cenſat Crucem & Altare, ut dictum eſt ſuprà, aſſiſtente eodem Diacono interim
dicens, « Dirigatur Domine oratio mea, &c. & cùm incenſatur Crux, Diaconus
amovet Calicem ad partem Epiſtolæ, & incenſatâ Cruce reponit in loco ſuo.
Cùm reddit Thuribulum Diacono, dicit Accendat in nobis, & c. & incenſatur ab
eo: deinde Diaconus c incenſat Chorum, & poſtremèò Subdiaconum tenentem
patenam; & ipſe Diaconus incenſatur à Thuriferatio, & Thuriferarius poſteà
mcenſat Acolythos d & populum. Celebrans poſtquam incenſatus fuerit lavat
manus, e miniſtrantibus Acolythis ampullam aquæ cum pelvicula & manutergio.

u Dicens per interceſſionem.] Ter imponit
incenſum, & ſemel illud benedicit in Thuribu-
lo, ita ut ad verbum kbenediecere manu dextra
perducat ſignum Crucis ſuper Thuribulum fu-
migans. Diaconus & Thuriferatius miniſtrant,
ut initio Miſſæ.
x Iuceuſat oblataæ.] Leo Papa I. dicitur auctor
incenſationis oblatorum in memoriam Chriſti,
ex Radulph. Prepoſ. 23. nec ubique anteâerat in
uſu, ex Microl. cap. 9. Orde tamen Romanus
habet hunc ritum, de quo, & ejuſdem cauſis ſu-
prà tienlo 4. um. 5. pag. 90. Et Diaconus in hac
incenſatione retineat pedem Calicis dextra ma-
nu, ne cadat, Cærim. Epiſcop. lib.7. cap. 9.
y Ter ducens T huribulum, & c.] Ita Innoc.
III. ib. 2. cap. y7. quo deſignari dicitur triplex
unctio Mariæ; item ut thuris & crucis virtute
malignus hoftis effugiat: Durand. cap. n. In
modum Crucis, & in modum Coronæ fit incen-

ſatio, ut ex paſſione Chriſti ad Coronam Trini-
tatis fiat tranſitus, idem ibidem. Crux autem fit
etiam in hoc caſu non veluti per quatuor puncta,
ut Craſſius l.j. e. 47. docuit, ſed ſuper Calicem
& Hoſtiam, inquit Rubrica, in modum Cru-
cis: neque demittendum eſt Thuribulum, ſicut
in circulis ſequentibus, in quibus Thuribulum
depreſſiùs ducitur, ita ut circumeat Calicem.
Dextram hoc loco & ſiniſtram Celebrantis in-
tellige. Notat Melchior Huelamus de Caærimo-
niis Miſæ, ſexies incenſari oblata; quia ante ſex
dies Paſchæ ivit jeſus Bethaniam: bis circum Ca-
lcem, & ſemel cõverſo circulo; quia rediit Jeru-
ſalem ad ramos palmarum, & de Jeruſalem re-
diit in Bethaniam; quæ licèt minutiora ſint, non
ſunt contemnenda tamen.
23Z Iacenſat Crucem.) Non Sacramentum, ni-
ſi ſit expoſitum, & tunc genibus flexis in ſupre-
mo gradu, ut dicemus infra.

41
ean,
b25J
Napn
Cellti
n
Ui
M
.1
G
ſc
eluint
linn
464
ui⸗
un
Dien
ſin
Nonie
2
(elh
Cckn
ſndin
Cu
lcd
etei
t,
en
ſtann
Olnne
en
II
lem
tbe
Du
enn
.
MAl
Kein

1

itiam (ol⸗
nre dno.
nit Delen.

Onohart⸗
balom
hurbulo
bhita,,
8,Ker
nüiſkraad
hlamret⸗
iſtadz in
telen.
in, in.
tojareum
Dicons
locoſoo⸗
nlauura
enentem
6 poltet
rit hyat
ukerpio.

amn Trini-
autem ſt
orponete
(Caicenn
lum Cru.
m, ſut
Uribulumm
Calcem.
tantis in⸗
Carimu-
ande ſe
cum Ca-
lir ſeru-
llemr⸗
ſunt non

um,hl⸗
ſupre⸗

Dri

De Offertorio ,S& alis uſque ad Canonem.

a Dirigatur Domine oratio mea, & c.) Hoc
idẽ apud Alcuin. cap. de Celebrat. Miſſe habetur.
b Amovet Calicem.) Non extra Corporale,
ſi capax eſt. Subdiaconus autem in tota hac in-
cenſatione nihil ſe movet. Thuriferarius, de-
poſita navicula ſuper Credentia, amovet de Al-
tari, & reportat librum, quando opus eſt, niſi ſit
Aſſiſtens.
c hcenſat Chorum. Comite Thuriferario,
qui præcedit, & incenſancur omnes; quia Chri-
ſtus communicat aliis odorem ſuum. S. Thom. 7.
par. qu. ö3. art. y. & quia quæ fecit Sacerdos,
pertinent ad omnes, Durand. c. 21. Item Thuri-
ferario repræſentat diffuſionem gratiarum ſpiri-
tualium in capite, & ab eo ad membra, ibia. lib.
4. 6.4. In Choro autem incenſandi ſtare debent
quaſi extra ſtallum, neque illi indecorè inniti. ſe
mutuò invitent, antequam quilibet incenſetur à
Diacono, Cærim. Epiſc. lib. I. cap. 23. in quo fu⸗
ſius præſcribitur ordo incenſandi Clerum.
Facit ad rem noſtram hic ordo nam de Ca-
nonicorum & majorum incenſatione vide cit. lo-
co Cætimoniale Epilcoporum] quèòd nimirùm
Celebrans, nullo majore præſente, cui triplex
ductus Thuribuli debeatur, triplici ductuincen-
ſandus erit; eo præſente, duplici tantùm du-
ctu:Diaconus, Subdiaconus, & alii parati, du-
plici ductu; Sacerdotes in Choro unico ductu,
cæteris ſine mora. Inclinabit eaput, qui incenſat
antè, & poſt, iiſdem uſque ad Sacerdotes inclu-
ſivè, niſi ita multi ſint, ut incenſatio finiri non poſ-
ſit ante finem Præfationis. Diaconus incenſabit
omnes de Clero, exceptis Acolythis, quos ſtan-
tes apud Credentiam incenſabit Thuriferarius

109
ante laices de populo. Domini locum nunorum.,
de quibus in Cærimoniali prædicto nulla fit
mentio, ſeu Magiſtratus, incenſari poterunt
Thuriferario duplici vel unico ductu, pro qua-
litate perſonarum; ii videlicet, quibus proprium
ſcamnum, ſeu ſedes ab aliis diſtincta parari ſo-
let. Conſuetudo locorum laudabilis in his atten-
di ſolet, ad pacem tum Cleri tum laicorum con-
ſervandam, in toto incenſationis ordine & ritu.
d Et populam.) Incenſatur ter, primèò in me-
dio, deinde verſus latus Epiſtolæ, quod eſt dex-
trum populi, ubi mares diviſi à feminis ſtare ſo-
lebant, & ſolent in Cathedralibus Mediolanenſi;,
& aliis, ex Desreto S. Caroli, tertiò verſus latus
aliud cum honoris ſigni icatione, ante, & poſt
à Thuriferario adhibita. Ter autem ex commu-
ni uſu, ut adſit Thuriferæius in tempore proin-
cenſando Sacramento in ejuſdem elevatione; &
ut ſignificetur diffuſio gratiæ Chriſti in populum
in nomine Trinitatis. Stabit autem Thurifera-
rius incenſans populum in medio Presbyterii,
vel ferè à latere Evangelii, ſi expoſitum eſt in
Altari Sacramentum, ne eidem terga vertat.
e Miniſtrantibus Acolythis. Cum reveren-
tüs debitis, & cum quaſi oſculis ampullæ, & ma-
tergii antè & poſt; ſed ſtantes Acolythi, non
genuſlexi, miniſtrant.
Ad Orate fratres, Subdiaconus reſpondeat,
Saſcipiat, &c, & Celebrans tardius dicat ſecre-
tas Orationes, ut Diaconus opportuno teimmpore
redire queat ad dicendum Sanctus, & c. cum eo;-
dem. Cærimoniarius interim affiſtat libro, &
folia vertat, quamdiu Diaconus abeſt, niſi adſt
Aſſiſtens.

II Cm dicitur Præfa io, Diaconus & Subdiaconus ſtant rettò poſt Celebran
tem: & paulèò antequam dicatur Sanctus, paccedunt ad Altare, ubi g cum Ce-
lebtante hinc inde dicunt, Sanctus, & quæ ſequuntur uſque ad Canonem. Deinde
Diaconus accedit ad ſiniſtram Celebrantis, ei haſſiſtens dicitut Canon, niſ ali.
us Sacerdos afſiſtat, quia tunc ipie ſtaret ad dextram aliquantam poſt Celebtan-
tem; Subdiaconus verò tunc ſtat poſt Celcbrantem.

f Aecedunt ad Altare.) Facta in locis ſuis
poſt Celebrantem genuflexione; quam rurſus
ſaciunt, dicto ab eildem ultimo Oſanna in excel-

ſis. Addita fuit ſequens Rubrica in Miſſali Romæ
edito 1621. ſine majorum auctoritate; nimirum,
Eiſubdiaeonus non tenet Patenam, cum Diacono
◻5 atie-

110

aecedit ad Altare, ubi dicunt Snttui, &c. quod
monuiſſe ſit ſatis.
g Caem Celebravte dicunt.) Hymnum, San-
Rus, &c. Sacerdos ipſe cum aliis neceſſariò de-
ket dicere, ne ſeipſum ſua prece videatur pri-
vaſſe, qui & ſuas voces, & aliorum Angeltcis
laudibus admitti deprecatus eſt in Præfatione,
ut ait Micrel. cap. 11.
Benedictus qui venit, &c. non cantatur 4
Choro, niſi poſt depoſtionem Calicis Cerimr.

Epiſc. lib.z. cap.5. etiam in Miſſis Defunctorum;

Comment. in Rubr. Mißalis Pars Il. Tit. VIII.

quod obſervatur in Cappella Papali.
h Ahiſtenz.) Non tenet manus junctas, ſed
folia Miſſalis vertit, & indicat quæ ſunt dicenda
à Celebrante.
Ad Santctus camkpanas majores pulſare con-
venit, ſicut in Miſſa privata campanula parva,
quam pulſant aliqui etiam in Miſſa ſolemni; &
placet per alterum ex Acolythis, ut moneantur
ii, qui majores pulſare debent campanas, &c tem-
pus ignorant eas pulſandi, quia longius abſunt.
Vide part. I.tit. 20. pag. 60.

De Canone Miſſe uſque ad Conſecrationem. ul

1 Inita Præfatione, ut ſuprà, Sacetdos ftans ante medium Ahlaris, verſus ad
illud, aliquantulum elevat manus, oculiſque elevatis ad Deum, & ſine

mora devotè demiſſis, ac manibus ſunctis, & ſuper Altare poſiti, profundè incli-
natus incipit Canonem, ſecietò cicens: à Te igitur, & . ut in ordine Miſſxæ. Cum
dicit, Uti accepta habeas, & benedicas, prius oſculatut Altate in medio, deinde
erigit ſe, & ſtat junctis manibus ante pectus. Cùm dicit, Hæc † dona, hæc †
munera, hæc ſancta † ſacrificia, dextra manu ſignat ter communiter ſuper Ho-
ſtiam, & Calicem. Deinde extenſis manibus ante pectus, proſequitur, Inprimis

quæ tibi offerimus, &c.

Actio prima in Canone quinque actus com-
plectitur, manuum, & oculorum elevationem,
ꝓculorum demiſſionem, manuum junctionem,
& earumdem ſuper Altare poſitionem. In pri-
mno quinario numero venerare Chriſtum in
Crucce quinque plagis vulneratum: & nota, e
Rubrica propria in ordine Miſſæ, ne diſcordare
videatur à generali, quòd ad primum geſtum,
prima quoque verba, YZe igitur, ſimt pronun-
cianda; neque dari debet geſtus ſine voce, qui
alioquin eſſet inconcinnus. Extendens dicit, jun-
ens dicit, elevans dicit, ſunt participia cum ver-
bis Gmul in ordine Miſſæ; & fic concordantur
Rubriczæ.
i Te igitær.) Crucifirus ſolet imprimi initio
Canonis, ait Honor. in Gemmal. . eap. 03. ut
Ratim paſſio Chriſti oeulis cordis iageratur. Pri-
ma quoque liteera T. eſt figura Crucis Chriſti,
Innocent. III. lib. 3. e. 2. Auctor autem principii
Canonis dicitur eſſe S. Clem. à Radul. Prop. 23.
Vide quæ diximus in /. part. tit. I2. n. .· p. 3k4. Ee.
ubi de nomine, auctoribus, & partibus Cane-

nis non pauca. Hoc loco ritus & Ceremoniæz in
primis ſunt examinandæ, & cæ, quæ ſunt ita
propriæ Canonis, ut in alia parte Rubricarum
hactenus proprium non habuerint locum. Sen-
ſum litteralem difficiliorum verborum affere-
mus infrà cum myſteriis.
I1 Cam dicit, Hac T dona, & c.] Ex reſponſ.
Zachatiæ S. Bonifacio Moguntino fiunt hic tres
Cruces, S. Anſelm. lib. de Sacrament. ait, uns
Cruce duo ſimul ſandtificentur; id eſt, ubi ver-
bum eſt communce pani & vino, ut explicat
Wald. Zom. 3 tit. 4. cap. 32. habet Microl. cap.
74. has eaſdem. Sed nota, à principio Canonis,
uſque ad Libera nos incluſivè, ubi finis eſt Ca-
nonis, ſecundum Innocent. III. quèòd ſeptem vi-
cibus ſigna Crucis fiunt, Primò hic, & ter. Se-
cundò, ad ea, Quam oblationem, quinquies.
Tertiò in conſecratione, ad ea Benedixit, ſemel

. .
& iterùm. Quartèò poſt conſecrationem, ad ea,.

Hoſtian: puram, quinquies. Quintèò ad ea, Ca-
croſanctam Eilii tui Coryus, ſemel & iterum ſu-
per Sacramentũ, & ſemel ſupra ſeipſum. Scxto,

4d

1 64,
n
ben
igu
geen
ſenn

on

ce
N
ſbl
M
n⸗
n,
Pol
lun
lou
nio

Gar
thurd
bel.
Cten
er
od
lelen
ſung
in

Uie

kione
l
lte
tom

ts el

tclena

ſneen.
1pna,
emmni &
Oneautlt
Atenn.
annt⸗

1

s a4

Klne⸗

W. 1.
eil.

,Cumn
Ceince
hro
1 Ho.

Ppruinss

loniein
lun n
ticatumn
n, Ken⸗
ier.

lue tee
it, N
biver⸗
ler
0., ℳ,
onii)
t Cr.
emr⸗
el. K⸗
biet
leno
10 e

1,*

14

De Canone Miſſa ſque ad Conſecrationem. II

adea, Souctiſßieas, ter. Septimò, ad ea, Per ſe-

iſum; quinquies. Innocent. III. lib. z. cal. addit

ibidem, in ordine ad Hoſtiam, & Calmem fieri
ſigna Crucis viginti quinque, & quinquies quin-

plicetur, ſemper eſt idem Sacrificium tum quia
quinque ſenſus hoc Sacramento perficiuntur: ſed
& binarius ſignorum numerus congruit propter
carnem, & Sanguinem Chriſti; ternarius quo-

que: tum quia, ſicut hic numerus per ſe ductus que brobeer panem, vinum, & aquam. Hæc
ſemper in ſe ipſum reducitur, ſi ducatur in in- ille eruditè & acutè.
finitum, ita Euchariſtia, quantum libet multi-
2 Ubi dicit, Unà cum famulo tuo m Papa noſtro N. exprimit nomen Papæ:
Sede autem vacante verba prædicta omittuntur. Ubi dicitur, Et n Antiſtite noſtro
N. ſpecificatur nomen Patriachæ, Archiepiſcopi, vel Epiſcopi ordinarii in propria
diœceſi, & non alterius Superioris, etiamſi Celebrans ſit omninò cxemptus, vel
ſub alterius Epiſcopi juriſdictione. Si verò Epiſcopus ordinarius illius loci, in quo
Miſſa celebratur, ſit vita functus, prædicta verba omittuntur: quæ etiatn omit-
tuntur ab iis qui Romæ celebrant. Si Celebrans eſt Epiſcopus, Archiepiſco-
pus, vel Patriarcha, omiſſis prædictis verbis, corum loco dicit, Et me indi-

n.
Gerto,

no ſervo tuo. Summus autem Pontifex cùm celebrat, omiſſis verbis, unà cum
famulo tuo Papa noſtro N. & Antiſtite noſtro N. dicit Unà cum me indigno famu-
lo tuo, quem gregi tuo præeſſe voluiſti. Et continuant omnes ut ſequitur; Et om-

nibus Orthodoxis, &c.
m Papa.) Nominatur, ex Conc. Vaſen. c. g.
alide b. tempere Leonis I. celebrate, apud Bur-
chard. lib.2. Decret. cap.230. imò vero S. Clemens
hb. s. Conſtit. Apoſt. c. 12. inſtituiſſe dicitur, ſcu
obſervaſſe; qui Celebrans Miſſam dicebat, adhuc
ebſecramus te pro me, qui aihil ſum, ibidem.
quod hodie idem eſt, quando ex Innoc. III. de
celebr. Miſj. cap. 3. ait Papa, Una mecum indigno
famulo tuo. A Chriſto deducitut hic ritus, qui
in cœna rogavit pro Petro, nt non deficiat fides
illius, Walden. Tom. 3. tit. g4. cap. 37. num. j.
Quod attinet ad nomen Papæ, & ſignifica-
tionem vocabuli, docet Baronius in Not. Mar-
eyrol. ad diem I0. Jannar. ſignificare Patrem, non
autem Patrem Patrum: & cùm eſſet Epiſcopis
commune, tandem Gregor VII. anno loz3. in 2§ä=
nwodo Rom. ſtatuit, ut nomen Papæ anicum eſſes
in univerſo orbe. Plura ibid. ſcribit Baronius.
Caput autem inclinatur etiarm hic ad nomen
Papæ: eadem enim eſt ratio, qua ſupràâà dictum
cſt in collecta, ad nomen ejuſdem: de quo du-
bitavere nonnulli, ſed in Rubrica de Orat. non
adeſt limitationis particula -antùm.
n Antiſtite noſtro N.) S. Paulus Heb. 13.

Aementete, inquit, Præpoſicorum veſtrornna,

& pro Epiſcopo quidem orandum eſſe, doeet
in Miſſa S. Auguſt. Epiſtol. io. in fine.
Sed quis Epiſcopus hic nominandus? Vult
Alcuin. de Celebr. Miſſæ. Epiſcopum nominari
Celebrantis, quem ſcquitur Innocent. IIl lib. 3.
cap. y. Rubrica tamen noſtra Epiſcopum loci, in
quo celebratur, nominari decrevit, tum quia
cXx preſſè ait Ordinarius illius loci; tum quia Ro-
mæ omitti jubet hæc verba: & placet Bellarmi-
no lib. z. de Miſſa, c. 2l. Neque nominandus
eſt Abbas exemptus loci, ſed Epiſcopus vicinior,
ad quem pro ordinatione itur: neque enim Ab-
bas eſt Antiſtes, de quo in Canone.
Pro Regibus orandum etiam hoc loco, ſcri-
bit Innocent. III. loco citato, in eorum locis ac
provinciis, inquit Azorius lib. /o. cap. 56. 4. 73.
& verè habetur hic ritus in præd. cap.?12.S. Clemẽ-
tis, & in Liturgiis S. Bafilii & & Chr yſoſtomi.
Pius V. tamen, qui nihil addi voluit, con-
ceſſit nominari in Canone Regem in Hiſpaniis:
nihil ergo tu addas ſine Papali auctoritate, con-
tra Pii V. Bullam de Miſſali editam. Caveant et-
iam Regulares, ne in Canone nominent Superi-
ores ſuos, ut Antiſtites, ex Decreto ſacræ Rituum
Cengregationis?2. Novembris Iéty.
5 Cum

1IIZ

Comment. in Rabr. Miſſalis Pars II. Tit. VI. II.

2½ Cum dicit, Memento Domine, elcvans & jungens manus uſque ad faciem
vel pectus, ſic junctis manibus ſtat pauliſper in quiete, “ demiſſo aliquantulum
capite, facicns commemorationem vivorum Chriſti fidelium ad ſuam volanta-
tem, y quorum nomina, ſi vulk, ſecretò commemo:et; non tamen nec eſſe eſt ea
exprimere, ſed mente tantum eorum memoriam habeat. Poteſt etiam Celebrans,
ſi pro pluribus orare intendit, ne circunſtantibus ſit moroſus, ante Miſſam in ani-
mo proponere ſibi omnesillos tàm vivos quàm defunctos, pro quibus in ipſa Mil-
ſa orare intendit, & hoc loco generaliter unico contextu ipſorum vivoram com-
memorationem agere, pro quibus ante Miſſam orare propoſuit in Miſſa.

. Demiſſo aliquantanlum capite.) Non ergo
oculis elevatis verſus Crucem, ut multi faciunt,
nec iiſdem clauſis, niſi fortè ad majorem animi
compoſitionem. Neque verò defigendi ſunt o-
culi in Sacramento, ſi eſt in Altari expoſitum, eò
qtièd in altero Memento fieri præſcribitur hoc

idem; demiſſio namque capitis, & oculorum

in utroque Memento magis attendi debet, ad hu-
militatem indicandam.
pPp Quorum nomma ſecretò.] Eos, pro qui-
Bus orare intendit Sacerdos, appellat Suſceptos
S. Auguſt. Epiſt. 19. q. . quos labiis comprefſis
incluſa pectoris cogitatione nominet, ait S. Hie-
ron. apud Durand. Iib. 2. de Rit. c. 34.
De litteris N. & N. apponi ſolitis hoc loco in
Canone, meminit Odo Camerac. in explicat.
ſacri canonis, antiquitùs autem recitabantur
nomina offerentium in Miſſa ex Innocentio I.
Epiſt. 1. & nos eorum, qui eleemoſynam ideò
dederunt, memoriam facimus.
Hoc loco dicendum videtur de applicatione
Sacrificii: & quidquid ſit de valore Miſſæ, quem,
conciliando Doctores, dicerem infinitum eſſe
in radice, ſed ad impetrandum, & ad alios ef-
fectus, finitum in terminis; quia finitè de eo
omnes participant, minuſque vel magis, pro
minori vel majori devotione cujuſque concur-
rentis ad Miſſæ Sacrificium, ex D. Thom. 2. part.
79. art 4. Quatuor Sacerdoti ut faciat ego con-
tulerem.
Primum eſt, ut intendat prodeſſe omni me-
liori modo iis, de quibus Eccleſia meminit in
Canone, nimrùm toti Eccleſiæ, Papæ, Epiſco-
po loci, & circumſtantibus, quibus Deus diſtri-
buat portionem Sacrificii generalem propè infi-

nitam, pro eorum capacitate, & devotionis
menſura: & hæc eſt prima portio, quam ponit
Scotus quodlib. zo. art. 2. & 3.
Alterum eſt, ut provideat ſibi ipſi Sacerdos de
portione ſibi debita, quam vocat Scotus ſpecia-
lem, & nvit Deus, quanta ſit; probabile verò
eſt, eam poſſe dari aliis à Sacerdote nominandis
pro eo titilo, quo importat pœnæ debitæ remiſ-
ſionom. Quo caſu prodeſſet iis multò magis
quam ſi pro iiſdem ſequenti proxima ratione &
modo celebraret, quia certum eſt, participare
Sacerdotem in majori quantitate de valore Miſ-
ſæ quàm alium quemlibet, qui eundem celebra-
re jubet, aut procurat; tum ex miniſterio proxi-
miori, tum ex majori devotione & fide, quæ
inter celebrandum multipliciter excitantur.
Tertium eſt, ut ſuffragari intendat eo majo-
ri affectu quo poteſt, & debet iis, quibus tene-
tur, ſive ex obedientia, ſive ex titulo beneficii.
ſive legati, ſive contractus rationabilis, ſive pro-
miſſionis, aut voti, ſive congruentis eleemoſynæ
aceeptæ, aut promiſſæ ; & ea prorſus ratione qua
iiſdem, & ex ſenſu certo & practico eorundem,
non ſpeculativo & diſputabili, ille tenetur ad
Miſſam, ſeu plures Miſſas; tutior enim in hac re
tenenda eſt ſententia. Si verò ii non egeant, aut
fortè ex defectu gratiæ non ſint capaces Sacriſi-
cii fructus, ſubſtituat ſtatim alios actu, & ſecun-
da, ut aiunt, intentione (quod docet Suarez
diſp. 29. ſect. . in fine:) alioquin fructus Miſlis
non applicatus remanebit in theſautxo Eccleſiæ.
Deus autem novit quantum cuique de Miſiæ
fructu ſit dandum; & hæc eſt quam vocat Sce-
tus portionem mediam.
Quartum eſt, ut aliis item prodeſſe intendat
ſine

ſe ti⸗
melri
cilter
leit
z
Can .
honnl
Kaul
etiann,
Nor
Cpeni
Adnnti
un
Menun
4
Conn
uv
Codt⸗a
Eha⸗
Cale
noſtr
Deus
omn
nobi⸗
Ui,
Pole
Ce
getd
War
cre
nus
cali
lum
ſice
ur,⸗
ODnn

ude
el
ſul

Uücen
Adlln
olontr.
ſecke
ekehenn
mhant
ipuM.
in con.

geroton
umn pont

Cetcose
s lr⸗
Ple ſen
minunts
tekem⸗
dmge,
ntionel
cer
lore i.
nccebrr.
foſten.
de, e
n,
conmo⸗
lene⸗
enefci,
ſhenre⸗
nohor
loned
tunden,
etul 1
nhaek
danha
Gaant.
eleaun.
Nuel
Ms
ccelt
Milt
1

tentn
ſe

De Canone Miſ uſoue ad Conſecrationem. 113

ſine aliorum præpudicio, eo ordine & quanti-
tate fructus, qua Deus ſcit ſe teneri; & eos ſpe-
cialiter nominatos Deo commendet, ſive in or-
dine ad remiſſionem pœnæ, cùm ſit ſatisfactori-
um; ſive ad gratiam acquirendam, & augen-
dam, cùm ſit meritorium; ſive ad quæcumque
bona ſpititualia & temporalia, quibus illi egent,
& utiliora eiſdem forent, obtinenda, cum ſit
etiam, imò & propriiſſimè, ut ait Bellarm. de
Miſa lib. 2. cap. 3. impetratorium.
Notat præterea Azor. lib. lo. C. 22. 4. 2. Orati-
onem ad Memento, eſſe privatam: quare in ea
admitti poſſunt infideles, & exeommunicati o-
mnes, ad eorum ſalutem procurandam, ut idem
ibidem cum aliiis Doctoribus docet, ſeu ad aug-
mentum Eccleſiæ, ut Suarez. diſp. 7. ſect. 2. Ex

his ergo & tu memento, ne Mements in Milla
fiat in momento, ſed cum aliqua mora.
In Commemoratione poſt Memento Deſun-
Ctorum eadem ferè obſervet Sacerdos; ut primò
omnes commemoret, ex inſtituto & intentione
Eccleſiæ; deinde eos, pro quibus, ut ſuprà, ter-
tio loco teneri dictum eſt; tertiò alios cariores
quos voluerit, & inter hos auctorem hujus Ope-
ris, qui commendat ſeipſum quàm maximè poſt-
quam obierit; & item illius animam Defuncti.
quæ proximè dum celebras (Deus novit) e-
greſſura eſt de Purgatorio, tibi enim de cœlo
ſtatim rependet gratiam. Omnes autem Defun-
ctos commendabis Deo in ordine tantùm ad
pœnarum remiſſionem, cùm hoc Sacrificium
pro Defunctus ſit tantummodò ſatisactorium.

4 Commemoratione vivorum factâ, demiſſis & extenſis ut prius manibus,
Gontinuat, Et omnium circumſtantium, &c. Similiter ſtans proſequitur 7 Com-
municantes. Cùm dicit, Jeſu Chriſti, caput Cruci inclinat: in concluſione quan-
do dicit, n Per eundem, jungit manus. Cum dicit, 5 Hanc igitur oblationem,
expandit manus ſimul ſemper oblata, ita ut ? palmæ ſint apertæ verſus ae ſupra
Calicem & Hoſtiam, quas ſic tenet uſque ad illa verba, Per Chriſtum Dominum
noſtrum; tunc enim jungit manus, & ſic proſequitur, Quam oblationem tu
Deus in omnibus quæſumus; & eum dicit, v bene †dictam, adicri †ptam, raftam,
communiter ſignat ter ſuper Hoſtiam & Calicem ſimul: deinde cum dicit, æ ut
nobis Corpus, ſeparatim ſignat ſemel ſuper Hoſtiam tantum; & cum dicit, & ſan-
guis, ſemel ſuper Calicem tantùm: deinde elevans & jungens manus ante pectus,
proſequitur, fiat dilectiſſimi Filii tui Domini noſtri Jeſu Chriſti; & inclinans caput
Cruci. y extergit, ſi opus fuerit, pollices & indices ſuper Corporale, & dicit ſe-
cretò ut prius, Z Qui pridie quàm pateretur, & accipiens pollice & indice dextræ
manus Hoſtiam, & cam cum illisac indice & pollice ſiniſtræ manus tenens, ſtans
erectus ante medium Alaris, dicit, Accepit panem in ſanctas ac venerabiles ma-
nus ſuas, elevanſque ad cœlum oculos, & ſtatim demittens, dicit, Et clevatis o-
culis in cœlum ad te Deum Patrem ſuum omnipotentem, caputque aliquantu-
lum inclinans dicit, tibi gratias agens: & tenens Hoſtiam inter pollicem & in-
dicem ſiniſtræ manus, dextra producit ſignum Crucis ſuper eam, dicens, a be-
nedixit, fregit, deditque diſcipulis ſus dicens, Accipite, & manducate ex hoc
omnes.
ꝗ Communitantes.) Siricius Papa creditur apud S. Clem. b.s. Conſt. Apoſt, cap. 3. & Dion.
auétor hujus partis Canonis à Radulph. abi ſa- de Eccl. Hher. cap. 3. Et quidem ante conſecra-
pra. Lino tribuit Nicol. de Plove in Expoſit. Miſ- tionem nominantur cum beata Virgine Apo-
ſe, ſed commemoratio Sanctorum in Miſſa eſt ſtoli, Summi Pontifices, Epiſcopi, Diaconi, &
T6vz. 4 P Laici

1II4
Laici, nempe Apoſtoli duodecim, & Martyres
totidem; quia illi doctrina & ſanguine, iſti ſan-
guine & martyrio Sacrificium hoc confirmave-
runt, Gemma lib. ſI. c. 1o4. Qui verò Canonem
ordinavit, quos voluit, dictante Spiritu ſancto,
hoc loco, & infra nominavit, ex Steph. Eduenſ.
c. 13. conjicit Lindanus in Liturgiam S. Petri
cap. 22. cum aliis, à S. Hieronymo juſſu Damaſi
Catalogum hunc Sanctorum ortum habere. Ii-
dem Sancti unà cum beata Virgine conſtituunt
numerum quinquies quinque, quem ſuprà in
ſignis Crucis eundem adnotavimus; quia quin-
uies in hac re quinque noſtri ſenſus conſuman-
4 ſunt, ait Hugo ilvdemns. Conſeſſorum autem
nulla fit mentio, quia editus fuit Canon ante S.
Sylveſtrum, ex Innocentio III. lib. 3. cap. 70. ne-
que ſunt paſſi ſicut Chriſtus, Durand. lib. 4. cap.
35. ubi plura. Ultimi de toto Canone Sanctipaſ-
ſi ſunt anno 562. nempè Joannes & Paulus, reli-

qui omnes ante ipſos; & tamen poſt eoſdem ad-

diti ſunt Coſma, & Damianus. Quis eauſam no-
vit? paſſione priores loco ſunt in Canone poſte-
riores, atbitrio auctorum Canonis, ut Eduenſ.
loco citato ſignifieare videtur; Eminentiſſimi de-
nique nominantur Sanéti; in quibus tamen non
cæterorum Sanctorum interceſſio prætermitti-
tur, ſed in iſtortn commemoratione omnium
ſuffragia expetuntur: quia ſicut omnes in Deo
uniti exiſtunt, ita omnes unum deſiderant, &
rogant pro ſalute hominum; ut in uno omnes
habeantur pariter, & in uno omnes pariter ne-
gligantur, Alcuin ſuprà De variando Commu-
micantes, vide ſuprà part. I. tit. 12. n. j. p. 35.
r Per eundem.) In Canone quin quies ſecre-
t dicitur, Per Cbriſtum Dominum noſtrum, &
habet Microl. c. 76. ob quinque recolenda Vul-
nera Chriſti, ait Honor. in Gemma lib. I. cap. 76.
ſ Hanc igitur oblationem.] Tribuit Aleuinus
Gelaſio, Radulph. Propoſßit. 23. Leéoni Magno
uſque ad ea, plasatus accipias. Reliquas uſque ad
Quam oblattonem excluſivè, addita fuêre àS. Gre-
gorio, Amalar. lib. g. cap. 23. & communiter
omnes, occaſione peſtis Romanæ, & bellorum,

Comment. in Rubr. Mißalis Pars II. Tit. VIII.

ait Lopez lib. 2. ap.14. §. 1. legitur tamen ia Li-

turgia S. Petr. Græa una cum Communicantes.
De hujus item partis varietate in Paſchate,

& Pentecoſte, propter Baptizatos recenter, vi-

de locum paulò antę citatum part. I. tit. 2.s. p. 37.

t Palmaæ ſint apertæ.) Pollice dextro adkhuc

ſuper ſiniſtro in modum crucis poſito, quod re-
ctè notavit Alcocer. in ſuo Cærimoniali. Expan-
duntur autem manus ſuper oblata more Aaron,
Levitic.I. eX Suarez Aiſp. Sa. ſeck. I. & ut intel-
ligas, hæc myſteria tegi etiam Angelis, nedum
hominibus, Rupert. Lib. 2. Ca. pz. vel innuunt
divinam protectionem, ſeu efſicaciam gratiæ ,
quæ in hac prece poſtulantur, ex Joan. Serrano,
qui & addit, vel Sacerdotem profiteri, non pro-
priis viribus, ſed virtute ordinationis per impo-
ſitionem manuum Epiſcopi tam mirabile opus
ſe facturum.
u Benedidtam, adſeriptam, &c.) Ita loqui-
tur S. Ambroſ. lib. z. de Sacrament. cap. 7. ergo
verba ſunt astiqua. Quinque verò cruces fieri
hoc loco, tradit Microlog. cap. 4 Imè & in Li-
turgia S. Petri habentur.
x Utnobis Corpus.) Crucis fiant continenter,
non interruptæ, tres, & poſteà poſt brevem mo-
ram aliæ duæ, diſpenſando verba appoſitè.
y Extergit pollices & indices.) Ne ſint hu-
miditate affecti, & ad majorem reverentiam.
2 Qui pridie quam, &c.] Tribuitur Alexan-
dro uſquè ad verba conſecrationis à Walafr. c.
22. & Microl. c. 12. ſed Apoſtolorum eſt perio-
dus, ex Alcuino, uſque ad Unde &ĩ memores: cum
habeantur apud Clementem lib. 5. c. 12. & in Li-
turgia & Petri citata. Cæterûm geſtus corpo-
ris in hac periodo conſonant ſingulis verbis, ut
patet ex Microl. cap. /.
a Benedixit.) Meminit hujus benediétionis
cum ſigno Crucis paulò ante verba conſecrati-
onis S. Auguſt. Serna. /9. de Sancétis.
Non opinor, Chriſtum benedixiſſe manu
formando ſignum Crucis, quia nondum data
erat Cruci deifica virtus, Nicol. de Plove in ex=

pefit. Miſſæ idem ſentit.

5 Si adſit vas eum aliis Hoſtiis conſecrandis, antequam accipiat Hoſtiam, ⁵
diſcooperit manu dextra Calicem, ſeu vas aliarum Hoſtiarum. Cùm autem fim erit

ſu Pra⸗

ſorn
yeten
nes
lenen
o
ee
Pri
en
nal
nun⸗
ſee
Kin
kei⸗

b
(li⸗
lcs
on
Clne
leye
D
ſ⸗
enin
Z
zr.
rt.

I
n

l.

tatmenn i.
munie te,
irhache,
leeenter, i.
t angi,
Gert alie
ltn lts
vuh, Emn.
mote Ann,
Elr inel.
gels, neinn
Velimune
cungute,
oln Kelun
teti UN.
isperimno⸗
ntbbleop

lboan⸗
tC. e
) ctuces kei
lnd Fule.

continentet
befenno⸗
ppoſte
Ne norhr.
clentiun.
itur Aenr.

4 Walt..

nek xit
moret CIN
Guli
etus conv⸗
Velbisri

necickens
conleclal⸗

viMe munn
dom n
ovens e

liam,
ſinert
in

—

De Canone Miſſæ uſque ad Conſecrationem. 5
ſuptadicta verba, cubitis ſuper Altare poſitis, ſtans capite inclinato, diſtin èe re-
verenter, & ſeeretèò profert verba cenſecrationis ſuper Hoſtiam, & ſimul ſuper o⸗
mnes, ſi plures ſint conſecrandæ, & Hoſtiam ſuam pollicibus, & indicibus tantum
tenens, dicit, Hoc eſt e enim corpus meum. Quibus prolatis, Celebrans tenens
Hoſtiam inter pollices & indices prædictos ſuper Altare, reliquis manuum digitis
extenſis & fimul junctis (& Hoſtiis, ſi plures ſint conſectatæ, in loco, in quo à
principio Miſſæ poſitæ ſunt ſuper Corporali, vel in alio vaſe aut callce demiſſis.)
genuflexuseam d adorat Tunc ſe erigens, quantum commodè poteſt, e elevat
in alum Hoſtiam, & intentis in eam oculis (quod & in elevatione Calicis facit) po-
pulo reverenter oſtendit adorandam: & mox ſola manu dextra ipſam reverenter
reponit ſuper Corporale in eodem loco, unde cam levavit, & deinceps pollices
& indices nondiſiungit, niſi quando Hoſtiam conſecratam tangere, vel tracta-

re debet, uſque ad ablutionem digitorum poſt Communionem.

b Diſcooperit.) Si Pyxidem collocaverit poſt
Calicem, retrahet eam prius ad latus ipſius Ca-
licis verſus cornu Epiſtolæ, ut ſuper ipſas quo-
que particulas propius verba proferat conſecra-
tionis; quæ proferre debet ſtans quidem, & in-
clinato capite, ſed retentis æqualiter pedibus in
ſuppedaneo Altaris, non dextro ultra ſiniſtrum
reverentiæ cauſa quaſi deflexo.

C Enim.] Additum eſt à S. Petro, ex S. Thom.
3. part. q. 75. art. 2. ad y.

Notat Biel. lect. 35.non vacare Myſterio quèòd
ſint quinq; verba hujus conſecrationis, totidem
enim fuit conſummata incarnatio Fiat mihi ſe-
cundm verbum: Publicano totidem facta cul-
parum remiſſio, Deus propitius eſto mihi pecca-
tori: Latroni totidem cæli promiſſio, Hodie me-
sum eris in Paradiſo.
d Adorat.) Unico genu, ut ſtatim, ut faci-

Aius ſurgere poſſit, quod & in ſequentibuſ obſer-

va. Neque cubitis ſuper Altare poſitis adorat,
ſed manibus Hoſtiam tenentibus ſuper Alrare
retentis; & ita, ut commodè ad terram uſque
genuflexio fiat, neque videri Hoſtia ab omnibus
poſſit. Abſtineat omninò ab oſculo Hoſtiæ, S.
Bonavent. in Spec. diſcipl. part. 2. cap. II.
e Elevat in altum Hoſtiam.) Et ſtatim repo-
nit, neque diu elevatam tenere debet; qui ritus
indicatur in Pſal.t. exponente Rabbi Jonatha,
qui vixit ante Chriſtum, in libro Collettionum:
Fiet placenta panis ſacrifßcinm in capitibu! :

cerdotum, qui ſunt in Eccleſia. Et licet hæc ex-
poſitio minùs prebetur à Bellarmin. in Pſalm.
17. placet tamen Galatino Burgenſi, & aliis a-
pud Lorinum in eundem Pſalmum. Vulgata le-
git, Erit firmamentumſ epithetum enim eſt pa-
nis, qui cor hominis confirmat, Pſalm. 103.) in
terra in ſummis montium. Sanè hæc habet Dion.
cap. 3. Eccleſ. Hierar. Myſteria conficit, in con-
ſpectu agit, reverenter oſtendens; & Anaſtaſ.
Sinaita de Sacra haxi, Panem vitæ ſuſtollit,
eumque omnibus oſtendit, tanquam cibum &
potum excellentiorem cæteris, ait Hugo Vict.
in Sec. Eccl. cap.z: vel, ac ſi tunc Chriſtus ele-
vetur in Crucem, & rurſus immoletur, Gemma
lib. I. cap. 46. Item, ut à populo ſciatur conſecra-
tio facta ſecretò, & adoretur Chriſtus, Durand.
lb. 4. Cap. 47. unde & populus Genibus flexis
adorat, ex Concil. Treverenf.
Monet hoe loco Nicol. de Plove, ne in con-
ſecratione ipſa elevetur Hoſtia, ita ut videatur,
ne tunc nondum conſecrata adoretur. Octeo ve-
rò cauſas elevationis morales & pias affert S. Bo-
navent. de Myſter. Miſſæ. In elevatione Hoſtiæ
digitos extenſos jungat, & item irnas partes ma-
nuum, ut ſolidius & decentiùs eam elevet; ne-
que eas dividat, niſi quando teponit Hoſtiam.
f MNon diſiungit.) Nullus antiquorum indi-
cat hunc ritum non diſiungendi digitos, quem
potius confutat, ſed malè, Microl. cap. /6. me-
minit S. Thom. 5. part. quæſt. 53. art. . ad j. &
P 2 Durand.

116 Comment. in Rubr. Miſſalis Pars IIl. Tit. VIII.

Durand. Poſt eum cap. gr. ob reverentiam ſcili- lunpuneut uſque ad eorundem ablutionem in-
cet Sacramenti. Digiti verò prædicti non diſ- cluſivè.
S Repoſità Hoſtià conſecratàâ ſuper Corporale, genuflexus ipſam veneratur: ſi
adſit vas aliarum Hoſtiarum:Patena vel Palla cooperit ut ſupra. Interim dum Cele-
brans elevat Hoſtiam, accenſo prius intortitio (quod non extinguitur, niſi poſt⸗

quam Sacerdos Sanguinzm ſumpſerit, vel alos communicaverit, ſi qui erunt com-

municandi in Miſſa) g miniſter manu ſiniſtra elevat fimbrias poſteriores Plane-
tæ, ne ipſum Celebrantem impediat in elevatione brachiorum; quod & facitin elc-
vatione Calicis: & manu dextra pulſat campanulam i ter ad unamquamque
elevationem, vel continuatè quouſque Sacerdos deponat Hoſtiam ſuper Corpora-

le, & ſimiliter poſtmodum ad elevationem Calicis.

g Minißer.] Paulò poſt Sacerdotem, ad e-
juſdem dextram genuflexus ſupra altiorem gra-
dum, ſi plures ſint gradus, manu ſiniſtra elevat
partem inferiorem poſterioris Planetæ, quæ, ut
ſuprà docuimus, errabunda utrimque ſuper bra-
chia genuflectebatur, & eadem brachia in hac
clevatione impediebat; in medio eam accipit,
quam deponens deinde non oſeulatur.
h Pulſat campanulam.) Ex Decreto Grego-
rii XI. apud Nauclerum Gener. 42. anno 1240.

& meminit hujus ritus Ivo Carnot. Epif. 167.

ſicut in veteri Teſtamento Levitæ tem pore Sa-
crificii tubas clangebant argenteas, quarum ſo-
nitu populus provocabatur ad adorandum,

ritum Abbas Ursberg. cum Schulting. Tm. 1.
part. I. cap. ö. Vidoni Cardinali, anno 1207. Ca-
ſar. lib. 9. Cap. l.
i Ter. Id eſt, cùm Sacerdos adorat, cùm ele-
vat, & cùm reponit Hoſtiam, ſeu Calicem: &
hic ritus ſicuti eſt prior in Rubrica, ita decentior
eſt poſteriori, quo continuatè campanula pulſa-
tur. Ternario namque numero gaudet Deus, it
aliàs cùm Innocentio III. diximus.
Non pugnat Cærimoniale Epiſcoporum lib.
t. Cap. 29. cum Miſlali, dum in eo extinguuntur
funalia poſt depoſitionem Calicis, & in Miſſali
poſt Commumionem: quia nimius funalium ca-
lor, & fumus Prælatis nocent, unius autem ce-

Durandus lib. g. cap. zi. Honorio III. adſcribit rei non item.

7 Celebrans adorato Sacramento ſurgit, & diſcooperit Calicem, in quem,
ſi opus ſit, extergit digitos; quod ſemper faciat, ſi aliquod fragmentum digitis ad-
hæreat; & ſtans erectus dicit, Simili modo poſtquam cœnatum eſt; & ambabus

manibus accipiens Calicem juxta nodum infra cuppam, & aliquantulùm illum c-

levans, ac ſtatim deponens dicit, Accipiens & hunc præclarum Calicem, &c.
cùm dicit, Item tibi gratias agens, caput inclinat; cum dicit, benedixit, finiſtra
Calicem infra cuppam tenens, dextra ſignat ſuper eum, & proſequens, deditque
diſcipulis ſuis, &c. ambabus manibus tenens Calicem, videlicet ſiniſtrâ pedem,
dextrà nodum infra cuppam, cubitis ſuper Altare poſitis, & capite inclinato, pro.
fe tarter tè, continuatè, & ſecretò, ut ſuprà, verba conſecrarionis Sangu nis: Hic
eſt emnim Calix, & c. Quibus dictis reponit Calicem ſuper Corporale, & dicens ſe-
cretò, m Hæc quotieſcumque feecritis, &c. genuflexus Sanguinem reverenter ad-
orat. Tum ſe erigit, & accipiens n Calicem diſcoopertum cum Sanguine am-
babus manibus o ut prius elevat cum, & erectum, quantum commodè poteſt,
oſtendit populo adorandum 3 mox ipſum reverenter reponit ſuper Corporale in
S locum

der
pere
4.
e
Mani,
o,
Hokti
cuite
(Ae
ſce
opert
nite
Daran
,,
ien
Pn
g
dun⸗
ſeen
lecck
Gone
get
Kho⸗
(de⸗

ute
Nan
fun
000
Th
A
ol
ul

tant

1.

Mionen it⸗

neratir
lunbele.
tumconn⸗
res e.
Acitgel
uange
Cone.

91407, C.

Clln e⸗
Alcen
1ecentir
uleplli.
t Deib,

ponnn l.
inenmm
in Mlul
mliunmcx⸗
Alennes⸗

ncen⸗
gii⸗ 1.
mbabes
lum e⸗
, Ae⸗
Cnitrn
cngve
dem,
io, po
ie Hi
ens le⸗
tera⸗
nemm⸗
otelt
talein
ocuin

De Canone Miſſæ uſque ad Conſecrationem. 117

loeum priſtinum, & manu dextrà Pallà cooperit, ac genuflexus Sacramentum ve-

Reratur.
I Diſcooperit Calicem.) Sunt qui nunc inte-
reà Palla Calicis tegunt Hoſtiam, ne in elevati-
one Calicis eam Briaſſe tangant cum fimbriis
Manipuli, deponendo Calicem: quod non pro-
bo, movente quæſtionem Duran. cap. 46. Cur
Hoſtia nunquam cooperitur, & Calix operitur?
cui reſpondet, Tum ob periculum, ne quid in
Calicem cadat; tum ad myſterium, quia in Ca-
lice repræſentatur Chriſtus, ut in ſepulchro,
opertus ſindone, ſudario, lapide clauſo, & ſi-
gnato; in Hoſtia verò, ut in paſſione, extra ſe⸗-
pulehrum. Quare tegi nunquam debet in Miſſa,
Durandi judicio, Hoſtia ſacra. Quod hic dici-
tur, ju.xta nodum infra cuppam, idem eſt, ac ſi
dicatur, Capit nodum Calicis, qui eſt infra cup-
pam. Quidam deponunt Calicem, ut manus
jungant, & benedicant. ſed non benè. Vide ſu-
pra tit. præsed. num. .. pagina log. non enim de-
ſerendus eſt Calix ab ejuſdem acceptione, ſicut
nec deſeritur Hoſtia ad illud verbum benedixit,
donec fiat conſecratio.
m Hlc quotieſeumque, &c.] Antequam e-
levet Calieem, hæc verba dicere debet: & dum
reponit, pedi Calicis non debet oſculum infigi à
Celebrante; de quo nihil Kubrica.
n Calicem diſcoopertum.] Tradit Durandus

cap. 41. & laudat elevari Calicem coopertum.
myſticalque affert caluſas cap. 12. ſed antiquitùs
non poterat elevari coopertus, quando corxpora-
le erat ſatis umplum, ſubſtratum Hoſtiæ, &
Calici, quod una ſimul adhibebatur, ad tegen-
dum Calicem altera parte ejuſdem; cujus vices
nunc gerit Palla, ut ſigniſicavimus ſupra zit. 7.
Ne quid verô cadere nunc poſſit in Calicem
dum elevatur, prohiberi debet vel tecto ſuper
Altare concamerato, vel umbella decẽti ſuper-
addita. Ritus igitur à Rubrica noſtra præſcriptus
conformior eſt antiquiori naſcentis Eccleſiæ;
qui tamen & tempore Durandi apud quoſdam,
inquit idem ibidem, erat in uſu: fortè apud Ro-
manos. Non erat autem in præcepto hæc eleva-
tio Calicis ante ſanctum Thomam, ex Soto 4.
d. 3. quæſt. 2. artic. . unde neque S. Them. me-
minit illius „ubi minutè ritus omnes perſequi-
tur Miſſæ.
o Uprins.] Hoc eſt, ſiniſtra pedem, dextra
nodum tenens: qui ritus frequentior eſt tenendi
Calicis, de quo in oblatione ejuſdem, tit. 7. n. y.
nedum in conſecratione; ergo idem eſt ſervan-
dus in elevatione. Putant enim aliqui illud at pri-
s referri ad ea, ambabus manibus juxtra nodam,
ſed minus rectè.

8 In Milla ſolemmi ad finem Præfationis accenduntur duo ſaltem intorticia

ab Acolythis, quæ p extinguuntur poſt elevationem Calicis, niſi aliqui ſint com-
municandi; & tunc extingauntur poſt Communionem. In diebus etiam jejunio-
rum, & in Miſſis pro Defunctis tenentur accenſa uſque ad Communionem. Cum
autem Celebrans dicit, Quam oblationem, & c. 1 Diaconus accedit ad ejus dex-
tram, & ibi in ſuperiori gradu Akaris genuflexus cum Sacramentum elevatur,
fimbrias Planetæ elevat, & quando opus eſt, ſe erigens, Calicem diſcooperit, &
cooperit, & cum Celebrante genuflectit. Subdiaconus genuflectit in loco ſuo:
Thariferarius genuflexus in cornu Epiſtolæs ter incenſat Hoſtiam, cùm elevatur,
& ſimiliter Calicem poſito incenſo in Thuribulum abſque benedictione. Repoſi-
to Calice, *½ Diaconus redit ad librum, niſi alius aſſiſtat. Cæteri ſurgunt, & ſtant
in locis ſuis.
P Extinguuntur poſt elevationem.) Ne por- cùm autem communio facienda eſt, non diſce-
tantes intorticia genuflexi maneant cæteris ſtan- dunt, ut deinde redeant, ſed expectant Com-

tibus, ideò aſportantur funalia, & extinguuntur; munionem, quæ fieri debet cum accenſis lumi-
P 3 nibus,

II8 Comment. in Rubr. Miſſalis Pars II. Tit. VIII. & IX.

nibus, præſertim ſi diſcedatur ab Altari. Cuùm
autem celevatur Hoſtia, elevantur etiam intorti-
cia uſque ad depoſitionem Calicis incluſivè.
ie, diebus jejuniorum, & c. ceſſat ratio ſtan-
di: & quia genuflexi manent omnes in Cho-
ro uſque ad Pax Domini, patum quod fu-
pereſt uſque ad Communionem Celebrantis
pro ni hilo reputatur, congruitque, ob præſen-
tiam ſanctiſſimi Sacramenti in Altari, ut eo caſu
tantum ardeant intorticia. Excipe Vigilias Nati-
vitatis, Paſchæ, & Pentecoſtes; quando nimi-
rùm in Choro non genuflectitur, & conſequen-
ter neque remanent interticia de poſito Calice.
ꝗ Diaconus accedit.] Facta prius nimirum
genu Hexione, ubi eſt, Altari. Si adeſt Pyxis cum
particulis conſecrandis, ipſe eam detegit „& col-
locat prope Hoſtiam ante conſecrationem; &
depoſita Hoſtia poſt elevationem, facta cum Ce-
lebrante genuflexione, Pyxidem operit, & col-
locat in priſtino loco & antequam diſcooperiat
Calicem conſecrandum, cum Celebrante prius
adorat cum genuflexione Hoſtiam ab eo depoſi-

tam ſuper Altare.

De Canone poſt

r Subdiaconus genuflebtit in ſuo loco.) Hoc eſt,
ſupra infimum Altaris gradum in medio poſt
Celebrantem.

ſ Ter incenſat. Mimirùm cum Celebrans ad-

orat, cùm elevat, & cùm deponit- neque be-
nedicitur incenſum, Cærim. Epiſc. L. I. c. 23. ad
majorem reverentiam ſanctiſſimi Sacramenti, à
quo omnis benedictio.
Genuflectunt autem prædæcti, quando Dia-
conus genufſlectit.
Pulſantur etiam campanæ, ſigno dato cum
campanula, ut ſuprà dictum eſt n.6. ab Acolytho.
t Diaconus redit ad librum.] Facta iterùm
genuflexione in cornu Evangelii tantum, ubi eſt
liber, & aſſiſtit ut prius: Thuriferarius redit in
Sacriſtam.
Elevato Sacramento, hoc eſt, repoſito Cali-
ce, Chorus dicit, Benedicétms qui venit, & c. ait
Cærimon. Epilc. l. 2. c. . ut ſuprà diltum eſt.
Nota, quèd Chorus genuflectit initio Canonis,
Cærim. Epiſc. lib. 2. c. . & ſurgit poſt depoſitio-
nem calicis, e hag Kubr. ſtant autem omnes ver-
ſus Altare in locis ſuis.

Conſecrationem uſque ad Orationem
Dominicam.

IX.

1D Epoſito Calice, & adorato, Sacerdos ſtans ante Altare, extenſis manibus
ante pectus, dicit ſecretò, u Unde & memores, &c. Cùm dicit, De tu-

is donis ac datis, jungit manus ante pectus: & eum dicit, æ Hoſtiam † puram

Hoſtiam ſanctam, Ho ſtiam fimmaculatam, manu ſiniſtra poſita ſuper Altare in-
tra Corporale, dextra ſignat ter communiter ſuper Hoſtiam, & Calicem, & ſemel
ſuper Hoſtiam tantùm, & ſemel ſuper Calicem tantùm, dicens, Panem † ſanctum
vitæ ætræ, & Calicem † ſalutis perpetuæ: deinde ſtans ut priùs extenſis mani-
bus proſequitur, y Supra quæ propitio, &. cùm dicit, æ Supplices te rogamus,
&c. inclinat ſe ante medium Altaris, a manibus junctis ſuper illo poſitis: cùm di-
cit, ex hac Altaris participatione, oſculatur Altare, manibus hinc inde ſuper Cor-
orale poſitis. Cùm dicit, ſaeroſanctum Filii tui, jungit manus: & dextera ſignans
ſemel ſuper Hoſtiam tantùm, & ſemel ſuper Galicem ſiniſtra ſuper Corporale po-
ſita, dicit:. Corpus & ſan guinem ſumpſerimus; & cum dicit, omni benedicti-
one cœleſti, ſeipſum ſignat à fronte ad pectus ſigno Crucis, ſiniſtra poſita infra
pectus, & proſcquitur? Et gratia repleamur. Cum dicit, Per eundem, jungit manus.
u Unde & memores.] Tribuitur hæc pars Ale- turgia Græaca & Petri, & ex lib. 5. conſtit. Apeſt.
xandro l. à Radulph. propeſ.22. hauſta fuit ex Li- e.7. Memores, inquit, paſſionis, Mortis, & Re-
ſurrecti-

ſarr

ſeen
44

Sn
3

por
non
rol

lu
H
(oe
C

r

lati
Mil
Che
dii⸗
mne
i⸗
ett
Gin

N
det
ſto
Ne

l

6o)theck,
medioht

clebrmg
ecelr.
lnc
Netimeni

uunco Di⸗

o oenn
Pcolta
Pachterun
nlun bich
inteclrin

olto.
entt, Kai
tio Cnonn,
tdepani.

1ormnesrel⸗

gmanbes
it, Denn.
Ppurum,
Alrurein.
„Alenel
fſinckun
nſsnuni⸗
toguung
cun d⸗
percor.
taſiguus
alale o⸗
enecol⸗
ta iuft
t mands
rA
ns he⸗
ſuurech⸗

De Canone poſt Conſecr. uſqque ad Orat. 119

ſurrectionis. Verbum Aſcenſionis additur in
Liturgia S Bafilii. Mortis, Reſurrectionis, A-
ſcenſionis ſimul inter Latinos legit Ambroſ. lib.
g. de Sacram. cap. 6. qui & habet ea verba quæ
ſequuntur, Hftiam puran-, & c.
Extenduntur etiam hic manus, ut geſtu cor-
poris repræſentetur Chrifſti paſſio, Microl. c. /6.

non tamen fit brachiotum extenſio, more Am-

broſianorum, & Dominicanorum.
x Hoſtiam puram.] Novit Microlog. cap./7.
has quinque cruces, & hoc eodem modo.
Quætit Ianocent. III. lib. j. cap. 3. cur ſuper
Hoſtiam & Calicem nunc conſecrata fiant ſigna

Crucis 2reſpondet „Nonniſi ad recolendam

Chriſti Paſſionem, quem ſequitur Alex. Alenlſ.
de Offcio Miſſæ, memb. 3. art. 2. cum S. Thom.
3. part. quaſt. S3. art. y. ad g.
Diſtinguunt moderni Theologi in Chriſto
rationem Sacerdotis efficientis principalis in
Miſſa, & Hoſtiæ, uti cauſæ materialis, & ſecun-
duùm hanc dicitur Chriſtus ſubeſſe ſecundum
quid Sacerdoti miniſtro ſecundario, & inſtru-
mentali: qua ratione verum eſſe poteſt etiam
hic quod à Paulo dicitur Hebr. 7. Quod minus
eft ſecundum quid, à majore, ſeu meliore, ſecun-
dum quid benedicitur. Vide Jo. Oſorium Conci-

one de Sacerdotio. O profunda Chriſti Domini
noſtri humilitas ſub Sacerdote!
y Supra quaæ propitio. & c.) Hæc leguntur in
Liturgiis eit. ”. Petri, & Baſilii, & apud Am-
broſ. z. de Sacram. cap. 6. quæ verò in fine di-
cuntur, Sanctum ſacrifiéium, immaculatam
Ebſtiam, S. Leo Magnus addidit ex Innocent.

IJupra cap. 4.

2à Supplices te reLamus, & c.) Inclinationis
mentio eſt apud Micxol. e. 76. verba leguntur in
Liturgia cit. S. Petri, apud Clem. & Anebr. los
cis Cit.
àa Manibus junctis.] Non tamen pollice dex-
tro ſuper ſiniſtrum poſtto, ſed junctis pollicibus.
& indicibus invicem ihter ſe, tit. 3. num. 1. &
parvis digitis frontem Altaris tangentibus; quod
etiam in ſequentibus obſervatur, ex Kubric. tit.
4. num. I. ibi See omnia ſomper obſervantur ,
cùm manus juniàe ſuper Altare ponuntur. Keli-
qua ſunt nota, & habentur apud Innocent. III.
lib. 5. cap. . tum oſculũ, tum cruces tres. Antiqui-
ores nõ formabant has cruces, & patet ex nume-=
ro ſex ordinũ cruciũ quas memorãt in Canone.
Ea verba, Qube hæc perferri per manus ſancti
Augeli, &c. habentur in Litugia Graca beati
Petri, & apud Ambr. lib. 4. de Sacram. cap. 6.

2 Cùm dicit, Memento Domine famulorum famularumque tuarum, &c.
extenſis & b junctis manibus ante pectus, & uſque ad faciem elevatis, & intentis
oculis ad Sacramentum ſuper Altare, facit commemorationem fidelium c defun-
ctorum, de quibus ſibi videtur, eodem modout dictum eſt de commemoratio-
ne vivorum. Qua commemoratione facta, ſtans ut prius extenſis manibus proſe-

git manus, & 4 caput inclinat

b Zuncttis Manibus.) Bis hoc loco junguntur
manus ad Per cundem, & iterum ad Memento.
c Defunctorum.) Communis eſt ritus omni-
bus Liturgis ex præcepto Apoſtolorum, Chry-
ſoſtomus Hom. 9. in Epiſt. ad Philipp. & alii a pud
Durand. lib. 2. c. 43. ut ſcilicet pro Defunctis in
Miſſa Oremus. Sixto I. tribuit Platina, Pelagio I.
Anſelm. Rydin Catalogo annorum; hoc eſt, De-
creto confirmaverunt.
N. N. nomina recitabantur in Romana Ec-

celeſia, Alcuin. de celebrat MWiſæ, & ante eum

quitur, Ipſis Domine, & omnibus in Chriſto, &. & In fine ad Per eundem jun-

Cyprianus, Ambroſius & alii apud Durandum
ibidem, ex Diptychis, & Tabulis. Diptychi verè
erant compltcati pugillares, ſeu Tabulæ dupli-
eatæ, in uſum ſcribentium com paratæ; Turneb.
lib. 9., Adverſar. cap. 23. una vivorum, altera
continebat nomina defunctorum in Chriſto.
Diptycha in genere neutro appellant alii, de qui-
bus plura Durand. ib.2. de Kit. cap. 43. Angelus
Rocca ad librum sacrament. S. Gregorii. Pluri-
ma legere potes in Onomaſtico ad Vitas Patrum,
verbo Diptychũ auctore Heriberto Roſvyveydo.
Pauſa

120 Comment. in Rubr. Mitalis Pars II. Tit. M.

Pauſa fir non poſt litteram N. ſed poſt verba, ad Per enndem Chriſtam Donzinum noſtram
ſemno pacis, lib. Sacram. S. Gregor. quam & nos caput inclinatur? puto, quia Sacerdos dicturus
xetinemus. eſt ſtatim, Nobis queque peccatoribus; quæ ſunt
d Caput inelinat.) Cur hoc loco, non alibi, verba maximæ humijlitatis.
3 Cùm dicit, Nobis quoq; peccatoribus, e vocem aliquamtulum elevat, & dextra
manu /pectus ſibi percutit, ſiniſtra poſita ſuper Corporale, & proſequitur ſecretôò,
famulis tuis, & c. ſtans manibus extenſis ut prius. Cum dicit, Per Chriſtum Domi-
num noſtrum: Per quem hæc omnia Domine ſemper bona creas, jungit manus
ante pectus: deinde manu dextra ter ſignans communiter ſuper Hoſtiam, & Cali-
cem, dicit, g ſan ctificas, vivi ficas, benedicis, & præſtas nobis Poſtea diſco-
operit manu dextra Calicem, & genuflexus Sacramentum adorat: tum ſe erigit, &
reverenter accipit Hoſtiam inter pollicem, & indicem dextræ manas, & cum ea
fuper Calicem, quem manu ſiniſtra tenet circa nodum infra cuppam, ſignat
ter à labio ad labium, dicens, Perfipſum, & cum tipſo, in fipſo. Et ſimiliter cum
Hoſtia ſignat bis inter Calicem & pectus, incipiens à labio Calicis, & dicit: Ert ti-
bi Deo Par᷑tri omnipotenti, in unitate Spiritus † ſancti. Deinde tenens manu dex-
tra Hoſtiam ſuper Calicem, ſiniſtra Calicem, i elevat eum aliquantulum ſimul
cum Hoſtia, dicens, omnis honor & gloria; & ſtatim utrumque deponens,
Hoſtiam collocat ſuper Corporale, & ſi opus fit, digitos extergit, ut ſuprà; ac pol-
lices & indices ut prius jungens, Calicem Palla cooperit, & genuflexus Sacra-

mentum adorat.

e Vicem elevat.) Ita Amalar. lib. 3. cap. 26. &
Microlog. cap. 7. verba Nobis quoque, haben-
tur in Liturgia citata &. Petri.
f Pelctus ſibi percutit.) Tradit Innocentius
III. lib. . cap. 2. & ante eum nemo. Tribus di-
gitis fit tunſio pectoris, ex Durand. lib. 4. c. 46.
hoc eſt digitis inferioribus & ultimis, ne pollex,
& index juncti tangant Planetam.
Quindecim Sancti hoc loco nominantur,
octo viri, ſeptem mulieres, quia per hoc Sacri-
ficium à ſeptem donis Spiritus ſancti ad octo be-
atitudines pervenitur, Honor. in Gemma lib. 1.
Cap. 107.
E duibus primo loco Joannes, quiſnam? E-
vangeliſtam putat Innocent. ratione virginitatis.
cui ideò adjungitur ſtatim Stephanus Virge: in-
elinat idem in Baptiſtam, qui Martyr fuit; ſed
dubitat, quia dicitur, Apoſtolis, & Martyribut.
intelligit Azor. lib. o. cap. 37. 4qa. 7. Baptiſtam.
ne Evangeliſta bis dicatur nominari; quem ego
tamen Apoſtolum dixerim, qui fuit homo miſ-
ſus à Deo. Deinde ſatis eſt, quèòd verificetur ti-

tulus Apoſtoloxum in Mathia & Barnaba Apo-
ſtolis, Liturgia S. Baſilii Rabet apertè Baptiſtam.
Gemma uabi ſupra c. ol. putat eſſe Joannem, qui
eſt Marcus Evangeliſta, ut purus aliquis Evange-
lifta reperiatur in Canone. Sed Baronius negat.
Marcum Evangeliſtam eundem eſſe cum illo Jo-
anne, anno 47. n. 45. Reliqui verò vel ſunt Sum-
mi Pontifices, vel Epiſcopi, vel Presbyteri, vel
Exorciſtæ, vel Virgines, vel Conjugatæ, ut ex
Hiſtoriis Breviarii patet. Omnes autem fude-
runt ſanguinẽ ſimul cum Chriſto, & pro Chrifto.
Mathias & Barnabas nominantur poſteriori
loco, quia obiere poſt Stephanum, Bellarm. de
Miſſa lib. 2. c. 26. ubi addit Mathiam non cum
aliis duodecim nominari, quia poſt paſſionem
fuit electus. Quòd ſi obiicias, Paulum quoque
poſt paſſionem vocatum, reſtondet, Paulum
Petro ſemper adjungi.
Felicitatem, de qua hoc loco, putat Biel le&.
5y. eſſe Matrem ſeptem filiorum, cujus comme-
moratio fit die 22. Novenebris; ſed ego ſentio
ſororem eſſe Perpetuæ, cui conjungitur, de qui-

basdie
Elbege
nila/
36
Cnebe
118.
ANln
ſoen⸗
tind/
ili⸗
Ple
unp
lynn
tion
Pehe
em
no,
Poſte
elngen
heg
ſure
lüzen⸗
41
Nukn
ue
Lirr
huume
pinie
!
6644.
Cnne
Keme

Krne
hut

ſoce

/

14

lrvs
g Ecn
ſae i

KCein

lerd⸗
mbom.
r man
KCal.
ei ſeo.
engir
Cun e
ignn
lgaun
, Rü.
nd der⸗
m ſundl
onel
ſo⸗
obaltr⸗

abe 40o
ilkn⸗
nnenui
bbennge⸗
enent,
miloſ⸗
nrsn⸗
i,
e,
in le⸗
Chnle.
erior
lun 4
non cun
ionen
guagee
Paulunn

Beel .
commmnt⸗
0 ſentio
hos

De Canone poſt Conſecr. uſque ad Orat. Dom.

bus die 2. Martii, quæ à S. Auguſtino ſummis lau-
dibus celebrantur. Idem ſentit Baron. in marty-
rol. ad prædiktam diem Martii.
g Sankctificas, vivificas, &c.] De tribus his
crucibus Microl. . 17. verborum autem memi-
nit S. Cyprianus ſerm. de Cœna Demini.
h TYer a labis ad labium.) Tres cruces fiunt
æqualiter nunc, ſicut & duæ ſequentes inter Ca-
licem & pectus. Taceat Craſſus, qui ſecutus Du-
tand. lib. 4. cap. 46. tres primas cruces voluit fi-
eri altiùs, deinde minus altè ſupra Calicem, &
poſtea intra Calicem; & aliarum duarum alte-
ram in planum, à Calice ad pectus, alteram in
longum, à labio Calicis ad pedem ejuſdem: non
ſunt in uuu Romano. Neque Hoſtia debet tan-
ere labium Calicis, ne fragmenta inde fant ;
ſeet apud quoſdam antiquorum, ex Ordine Ro-
mano, fieri ſoleret.
Cæterum Microl. «ap. 7. reprehendit duas
poſtremas cruces, & malè; ergo erant in uſu ante
eundem. Verba verò per ipſum, eum ipſo & c.
habet S. Ambr. lib. de acram. cap. 5. & iu Litur-

gia Græca ſancti Petri docetut cum iiſdem ver-
bis pane ſignari Calicem.

12

i Elevat eum aliquantullm.] Traclit Microl-
c. 17. niſi quod elevabatur Calix ad ea Per omnia
ſæcula, &. ſque ad Durandum, qui hunc cun-
dem cum Micrologo deſcribit ritum. Præſens
autem ritus noſter magis concordat cum verbis.
omnis honor & gloria, quæ in exaltatione Cali-
cis & Hoſtiæ manifeſtantur. D
I Calicem Palla cooperit.) Hactenus operi-
mentum Calicis fuit ad neceſſitatem, deinceps
ad myſterium, inquit Mierol. loc. cit. quia in
hac elevatione & depoſitione Calicis medita-
tur depoſitionem Chriſti in ſepulchro, in qus
jacuit tribus ferè diebus, quos denotant tres O-
rationum articuli ſequentes; & in Palla vult de-
ſignari lapidem monumenti, de quibus & nos
ſuo loco infra, cùm de myſtica agemus expoſiti-
one Miſſæ. Microl. idem. c. ié. notat quinquies
dici Per Cbriſtum Dominum noſtrum: & Gem-
ma lib. i. cap. 16. reddit cauſam, ob memoriam
quinque Vulnerum Chriſti. Eſt autem concluſio
brevis, quia non præcedit Pominus vobiſcum,
ut ait Navarr. de Orat. cap. 9. xu. 21. neque in
ultima dicitur Amen, quia ſequitur, Per quem,
ut notat Biel lectione bo.

4 In Miſſa ſolemni cum Celebrans dicit, Per quem hæc omnia, & c. Diaco.

nus facta Sacramento genuflexione, acc edit ad dexteram Celebrantis, & quando
opus eſt, m diſcooperit Calicem, & cum Celebtante adorat; ſim'liter cooperit,
& iterum genuflectit. Cum incipit, Pater noſter, idem vadit retrò poſt Cele.-
brantem, facta prius Sacramento genuflexione, ubi ſtat, dum dicitur Oratio Do-

minica.
m Diſceoperit Calieen.] Habet Durand. I.

4. c. 46. ad ea verba, Per ipſum, &c. Dum fiunt

Cruces, Diaconus retineat duobus digitis dex-
træ manus pedem Calicis, Cærimon. Epiſcop.
ſib. t. c. 9. & habet myſterium, de quo infra is

æxpofit. myſt. Miſſæ.

De Oratione Dominica

n Cum incipit, Pater noſter.] Facta genu-
flexione, Diaconus vadit poſt Celebrantem
quod docetur etiam à Durando loco citato. Re-
gula verò eſt, quòd Diaconus ſnon alii] cum
Celebrante genuflectente genuſlectat, ſi ſolus
eidem aſſiſtit.

E& aliis aſque ad factam

Communitionem. X.

1 (ebrant ‚cooperto Calice, adoratòque Sacramento erigit ſe, & manibus
extenſis hinc inde ſuper Altare intra Corporale poſitis, dicit intelligibili
voce, o Per omnia ſæcula ſæculorum, & cum dicit, „Oremus, jungit manus,
Caput Sacramento inclinans. Cum incipit 9 Pater noſter, extendit manus, &

Zav. J.

1272

EComment. in Rubr. Mißalis, Pars II Ti. X.

ſtans oculis ad Sacramentum intentis, proſequitur uſque ad finem. Reſponſoàâ mi-
niſtro, » Sed libera nos à malo, & à Celebrante ſubmiſſa voce, Amen, manu
dextra, pollice & indice nod diſiunctis, Patenam aliquantulum putificatorio ex-
tergens, eam accipir inter indicem & medium digitos; quam tenens ſuper Altare
erectam, ſiniſtra ſuper Corporale poſita, dicit ſecretò, 5Libera nos quæſumus, &c.

o Fer omnia ſacula ſæculoruns.] Cur mani-
bus extenſis ſuper Altare, & voce intelligibili,
iidem videndi ſunt, qui ſuprà in ſimili calu ini-
tio Præfationis, & præſertim Innocent. III. leb..
J. cap. 2. ut populus nimirum ratificet, quæ ſe-
eretò peracta ſunt, cum verbo Amen. ldem ha-
betur in Liturgia S. Petri.
p Oremus. ſicut ad Oremus caput inclinat,
ita erigit illud ſtatim ad Praceptis ſalutaribns,
&c.quod dicit manibus junctis, quas deinde ex-
tendit ad Pater neſter. Præfatio, Præceptis ſalu-
taribus &c. vetuſtior eſt quàm plerique arbi-
trantur, Ordo Roman. Alcuin. meminit, & A-
mal. lib. z. cap. 20. Tribuitur S. Gregorio à Ra-
dulph. Prepoſ. 22. ſed videtur eſſe S. Cypriani
Tzactat. de Orat. Demin. apud Durand. lib. 2.
cap. 47. & additur tanquam præludium Oratio-
nis Domini, quia ſola à Deo fuit formata, Odo
Camerac.
q Pater noſter.) Oratio Dominica ab Apo-
Kolis ipſis uſurpata fuit in Miſſa, ſecundum
omnes: nec Miſſa, ut dictum eſt ſupra ex Gre-
gorio lib. 7. Epiſt. 63. conſtabat aliis partibus
quàm conſecratione & Oratione Dominicà. Hi-
er. lib. 3. adverſ. Pelag. ſcribit Chriftum Domi-
num docuiſſe Apoſtolos, ut quotidie in Corpo-
ris ejus Sacrificio credentes audeant loqui, Pa-
ter noſter.
Cùm ergo à Rupert. lib. 2. cap. J. dicitur au-
ctor S. Gregorius, intellige, vel eum reſtituiſſe
Miſſæ, vel determinaſſe tempus ante Sacramenti
ſumptionem; nam S. Ambroſius eam recitari poſt
Canonem reſtatur lib. y. de Sacrament. cap. 4.
& Auguſt. de ſe fatetur idem in Sermone Eigilia
Paſchæ: fortè S. Gregorius hoc idem ſancivic;
vel ſtatuit, quod à ſolo diceretur Sacerdote, non
à populo, ut Græcis mos erat, & indicatur in
Liturgia & Petri Græca. Vide eundem Gregor.
lib. 2. Epsſt. 62. .—
Alta voce dicitur, e Lit irgia Petri citata;

tum quia communis Oratio eſt, ut ex Cypriano
Serm. 6. notat Amalar. zap. 9. tum quia hac rati-
one populus eam diſcere poteſt, ex Auguſtine
Epiſt. 42. inter go. tum quia ſumpta eſt de Evan-
gelio, Durand. lib. 2. cap. 147. & dum Sacerdos
eam dicit, extendit manus, Ilem ibid.
An verò ſit extra Canonem: concedit Alcuin.
cum Amalario locis citatis, & apertè id ſentit S.
Gregor. Epiſt. 63. dum poſt Canonem vult eam
recitari: ſed & in Paraſceve dicitur, quando Ca-
non omittitur: ergo non eſt de Canone. Oppo-
ſitum docet Innocent. III. lib. y. cap. 17. gui
vult eandem eſſe finem Canonis. Bellar. lib. 2. 6
26. & Azor-.lib. o. C.32. qu. 9. ſentiunt cu Alcuino-
r Sed libra nos à malo.) Clerum reſpondere
hoc ſolitum eſſe, teſtatur Duran. ca. 49. & Sacer-
dotem item ſeeretò ſabdere Amen. Dicitux au⸗
tem ſectetò, ad ſignificandum, quòd nos latet.
an exaudiamur in Oratione Dominica data no-
bis à Chriſto; & Deus hoc vult latere, ne torpea-
mus, Rub. lib. 2. cap. 69. Malè quidam dicunt
ctiam ſecretèò, Sed Libera, &e- quòd à miniſtro
tantùm dici debet: & eam myſticam rationem
affert hoc loco Angelus Contus de Miniſteriis
Miſſæ. p. 5. cap. I. quod nimirum tacet hæc verba
Sacerdos, in quibus petimus liberari à malo cul⸗
pæ præſentis, ſicut in præcedentibus poſtulamus
à præteritis, & à futuris liberari: ne videatux,
inquit, Sacerdos tunc temporis eſſe reus peccati
mortalis. Eadem verò dicit populus convenien-
tiùs; cui deinde Sacerdos bene precatur, dum
ſecxerò ſubdix Amen. Sed idem Sacerdos ſtatim
ſibi quoque oprat & petit liberari à præteritis ,
præſentibus & futuris ea prece Libera nos, & C.
Dicet ille: Secretèò convenit, non publicè, hoc
petere Sacerdotern. Valeat, myſtica eſt ratio.
ſ Libera nos quæſumut.) Habet Ordo Re-
manus. Volunt aliqui additum eſſe à S. Gregorio
cum præfatione prædicta, innuit Radul Pph..· loco
cit. expreſſè docet Gemma lib. I. cap. g6.
æri⸗

C
cumm!
n
ſolen
ſetiun
focart
Hbe
Potmin
uu

1
Eenan
gtius
leind
ſobmn
lco
o
e
ce⸗
iun
Nam
er
10
ſe
un⸗
lye
lec
11
pen
un
e.
pal

De

11

I.
Nin
Il, mand
Aorioe.
Per Alure
Ahus Ke,

¹im
bilhacttt.
Aupllin
Atceben.
mn Kraet
i.

illeorig
mpult enn
lencoC⸗
ne. 0,.
g
ar. Me,
i Aounne.
ſeontet
E ⸗
Deitura⸗
nos uet,
acztano⸗
Netoret⸗
mdieud
limitto⸗
tatonen
Mioſenit
reſethe
muocll.
Oltolaunre
Fideatut,
uupecni
üreriel⸗
lul, nm
gos ſnimk
etelitis,
o l⸗
cd, or
trnio,
oKe⸗
regon 10

lpkln
En.

ect Auin

De Orat. Dom. &s aliis uſque ad factam Comm. 123

Quæritur autem: Cur hoc loco ſolus Andreas
cum Petro & Paulo nominatur ? at quis neſciat
S. Gregorium erga hunc Apoſtolum propen-
ſiorem fuiſſe, cujus nomine ædificavit Mona-
ſterium ad Clivum Scauri? frater Petri eſt prius
vocatus, in Cruce cum Petro & Chriſto obiit.
Habetur hæc Oratio in Liturgia . Petri; ſed
nomina Petri & Pauli fuere addita poſt mortem
gorundem; nomen Andreæ non eſt cum iis; &

licet habeatur in Ambroſiano ritu, quia tamen
ibidem eſt etiam Ambroſi nomen, à recentio-
ribus utrumque additum fuiſſe patet. In Miſſali
M. S. de Urbe antiquiſſimo, tribus Apoſtolis.
Petro, Paulo, Andreæx, quartum legi addi-
tum Bartholomæum. Eſt textus verè ſingula-
xis ,„ ſed monaſticus, non Romanus, quod
tamen adnotare volui in gratiam S. Apoſtoli
mei.

2 Antequam Celebrans dicat, Da propitius pacem, elevat manu dextra Pa-
tenam de Altari, & ? ſeipſum cum ea ſignat à fronte ad pectus, dicens, Da pre-
pitius pacem in diebus noftris. Cùm ſignat ſe, manum ſiniſtram ponit infra pectus,
deinde « Patenam ipſam oſculatur, & proſequens, Ut ope miſericordiæ tuæ, &c.

ſubmittit Patenam Hoſtiæ, quam indiee

ſiniſtro accommodat ſuper Patenam,

dilcooperit Calicem, & genuflexus Sacramentum adorat: tum ſe crigens, accipit
Hoſtiam inter pollicem, & indicem dextræ manus, & cum illis, ac pollice, & in-
dice ſiniſtræ manus eam ſuper Calicem tenens x revercnter frangit per medium
dicens, Per eundem Dominum noſtrum Jeſum Chriſtum Filium tuum, & mediam
partem, quam inter pollicem & indicem dextræ manus tener, ponit ſuper Pate-
nam?; de alia media quam ſiniſtra manu tenet, y frangit cum pollice, & indice

dextræ manus particulam, proſequens,

Qui tecum vivit & regnat: & eam inter

ipſos dextræ manus pollicem, & indicem retinens, partem majorem, quam ſini-
ſtra tenet, adjungit mediæ ſuper Patenam poſitæ, interim dicens, In unitate Spi-

ritus Sancti Deus: & particulam Hoſtiæ,

quam in dextra manu retinuit, tenens

ſuper Calicem, quem ſiniſtra per nodum infra cuppam retinet, intelligibili vo-
ce dicit, Per omnia ſæcula ſæculorum. . Amen. Et cum ipſa particula fignans
2Z ter à labio ad labium Calicis, dicit a Pax Domini ſit ſemper vobiſcum. Re-
ſpenſo per miniſtrum, Et cum ſpititu tuo, particulam, quam dextra manu tenet,
immittit in Calicem, dicens ſecretò, à Hæc commixlio, & conſecratio Corporis,
&c. deinde pollices & indices ſuper Calicem aliquantulum tergit & jungit, Calicem
pallà cooperit, & genuflexus Sacramentum adorat. ſurgit & ſtans junctis manibus
ante pectus, Capite inclinato verſus Sacramentum dicit intelligibili voce, c Agous

Dei, qui tollis peccata mundi, & dex
Corporale poſita, dicit miſerere nobis;

percutit ſibi pe
dicit, dona nobis pacem.
t Seipſum eum ea ſignat. ) Signabant faciem
tantum cum Patena ſigno Crucis, ait Innocentius
III. ib. 6. 6ap. 1. alii ſignabant ſe, ait Durand cap.
Jo. & hic ritus eſt congruentiot, à fronte ad pe-
ctus, ſignoque Crucis integro, ut declaravit ſa-

tra percutiens ſibi pectus, ſiniſtra ſuper
& deinde non jungit manus, ſed iterum

us, cùm dicit ſecundò, miſerere nobis, quod & tertiò facit, cůùm

era Rituum Congregatio die /3. Martii 162z.
u Patenam ipſam oſcunlatur.) Ita Ordo Ro-
manus, ad ea tamen verba, Dapropitius pacem,
quaſi per oſculum hujuſmodi pax à Deo petatux,
ut ex verbis patet.

Q2

X½ Keve⸗

124
x Keverenter frangit.] Habet Dionyſ. cap.
3. Ecclehkaſt. Hierarch. & ex latere dextro, Mi-
crolog. cap. 7. & ad ea, Per eundem Dominum
noſtrum, ut in hac Rubrica; frangit autem ſuper
Calicem, ex Radulph. propoſ. 23. ad cautelam,
inquit Hugo Victorin. de Spec. obſ. Miſſ.lib. 2. &.
39. & incipit à ſuperior i parte Hoſtiæ, ſicut ſi-
gnũ Crucis incipit fieri ab eadem ſuperiori parte.
y Frangit particalam.] Tradit Microl. cap.
17. Sed quæritur, unde præcidenda ſit hæc par-
ticula, à parte ſuperiori, an ab inferiori dimi-
diatæ jam Hoſtiæ? ex Durand. cap. 51. n. 7. con-
jicio, quod à parte ſuperiori: Ex præmiſſarum
dnaraum partium, ait, in Patena conjunctione,
poſt totam, fralctionem duo reſultant quaf cornus
in modum LEnnæ, & illa verſus Calicem; ergo de
ſuperiori parte fuit præciſa. Accedit expoſitio
myſtica Sergii Papæ cap. Triforme. de conſecr.
diſtinét. 2. qui in oblata in Calicem miſla, Cor-
pus Chriſti, quod reſurrexit, deſignari docet;
ergo in parte oblatæ ſuperiori & nobiliori eſt de-
ſignanda: in parte comeſta, Chriſtum ambulan-
tem ſuper terram; & eſt pars depoſita cum dex-
tera manu: in parte altera, quæ reſervabatur, ad
finem mundi in ſepulchris membra Chriſti qui⸗
eſcentia. Hæc ille. Docent denique aperte, à
ſummo Hoſtiæ præcidendam ceam eſſe, Craſſus
lib. 2. cap. 4. & Petrus Ruiz in ſuo cærimon. Sed
ex Ordine Romano præcidi debet de imo Ho-
ſtiæ. Qui Pontifex de ipſa Sanlta in duas partes
jam diviſa] quam momord erat (ſumendo ſupe-
riorem partem ) ponit in Calicem, id eſt partem
inferiorem Hoſtiæ, faciens Crncem, cer di-

Comment. in Rubr. Miſſalis Pars II. Tt. X.

cendo: PFiat comnsixtio, &c. Hæc tiki.
à2̈ Ter a labio.] De trina Cruce, & cum ver-
bis Pax Domini mentio expreſſa habetur apud
Microl. cap. i7.
a Pax Domini -S&c.) Pacis annuntiatio in-
dicatur à Dionyl. cap. 3. Eccleſ. Hierar. & à S.
Cemente lib. b. conſtit. Apeſt. cap. Iö. cui om-
nis populus reſpondebat, Et cum ſpiritu tus.
Ambroſio tribuit Hugo Vict. de Offc. Eccleſ.
lib. 2. cap. I. Innocentio I. Gemma lib. . cap. 9s.
Rabanus autem lib. 1. in addit. tradit, cum par-
ticula tangi quatuer latera Calicis; ſed uſus ob-
tinuit, quod à labio ad labium fiant Cruces ſi-
ne tactu. L
b Bec commixtio.] Habetur in Ordine Ro=
mano & Microl. c. g. & 22.
c Agnus Dei.) Dicitur in Liturgia & Petri
eit. eandemque in Milſſa poſt Defunctorum me-
moriam precationem haurit Durand. lIib. 2. cap.
S&. ex Conc. Nicæno. Fortaſſe ſtatuit Sergius,
quem omnes faciunt auctorem; ut ſicuti in Li-
turgia & Petri ſemel dicebatur, ita deinde ter
diceretur; vel ut à Clero & populo cantaretur,
ut ait Baron. anno 7ol. putat Ivo Carnot. Serm.
de Conven. novi & veteris Sacrificu, propter
trinam portionem Hoſtiæ ter dici.
In fine dicebatur ter, Miſerere nobis, ut hodie
quoque in Eccleſia S. Joannis Lateranenſis Ro-
mæ, ex Albert. de Offc. Miſſeæ, & Durandus teſta-
tur c. 2. poſteà verò ex Innoc. III. l.6. cap. z. irru-
entibus variis perſecutionibus cæpit ubique ferè
dici tertiò, Dona nobis pacem, quod tamen Ang.

Rocea lib. nde campan. cap iö. tribuit Joanni XII.

3 Tunc manibus junctis ſuper Alare poſitis, oculiſque ad Sacramentum in-D
tentis, inclinatus dicit ſecretò, 4 Domine Jeſu. Chriſte, &c. Qua oratione fini-
ta, ſi eſt e daturus pacem, oſculatur Altare in medio, & inſtrumentum pacis ei
porrectum à miniſtro juxta ipſum ad dextram, hoc eſt, in cornu Epiſtolæ genu-
flexo, dicit, / Pax tecum. Miniſter reſpondet, Et eum ſpiritu tuo Si non adſit,
qui hu juſmodi inſtrumento Pacem recipiat à Celebrante, pax non datur, etiamſi il.
lius datio Miſſæ conveniat: nec oſculatur Alare, ſed dicta præmiſſa Oratione, ſta-
tim ſubjungit alias Orationes, ut in Ordine Miſſæ. .

d Domine ſeſu Chriſte. Hæc Oratio pro pa- indicat cap. 17. ſed habetur in Millali M.S§. Vati⸗

.
10
Durand
ſium 14
enn
teln han
legtio
Thomn.
Cltetian
Tibe
ſtiache
4,66.
Tetub
Uher
Pehi
MYNR
Cniſwe
Decteno
Aünmn
. li
a. D
M
lltcun

15
l
Cicdis
ong,
bud
rd,
thate
Uihe
i,&
ECa
etiamn
Aſeer
Uune
lnl
lmne
deun
leſere

n

lecen

se non eſt apud antiquos, Durandus eam obiter cano vol. 11sε. cum duabus ſequentibus.
c Daturas

.

De Orat. Dom. &s aliis

ſque ad factam Com. 172 5

iſ e Datarns paxem, oſenlatur, &c.) Refert ana in Mia, vice Communionis Sacramentalis
Kaumye. Durand. ibid. quibuſdam, aliis oſculantibus Ho- oſculum pacis inſtitutum eſt, ait Innoc. III. éb. s.
ern aul ſtiam, aliis Calieem, aliis Altare: quaſi à Chriſto cap. y. ſumpto exemplo à Chriſto, qui in cœna
. pacem alus dandam accipiant prius, & per pa- ultima meminit pacis, pacem means do vobis, o-
uuniatdin cem fiat præparatio ad Communionem, & ſu- ann. z. quod notavit W'ald. Tom. 3. tit. g. cap.
r. Gis ſceptionem Sacramenti unitatis & pacis, ex S. 4/7 fuſius de hae pace agit Albaſpin. de Eit. Eccl.
A lion. Thom. ʒ. p. quaſt. 3. art. 4. in corp. quod indi- rit. lib. 1. Obſervat. 7.
ſriu cat etiam Dionyf. eap. 3. Eccleſiaſt. Hierarch. f Pax tecum.] Tradit Ordo Romanus, ſed
Ofe erh, Tabellam verò ſacram atl oſculum pacis aſſe- ex Auguſt. Serm. 5z. de Driverſ. Baronius haurit;
Gnchg rit ita dictam, & inductam in uſum Baron. anno anno 4y. nuwz. 2 y. Winiſter antem daturus pacem
cumgat. . n. 26. tanquam cautelam contra fraudes, quæ genuflectit ad dexteram Celebrantis, & dicto
ldlulnob. arte diaboli inter ſe invicem oſculantes irrepſe- tertiè Agnus Dei, porrigit inſtrumentum oſcu-
t (nuez ſi. rant. Per oſculum autem datur pax, ex inſtituto landum cidem Celebranti; tum facta genu-
Apoſtolico; uude Paul. Rom. 76. 1. Cr. 16. Saluta- flexione accedit ad Prælatum, & alios, quibus
Dtdireho⸗ te vos invicem in oſculo ſancto. Verùm hoc loco idem inſtumentum porrigit, facta tantùm re-
dati pacem, quamvis Berno de Ofic. Miſſe, r. Verentia poſt pacem datam unicuique. Velum
is en Decreto S. Leonis Il. factam eſſe cenſeat; tamen quoque adhibebit colori Miſſæ conveniens, quo
Aorumm- alii numero plures Innocentio I. tribuunt, ex qualibet vice terget illud, antequam alter oſcu-
ine Epiſt. I. cinſäem cap. 1. ad Decentium de Conſe- letur, ſi plures ſint Prælati, alias non tergat niſi
Knis, crat. Diſt. 2. Pacem. nam idem aſſerunt Ama- Errlaris Neque verò danda eſt pax hoc loco cui-
lenieli lar. lib. . cap. 32. W'alafrid. cap. 22. Mierol. eap. cumque, ſed perſonæ, ſeu perſonis valdè inſi-
kiite I5. Et cùm ceſſaſſet Communio populi quotidi- gnibus.
iacn 7 Si verò celebret pro Defunctis, non percutit pectus ad Agnus Dei, quia di-
,nnt cit, g Dona cis requiem ꝭ nec dicit primam Orationem, Domine Jeſu Chriſte,
qui dixiſti Apoſtolis tuis & i non dat pacem, ſed dicit alias duas ſequentes Ora-
bllkle tiones, Domine Jeſu Chriſte, Fili Dei vivi, & m Pereptlo Corporis tui. Qui-
rnlsho⸗ bus Orationibus dictis, genuflectens Sacramentum adorat, & ſe erigens dicit ſe-
Murtr. cretò, n Panem eleſtem accipiam, &c. quo dicto, dextra manu accipit de pa-
tn tena teverenter ambas pattes Hoſtiæ, & collocat inter pollicem, & indicem ſi-
n niſtræ manus, quibus Patenam inter eundem indicem & medium digitos ſuppo-
Amidl. nit, & eadem manu ſiniſtra tenens partes hujaſmodi ſuper Patenam inter pectus
& Calicem parum inclinatus, dextra tribus vicibus percutit pectus ſuum, interim
* etiam tribus vicibus dicens vocce aliquantulum elevata, oDomine non ſum dignus,
nein⸗ & ſecretò proſequitur, ut inttes, & c. Quibus tertiò dictis, ex ſiniſtra aceipit ambas
huel partes prædictas Hoſtiæ inter pollicom, & indicem dextræ manus, & cum illa
DD ſupra Patenam ſignat ſcipſum ſigno Crucis, ita tamen, ut Hoſtia non egrediatur
limites Patenæ, dicens 47 Corpus Domini noſtri Jjeſu Chriſti cuſtodiat animam
mlll. meam in viram æteraam, Amen; & ſe inclinans cubitis ſuper Altare poſitis, x
ekr reverenter eaſdem ambas partes ſumit: quibus ſumptis de ponit Patenamſuper
Corporale, & erigens ſe junctis indicibus & pollicibus, ambas quoque manus ante
Kl⸗ faciem jungit, & aliquantulum quieſeit in meditatione ſanctiſſ. Sacramenti. Deinde
. depoſitis manibus dicit ſecretò,: Quid retribuam Domino pro omnibus quæ retri-

ℳN QC 3

buit

126

Comment in Rubr. Mißalis Pars II. Tit. X. .

puit mihi e & in erim diſcooperit Calicem, genuflectit, ſurgit, accipit Patenam,
inſpicit Corporale, colligi fragmenta cum Patena, ſi quæ ſint in eo, Patenam
uoque diligenter cum Pollice, & indice dextræ manus ſuper Calicem extergit, &
ipſos digitos, ne quid fragmenti in eis temaneat.

g Doena eis reqaiem.) habet iugo Vict. de
Syec. Miſſæ lib. 3. C. 32. Quaſi inquit „magis de-
functorum quàm noſtri memores, indulgeri eiſ:
dem Deum precamur Alex. Alenſ.
h Mec dieit prinam Orationem.] Ita Durand.
lib. 4. 6. 53. quia eſt de pace, quæ non datur in
Miſſa Defunctorum.
i Non dat pacem.) Scribit Amal. lib. 3. c. 44.
& ante cum Alcuin. apade exequiis mortuorum;
quia inquit indicium eſt lætitiæ, quod non con-
venit Miſſæ Defunctorum. Durand.loco proxime˖
citato addit, quieſcere jam defuncétos in Domi-
no, neque am plius eſſe in turbatione hominum,
Albaſpinus de Eet. ritib. lib. 1. Obſer. Iz. proba-
piliorem affert cauſam; quia ait, mertuorum
ſacra privata erant, non ſolemnia, ex Can. &.
Conc. Laſen II. in ſolemnibus autem erat Com-
munio populi ,& ad eam per pacem præpara-
tio, quæ ceſſabant in privatis.
1 Demine geſu Chriſte.] Non ex Ord. Rom.
ſed ex religioſorum traditione dicitur, ut ſcribit
Microl. cap. 15. & hæc ſecunda Oratio dicitur
ſemper cum ſua concluſione; non enim hæ tres
Orationes comprehenduntur ſub lege Collecta-
rum, de qua ſuprà part. I. tit. 2. n. 7. ut in amti-
quis Miſſalibus patet.
m Perceptio Corporis tui.) Nullum aucto-
rem hucuſque inveni, qui hanc Orationem in-
dicet: eam legi in citato Miſſali Vatic. 4243.

„
n Panem cœleſtem accipiam.) Habet Durand-
gap. 74.
o Domine non ſum dignus.] Teſte Orig. Ho-
mil. . in Diverſ. erat commune omnibus com-
municaturus; anti quiſſimus ergo eſt ritus.
p Supra Patenam ſignat ſeipſum.] Docet Du-
rand. cap. 74. cupiens ſe ſ. anctificari, inquit, ſicut
& Cruce ſanctiſicata fuit Hoſtiaà Sacctdote- Ner
que in hoc caſu moveat Patenam, ſed Hoſtiam
tantùm; ita tamen, ut non egrediatur limites
Patenæ, ne fragmenta cadant extra illam.
Corpus Domini neſtri, & c.) Habetur is
lib. §. Conſtit. Apoſtolic. 6ap. 3. & lib. Sacraæ-
ment. S. Gregor.
r Reverenter ſumit.) Tenemit Sacerdos ſfu-
mere eæ Can. 5. Apoft. & lib. . Conſt. Apoſt. cay.
20. quia eſt Sacrificium, ut ait S. Thom. 3. part.
quaſt. S2. art. 4. lege Durand. lib. 2. cap. 77. &
tenetur præcisè hoc loco ſumere, ex Conc. Te-
letan. XII. ap. . & habetur de Conſ. d. 2. Kela-
tum. Cubitos autem teneat Sacerdos, dum com-
municat, ſuper Altare, ſicut etiam in conſecrati-
oneʒ ut initio ſolido eſpondeat finis Sacrificii,
qui fit in conſumptione: item, ut intra aram fiat
& conſecratio & conſumptio Sacrificii; quod
lenè præſtatur eo cubitorum ſitu.
ſ Quid retribnam Domino. Leguntur hi ver-
ſus apud Durand. c. 74. reliqua ſunt neceſſaria
& valdè congrua, ut patet.

5 Si verò adſint Hoſtiæ conſecratæ ſuper Corporale poſitæ, ? pro alio tempo-
re conſervandæ, facta prius genuflexione , reponit eas in vas ad hoc ordinatum, &
diligenter advertit, no aliquod fragmentum, quantumcumque minimum tema-
neat ſuper Corporale: quòd ſi fuerit accurat reponit in Calicem. Poſt exterſio-
nem bPatenæ, iunctis pollicibus, & indicibus Calicem dextra manu infra nodum
Cuppæ accipit, ſiniſtra Patenam, dicens, Calicem ſalutaris. &c. & ſignans ſe
ſigno Crucis cum Calice, dieit, Sanguis Domini noſtri, &c. & manu ſiniſtra ſup-
benens Patenam Calici, ſtans reverenter ſumit totum ſanguinem cum particula
in Calice poſita. Quibus ſumptis dicit ſecretò, x Quod ore ſumpſimus, &c. &
fuper Altare porrigit Calicem miniſtro in cornu Epiſtolæ, quo yvinum fundente, ſe

B puri-

mi
blt
bbu
fun
luen

Mac
Puun
D
k4ℳ
lyl

ut
coe
W⸗

Kan
(n
694
Etar
ten,
ai
Corlu
hedt
4 30
d
ſte
clümn
Ner⸗
(A
(ae⸗
(dl
Dorc
E..
ſmnu
Tern
le
Rb⸗

fori

8

ennn
brenn
Meo

Netrnd

e0i,
nibidcon.
nnn
Dorabe
ingnitirn
elchte .
dlokun
ſawthonts
lam.
Hbenre
lb. unt

Celchtit
Aad
dn z
, E
Cone. l..
42. Ml
duncon.
collari.
Cacrkhai,
laatuntu

geinl

gturhirer⸗
hecelinn,

otempo⸗
atuen
mn em.
etello⸗
1nod
uns ſen
riler
uneil
,
dene’
gui.

De COrat Dom. &s aliis uſqut ad factam. Com. 127
purificat: deinde æ vine & aqua abluit pollices & indices ſuper Calicem, quos
abſtergit purificatorio, interim dicens « Corpus tuum, Domine, quod ſumpſi, &c.
ablutionem ſumit, & extergit os, & Calicem purificatorio: quo facto purificato-
tium extendit ſuper Calicem, & deſuper Parenam, ac ſuper Patenam parvam pal-
lam; & b plicato Corporali, quod reponit in Burſam , cooperit Calicem velo,
& Burſam deſuper ponit, & collocat in medio Akaris, e ut in principio Miſſæ-

t Pro alio tempore conſecrandæ.) Vetuſtiſſi-
ma conſuetudo eſt, ut propter infirmorumn com-
munionem, necnon ob alias eauſas Euchariftix
aſſervetur in areula, ſeu pyxide, Clem hb. . Conſt.
Apoſt. c. 3. & Leo Papa ad Michaelem Imperat.
kege Durand. lib. I. de Nit. cap. 16. quæ tamen erit
mutanda de ſeptimo in ſeptimum diem, ut lo-
quat eum Synodo Turon. IV. cap. g. de ſacriſfi-
cio verò mihil remanere decet, ait S. Bonaven-
tura 4. diſt. 12. art. I. quæſt. 3.
u Signo Crucis cum Calice.) Dextra tantùm
manu eum moveat, ſiniſtra Patenã tenens, quam
ſupponit Calici, niſi cùm eum ſumit. De ſigno
Crucis cum Calice mentio eſt apud Durandum
c. yg. ſed mion de verbis, Sanguis: &c. reveren-
ter autem ſumit totum, ter oti admovens Cali-
cem, ait Durand. ibid. ſemel ait Craſſus cum Ca-
ſtaldo in ſua praxi: ſed illud eſt uſitatius, & ad
conſumendam ſpeciem reverenter aptiùs. IIle
verò modus loquendi, accipit infra nodum cup-
yeæ, nhon ſignificat aliud diverſum ab eo, quod ſu-
pra aliis vethis dicitur, tit. 7. . j. Tenens nodum
infra cuppam, quod tit. .n. 7. tepetitur; ſenſus
enim eſt: Accipit nodum cuppæ, qui eſt infra.
Neque major eſt tatio, ut diverſimodè capiatur
Calix in prædictis caſibus: imò ad ſumendum
Calicem tutius & commodiús tenetur nodus
Calicis, minus tutè inter nodum & pedem illius.
Burchardus autem varia phraſi ſoler dicere at in
kit. 2. num. 2. &OD 4. & in tit. 3. num. I. ante in-
Kmum gradum Altaris, poſt inſenum gradum,
ad inſimum gradum: hoc eſt, in plano Cappellæ;
item in genuflexionibus addit aliquando, aſque
adterram, in inclinationibus addit aliquando,

profunda. At ſenſus auctoris eſt, ut altera alteram
Kubricam explicet ex identitate actionis ſeu ra-

tionis; ne igitur hæreas in verbis.
Quxritur: An Sacerdos ſumens Sangu nem
ſub altera ſpecie vini plus gratiæ recipiat:? Negat

Bellarm. lib. 4. de Enchar. cap. 23. & eſt com-
munior ſententia; concedit tamen Suar. diſp. 63.
ſebt. g. . & 7. cum aliis, poſſe recipi majorem
gratiam, ſi in continuancdla ſumptione plures de-
votionis actus eliciantur; quod valet etiam im
ſumptione particularum quæ ſuperſunt, & à Ce-
lebrante ſutnuntur, quia ad idem Sacrificium
ſpectant. Addit prætereà Henriq. ap. 23. nume.
5. cum ĩiis, qui volunt totum effectum Sacra men-
ti produci per ſumptionem primæ ſpeciei, im ò
etiam primæ partis ſpeciei (per ſumptionem all-
tem intellige deglutitionem, cum Soto diſtintct..
II. quaſt. 2. art. I. & eſt communis; tunc enim
manducaſti] dato caſu, quod ſumatur Hoſtia à
Sacerdote in peccato mortali, demde pœniteat,
& contritus ſlumat Calicem; ex hac ſumptione
Calicis, aiunt, quèd nihil ille Sacramentalis ef⸗
fectũs ſit percepturus; docet oppoſitum Cajet,
2. part. quæſt. 29. art. j. quem ſequitur Suarez
loco cit. qua in re ſententiam tutiorem tu ſeque-
re, & à peccato cave.
X Quod ore ſumpſimus.) Habet Ord. Rom. &
Microl. cap. 79.
y Vinum fundente.) Miniſter defert ad Al-
tare in cornu Epiſtolæ ampullas in pelvicula ,
quas miniſtrabit cum oſculis, & reverentiis de-
bitis: & in fine, relatis iiſdem ad losum ſuum,
extinguir Cereum pro clevatione accenſum, ut
habetur ſuprà ztit. . aum. 6.
Vino autem fit purificatio, ex Innocent. III.
de Celebrat. Miſarum. c. Ex parte. Deceret au-
tem, ut vinum pro purificatione Calicis infuſum
eſſet ejuſldem ſaltem quantitatis, qua fuerunt
rimæ ſpecies Sanguinis; alioqiuin Sacerdos il-
lud ſaltem infra Calicem eircumagat, ut abſir-
mantur ſpecies; neque extra Altare demittat
Cahcem, neque digitis labia Calicis, ſeu oris
ſui detergat, neque d'giros lambat. Pius V. Ia E-
piſt. ad Archiepiſc, Turraconen. data die 5. Za.

nuari

128
æuarii 1571. & relata à Vincentio Sorriano part.
e. monet de prædicta vini ad puriſicationem ad-
hibenda quantitate, & addit præterea, quod
ſumatur ablutio per eandem pꝑartem Calicis, per
quam Sanguiĩs Chriſti hauſtus eſt. Mirare-quæſo,
ſanctiſſimi Pontificis etiam in minimis, diligen-
tiam. Purificationem verò, de qua hoc loco, vo-
cat perfuſionem Innocent. III. lib. 6. cCap.5. in ea-
dem notat Durandus cap. 4. Calicem eſſe bis
tantum admovendum ori, non ultra- nam verè
ſtomachum aſtantibus movet, pluries quâm ter
Sanguinem, & bis purificationem de Calice ſu-

ere.
Quid verò, ſi Celebrans voviſſet non bibere
vinum ? poterit tamen hoc loco vino uti, quia
hic urget Eccleſiæ præceptum, Azor. lib. 1i. cap.
to. quaſt. 7. nec abſtemii debent ſine vino puri-
Ecare Calieẽ Papa inconſulto, ex Romana praxi.
2 Vino & aqua abluit, &c. ] Vino digitos
perfundi ſcribit S. Thom. 3. part. 4. 53. art. . ad
ce. aqua poſt vinum efficit etiam ne purificatori-

Comment. in Rubr. Mikalie Pars II. Tit. X

um maculas vini nimiùm contrahat, & modeſti⸗
am ſignificat, ſeu humilitatem; ex Innocent. IIl-
lib. 6. c. §. non tamen ſumebatur hæc ablutio.
ſed in locum mundum proſjiciebatur; Durand-
6. pf. lib. 4. Utramque nunc ablutionem ſumit
Sacerdos, & in medio Altaris: curet aut, ne dum
digitos purificatoris tergit, Corporale comma-
culet, gutta cadente è digitis, & ideò deponat
Calicem extra Corporale, donec digitos abſter-
ſerit.
a Corpus enum Pomine.] Meminit Durand.
lib. b. cap. 27.
b Plicatos Corporali.) Ita Ordo Rom. & Ho=⸗
nor. in Gemmal. I. c. 6. Calicem autem, dum
plicat Corporale, collocat Sacerdos verſus cor-
nu Epiſtolæ, ut commodiùs burſam accipiat,
quæ eſt in cornu Evangelii.
c Urin principie Miſæ.) Velum ergo velabit
Calicem totum in anteriori pane, ſicut initie
Miſſæ: quod non caret myſterio, ut dicemus in
expoſit. myſtica Miſſæ. num. 11.

6 Si qui ſunt 4 communicandi in Miſſa, Sacerdos poſt ſumptionem Sangui-
els antequam ſe purificet, facta genuflexione ponat particulas conſecratas in
pyxide, vel ſi pauci ſint communicandi, ſuper patenam, niſi à principio poſitæ
Merint in pyxide, ſeu alio Calice. Inrerim miniſter ante eos e extendit linteum, ſeu
velum album, & pro eis facit Confeſſionem, dicens, † Confiteor Deo, &c. Tam
S icerdos iterum genuflectit, & manibus junctis vertens ſe ad populum in cornu
Evangelii, dicit, Miſereatur veſtri, & Indulgentiam, abſolutionem, & remiſſio.
nem peccatorum veſtrorum, &c. & manu dextra facit ſignum Crucis ſuper cos;
poſtea genuſlectens accipit manu ſiniſtra pyxidem, ſeu Patenam cum Sacramen-
to, dextra verò ſumit unam particulam, quam inter pollicem, & indieem tenet
aliquantum elevatam ſuper pyxidem, ſeu Patenam, & converſus ad communican-
dos in medio Altaris dicit: g Eece Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. De-
inde dicit: H Domine non ſum dignusut int ces ſub tectum meum, ſed tanum die
verbo, & ſanabitur anima mea. Qubus verbis tertiò repetitis, a ccedit ad eorum dex-
tram, hoc eſt ad latus Epiſtolæ, & unicuique i porrigit Sacramentum, faciens
eum eo ſigaum Crucis ſuper pyxidem, vel Patenam. & m ſimal dicens: Cor.
pus Domini noſtr. Jeſu Chrciſti cuſtodia animam tuam in vitam æternam, Amen.
Omnibus communicatis revertitur ad Akare nihil dicens: & n non dat cis benedi-
Ctionem, quia illam daturus eſt in fine Miſſæ. Si particulæ poſitæ erant ſuper Cor-
orale, extergit illud cum Patena, & ſi quæ in eo fuerint fragmenta, in Calicem
mmittit. Deinde dicit ſceretò: Quod ore ſumpſimus Domine, &c. & ſe purif-

can,

4

el,6

tkenmd

gbimt
Pntn
((
Ctne
e
oerl
Comm
gen
Cmn
guß⸗
Nacl
itea
Orcie
Negre
eh⸗
C.
Commn
el
uln
Uſa
uugt
ebr
A
D
woel
Wel
60,0
f
lo,
ſlio
un
füm!
iumn
ſenr
an⸗
leni

4

molet⸗
hocentll.
ablor
Darane
Wemlont
enechnn
otmImn.
en
ikabte

t Dürud

Dn A
Aten dn
Verihce⸗
wiiin,

goneti
pcur inti
Aceannti

nungn⸗
ctnts
10 wln
eunn iel
e, In
n Corn
temſo
bel 601;
ctamnen⸗
n teel
lunicnn⸗
nc De⸗
tunde
umncel⸗
cien
6: (A.
Amen
benec
er Co
Nilcen
i⸗
641,

De Orat. Dow. & aliis uſqae ad faltaem Comm. 129

eat, dicens: Corpus tuum Domine quod ſumpſi, & alia facit ut ſuprà. Miniſter au-

tem dextra manu % tenens vas cum vino

„& aqua, ſiniſtra verò mappulam, ali-

quantò poſt Sacerdotem cis porrigit purificationem, & mappulam ad os abſter-

gendum.
d Commanicandi.] Regulariter hoc loco fa-
cienda eſt Communio Amal. Præf.-2. ad l. de Eccl.
Offe. & Walafr. c. 22. ſed hodie, quia plurimi
exoptant finem Miſſæ, & eos tædet expectare
alios ut communicent, præfertim ſi multi ſint
Communicandi, differri ſoler Communio ul-
que ad peractam Miſſam: Tolerandum videtur,
ſi multi communicent, non autem ſi pauci,
& ii fortaſſe privãtur fructu Orationum earum,

quæ poſt Communionem dicuntur, ut notat

Microl. c. i9. Ante has Orationes, inquit, com-
municare non negligant guicumgue earumdem
Orationnm benedictione foveri deſiderant.
Quilibet autem Sacerdos communicare po-
teſt in Miſſa alios, excepto die Paſchatis, quo
neque poſſunt Regulares; & illud placet Navar-
rO cap. 21. num. 72. in Man. favet Tridentinum
Conc. quod in Miſſis ſingulis optat aſtantium
Communionem, cujus rei gratia quidam paulè
ante Communionem pulſant Campanulam, ſed

Rulla fit auctoritate Majorum. Celebraus autem
poſt ſumptionem Sanguinis Calicem Palla tegat,

antequam alios communicet.
e& Extendit linteum.) In linteis nitidis acci-
piebant Laici Euchariſtiam, maximè mulieres,
ex Aug. Serm. 22. de tenapore, ubi appellatur
linteolum, & linteamen. Dominigale vocabatur

hoc linteum, ex Baron. anno 3. num. 1468. de

quo eſt Decretum in Concil. Antiſiodor. Canon.

22.vocat Ordo Romanus Syndonem mundam.

f Conſiteor.) Antiquiores nihil de his in hoc
loco, ſed maximè congruunt deſumpta ex con-
feſſione ante Miſſam. Et ſicut in Miſſa uno tan-
tum præſente dicitur, Miſereatur veffri. Ita et-
iam uno tantum communicaturo dici debet, ve-
Eri, veſtris, quæ cadunt præterea ſuper alios præ-
ſentes Communione ſpirituali communicaturos.
g Eece Agnn: Dei, &c.) Sumptum eſt ex E-
vangelio, Joan. cap. j. & quadrat ad rem, præ-
ſertim cum paulo ante fuerit dictum ter Agnus
Dei: ſed ritus jnon eſt antiquus. Tenet autem
Toeze. 4

Celebrans particulam duobus digitis paululum
elevatam ſupra patenam, ſeu pyxidem; ita ta-
men, ut dextra manus adhæreat patenæ, ſeu pyxi-
di, neq; nimiũ elevetur particula ſuper pyxidem.
h Domine non ſum dignus, &c.] Eodem
modo fuit additum ut ſupra ex Origene, exem-
plo Celebrantis: & dicitur à Sacerdote totum
integrè clara voce, & ſemper in genere maſcu-
lino. Quare ritus ille apud quaſdam Moniales.
quæ dicunt tacente Sacerdote, Domine non ſums
digna, continet errata duo. Alterum, quod à
Sacerdote non dicitur, contra hanc Rubricam;
alterum, quod mutantur verba à Centurione
accepta, & à Rubrica non mutata contra Bullas
Pii V. Pauli V. qui prohibent mutationẽ in Miſ-
ſali, & Rituali Romano, in quo expreſſè dici ju-
betur pro feminis quoq; Domine non ſum dignns.
i Porrigie Sacramentum.) Per particu-
las danda eſt Communio: non autem cuicum-
que de populeo dandæ videntur partes illius Ho-
ſtiæ, quæ forte reſervantur poſt Orationem Qua-
draginta Horarum; quod etiam vetuit S. Caro-
lus in Godo Diœceſ-Xl. quia rudiores rotundam
potius volunt particulam, alioquin facilè pati-
untur ſcandalum: imò ibidem juſſit à ſolo Sacer-
dote prædictam Hoſtiam ſumi, quod melius eſ-
ſet, poſt Calicis ſumptionem. In Ordine Roma-
no Subdiaconi, & his inferiores, ore non ma-
nu: accipiebant à Celebrante Communionem.
Et Concilium Rhotomagenſe Caunon. z. apud
Burchard. lib. . cap. 36. juſſit ut Euchariſtia non
niſi in os cujuſcumque ſumentis immittatur à Sa-
cerdote; qui verò communicant, manus in Cru-
cis formam componere debent, ex Synodo .
in Trullo can. 1o2. In ſingulis Dominicis, ex Au-
guſt. Epiſt. iIö. ad Januar. vel tertia Dominica
(quod nota pro Societatibus ſanctiſſimi Sacra-
menti) vel ſummis feſtivitatibus, velter in anne
ſaltem, cx decreto Fabiani Papæ, apud Ivon.
part. 2. C. 27. communicabant. Gemma l. . c. 66.
Initio enim laici omnes in ſingulis Miſſis com-

mund⸗

130
municabanv, Dionyſ. cay. 3. Eccleſ. Hierarch.
& optat, ut diximus, fieri quoque nunc tempo-
tis Concilium Tridentinum, Seſſ. 22. c. 6.
lI Cum eo ſignam Cracis.) Eo modo quo ſuprà
fignavit ſeipſum ſacerdos, 8. Thom. Opuſc.65.6. :
m Simul dicens: Corpus, & c.] Dicuntur hæc
verba in diſtributione Euchariſtiæ, teſte Alcuino
de Sabbaro ſantto, aſſerit Mierolog cap. /5. dici
ex religioſa traditione: ſed habentur apud Joan.
Diac. in Eita & Gregerii, & in Concilio Khotoma-
Zen. cap. 2.
n AMn dat eis benedibétionen.] Neque ctiam
in Miſſis defunctorum, contra quoſdam, qui
loquuntur gratis. Sed neque in his Miſſis diſtri-
buenda eſſet Euchariſtia, ut docet Albaſp. de Vet.
Kit. l. 1. obſerv. I4.
Si in fundo Calicis unitæ vini ſpecies adhuc

Comment. in Rubr. Miſſalis Piri II. Tit. X.

reperiantur, ſumi poterunt ante vini infuſionem
in Calicem; & eſt titus congruentior.
o Tenens vas cum vine & agaa.) Creditur
Chriſtus conſecraſſe calicem mixtum vino & a-
qua; juxta regulas modeſtiæ in menſa, & ex
Trid. ſeſſione 22. c'. unde & in Calicem infun-
dimus aquam. Chryſoſtomus autẽ juſſit aquam
aut nin deguſtari poſt communionem. In
Eccleſia Occidentali antiquus erat mos vini aqua
mixti, aut aquæ puræ, ad purificationem; lege
Baronium anno goz. Fit autem hæc ablutio oris
ad deglutiendam facilius particulam, & ad hu-
militatem ſigniſicandam, ut de ablitione di-
gitorum ſupra ex Innoc. III. retulimus, quaſime-
morent communicati ſuam indi nitatem; item,
ne cum ſaliva aut pituita quidquam Sacramenti
excreetur, ex Palladio en vita & Zoan. Chryſoſt.

7 Si in Altari remaneant particulæ in Calice, ſeu in alio vaſe uſque ad finem
Miſſæ, ſerventur ea y quæ in Feria quinta Cœnæ Domini præſcribuntur circa fi-

nem Miſſæ.

p Qaææ in feria quinta.) Hoc eſt, genuflectat

Sacerdos quandocumque accedit vel recedit à
medio, vel tranſit ante Sacramentum in vaſe re-
ſervatum: & cùm dicit Dominus vobiſcum, non
vertit ſe ad populum in medio Altaris, ſed pau-
lo propè cornu Evangelii, ne terga vertat Sacra-
mento, & in fme ibidem dabit benedictionem,
non perficiens circulum: qui neque fit ad Ora-
oe Fratres in Paraſceve; ergo neque hoc loco
cadem de cauſa: Calix quoque in hoc caſu non
rit collocandus in medio Altaris, ſed à latere E-
vangelii, neque plicabitur Corporale, niſi repo-
ſito Sacramento in locum ſuum poſt Miſſam. De-
nique cum dicit Evangeliũ §. Joannis in ſine Mil-
ſæ, non ſignabit Altare, ſed ieipſum tantum, ut
Feria quinta in Cœna Domini ſuo loco dicemus.
Quid verò agendum ſit à Sacerdote, quando
fragmenta ſuperſunt, ſeu paucæ particulæ per-

acta populi communione, dicemus infra, cuæs
de defetctibus Miſſæ, tit. 2. numer. 2.
Accidit etiam, quod purificanda ſit Pyxis in-
tra Miſſam (qua de re nullibi agitur in Rituali-
bus libris) & eo caſu purificabitur illa ante Ca-
licis purificationem, collectis nimirùm in cjus
fundo fragmentis omnibus diligentiſſimè cum
indice dextræ manus 3 & cum eodem indice ſu-
mi poterunt, admoto ceodem linguæ, vel ad
labium pyxidis fragmentis deductis, & ore ei-
dem admoto, ita ut nullum remaneat fragmen-
tum. Deinde infundi poteſt paululum vini; quo
circumacto intra pyxidem, & tergente indice,
tota pars interior abſtergatur; quo hauſto exſic-
eabitur pyxis interior undequaque purificato-
rio. Non debet deinde vacua Pyxis tegi velo, ſed
panno linco. Denique fiunt reliqua de more pro
Calicis purificatione.

8 In Mſſſa ſolemni Diaconus ſtans retro poſt Celebrantem, cùm in Oratione
dominica dicitur, Et dimitte nobis debita noſtra, factà ibidem genuflexione, vadit
ad dextram celebrantis, & Subdiaconus circa finem Orationis dominicæ, factà item
genuflexione revertitur ad Altare, & ſtans in cornu Epiſtolæ porrigit Fatenam
Diacono, qui eam diſcooperit, & purificatorio abſtergens dat celebranti, illius

manum oſculando, & quando opus eſt

diſcoopert, & cooperit calicem &

cum

(um
hume
Gcin
nul:
vokte
cele.
441.
nisſi
leru
Mran
ſch
cem
A
Tu
Vn
Ab
he

4
nozin
r
Uiens
Jun
1
ſ1
Mlc
(le
uuke
ſ.
hone
lem

h
odl
le
t

1

tüinktſanen
ndor.
.)Ceiin
tum in,
ellt, Ker
CAeninſin-
Kſullr Ann
Imünmohem.
tmosrinizan
aihenige
LeaOlnid i
eablnionec⸗
mnguune
mnintemten,
m Wrmen
lun ſ

le 1 fuen
Muur crcal⸗

intn un
er.
klr iti-
turin Atud⸗
rillaame
mirüminejt
enwidime an
ſen mel-
ne, Ni
lis, Kote e⸗
en fagher
um viniz ge
genennlc
utoelle
Uutene.
lepi ſcloſ⸗
demoteſi⸗

nOruiene
vone adl
taiinn
Vutnin
ntl ilin
calcend
(Ul

De Orat Dom. &s aliis uſquead factam. Com. 131

cum celebrante adorat. Subdiaconus redditàâ paten, & depoſito velo, quod ab
humeris ejus pendebat, genuflectit, & deſcendit retro poſt celebrantem: & cùm
dicitur, Pax Domini, iterum genuflectens accedit ad ſiniſtram Celebrantis, & ſi-
mul s dicunt, Agnus Dei: Deinde factà ibidem Sacramento genuflexione, redit
oſt celebrantem; Diaconus verò à dextris genuflexus expectat pacem, & cum
celebrans oſculatur Altare, ipſe ſe erigens ſimul oſculatur illud extra corporale,
& à celebrante dicente, Pax tecum, e complexus accipit pacem. s ſiniſtris ge-
nis ſibi invicem appropinquantibus; & ei reſpondet, Et cum ſpiritu tuo. Poſtes
iterum Sacramento in Altari adorato, vertir ſe ad Subdiaconum retro poſt cele-
brantem, & ſimiliter dat ei pacem. æ Subdiaconus accepta pace à Diacono, &
facta Altari genuflexione comitatus ab Acolytho vadit ad Chorum, & y dat pa-
cem primo cujuſque ordinis, dignioribus prius, deinde minus dignis. & reverſus
ad Altarce, factà genuflexione dat pacem Acolytho, qui ipſum comitaverat ,
qui & allis Acolythis circa Altare dat pacem ; deinde Subdiaconus vadit ad dex-
tram celebrantis, & quando opus eſt, diſcooperit Calicem, z accipit ampullam
vini, & infundit, quando celebrans vult purificare. Diaconus poſt datam pacem
Subdiacono, vadit ad lirrum, & dum celebrans ſe communicat, s ſtant ipſe &

Subdiaconus profundè inclinati verſus Altare.

q Patenam Diacono. Dant Patenam per ma-
nus in manum Celebrantis, Innoc. III. lib. 6. 6.1.
apparet in Ord. Rom. aliquod veſtigium hujus
ritus: ſed per plures manus patena tranſibat,
quàm per duas.
r Diſcooperit, & cooperit.] Ita Innoc. III.
ibid. cap. 2. Diaconi enim eſt miniſterium circa
Calicem. Sufficiunt autem reverentiæ cum ge-
nuſtexione in Rubrica præſcriptæ.
Dicunt Agnus Dei.] Percutiunt Miniſtri
ſibi pectora cum Celebrante, non tamen ſiniſtra
poſita cum eo ſuper Altare, ſed infra pectus ei-
dem pectorti admota.
t Complexus accipit pacem.) De complexu
ad pacem dandam Chryſ. Hom. jl. ad Pop. An-
tioch. Alter alterum amplectitur, inquit, ut u-
num multi fiamus.
u Sniſtris genit.] Habetur in Cærim. Epiſc.
lib. 1. cap 24. Durandus tradit ad dextram Ce-
lebrantis recipi pacem à Diacono; quod & nos
obſervamus, A dextris, inquit hæc Rubrica,
Tenuſlexus expelctat pacem, non autem dextris
enis. Per genas ſiniſtras ſignificatur dari pacem
& corde, quod ad ſiniſtram vergit; & quod in

Adverſis etiam cum proximo pax habeatut.

2 Subdiagonas acceptapace, &c.) Diaconus
dat pacem Subdiacono, & hic aliis eiſdem quos
Diaconus incenſavit, Hugo Victorin. de Spes.
Miſ-. olſerv. lib. 2. c. 40. & præterca Acolythe
comitanti incluſiv.
y Dat pacem primo. Qui dat pacem, nemi-
ni inclinat cui dat pacem, niſi poſtquam dede-
rit; qui accipit, inclinat caput danti ante, & poſt-
quam acceperit, ex Cærimon. Epiſcop. ſupra.
Item, qui dat dicit, pax tecum; qui recipit reſ-
pondet »Et cum ſpiritu tuo. amplectunturque
ſe invicem, & appropinquant genas ſiniſtras, ut
dictum eſt de Celebrante, & Diacono. In uno-
quoque deinde ordine primus dat pacem alteri
ſubſequenti, & ille alteri, & ſic deinceps uſque
ad ultimum ejuſdem ordinis, non præmiſſis in-
vitationibus, quæ in incenſatione tantum fiunt.
Laicis verò datur per inſtrumentum, de quo
ſupra nun. z. olculatum ab eo, qui pacem à ce-
lebrante immediatè aceepit in eoedem Cærim.
Epiſc. & ut ibidem dicitur, non niſi ſtanti pax
datur, ſeilicet cui per oſculum datur.
Ordo vero dandi pacem eſt idem qui de in-
cenſatione dictus eſt ſupra: ſed per inſtrumen-
tum datur laicis ſingulis, per oſculum primò

KR à cujuſques

132

cujuſque ordinis; à Subdiacono illis laicis, quos
Diaconus incenſavit, ab Acolytho laicis aliis;
nunquam verò à Diacono alicui datur, neque
Domino loci, ex Decreto S. Rituum Congrega-
tionis y. Zulii 161 4. neque datur unquam cum
Patena, vice Labellæ, ſeu inſtrumenti: quam
Patenam prohibuit Pius V. in Epiſt. ad Archie-
piſ. Tarracon. ſupra citata, num. y.
2 Accipit ampullam vini.) Ut pro abluti-
one digitorum in Miſſa privata dictum eſt; neq;
omittat Subdiaconus oſculationes, & reveren-
tias debitas in miniſtrandis ampullis Celebranti.
a Sant.) Si tamen Subdiaconus redierit,
quem non debet expectare celebrans: & eo ca-
ſu inclinati ſtant à verbis, Domine non ſum di-

Comment. in Rubr. Mifalis Pars IlI. Tit. J.

gnus, manibus junctis ante pectus: Acolythe-
rum alter deferet ſine genuflexione ampullas ad
Akare cum pelvicula, quas porriget ſine oſculis
Subdiacono, & referet ad Credentiam; alter
portabit velum parvum de Credentia ad Altare
in cornu Evangelii, ut Subdiaconus eo deinde
tegat Calicem, ut infra. Si non redierit Subdia-
conus, ſuppleat Acolythus in miniſtrandis am-
pullis pro Calicis puriſicatione: quamvis in me-
ditatione ſanctiſſimi Saeramenti eam poterit Ce-
lebrans adhibere moram, qua Subdiaconus mi-
niſtrare queat ampullas.
Non lavat manus Celebrans, niſi fit Epiſcopus.
Si adſint miniſtri cũ intorticiis, peracta Com-
munione populi diſcedant, & ea extinguant.

In Miſſa Pontificali, Aſſiſtens accipit & defert pacem, ut b in Pomtificali
habetur. Si in Miſſa ſolemni e fiat Communio, omnia ſerventur ut ſupra ſed pri·
us communicet Diaconum & Subdiaconum, deinde alios per ordinem: & Diaco-
nus purificationem eis miniſtret. Interim à Choro cantatur Antiphona quæ dicitur

Communio.
Vide Cærimon. Epiſcop. lib. 1. cap. 24. Sed
quid, ſi detur Aſſiſtens paratus Celebranti: Hic
accipiet pacem à Celebrante, & dabit clero. Dia-
conus recipiet ante clerum ab eodem Aſſiſtente,
& dabit Subdiacono, ut ait Craſſus lib. . cap. 0.
b Ia Peonsificali.] Hoc eſt, Cærim. Epiſc. ut a-
liàs notatum eft.
c Fiat communio.] Diaconus, cooperto Ca-
lice cum Palla, eoque poſito paulò ultra medium
Corporalis, intra Aram tamen; verſus cornu
Evangelii, collocat in medio Corporalis Pyxi-
dem; quod ſi ea extrahenda ſit de Tabernaculo,
idem ipſe extrahat cum genuflexionibus, ante-
quarn extrahat; & poſtquam extraxcrit, genu-
Kexo interim Celebrante, & alii circa Altare.
Diaconus in cornu Epiſtolæ ſtans profundè ta-
men inclinatus, dicit alta voce Conſiteor, mani-
bus junctis. Celebrans, poſtquam Diaconus
Pyxidem diſcooperit, ſtat in medio Altaris fa-
cie verſa ad Diaconum; Subdiaconus item poſt
Celebrantem ſtabit; qui dicto Confiteer, eodem
loco ſtans dicit, Miſereatur, & Iadulgentiam,
prope medium Altatis, facie item verſa ad Dia-
conum, qui reſpondebit, Amen. Acolythi inte-
rea ante medium Altaris in ſuperiori gradu ex-

tendunt linteum mundum genuflexi, facie ſibi
invicem verſa: Diacono verò & Subdiacono an-
te linteum genuflexis, Celebrans cum debitis
genuflexionibus eos communicat, præmiſſis ver-
bis, Ecce Agnus Dei, &c. Demine non ſum di-
gaus, cum reliquis cærimoniis, de quibus ſupra
nunmz. 6. eſt dictum.
Qui vero geſtant intorticia, ſubſiſtant ſibi ali=
os, donec commuaicent, neque accedant cum
intorticiis ad Celebrantem pro communione.
Dum alios Celebrans communicat, Subctia-⸗
conus ſtat à ſiniſtris Celebrantis, Diaconus in
cornu Epiſtolæ purificationem cum Calice mi-
niftrat, iis ſcilicet qui de clero ſunt, non laicis,
quibus purificationem dabit alter è Choro cum
alio vaſe aut vini, aut aquæ. Diaconus autem es
caſu ad dextram Celebrantis accedit. Neque mi-
niſtri Patenam tencant ſub mento communican-
tium, quod ad Epiſcopalem attinet majeſtatem.
Sacerdotes cum Stola de collo pendẽte com-
municant; ex Conc. Bracca. III. can. 2. ante Al-
tare quoque una cum Levitis & clero, laici verò
extra Chorum, ex Conc. Tolet. IV. c. 17. à que
ſemper excluduntur, lib. 2. Apeſt. Conſtit. cCax.
77. ut oſtendatur honos cleri à laicis diſtinctus;
&

ue
NWn
r.
Mo
lun
Suhck

pi⸗

.

.

elhtie
anpllor
etſinegſalg
iam;Ar
tinad Aln
d ed Cel
Ciert rber⸗
nitrndnn⸗
Banpigiame⸗
mporent.
Chconsn.

ſrbpicon
eichCo
ewtneuun

Domifan
ruſelet
& Dio⸗
ur rn

, hee ſi
bchaconon,
Cuncchii
rmilinr
, ſini⸗

gubſin
Centſbiti

Cedant oln
munione.
ut, Ahr
Diaconng n
CAre N-
non lict
Chotocum
Asamemnes
Neglent
mmunien.
Nneſturn
clete con⸗
zum 4
, aicifen⸗
„ igl⸗
ufr
tincu
4

De Comm. & Orat. poſt Commun. dicendis. 13;
& ut ele rus inſerviat divinis liberius, ait Carol. unt alia pro purificatione Celebrantis quæ ſupra
Novar. Epiſcopus. ſunt dicta.
Facta communione cum debitis reverentis, d Communio.) Vide quæ habentur ſuprapar.
Diaconus operit Pyxidem, & reponit in locum 1. tis. 13. n. 1. pag. 36.
ſuum genuficxo interim Cetebrante, & poſteum Quòd ſi remaneat Sacramentü in altari, mini-
Subdiacono: quibus deinde ſurgentibus, & re- ſtri obſervẽt, & Diaconus præſertim diſturus Ee
poſito Calice in medio Altaris, detectoque, fi- miſſa eſt, quæ ſupra Celebrãti ſunt præſcripta.n. y.

De Communione, & Orationibus poſt Communionem
dicendis. Al.

1 Elebrante purificato, dum Calicem collocat in Altari, e liber Miſſalis
defertur per miniſtrum ad cornu Epiſtolæ, & collocatur, ut in Introitu.
Ipſe autem miniſter genuflectit iuxta cornu Evangelii, ut in principio Miſſæ. Dein-
de Celebrans ſtans junctis manibus legit Antiphonam, quæ dicitur Communio;
quà lectâ, junctis irem manibus ante pectus vadit ad medium Altaris, & co oſcula-
to vertit ſe ad populum à manu ſiniſtra ad dextram, & dicit Dominus vobiſcum,
& per eandem viam redit ad librum, & dicit Orationes poſt Communionem, eiſ-
dem modo, numero, & ordine, ut ſupra dictæ ſunt Collectæ. Quibus finitis,
elaudit librum, & jungens manus ante pectus, revertitur a d medium Altaris, ubi
co oſculato vertit ſe ad populum, & dicit ut ſupra, g Dominus vobiſcum. Quo
dicto ſtans junctis manibus ante pectus verſus populum, dicit, ſi dicendum eſt, 6

Ite Miſſa eſt, & per eandem viam revertitur ad Akare. Si verò non ſit dicendam ,

dicto Dominus vobiſcum, revertitur codem modo per eandem viam ad mediu m
Akaris, ubi ſtans verlus ad illud, junctis ante pectus manibus dicit, i Bene dic a-
mus Domino. In Miſſa autem Defunctorum eodem modo ſtans verſus Alkare di-
cit: Requieſcant in pace.
e Liber Miſſalis defertur.) bi finitur Miſ- citur Dominus voliſeum; quia cupit Eccleſia, ne
ſa, ubi nimirùm eſt cœpta, ait Amalar. I. 3. c. 36. diſcedentesab Eccleſia longè fiant à Deo, Lopez
apertè Ivo Catnot. Serm. de Convenien. veter. &, lib. 2. Cap. 19. S. 1.
novi Saerif. initio & in fine Sernion. Apertius do- h Ire Miſſa eſt.) Dicitur verſus populum,
cet hunc ritum Durand. I. 7. c. 7. Reliqua pate- quia dimittitur, ex Microl. c. 46.
re poſſunt ex dictis initio Miſſæ tit. y. hujus par. i Beneaicanin: Domino. Dicitur verfus Aka-
num. j. pag. 92. & 232. ex Microl. c. 9. qui me- re, ex eodem Microl. ibidem; quia ibi peculiari
minit Orationum poſt Communionem. modo Dominus adeſt.
f Clandit librum.) Manu dextra, ita ut pars 1 Keqnieſcant in pace. Dieitur item verſus
libri clauſa Calicem reſpiciat. Porro ejus eſt clau- Altare, quia ſermo eſt de abſentibus.
dere, cujus & aperire; aperuit autem initio li- Quando, & cur dicatur, Ike Miſſa eſt, & Be-
brum Miſſalem idem Sacerdos. nedicamus Domino, jam diximus ſupra tit. 13.
2& Dominus vobiſeum.) Bis in fine Miſſæ di- par. n. pag. 36.

2 In Quadrageſima autem à Feria quarta Cinerum, uſque ad Feriam quar-
um majoris Hebdomadæ, in feriali Officio, poſtquam Celebrans dixit Orationes

K 3 t

134 Comment. in Rubr. Mißalis, Pars II. Tit. XI.

poſt Commun onem cum ſuis ſolitis concluſionibus antequam dicat Dominus
vobiſcum, ſtians in eodem loco ante librum dicit, Oremus, m Humiliate capita
veſtra Deo, caput inclinans, & extenſi: manibus ſubjungit eadem voce n Orati-
enem ſuper populum ibidem pofitam: quà finità oſculatur Alcare, & vertens ſe ad
populum dicit, Dominus vobiſcum, & alia ut ſupra.

m Humiliate capita veſta Deo.] Indicat non licebat in Quadrageſima ob jejunium, pro

Amal. lib. z. &. 37. hæc dlici hoc loco. ane dicta eſt alia Oratio ſuper populum. Ita
n Orationem ſuper populum.] Appellat Ama- Honor. in Gemma lib. 1. cap. 61.
larius ibid. quaſi alteram benedictionem; & 1- Habentur autem in Sacrtament. Grego-

dem habet Micrologus cap. J7. diſtribuebatur rii haæ Orationes cum titulo , ſuper popu-
onim panis benediétus in fine Miſſæ, & quia hoc lum.

3 In Miſſa ſolemni « Diaconus defert librum Miſſalis ad cornu Epiſtolæ, dein-
de vadit retro poſt Celebrantem: „ Subdiaconus vadit ad cornu Evangeli, ubi
Calicem mundat, aptat cum purificatorio, Patena & palla cooperit, plicat Cor-
porale, reponit in burſam, & illam ponit ſuper Calicem coopertum velo, quem
collocat in Akari, 9 vel ſuper Credentia ut prius; poſtea redit ad locum ſuum
retro poſt Diaconum, qui cùm dicit, Ite Miſla eſt, cum Celebranten vertit ſe ad
populum; & in Quadrage ſima dicto per Celebrantem Oremus, Diaconus in
cõrnu Epiſtolæ vertens ſe ad populum, junctis manibus 5 Gicit ut ſupra. Humiliate,
&c. quo dicto vertit ſe verſus Altace à tergo Celebran:is, & Celcbrans dicit Orati-
onem ſuper populum.

o Diaconus defert lbrum.) Cura libri Miſſa. hoc caſu Subdiaconus, qui tamen vadit & redit
lis ſpectat magis ad Diaconum quam ad Subdia- per breviorem viam, ut adſit ad Orationem poſt
conum, qui ejuſdem tantum curam habet in Diaconum in loco ſuo.
Ordine ad Evangelium initio, ſeu in ſine Miſſæzæ Celebrans dictis Orationibus non claudit li-
legendum, ſive à Celebrante, ſive à Diacono: brum, ſicut à principio non aperuit, & qui a-
ſubminiſter enim eſt Evangelii ad ſuſtinendum pertum invenit, apertum relinquat: quæ fiunt
librum; inde fit ut Diaconus ſolus libro aſſiſtat in per miniſtros, ad majorem ſolemniter Cele-
teliquis, nunquam Subdiaconus. brantis digniratem.
Defert autem cum genuflexione, quando r Vertitſe as populum. Ob rationem allatam
tanſit ante medium Altaris, & clauſlum portat; fupra numerot. ſed antequam ſe vertat Diaco-
quem deincde aperit, ubi legenda eſt Comunio. nus, genuflectat verſus Altare; & poſtquam
p Subadiaconn, vero vadit, &c.) Cum debi- dixerit, redeat codem modo quo Celebrans, &
ta genuflexione in medio Altaris, advertens ut unà ſimul cum eo. Neque Celebrans dicere de-
cedat ſuꝑeriorem gradum Diacono tranſeunti: bet ſubmiſſa voce, Ie Miſa eſt, quod quidam
cætera facit;, ut Rubrica. docuere.
q Vel ſaper Credentia ut prins.] Amoveri 1Dicit at ſupra, Hamiliate, &c.] Eodem
vult tum Corporale, tum Calicem, de Altari quidem modo quo dicere ſolet, & debet, le
Durand. c. 4. & magis placet e tit. 7. ſupra n. Miſſs eſt, quia populum alloquitur: ſed in cor-
9. imo verò ctiam magis decet, neque traditur nu Epiſtolæ, ſme genuſlexione.
Calix cæxremoniario, à quo neque comitatur in

De

N.

I
kaete
ſoher
ſigill.
liincl
nibus,
leynn.
holtn
Anen
ſobiſe⸗
Alare
Iutian
nNd
lhpen
Nubes
Ulter!
1.
denhal
Gonen
(lum a
Ortione
Monim.
40
Alrs;
liio 1
lants, 5
Deei
ne
Cbne
ltem
Demurm
Nopies
Camo
1
“
Nem.D
lgi
mloe
N
Rd

I.
Domdr
e can
en On.
tenten

ninm,n
lim l

ent Ce
luper or.

lole, den
ngeli,
blen.
lo, gen
cum uun
cttit ſel
aconl
Humtlar,
licte:

ltenit
nioen

n dtl.
t, gir
e Hunt
nier Cee⸗

nemAuum
ea Diuo⸗
epotguun
eebrand,8
cerect⸗
odidn

1
4) Pocen

ebet,

ſdnor⸗

De Benedictione in ſine Miſſa, & Evang. .. Joan. 135
De Benedictione in ſine Miſſæ, & Evangelio Joannis. All.

1 Icto Ite Miſſa eſt, vel Benedicamus Domino, ut ſupra, Celebrans ante
medium Alraris ſtans junctis manibus ſupet eo, & capite inclinato, dicit
ſecreto, 6 Placeat tibi ſancta Triniras, & c. quo d'cto extenſis manibus hinc inde
ſuper Alare poſitis, ipſum in medio a oſculatur: tum erigens ſe, adhuc ſtans ver-
ſus illud, elevat ad cœlum oculos, & manus quas extendit, & jungit, caputque Cru-
ei inclinans, dicit voce intelligibili, æ Benedicat vos omnipotens Deus, unctis ma-
nibus, ac dimiſſis ad dexteram oculis, vertens ſe ad populum, à ſiniſtro latere ad
dextrum, extenſa manu dextra, junctiſque digiris, & manu ſiniſtr. infra pectus
poſita, y ſemel benedicit populo, dicens, Pater, & Filius, † & Spiri us ſanctus. x.
Amen, & æ circulum perficiens, accedit ad corna Evangeli, ubi dicio Dominus
vobiſcum, & ε Et cum Spiritutuo, pollice dexto ſignans primum ſign oCrucis
Altare, ſeu librum in principio Evangelii, deinde frontem, os & pec;us, dicit;
Initium S Evangelii ſecundum Joannem, vel Sequentia S. Evangelii, ut dictum eſt
in Rubricis generahbus, & k. Gloria tibi Domine, junctis manibas legit Evangeliũ
In principio; vel aliud, ut convenit. Cum dicit, a Et verbum caro factum eſt, ge⸗
nufſectit verſus cornu Evangelii, & ſurgens proſequitur, ut prius: quo finito, mi-

* Placeat tibi ſantta Trinitas.] Hanc oratio-
nem habet Microl. c. 22. ſed poſt datam Benedi-
ctionem populo; qui ritus à Durando c. g. tan-
quam adhuc uſitatus eommendatur. Sed nova
oratione decet prius petere à Deo cfficaciam
proximæ futuræ benedictionis; quod nos facim'.
u Oſcalatur.] Habet Microl. c. 22. oſculum
Altaris; ſed ante Placeat. Durand. vero cap. 59.
Knito Placeat. Miſſa enim incipit ab oſculo Al-
taris, & finire debet cum codem oſculo.
Decies igitur in Miſſa Sacerdos oſculatur Al-
tare, ſi pacem dat aſtantibus: alioquin novies.
Quis non videat in hoc numero myſterium.
Item jungit manus ſuper Altare ſepties, ut be-
ne numeranti patet: & elevat oculos in Cœlum
novies, incluſa benedictione ad populum, de
qua mox dicemus.
xX Benedicat vos omnipotens Deus, &c.) In-
dicat Liturgia citata S. Petri hanc benedictio-
nem. De cadem Amalar. lIib. 3. cap. 36. videtur
loqui, ſed verè de Oratione poſt Communio-
nem loquitur ille, quam collocat ante verſum,
Kge Miſſa eſt: & ſequenti capite vocat ulterio-

zem ultimam benedictionem eam orationem,

niſter ſtans à parte Epiſtolæ reſpondet, Deo gratias.

quæ in Quadrageſima dicitur ſuper populum
humiliatum Deo. Microl. autem cap. 22. apertè
de hac benedictione populi enarrat, citato S.
Hieronymo ad Ruſticum Narbonen. Epiſco-
pum, qui de Romana conſuetudine teſtatur,
quod Sacerdos benedicat populo, vide citatos
Can. hac de re ſupra n. par. tit. i3. num. 2. pag. 27.
Docet Innocent. III. lib.b. c. 14. per verbum oris,
& ſignum Crucis hanc fieri, tum in nomine Tri-
nitatis. Tradit Iſid. b. 2. de Eccleſ. Oftc. c. 17.
originem habere à Moyſe, Num. 6. Sic benedi-
ces populum meuns, & benedicam illos: Benedi-
cat te Dominas Oc. ubi trina eſt à Trinitate pe-
riodus benedictionis. Elevatio denique manu-
um ad benedicendum habetur Eccleſiaſtici o ex
Janſenio ibidem, & à Chriſto aſcendente Luc. uls.
y Semel.) Unicum producitur ſignum Crucis,
ſemelque benedicitur, ad differentiam Epi co-
pi, qui ter benedicit. Quèòd ſi ante ſe, & à tergo
circumſtanres habeat, puta Clerum in Choro,
ſeu Moniales, & populum ante Altare; mihilo-
minus tamen ſemel tantùm benedicere debet,
manu converſa ad eos qui ſunt ante Altare, in-
tentione directa ad omnes: idemquc fat infra,
quando

136 Comment. in Rubr. Mißalis Pars II. Tit. WI.

quando Prælatus eſt in medio Cappellæ, tantùm
aſtantes à latere Evangelii actu benedicat.
Sacerdos igitur, qui invitavit populum ad
benedicendum Deoiis verbis Benedicamns Do-
aino, vel certe provocavit aſtantes ad agendas
Doeo gratias, (quæ verba ſemper dicuntur no
mine populi,)optat & precatur à Deo eidem po-
ulo benedici. Communisg autem Laicorumu-
ſus eſt, ut ad hanc benedictionem manu ſibi pin-
gant Ctucem à fronte ad pectus: quod laudatur
à Durando, lib. . c. 2. & placet quidquid alii
dicant, ut initio & in fine Miſſæ eluceat ſignum
Crucis, quod in omni negotio eſt opportunum,
ex Cyrillo Jeroſolymitano Catech. 4.
7 Circulum perficiens.) Eo namque modo
breviori via tranſit ad illud cornu, in quo legitur
ultimum Evangelium; quod legitur iiſdem riti-
bus quibus primum Evangelium poſt Epiſtolam,
oſculo excepto in fine; tum verò etiam omnes
circumſtantes integrè benedicit hoc circulo.
a Et Verbum caro factum aſt, genufleltit.)
Tum ut adoret Incarnationis myſterium; tum
ut exemplo Filii Dei humiliet ſemetipſum. Vide
ſuprà part. I. tit. I3. a. 2. pag. 87.
Si libro non utatur Sacerdos, Heque folio, in

quo ſcriptum ſit Evangelium S. Joannis, ſignet
Altare: quod uſitatum fuiſſe apud eos, qui hoe
Evangelrum in fine Miſſæ vole bant legere, ſcri-
bit Durand. lib. z.c. 24. Quod ſi utatur libro, aut
folio, ſignet in eò inixzium Evangeli, & eo caſu
[ptæſertim ſi Evangelium eſt aliud à communi)
Miniſter deferat librum cum cuſſino ad cornu E-
vangelii, dum Celebrans dicit, Placeat, co pla-
ne modo, quo dictum eſt de primo Evangelio.
Dicitur in fine Des gratias, ut actione gratia-
rum tanquam ſigillo Liturgia ſit obſignata, & ad
differentiam primi Evangelii, quod prædicatio-
nem Chriſti ſignificat, ultimum autem Apoſto-
lorũ prædicationem, ex Ruiz in ſue Cærimoniali.
Nec oſeulatur Sacerdos Evangelium, Kcuti
nec ante petit benedictionem, nec aliam ſolem-
nitatem adhibet: unde etiam in Mifla ſolemni
ſecretò legitur, quod adnotavit Petrus Lopez
de Kitu Miſſæ & recte. Si uſus eſt libro, eum
clauclit manu dextra, ita ut pars aperta libri re-
ſpiciat cornu Evangelii, non Calicem. Nallum
autem eſt myſterium in libro clauſo, ſed atten-
ditur tantum decentior geſtus claudentis dextræ
tam in hoc loco, quam in ſuperiori ante bene-
dictionem.

2 Si Celebrans in Altari vertit faciem ad populum, non vertit ſe; ſed ſtans ut
erat, benedicit populo, ut ſupra, in medio Altaris: deinde accedit ad cornu E-
vangelii, & dicit Evangelium ſancti Joannis.

Quando nempe Altare eſt ad Orientem verſus populum, de quo ſuprà tit. 6. z. 2.
3 Si celebravit coram Summo Pontifice, Cardinale, “ & Legato Sedis Apo-

Ktolicæ, vel Patriarcha, Archiepiſcopo, & Epiſcopo in Provincia, Civitate, vel
Diœceſi ſua exiſtente, Celebrans dicto Placeat tibi Sancta Trinitas, &c. dicit, Be-
nedicat vos omnipotens Deus, & convertens ſe ad Summum Pontificem genu-
Hexus, ad Cardinalem verò, & Legatum, vel alium ex ſupradictis prælatis, capite
inclinato c quaſi licentiam benedieendi peteus proſequitur, Pater & Filius, † &
Spiritus ſanctus, benedicens aſtantes à parte, ubi non adeſt Pontifex, Cardinalis,
Legatus aut Prælatus prædicti. Si autem celebravit coram Patriarcha, Archiepiſco-
po, & Epiſcopo, extra cotum Provinciam, Civitatem, vel Diœceſim conſtitutis,
cis abſque alio reſpectu, ut cæteris qui interſunt, more conſueto bencdicit.

c Qaaſi licentiam.) Notat Microl. c. 27. ℳ
Leone, & Gelaſio, qui Sacerdotibus benedicti-
onem Epiſcopo præſente interdicunt. Vult au-
tem

b Et Legato.] Et pro vel, ut in hac eadem
Rubrica, Arehiepiſeopo, & Epiſcepe, id eſt, vel
Epiſcopo. R

4

ſenct
ſell
e
48
jn
69
ute
doce
lun e
ſeſere

ele
ilten
Hie
6
Aren
c
elen
leyere
Mui
Mon
lunen
celt,
nbs,
Hee
leerkn
Cnoan
leorn
er.
1
ſuge
iniſte
Celcott
gnan
94
Cuncde
1
o
ene
io8
1

1

ns, ſgnl
a, ihne
leere ſn
r Ebroa
1, Kcoell
connnn
dadcornub
Net, o
obyength
tione Nrrr
ſgrnk
redren.
ten pol,
(ermunid,
lum, K
Jamſer.
llha lolen
einis Lort
lbbto, en
ertalbuike
o, Anr
genrisent
lante ben⸗

d ſhuns
Ucormk.

edis e
ilate,
ct, N
em Uell
iscin
flis,tl
Cancinu⸗
tclienlc
conkttum⸗
ſci

gol 4ℳ6
Ebemrih
nr Nrr
1

„

De Benedictione in ſine Miſſa, & Evang. S. Joan. 137
tem cap. 22. inclinari Sacerdotem cum populo Benedictio ſe invicem conſequuntur, reſpectu

verſus Epiſcopum, pro ultima benedictione. Re- Prælatorum.
gula ergo ſit, Conſeſſio, oſculum Evangelii, &

g Si autem celebravit pro Defunctis, dicto Placeat tibi Sancta Trinitas, ut ſu-
prà, & oſculato Altari acedit ad carnu Evangeli, & dicit Evangelium 8. Joannis,
d prætermiſſà benedictione, quæ in Miſſis Defunctorum non datur.

d Prætermiſs benediktione.) Ita Durand. lib. g. cap. zt. quia ſolemnitatem habet benedictio.

5 Finito Evangelio in fine Miſſæ, ſi celebravit coram Summo Pontifice, Car-
dinale, & Legato Sedis Apoſtolicæ, vel Patriarcha, Archiepiſcopo, & Epiſco.-
po, convertit ſe ad illum; coram quo ex prædictis celebravit, & e facit reveren-
tiam convenientem. Si non celcbravit coram aliquo prædictorum, hujuſmodi
reverentiam ptætermittit.
e Facit reverentiam.) Vult Durandus lib. g. tur; ſed ratione veſtiũ, quas adhuc habet, ſoli Pa-

eapite y9. ut exutus veſtibus Sacerdotalibus adeat pæ, & non aliis genuflectit, neque manum oſcu-
Epiſcopum, & genuflexus manum ejus oſcule- latur. Miniſter quoque debitã facit reverentiam

6 Quibus omnibus abſolutis, extingauntur per miniſtrum candelæ: interim
Sacerdos g accipit ſiniſtrà Calicem, dextram ponens ſuper Burſam, ne aliquid ca-
dat, deſcendiante infimũ gradũ Altaris; & ibi in medio vertens ſe adillud, h caput
inclinat; vel ſi in eo eſt Tabernaculum ſanctiſſimi Sacramenti, genuflectit, & factâ
teverentià accipit birretum à Miniſtro, caput cooperit, ac præcedente eodem
Miniſtro, codem modo quo venerat, redit ad Sacriſtiam, interim dicens anri-
phonam, Trium pueroram, & Canticum Bencdicite. Si verò dimiſſurus ſit pa-
ramenta apud akare ubi celebravit, finito Evangelio prædicto, ibidem / illis ſe
exuit, & dicit Antiphonam, Trium puerorum, cum Cantico, & aliis Oratio-

nibus, ut ſuo loco ponuntur.

Hæc Rubrica habetur in recognito Miſſali,
licet fuerit tantuùm edia in ultimo Miſſali Vati-
cano anni M. DC. IX. quam ideò retinendam
eſle omninèò, decrevit S. Rituum Congregatio
die 25. Auguſti 1627.
f Extingauntur Candele. Primo in cornu E-
vangelii, deinde in cornu Epiſtolæ, ut ſtatim

miniſter poſſit Miſſale accipere cum birreto Sa-

cerdotis: ſed neque tamen debent extingui, an-
tequam finitũ fuerit totum ulkimũ Evangelium.
g Accipit ſiniſtra Calicem.] Revoluta ſuper
eum decenter anteriori parte veli.
h Caput inclinat.) Hoc eſt apertum, ſicuti
initio Miſſæ in eodem loco veneratus eſt Altare
& Crucem, capite diſcooperto; eadem enim eſt
ratio, & decet, ut ubi depoſuit, ibi etiam recipiat
Tom. I.

birretum. Quòd autem hic dicitur, & fakà re-
verentid, non aliam de novo intellige, quàm
capitis inclinationem, ſeu genuflexionem, de
qua proximè dictum fuit: neque enim duplex ſit
reverentia, quod perperam nonnullus ſcripſit.
i Trium puerorum, & Canticum.] Debent
dici etiam poſt Miſſam Defunctorũ tum Hym-
nus trium puerorum, tum Pſalmus, Lamdate
Dominunz in Santtis ejus, cum Antiphona, &
ea duplicata; quando, ut ſupràdiétum eſt, An-
tiphona Ne reminiſcaris dupſicatur: & Hymnus
quidem dicitur, ex Concil. Tolet ino IV. e. 13.
ubi hoc jubetur ſub pœna excommunicationis,
ex Radulph. Propaſ. 23. quæ tamen hodie non
ligat, Pſalmus autem, ex Microl. c. 22. qui &
addit Verſus ſequentes: Conſiteantur, &c, cum

§ unica

138 Comment. in Rubr. Miſalis Pars IIl. Tit. XII.

unica oratione Deus qui tribus, &c. quam puto induit, nimirum prius Stolam exuat quàm ma- A
à Sacerdote recitari poſt celebrationem, eadem nipulum; & quæ à principie oſculatus eſt 5 el
tatione, qua eadem dicitur in Sabbatis Quatu- nunc eadem exuendo ſe oſculetur in medio ⸗ uuil
or temporum ante Sacerdotum conſecrationem, Stolam, Manipulum, & Amictum. Ar
ex Rupert. lib. 3. &. 10. ut ſeilicet vincatur ab eis Neque omittat in Sacriſtia debitam reveren- en
flamma vitiorum, & per fornacem illæſi tranf- tiam imagini, eodem modo quo ante Miſſam Cllp
Cant Sacerdotes memores ſui muneris, & ſuæ eſt dictum. Rooh
conſecrationis. In Miſſali M. S. Vatic. Volum. Lavet etiam manus, ut de quibuſdam cum Gunn
4743. habetur hæc eadem Oratio cum altera, laude narrat Durand. lib. t. cap. Sr. non quod
Astiones. Radulph. loco cit. duas legit. quidquam immundum ex ipſo contactu Saera-
Tertiam de S Laurentio ego legi in Miſſali menti contraxerit; ſed ut potiùs ſuam comme-
M. S. Vatican. Volum. zsos. & 41771. ſeriptis ante moret indignitatem, qui ſe judicat tantis Sacra-
360. annos fortaſſe addita eſt, quia ille Komæ mentis celebrandis indignum, juxta illud Lucæ
Patronus eſt, poſt SS. Apoſtolos Petrum & Pau- 17.: Cùm haæc omnia feceritis, dicite, Servi inuti- bin
lum, Apoſtolorũ ſuppar, ex S. Maximo Serm. de les ſumus. klio
codem & Laurentio. vel quia tanti Saerificii inter Ablutionis autem aqua debet in locum mun= ſgnn
Latinos fuit miniſter egregius S. Sixti Archidia- dum diffundi honeſtè, ut altitudo Sacramenti Gen
conus; vel quia concordat cum prima Oratio- reverentiùs honoretur, Innocent. IIl. lib. 6. cay- Ge
ne, ad impetrandam gratiam contra flammas §. ubi de ablutione manuum Epiſcopi ſcribit bene
vitiorum. Impreſſa legitur in Miſſali edito Ezjne- poſt ſumptionem Euchariſtiæx. Quo loco non .
tiis agg. & deinceps in aliis Miſſalibas; non ta- poſſum non laudare Regulares illos, qui in Sa- D
men tunc temporis ubique recepta fuit, cùm non criſtia duo manutergia diſtincta habere ſolent, Uen
legatur in &acerdotali Rem. edito 767. alterum ad abſtergendas Sacerdotum manusan- nno⸗
1 Mis ſe exuit.) Ordine retrogrado quo ſe te Miſſam, alterum poſt Miſſam. Clius
7 In Miſſa ſolemni celebrans eadem voce & modo quo in Miſſis privatis, ſemel lei
tantum benedicit populo, niſi ſit Epiſcopus: & dicto Evangelio ſecundàùm Joan- nm
nem, vel alio ut ſupra m miniſtrante Subdiacono librum, ſi opus eſt, diſce- dole
dit cum miniſtris ordin e & modo quo venerat. N
Ad Benedictionem Celebrantis, Miniſtri æ- m Miniſtrante Sabdiacone libram.] quem e
qualiter diſtantes, ſupra ſecundum gradum, defert eo modo quo dictum eſt ſupra poſt Epi= Cnün
Diaconus à dexttis Subdiaconi, genuflectant ſtolam. Diaconus autem ſtat quaſi medius inter 8
verſus Altatre, eadem ratione qua poſt Epiſto- Celebrantem & Subdiaco num aliquantò poſt Ulnrr
lam, ante Evangelium genuflexi benedictio- Celebrantem, ne impediatur à lectione. Ad Er Ulea
nem receperunt ab codem Celebrante, ut ſupra verbum caro factum eſt, vel quid ſimile genu- Niin
dictum eft, niſi ſint Canonici; & manu pingant flectunt prædictitres verſus librum. Duun
ſibi crucem à fronte ad pectus, ut ſolent laici: n Diſeedit cum Miniſtrit.] Aeolythis præ- cro⸗
nam quamvis poſt Epiſtolam, & ante Evangeli- cuntibus cum candelabris procedunt cooperto orn
um, ad Sacerdotis Benedictionem id non faci- capite Miniſtri, poſt debitam reverentiam Alta- ſig⸗
ant, impediti à libro quem tunc manibus tenent; ri factam, ut initio Miſſæ, unus poſt alium ma- ticil
hoc loco tamen ſe ſignare debent ob rationem nibus junctis: in Sacriſtia verò, reverentia facta ne
allatã ſupra n. 7. Cæteri quoq; inferiores mini- imagini ab omnibus, & Celebranti à Mini- er
ſtri genuflexi manentuſq; ad finẽ benedictionis. ſtris deponunt omnes paramenta. ade
S8 Epiſcopus autem ter benedicit populo, etia m in Miſſis privatis, ut in Ponti⸗ tn
ficali & Cærimoniali habetur. 2ð
Auctor s.

I.

t qulnn
elnrck,
r in melo,
im.
tann keſttt⸗
antehll

ibalkim an
0, M
nracte r
Gum conm
Atundsec
Ntailod lue

e, linttr

nlocumun⸗
fo Krkanen
tAlt
Poßilaht
Colooen
06, glind
lubele en
ummanun

Var,ſen
ndüm n
el,7 alee

Hen. arn
weclis inn
igumt e
Core 4
onie gen⸗
u
oohtkife⸗
unt oohend
rentum:
oſtalumor.
ſetelluſit
ni M..

enhen

Ale

= .

De bis quæ omittuntur in Miſſa pro Defunctis 139

Auctor benediſtonis Epiſcopalis in Miſſa fer- verba, St nomen Domini, &c. ex Durand. cap-
tur eſſe Martialis Apoſtolorum diſcipulus, ex 9. quo teſte, ibidem, bis dabant aliqui Epiſco-
magiſterio Apoſtolatus, Radul. Propeſ. 23. ſed pi benedictionem ſolemnem, ſemel ante Agnus
dabatur tantuùm ante Communionem. Solus au- Dei, & iterunm in fine Miſ:æ; quos ille ipſe mo-
tem Papa finita Miſſa eam dabat ex eodem Ra- nuit, ne in fine benedicerent. Ritus autem &
dulph ibid. abrogata verò eſt illa ante Commu- modus benedictionis hujus Epiſcopalis habetur
nionem, & nunc ex Innocentio III. b. 6. e. 14. fusè in Cærim. Epiſc. lib. t1. c. 2z5. non amplius
datur ab omnibus ultimo loco; nimirùm per in Ponttficali.

De his qua omittuntur in Miſſa pro Defunctis. AIII.
1IN Miſſa pro defunctis ante confeſſionem o non dicitur Pſalmus, Judica
H me Deus, ſed pronuntiatà Antiphona, Intreibo ad Altare Dei, & reſpon-
ſo à miniſtro, Ad Deum qui lætificat, & c. dicitur v. Adjutorium noſtrum, & Con-
feſſio cum reliquis, ut ſupra. Cùm Celebrans ad Altare incipit Introitum, 9 non
ſignat ſe, ſed manu dextra extenſa, facit ſigaum Crucis ſuper librum, quaſi ali-
quem benedicens. 4 Nen dicitur Gloria Patri, ſed poſt plalmum repetitur, Re-
quiem æternam; nec dicitur Gloria in excelſis, nec Alleluja, nec jube Domine
benedicere, nec, Dominus ſit in corde meo, r nec oſculatur librum in fine. Non
dicitur Credo, non benedicitur aqua in Calicem fundenda, dicitur tamen Oratio,
Deus qui humanæ ſubſtantiæ, dec. Cùm lavat manus in fine pſalmi: Lavabo inter
innocentes, non dicitur Gloria Patri. Ad Agnus Dei non dicitur, Miſerere nobis,
cujus loco dicitur, Dona eis requicm, nec tertio, Dona nobis pacem, cujus loco
dicitur, 5 Dona eis requiem ſempiternam; neque percutitur pectus. Non dicitur
prima Oratio ante Communionem, ſcilicet, Domine Jeſu Chriſte, qui dixiſti A-
poſtoſis tuis, &c. t nec datur l'ax. In finz non dicitur, Ite Miſſa eſt: nec Benedica-
mus Domino; ſed, Requieſcant in pace. Et u non datur benedictio; ſed dicto
Placeat, & oſculato Altari, dicitur ut ſuprà, In principio erat Verbum, &c. Alia

omnia ut in aliis Miſſis.

S. Hieronymus Epiſt. ad Aletium ſcribit de
uſitato Alleluja in funere Defunctorum. Alcui-
nus autem c. de Exequtis mortuorum, quem ſe-
quitur Amalar. lIib. 3. eap. 4. excludit à mortu-
orum Miſſa omnem lætitiæ & ſuavitatis ſignifi-
cationem, docetque fieri ad imitationem Offi-
ciorum, quæ aguntur in morte Domini. Hugo
Victor. de opec. Miſſ. obſerv. lib. 3. cap. 327. Can-
tica lætitiæ, ait de proximi tranſitu dolentibus
non convenmint: Durandus addit lib. 7. Cap. 3.
ſolemnitates & benedictiones quaslibet à Miſ-
ſa Defunctorum ſubtrahi; ex quibus patent quæ
ſequuntur.
Pſalmi cũ precibus dici ſolitis pro præparatie-
ne Sacerdotis ante Miſſlam omitti quidem poſ-

ſunt, ſicuti prohibentur dici ab Epiſcopo ante
Miſſam Defunctorum, in Cærim. Pap. lib. 2. ſect.
2. 6. 26. & 25. non autem omitti debent ofſcula
Crucis in Amictu, Manipulo, & Stola induen-
dis; qua de re dubitavêre quidam, eò quòd pro-
hibentur oſcula rerum in Miſla ſolemni.
0 Mn dicitar Pſalmus, Judica me Deus.)
Quia nec dicitur tempore Paſhonis Domini, ex
regula prædicta.
P Nen ſignat ſe.) Facit Crucis ſignum quaſi
verſus defunétorum, ſeu defunctos, pro quibus
celebrat: ſiniſtra verò ſuper librum ponitur.
q MWon dicitur Glorta Patz, & .) Quia nec
tempore Paſſionis: & quia ſolemnitatemſonant
hæc, & ſuavitatem.

§ 2 *Nee

140 Tomment. in Rubr. Mißalis, Pars II. Tit. AIII.

r Mec oſeulatur librum.) Oſculum Evange-
li negat Durand. lib. 4. cay. 24. neque dicen-
dum erit per Elangelica dita, ut tit. 6. n. 2. pag.
96. in fmili caſu exprefſſè notatur. Miniſter non
oſculatur ampullas, quas Celebranti porrigit,
eadem de cauſa, quæ modè dicta eſt.
ſDona eis requiem ſempiternam.] Habet
Durand. ibid. c. 2. id eſt animæ & corporis glo-
riam; quia animæ ſolius ſine corpore non eſt
quies ſempiterna.
t Mec datur pax.] Unde omittitur Oratio

2 In Miſſa ſolemni æ non incenſatur Altare ad Introitum, & Subdiaconu

de pace, Domine Zeſa Chriſte, Durand. lib. z.
cap. 3r. quia, inquit, omittitur in triduo ante
Paſcha mortis Chriſti; vel ideò non datur, quia
non ſunt in turbatione hujus mundi, idem lib.
1. cap. 3. vide aliart cauſam ſuprà tit. o. num.
1.p ag. I27. &.
u Mon datur beneditctio.] Vide titulo præce-
denti num. 4. Quid ſi fiat Communio populi in-
tra Miſſam? nulla tamen dari debet benedictio,
quæ intra Miſſam non datur, aiſi ab Epiſcopo,
ubi moris eſt.
§

finità Epiſtolà non oſculatur manum Celebrantis, y nec benedicitur; Diaco-
us non petit benedictionem, nec oſculatur Celebrantis manum: non tenentur

luminaria ad Evangelium, nec portatur incenſum ſed duo tantùm Acolythi ſino
candelabris ſtant unus à dextris, & alter à ſiniſtris Subdiaconi tenentis ibrum E-
vangeliorum. Non incenſatur liber: nec in fine Celebrans: nec defertur liber E-
vangeliorum oſculandus. z Oblata & Altare incenſantur ut ſuprà: incenſatur ſo-
lus Cclebrans, & non incenſantur alii. Saubdiaconus non tenet Patenam poſt Ce-
lebrantem; ſed tempore elevationis Sacramenti genuflexus in cornu Epiſtolæ
illud incenſat. Miniſtri cùm aliquid porrigunt Celebranti, in hac Miſſa non oſcu-

lantur ejus minum, neque rem quæ porrtigitur.

Credentia vel nulla, vel ſimplex cum linteo
brevi, & candelis tamen accenſis.
X Mon incenſatur Altare.] Tradit Durand.
lib. . cap. 34. Quia in veteri lege inquit,prohi-
bitum fuit oleum & thus pro peccato offerri;
mors autem eſt pœna peccati. Darciùs igitur in
hac Miſſa thus adhibetur, dum ſemel tantum
incenſatut Altare poſt oblata, & ſolus Cele-
brans, non alii.
y Mec benedicitur, &c. Océto hæc manifeſtè
indicãt ſolẽnitatẽ & lIætitiã, quãdo fiunt in Miſſa.
2 Oblata, &c.] Incenſantur oblata, ut præ-
parentur ad conſecrationem, & cum iis Altare:

quod etiam obſervatur in Paraſceve. Subdiaco-
nus miniſtrat à ſiniſtris Celebranti, & in Oblato-
rum incenſatione, & in ablutione manuum cum
Diaeono miniſtrat mappam ad tergendas Cele-
brantis manus.
a Mud incenſat.) Cùm non teneat Subdiaco-
nus Patenam, quæ ſolemnitatis indieium eſt,
debet incenſare Sacramentum in ejuſdem eleva-
tione, ut à digniore miniſtro non impedito id
fiat; & ſtatim ſurgit ſtans in medio, ut aliàs.
b ANn oſculantur, &c.) Oſcula omnia quæ
ſuavitatem denotant, omitti debent, ex prædi-
cta Alcuini Regula.

3 Si diſteibuendæ ſunt c Candelæ, diſtribuãtur poſt Epiſtolam, & accendan-
tur d ad Evangelium, ad elevationem Sacramenti, & poſt Miſſam, dum fit ab-
ſolutio. e Si habendus eſt Sermo, habeantur finitâ Miſſâ ante Abſolutionem.

c Candelæ.) Faces in exequiis Defunctorum
in uſu fuere, etiam in exequiis B. Virginis Dei-
paræ, ex Niceph. lib. 2. c. 22. in funere Cypr. cx
Allis Ponti, & circa funus Conſtantini, teſta-

tur Euſeb. l. 4. in ejas Fita. t. 66. ad ſignifican-
dum, animas vivere, & Defunctos filios lucis
eſſe, lege Durand. Lib. i. de Kit. c. 23. Ex cera
communi deberent eſſe, ex Cærim. Epiſc. lib. 2.
C. Il.

14
2
utel
feyatt
Cada
lelde
levan
unie
vo,

41
lil
Abck
(mce
lun
lo:l
ubc⸗
Aue
lhen
ſele
eunali
Cünrn
AThu
künue
cle
Nlante
Cliem
lnnch
Polez
Pelltr⸗
nckis
4
Nhnet
E
Ghr

ſtie
der 50
9 .
Enzei
gena⸗
i no

M.

ll,

rnd 1,
trico ene
tcer g
li iln
it. ,,. Nr

trlbyyin
ſo pplkin
tbenritcig
bkiſen,

bdiacom
; Dixo-
htenennt
phrhilan
tbrum .
r lber.
ſarſ.
poſt
pilole⸗
nonoher

Gobclach⸗
nObho⸗
uummcum

eu r

Subcio⸗
eiunet,
ſenden⸗
pelto 4
alik.
Innna e

cx lec⸗

Cendin⸗
firdh⸗
n.
nihen⸗
os es
Ex cel⸗
6R

De bis qua omittuntur in Miſſa bpro Defunctis.

c. 11. quæ luctum in dicare videtur.
d Ad Evangelinm, & c.) Ritè ardent ad E-
vangelium, quo geniti ſunt Defuncti: Item ad
elevationem Sacramenti, quo enutriti fuerunt;
& ad abſolutionem, qua in olos evehi eoſdem

141
ad communionem: argumento à ſimili ſumpto
in Purificatione, Feſto B. Mariæ; nam variæ Ru-
bricæ ſe invicem declarant: & eadem eſt ratie
utrobique in venerationem Sacramenti.
e & habendus eſt Sermo, &c.) Orationes

habebantur funebres, ex Theodoreto. l. 2. Hiſt.
Eccl. cap. 14. & Nicephoro lib. 12. cap. 1l. & aliis
apud Durandum loco cit. ſed extra Miſſam, quia

quo. ut ſuprà diximus in Miſſa feſtiva; & esdem non ſuntHomiliæ Evangelii poſt ipſum kae
modo candelæ à Clero accenſæ ardeant uſque bendæ.
4* Finità Milſa, ſi facienda eſt/ Abſolutio, Celebrans retrahit ſe ad cornu E-
piſtalæ, ubi exuitur Caſulà, & depotito Manipulo, g accipit Pluviale nigrum.
Subdiaconus medius inter duos Acolythos cum cansgelabris accenſis, i defert
Crucemſicut in Proceſſionibus, Q præcedentibus duobus aliis Acolythis, uno
cum Thuribulo, & Navicula incenſi, alio cum vaſe Aquæ benedictæ, & aſperſo-
rio: ſequitur Celebrans, factâ prius Altari reverentiâ, & Diaconus à ſiniſtris ejus.
Subdiaconus cum Cruce ſiſtit ſe ad pedes tumuli, ſeu lecticæ mortuorum contra
Akare, medius inter dictos Acolythos tenentes luminaria: m Celebrans verò ex
alia parte in capite loci inter Altare, & tumulum, n aliquantùm verſus cornu E-
piſtolæ, ita ut Crucem Subdiaconi reſpiciat: à ſiniſtris ejſus Diaconus, & prope
eum alii duo Acolythi deferentes Thu ibulum, & vas Aquæ benedictæ. Interm
cantatur . Libera me Domine, & circa illius finem Celebrans ponit incenſum
in Thuribulum, henedicens illud more ſolito, miniſtrante Diacono naviculam:
& finito Kyrie elciſon, incipit intelligibili voce, Pater noſter, & ſecretè proſequen-
do reliqua, accipit aſperſorium de manu Diaconi, & factâà Altari reverentià, co-
mirante eodem Diacono à dextris, & tenente fimbriam anteriorem Pluvialis, cir-
cuiens tumulum, aſpergit ilum Aquàâ benedictà, ter à parte dextra, & ter à ſini-
ſtra; cùm tranſit ante Crucem profundè ſe inchinat; Diaconus verò genuflectit:
poſteà de manu ejuſdem Diaconi accipit Thuribulum, & eodem modo quo a-
ſperſerat, incenſat. Et rediens ad priſtinum locum, Diacono tenente librum o

deſideramus. Qui autem ferunt intorticia ad
Elevationem, non diſcedant, niſi peractà Com-
munione; quia non eſt eo caſu ſtandum ab ali-

junctis manibus dicit.

in ſimili caſu Cærim. Epiſc. tradit lib. 2. g. 17.

f Abſolutio.) Orabatur poſt Miſſam circa
h Cam Canaelabris accenſis.] Ad honorem

Defuncti cadaver, teſte S. Dion. de Eccl. HMie-

rar. & Victor Uticen. lib. 2. de Perſecat. Wan-
dal. & hæc ſolemnis Oratio ita dicta à Victore,
à noſtris dicitur Abſolutio; utraque enim locum
habet poſt Miſſam.
g Accipit pluviale nigrum.] Ante Sermo-
nem accipit, ſi habendus eſt, Cærim. Epiſc. lib.
2. C. I1. quo qeficiente, maneat in Alba, & Sco
la in modum Crucis ante pectus, p. 1. tit. /9. s.
4. pag. 2. de ponãt & miniſtei Manipulum, ut

Crucifixi afferuntur Candelabra cum Cereis.
i Defert Crucem ſicut in Proceſſionitas.] A
Subdiacono defertur, ſicut de Cruce Papali ſcri-
bit An ſt. in Leone Iubi ſignificat, ritum eſſe
antiquiorem. Facies autem Crucifixi verſa ſit an-
te Subeliaconum, ita ut terga vertat eidem Sub-
diacono, ut diximus loco nunc cit. n. 3. & canſa
abata pag. 51. Imò verò ex hac Rubrica apertiſſi-
mè ritus hic colligit: nam Celebrans Crucem,
§ 3 &

& faciẽ Subdiaconi eam geſtantis reſpicit, & con-
ſequenter Crucifai imaginem idem Celebrans
sonſpicit, cui dum tranſit inclinat: imago Cru-
cifii terga vertit Subdiacono.
Pracedentibus duebus aliis Acolythtir, &c.]
Thuriferarii locus eſt ante Crucem ſemper, qua-
ſ ſternens odore viam Crucifixo ſequenti. Hinc
etiam collige, faciem Crucifixi reſpicere terga
ræeuntis Thuriferarii.
Alter cum Aqua benedicta pariter cum eo
procedit; quia in Exequiis Defunctorum Thus,
& Aqua benedicta ſuint correlativa.
Incenſo Thure Defunctos honorari debere,
probat Baron. anno 3t. n. 312. eX. Actis Gnodi
Chalcedenen. Aqua verò benedicta aſpergi do-
cet Durand. ſupra c. s7. non ad tollenda pecca-
ta venialia, ſed ur omnis imundorũ ſpiritu præ-
ſentia arceaturiunt ctiam incenſationes ad eoſ-
dem expellendes, cx Innocent. III. lib. 2. de
Mſt. Miſſæ cap. 17. & ad pellendum odorem
malum Defunétorum, ex Beletho g. 767. & ut
oſtendatur, quod Defunctus Deo obtulit ſe in
odorem bonorum operum; ſeu quod Defunctis
proſit oratio, quæ eſt veluti incenſum, Pſalm.
140. Denique tam incenſatio quàm aſperſio ad-
hibentur, in ſignum ſocietatis, & communio-
nis Sacramentorum, quam nobiſcum kabuerunt
Defuncti dum vixerunt, unde & Dionyl. tradit,
quèd antiquitus vivi mortuos oſculabantur, in
ſignum unitatis, quam cum ipſis habuerunt; vel
in ordine ad Deum, per hæc talia Deo in Defun-
ctis reverentiam exhibemus, quorum membra
credimus fuiſſe templa Spiritus ſancti. Durand.
loco. Cit.
Dubitaverunt aliqui, an benedicatur incen-
ſum, quo immediatè adolentur defuncti: nam
in anciquioribus Miſſalibus nihil præſcribitur,
neque in modernis Cærimoniali Epiſcoporum,
& Ritual Parochorum; at in Miſſali recognito,
apertè jubetur hoc loco iis verbis: benedicens il-
lud more ſolito; quod triplici decretum eſt fun-
damento. Primò, auctoritate Cærim. Pap. lib. 1.
ſect. J. e. I. ubi expreſſe jubetur benedici incen-
ſum pro adolendis Defunctis, & adduntur ver-
ba, Ab illo benedicaris, &cc. Deinde ex Innoc.

—

Comment. in Rubr. Miſalis Pars II. Tit. XIII

III. ſup. cit. incenſatio hæc fit præcipuè ad expel-
lendos dæmones; quæ ratio connotat benedi⸗
ionem Thuris, & Thuribuli, ex Durand. lib.
J. de Rit. c. 9. a. 9. Demum non aqi ſim plici ſed
benedictà Defunctos aſ pergimus: ergo etiam

Thure benedicto erunt incenſandi: libri verò in

oppoſitum citati non negant, ſed vel omittunt,
vel ſupponunt tanquam uſitatum.
m Celebrans ex alia perte.) Dum deſcendit
habeat birretum in capite, eæ Cærim. Epiſcop. lib.
2. cCap. il. ubi agitur de Canonicis ad lecticam
mortuorum. Deinde capite detecto ſe ſiſtit, ut
in Rubrica e Carimon. Pap. lib. I. ſect. 17. C. 1.
non ad caput lecticæ imaginarium Defuncti,
quod vallari contingit in Sacerdotibus, & aliis:
nam Sacerdotis Qiput verſus Altare eſſe debet.
aliorum verèò pedes verſus Altare, ut dicitur in
KRituali Romano, de Exequus. Sed Celebrans
debet eſſe ſemper inter Altare, & tumulum, ſeu
lecticam mortuorum, abſente Corpore, Subdia-
conus contra Altare, pedes lecticæ, ſeutumuli:
ræſente verò eorpote ſervatur Riruale citatum.
Rn Aliquantum verſus cornu Epiſtolzæ.] Ne
terga directè vertat Altari, & ut orans Sacerdos
vicinior ſit Altari.
o Zunctis manibus dicit.) Extra Miſſam di-
cuntur ſemper Orationes manibus junctis: ille
namque ritus eſt Miſſarum praprius, extenden-
di ſcilicet manus, ut ſuprà diximus initio Miſſæ.
Oratio verò Abſolve, communiter dicitur, un-
de & Abſolutio vocatur: ſed poteſt etiam dici
Oratio Miſſæ ; at in Retuali Romano præſcribi-
tur, quod convenit præſertim in die Comme-
morationis omnium Defunctorum, & quando
fiunt exequiæ Prælatorum. Marcellus tamen in
ſuo Cærimoniali Papali libro 2. capite 3 5. conſtan-
ter habet in Abſolutione Prælatorum Oratio-
nem Abſolve, quod mihi magis placet, addito
dignitatis titulo, quam habebat Defunctus, no-
mini ejuſdem.
Dum fit Abſolutio, ſi elevetur Sacramentum
in aliquo Altari, neque Gelebrans, neque Mi-
niſtri debent genuflectere, ne ſacra interrumpa-
tur actio : & rectiùs fieret, ſi in ea elevatione
pulſatio campanulæ omitteretur à miniſtro.

Deinde

gi⸗

llat

De

Cele
yjla
pur.
Iit
1,V
ah
Oin
onn
ſun
1
Ne
C
Cnlti
ſe
Cop
H
Eencl
3
Cedl
ilep
lee⸗

4
llic
Cenn
cinte
apo⸗
ſo!
Wen
ne⸗
Fenn
lete

WI

ipud
notathetet
Dural/
In lnſtaſt
ds: ephein
Gi:lbuntn
CKlonim
n.
Dumdecene
is leler
o ſellkiet
Nr ſnen
iumn Deknk
otbas,Au
ture elle de
e,u deimn
ded Celkrt
Xtumnlon
Arpole o⸗
ce, Olunl
Rirudlecunn
Erfe N
Oruns Nrt

rr Mne.
bus nch 4
htipeekt
nilntoli
tterchcin ,r
elt timti
ner Nrck
n die Cumm
um,
celurtannnt
nezrenltr
gorum Oun
6 lcet n
Defuntur

Sctanenm
as,honle!
cintelmn
en ernn
i mmin

Ne

De bis quæ addenda dunt coram &. dacramento.

145

Deinde Celebrans faciens Crucem manu dextra ſuper tumulum, dicit: Re-

quiem æternam, &.
Et reliqua, ut in Miſſali. Cantores di-
cunt, Kequieſcant; licer pro uno fiat Ab-

ſolutio; & præcedente Cruce reditur in ſa-
criſtiam. G

De his qua addenda ſunt in Miſſa, quæ celebraturad Altare,
in quo expoſitumz eſt ſanctiſſimum Sacramentum., AlV.

1 Eſideratux hic titulus in Rubricis Miſ-
ſalibus à multis, de quo hoc loco, ne
deſideretur amplius in hiſce Commentariis, ſed
in Cerim. Epiſcop. lib. I. cup. 2. Optimè mone-
mur ex antiquorum documentis, ut abſtineamus
à Miſſa celebranda coram Sacramento, etiam in
fuo Tabernaculo occluſo. Quòd ſi ferat neceſſi-
tas, vel ſuadeat alia juſta caula, puta: infrà Octa-
vam Corporis Chriſti, & Romæ in fine publicæ
Orationis 40. Horarum, eò caſu genuflexiones
omnes, & actus reverentiales debiti diligenter

ſunt obſervandi: quos variis in libris Ritualibus

præſcriptos, & ſparſim, hoc loco collegimus.
2ꝛ¹ In primis igitur illud eſt notandum quèòd
pro exponendo Sacramento in Altari pro nitio
40. Horarum, vel ſpititualium exercitationum,
cantari debet Miſſa VYotiva de Sacramento, quæ
hHabetur circa finem Miſſalis, non autem feftiva
Corporis Chriſti niſi infrà Octavam ejuſdem
Feſti eaſus accideret & tempore Paſchali ad-
dendum ertit Alleluja, ut hit in aliis ViVv¹is Miſſis.
32 Dicitur una tantuùm Oratio, cum Gleria;,
Credo, & Praæfatione de Nativitate, quia folent
eſſe publica cauſa: nori autem privatis Miſſis
hæc conveniunt-
4 Si verò accidat in feſto primæ vel ſecundæ
elaſſis, ſive in Dominica privilegiata primæ vel
ſecundæ chaſſis, tunc in Collegiatis vel duæ
cantentur Miflæ, altera de feſto, ſeu Domini-
ca poſ-e Tertiam, altera Votiva de Sacramento
poſt Nonam; veluna cantetur de die cum com-
memoratione ſanctiſſimi Sacramenti: quod Ro-
maæ fit in Cappella Papæ in prima DominicaAd-
ventus, & in aliis diebus Feſtis ſolemnibus in
Eccleſus majoribus Urbis.
5 In ingrefſa Celebrantis & Miniſtrorum ach
Altare, in quo patet Sacramentum, omnes de-

bent genuflecters in plano Cappellæ utroque
genu. Facta verò confeſſione, aicendunt ad Al-
tate, ubi deineeps genuflectunt unico genu, ut
expeditiores ſint; & Celebrans dicit, Oramus
te Domine, ut aliàs.
6 Incenſatio Altaris fit de more ſtante Sacer-
dote, dum benedicit incenſum; quod item de
more benedicitur, e Cærimon. Epiſe. lib. 2. 6.23.
quia Altare & celebrans etiam thurificari de-
bent. Pro Cruce, quæ adeſſe non debet, incen-
ſatur Sacramentun à Celebrante ſuper altio-
rem Alrtaris gradum cum Miniſtris genuflexo.
Neque Diaconus oſculari quidquam deber in
hac Miſſa, quod tradi debeat Celebranti? neque
manus item Celebrantis in traditione rerum ob
apertamn præſentiam ſanctiſſimi Sacramenti:
quod expreſſè dicitur in Cæim. Epiſeop. lib. 272
ce 33: Abiſque oſenlo, inquit, cochlearis, & ma-
nus, quidquid contrà ſcripſerit recentior. In-
elinat aurem Celebrans genuflexus caput ſauum
profundè, ante & poſt incenſationẽ Sacramẽti-
7 Cünr incenſandus eſt Celebrans, redlito
Thuribulo in corna Epiſtolæ, t moris eſt, de-
ſcendit, & ſiſtit ſe apud idem cornu, facie verſa
ad populum, advertens, ne dum mover ſe, terga
vertat Sacramento; & ibi à Diacono è contra
ſtante in plane Cappellæ incenſatur; quod erit
quoque obſervandum in altera incenſatione ad
Offertorium: & ibidem lavabit manus. Eadem
enim eſt ratio exeundi extra Altare, tam pro in-
cenſatione, quàm pro ablutione manuum Ce-
lebrantis, & utrumque ſervatur in Urbe.
Accedens ad medium Altaris, & recedens
à medio, vel tranſiens ante medium toties quo-
ties, ſemper genuflectit Celebrans unico genu;
quod & Miniſtri obſervant.
9 Convertens ſe ad populum dicturus, Do-
minus

144 Comment. in Rubr. Mikalis Pars II. Tit. WI. & M.

minus vobiſcum, ſeu alia, facta genuflexione
poſt oſculum Altaris, ſiſtit ſe renibus verſis ad
Evangelii cornu: tum facta iterùm genuſlexione
in medio, redit ad librum, ſeu Altare.

10 Diaconus & Subdiaconus non omittunt
tamen oſeulum manus Celebrantis in fine Epi-

ſtolæ, & ante Evangelium: quod aliàs fit de more.
11I Si concionandum eſt à Celebrante, fiat ab
eo ſtante in cornu Evangelii, & aperto capite.
Miniſtri ad dextram ſtabuni extra cornu Evan-
gelii.
12 In incenſatione oblatorum benedicit in-
cenſum de more, & ſine genuflexione incenſat
oblata: ꝛ um genuflexus ſuper altiorem gradum,
ut ſuprà, incenſat Sacramentum ut initio Miſſæ.
Diaconus non amovet Calicem de medio, quia
nullum eſt periculum effuſionis ejus.
13 Dicitur Orate fraeres à Celebrante, ubi
Dominus vobiſcum, ſed non perficitur circulus,
ut habetur in Miſſali Fer. ö6. Pareſceves, rurſuſ-
que genuflectitur, quia reditur ad medium.
14 Reliqua uſque ad communionem incluſi-
vè fiunt ut in aliis Miſſis: à communione ad fi-
nem Miſſæ fiunt genuflexiones & converſiones
ad populum, ut n. . & 9. dictum eſt.
15 In benedictione populo danda, dicto,
Ommnipotens Deus, genuflectit celebrans, & in
latere Evangelii benedicit, non perficit circu-
lum, neque in medio genuſflectit, ſed in eodem

latere converſus ſtatim ad Altare ſignat librum,
ſeu Tabellam Evangelii ultimi, non Altare,

quamvis Sacramentum eſſet altius Altari: eſte-

nim, ac ſi eſſet in Altari.
16 Recedit cum Miniſtris ab Altari, cum
genuflexione in plano Cappellæ utroque genu
facta: vel, ſi facienda eſt Proceſſio pro fine O-
rationis publicæ, facta prope Alare genuflexi-
one in medio, deſcendit extra cornu Epiſtolæ;

ubi, depoſitis manipulis à ſe & à Miniſtris cum

caſula, induit Celebrans Pluviale, & cætera fa-
cit, quæ ad proceſſionem ſpectant; de qua nos

infrà p. 4. tit. 12. à num. 2. & ſeqg. quibus illud

hoc loco adde, incenſandum eſſe priùs Sacra-
mentum quàm deponatur de loco ſuo ſuper Al-
tare, ſi imponendus eſt orationi finis.
17 In Miſſa privata, quæ tamen quàâm par-
ciſſimè celebranda erit in Altari, in quo ſacra
Euchariſtia eſt expoſita, cadem obſervari debent
quæ ſuprà diximus, demptis iis quæ ſunt propria
ſolemnis Miſſæ.
18 Neque illud omittatur, quod præſcripſ-
mus de manuũ ablutione extra Altare. Quidam

ſumunt ablutionem digitorum, antequam rede-

ant ad mediũ Altaris, ad majorẽ erga Sacramen-
tum reverentiam; ſed non video irreverentiam

in ſumenda purificatione calicis in medio Alta-
ris, ergo neque digitorum; quare placet ex com-

muniori uſu ritus communis omnibus Miſſis.

Ordo Miſſe, S partium ejuſalem additio, ſuxta ordinem

temporum.

vimus, ſecundùm quem Miſſa celebra-
tur: nunc quàm breviſſimè videamus, quo
ordine aucta ſit eadem Miſſa ab initio naſcentis
Eccleſiæ ad hodiernum uſque diem, ordine
temnporum ſervato; ſi de Liturgia S. Petri for-
taſſe dubites, quam Lindanus defendit (quo ca-
ſu tota eſſet à S. Petro) Succeſſores autem De-
cretis firmarunt eandem per partes. Prætereàâ e-
juſdem Miſſæ myſticam expoſitionem ex anti-
quis Interpretibus kauriamus, catn nimirum,
quæ aptiùs Domini noſtri Jeſu Chriſti vitam,
actiones & paſſiones ordinatè repræſentat. Po-

Actenus ordinem tetius Miſſæ examina-

X.

ſtremèò Canonis litteralem ſenſum in quibuſdam
verbis non ita facilem aperiamus.
1 Ex dictis igitur, initio Eccleſiæ Miſſa con-
ſtabat Conſecratione tantùm & oratione Domi-
nica, ut probavimus e & Gregorio pag. M2.
2 Ab Apoſtolis & ſucceſioribus Apoſtolo-
rum addita ſunt Epiſtola & Evangelium, pag.
2 . & 25.
2 Tum principium Canonis à Clemente fuit
additum, qui & dici juſſit, Dominns vobiſenm,
pag. Ij. 10.
7* Communicantes, à Lino vel Siritio pag ni.
7 Qui pridie, uſque ad verba conſecrationis,
Unde

Wriun
ſeui⸗
lur.
Uiuti

mt
u,:
lent
ſtel
uunn
conl.
Nlnut
Polen
Caln

G

naklbun
on Aun,

Alrni en
tocegen
Profnel.
regenlklr;
ubpitoe

linigro n.

Kcerntr
e un
guberfa
Pritz dc
ole
D
1qingr.
nalen
halideben
luntſtoni

reift
ge, Qlidn
gummk⸗
rumtr
geeſetenin
nedio Ar
cetercon⸗

bushllle
Mnent

rgubaln

MN ⸗
Konehonm
. N 2.
14
fetoe⸗
elun, 4

ſenentefi
voliſrn

to
RK
8

Myſtica erpoſitio Miſſe.

Uede & memeres, &c. aquam item cum vino
adhiberi juſſit Alexander. pag. o3. I14.
6⁶ Senbtzs, Sanäétus, saultas, à Sixto, pag. 33.
7 Hymnus Angelicus à Teleſphoro, item &
Tractus, pag. 17. 27. .
8 Orate Fatres, ante Soterum, alii Leoni
id tribuunt. oy.
9 Confeſſio ante Miſſam à Pontiano, alii à
Damalo.pag. ö7.
10 Symbolum poſt Evangelium à ſacto Mar-
co; ſed quod hodie legitur, Damaſus decrevit
legi, qui & Gloria Patri in Miſſa addidit pag.
17. 29.
II Pax Demini ſit ſemper, &c. ab Innocen-
tio I. pag. 12 ½.
12 Introitus Miſſæ ex Pſalmis à Cæleſtino;
item Tractus & Graduale, p. 16. 27. 27.
13 Præfationes, Hanc igitur oblationem,
&c. in Canone, Sauétum Sacrificium. & Ite
Miſa eft, Benedicamus Domino, à Leonce I.
baß. 33. 114. I15. 36.
14 Canonem ordinaſſe dicitur, Gradualia;
& præfationes addidiſſe Gelaſius pag. 25.27.33.
15 Mrie eleiſon, Orationes, Alleluja, Offer-
torium, Communio; in Canone, Dieſque no-
ſros in tua pace diſponas, & c. Præceptis ſaluta-
ribus: Libera nos, & c. & tota Miſſa melius or-
dinata fuit à Gregorio I.
16 Agnus Dei à Sergio pag. 124.
17 Sequentiæ à Nicolao. pag. 26. Secuti verè
ſumus hac in re Chronologiam Bellarmini.

45
Lii ſancti Pa tres addidere alia, apprabata
deinde à Summis Pontificibus, uti par eſt
credere, hoc ordine temporum.
I Benedictus gqui venit in nonzine Domixi, à
S. Ignatio, pag. 73.
2 Domine non ſum dignus, & c. empore CO-
rigenis:, pag. 126.
3 Finis Hymni Angelici ab Hilario Pictavien-
ſi, pag. I7.
4 Benedictio populi in fine, ætate S. Hiero-
nynni. pag. 37.
5Quod ere ſampfimus Domine, &. ante Or-
dinem Romanum. pæg. 127.
5⁶ Domine Zeſu Chriſte Fili Dei vivi, & . Pla-
ceat, & c. ante Microlog. gag. 126. G& t14s.
Reliqua tandem Pii V. auctoritate ſunt com-
munita.
Græcorum autem Miſſa fuit longior, quam
Latina: hæc ipſa tempore S. Auguſtini longior
erat quàm hodie; vel quia in Introitu totum
Pſalterium diceretur; vel quia Epiſtolæ, & Evan-
gelii lectio eſſet longior; vel quia in Feſto canta-
rentur ſingulæ: certum eſt, quèòd ob querime-
niam populorum brevior eſt facta, ut colligit
Baronius anno 4lb. ex eodenm Auguſßtino serm.
21. de Tempore. Brevior eſt etiam Romana Miſ-
ſa, quàm Ambroſiana; quia Mediolanenſes
priſcis Græcorum vefſtigüs fitmiùs inhæſe-
runt, quod notat Lindanus ad Liturgiam S.
Petri.

Myſtica expoſitio Miſſæ ſecundam ordinem totius vite Cbriſti,

Xpoſuerunt quãplurimi myſteria Miſſæ, &
ſuo quiſque judicio & arbitratu, ita ut non-
dum invenerim aucorem, quem omnino ſe-
quar, abinitio Miſſæ, uſque ad finem ejuſdem,
certâ, & ordinatàâ ſerie, vel Paſſionis, vel totius
vitæ Chriſti: quare à pluribus excerpim, quæ
in unum coacta, & exquiſitè ordinata Eccleſiaſti-
cum Lectorem fortaſſe delectabunt, non tamen
minutiſſima quæque perſequar, quæ tædio eſſe
olent⸗ neque ſingula omnia myſticum habent
lenſum.

Timw. 4

qquam repraſèntat. XI.

1 Procedit igitur tam in Miſſa privata quàm
in ſolemni, Sacerdos ad Altare de Sacriſtia. Hic
admirare Verbum divinum paſſioni deſtina-
tum, quod egreditur de ſinu Patris. Thurifera-
rius eum thuribulo fumigante ſignificat naturam
humanam orantem Deum pro redemptione
mundi: duo Acolythi, Legem & Prophetas:
Subdiaconus & Diaconus, ſanctos Partes vici-
nos Nativitati Chriſti, qui parant viam Domi-
no. Hæc Hugo litt. in ſpec. c. 2.
2 Inclinat ſe ante Altare Sgcerdos, & facit
7 confeſſio-

146
cenfeſſionem. Oexinanitie divini Verbi, quod
formam ſervi accipit in ſimilitudinem carnis
peccati! Dur. I 4. c. 27.
3 In Iatroitn cum Verſu geminato, laude
Trinitatis, & oſculo primo Altaris, audi iterata
deſideria & voces ſanctorum Patrum antiquio-
rum, Oſcaletur me oſe ulo oris ſui; & Eeni Do-
wine, &c. eͤ Germano in Theeria. Et cùm in-
cenſatur Altare, memento incenſi, hoc eſt, ora-
tionis Chriſti pro nobis in utero materno. Thu-
ribulum enim Chriſtum denotat. eæx Augnſt.
mil. 6. in Apocal. & nos fuptà pag. 59. daxi-
mas otem Innoc. IIl.
4 inculcatur Myrie elciſon, id eſt Domine
miſerere, ut Hai. 233. Domine miſerere noffri; te
enim expectavimus. Innoc. lib. 3. cap. 19. contra
novem genera peccatorum, Originale, Mor-
tale, Veniale, Cordis, Oris, Operis, Infirmi-
tatis, Ignorantiæ, Malitiæ; & ideò dicitur no-
VIeS.
§ Gloriain excelſis Deo, &c. Ecce Chriſtus
natus, & gaudentes Angeh cantant Ianoc. cap.
20. Signum Crucis in fine Hymni ſignificare Cir-
cumciſionem Chriſti, docet Melchior Huela-
nus. Dominus vobiſcum hoc loco indicat aper-
tionem Magis factam, eæ praxi ſpirituali Prin-
cipiſſæ Parmenſis.
6 In cornu Epiſtolæ fitinitium Miſſæ, ubi &
Orationes dicuntur. Cerne Chriſtum primè ad
Judæos miſſum, quorum reliquiæ in fine mun-
di ſalvabuntur; undè & Miſſæ finis ibidem ha-
betur ubi & initium, Dur. lib. g. &.15. Oratio
ſignificat Præſentationem Chriſti in Templo, ex
Praxi præfata ſzpiritnali. Orat autem Chriſtus,
S in precibus eſt totus ab infantia ex Hag. de
Quiluſd. ad Waſſ. ſpelt. lib. 2. c. 16. uſque ad
prædicationem Joannis, quæ ſignificatur in E-
piſtola, ut mox dicetur.
7 Ad Epiſtolam cantandam à Subdiacono
unus eum comitatur Acolythus, quia Joannem
. . . X
pauci ſunt ſecuti, Ianor. III. lib. 2. c. 29. modè
legitur de antiquo, modò de Teſtamento novo,
quia Joannes ad utrumque ſpectat, ex Kuper. l.

7. c. 32. Fini a Epiſtola, oſculatur Subdiaconus

manum Celebrantis, quia Joannes ad Chriſtum
diſcipulos tandem deſtinavit; & ſicut Chriſtus

Comment. in Rubr. Mißalis Pars II. Tit. XIVI.

laudavit oannem, ita Sacerdos benedicit Sub⸗
diacono, Ianoc. ibid. c. 30. Clauſo libro accedit
Subdiaconus, quia in lege, quam prædicabat
Joannes, claud ebatur adhuc Chriſtus, quem
reſpicit, dum contra Altare cantat Epiſtolam,
Dar. c. 16. & ſeq.
8 Graduale ad peœnitentiæ reſpicit lamen-
tum. Ruper. lib. I. 6. 34. & converſi ad pœniten-
tiam à Joanne prædicatam gemunt. Dicitur à
gradibus Graduale, quo ſignificatur aſcenſio di=
ſcipulorum Chriſti, vocatorum per gradus poſt
Joannis prædicationem. Alleluja conſolationis
eſt poſt luctum pœnitentiæ: gaudebant autem
diſcipuli in nova converſatione Chriſti. Wactus
ejuſdem ratiomis eſt cum Graduali: & Seaentia,
ſeu jubilatio, eſt idem cum Alleluja, ut alias do-
cuimus Heæc habet lanocentius Ill. ſuprà e. 21.
9 Succedit Evangelik in parte Altaris, altera quia
Gentibus fit communis Chriſti doctrina. Liber
de Altari ſumitur, quia de Sion exivit lex nova,
& verbum Chriſti de jeruſalem. Quoniam au-
tem miſit Apoſtolos etiam tunc temporis præ-
dicare regnum Dei, ideò benedictio mmiſlio,&
oſculum manus præcedunt. Thuriferarius cum
Thuribulo bonum odorem virtutum Chriſti e-
vangelizantis, & Acolythicum cereis accenſis,
fulgentiſſimum lumen dectrinæ Chriſti deſi-
gnant, ſive lumina miraculorum ejuſdem Chri-
ſti; ſive quia binos mittebat ante faciem ſuam
quò erat ipſe venturus. Subdiaconus ut miniſter;
vel auditor benê doctus tandem refert librum
Evangelii ad Celebrantem; ii ad Chriſtum, cu-
jus eſt colligere fructus prædicationis ſuæ; cui &
in gratiarum actionem Thus adoletur à Diaco-

no. Quæ omnia fuſius Ianoc. Ill. à c. 37. ad c.

46. lib. 2.
10 In Gmbolo fidei profeſſio manifeſta eſt, &
doctrinæ ſequela, quæ in diſcipulis Chriſti, præ-
ſertim ad ejuſdem prædicationem effulſit; nam
multi crediderunt in eum. Dur. c. 27. & Gentiles
per Philippum & Andream ducti ſunt ad Chri-
ſtum appropinquante jam Paſſione, in Offerto-
rio, Ianoc. cap. 72.
II Offertorium ſignificat votum fidei à Gen-
tilibus oblatum Chriſto inter prædicationem &
paſſionem, quod admiratus eſt in Centurione
&£

An⸗
ſin
9

Pon

lti

diei

Mh
ſie

.

nechei
ibro unt
n rrlett
tichu, gn

Hpltin

piet lnr.
Galenin.
nt. Dern
Uraenſo⸗
ergalknt
cotlchtne
Cebene ten
Priti Nade
Kſten
4, Utaluc
rde.
Ttdlenge
Atridn et
vitlerton,
Conunmgr
empotiſt
Po,nilet
letttgan
n Cniſte
eisgcerlti
Cridi
den
cien un
Vurtmvifen
elettlen
Chelkuno⸗
1wcti
etuti Deer
41²⁰

lettatt
Chrlhre
elhllron
„KCen
nOen

geit0r
Atioten
Cenn
4

7

Myihktica erpoſttio Miſſa.

& Chapanæa, Hnec. UI. e. 2. quo cantato, ecce
ſilentium, in quo appropinquante Paſſione ſi-
gnificatur latibulum Chriſti, qui in palam non
ambulabat, idens, g. Z. Felum amevetur à ca-
lice, ut calix videatur à populo, quia nunc ma-
nifeſtè in Miſſa Paſſio Chriſti repræſentatur:
unde, & finita ejuſdem repræſentatione, quæ
aecidit, ut dicemus, circa communionem, velo
rurſus velatur calix, ne videatur ut pris, ſed un-
dequaque occultetur. Miniſtri præparant oblata,
& circa eadem crucis ſigna fiunt: quia concili-
um fecerunt Hebræi, ut eum morti traderent.
Patena pattim abſconditur ſub Corporali, ſeu
velatur in manu Subdiaconi, quia patentia cor-
da diſcipulorum in fide titubant, & deficiunt;
idem c. 79. Exprimit ineenſatio oblatorum effu⸗
ſionem unguenti ante ſex dies Paſchæ, cujus o-
dore repleta eſt domus; & ideò incenſantur o-
mnes, idens c. 52.
i Prcfatio quid aliud deſignat, niſ trium-
hum Chrifti in die Palmarum? in quo tum
Angeli, tum Hebræorum pueri cantabant Ho-

lſanna ⸗ Benedictus qui venit, &c. lunoc. lib. 2.

cap. 61.
132 Canon., inquit Microl, de Eccl. obſer. c. 16.
Dominicæ Paſſionis potiſſimum eſt commemo-
ratio, & primò quidem ſecretò dicitur, ad in-
dicandum, Deum verè eſſe abſconditum in hoc
Myſterio; tum poſtremis dicbus Chriſtum cum
ſolis diſcipulis converſantem. Latibulum Chriſti
à Judæis hoc loco ſignificari ait lanoc. IIl. l. 3. c.
7. Tres eruces, quæ primò fiunt ſuper oblata, de-
norant tres traditiones Chriſti ad mortem, à
Deo Patre, à Juda, & à Judæis, qui Pilato eum
tradiderunt, idem c. 3. In aliis quinque crucibus
poſt Hanc igitur oblationé, & c. Venditio Chri-
ſti exprimitur: in primis tribus, Venditionis pre-
tium, quod terdecem denarüis conſtat; vel tres
emptores intellige: Sacerdotes, Scribas, Phari-
ſæos: in aliis duabus, Venditorem, & Vendi-
tum, idem e. 12. Vel in his quinque crucibus la-
tet Hiſtoria à die Palmarum ad mortem Chiiſti
per dies quinque, Zitelman. c. 43.
14 Conſecratie repræſentat Cœnam Domi-
nicam, Ianoc. lib. g. c. 716. ubi benedictiones
Hoſtiæ & Calicis ſignificant, & repræſentant

147
non crucisxionem, ſed præſi gnationem Paſſio-
nis Chriſti factam in ipſa Coœna, S. Thom. 3.
part. q. 53. art. 6. vel quod pro duebus populis
ſit paſiurus, ex Amalar. lib. 3. c. 2 4,. vel quia te-
dimenda ſunt anima, & corpus noſtrum per
Paſſionem Chriſti Alexand. Alen. 4. part. quf.
32: ideoque duplex fit ſignum crucis, ſemel ſu-
er Hoſtiam, ſemel ſuper calicem.
15 Elevatio verò Hoſtiæ & Calicis anticipa-
tam crucis & Chriſti in ea Crucifizi elevationem
ſignificat. e S. Germano in T1 heoria reran Ec-
cleſiaæſt. non actionem crucifixionis Chriſti, de
qua infrà ſuo loco; ſed memoriam Paſſionis
Chriſti & mortis ejuſdem in hoc Sacramento
ſtatim eſſe faciendam, Hec inquit, quotieſeum-
que feceritis, in mei memoriam facietis; hos
eſt, morten, Domini annuntiabitis. Quam ele-
vationem in hoc anticipato ſenſu, (quod benè
nota,) comitantur ferè ſtatim quinque cruces
ad ea verba, Hoſftiam puram, &c, ad memoran-
da quinque vulnera Chriſti in Cruce accepta,
Steph. Euenſ. de oaer. Alt. cap. 17,
16 Cæterùm proſequendo Hiſtoriam peractà
Cœnàâ, & conſecratione Ckriſtus procedit im
horto, ad orandum Patrem, & Sacerdos in-
clinatus dicit, öndplices te rogamni, &c. affuit
confortans Angelus; & nos addimus, Zube hae
perferri per manut ſanlti Angeli. Malden. Töma,3.
tit. 4. C. 29. n. . Oſculum quod ſequitur Altaris
hoc loco, opponitur oſculo Judæ in horto. Tres
Cruces adduntur, velad notandas tres illuſiones
Chriſti, à Pontificibus, Herode, Pilato factas,
ex Alber. Mag. vel Vincula, flagella, Coro-
nam ſpineam, Innoc. ſup. éap. y. B
17 Dicto, Nobis quoque peccateriburt, pectus
percutitur. Dicerem hoc loco illud deſignari
(per antiphraſim, ut nobis fiat in ſalutem, quod
Hebræi impii in ſuam perniciem exclamavere,
Sangiis éjus ſuper nes, & ſayer ſilios noſtros: ve-
rum Iandcentius, & alii explicant de Latrone
&& Centurione confitentibus Chriſtum verum
Deumʒ ſed hoc perturbat ordinem Hiſtoriæ, ut
patet.
18 In ſequentibus tribus Crucibus, ſanctift.
cas, vivificas, & c. ecole crucifixionem Chri-
ſti, qui hora tertia apud Marcum linguis Judæo-
2 rum

148

tum Cruci eſt affixus, Zolle, tode, & c. Ienocent.
lib. y. c.9. in aliis autem tribus, ad ca Per ipſum,
cum ipſo, & in ipſo, attencdle Crucifixionem ho-
ra ſexta, manibus Gentium; & in duabus ſe-
quentibus, eſt tibi Deo Patri, &c. diviſionem
znimæ à Corpore Chriſti, Iznoc. III. ibidem.
Fiunt autem hæ duæ cruces extra Calicem, quia
hæc ſeparatio facta, non ex violentia Paſſionis,
& Calicis; ſed ex poteſtate propriæ voluntatis
Chriſti, Kubr. lib. 2. cap. 77. idem ferè docet
Iunor. II. loco ert. Item in primis tribus, Per
spſam, &c. memorare trinam orationem Chri-
ſti in cruce. Primam, Pater igneſce dlius, &c.
Alteram, Deus, Deuz mens, ut quid dereli-
quiſti me? Tertiam, Pater in manus tuas com-
mendo ſpiritum meum, quam trinam orationem
obſervat . T bom. ubi ſupra.
19 His valde conſona Titelm. addit eap. 45. in
primis tribus crucibus notari tres horas, quibus
vixit in Cruce: in aliis tribus, Calice detecto,
tres alias quibus mortuus pependit: in duabus
extra Calicem, emiſſionem Sanguinis, & aquæ
&latere: & inter has cruces velum Templi ſciſ-
ſum ſignificatur, cum amovetur de Calice Pal-
la, & quadrant hiſtorico ordini.
20 Elevatar Calixæ cum Hofia, & ſtatim de-
ponitur in iis verbis, Omnis henor, & gloria,
ad denorandam depoſitionem Chriſti de Cruce,

& ejuſdem ſepulturam, Sephan. Eguenſ. loco

cit. Et ſicuti omnium ſententia, Calix hoc loco
operitur Palla, non ut hactenus, ad cautelam, ſed
ad myſterium; ita in Palla deſignatur lapis ad
oſttum monumenti, Ianoc. lib. r. 6. o. vel Cor-
pus Chriſti involutum ſyndone à Joſepho, ut
contemplatur Durand. c. 46. Celebrans enim &
Diaconus hic tangunt Calicem ſimul, innuentes
miniſterium duorum; Nicodemi quidem Cele-
brans, Joſephi verò Diaconus: quia Joſeph in-
volvit ſyndone Corpus, & Diaconus tangens
Calicem eundem Palla cooperit, Rubeus 4s.
2. CAp. 66.
21 Recedit Diaconus à facie Celebrantis, uti
à monumento receſſerũt Nicodemus, & Joſeph.
Dicitur alta voce, Per omnia ſæcula ſæulorum,

quia clamavit Centurio, & clamor factus eſt à

mulicribus, Sephan. Eduenſ. loce cit. cap. 17.

Comment. in Rubr. Miſalis Pars IlI. Tit. E

quos clamores continuari dicit uſque ad finem
Orationis Dominicæ TZitelm. cap. y. vel ut colli-
gamus ultima Chriſti verba, ſtatim additur O.-
ratio Deminica, quæ conſtat ſeptem petitioni-
bus, in honorem ſeptem verborum Chriſti in
Cruee, Darand. cap. 3r. & 17.
22 Subdiaconus & Diaconus miniſtrant pa-
tenam apertam, & ecee mulieres cordibus pa-
tentibus valdè manè ad monumentum pergunt.
Innoc. lib. 6. cap. I. Additur ſub ſilentio Libera
nos quæſumus, ut videas liberatos SS. Patres à
Limbo, ad quer ſeeretò deſcẽdit animma Chriſti;
Durand. cap. 49. ubi notat etiam nominari tres
tantùm Apoſtolos, ob triduum mortis indiean-
dum: & ſub ſilentio dicitur, de quo Lac. 23.
Sabatho, inquit, ſiluerunt, Iynocent. WI. lib. j.
cap. alt.
23% Oſculum patene ſignificat, quòd Chriſtus
impleturus erat ferè ſtatim deſidezium mulie-
rum, ibsdem lib. b. c. t. unde ſtatim amovetur
Palla à Calice, ſicuti lapis ab Angelo ab oſtio mo-
numenti: ergo reſurrexit Dominus inviſibiliter;
lanoc. ibidem. cap. 2.
2 4 Frangitur Hoſtia; quia in fractione pa-
nis cognitus fuit Chriſtus reſuſcitatus, Innoc. lib.
6. cap. 2. & in tribus Hoſtiæ partibus agnoſee
cum S. Thoma 3. par. qu. 5. art. J. diſtinctio-

nem Corporis myſtici Chriſti, vel diſtributio-

nem gratiarum ejus poſt reſurrectionem. Cor-
pus enim myſticum Chriſti tres partes habet;,
Caput, id eſt Chriſtum ipſum glorioſum in dex-
tra Sacerdotis; nec finiſtri quidquam ampliůs
habet: Sanctos jam ab ipſo beatificatos, qui in
altera manu, quæ extra Calicem eſt, denotan-
tur, Innoc. ibid. c. 3. reliqua membra, paſſioni-
bus adhuc obnoxia in Eccleſia militante, adum-
brantur in particula in Calicem dimifla, eph.
Eduenſ. de Saeram. Alt. cap. 15. Alia multa alii
ſunt meditati hoc loco: ſed hæc ad rem noſtram
magis.
25 Itaquc immiſſio particulæa in Calicem cum
commixtione ſignificat Reſurrectionem Chri=
ſti, ex Amalar. lib. 3. c. 3i. vel eſt confeſſie Re-

ſurrectionis Dominicæ, in qua corpus, & San-

guis, & anima unita ſunt, Microl. c. 2e. Tres
cruees eum particula ſuprà Calicem vel admo-
neRt

ſel
ſelt

Nital
lec⸗
lei
Curn

Den
Me⸗
nis
M
nn
ſi
ſu⸗
cunn
nonn
olo⸗
hyn
utn
Ge
15
CMi
glias
mn/
bolon
Myor
re⸗
ſr
Malis
Uundh
atir/

ſe

nin

V.

Aue Ane
Nvelurcdl.
m Wdinr⸗
ein Peton⸗
un Crrii

ninitrg
cordbart
um Fr
lenno Vine
intt
Mlancni
nomninnier
orts incten.
glo Lie
„. Ml,

1ddCrin
niun mule
mamofcun
1beſtone⸗
inwilblir

nacbonefr
N
bup gne
Eſtincko⸗
lalbend
oren
Gtesahe
Mumnce⸗
mn nti
1s,un
,enoen
1 nlin
le,adlin
la,
Athulni
emnolrun

Aicemonm
nem Cni
gellohe⸗
us, E.⸗
„ In
eluand
NeG

Myſtica expoſitis Miſſæ.

nent de ttiduo mortis, & Thom. loco cit. art. 6.
vel trium mulierum adventum indicant ad ofſti-
um monumenti quærentium Crucifixum. lanoc.
ſap. cap. 2. vel ex codem, virtutem totius Tri-
nitatis demonſtrat in Chriſei miraculoſa Reſur-
rectione. Item cruces fiunt ad quatuor labia Ca-
lieis, quia ad quatuor mundi partes pertingit Re-
ſurrectio Chriſti, S. Germ. ubi ſupra.
26 Elevetur hoc loco vox, & dicatur, Pax
Domini ſit ſemper vobiſcum: nam Pax vobis
dictum eſt à Chriſto reſuſcitato diſcipulis ſuis,
Microl. c. 2o. & bonum ſignificat Reſurrectio-
nis nuntium, Nupert. lib. 2. c. 16. Hi ne fit, ut in
Miſſa, etiam de luctu, omnes ad hæc verba ſur-
gant, ob myſterium ſcilicet Reſurrectionis Chri-
ſti, quæ ſignificatur in hoc ritu, & verbis præci-
ſis: & eſt communis expoſitio.
27 Quid verè Agnus Dei? operto Calice
cum Palla dicitur ter, ad tollenda peccata: &
nonnc vides, januis claufis ingreſſum ad Apo-
ſtolos Chriſtum, eiſdem diecentem: Accipite
Spiritum & queram remiſeritis peceata, remit-
tuntur eis: Sanocçentins ibid. c. 4. cum Duras-
do cap. 17. qui de Calice tecto januiſque clauſis
ediſſerit in hunc ſenſum.
28 Fit Communio & Cleri, & populi; quia
Chriſtus comedens cum Apoſtolis, ſumens reli-
quias dedit eis, Mierol. ſapra. Dicitur Verſus
Communio, qui lætitiæ, ut docuimus, eſt ſym-
bolum; quia gaviſi ſunt diſcipuli viſo Domino,
Nnoc. cap. 0.
29 Poſtea dicitur Oratie extenſis manibus,
quæ ab Amalario vocatur etiam benedictio, ut
ſupra retulimus; ut hic obſerves, Chriſtum ele-
vatis manibus jam aſcendentem ad pro nobis o-
tandum Patrem, & bencdicentem nobis. Ele-
vatis manibus, ait Lucas, benedixit gis. Cum

Canonis expoſitio literalis, eorum ne

49
duplici Domina: vobiſei, & ſalutatione in diſceſ-
ſu, quia diicipulis ſæpius eo empore dixit, Pax
vobis, Innoc. cap. II. vel in ultimo Dominus vo-
biſeum memento dicentis: eoce ego vobiſeum
ſum uſque, & c. Matth. 25. ut notat Walden. tit.
4. cit. cap. 44. n. y.
30 Ite miſſa eſt cum Dee gratias, in mentem
revocat quæ dixerunt Angeli: Viri Galilæi, quid
ſtatis aſpicientes in cæalum? Ite, & reverſi ſunt
cum gratiarum actione, Microl. ſupra.
31 Orabant Apeſtoli uſque ad Pentecoſten
ſecretò; quod ego puto ſignificari in Oratione
cum inclinatiene Sacerdortis ad Altare, Placeat
tibi, &e. & orabant ii unanimiter; quod in oſ-
culo Altaris deſignatur.
32 Ultima Benedittio miſſionem Spiritus S.
in Pentecoſte in nomine Trinitatis exprimit, Ia-
noc. cap. I14.
33 Quid aliud reſtat, quàm ultimum S. Foan.
nis Evangelium: de hoc myſticè nemo ex anti-
quioribus quem legerim. Dicam ergo cum Prin-
cipiqa Parmenſi in ejuſaem Praxi citata, Præ-
dicationem Apoſtolorum hie demonſtrari tum
Divinitatis, tum Incarnationis Chriſti, quia
Gentes magis quàm Hebræi unde in cornu le-
gitur Evangelu] ad Deum devenerunt poſt
Pentecoſten. Ecce convertimur ad Genta, ait
Paulus Act. 13.
34 Regrefſſus in Sacriſtiam eſt ad neceſſita-
tem, non ad myſterium; niſi velis dicere, poſt
prædicatisnem, & opera bona, tandem ad
Deum in cælum nos quoque perventuros, unde
exivit à principio Dominus Jeſus, qui vixit in
muncde annis circiter triginta quatuor, & nunc
in cælo vivit & regnat Deus in ſæcula ſæculo-
rum, Amen.

mpè verborum, qua ſunt

diſſcilioris intelligentia. WrII.

Uſè, neque confuſè, poſt Bielum & alios
Jo. Neph. Durand. lib. 2. de Ritib. à cap. 33.
uſque ad 4. ſacrum Canonem explicat, allatis

ego, & apertioribus omiſſis, obſcuriora pr-
pono & expono.
1 Té igitur, clementiſſime Pater.) Ad Patrem

Antiquorum interpretationibus, ut nihil certè; docente Chriſto dirigitur omnis oratio Florns
niſi brevitas, ab eo deſiderari videatux: brevius in eæpoſ. Miſſa.

73 4 Seri

155 Comment. in Rubr. Miſſalis Pars II. Tr. XII.

2 Sacrificia illibata.] ld eſt incontaminata,
Alcuin. cap. de Celebr. Miſſæ. ſine macula offe-
rentis, Innoc. Ill. lib. 3. c. 3. ſine labe, Durand.
lib. 4. c. 36.
3 Pro Eccleſia tua ſantka.) Tua habet empha-
ſim ad movendum Deum, Durand. loc, cit. Or-
thodoxis, hoc eſt, rectæ gloriæ hominibus nul-
lo errore depravitis, Alcuin. & Florus, & Biet
lebt. 2 4.
14Vel qui tibi offerunt.) Non modo Sacer-
dotes, ſed etiam qui votis & oratione cooperan-
tur, Iinocent. ſupra, & qui elegmoſynam pro
Miſſa dederunt, aut alio modo celebrari cura-
runt, Axzor. lIib. io. cap. b. quæſt.i3.
5Et incolnmitatis ſua.) Pro corporali ſanita-
te precamur, Alcnin & Ienoc.
6 KReddunt vota ſua.) Vota ſua fidei & devo-
tionis, quæ ſunt in libertate arbitrii, & ides ſua,
Innocent.

7 Communicantes.) In Communione San-
Ktorum valet Sacrificium, Ianoc. ſed Microl. c.

12. ex interpoſitione verborum, quæ fit in Feſtis
quibuſdam, colligit non fignificari hic commu-
nionem Sancterum qui ſunt in cælo, ſed com-
munionem Catholicorum fidechum.
8 Oblationem: ſervittis noſtræ.) Id eſt Cleri;
& eſt latriæ, quæ ſoli Deo debetur, Odo. Camer-
9 Et cunttæ familiæ. Id eſt totius aſſiſtentiæ
collectæ, idem Odo. totius Eccleſiæ Floras,
10 In Elelctorum tnorä jubeas grege numera-
ri.] Ut annumeretur cum electis ſecundùm
rælentem juſtitiam, ut habeat gratiam: nam a-
Fodain certus eſt electorum numerus. Biel.
lebt. 22.
11 Adſeriptam.) In numerum placitorum ſi-
bi receptam eſſe velit Deus, Alcuin. Adſcribat
& numeret inter grata, Axor. ſupra cap. 37.

12. Katam.) Certà, permanentem, mutata

ſubſtantia corruptibili in incorruptam, Odo.

1S Kationabilew.) Ur hominem verum pro

hominibus offeramus, Odo.
14 Acceptabilem. Qux omnino placeat Deo,
idem.

15 Vznerabiles manus ſuas.) Venerationis

mentione attentior fit Sacerdos ad opus futurũ,
Card. Puccius Hom. 5. de Sacrif. Corporis Chriſti.

16 Elevatis eculis in cœlum.) Omittunt E.
vangeliſtæ, ſed Apoſtoli tradiderunr, S& Thom,
3: p. 4. 53.
17 Gratiaet agens.] Inde Euchariſtia dita,id
eſt, gratiarum actiœ.
15 Benedixit.) Ac deinde fregit, deditque
diſcipulis: non enim fregit, & poſtea dixit, Hhe
eſt corpus meum ; hæc enim eſt ſententia com-
munior Theologorum, S. Thom. 3. part. q. 7.
art. i. adt Biel. lelt. 36. & ita intelligendi ſunt
etiam Evangeliſtæ per Poſtpoltnionein verbo-
rum locuti; & nos conſecramus, frangimus,
diſtribuimus, ait Beſſarion Card.
9 Ex hoc omnes.Tradidiſſe hæc verba Apo-
ſtolos eredimus, quamvis Evan geliſtæ omiſerint;
ut omnes unum ſint.
20 Et hunc praclarunz Calicem.) Fit alluſie ad
Pſalm. 22. Calix mens inebrians quàm preclarnt
ekfs, Florus ſup.
21 Hic enim Calix ſanguinit mei, &c.] O-
mnia verba hujus formæ ſunt de ſubſtantia Sa-
cramenti, S. Thom. 3. p. 4 75. art. 5. ſed Magiſtet
Sententiarum g. diſt. s. cum Bonavent. & aliis
docet, prima rantuùm verba, quæ poſuimus, eſſe
de ſubſtantia formæ, Idem habet Conc. Floren.
22 Mevi & aterniteſtamenti.) Supple con-
firmatio, quia per mortem Chriſti, & effuſio⸗
nem Sanguinit ejuſdem novum confirmatut
Teſtamentum, & conſequenter fit immutabile,
& æternum, Durand. cap. 42. Teſtamentum
autem hoc loeo eſt idem ac promiſſio. Qui man
dacat meam carnem, & C. idem ibidem.
23 Myſterium fidei.] Hoc eſt Sacramentum
ſidei occultum, quod ſolà cernitur fide, Ode Ca-
mer. interjecit Ecoleſia, ut moneat, aliud eſſe in
ſpecie, aliud in fide, Ivo Carnut. cap. 26 4.
2t Hec quotieſecumque feseritis.) Id eſt ſa⸗
crificaveritis: facere enim eſt ſacriſicare, Exod.
2. Lev. 29.
2r In mei memoriam facietis. Præcilè Pau-
lus: Morten, Donzini annuntiabitis. 1. Cor. II.
26 Supra quæ propitio ac ſereno viultu.) Id eſt,
propitio nobis, Durand. lib. 4. c. 43. nam Deus
eſt propitius Filio ſuo, qui eſt in Hoſtia, & Cali-
ce. Verba hæc ad offerentem referuntur, ut ni=
mirum cum utilitate noſtra offeratur. Alexand.

4
zui
Nor

ein
41

I

Oniumr,
un,l

utiſudc,
zit, leh

oltecitn
lementi an.
15
heligeni
tlonemn ſeie
ſugn

hreyenhn

Ule Onnienr

G,PeAinnl

ſanpalci

nii, A
lbſtunng⸗
,lellg
Mnrent An
paſünlp
aCNIN
6. Knpen
in conhnn
Tfrimmunt
, Teſtmmem
nilo⸗ Cnn
ihilen.
Keunenn
urbdeℳ0*
,Alchn
ℳ .
t,)I
ctlene,

, Prrcll⸗
litit,C
RlulN
4,.n
Polu
Eerumm1
un 4,

Canonis expoſitio literalis.

de Ales. 4. parte quæf. 32. de Offe. Mige mem.
9. art. 2. Nominantur autem hic Abel puer, à
puritate, Florus ſap. Abraham, & Melchiſedech;
quorum fuerunt Saerificia & nobiliora;, & in
hoc præſignado magè propria. Daurand. d. cap. 43.
27 Jube haæc perferri per manus ſanbti Angeli
mi.] Id eſt miniſtrari. Non enim petimus, ut An-
geli perferant Corpus & Sanguinem in eœlum;
ſed fidem, memoriam Paſſtonis, vota fidelium,
eo modo quo Angelus dicitur obtulifſs oratio-
nem Tobiæ, cap. 12. Altare in cælo eſt ſpirituale,
ut in Apoc. dicitur, & ex hoc loco & Greg. lb.
4. Dial. c. b. colligit, Angelorum Choros ad-
eſſe Sacrificio.
25 Mobis quoque peeccateribut.] Plane pro
ſeipſo otat Sacerdos, Alber. Mag. Debet enim
quemadmodum pro aliis, ita & pro ipſo offer-
te, Hebr. . numero plurali utitur, quia ſacrifi-
cium non eſt unius perſonæ, ſed militantis Ec-
eleſiæ: gemendo ergo illud dicat, Amalar. Il. 3.
29 Partem aliquam & ſocietasem.] Partem,
Dominus pars hareditatis meæ, Pſalm.1f. & item
quia licet Deus totus detur, non tamen totaliter
in cœlo datur Beatis, unde David: quia da-
tur ſecundum differentiam metitorumex lanoc.

I 5 1
UWI.lib. I. cap. 5.
30 Cum tnir ſandtis Apoſt. &c.) Ante conſe-
crationem poſtulatur Sanctorum ſuffragium,
poſt eonſecrationem eorum conſottium. Bis no-
minantur Sanctiz quaſi Sacerdos indutus ſit ſu⸗
perhumerali, in quo erãt nomina Patrum; oreph.
Eduen. ait, ut orent pro nobis, cap. 1.
31 Mon aſtimator meriti.) Æſtimat merita
Deus, contra Joviniani errotem; ſed precamur,
ut ex ſua liberalitate ſupperaddat plura. Meritum
etiam hoc loco ſigniſicare poteſt peccatum.
32 demper bona creas.] Vidit Deus quæ fece-
rat, & erant valdè bona, eadem nuncſſemper
ereat bona, Alouin.
33 Sankt ificas.] Ut, quæ erant fimplex crea-
tuita, ſacra fiant, idem.
34 Liviſfwas.) Ut ſint myſteria vitæ idem.
3 Benedicit.) Omni benedictione cæleſti,
idem.
36 Et præſtasnobis.) Ad fruendum, Amalar.
lib. 3. cap. 26.
327 Per ipſum.) Uii per mediatorem, Floras.
35 Cum ipſo.) Tanquam æquali, idem.
39 la ipſo.) Tanquam conlſabſtantiali,
Floruè in Expoſit. Micæ. Kt hic finis Cano-

nis eſto.

COMMENTXAXARIA

IN RUBRICAS

MISSALIS.

P ARS I.

ROMANI.

ERITIA.

De defectibus in celebratione Miſſarum occurrentibus.
ACERDOS celebraturus, omnem adhibeat dihgenriam, ne deſit aliquid

O/cx requiſitis ad Sacramentum Fuchariſtiæ conficiendum. Poteſt autem defectus
contingere ex parte materiæ conſecrandæ, & ex parte formæ adhibendæ, & ex parte

miniſtri conficicntis. Quidquid enim horũdeficit, ſcilicet materia debita, forma cũ

intenione,

152 Comment. in Rubr. Mißalis, Pars III. Tit. I.

ntentione, & Ordo Sacerdotalis in conficiente, non conficitur Sacramentum.

Er his exiſtentibus, quibuſcumque alis deficientibus. veritas adeſt Sacramenti. A-
lii verò ſunt defectus, qu in Miſæ celebratione occurremtes, etſi veritatem Sacra-
menti non impediant, poſſunt tamen aut cum peccato, aut cũ ſcandalo contingere.

Ptima eſt diviſio in defectus Subſtantiales,
& in Accidentales. Subſtantiales in tribus
contingunt, vel in materia, velin forma, vel in
intentione Miniſtri: quæ tria ſunt neceſſatia ad
ſubſtantiam Sacramenti. Accedit verbum cum
intentione ad elementum, & fit Saccamentum.
Accidentales multi eſſe poſſunt, neque ad cer-

Collegit hos defectus in Miſſa ex ſacris The-
ologis, & in Miſſalem librum tranſtulit neſcio
quis, anno I557. Venetiis impreſſum, Pii vero V.
& Clementis VIII, auctoritate recognitum. O-
pus, quis ambigat, non prodiiſſe tandem nume-
ris omnibus abſolutum ? adjecimus nonnulla ex
modernis Theologis non contemnenda.

tum numerum reduci poſſunt.

De defectibus materiæ. Titul. II.

Efectus ex parte materiæ poſſunt contingere, ſi aliquid deſit ex iis, quæ ad
Npam requiruntur. Requiruntur enim, ut ſit panis triticeus, & vinum de vi-=
te: & ut hujuſmodi materia conſecranda in acku conſecrationis a ſit corã Sacerdote.

a S&t coram Sacerdote.) Certus terminus t, aum. 3. à nobis autem eſt moraliter dijudican-
hujus præſentiæ à ſolo Chriſto deſignari poteſt. dus ex humano more, quo dicitur res præſens
Durand. en 4. diſt. 1I. q. 6. num. 6. & Palad. 4. & ex uſu Eccleſiæ.

De defectu Panis. III.

1 „Gl panis non ſit triticeus, vel triticeus, c admixtus ſit granis alterius generis
in tanta quantitate, ut non maneat panis ttiticeus ꝭ vel ſit alioqui corruptus,
non conficitur Sacramentum.

b &panis non ſit triticeuns.] Vult eſſe tritice- ne adhibeatur, ex Alauo leb.nde Enchariſtias cap.
um Cenc. Hlorent. in Decreto Engen, ubi defini- 11. Selica, ſeu ſecala probabilius negatur eſſe tri=
tur necefſaria materia Sacramenti; quidquid di- ticum in Lombardia, Bonac. diſp. 4. quæſt. 2.
cat Cajetan. ibi loqui de neceſſitate præcepti. Vi- punct. t. num. 2.
de Sar. diſp. 44. ſelt. 1I. part. 3. quæſt. y. tum c Admixtus ſit granis alterius generis &c.
quia guræ veteres ſub tritico datæ ſunt; tum Hæc doctrina eſt S. Thomæ 2. p. q. 7 4–. art.3. ad 3.
quia hic eſt panis communiter ad uſum homi- Scc, quid ſi panis confectus ſit ex amylo ? 8.
anum: tum quia ita decet ob exgellentiam tanti Thom. ibidem negat, quia amylum fit ex tritico
Sacramenti. Ubi vero dubitatur eſſe triticeus, corrupto. Vide fuſius Saar. diſp. 44. ſect. 2.

2 Si fu conſectus de aqua roſacea, vel alterius diſtillationis, dubium eſt an con-
fic iater.
Negat S. Them. art. 7. ad ʒ. ſupra, affirmat Cqjet. ibidenz.
Si cœperit 1. corrumpi, ſed non ſit corrupus; ſimiliter2. ſi non ſit azymus,
ſecundum morem Eccleſiæ Latinæ, conficitur, ſed 3. confieiens graviter peccat.
Prima pars propoſitionis eſt &. T om. ſupra communis. Tertia pars eſt item communis, de
articulo 3. ad g. Altera eſt Concil. Flerent. G Celebrat. MWig. cap. Literas. An vero detur ea-
. ſus;

Euen
85
u
lete
D
ror
ione
Urint
le po
4
1
Me⸗

Neor
D
7
1 4
nei
6 1

V.
amennn
AChenti 4.
tem en
Continge

Alaets N
Vlkalt ein
w, Düven!
Cognium0.
Andennme
snonnlie
nend

is gen
inuuncenie
1ettge
terioler
P es ſu

fius genn
CN

Choſfueg
guntlen

lenmi

,144;
eramb
nkrernin
ehe

elkancct

aZ,
er ed

mmuns 4

gtodella

De Defeltu Panit. 153
ſus, quod poſſit Latinus in Eccleſia Græca con- Latinos, etiam ſi urgeatneceſſitas alicujus in pe-
ſecrare in fermentato licitè. Vide Saarez abi riculo mortis, Searez ſect. 3. in ſie Unuze
ſapra ſect. 3. in fermentato nunquam licet apud verè.
4 Si Celebrans ante conſecrationem adverterit Hoſtiam eſſe corruptam, aut
non eſſe triticeam, remota illa Hoſtia aliam ponat, & facta oblatione, d ſaltem
mente concepta, proſequatur ab eo loco, ubi deſivit.

d Saltem wente conrepta.) Ex quo non eſt ut feeit in oblatione Hoſtiæ: ſed eam ſimpliciter
neceſſe eam elevare ante oculos ſuper Patenam, deponat ſuper Corporale, ſi id adverterit inter
neque facere cum ea, vel ſuper ea ignum Crucis, oblationem Calicis & conſecrationem.

y Si id adverterit poſt conſecrationem, etiam poſtillius Hoſtiæ ſumptionem,
poſità aliàâ facit e oblationem ut ſuprà, & à conſecratione incipiat, ſcilicet ab
illis verbis, Qui pridie quàm pateretur, & ilam priorem ſi non ſumpſit, g ſumar
poſt ſumptionem Corporis, & ſanguinis, vel alii ſumendam rradar, vel alicubi
reverenter conſervet. h Si autem ſumpſerat, nihilominus ſumat eam quam con-
ſecravit: quia præceptum de perfectione Sacramenti majoris eſt ponderis, quàm
quod à jeunis ſumatur.

e Oblatienemz ut ſupra.) Id eſt, ſaltem men- ſumat, aut ob reverentiam conſervet.
concepta. h S& autem ſumpſerat, &c.] Ratio addita
f A conſecratione incipiat.) Eſt communis communis eſt apud Theologos. Lege Scaar. 5.
ſententia. part. diſput. 7r. ſelt. 6. eX . Thom. ibid:. q.5s. art.
g Semat poſt ſumptionem, &c.] Ad cautelam 6. ad 4.
6 Quod ſi hoc contingat poſt ſumptionem Sanguinis, apponi debet rurſus no-
vus panis, & vinum cum aqua, & facta prius oblatione, ut ſupra, Sacerdos con-
ſecret incipiendo ab illis verbis, Qui pridie, i ac ſtatim ſumat utrumquæ. & pro-
ſequatur Miſſam, ne Sacramentum remaneat imperfectum, & ut/ debitus ſerve-
tur ordo.
i Ac Katim ſumat ntrumque.] Sine eleva- effuſio Sanguinis; ergo Hoſtia, in qua Corpus
tione, ut oſtendat populo; omiſſis quæ ſequun- Chriſti eſt ex vi verborum, debet conſecrari

tur in Canone uſque ad ſumptionem incluſivè, prius.
ne populus, ſi fieri poteſt cognoſcat ertatum Suar. tamen loçs citate tenet, non eſſe ita ne-

Debitus ſervetur Ordo.) Juxta Cenc. Tolet.
HMWII. cay. 1I. vel 2. ſecundium alios. Ordo vero eſt,
ut corpus prius præexiſtat, antequàm ex eo fun-
datur Sang iis; in Calicec namque repræſentatur

ceſſarium hunc ordinem neceſſitate Sacramenti,
ſed tantummodo neceſſitate præcepti; nam con-
ſecrata Hoſtia poſt Calicem, ſtatim repræfen-
tatur Sanguis diſtinctè à Corpore Chriſti:quod
ſuſſicere videtnr ad integritatem.

7 Si Hoſtia conſecrata diſpareat, vel caſũ ahquo, ut vento, m aut miraculo, vel
ab aliquo animali accepta, & nequeat reperiri, tunc alrera conſecretur, ab eo loco
incipiendo, Qui pridie quùm pateretur, factàâà ejus priùs oblatione, ut ſupra.

m Aut asiraculo.] Miraculum eſt à Deo ſo- modo oculis noſtris imperfectum; & ideo non
lo, qui videtur tune acceptare Sacriſcium eo efſtin rigore neceſſe, ut alia Hoſtia conſecretur.

4

4

154 Lön emn. VN. Ruüvr. Mihzis 1L r 4 4 4 X1Ir 1re*

ita & Thom. 3. parr. quaſt. 52. art. 4. ad 3. ubi ta- ſibus hujus Rubricæ præceptum eſt, non conſt-
men conſulie, ut iteratò conſecretur, & hoc ha- lium, ad integritatem Sacrihicii, Suarez 3. part

bet Rubrica uti tutius, & ſecuxius in reliquis ca- quaæſt. 5r. ſect. 1. Quinto.

De defectu vini. W. :

1 vinum fit factum penitùs n acetum, vel penitus putridum, vel o de uvis

Wacerbis, ſeu non matutis expreſſum, vel ei admixtum tantùm aquæ, ut vinum
ſit corruptum, non conficitur Sacramentum-

n Acetum.) Non fit Sacramentum. S hom. ad3. vinum ex aqua miraculoſum eſt apta mate
&. part. quæſt. 34. art p. ad I. ria; Henriq. lib.ö. capite 12. & vinum etiam con-=
o De uvis acerbis, &c. Habet & T bom. ibid. gelatum, Suar. diſp. 4. ſelct. 1.

2 Si vinum cœperit p aceſcere, vel corrumpi, vel fuerit aliquantàùm acre, vel
J muſtum de uvis tunc expreſſum, vel non fuerit 7 admixta aqua; vel fucrit ad=
mixta s aqua rofacea, ſeu alterius diſtillatiomis, conficitur Sacramentum, ſed con-
ſiciens graviter peccat.
p Aceſcere.] Fit Sacramentum, eum pecca- zz. cum quo præcepto ſtat quoque ptæceptum
to tamen, T hom. ſupra ad 2. Chriſti, qui neque voluit aquam de neceſſitate
q Maſtum de avis tunc expreſſum) Eſt Jjulii Sacramenti, Suar. loco cit.
Papæ, de Conſecr. Diſt. 2. cap. Cum omne cri. ſ Aqzuaroſacea.) Conficitur Sacramentum,
ten, & ex neceſſitate conceditut; ſed abſtinen- quia aqua non eſt de neceſſitate Sacramemi: ſed
dum eſt omnino ob irreverentiam & indecenti- peccaret contra præceptum negativum, de non
am, ait Suar. loc. cit. diſp. 4. ſoct. . miſcendo aliquid in materia Sacramentorum;
r Admixta acna,) Miſceri aqua vinum, eſt præter Chriſti inſtitutionem, & conſuetudinem
de præcepto Ecoleſiæ tantùm; Trident. Seſſione Eccleſiæ, S T hem. quaſt. 74. art. 7. ad. 3.
3 Si Celebrans ante conſecrationem Sanguinis, quamvis poſt conſecrationem
Corporis, advertat aut vinum, aut aquam, aut utrumque non eſſe in calice, debet
ſtatim apponere vinum cum aqua, & factâ oblatione ut ſupra, conſecrare, incipien-
do ab illis verbis, Simili modo, & c.
4 Si poſt verba conſecrationis advertat vinum non fuiſſe poſitum, ſed aquam,
depoſitâ aquà in aliquod vas, iterum vinum cum aqua ponar in Calice, & conſe-
cret, reſumendo à verbis prædictis- Simili modo.
Si hoc advertat poſt ſumptionem Corporis, vel hujuſinodi aquæ, apponat ali.
am Hoſt am irerum conſecrandam, & vinum cum aqua in calice, offerat utrum-
q e, & conſecret, & ſumat; t quamyvis non ſit jejunus. Vel ſi Miſſa celebretur in
loco publico: ubi plures adſint, ad cvitandum ſcandalum poterit apponere vinum
cum aqua, & factà oblatione, ut ſupra, conſecrate, ac ſtatim ſumere, & proſe-
qui cætera.
Prima pars Rubricæ poſterioris eſt ”& T oxz. ſunt verba Rubricæ, item Mavarr. s. zr. aum. zl.
5. p. q. 53. art.6. ad 2. altera vero pars eſt Soti 4. & eſt magis practica.

aiſtinlt. 13. quæſt.z. art. ö, ad g. cujus eadem fere t Quamvis non ſitjejunut.] Ita ö. Thom. locs
citats

pet/
en
ch
Calun
no
ga,

nel

Pene
S

Pl
Non
n
lele
D

o
uro.
ate
leß

ii
Ueee
r
dle

leg

en
len

.

1:

t, noncdll⸗
Ares n

,de
erimun

Kapeim
Imetiamccett⸗

macte e
Ketta⸗
m, edcan

e pteein
Genecellae

Gcramerms
cktamennih
Furn,Cenen
mentohmn
hntetdhren
ℳ 3
ecrai0el
lce,eee
tinaie

ſd 1Nun
Ce

gromd
rit otnd
ehren
ete ind
o⸗

, md

Then
ℳ

De defectibus forme. 155
citato, Art. 6, ad 2. addit Angelus cum Sylveft, ſi moraliter eſt diffieillimum, & ideo ſine ſcrupu-
Sacerdos, dum in ore kabet potum, priuſquàm lo poteſt deglutire primum, conſecrare, &
deglutiat, ſentiat non eſſe vinum, non debet ſumere ſecundum Ita Suarez leco cit. diſp. *s.
conſumers, ſed in Calicem emittere, & poſt ſect. 1. ad primam confirmationem.
Sanguinis ſumptionem ilkun reſumere: ſed
6⁶ Si quis percipiat ante conſecrationem, vel poſt conſecrationem, totum vi-
num eſſe acetũ, vel aliàs corruptum, idem ſervetur quod ſapra, ac ſi deprehende-
ret noneſſe poſitum vinum, vel ſolam aquam fuiſſea ppoſitam in Calice.
Eadem eſt ratio deficientis materiæ &d Sacri⸗ perturbatione non obſervet, non per hoc mor-
ſicium integrum: ſi tamen Sacerdos pergat in talirer peccat, eꝙ Maævar, c, 2. Man. gvum. 91. S
Miſſa, & ex ignorantia, vel inopinati caſus & verb. Miha, n. 3l.
7 Si autem celebrans ante conſecrationem Calicis advertat, non fuiſſe appoſi
tam aquam, ſtatim ponat eam, & proterat verba conſccrationis. Si id advertat poſ,
conſectationem Calicis, nullo modo apponat, quia non eſt de neceſſitate Sacra-
menti.
Prima pars eſt maniſeſta. Adde tantùm eſſe qua tur corruptio Sacramenti pro aliqua parte
benedicendam aquam de more. Secunda pars quod docuerat 7,77: art. 5.
eſt S Thom. loco cit, art. 6, ad 4. Ne, inquit, fe-
⁹ Si materia, quæ eſſet apponenda, ratione defectuùs, vel panis, vel vini, non
oſſet ullo modo haberi; ſi id ſit ante conſecrationem Corporis, ulterius ꝑrocedi
non debet: ſi poſt conſecrationem Corporis, aut etiam vini deprehenditur defe-
ctus alterius ſpeciei, altera jam conſeerata, tunc æ ſi nullo modo haberi poſſit, pro-
cedendum erit, & Miſſa ablolvenda; ita tamen ut prætermittätur verba & ſigna
quæ pertinent ad ſpeciem deficicenmem Quod ſi expectando aliquandiu haberi poſ.

ſit, expeckandum erit, ne ſacrificium remancat imperfectum.

u Si nullo modo haberi poſſit.] Imò ſi difficilli-

mo modo haberi poſſit, & notabilis inde orire-
tur offenſio populi, Miſſa abſolvenda erit abſque
materia deſiciente, ſive Hoſtiæ, ſive vini; quia
majoris eſt vinculi Jus naturale quàm divinum
ſcriptum, aut poſitivum. Axor. lib. o.c. 2. quaæſt.6.
An verò Summus Pontifex poſſit relaxare Jus
diviaum ad effectum, ut Sacerdos ob ingentem
neceſſitatem in ſolo pane ſine vino ſacrificer ?
Axor. lib. i0. C. 19. 4. 3. verſ. Secundum eſt, putat
probabilem affirmativam ſententiam, ob pu-
blicam neceſſitatem, & gravem. Probabiliorem
negativam docet Suar. diſp. z3. ſelt. k.
Quxri poteſt in prædictis caſibus de aqua
quæ ob breviſſimum tempus ab infuſione ejuſ-
dem in Calicem uſque ad Colicis conſecratio-
nem, non poteſt converti in vinuun, ut alias di-

citur. An remancat aqua mixta ſpeciebus vini;
an vero & ipſa ſtatim immediatè tranſubſtantie-
tur in Sanguinem Chriſti? ſed quidquid Kt de
converſione aquæ in vinũ, de qua diſputant Phi-
loſophi, quam tamen affirmant SS. Patres &
Theologi Scholaſtici, ſi ob anguſtiam tempo-
ris non nat converſio, non putamus abſurdum,
quod remaneat aqua ſubſtantialiter aqua, cum
non ſit neque materſa, neque commateria im-
mediata Sacramenti; ſed ea ſolùm infunditur ad
myſterium unionis populi cum Chriſto, ut ſuo
loco diximus, Neque ideò adoramus aquam, ſed
Chriſtũ ſub ſpecie vini aqua permixti: ſicuti neq;
ſi cadat in Caliceim muſca, eam dic imur adorare.
Scripſere de hac re fuſiùs Paulus Areſius Epiſco-
pus Derthonenſis, & in oppoſitam ſententiam
Hiacynthus Petronius Magiſter ſacri Palatii,
nunc Epiſcopus. 2 De

5F6 Comment. in Rubr. Miſſalis Pars III. Tit. V.

De defectibus formæa. V.
1 Lcku ex parte formæ poſſunt contingere, ſi aliquid deſit ex iis, quæ

ad integritatem verborum in ipſa eonſecratione requiruntur. Verba autem
conſecrationis, quæ ſunt forma hujus Sacramẽti, ſunt hæc: Hoc eſt enim corpus me-
um. Et, Hic eſt enim calix Sanguinis mei, novi & æterni Teſtamenti, myſteri-
um fidei, qui pro vobis, & pro multis effundetur in remiſſionem peccatorum. Si
quis autem aliquid diminueret, vel immutatet de forma conſecrationis Corporis &
Sanguinis, & in ipſa verborum immutatione verba idem non ſignificarent, non
conficeret Sacramentum. Si verò aliquid adderet, quod ſigniſicationem non mu-

taret, conficeret quidem, ſed graviſſimè peecaret.

Notanda eſt hoc loco ſingularis doctrina
Sar. 3.p. diſp.r. ſect. 1. Secundo. quèd ſi contin-
git defectus eſſentalis in forma, vel in utraque,
nempe cum mutatione ſenſus verporum conſe-
ctationis, iteranda eſt conſecratio, ut perficia-
tur Saceificium; & ſi contingat id cognoſci poſt
ſumptionem Corporis, vel ſpeciei non ritè
conſecratæ, iteranda eſt item talis conſecratio,
appoſita materia, quæ non fuit conſccrata,: juxta
XAnbric. ſup. tit. z. numer. j. & titalo 3. numer.
6. quia eadem eſt ratio ineptæ materiæx, &
materiæ ſine forma. Imèò eniam, ſi id contingat
fieri ex malitta miniſtri mutantis ſormam, vel
non habentis intentionem, nihilominus debet
poſt ſumptionem ſupplere defectũ, pœnitendo

de priori culpa quam commiſit, & reverenter
ſupplendo, ut dictum eſt. Quòd ſi defectus acci=
dat in utraque ſpecie, & jam utramque ſumpſit,
non eſt quod ſuppleat, quia Sacrificium nullum
fuit, ſed totum ſietum; & eo caſu nullum eſt
præceptum de faciendo vero Sacrificio, neque
de ſupplendo quod non eſt inceptum, neque ex
parte: & obligat tune aliud præceptum de non
ſacrificando, fracto jejunio.
Porrè S. T om. q. 75. art. 3. vult, excepto e-
nim, omnia verba formarum prædictarum eſſe
de eſſentia Sacramenti: communior autem an-
quorum ſententia eſt, ea non efle. Vide Suar.

diſp. 6o⸗ ſect. 1.

2 Si celebrans non recordetur ſe dixifſe ea quæ in conſecratione communiter di-
cuntur, non debet proptereà turbari. 2. Sitamen certè ei conſtet, ſe omiſiſſe ali-
quid eorum quæ ſunt de neceſſitate Sacramemti, id eſt, formam conſecrationie, ſeu
artem, reſumat ipſam formam, & cætera proſequatur per ordinem. 3. Si verò
valde probabiliter dubitat, ſe aliquid eſſentiale omiſiſſe, iterer formam, ſaltem
ſub tacita conditione. 4. Si autem non ſunt de neceſſitate Sacramenti, non reſumat,

ſed procedat ulterius.

Prima pars eſt S. T hom. ſup. art. 6. ad f. Alte-
ra pars eſt eiu ſdem ibidem. Sed cum hic dicatur,
reſumat ipſam fermam, quid rolumendum erit?
ſanè verba ea tantùm, quæ ſuprà num. I. hujus
tituli poſita ſunt tanquam eſſentialia formæ,
quidquid dicant Ang. Palud. & Scotus. ita Sua-
rex loco citato. In tertia parte Rubrioæ, quæ
eſt communis, eo modo tollitur dubium, &

periculum iterandi conſecrationem fuper mate-
riam conſecratam. Quarta pars patet, & con-
firmat ſecundam partem hujus Rubricæ, de non
reſumendo, nifi eſſentialia formæ.
Cæterum non efſt neceſſe in prolatione for-
mæ, ut ſonus verborum attingat Hoſtiam, vel
Calice m. Srarex diſp. 14 . ſect. I.

o
iſeo
up

Din

tt: N

w
Eettcie
(lexy
niniſte
boh
odan
iboe

1

file⸗
o
Guun
Eſten
I
ia.
nnil
Pore
ſtl

⸗

(it ger
Ihututtt
vorpien.
Mte⸗
Aorun
Cooris
ent, N
nnonm-

e eſetene
efeclngz⸗
D
Cimamlumn
Unullomck
cio, Nit
Imtrgtetl
tun cenen

,eMepto/⸗
hrumck
tautemar.
ile Gn

nunterc⸗
piltle i1
gioniglc
1 Kſen
n, len
telnna

per ſnal⸗⸗
et⸗ E
iczenn

fone ii.

N

Dej Defecktibus Miniſtri é&; Intentiomist.
De defectibus Miniſtri. VI.

Efectus ex parte Miniſtri poſſunt contingere quoad ea quæ in ipſo requirun-
tur. Hæc autem ſunt: In primis intentio, deinde diſpoſitio animæ :diſpoſitio
corporalis, diſpoſitio veſtimentorum, diſpoſitio in miniſterio ipſo, quoad ea quæ
in ipio poſſunt oc currere.

157

Diviſio in has quinque ſpecies defectuum ea liquæ accidentales.
eſt, ut prima tantuùm dici debeat eſſentialis, re-

De defectu intentionis. VII.

. Sl quis non intendit conficere, ſed deluſoriè aliquid agere. 2. Item fſi aliquæ
NHoſtiæ ex oblivione remaneant in Altari, vel aliqua pars vini, vel aliqua Ho-
ſtia lateat, cùm non intendat conſecrare niſi quas videt. 3. Item ſi quis habeat co-
ram ſe undecim Hoſtias, & intendat conſecrare ſolùm decem, non determinans,
quas decem intendit: in his caſibus non conſecrat, quia requiritur intentio. 4. Se-
cus, ſi putans quidem eſſe decem, tamen omnes voluit conſecrare, quas coram ſe
habehat: nam tunc omnes erunt conſecratæ: atque ideo quilibet Sacerdos talem
ſemper intentionem habere deberet, ſcilicet conſecrandi eas omnes, quas ante fſe
ad conſecrandum poſitas habet. H

Prima pars ſacrilegium enormiſſimum conti- num; poſt ſumptionem verò ficti Sacramenti
net: & ſi fictionis pœniteat ante ſumptionem, ſervetur quod diximus ſuprà e Saar. tit.j. n. 1.
oteſt reſumere formam, non ex vi præcepti Altera pars nullam habet difficultatem. In tertia
perficiendi Sacrificium, quod nondum incepit; Major diſtinct. 11. qu. 2. Durand. q. 2. & com-
ſed ex vi præcepti non fingendi fallum in hoc muniter concordant, quia non eſt major ratio,
miniſterio, & conſequenter non perſeverandi cur iſta wel illa ſit conſecrata. Quarta pars mani-
in fictioue, nec ſumendi potum & cibum per feſtè ſequitur, quia materia eſt determinata in-
modum Sacramenti, quod non eſt, nec dandi tra terminum intentionis.
aliis occaſionem adorandi merum panem & vi-

2 Si Sacerdos putans ſe tenere unam Floſtiam, poſt conſecrat'onem invenerit
fuiſſe duas ſimul junctas, in ſumptione ſumat ſimul utramque. 2. Quod ſi deprehen-
dat poſt ſumptionem Corporis & ſanguinis, aut etiam poſt ablutionem, reliquias ali-
quas relictas conſecratas, eas ſumat, ſive parvæ ſint, ſive magnæ, quia ad idem ſa-
crificium ſpectant.

In prima parte, quæ eſt Autctorum paalo ſu-
prà cit. ratio ea eſt, quia ambæ ſunt conſecratæ,
cùm illud putanz dicap tantùm privatam dece-
ptionem, quæ non tollit intentionem debitam,
quæ cſſe debet, & moraliter eſt circa hanc

—„

præſentem materiam, Saarez dſp. 43. ſedr. 6.

Secunda pars eſt Soti 4. diſt. 12. q. I. art. 5. qui
tamen diſtinguit particulas in parvas & magnas,
atque has vult in Pyxide aſſervari: contra quem
Axor.lib. 20.c. 3o.q.1. qui cum Rubrica concordat

U 3 ſubla-

158 Comment. in Rubr. Mikalis Pars lIll. Tit. VlIl. & Vitl.

ſublata omni diſtinctione, ea nimirùm ratione,
quia eæ omnes reliquiæ ſunt Sacrificii: unde &
addit, ſumendas eſſe ſtatim, alioquin poſt no-
tabile temporis intervallum elapſum „cenſetur
Sacrificium abſolutum, & proinde particulæ

non ſumerentur ut reliquiæ, ſed per ſe: quod fa-
cere nõ licet. Tabiena concedit abſolutè v. Mſa

n. 12. eas poſſe ſumi, & ſumendas eſſe, nulla ha-

bita diſtinétione reliquiarũ, neque tetnporis;
dummodè pertineant ad eandem Miſſam.

3 Si verò relicta ſit Hoſtia integra Conſecrata, eam in tabernaculo cum aliis re-
onat: ſi hoc fieri nequit, ſequenti Sacerdoti ibi celebraturo, in Altari ſuprà Cor-
porale decentet opertam, ſumendam unà cum akera, quam cſt conſecraturus, re-

linquat: vel ſi neutrum horum fieri poſſit,

in pſo Calice, ſeu Patena decenter con-

ſervet, quouſque in Tabernaculo reponatur, vel ab altero ſumatur: quod ſi non
habeat quomodò honeſtè conſervetur, poteſt eam ipſemet ſumere.

Eſt caſus eventu difficilis, ſi tamen accidat,
optimè Rubr ica docet, ſecuta Sotum de parti=

oulis magnis reſervandis ut ſuprà,

Si intentio non ſit actualis in ipſa conſecratione propter evagationem mentis,
ſed virtualis, cum accedẽs ad Altare intendat facere quod facit Eccleſia, cõficiturSa-
cramentum, etſi curare deber Sacerdos, ut etiam acbualem intentionem adhibeat-

Quod hic dicitur de ordinaria materia con-
ſecranda in Miſſa, intellige etiam quando plu-
res particulæ ponuntur ſuper Altare, ut con-
ſecrentur, & in actuali conſecratione non re-
cordatur illarum Sacerdos, ſed ejus tantuùm
quam in manibus habet, tunc enim omnes ſunt
conſecratæ, Angel. in verbo Euchariſt., num. 23.
Navar. cap. 27. num., gt. debent tamen elle præ-
ſentes intra Aram, non extra cam, inquit &ar.
diſp. 43. ſedt. 6, aliàs non æſtimaret illas conſe-
cratas eſſe; ſicut etiam exiſtimat, id totum in
calice conſecratum eſſe, quod per modum con-
tinui in eo continetur: guttæ verò quæ ſunt ex-

tra calicem, aut intra, ſed ſeparatæ à toto, veriſi-

miliùs putat, quòd non ſint conſecratæ, neque
intentionsg virtuali intentæ: & eo magis erunt
conſecratæ particulæ poſitæ in Pyxide, ubi aliz
adſunt aliàs eonſecratæ, juxta placitum Poſſevi-
ni, de Offcio Curati c. 2. n. zo. quod tamen pro-
hiberem fieri. Certè ſi fiant genuflexiones plu-
res, addendæ erunt ab Offertorio ad commu-
nionem, neque circulus perficiendus erit ad Ora-
te fratres, propter conſecratas particulas in ill
Pyxide.
Item, ſi Pyxis non aperitur tempore conſe-
crationis ex oblivione, fit tamen conſecratio,

De defectibus diſpoſitionis anime. VIII.
1Q quis ſuſpenſus, excommunicatus, degradatus, irregularis, vel aliàs ca-
nonicè impeditus, celebret, conficit quidem Sacramentum ;ſed graviſſimè

4*

Nota quod valor ille Miſſæ, qui eſt ex parte
precum Eecleſiæ, omninò perditur, ex S&. Thom.
q. T2. art. 7. asl 3. quia Eccleſia non intendit ora-
re nomine ſuo, ore præciſorum ab ea per ex-
communicationein notoriam. Fuſius Suarez

peccat, tàm propter Communionem, quam indignè ſumit, quàm propter cxe-
ucionem Ordinum, quæ ſibi erat interdicta.

diſp. 27. ſe Z. 2. Quod ſi immineat mortis, infa-
miæ, aut ſeandali peticulum, poterunt prædi-
cti cum contritione celebrare, Axor. lib. lo. cap.

zl. quæſt. 6.

2 Si

5
ſeit
conen
Mee
nt⸗
Ne⸗
he
fänen
Leik
hle
Utete
Unle
Ulunte
oche
nind
kncete
lo
be
ſol
1
len,
ſene E
U
e
ſtan

3

mn

rlergul⸗
Olen N
Ue enſoi
Mllr.
cumalin
iſin
nuns,t
Cehercor.
rodim

nemmen
coficiund-
adhiben

erte,
migsen
ide, iit
inn iſr
odtunenſs
Kerionerſ
0 d NN
Geltule
getcuge

mpokecon

Conlecemm .

grenit
D 1

moltb,ii
tetunt N

De defectibius dAiſpoſitionis anima & vorporis.

159

2 Si quis habens copiã Confefloris celebret in peccato mortali, graviter peccat.
3 Si quis autem in caſu neceſſitatis, non habens copiam Conteſſoris, in pecca-
to mortali abſque contririone celebret, graviter peccat. Secus ſi contetatur: debet

tamen, cùm primuùm poterit, confiteri.

4 Si in ipſa celebrtatione Millæ Sacerdos recordetur, ſi eſſe in peccato mortali,
conte ratur cum propoſito confitendi, & ſatisfaciendi.
Si recordetur, ſe eſſe excommunicatum, vel ſuſpenſum aut locum efſe inter-
dictum. ſimiliter conteratur cum propoſito petendi abſolutionem. Ante conſecra-
tionem autem in ſupradictis caſibus, ſi non timetur ſcandalum, deber Miſſam in-

ceptam deſerere.
Suptadicta fundantur in verbis S. Pauli /. Co-
rinth. I. Probet autem ſeipſum homo, &c. & in
Decretis Conetl. Trident. ſeſſ. Ig. cap. 4. & can. Il.
lege nar 3. part. diſp. 6s. ſelt.2. nam Concil. Tri-
dent. ponit duas circumſtantias, quæ debent
concurxrere, ut liceat celebrare ſine Confeſſione.
Meæceſſitate, inquit, urgente, & modo deſit copia
Confeſoris.
Neceſſitas urgens in his caſibus erit; Primò
ablolvendi inchoatum jam Sacrificium, ut per-
ſiciatur. Item neceſſitas alterius in periculo mor-
tis exiſtentis; pro quo communicando facienda
eſt Miſſa. Item, ſi omittendo Miſſam ſcandalum
oriretur; dico ſcandalum, non autem quædam
admiratio populi, quæ, N Corduba quaſt. 142.
citante alios, non ſuthcit. Irem quando tenetur
ex officio facere Sacrum; quam cauſam præſer-
tim indicat Tridentinum. Neceſſitas igitur at-
tendatur non comoditas ex Saar. ibidem ſelt.4.
Inopia verò Confeſſoris dicitur eſſe; quan-
do verè non adeſt qui abſolvere à peccato mor-
tali poflit, quo reus eſt Sacerdos celebraturus;
vel longius abeſt quamn adiri commodè queat.
Item, quando: etiamſi adſit Conteſſor, timetur
verè de eo quod ob non ſervatum ſigillum:
aut aliam ob cauſam, grave damnum ſequere-
tur celebraturo, ita Salv. verbo cenfeſſio 1.
§.2. amen conſiteatur alia peccata tacito tan-

tùm eo; in quo eſt periculum; ita Matsr. g.
dift. 17. quæſt. j. & Mavar. cap. 2. n.6. Sicut et-
lam idem facere debet, ſi reſervatum caſum ha-
beat;, neque adire poteſt Epiſcoptin, neque
obtinere abſolutionem. Porrò contritionem eſ-
ſe neceſſariam, omnes fatentur ex Tradent. ſu-
prà citat. ibi: &bi contritus videatur.
Quid autem agendum erit ante conſecratio-
nem? Si ante inchoatam Miſſlam recordetir ſe
eſſe in peccato, confiteatur, etiamſi oporteat
exui ſacris veſtibus, ot. A9. q.I. quia ſacra actio
non eſt incepta; citra ſcandalum intellige; ut et-
iam in ſe quentibus. Si Miſſa eſt inchoata, & fa-
cilè poteſt Confeſſor accedere ad Altare, fiat,
Bonavent. z. d. 1g. Selveſt. v. Euchar. 2. quaſt. 6.
quia illa pars Miſſæ eſt extrinſeca Sactificio, &
poreſt interrumpi ſicut per Concionem, obla-
tionem populi, &c.
At & T om. quæſt. 53. art. 6, ad a. dicit tutius
eſſe relinquere Miſſam, maximè in caſu excom-
municationis (quem ſequitur Rubrica) ubi ta-
men indicat, non eſſe ptæceptum, ſed conlili=
um, deſerere inceptam Miſſam, dum dicit; u-
tius eſe, & S. Bonaventura ſuprà negat, deſe-
rendam eſſe Miſſam; negatque teneri Sacerdo-
tem diſcedere ab Alcari ut eonliteatur. Debef
autem;, cùm primùm poterit, confiteri, Concil.
Trid. locs cit.

De defectibus diſpoſitionis corporis. IX.
1 Sn quis non eſt jejunus poſt nediam noctem, etiam ſumptionem ſolius aquæ,
velalterius potus, aut cibi, per modum etiam medicinæ, & in quantum-

cumque parva quantitate, non poteſt communicare, nec celebrare.

Eſt

160 Comment. in Rubr. Mißalis, Pars III Tit. IX.

Eſt doctrina S. T hom. 4. part. q. o. art. 5. ad
4. ex Conc. Africano cap. 5. Carth. IIl. cap. 29.
& cap. 45. ubi aſſet itur in Concilio Nicæno fuiſ-
ſe hanc candem conſuetuelinem ſumendi Eu-
chariſtiam ante omnem cibum confirmatam:
non ajunt, inſtitutam; quia manat ab Apoſto-
lis. Clemeus Epiſt. 2. dicit, ſe à S. Petro hoc ac-

cepiſſe. Neque verò etiam, ut detur Viatieum
ægroto, poterit non jejunus celebrare contra
Majorem, Axor. cap.36. & onar. ſelt .lege Saar.
Aiſp. 6s ſect. 3. & g. De quavis minima quanti-
tate eibi aut potus vxpreſſè loquitur Concil. Tel.
WII. cap. 2. imò & de papyro trajecto & ejecte
docet idem uar. ibidem.

2 Si autem ante mediam noctem cibum aut potum ſumpferit, etiam ſi poſtmo-
dum non dormierit, nec hit digeſtus, non peccat; ſed ob perturbationem mentis,
ex qua devotio tollitur, conſulitur aliquando abſtinendum.

Hæc Sanbtus Thomas , ibidem ad .

3 Si reliquiæ cibi remanentes in ofe tranſglutiantur, non impediunt communle-
nem, cnn non tranſglutiantur per modum cibi, ſed per modum ſalivæ. Idem di-
cendum, 6 lavando os, deglutiatur ſtilla aquæ præter intentionem.

Ita &. Thom. ibidem ad g. qui vult, quantita-
tem vini vel aquæ eſſe valdè parvam, ut permi-
ſceatur ſalivæ inſeparabiliter. Unde in Rubrica
ſtilla aquæs nominatur. Notat &aar. Jelt 4. neceſ-
ſarium eſſe, ut manducatio præceſſerit mediam
noctem: nam ſi advertat Sacerdos poſt mediam
noctem, habere in ore reliquias cibi, & cas ex
certa ſcientia diglutiat, violat jejunium naturæ
neceſſarium ad Communionem, ex Palud. 4.
diſt. §. art. 2. num. 27. expuantur igitur potius
quàm trajiciantur.
Duo tamen non jejuno Sacerdoti concedun-
tur. Primum, ut poſſit ſumere particulas ſive 4 ſe,
ſive ab alio eonſecratas, ſi nequeant conſervari

ſine majori irreverentia: quia jejunium eſt ad
reverentiam ſine præjudicio majoris irreveren-
tiæ; ræſertim ſi timeatur incurſus hoſtium,
Bonac. cum aliis diſp. 4. quæf. 6. puntct. 2. qui et-
iam addit, quèd licet multo tempore ſe detinu-
erit Sacerdos in diſtribuenda Euchariftia, poteſt
adhuc tamen reliquias ſumere, & vaſa pnriſica-
re, ſi diſtribuat conjunctim cum Miſſa. Alterum
eſt ad ſupplendum Sacrificium, de quo mox di-
cemus tit. lo. na. ʒ. Concedit Zoletus lib 2. cap. 1.
n. 2. celebrationem illi, qui omninò immemor
cibi ſumpti aut potus, recordatur deinde poſt
conſecrationem, ſe non eſſe jejunum; ac etiam
ante conſecrationem, ſi ſcandalum immineat-

4½ Si plures Miſſas in una die celebrer, ut in Nativitate Domini „in unaquaque
Miſſa abluat digitos in aliquo vaſe mũdo, & in ultima tantum percipiat purifica-

tionem.

Pprohibemur de Celebr. Miſ-. c. Ex parte, ab

Innoc. III. in priori Miſſa ſumete calicis abluti⸗
onem; quamvis von ſumi ſoleat ob nutritio-
nem, ſed ob reverentiam Sacramenti: quare, ſi
in prima Miſſa ſumitur ablutio, imèò aqua per
errotem pro vino conlecrata, frangitur jejuni-
um, & alia Miſla celebrari non poteſt.
Nota ea verba, in aliquo vaſe mando non in
Calice Millæ, ne vinum ablutionis ſit deinde

materia conſectatienis Cæterum ipſamet ablu-
tio digitorum ſi non ſumatur à Celebrante in
tertia Miſſa, ſumi debet ab alio qui ſit jejunus,
ob reverentiam fragmentorum ; quæ fortaſſe
ſunt corrupta; vel in Sacrarium fundenda erit:

quod etiam nota, pro ablutione digitorum,
quæ fit in ordinaria Communione populi extra

Miſſam.

5 Si præceſſerit pollutio nocturna, quæ cauſata fuerit ex præcedenti cogitati-
ene, quæ ſit peccatum mortale, vel evenerit propter nimiam crapulam ab-

ſtinendum

ſin
ubi
line
e
An
Ue⸗

len
N
1
Mottn
un:
Nr 4
eeuie
ci
Ine
en
Mode
1

1
lo
kuine
Nemn

2

geturhinen
debrit onn,
lakylgele
hinim Junt
itur nel
tgedlo keth

unſtoltne
Cnemmmeg,

ltcommun’⸗
lye, ldemd.

ſejunimd
Porisineſet
ullos hoſtum,
rlta, gic
Nporetecend⸗
Chatic, pet
N Apritr
ahllrArnn
deonald⸗
letuth
nind immener
Uur Eeinde a
nurns cin
um umminer

in umgu
pin Uutar

nigſmeri
(clebrutelt
nilt eimg,

funcencnet
e dgitalun,
ne ohllan

ti Cagln
blam, 0.
ſinntun

De defectibus in miniſterio ipſo occurrentibus. 161
ſtinendum eſt à communione, & celebratione, niſi aliud Conteſſario videatur. Si
dubium eſt, an in præcedenti cogita tione fuerit peceatum mortale, conſulitur ab-
ſtinendum, extra tamen caſum neceſſitatis. Si autem certum eſt, non fuiſſe in
illa cogitatione peccatum mortale, vel nullam fuiſſe cogitationem, ſeu eveniſſe
ex naturali cauſa, aut ex diabolica illuſione, poteſt communicare, & celobrare,
niſi ex illa corporis commotione tanta evenerit perturbatio mentis, aut abſtinen-
dum videatur-⸗
Elt &. Thom. 3. part. quæſtion. 5o. art. 7. qui luntaria, per eonfeſſionem purgata non impe⸗
ferè totum hauſit æ &. Greg. in Epiſtola ad As- dit, niſi ob congruentiam.
gaſt. Anglorum Epiſc. Sed pollutio, etiam vo-

De defectibus in miniſterio ipſo occurrentibus. AX.

1 Oſſunt etiam defectus occurrere in miniſterio ipſo, ſi aliquid ex requiſitis
Paa illud deſit: ut, ſi celebretur in loco non ſacro, vel non deputato ab Epi-
ſcopo, vel in Altari non conſecrato, vel tribus mappis non cooperto; ſi non adſint
luminaria cerea; ſi non ſit tempus debitum celebrandi, quod eſt ab aurora uſque
ad meridiem communiter: ſi celebrans ſaltem Matutinũ eum Laudibus non dixe-
rit; ſi omittat aliquid ex veſtibus Sacerdotalibus: ſi veſtes Sacerdotales, & mappæ
non ſint ab Epiſcopo, vel ab alio hanc habente poteſtatem benedictæ: ſi non adſit
clericus, vel alius deſerviens in Miſſa; vel adſit qui deſervire non debet, ut mulier;
ſi non adſit Calix cum Patena conveniens, cujus cuppa debet eſſe aurea, vel argen-
tea, vel ſtannea; non ærea, vel vitrea; ſi Corporalia non ſintmunda, quæ de-
bent eſſe ex lino, nec ſerico in medio ornata, & ab Epiſcopo, vel ab alio hanc ha-
bente poteſtatem benedicta, ut etiam ſuperius di cum eſt ; ſi celebrat capite coo-
perto ſine diſpenſatione; ſi non adſit Miſſale, licet memorjiter ſciret Miſſam, quam
intendit dicere. L
Numerantur hic quatuordecim caſus gravio- eam dicere alterius diei quàm in Miſſali præſcri⸗-
res, in quibus ut plurimàùm accidit peccatum batur, ut notat uar. 3. part. diſput. 53. ſect. 3.
mortale, ſi fiat contra regulas hoc loco ſigniſ- ſed mutare omittendo aliquid, quod pertineat
catas: de quibus nos egimus ſuprà in prima part. ad integrum Miſſæ ritum. Multò verò minũùs ad-
Rabricarum tit. 20. & ſecnnda part. 1. &2. niſi dere licet quidquam, quod expreſſius cautum eſt
excuſet ignorantia, vel oblivio, &c. Axor. lib. in Trident. & pradicta Buha PuV.
Io. cCap. 29. quſt. 6. Et ratio eſt, quia Concilium De rebus autem, an ſint benedictæ necne,
Tridentinum Seſ. 22. & Pius V. initio Miſſalis non tenetur ſemper interrogaresacerdos. Azor.
hoc tradit, ut ſecundum ritum, normam & lib. o. cap. 7. quaſt. II. quæ verò non ſunt uſui
modum à ſe traditum Miſſam decantent omnes, ampliùs, comburantur, ex Clem. Epiſtola 2. G
ac legant. Unde non licet mutare Mſſam, & Summifis.

2 Si Sacerdote celebrante violetur Eccleſia ante Canonem, dimittatur Miſſa:
ſi poſt Canonem, non dimittatur. Si timeatur incurſus hoſtium, vel alluvionis, vel
ruina loci ubi celebratur, ante conſecrationem dimittatur Miſſa, poſt conſecratio-
nem verò Sacerdes accelerare poterit ſumptionem Sacramenti, omiſſis omnibus
alüs. X Ratio

162

Ratio eſt manifeſta, quia ante Canonem
nondum eſt inceptum Sacrificium; poſt Cano-
nem verò eſt perficiendum; poſt inchoatum

Comment. in Rubr. Miſſalis Pars III. Tit. X.

cipio Orationis Dominicæ. Qua de re vide ſu-
Pprà part. 2. tit. 0. n. I. pag. 122. 123. incipit autem
Canonà 7 igitur.

ſcilicet Canonem, qui deſinit in fine, ſeu prin-

2 Si Sacerdos ante conſecrationem graviter infirmetur, vel in ſyncopen incide-
rit, aut moriatur, prætermittitur Miſſa: ſi poſt conſecrationem Corporis tantùm,
ante conſecrationem Sanguinis, vel utroque conſecrato id accidit, Miſſa æ per
alium ſacerdotem expleatur ab eo loco, y ubi ille deſiit- & in caſu neceſſitatis z
ctiam per non jejunum Si autem non obierit, ſed fuerit infirmus, adeòͤ tamen, ut

poſſit communicare, & non adſit alia hoſtia conſecrata. Sacerdos qui Miſſam

ſupplet, a dividat Hoſtiam, & unam partem præbeat infirmo, aliam ipſe ſuma.
Si autem ſemi-prolata forma Corporis obiit Sacerdos, quia non eſt facta conſecra-
tio, non eſt neceſſe ut Miſſa per alium ſuppleatur. Si verò obierit ſemi-prolata formò
Sanguinis, tunc alter proſequatur Miſſam, & ſuper eundem Calicem repetat inte-
gram formam, ab eo loco, Simili modo poſtquam eœnatum eſt; vel poſſet ſuper
alium Calicem præparatum integram formam proferre, & Hoſtiam primi Sa-
cerdotis, & Sanguinem à ſe conſecratum ſumere, ac deinde Calicem relictum,

b ſemiconſecratum.

x Fer alium Sacerdotem expleatur. Ita Con-
cil. Tolet. EIl. in c. MWihil. . quaæſt. I. & S. T hom.
8. part. quæſt. S3. art. 6. ad 1. videtur indicare ju-
ris eſie divini, ut tunc Sacrifieium expleatur; &
eſt probabilior ſententia, quàm eorum, qui id
tantuùm concedunt, ubi adeſt populus. Vide
Acsor. lib. o. C. 33. quaſt. 1.
y Ubiille deſtit.) Si prior incheaverit tantum-
modò formam Sanguinis, alter eandem inte-
gram proferet, Azor. ubi ſupra; ſi verò neſcia-
tur ubi deſierit, incipiatur à Smili modo, &c.
vel ſi conſecravit utramque ſpeciem, incipiatur
ab Unde & memores. Si dubitatur de conſecra-
tione Hoſtiæ, incipiatur à Canone, Suar. diſp.
S. ſect. 1. & ſub conditione mente retenta con-
ſecret, vel aliam (quod melius eſt) conſecret
Hoſtiam, & priorem ſumat poſt ſumptionem
Sanguinis.
2 Etiam per non jejunum.) Ex eodem Con-
cilio Toletano; quia, in quit, ex utraque perſona
unus minifſter Chriſti componitur. Vide aar.2.
part. diſp. 6b. ſelct. 6. 6am Soto g. diſt. 13. quæſt. 2.
adé. qui concedit ibidem, Sacrificium expleri

4 Si quis extra hujuſmodi caſus neceſſitatis integra Sacramenta non ſumpſerit,

graviſſimè peccat.

poſſe à Sacerdote excommuni cato, irregulari-
que, ſi ceſſet ſcandalum, quem ſequitur Saar.
loco cit.
a Dividat Boſtiam.) Ita convenit, quia par-

tem habuit ille prior in conſecratione, ergo et-

iam in ſumptione. Sar. 3. par. diſput. 57. ſelt.2.
ex cauſa rationabili concedit cum Palud. a. diſt.
12. quæſt. I. art. y. concluſ. 2. & Slveſt. Enchariſt.
2. quæft. 10. §.7. poſſe dari partem Hoftiæ ad com-
municandum laicum; quia & antiqui reſerva-
bant tertiam hoſtiæ partem pro infirmis, cap.
Triforme. de Conſec. A. 2. Sergii, ergo & multèò
magis infirmo huic Sacerdott.
b Semiconſecratum.) Sumat Calicem ante
ablutionẽ, qui ideò dicitur ſemiconſe ecratus, quia
de primis verbis conſecrationis Calicis dubium
eſt, an ſufſiciant pro forma, unde etiam adoran-
dus erit ſub conditione, Scot. z4. diſt. 5. quæſt. 2.
At, dato novo caſu, quòèd ille obierit poſt
ſumptionem tantum Hoſtiæ, tunc alter ſumat
tantuùm Sanguinem qui remanſit, Henriq. lib. 9.
cap. zl. & utrique fit ſatis.

Ia

11

tet
Pi⸗
tor

l
ll
le

in

.I.
4 6

de ne ſcel⸗
3 imipitnen

openinei⸗
botisuumnn
Min
necclltais
keötament
1 i Mlln
mipſebnme
Achconleen⸗

rolaatem

epetatine
poletiye
in Prini
emrelidun,

to, imgli⸗
nſequnt6

enid guunr.
gtione, elgot⸗
Mu
v id
uef elaf
Hokieadoon⸗
tigvi lelene
Hinhmmis
erpo N nand

CAlcem ut
önlectznin
ics Ahin
ctinnado-

gu

e obieti
Pc Aer linn

Emg l,

u

De defectilus in miniſtro ipſo occarrenitibus. 163

Ita Concil. Trid. Sef. 21. cap. I. & clarius ſeſ. non autem quæcumque conſecravit Sacerdos,
22. fuſius uaarex 3. par. diſputat. z13. ſectione ʒ3. ut patet.
Integra verò Sacramenta ſunt utraque ſpecies,

5 Si muſca, vel aranea, vel aliquid aliud ceciderit in Calioem ante conſecratio.
nem, projiciet vinum in locum decentem, & aliud ponat in Calice, miſceat pa-
rum aquæ, c offerat ut ſuprà & proſequatur Miſſam. à Si poſt conſecrationem
ceciderit muſca, aut aliquid ejuſmodi, & fiat nauſea Sacerdoti, extrahat eam, &
lavet cum vino; finita Miſſa comburat: & combuſtio ac lotio hujuſmodiin ſacra-
tium proſiciatur. Si autem non fuerit ei nauſca, nec ullum periculum timeat, ſu-
mat cum Sanguine.

e& Offerat nt ſupra.] Id eſt mente concepta d Spef conſecrationem, &c.] eft &. Thom. 5
blatione. par. q. 57. artic. 6. ad 3.
6⁶ Si aliquid venenoſum ceciderit in Calicem, vel quod provocaret vomitum,
vinum conſecratuin reponendum eſt in alio Calice, & aliud vinum cum aqua
apponendum denuò conſecrandaum; & 2. finita Miſſa Sanguis repoſitus in panno
lineo vel ſtuppa tandiu ſervetur, donec ſpecies vini fuerint deſiccatæ, & tunc ſtup-
pa comburatur, & combuſtio in ſacrarium projiciatur.

Prima pars eſt S. Thom. quaſt. S3. art. ö. ad 3. pPæ, eſt contra Palnd.diſt. 9. 7.7. & Silv. Euch. 2.
ne calix vitæ, inquit, ſit in mortem: ex quo pa- quaæſt. 9. S§. 3. & alios, qui ſacrilegium putant.
tet ſufſicere, ſi vinum nunc conſecretur ad ſum- ſpecies comburere; quod verum elſet, ſi in illis
ptionem, non autem ad integritatem conſecra· Chriſtus eſſet, ſed exſiccatis ſpeciebus aeſinit ibi
tionis, quæ verè facta fuit in utraque vera ſpe- eſſe Chriſtus.
cic. Altera pars, uſque ad combuſtionem ſtup-

7 Si aliquod venenatum contigerit Hoſtiam conſecratam, tunc alteram eon-
ſecret, & ſumat eo modo quo dictum eſt, & illa ſervetur in tabernaculo loco ſepara.
to, donec ſpecies corrumpantur, & corruptæ deinde mittantur in ſacrarium.
Addde hoc loco; quèd ea quæ ſunt à fulmine 1601. in Calice à fulmine tacto poſt conſecrati-

tacta venenata cenſentur, ex Genuen. in ſua onem; & ita fuit à Doctoribus deciſum.
prax. Neapol. cap. 49. Qui caſus accidit anne

8 Si ſumendo Sanguinem particula remanſerit in Calice, digito ad labium
Calicis eam adducat, & ſumat ante purificationem, velinfundat vinum & ſumat.
Duobus ergo modis ſumi poteſt: & primus do partieula ſumitur cum vino puro. Uterque
eſt Scoti . daſt. ö. alter eſt ilveſtri verbo Eueh. à Rubrica conceditur; at ſecundus magis
2. 4. 9. & aliorum, & patet in Paraſceve, quan- placet.
9 Si Hoſtia ante conſecrationem inveniatur fracta, niſi populo evidenter ap-
pareat, talis Hoſtia conſecretur: ſi autem ſcandalum populo eſſe poſſit, alia acc pi-
atur, & offeratur: quòd ſi illius Hoſtiæ jam crat facta oblatio, eam poſt ablutio-
nem ſumat. Quòd ſi ante oblationem Hoſtia appareat confracta, accipiatur altera
integra, ſi citra ſcandalum, aut longam moram fieri poterit.
X 2½ Continos

“*

164 Comment. in Rubr. Mikalis Pars IIl. Tit. X.

Continet Rubrica opportuna remedia, quorum ratio eſt manifeſtiſſima.

10 Si propter frigus, vel negligentiam Hoſtia conſecrata dilabatur in Calicem-
proptereà e nihil eſt reiterandum, ſed Sacerdos Miſſam proſequatur, faciendo
cætimonias & ſigna conſueta cum reſidua parte Hoſtiæ, quæ non eſt madefacta
Sanguine, ſi commodè poteſt. Si verò tota fuerit madefacta, non extrahat cam,
ſed omnia dicat omittendo ſigna, & ſumat pariter Corpus & Sanguinem, ſignans
ſe cum Calice, & dicens, Corpus & Sanguis Domini noſtri, &c.

e Mehil eſt reiterandum.) Docet S& Them. ta conſona ſunt caſui, ut verba reſpondeant
Iup. art. 6. ad é. reliqua in Rubrica addi- actioni.
II Si in hieme Sanguis congeletur in Calice, involvatur Calix pannis calefactis
ſi id non proficeret, ponatur in ferventi aqua prope Altare, dummodè in Cali-
cem non intret, donec liquefiat.

Si fingatur caſus, non poſſe liquefieri; tune ut ſumi poſſit, Saar. diſp. &r. ſect. 1.
poterit digitis comminui, & in particulas redigi,
12 Si per negligentiam aliquid de Sanguine Chriſti ceciderit, ſiquidem ſuper
terram, ſeu ſuper tabulam, lingua lambatur, & locus ipſe radatur quantum ſatis
eſt, & abraſio comburatur cinis verò in ſacrarium recondatur. Si verò ſuper lapi-
dem Altaris ceciderit, ſorbeat Sacerdos ſtillam, & cus benè abluatur, & abſu-
tio in ſacrarium projiciatur. Si ſuper linreum Altaris, & ad aliud linteum ſtilla
pervenerit; ſi uſque ad tertium, linteamina ter abluantur ubi ſtilla ceciderit, Calice
ſuppoſio, & aqua ablutionis in ſacrarium projſiciatur. Quòd ſi in ipio ſolům Cor.
porali, aut ſi in veſtibus ipſis ſacerdotalibus ceciderit, debet fimiliter ablui, & ablutio
in ſacrariũ projici. Si in ſubſtrato pedibus panno, vel tapete, benè abluatur, ut ſuprà.

Eſt Decretum Pii Papæ I. eap. S per negligen-
tiam. de Conſecr. Diſt. 2. & explicatur à &. Thom.
ſupraà art. 6. ad z. Sed adde Primo, à Sacerdote
tantum ca fieri debere, quæ Rubrica hæc jubet,
Saare diſp. &7. ſect. 1. Secundè multa eſſe anti-
quata per hanc Rubricam ex iis quæ Pius hac de
re ſtatuerat; eujuſmodi ſunt, abſciſſio veſtium

& combuſtio, intra Altare combuſtorum repo-

ſitio, ſumptio lotionis. Pœnæ quoque non ſunt
in uſu, & ideò in Miſſali onittuntur, ut notat
Sarez ibidem, quæ erant deinceps im ponendæ

arbitrio Superioris? nec ullam tenetur Sacerdos
ſubire niſi impoſitam; Deo tamen ſatisfaciat.
Tertiò, aliqua adduntur in Rubrica ſatis ſimilia
prædictis, de quibus non meminit Pius; ut,
quancdo eadit ſuper veſtes Sacerdotis, pannum,
& tapetem ſubſtratum.
Quid ſi cadat Sanguis ſuper barbam: Barth.
ab Ang. Dialog. 5. S. 713. vult eam ablui, & com-
buri: ſed videtur ſufficere, ſi barba pluries lave-
tur, cui parcendum eſt magis quàm tapetibus,
de quibus ſuprà.

13 At ſi contingat totum ſanguinem poſt conſecrationem effundi, ſiquidem
aliquid vel parum remanſit, illud ſumatur, & de effuſo reliquo ſanguine fiat, ut
dictum eſt. g Si verò nihilomninò remanſit, ponat iterùm vinum & aquam, & con.
ſecret ab eo loco, Simili modo, poſtquam cœnatum eſt, factà priùs tamen Calicis

oblatione, ut ſuprà.
felparum.) Sufſieit ad integritatem Sacrificii.

g & verònihil.] Suppleatur, ut dictum eſt ſu.

plie & hom. ibid. adz. 14 Fi

inalcen
1, Hiche⸗
t maceitt
rahnten
ren lgnns

4 lpondeen

lcalend

dd in 1

litenlye
untum uis
blper i⸗
r, A D⸗
leumm el
lerig CIc
lam C.
,bbln
teuthin

1
4

etur entt
en ſrikt
caltislnin
Miu; d,
s,un,

lbam.Nel
bluiAcer⸗
plrsau⸗
n uprion

ſglin
Uinefiun
&co⸗
hen C

dmeti
5

De defectibus in miniſterio ipſooccurrentibus. 16 5

14 Si Sacerdos evomat Euchariftiam, ſi ſpecies integræ appareant, reverenter
ſumantur, niſi nauſea fiat: tunc enim ſpecies conſecratæ cautè ſeparentur, & in ali-
uo loco ſacro reponantur, donec corrumpantur, & poſteà in ſacrariũ projiciantur.
Quòd ſi ſpecies non appareant, comburatur vomitus& cineres in ſacrariũ mittantur.

Regula generalis eſt, ſi ſpecies Sacramentales
integræ, vel in aliqua partieula haberi poſſunt,
reverenter ſexvandas eſſe, vel ſumendas, quia
ſub eis manet Chriſtus: & ſimuliter fiat, ut in
hac Rubrica dicitur, ſi à mure ſumantur, aut ex
Euchariſtia vermes generentur. Ea verò quæ ta-
ks ſpecies contigerunt vel comburanda, vel

purificanda ſunt, juxta prædicta, Suar. loco cit.
Tebt. 1.
Vomitus etiam poteſt eſſe, & licitè, volunta-
rius, quando monitus eſt Sacerdos de ſpecie-
bus à ſe ſumptis, quod venenatæ ſint, ex Tabi-
en. verbo Miſſa, n. 32. eadem ratione, quæ ſu-
pra num. éb. allata fuit.

15 Si Hoſtia conſe crata, vel aliqua ejus particula dilhbatr in terram, reveren-
ter accipiatur, & locus ubi cecidit, mundetur, & aliquantum abrodatur, & pulvis
ſeu abraſio hujuſmodi in ſacrarium immittatur. Si ceciderit extra Corporale in
mappam, ſeu alio quovis modo in aliquod linteum, mappa vel linteum hujuſmodi
diligenter lavetur, & lotio ipſa in ſacrarium effundatur.

Patent ob reverentiam Sacramenti hæc fieri. caſibus nulla ſolemnitas eſt adhibenda luminari-
Quod ſi fragmentum nequeat diſcerni, pluries um, & ejuſmodi, ſed adoranda erit ſub conditi-
linteum lavetur, non autem comburatur. Hen- one, reſervanda in Tabernaculo, ſeu intra
riq. c. 2t. . 4. cum Sot. d. j0o. 7. 2. art. F. Corporale, & ſumenda à Sacerdote ante Calicis
In caſu dubio conſecratæ Hoſtiæ quæ reperi- ablutionem in proxima Miſſa; quòd ſi fortè ſit
tur apud veneficum, ſeu ſacrilegum, aut circa deturpata, ut nauſeam moveat, fiat ut dictum
Altare, ubi proximè fuit celebratum, aut quan- eſt ſuptà nnm. 7.
do particula Patenæ parti poſteriori hæreat, ita Quod attinet ad ſacrarium, de quo ſæpè in his
fiè quod mihi accidit] ut ſubeat ſuſpicio, de Rubricis, rem, & vocabulum habemus apud S.
conſecratis in præcedenti Miſſa particulis aam Clementem Epiſt. 2. de Conſ. Diſt. I. cap. Altare-
unam eſſe poſſe, quid erit agendum ? In hiſce Eſt autem Piſcina ſacra, ut loquuntur alii.

16 Poſſunt ctiam defectus in miniſterio ipſo occurrere, ſi Sacerdos ignoret
ritus & cærimonias ipſas in co ſervandas: de quibus omnibus in ſuperioribus Ru-
bricis copiosè dictum eſt.
Hoc loco diſtinctione eſt opus: nam ſi omit- niis, quæ conſiſtunt in actione Mifſæ, de ſuo ge-
rit aliquid de Rubricis primi ordinis, ut Gloria in nere mortale eſt omittere, quia Conciliũ Tri den-
excelſis, Gedo, Commemoratio de Santto, & tinũ ſeſſ. 22. & Pius V. in Bulla Miſſalis expreſſè
ejuſmodi, & recordetur in progreſſu Miſſæ, non præcipiunt obſervari etiã ritus ſecundi ordinis; ex
debet repetere, nec regredi. S&lv. Miſſa!. quaæſt. levitate tamẽ materiæ, vel inadvertẽtia, vel obli-
J. §. 4. & r. diſſenum enim eſſet, & ſcandalo- vione, poſſet eſſe veniale, ſi quid omittitur: gra-
ſum potiùs. Commemorationem autem de vius autẽ eſt ſi quid comittitur, addẽdo Rubricis,
Sancto debet addere inter Orationes ſecretas & quod item eſt prohibitũ. Lege Saar. qebz. ſett. 2.
poſt Communionem, licet inter Collectas eam Non tamen addit ille contra Rubricas, qui
omiſerit, ſi opportunè recordetur; inter ultimas Ofſicium recitans aliud, Miſſam deinde celebrar
non dicerem, ſi neque inter ſecretas dixiſſem, more Eccleſiæ in qua celebrat; ubi fortè dicitur
ſed in ſacriſtia poſt depolſitas veſtes ſupplerem Credo, vel Gleria, quæ non dicuntur extra

omiila. Si verò loquamur de ritibus & cerimo- eam; imèò tenetur celebrare ibidem pro ratione

X 3 Feſti,

166
Feſti, juxta Regulam, um fueris Komæ, &c. a-
lioquin eſſet aliis admirationi, ſi Feſto non in-
ſorviret in propria Eccleſia pro qualitate Feſti.
Intellige quæ dicimus de Miſſa pro omnibus
approbata: nam Miſſæ certis Regularibus con-
ceſſæ tantùm, puta de Sactis Ordinis corum, aut
aliis quæ non habentur in Miſſali Romano, non
poſſunt ab aliis dioi, nec etiam in ipſorummet
Regularium Eccleſis, ex Decrete S. Rituum
Congregationis 19. Novemb. Saz. neque à
Cappellanis ſæcularibus propris in Eccleſiis
Monialium, quæ Romano non utuntur Brevia-
rio. Quo caſu, Millam quidem Cappellani pro-
prii recitabunt de Sancto, de quo Moniales Of-
ficium, ſed cum Miſſali Romano, ut in proprio
de Sanctis, vel de Communi. Eadem S. Congre-
gatio Rituum ita decrevit die zo. Movemb. 1625.
ſi nulla eſt Miſſa in Miflali Romano, quæ con-
cordet cum Officio Monialium, puta de Nomi-
ne Jeſu, de Spinea corona & fimilibus, eo caſu
Miſſam de Circumciſione Domini, ſeu Miſſam
de Cruce, vel Paſſione, recitare poterunt; vel
certè pro debita licentia adeant ſacram eandem
Congregationem.
Quòd ſi quis adderet, vel detraheret ex cæ-
imoniis, etiam devotionis cauſa, præſumens
id eſſe melius, tunc peccarot mortaliter; quia
in Bulla Pii V. dicitur, ae præſumant. Ita Ant.
Molina in laſtruct. Sacerdotum Iract. 3. Cap. I1.
§. Ault.
17 At ſi inchoata Miſſa veniat Epiſcopus, aut
co major, aut Princeps, neque alia Miſſa cele-
brari poſſit, quid agendum? ante Conſeerati-
onem, & poſt Epiſtolam, ſi illi veniant, poterit

Comment. in Rubr. Mißalis, Pars III. Tit. Xl.

repeti Miſſa à capite, Mavar. de Orat Motab.is.
num. 5yv. Axor. lib. o. cap. 32. quæſt. 3. Addit
Poſſev. de Ofic. Cur. gap. z. nu. 11. poſſe hoc
idem fieri, etiam ultra primam vicem, ſi major
caulſa ſuperveniat; &d meo judicio, tunc eſſot
opus altiori judicio.
18 Quæritur adhuc: An poſſit interrumpi, &
diſcontinuari Miſſa eb aliquam cauſam? Re-
ſpondetur, Poſſe, ob Concionem & publica-
tiones Edictorum, quæ fiunt à Parochis: præ-
tereà ad confeſſionem audiendam moribundi,
cuſtodita, ſi opus eſt, interim ab alio Euchari-
ſtia; velad ungendum infirmum, cui nullum
aliud Sacramentum miniſtrari poteſt, ex Navar.
de Hor. Canon. cap. 16. num. 69. Henriq. lib. y.
cap. 30o. num. g. Non autem interrumpi debet
paulò amte laicorum Communionem, ut Sacer=
dos audiat apud Altare etiam brevem confeſſio-
nem alicujus; quod perturbat, & meritèò, aſtan-
tium animos, Doctores apud Bonacin. diſp. .
quaæſt. 6. puncét. 1. a. 20.
19 Accidit denique in Miſſæ miniſterio of-
ferri Sacerdoti particulam pro communicando
laico, & oblatione Hoſtiæ jam facta, poteritne
illa conſecrari? Bonacin. de Euchariſt diſput. 4.
quæſt. ualtim. punbt. z. num. 6. Videtur negare;

ſed puto probabiliter poſſe conſecrari oblatione

ejuſd em mente concepta, ut ſæ piùs in defecti-
bus dictum eſt: non tamen remotius ab oblati-
one Hoſtiæ, uta ſam cœpta Præfatione. Vel eo
caſu, ſi neceſſitas adſit, arbitrio boni viri, dari
laico poterit pats Hoſtiæ conſecratæ, quæ olim
roſervabatur pro infirmis, ut paulò ſupra diximus
nunz. 3. præſentis tituli.

De Rubricis praceptivis, & directivis. XI.

Eliquum eſt, ut in ordine ad Miſſam exa-
minemus duo. Alkerum efſt circa Rubricas
omnes, de quibus hactenus, quæ cùm dividan-
tur communiter à Summiſtis & Theologis in
præceptivas & directivas, nondum quis veluti
digito demonſtravit, quænam ex dictis ſint præ-
ceptivæ, quænam directivæ: nam illæ obligant
ſub mortali, hæ non item, niſi ex contemptuo-
mittantut. Alterum ceſt circa onera Miſſatum.,

quæ ſubire ſolent Sacerdotes; de quibus Theo⸗
logi multa ſparſim docuere, quæ hoc loco col-
lecta brevi compendio, Lectori ſi peto fore, ut
valde proſint. Nunc de primo.
Secluſa igitur oblivione, ĩ gnocanti inculpa-
bili, & inadvertenti4, quæ eulpam diminuunt,
ut ſuprà monuimus: omiſſa item ca recentioris
Auctoris diſtinctione, in præceptivas ſub mor-
tali, & præceptivas ſub veniali, diverſas à di-
rectivis,

ti
Mon

zen
li
e
fio
n⸗

on

leb⸗

“

1
Un
Del
ſer
Eün
c
lbr⸗
e
u

in

U

Mid
s, A
11. Pole
cem, 4 mr
io, nee

imemmmnit
1caſantl
nde aubla⸗
ochis: Nr
nmotbnt,
dali Dchet
1, cli uln
teler Me.
Kmg kN/,
numnidh
dein, u r
Letnconfeli
metndar⸗

7

nicin d
mlnietoc
mmmoniend
,porenn
iſ Au
leurnegne
ctatobinde
bin Eekek⸗
ibtbchui⸗
tone ei
ohiii,
te,r

ridums

4
ibule
Ganh .
ehoclool⸗
Pelotle,d

prüiwlr⸗
ndmirumn
tetelilll
uſbne
ſjets6
tolſt

De Rubricis præceptivis, & directivis.

rectivis. Quæ diſtinctio nulla eſt; aut eſt quæſtio
de nomine; nam præceptum importat proprie
in ſua ſignificatione materiam gravem, & le-
thalem culpam.
1Dico primò. Quando in Rubricis habetur
hæc vox graviſſimè ſeu, graviter peccat, certiſ-
ſimum eſt, ſignificari peccatum montale. Septies
autem habetur, cùm de defectibus Miſſiæ agitur.
Si non inazymo conficiatur Sacramentum in
Eccleſia Latina, eit. ʒ. m. q.
Si vinum cœperit aceſcere, vel corrumpi, vel
fuerit aliquantum acre, vel muſtum de uvis tunc
expreſſum; vel ſine aqua fiat ſacrificium, vel cum
aqua non naturali, tit. g. n. Z.
Si in forma adderet aliquid Celebrans quod
ſignificationem non mutaret, tit. y. n. I.
Si celebret ſuſpenſus, excommunicatus, de-
gradatus, irregularis, vel canonicè impeditus,
fit. S. R. I.
Si celebret in peccato mortali kabens copiam
Confeſſoxis, ibid. n. 2.
& non habens copiam Confeſſoris ſine con-
tritione in peccato mortali celebret. ibid n. 3.
Si integra Sacramenta extra quoſdam caſus
non ſumplerit, tit. 0. n. 4.
2 Dico ſecundò. Quando materia Rubricæ
pertinet ad integritatem Sacramenti, ſeu Sacri-
Kicii, ea ita gravis cenſenda eſt, ut omiſſio ſir
peccatum mortale: ejuſiodi ſunt, quæ de pane,
vino, aqua, intentione, forma, ſumptione utri-
uſque ſpeciei ſunt præſcripta, quæ omnia ſub
Mortali ſunt juxta Rubricas obſervanda.
In forma quoque illud enim additum ab Ec-
eleſia, non poteſt ſine peccato mortali volun-
tariè omitti.
3 Dico tertiò. Eas Rubricas eſſe præceptivas,
in quibus concordant Doctores, cas eſſe de re
gravi, & ſub mortali obſervandas: videlicet,
De loco celebrandi non prohibito, de ara con-
ſecrata, lumine, de hora celebrandi, d iſpo-
ſitione animæ & corporis, jejunio ſcilicet à pec-
cato mortali, & à cibo, de miniſtro, de Miſſali
libro, de Calice, Patena, Corporali, & Palla,
de Canone integrè & ſecretè recitando, de pri-
ma purificatione cum vino, de numedo, mun-
ditia, integritate, & benedictione veſtium Sa-

16/

cerdotalium; eo modo quo probavimus ſuprà
ſuis locis.
4 Dico Quartò. Rubricas aliquas eſſe ſtricti-
oris juris in Miſſis Conventualibus ſeu princi-
palibus Eccleſiarum Cathedralium, & Collegia-
tarum; quod cum arez & aliis docer Bona-
cin. diſp. 4. de Euchariſt. quæſtion. ultimaspunédt.
7, S. 3. num. q3, quia æquiparantur hæ Miſlæ Ho-
ris Canonicis, quæ dicuntur in Choro. Imò ve-
rò ſunt Horarum quaſi finis, ad quem dirigun-
tur Horæ, ut egregiè probat Francol. de Temp.
Horarum Canon. part. I. cap. 16. numer. I5.
ejuſmodi eſt Rubrica de concordia Miſſæ Con-
ventualis cum Officio, quæ expreſſè præci-
pitur in cay. Cum creatura. de Celebrat. Miſſ.
per verbum mandamus Honorii III. Docent
enim Decteres à Bonacin, citati de Leg. diſp.
1. qaſtion. I. punct, 7. S§. z=. numer. 2. quod
verbum mandamus importat obligationem ad
mortale. Inter Collegiatas autem adhuc eſſe di-
ſparitatem dico : nam Collegiatæ Regulares
Lquæ tamen minus propriè Collegiatæ dicun-
tur, ut paulò infra probabo tenentur ad Horas
Canonicas & Miſſam in Choro, ex vi Regulæ
tantùm & conſuetudinis interpretantis Regu-
lam; ſicuti etiam ad Ofſßcium divinum extra
Chorum conſuetudo tantùm obligat Regulares
ut fic, ex Cajet. verbo Horæ. at ſæculares Cano-
nici tenentur ex ſtipendio ad leges Pontificias
in Choro ſervandas.
y Dico quinto. Propriè præceptivas cas eſſe
Rubricas, de quibus diſpurant Doctores; &
tamen Pius V. & Qlem. VIII inclinant expreſſe
in alteram partem, præcipiendo in Bulla, ut jux-
ta formam in novo Miſſali traditam celebretur
Miſſa: ejuſmodi ſunt, de Matutino & Laudibus
ante Miſſam, de mappis tribus, de luminaribus
cereis; quæ licet ſint controverſa inter Docto-
res, tamen Pontifices Summi prædicta potiùs
in ſuis Rul ricis approbavere tanquam tutiora.
6 Dico ſexto. Dubias eſſe reliquas de princi-
pio auroræ, & fine meridiei, de Cruce in Altari,
de pedibus calceandis, de veſte talari, de pileoli
uſu, à quo concedatur extra Canonem; de O-
rationibus ad veſtes & poſt Miſſam; de Miſſa
privata ad arbitrium ſine cauſa; de Miſſa non
approbata,

168
approbata, niſi pro quibuſdam Ecoleſiis; de
Votiva, vel de Requiem, in Feſto Duplici, &
diebus prohibitis; de Orationibus additis ſe-
cretò dicendis, ex devotione Celebrantis, in
uibus omnibus Doctoribus utrimque diſpu-
tantibus, Rubricis tamen magis adhærendum
eſſe cenſeo.
7 Dico feptimò. Inter has dubias Ruhricas
illas eſſe apud me valdè certas, qud ſit de re
graviſſima, quæ habetut p. 7. tit. 3. n. 7. nimirum,
Ii PFeriis Ouadrageſima Qustuor Toëmporum,
Rogationum, & Vigiliarum, etiamſi Duplex,
vel Semiduplex Feſtum, vel Octava occurrat,
in Eccleſiis Cathedralibus & Collegiatis cantan-
tur duæ Miſſe, una de Feſto poſt Tertiam, alia
de Feria poſt Nonam. Cantari ergo debent, ubi
nimirum cantari quotidie Miſſla conſuevit 2
Canonicis,: tum quia præcipit Pius V. in virtute
ſanctæ obedientiæ in Bulla, ut decantetur Miſſa
juxta normam, ritum & modum à ſe præſcri-
ptum, hoc eſt, quandoque duæ; tum quia al-
tera earum ſine commemoratione alterius di-
c debet, e tit. 3. num. 2. & hoc modo altera
non reſpondet integrè Officio divino, in quo
fit de Feſto & Feria ſimul, Miſſa enim Conven-
tualis debet reſpondere integrè Horis Canoni-
cis; tum quia efſt ritus Eccleſiæ perantiquus,
teſte Microlog. capite 45. & y5. ut diximus pag.
4. tum quia circumſtantia illa temporis ( poſt
Tertiam altera, altera poſt Nonam) indicat eſ-
ſe notabilem ritum; tum quia Clementis VIII.
auctoritate Miſſale recognitum, ſuis locis octies
ad minus monet Lectorem hac de re, ut ebli-
vioni non tradatur, ſcilicet, ante Miſſam de Vi-
Zilia Aſcenſionis, in Feſto S. Marci, in Vigilia
Apoſtolorum Petri & Pauli, in Vigilia S. Lau-
rentii, in Feſto SS. Cornelii, &c. SS. Januarii,
&c. in Vigilia S. Mathæi, & in Commemora-
tione omnium fidelium Defunctorum: tum quia
S. Carolus cum ſuis Provineialibus Epiſcopis in
Concil. Il. Frovinciali Romæ approbats in hæc
verba decrevit: Qaibus diebus ex Miſſalis Ko-
mani Nubricarum præſcripto in Ecclehis Cathe-
dralibus & Collegiatis dua: Miſas Conventua-
les celebrari opertet, eg amba canantur: quòd ſi
Cepitulum præſtare omiſerit, neglexerit ve, non

N

Comment. In Rubr. Miſſalis Pars III. Tit. XI.

ſolhm i ius diei, in quo buie muneri deſuerit,
veram etiam alterius diei diſtributionibus mul-
Cerar. Hæc ibi.
8 Dices, Sufficere (quod recentior ſcripſit
conſuetudini nimium favens, quæ potius eſt
abuſus) fieri ſatis, ſi altera dicatur privatim, pu-
ta, quæ eſt de Feria, & Choro abſente. Addunt
alii, eo quia tit. 2. num. 2. habentur verba, di-
cuntur duæ: ergo ſatis eſt, ſi dicatur altera pri-
vatim; ſed verbum dicuntur explicandum eſt,
cantantur, ne pugnent invicem duæ Rubricæ;
altera enim alteram explicat, & poſterior à pri-
ore pendet. Deinde non eſt major ratio, ex vi
verbi dicuntur, ut altera ſit privata, altera ſolem-
nis. Item, quæ dicitur Choro abſente non poteſt
reſpondere Horis Canonicis, neque dici poteſt
Conventualis. Prætereà illa Horæ defintio,
Tertiæ, & Nonæ, indicat, debere utramque
celebrari, prout Hora Tertia, & Nona dicuntur
in Choro, hoc eſt, cum cantu, & Choro præ-
ſente. Atque hæc eſt Romana praxis in Patri-
archalibus Romæ Eccleſiis: adeoque in iis ex-
iſtimatæ fuerunt hæ duæ Miſſæ graviſſimæ, ut
Fransiſcna Samarinus, Benehiciatus Eccleſis
Lateranenſis, & Doctor, in ſuo Theſauro Sacer-
dotali, tertia parte, titulo, Miſſæ plures, &c.
concedat, poſſe has duas Miſſas ab eodem ce-
lebrari, ſi fortè unus tantùm Sacerdos eo die in
Eccleſia Collegiata celebrare queat, quod dein-
de ſublatum eſt in Rubricis part. I. tit. 7. num. 2.
quando ſcilicet plures quotidie non celebrant
Sacerdores. Denique die 2. Novembris ait Ru-
brica: Miſſa dicitur principalis pro Defanttit
peſt Nonam. explicant omnes, cantari debet
Choro præſente; eademque eſt ratio de aliis
Miſſis. Aliqui ex præfato verbo dicuntur infe-
runt, quòd ubi plures Sacerdotes celebrant, de-
bent dici duæ Miſſæ prædictæ privatim. Laudo
uſum, ſed nego eſſe Rubricæ hunc ſenſum, quod
patebit magis infrà.
9 Dices adhuc: Verba cantantur & diean-
tur non ſunt imperativa. Reſpondeo, In tit. j.
de Miſſis Defunctorum nu. I. habes, dicantur
duæ Miſſæ, & tit. 11. n. 1. Miſæ de Tempere,
quamvis dies ſint ſolemnes, in quibus fit Officium

cum Miſſa de Feſto, debet cantari poſt Nonam.

Item

odr
n
n
Ten
Fe

6
tan⸗
tone
en
Mil
C
11
be
mn
Diun
luru
ui
Con
dl
Njl

I.

Ntionihgeng,

emtiorlßi
lur iin
tprlyacinype.
Cnte. Addn
Rtar vetba,/⸗
Nur let N
lcndumtt,
dur Nlhten
ltetiorigt⸗
rtao, 8
letaſoen
entenon oen
e
orr Eehntio,
ber unmd-
Nomn dcuun
EChon
ranis inlin⸗
Oghein er⸗
grenklin,
atur athi-
eſonne
Ne unnl
Sabeocene⸗
elcehkn
,
ltlt./. M
non rni
enbruathe⸗
Cuntm e
Krrocknn
eunmn ii
cckeheune⸗
vnim lu
clenlunce

S̈
gleo, M
bez, A
Vnt
afi fe
. N NM

⸗

De Rubricis præceptivis, & directivis.

Item in Rubricis enuntiativum verhum habet
vim imperativi, verbi gratia, in die 2. Noyvem
bris in Breviario dicuntur Peſperæ Defenkto-
rum, poſt Landes incipit Matntinum Defunkto-
rum. Ecce verba enuntiativa tantùm, & Docto-
res tamen ex his verbis volunt, teneri nos ſab
mortali ad recitandas Veſperas, & Matutinum
Defunctorum, ut aar. epreſſo docet lib. 4. de
Ebr. Canon. cap. 27. n. F. tetn in cap. Cum crea-
tura, citato ſupraâ, & explicato num. y. mandat
Honorius cantari Miſſam reſpondentem Horis
Canonicis, ſub mortali, non autem reſponde-
cet, ſi altera non cantaretur, ut dictum eſt nu. 5.
& Pius V. ut integrè reſpondeat Horis Canoni-
cis, duas præſcribit; ergo tenentur Collegiatæ
ad duas. Valet enim hic Regula illa: Paria ſunt,
non facere, & facere mals, contra Rubricas,
cap. Iater corporalia. de Translat. Epiſcop. eap.
Veniens, de Presbyt. non bapt.
10 Cui noſtræ ſententiæ ſubſcripſere aliquan-
do, cum in dubium à nonuullis revocaretur,
doctiſſimi viri, & notiſſimi. Paulas Praxinel-
lus, Ordinis Eremitarum &. Augnſtini, Petrus
Thomas Saracenas, Ordinis Carmelitarum;
Zoan. Petrus Moneta, & Homobonus de Bonis,
Theologi Ordinis noſtri, & primarii, qui omnet
praclara multa prælo dederunt.
1 Sacra Rituum Romana Congregatio die
76. Maii 1626. decrevit, non poſſe emitti alte-
tam ex his duabus Miſſis cantandis, ob celebra-
tionem capituli Canonicorum; & iterum hoc
idem die 26. Zannarii 1622. aſſeruit, ne duæ
Milſſæ etiam ex neceſſaria negotiotum cauſa, &
Capituli omittantur.
12 Dices An Regulares comprehendantur in
hac Rubrica. Negat Rodericus de Quaæſt. Regul.
Toõmo. I. quaæſft. 43. art. 12. quia, inquit, non ve-
niunt Regulares nomine Eccleſiarum Collegia-
tarum in odioſis: quæ ratio mihi non placet: ſed
quia Eccleſiæ Regularium appellantur propriè
Conventuales ab Ianoc. Il. in Bulla ejuſälem 7.
Bullarii; ubi Flavins Cheraubinus in Compendio
Bullar. ſcholio I. notat eo titulo appellari, ad dif-

169

ferennam Collegiatarum, quæ ſunt propria
Canonicorum. Item in Clem. 1., de Celebrat.
Miſſ. ex Cone. Viennen. diſtinguuntur Eccleſiæ
Regulares a Cathedralibus, & Collegiatis; qui-
bus poſtremis dumtaxat im ponitur onus de du-
abus his Miſſis, adde rationem allatam ſuprà æ. g:
13 Dieo ultimo. Reliquas Rubricas eſſe dire-
ctivas tantùm, non tamen eſſe negligendas:
ſaperet enim contemptum, ſi quæ earum perpe-
tuo omitteretur, aut ſæpius, & ut plurimum; &
multo minus, ſi timeatur ſcandalum. Contem-
ptum vero, & ceu ſcandalum judicabis, gravia,
vel levia ex materia &iintentione Sacerdotis. Un-
de quod alii dicunt, quatuor cum litteris cele-
brandam eſſe Miſſam, A. B. C. D. his addo ego
litteram quintam E. in honorem quinque Vul-
nerum Chriſti. Hoc eſt Altè, Breviter, Clarè,
Devotè, Exactè, ſeu Exquiſitè.
Altè, ut audiatur, Breviter, non ultra medi⸗=
am horam ait &cortialib. 2. c. o. vel paulè ultra:
Clare, ut omnia verba integrè proferantur. De-
votè, ut attendatur ad ea quæ dicuntur. Exactè,
ut fiant omnia quæ præſcribuntur in Kubricis.
14 Ut autem Rubricarum obligatio magis
innoteſcat, præterquam quod in Bulla Pii V.
pro Miſſali edita omnis mutatio, additio
detractio prohibetur, decrevit Concilium Tri-
dentinum, Seſſ. 7. can. 13. in hæc verba:
„Si quis dixerit, receptos, & approbatos Ec-
„ cleſiæ Catholicæ ritus, in ſolemni Sacramen-
„torum adminiſtratione adhiberi conſuetos,
„ aut contemni, aut ſine peccato à miniſtris pro
„ libito oitti, aut in novos alios per quem-
„cumque Eccleſiarum Prælatum mutari poſſe,
„„anathema ſit. Hæc ibi. Solemunis certè Sacfa-
menti Euchariſtiæ adminiſtratio in Miſſa fit, ſive
ſit ſolemnis, ſtve privata; & ritus, qui haben-
tur in Miſſali Romano, ſunt Eceleſiæ Catholicæ
recepti, & approbati, ut patet. Ex quibus non
video, qua ratione doccant moderni Theolo-
gi, opinionem eſſe probabilem, quod ſine
peccato poſſint omitti Rubricæ, & ſine cauſa;
ſcisenter, etiam in materia levi 3 ſed de his ſatis.

. 1 De

170

Comment. in Rubr. Mißalis, Pars III Tit. EII.

De aliis obligationibus Sacerdotum circa Miſſam. All.

1. Lterum erat circa onera Sacerdotũ in
ordine ad Miſſam, quæ ad capita quin-
que revocari poſſunt, vel ratione Loci, vel ra-
tione Temporis, vel ratione Rituz, vel ratione
Oficii, ſeu Beneficii, vel ratione Stipendu: &
hoc eodem ordine procedendum erit in hoc u-
tulo.
2 Ratione Loci tenetur Sacerdos Sacrum fa-
cere in certo Altari, non impeditus legitimè, ſi
teſtator aut alius locum celebrandæ Miſſæ præ-
ſcripſetit, aliàs peccat mortaliter; quia non im-
plet voluntatem teſtatoris, quam neque hære-
des mutare poſſunt; non tamen tenetur ad re-
ſtitutionem, ſi alibi pro eo celebret. Citati De-
&teres Bonac. de Enchar. daſp. g. g. ult. Punbt. 7.
S. 4. . 2. ad ſinem. & ratio patet, quia violat
privatam legem teſtatoris.
2% Poteſt autem Epiſcopus aliquando ex juſta
cauſa, ſi nequeant in eo Altari, concedere ut a-
liꝰi celebret, idem ibid.
4 Qui tenetur celebra e in altari privilegiato
ro Defunctis, & alibi celebrat cum numilma-
te. verbi gratia S. Careli, quo anima liberari po-
teſt a Purgatorio, peccat mortaliter 3 tum quia
non ſervat pactum; tum quia tutius eſt privile-
gium Altaris quam numiſmatis, de quo dubita-
ci poteſt an ſit benedictum, Fraxinellus in ſao
bello de Oblig. Sacerdotum ſect. 4. soncluſ. 4. 5§.
9. n. 1. cum Doctoribus cit ibid. .
7 Qui tenetur alicubi celebrare abſque appli-
catione Sacrificii, ad divinum culzem tamum,
ita debet ibi celebrare, ut nullo modo accipiat
ſtipendium ab alio, in illi applicet Sacrificzum ſi-
dbi liberum; quod expreſſè vetuit ſacra Concilii
Tridentini Congregatio in declaratione Decre-
ti de Cel. brat. Mſſarum ſub ſantciiſſimo Domins
VUrbano EIIl emanati, de quo infra in reſponſio-
ne ad quartum dubium. Qlod etiam notent Ca-
nonici, & Curati, qui tenentur celebrare Miſ-
ſam Conventualem, ſeu Parochialem in pro-
priis Eccleſiis ratione Canonicatus, ſeu Recto-
riæ; quia ad eam tenentur ratione benencii: ſe-
cus quando ex mera conſuetudine ſeu ſtatuto
Canonicali, ad majorem Eccleſiæ decorem,

Miſſas privatas in propria Eccleſia Collegiata

ſeu Parochiali celebrant, non ratio ne beneficii,

neque Cappellæ, meque legati, neque ſalarii,
qui ſoli quatuor tituli in prædicta reſponſione
prohibentur: & de Parochis, quod quibus die-
bus tenentur Miſſam celebrare, non poſſint ma-
nualem eleemoſy nam recipere, cenſuit expreſſè
S. Congregatio Concilii die ſ. eptemb. 6ag-
6 Ratione Temporiz: quia vel nunquam, vel
ſæpius, vel tardius, vel citius, vel rarus celebrat
quam debetur. Nam qui nunquam celebrat, gra⸗
Viter peccat: & in anno ſaltem ter aut quater
quiliber celebrare tenetur, exæ Tyident. Seſſ. 23.
de Reformat. cap./4. Parochi ſæpius, ut audiant
populi Miſſam, lege Bonac. 4. ult. pun. 7. n.le
7 Qu ſapius in die celebrat, peccat. excipe
ſequentes calus: alii vero à Dockoribus allati
non funt amplius in uſu. Primò in die Nativita-
tis. Secundò in caſu ſupplendi Sacrificii, de quo
ſupra tit. 10. nums. 7. Tertiò, quando Sacerdos
ræeſt duabus Eccleſiis, in quibus uterque po-
ulus ſolet audire Miſſam; & non habes Vicari-
um, qui ſuppleat in altero loco. Saar. diſp. e.
ſect. 3. cCum aliis. Quartò quando pauci ſunt Sa-
cerdotes, & multi ſunt Catholici in locis infide-
hum & hæreticorum, Mavar. alii apnd oͤorti⸗
am lib. 2. tap. 16. nam. 2. in his enim caſibus
poſtremis licet bis & ter celebrare, ſi opus eſt,
ex Saar. omiſſa ablutione Calieis, ut in Nativi-
tate Domini.
8 Contingit tardius celebrare cum peccato
mortali, quando notabihiter differtur Sacrifici-
um, puta, ad impetrandum aliquid à Deo, &
Miſſa dicitur elapſo neceſſitatis tempore; quo
caſu tenetur etiam ad reſtitutionem, Petr. Man.
lib. 2. de KReſtit. cap. 2. num. 366.
9 Et item quando ita multæ Miſſæ acceptan-
tur pro Defunctis celebrandæ, ut longiſſimo
tempore ſit opus, cun malo proviſum eſt nuper-
rimè cum Decreto de Celebr. Miſ. a ſacra Conc.
Trid. Congregatione edito 2. Zunii 7627. in e⸗
prohibetur ſingulis ne eleemoſynas manuales
& quotidianas pro Miſſis accipiant, niſi oneri-
bus antea impoſitis ita ſatisfecerint, ut nova ſu-
ſcipere valeant. 10 Qe-⸗-

10
caran
epi
lolece
yin
4 e 1.
l
visor
WeO
Puir
l1
hin
ſint
6
kenent
Derte
unj
zlu⸗
4
iule
FVelanr
Mi
endis
Petn
lin
5
toce
wel
u⸗
te
Ebu
Eile
ſerfi
Ma
Elt.
16
iep
iel
Ule
ncip
ſan
i
len
d

I
II.

ſaCalein
one beni
Edteſlri
Arhoolin
dnhud⸗
Bpoline
entvit enptd
tenhe gn
unngun
rirmckidtt
veelhug
er mqu
ilemn. Nin
g, aa
uu
gecet en
ddorbixd
nde Nunr
hei, Ee
Go Ren
ene⸗
nlubertrn⸗
zelnt
jnloestnt⸗
Haln
6enim elin
cchut/
,rnh

ecun n
enur Alh
ili Dl
enpoe
m, een N

Reactgr⸗
rlgl⸗
mckuy
iſend
a
t, MMo
N

C

De aliis obligationibius Sacerd. ecirca Miſſam.

10 Qua tamen in re eadem Congregatio de-
elaravit, Primò, poſſe nova Miſſarum onera
ſuſcipi, etiamſi oneribus jam ſuſceptis non ſa-
tisfecerint, dummodo infra modieum tempus
poſſint omnibus ſatisfacere, ita in declar. citata
ad decimum.
II Si tamen tribuens eleemoſynam pro no-
vis oneribus ſciatimpedimentum, & conſenti-
at, eo caſu poterunt nova ſuſcipi poſt alia quam-
primum perſolvenda, ibidem ad undecimxm.
12 Comprehenduntur etiam in hoc Decreto
privati quique Sacerdotes, ibid. ad decimum-
quintum. V
13 Tranſgreſſores hujus ſpecialis Decreti non
tenentur tamen ad pœnas appoſitas in prædicto
Decreto, quæ relationem tantum habent ad o-
nera perpetua, de quibus in codem Decreto a-
gitur, & nos paulo infra ibidem ad duodecimum.
14 Ceſſantque omnia privilegia, quibus in-
dulgetur, ut certarum Miſſarum celebratione,
vel anniverſariorum, vel quibuſdam Collectis,
plurium Miſſarum oneribus in fututum ſuſcipi-
endis ſatisfiatz ita ut ſitempore hujus Decreti ſu-
perfuerunt multæ Miſſæ celebrandæ, celebrari
diſtinctè debeant, ut in declar. cit. ad ſextum.
15 Qui verò obligatur ad celebrandum in Fe-
ſtis de præcepto, de voluntate teſtatoris, non
poteſt differte Miſſam in ſequentem Feriam 3
quia Feria non eſt Feſtum. Neque intelligendus
eſt teſtator de Feſtis Duplicibus, vel Semidupli-
cibus, quando ſimpliciter dicit, en Feſtis; ſed
de Feſtis de præcepto, aut conſuetudine, pro
ſervitio populi, ut cenſuit Congr. Pœnitentiaria
Mediolan. re benè agitata, teſte Bonacin. loco
cit. nam. 6.
16 Citius quoque eelebrando peccatur, an-
ticipata ſcilicet applicatione Sactificii, nempe
incerta, pro co qui poſtea eleemoſynam dede-
rit, cum ſuſpenſione effects Sacrificii. Quæ an-
ticipata applicatio prohibita à Paulo V. velut a-
varitiæ fomes, die y. Novemb. 1607. ut ſeribit
Faxinellus ſect. 3. pranot. J. S. J. n. 2. & 7. Po-
teſt tamen Cappellanus prævenire tempus ce-
lebrationis, anticipatè celebrare Miſſas antece-
dente Hebdomada, quas ex obligatione cele-
braturus erxit in ſequenti pro certa intentione,

171
Daéctores citati à Barboſ. de poteſt. Epiſc. part..
alleg. 2 4. num. 4.
17 KRarius denique celebrando peccatut.
quando quotidiano quis obligatur Sacrificio per
ſe vel per alium facienéo; & uno die per Heb-
domadam omittit celebrare, neque celebrari
per alium curat: ſecus, ſi uni tantum impoſitum
eſt quotidianum onus, ut per ſeipſum im pleat:
nam hoc intelligi debet, ſalva honeſtate, & de-
centia, ratione cujus vacare poteſt à Miſſa cele-
branda ſemel in Hebdomada; hoc eſt, poteſt
ſemel non celebrare, fuſè Benac. loco cit. §. 2.
numer. Iö6. non autem poteſt ſemel pro alio ap-
plicare Sacrifieium: quæ duo ſunt valdè diverſa.
ut patet.
18 Qui verò impeditus infirmitate non facit
quotidianam Miſſam, ad quam tenetur, excuſa-
tur; neque tenetur ad ſupplementum, niſi ul-
tra menſem ægrotet, & item ſi reliquo anni
tempore diligens ille fuit in ſuo munere obeun-
do ʒ& niſ in fundat ione beneficii aliud expreſ-
ſè ſtatuatur; quæ ſingula omnia ſunt rationi
conſona, e Beonac. ibidein punct. F. nu. 17. cauxæs
aliis citatis.
19 Ratione Ritus accidunt peccata in oneri-
bus Miſſarum, quando promiſit Sacerdos Miſ-
ſam Votivam, vel de Requiem, & dicit aliam
de Oſſicio currente; quia virtus fidelitatis peri-
ret: & multo magis, ſi cum juramento per in-
ſtrumentum promiſiſſet, Faxvinellus in Opere
edito ſub hoc titulo, An Sacerdos teneatur de-
cere Miſſam pro Defunctis, vel ejus vice peſſet
dicere de Sanctis, vel Feriis occcurrentibus, cdi-
dit Bononiæ, me urgente, 1625.
20 Cæterum ibidem, citatis quam plurimis
Doctoribus claſſicis, docet ille idem poſſe loco
Miſſæ de Requiem dici Miſſam de Sancto, vel
de Feria currente, quando majori devotione af-
ficimur in Miſſa de Sancto, vel de Feria privile-
giata, unde oritur major va'ot accidentalis
Miſſæ ex opere operantis, quo compenſari po-
teſt, etiam cum lucro, Miſſa de Requiem brevi-
or, & quæ in multis minuit potius devotionem:
nam alioquin ex opere operato idem eſt valor in
omnibus Miſſis.
21 Si verò non afficitur Sacerdos majori de-
Y à votione

1 7 2
votione in Miſſa de Sancto, vel de Feria, tunc
dicere debet de Requiem, excepto Feſto dupli-
ei, Dom. & aliis diebus, in quibus prohibetur
Miſſa de Requiem ab Eccleſiaſticis Rubricis, ut
ſupra par. i. tit. 3. num. I. pag. 0.
22 Senſus etiam Eceleſiæ, ut Miſſa concor-
det cum Officio, quoad ejus fieri poteſt: cui ſen-
ſui fideles omnes conformari debent, ex quo
ſequi videtur, non eſſe verba petentis Miſſam
Votivam, ſeu de Requiem, ita amarè intelligen-
da, ut eo modo rigoroſeè celebrare teneatur Sa-
cerdos, ſed civili modo, & morali, cum cauſa
rationabili, ait Eccleſia en Rubricis tit. y. nu. 3.
Lex etiam Eccleſiæ prævalere debet ſuper laico-
rum legem privatam, & ſæpè irrationabilem.
23 Monet idem Auctor fapienter Sacerdo-
tes, ut promittant ſe dicturos Miſſas eo modo,
quo magis prodeſſe poſſunt, juxta majorem ſui
diſpoſitionem & devotionem.
24 Populus etiam, qui ſimul offert cum ſacer-
dote, poteſt affici majori devorione audiendo
Miſſam de Sancto quã de Requiẽ, & conſequen⸗
ter prodeſſe magis eiſdem, iis pro quibus Miſſa
celebratur, & hæc Fraxinellus probat fuſius ibid.
25S Akorins lib. 1o. cap. 32. 4. y. docet ferè
prædicta de Miſſis Votivis, quarum vice poteſt
dici Miſſa cum Officio concordans, cum inten-
tione ſecreta, quam haberet Sacerdos in Votiva.
26 Nec erit neceſſe dicere in prædictis caſi-
bus Collectam de Votiva, ſeu de Requiem,
maximè ſi per Eccleſiaſticos ritus non liceret; ap-
plicatio namque Sacrificii non fit in Collectis,
ſed potius in Memento, ſeu, ut Theologi lo-
quuntur, in oblatione, quæ tacitè fit in ipſa con-
ſecratione.
27 Ratione Ofcii, ſeu, Beneficii, quod erat
quartum caput, contingit in oneribus Miſſlarum
peccari: nam Epiſcopi & Parochi tenentur ali-
quando applicare Sacriſicium pro fuis ovibus,
ex Concil. Trid. Seſ. 23. Cap. 1I. initie, arbitrio bo-
mi viri, nempè in præcipuis ſolemnitatibus Do-
mini, & Dominicis diebus, aut faltem ſemel in
Hedomada, ex Bonac. quaſt. uls. punct. z. in
Aan. qua ratione conciliari poſſunt Doctores, qui
negant, chm Concilio Tridentino affirmante
Seſ. 25. eſt enim populorum curator Epiſcopus,

Comment. in Rubr. Miſſalis Pars III. Tit. XII.

ſeu Parochus, & ab iiſdem ſuſtenrantur.
28 Regularis etiam graviter peccat, appli⸗

cando Sacriſicium contra rationabilem volun-

tatem ſui prælati, vel Sacriſtæ ab eodem depu-
tati, Frawinel. ſect. y. S. 6. ubi addit, poſſe Præla-
tos irritare intentionem ſubditorum in Miſſæ
celebratione, ſi ſecus applicent, ita ut Deus ac-
ceptet Sacrificium, & valeat illi, cui à Prælato

per miniſtrum inſidelem applicatur. Et licersgar.

doceat, pendere effectum Sacriſici ab intentione
Celebrantis, etiam injuſta; eam tamen expli-
cat Fraxinel. loqui de Sacerdote ſæculari libero,
non de regulari, cujus voluntas à Prælato

pendet; alias onera Monaſteriorum ſubjace-

rent periculo & dubitationi, an perſolveren-
tur.
29 Qilibet item Sacerdos, ex probabiliori
ſententia, non poteſt applicare portionem Sacri-
fici, quam diximus ſupra, cum de Canone pag.
12. eſſe propriam Gacerdotis, accepto ob eam
ſtipendio, tanquam pro integra Miſſa, quia
cùm ſit ſaltem dubia hæc doctrina, poſſet lædi
juſtitia in hoc calu, & proximus, qui ſtipendi-
um pro Miſſa dedit, ſuo fructu defrauda ri. Si
vero fiat hæc explicatio Sacrificii ex mera chari-
tate, eſt ſatis probabilis opinio, & nullum dam-
num inde ſequi poteſt proximo, pro quo cele-
bratur.
30 Convenit adhuc ratione Officii, ut ille, qui
ſupplet inehoatum ab alio Sacrificium, con-
formet ſe cum primo Sacerdote in applicatione
ejuſdem Saerificii, quia acceſſorium ſequitur na-
turam principalis: & quia (cum ſupplemen-
tum ſupponat alteram ſaltem ſpeciem conſecra-
tam eſſe) probabile eſt, jam factam eſſe Deo
oblationem pro quo primus Sacerdos cœpit
Millam facere, Corduba lib. I. 97.3. in qualt. prin-
cipal. opin. y. poff. Concil.4. §. 2. G Vaſq. diſp. 231.
n. 40. O g.
31 Demum ratione Sipendii multis modis pec-
catur. Qui enim accipit plura ſtipe dia uſta,
taxata ſcilicet vel lege vel conſuetudine, à plu-
ribus, petentibus ſingulis unam Miſlam pro ſe
diſtinctè, & unam facit Miſſam pro iis omni-
bus, peccat, ex communiori ſententia, Faxi-

nell. ſelct. 4. oneluſ. I. fuſint.
² Q

11
Mu
lem
3
Noin
n,
letur
en
loin

Uie

1

ſen,
gol
ſc
lor
yen
Gal,
eſ⸗
aDe
betur
dame
Aeni
elebt
lamh
n
Llenn
imui
olen
3
Ktiamn
endi
nee
nn⸗
Wum,

-

=

loen
fns!
Min
lunn
he
1cfe
et
Unch

—

kanrat.
ecend anrl.
bPlem eſe
eocemeene
npelehnt
drum in le
Lant Deign.
cliibreie⸗
Urrlcetge
labimennin
hlumenent.
Kkellmniben
tas 4 Degn
Cktun ſhben
etohern

ertobehlui
tonen den⸗
le Cne
cepocben
a, i
efrundatt 4
erinelicht⸗
llan dr.
Mogeo l

ſrillegi
ſeimm,
napplerin
Negnumm
Chpen
emconit
hendleln
ceteosotft
eft

volile⸗
lllmet
0 iCfmn
mu,

3C

De aliis obligationibus SNacerd. circa WMiſſam.

32 Qui ab uno accipit plura ſtipendia pro
pluribus Miſſis, & unam tantum celebrat eo-
dem modo quo ſupra, peccat, ex esdens ibidem.
33 Qui procurat ſtipendium juſto pinguius
pro una Miſſa (niſi celebrandum ſit in loco di-
ſtanti, vel incommodo) peccat, ex Bonac. &
aliis, quos citat. quæſt. ult. punkt. S. n. 13. & te-
netur invitè clanti reſtituere, ibid. nu. Ii. neque
ſuſſcit titulus paupertatis, quia facta eſt ordina-
tio in Sacerdotum titulo beneficii, ſeu patrimo-
nii ſufficientis ad victum, ibid. nu. 14.
24 Quiſtipendium juſto pinguius accipit pro
Miſſa, quam deinde minori ſtipendio, quam ſit
juſtum, facit ab alio celebrari, peccat; neque
item, ſi det illi ſtipendium juſtum, retinens ſibi
quod eft ultra juſtum, tutus eſt in conſcientia, niſi
ſit dominus, & non merus diſpenſator aut cura-
tor Miſſarum celebrandarum, Fraxinell. ſelt.3.
prænot. y. §. 4. K.1. Congregat. Pœnitent. We-
diel. apud Bonac. loco citato n. I5.
35 Sed eam limitationem, niſi ſit dominus
&c ſuſtulit S. Concilii Tridentini Congregatio
in Decreto ſupra citato, in quo abſolutè prohi-
betur Sacerdoti, qui Miſſam accepit celebran-
dam cum certa eleemoſyna, ne eandem Miſſam
alteri, parte ejuſdem eleemoſynæ ſibi retenta,
celebrandam committat: & intelligi debet, et-
iamſi detur illi ſtipendium juſtum; quia paulè
infra in eodem Decreto jubentur dici Miſſæ pro
eleemoſyna tenui, & pingui æqualiter, Omne,
inquit, damnabile luerum ab Ecclelia removere
volens, ecce caulam Decréti.
36 Imo eadem ſacra Congregatio declaravit,
etiam eleemoſynam malorem ſolita dari, tribu-
endam efe integrã abſolutè Sacerdoti celebran-
ti, nec ullam illius partem ab aliquo rfecineri poſ-
ſe, en cit. declar. ad nonum & in reſponſ ad ſepti-
mum, permittendum non eſſe ait, ut Eccleſiæ, ac
loca pia, ſeu illorum adminiſtratores, ex elecmo-
lynis Miſſarũ celebrandarum ullam, uteumnque
minimam portionem retineant, ratione expen-
ſarum, quas ſubeunt in celebratione Miſſarum:
niſi, cum Eccleſiæ & loca ipſa alios non habent
reditus, quos in uſum earum expenſarum ero-
gare licitè poſſint, & tanc, quam portionem re-
tinebunt ,nullatenus debere excedere valorem

73
expenſarum, quæ pro ipſomet tantum Miſſæ Sa-
criſcio ſunt neceſſario ſubeundæ: & nihilominus
eo etiam caſu curandum eſſe, ut ex pecuniis, quæ
ſuperſunt. expenſis ut ſupra deductis abſolutè
tot Miſſæ celebrentur, quot præſcriptæ fuerint
ab offerentibus eleemoſynas. Hæc ibi-
37 Qui verò, acceptis duobus ſtipendiis ju-
ſtis pro duabus Miſſis, unam celebrat, applican-
do uni Sacrificium ut propitiatorium, alteri ut
impetratorium, peccat tamen: quia uterque to=
tum Miſſæ fructum prætendit, Saar. oum aliis
apud Bonac. q. ult. pun. . a. 1r. & ſacra Congre-
gatio Concilii Tridentini e Decreto citato dam
nat hanc diſtinctionem.
38 Qui à pluribus ſtipendia minora juſto re-
cipit, ut ex iis conſtituto ſtipendis juſto, unam
Miſſam celebret, peccat: tum quia promittens
cuique Miſſam, tenetur dare illi toram; tum
quia in Decreto citato . Congreg. tot Miſſæ, di=
ci debent, quot ſunt eleemoſynæ datæ, etiam in-
congruæ & exiguæ, ſive ab uno ſive à pluribus
dentur, quod præcipitur ibi ſub obteſtatione
divini judicii, ſub peccato mortali; & cum ob-
ligatione reſtitutionis, revocatis quibuſcumque
privilegiis.
39 Rector beneficii, qui poteſt per alium cele-
brare Miſlam, tenetur tribuere Sacerdoti Cele-
branti pro ſe congruam elemoſynam, ſecundum
morem civitatis, vel Provinciæ, niſi in fundati-
one ipſius beneficii aliud fuerit caurum eadem
Congreg. in cit. declar. ad oltavum.
40 Ubi nullum ſtatutum eſt ſtipendium à
teſtatore, vel alio, pro certo numero Miſſarum,
eò caſu ſtatuere debet Ordinarius, non autem
hæres, aut ahus, & juxta morem civitatis, ibid.
in reſponſ. ad ſecundum & quintum.
41 Caveat autem unuſquiſque ab onere per-
petuo Miſſarum ſuſcipiendo ſine licentia Epiſco-
piſin, vel Generalis Vicarii, ſen Generalis aut
Provincialis, ſi Regularis eſt, danda in ſcriptis,
& gratis; alioquin ſæcularis ab ingreſſu Ecele-
ſiæ erit eo ipſo interdictus: Regularis autem pœ-
nam privationis Officii, & perpetuæ inhabilita-
tis ad Officia, vociſque activæ ac paſſivæ, abſ-
que alia declaratione, incurrit, eadem Congre-
Sat. in et. Decreto. J

V 5 4² Ad

174

4 Ad hæc, ut ibid. dicitut, amoveantur
capſulæ ab Eccleſiis cum inſcriptione: Eleemeſ.
pro Miſſis, ne fideles hac ratione fruſtxentur;
neque exponantur in die Commemorationis
omnium ſidelium Defunctorum pro corundem
Miſſis ſolitæ apponi, ut in cit. declarat. ad deci-
wumtertium; nulla tamen pœna eſt in hoe caſu
impoſita, ex reſponſione ad duodecimum quæ in
decreto videbatur apponi-
4 ½ Neque acceptorum multorum onerum
teductio, moderatio & commutatio ab alio
nunc fieri pateſt, niſi à Sede Apoſtolica; & ali-
ter factæ ſunt nullæ ut in cit. Decreto ſacræ Con-
greg. Concil. Trident. Veruntamen, ſi in ipſa
Beneficii ercctione cautum fuerit expreſſè, ut
liceat Epiſcopo injunctum onus reducere ac
moderari, declaravit eændem & Congregatio, lice-
re adhue Epiſcopo id præſtare in reſponſ. ad pri-
mums dubinm. Quate neque in Synodis Diœce-

S

Comment. in Rubr. Miſalis Pars IV.

ſanis, neque in Capitulis Ge neralibus fieri poſ-
ſunt amplius reductiones Miſſarum olim con-
ceſlæ à Concilio Tridentino.
4 Etne ullo unquam tempore hæc in obli⸗
vionem, ſeu deſueradinem abeant, Superiorcs

locales cujuſque monaſterii, Conventus ac do-

mũs Regularis curare atque eſficere tenentut
ſub pœna privationis officii vociſque activæ, &
paſſivæ iplo facto incurrenda, ut in perpetuum
ſexto quoque menlſe, id eſt, Feria ſecunda poſt
primam Dominicam Adventus, & Feria ſexta
poſt Octavam Corporis Chriſti prædictæ Or-
dinationes in publica menſa perlegantur; quam
pœnam ſubiere jam nonnulli apud eanden ſa-
cram Congregationem Concilii Tridentini ab
eorum ſubditis accuſati.
Et hic eſto finis tertiæ Partis Rubricarum
Miſſalis.

COMMENTARIA

INRUBRICAS.

MISSALIS

e

ROMANI

P ARS QuART A.
Rubricæ Miſalis propriæ.

ISSALE dividitur in partes quinque, Proptium de Tempore, Pro.

prium de Sanctis, Commune Sanctorum, Muſas pro Defunctis, & Be-
nedictiones varias in fine ejuſdem. Proprias uuaquæque pars habet Ku-

bricas à gencralibus diſtinctas; & carum hoc loco tum orig nem,
quoad ejus fieti potelt, tum alias cauſas inveſtigabimus. Canon autem eſt centtum
totius Miſſalis, in medio idcirco poſitus (de quo jam diximus) cum Ordine Miſſæ

omnibus Miſſis communi.

In hacigitur quarta Parte prædicta omnia ad Titulos novemdecim revoca-
bimus, dilaturi nonnulla (Miſſali & Breviario in Sanctorum Feſtis communia) in

aliud

voci

11

——

ge
aele
in
60.
e
l

— —

=

Hu
Glen
Prn
10

hert
ine⸗
guu

lugr

Uundt.
ne
lrm.
Decn
ſinn
ciden
ſani
e
e, 4
Nibe
tüium
zuß⸗

Cri
i
i⸗
lum.
rD.

ſri
Oln ⸗

weinch,

etang

enei

e kepeban
E adkie,
dpehenun
Vmiint

Hemn n.

adidr.
nmnrigen
enndenl⸗
Udemmn6

Rubronn

De Rubricis Miſarum de Adventu.

75

aliud volumen Commentariorum in Rubricas Breviarii, quæ videntur eſſe cjus

loci magè propria.

De Rubricis Miſſarum de Adventu. I.

Miſſis is quæ in generalibus Rubrieis
ſunt explieata, quæ hic in Miſſali & in
ſequentibus ideo repetuntur, ut in memoriam
Sacerdotis loco proprio revocentur: dicimus
pnimo, inſeribi Dominicas de Adventu, quia to-
tus Ordo Eccleſiaſticus juxta contemplationem
Adventus Domini hoc tempore diſpoſitus eſt
KEoaper. lib. 3. cap. I.
2 Tres adventas Domini meditamur. Pri-
mum, quando venit ut homo fieret. Secundum,
quando vemurus eſt in fine vitæ cujuſque no-
ſtrum. Tertium, quando in fine mundi, Honor.
in Gemm lib. 3. cap. .
5 A ſancto Perro inſtitutum fuit hoc tempus
per tres hebdomadas integras, & quartam non
integfam, Durand. lib. 3. cap. 2. Ur ſiecut per
quatuor elementa ruimus per mala opera, ita
ſurgamus ad bona. Amal. lib. 3. cap. 40.

4 Partim lætitiæ eſt, & Aeluja dicitur; par=
tim mœroris eſt, & tacetur Hymnus Angelicus⸗
neque adhibentur Dalmaticæ, Nadulph. Propoſ.
16. quia ſpem generat primus adventus, ſecun-
dus timorem incutit, Durand loco citato.
Dicuntur Otationes duæ, de beata Virgi-
ne, & eontra perſecutores Eccleſiæ, vel pro Pa-
pa, ratione allata in Nubric. gen. in caſu fmili I
par. tit. g9. r. Js J. S 6. pag. 20. & 21. .
6 Milſa infra hebdomodam non hahet Alles
luja, ut in Dominicis, ob allatam caulam pro-
priarn in I. part. tit. 10. pag. 27.
7 Officia Miſſarum adventus excepta Do-
minica quarta, quæ dicitur Vacansà S. Grego-
rio) habentur in lub. Sacr. & Antiphonario S&
Gregorii, ſolaque Oratio Domin. I. eſt Ambro⸗=
ſiana ex Pamelio in Liturgiise

De Quatuor Temporibus Adventus. Il.

A Calliſto ſtatutum eſt, celebrari Qua-
tuor Tempora per amnum; quæ tan-
tum ter antea celebrabantur, Microl. ecap. 25. ſed
ante ab Apoſtolis tradita fuiſſle, & Leo coc er
Serm. 5. de Jejunio o menſit: quare Calliſtus
Decreto tantum firmavit uſum, & quatuor di-
ſtinxit: eùm ea, quæ in Vere habentur;- coin-
cidant cum Quadrageſima, Diſt. 26. Zcejinn. ut
ſicuti quatuor ſunt anni partes, ita in eiſdem fi⸗
at per jeunimm purgatio, Hheme, Vere, ¶ſta-
te, Autunmo: & ſicut tres menſes quæque an-
ni Pars habet] itatres dies jejunii ſint ad ratam
trium menſium, Ordo Nomanus, & Berno de
quibuſdam ad M.’ſam ſpect. c. 7. & benè Feria
quarta, in qua factum eſt Concilium contra
Chriſtum, idem ibidem; vel quia traditus eo die
Knt Chriſtus, Ruper. lib. J. e. 5 Feria vero ſexta,
quia crucifixus; Sabbato deinde, propter triſti⸗
tiam Apoſtolorum mortuo Chriſto ex lanocent.
in Decretal. Sed antea docuerat hæc &. Clemens

lb. I. Cnſt. cap. I . & 16. ubi Sabbatum memo-

rat etiam ob Chriſti ſepulturam.
2 Milſſa Fet iæ quartæ duas habet Leſtiones
ante Evangelium, Ordo Romanus: ut adrmnone-
antur ordinãdi, quod teneant notitiam legis &
Prophetarũ; quæ notitia in quarta ætate munch
maximè vigebat, Alcuin. item habet Orationes
duas; quarum altera dieitur ſine ſalutatione cum
genuflexione, hoc eſt, ſine Dommas vobiſeum,
cum Flectamus genua; quia totus eſt Sacerdos in
Deum orando pro ordinandis & examinandis 3
eo namque die fiebat examen ordinandorum, e
Durand.l. 6. cap. ̈, Altera Oratio ſalutationem
habet, non genuſlexionem, ur in aliis Miſſis »
Microl. c. 26. hoc eſt, dicitur Dominus vobiſ-
cum, non autem Fectamus genna-
3 In Feria ſeata unica eſt Lectio Ordo Noma-
nus z quia lex & Prophetæ in Evan gelio uniun-
rur, quande in ſexta ætate prædicatur, Alcninus.
4 In Sabbato verò ſeptem ſunt Lectiones
cum Evangelio, ratione ſeptem Ordinum, qui
eo die conferuntur, eæ Durand.loco citato cap. 8
ſe

176 Comment. in Rubr. Mibalis Pars IV. Tit. II. & II.

fed propriè ſunt ſex, in Ordine Romano; quia ſi-
cut in Feria quarta duæ, ita tres Feria ſexta, &
quatuor in Sabbato legendæ erant; ſed, xelicta
una Feriæ ſextæ, ttanslatæ ſunt aliæ duæ in Sab-
batum, in quo ideò ſex leguntur, Knper. lib. 3.
cap. 5. quarum ultima ſemper eſt de tribus pue-
ris in fornace, quia per fornacem illæſi tranſire
debent ordinandi, inquit Alcainus, cui Lecti-
oni additur in fine Hymnus trium puerorum,
ex Malafrid. cap. 22. Orationes autem in eodem
Sabbatho ſine ſalutatione, cum genuflexione di-
cuntur, excepta ultima de camino ignis, Ordo
Romanus; ad indicandum, quod tres pueri no-
luerunt aderare ſtatuam Regis, ex Alcuino.
5 His in communi de Quatuer Temporibus
prælibatis, jejunium hicmale fit in tertia hebde-
mada Adventus, ſecundum Romanam Eccle-
ſiam, Micrel. c. 27. & dicitur sjuſdem aucter
Leo l. 26. Diſt. Hjus, at in hoc Sabbato tantùm
Ordinationes habitæ ſunt à ſancto Petro uſque
ad Simplicium Papam, qui deinde in Februario
ordinavit: ut nimirum cum Chriſto naſcente
ordinandi ab Eccleſia gignerentur Amalar. lib.
2. cap. . in Sabbato tantùm, quia à Deo eſt
ſanctificatum, ex Augaſt. ad ZJannarium, cita-
goab Alcuine in hans cauſam: tum non niſi cum
jejunio & Orationibus multis in Miſſa, ex Actis
Apoſtolor. 13. ubi ſegregati ſunt Paulus & Barna-
bas, miniſtrantibus illis hoc eſt Miſſam faci-

De Natali Domini, & Feſtis ſequentibus.

1 Igilia Nativitatis habetur in Ora. Rom.
non habet Alleluia, niſi in Dominica,
ob memoriam Reſurrectionis, Gemma l. 4.
cap. /oz. quòd ſi fiat Commemoratio Dominicæ,
non tamen cjus Evangelium legitur in fine, quia
in præcedenti Sabbato fuit lectum, ut dicitur
par. 1. Ruhbr. tit. 13. n. 2. pag. 57.
Si Vigilia Nativitatis Domini venerit in Do-
minica, Miſſa cantanda erit poſt Horam Terti-
am, & poſt aſperſionem Aquæ benedictæ: quia
co dic non jejunatur: & licet aliud videatur
ræiſcribi in Rubr gener. par. I. tit. 15. niu. 2. pag.
329. ibi, Quamvis ſint dies ſolemnes; de iis tamen
ntelligitut, in quibus & jejunatut, & duæ can-

entibus, ut ex Græco patet] & jejunantibu.
Zejunantes inquit Lucas, & erantes, imponen-
teſque eis manns, id eſt conſecrantes, dimiſerunt
illos, ut Leo I. explicat ſeribens aæd Doſcor. A-

lexand. Epiſcopum. Gelaſius autem dicitur pri-

mus, qui extendit Ordinationes ad alia Tempo-
ra in eorum Sabbatis, Micrologus, cap. 24.
6 Dominica poſt Sabbatum Ordinationis
dicebatur Vacans, eæ Microl. c. 29. quia puta-
batur ejuſdẽ Ogicii cum Sabbato, & inde Evan-
gelium hujus Dominicæ quartæ eſt idem ac præ-
cedentis Sabbati; quod in temporibus etiam
quæ accidunt in Vere prima hebdomada Qua-
drageſimæ obſervabis Sabbato enim & Domi-
nica ſequenti legitur idem Evangelium Traneſi-
gurationis Domini: in aliis autẽ Quatuor Tein-
poribus Dominicæ ſequentes alia ratione ſe ha-
bent: nam in Pentecoſte variatur Evangelium,
propter Octavam illius; in Autumno item, ob
inſtabilitatem Quaruor Temporum, quæ non
habent certam hebdomadam, ut ſuo loco vi-
debimus.
7 Introitus, Graduale, & Communio Do-
minicæ quartæ Adventus ſumpta ſunt de Feria
quarta præcedenti; ne ſcilicet Officium Domi-
nicæ proprium contingat es anno omitti, quo
Vigilia Nativitatis Domini in Dominica quar-
ta occurxrit: inde Vacans Dominica, id eſt ſine
Officio proprio, fuit olim appellata.

III.

tantur Miſſæ, de Feſto, & de Feria, quæ huic
Dominicæ non conveniunt; dicitur Crede in
hac Vigilia, ſi venerit in Dominica, quèd aliàs
docuimus ratione Dominicæ.
2 Natalis Domini, de quo Clemen- lib. F.
cap. 13. Conſt. ita dictus eſt a Ord. Rem. quia in
eo natuseſt Ckriſtus: Ipa. ib. I. de Div. Ofie.
cap. 2 . habet certum diem, non mobilem, ut
Paicha; quia eæx Ang. noſſe opottet, diem na-
talem Domini non in Sacramente celebrari ut
Paſcha, ſed tantùm ad memoriam, quòèd natus
ſit. In Paſchate alia ſunt myſteria, Azymorum,
Feriæ ſextæ, Sabbati, &c. ita Alcuinus Flaccus.
Natus autem eſt die Dominica, e& Gnod. 6. c. .
3 Tres

Gll

uunmtbe
6,pen
*“)/
le 4
ieiur .
Urlem
en
Drlinnon
lann
Eircelu
en rn
Otbipeiin
unh.
n Don.
anor ler⸗
Mone kek⸗
ungehun
nolten,0
n, gem
ſoo lon

mmunohe
nt Ee ken
cum Dor.
Oomitidn,
ninier a⸗
ieti⸗

1

1,

ti⸗ u n
l 0ℳ0

men 1
Numn dlt
A.
0006*
noblenet
t, denu
celheult
a
00
rom,
slun

. 1

De Natali Domini, & Feſtis ſequentibus.

3 Tres Miſſæ celebrantur, ex Decreto Tele-
Sphori, duas autem tribuit eidem Aup. lib. 3. cap.
17. ob duas generationes Chriſti, ex Patre, & ex
Matre: ſed fortè Rap. loquitur eo ſenſu, quèòd il-
le decrevit eas celebrari de nocte ante Horam
tertiam: ſignificat autem, quèd Chriſtus na-
tus eſt in ſalutem eorum, qui ante legem, qui ſub
lege, & qui in Evangelio extitere, Gemma lib.
5. cap. 104.
4 Ante Laudes prima Miſſa eſt dicenda, Mi-

crol. c. 34. qui & ideò addit, quòd omittebatur

tunc le Miſa eft, ne diſcederet populus. Ze
Deum dicitur ante Miſſam, Gemma lib. 4. c.117.
contra quoſdam apud Burand. lib. 6. ap. 3. De
Præfatione & Communicantes diximus ſuprà
par. I. tit. 12. u. 2. & . pag. 37. G 3y. de ultimo
item Evangelio tertiæ Miſlæ, zbid. ter. 13. nu. 1.
pag. 3. Jubetur autem omitti purificationem in
prima & ſecunda Miſſa, eæ lanocen. IIl. cap. Ex
parte. de Celebrat. Miſſarum. Vide ſuprà, z. par.
de Defeltibustit. 9. n. 4. & adde, neque purifica-
torio tergendum eſſe Calicem, niſi in fine tertiæ
Miſſæ; neque omittendas eſſe eas preces, quæ
in purificatione Calicis & digitorum ablutione
recitari ſolent. Memeuto quoque, ut in vaſe,
non in Calice, fiat puriſcatio digitorum, ex
dict. tit. 9. . 4. Verùm in prima Miſſa ſolemni,
hauſto diligentius Sanguine, Subdiaconus de-
feret Calicem ſine Purificatorio ad Credentiam
de more, indeque alius in Sacris in Sacriſtiam ;
ubi ſuppoſito Corporali decenter ſervabitur uſ-
que ad ſecundam Miſſam ſolemniter, ſeu pri-
vatim celebrandam, tum ne impediat incenſa-
tionem Altaris in Laudibus faciendam, tum ne
minus reverenter quam par ſit habeatur in Cre-
dentia uſque ad aliam Millam, in cujus initio,
ut aliàs, collocari poterit ſuper Credentia, de-
ſiccata jam, ut creditur, quacumque reli-
qua vini ſpecic. Alii alia: ſed, ſalvo meliori
judicio, hæc Romana praxis videtur congru-
entior.
5Francol. de Témp. Hor. Canc. C. 40. a. 2. mo-
net celebraturum primam Miſſam in nocte, ut
ſit ille jejunus per horas circiter ſex, ex quadam
congruentia. Quèòd ſi celebraturus ſit ante me-
diam noctem, ex privilegio, vel legitima con-
Jory. l. V

7
ſuetudine, verè non diſpenſatur in jejunio ne-
ceſſario ad Miſſam, ideò à pridiana media no-
cte jeſunet, neque in Miſſa Vigiliæ ſumat puri-
ficationem: & eo eaſu, ſi in prima Milſa noétis
ſumeret purificationem, imèò & cibum ante me-
diam noctem poſſet celebrare ſecundam &ter-
tiam Miſſam Nativitatis Domini. Favet com-
munis doctrina Theologorum.
⁶ Cæterum probabilem ſententiam & ſecu-
ram putat &α.r. 3. par. diſp. 5o. ſelt. 4. poſſe in
nocte hac ceelebrari tres Miſſas privatas ſimul poſ,
mediam noctem, quia nullo Jure prohibetur ⸗
nec abnuo, ſi cauſa adſit majoris numeri Sacer-
dotum, minoriſque numeri Altarium, & ejuſ-
modi, ſi minùs omnes celebrare commodè poſ-
ſint. Oppoſitum docet Francol. prima par.
cap. 2p. n. 20. ubi multos citat Doct. quorum eſt
communior ſententia, lege Beonacin. dAiſp. 4.
quaæſt. ult. pun. g. n. y. ubi etiam docet pun. II. u.0.
non teneri Parochuũ ad tres Miſſas celebrandas,
niſi adſit ſcandalum. Certè qui unam tantùm fa-
cit, vel primam, vel tertiam facere debet; &
tertiam potius, cujus Oratio cum Ofſicio con-
eordat. Neque primam concedo poſſe dici ſepa-
ratim ab aliis de nocte, niſi conjunctam cum
Matutino ſolemniter de more cantato.
7 In Fefto ſancti Stephani, quo ille obiit eæ
Baron. in Martyrolog. contra Durand. lib. 2.
ap. 21. legitur Evangelium de Abele Protomar-
tyre totius mundi, Gemma lib. z. cap. 107. Et
quia dicitur, Lapidas eos, & relinquetur vobis
domus deſerta, &c. quod in ore Stephani fuit
cauſa fnartyrii, Act. 6. meminit Clem. in Conſtit.
hujus & ſequentium Feſtorum cum Natali Do-
mini, Lib. 5. sapite 39. & Nym. Ordo, in quibu⸗
habuere Sermones antiquiſſiini Patres.
8 Feſtum S. Joannis, uti filii Virginis ſe-
quentis ventrem, qui his diebus genuit Chri-
ſtum, vel quia de Pathmo hac die rediit, vel
quia Eccleſia ejus nomine dedicata fuit, Genzma
lib. 2.. C. 3. cum obierit ille, ea & Hheron. in Bre-
viario, die 24. Junii, ait Gemma aucter ibidem.
Præfatio dicitur de Nativitate, quia majoris eſt
dignitatis, & ita habetur in antiquioribus Miſ-
ſalibus.
9 Feſtum Innocentium antiquius eſt Origine
—„ qui,

lä

178 Comment. in Rabr. Mißalis, Pars IV. Tit. I. & Wr.

qui de eodem Homs. 3. in Matt. non admittit
cantica lætitiæ, quia deſcenderunt in linbum,
Microl. cap. sb. in Dominica verò & oava di-
euntur ob cauſas allatas ſuprà pag. 27. & 49.
10 Officia Miſſarum, à Vigilia Nativitatis
uſque ad Dominicam infrà Octavam ejuſdem
incluſivè, habentur in Antiphonario, & Sacra-
ment. Gregor. Orationes tamen ſecundæ & ter-

tiæ Miſſæ Nativitatis ſunt Ambrofianæ ex Päa-

mödlt.
II Deominicæ infrà Octavam Nativitatis re-
peritur veſtigium apud Alicroleg. 6. 37. etiamſi
dies ipſa non ſit Dominica; & citat Introitum,
Deum medinm ſilentium. Oratio prima Domi-
nicæ hujus eſt Ambroſiana, eæ Pamelis.
12 Octavæ Nativitatis & Circumciſionis
meminit Maximus Taurin., in Homil. & Ordo
Kom. Oratio, Deus qui ſalutis æternæ, eſt apud
Mcrol. capezs9. Pamelius docet, Miſſæ Officium,
licet legatur in Antiphon. . Greger. eſſe tamen
ο poſterius. Aliqui faciunt auctorem Feſti Cir-
cuinciſionis Ivonem; qui de eo Sermonem ha-
buit.
13 Octavarum etiam S. Stephani & S. Joan-
nis, Amalar. lib. 4. cap. 37. ſcribit Officia. Si
Octava Innocentium venerit in Dominica, dici-
tur Credo.
14 Vigilia Epiphaniæ habetur in Ordine Ko-
mano, in qua non jejunatur, ex Concil. Turon.
II. & 13. Ob Nativitatem Domini. Evangelium
legitur anticipaté, quod accidit poſtridie Epi-
phaniæ ex Martroleg. 2. Jannarii. ſi venerit in

Dominica, dicitur CGedo ratione Dominicæ.
15 Epiphanjia, ſeu Theophania;, id eſt Ap-
paritio Chriſti, ex Ordine Romano, continet
miracula, Stellz Magorum, Bapriſmi Chriſti;
aq uæ in vinum m utatæ, & quinque millium ſa-
tiatorum , tibicd. meminit Sanctas Clemens lib. y.
Conſtit. cap. 13. Poſt Evangelium publicatur
Paſcha, eæx Conxilis Aureltanen. I. can. I. ut
proximiè determinetur Dominica Septuageſi-
mæ, quæ eſt prima dies ex mobnibus. Epipha-
niæa Magorum anno primo Chriſti contigit Fe-
ria ſexta, & Officium Miflæ habetur in Anti-
pbon. & Sacram. Gregoriano.
16 Dominicæ infra Octavam cum Introitu,
In exæcelſo throno meminit Amalar. lib. 4. C. 33.
quæ ſi contingat, ut in Rubricis Breviarii, in
Sabbato præcedenti celebrari, duas tantum in
Miſta Orationes admittit: more Dominicarum
infra Octavas; quod idem fit in Dominica in fra
Octavam Nativitatis; in qua fiunt tantùm com-
memerationes de Octavis, Ofheium Miſſæ ha-
betur in Antiphonario & Sacrawzentario Gre-
orit, ſed Oratio eſt Ambroſiana, eæ Pamelss.
17 In Octava celebrari Baptiſmum Chriſti

in Miſſa, docuir Amalar. capite 3 ½. Orationes

habentur in Sacramentario Gregoriane. Bapti-
zatus autem fuit Feria ſexta;, eæ Ciaconis in l ita

Chriſti.

18 De Feftis Duplicibus, & aliis, quid agen-
dum ſit infra Octavam Epiphaniæ, pendet à
Rubrica Breviarii, ubi nos etiam cauſam redde-
mus deſumptam ex Officio, non ex Mäüſſa.

De Dominicis poß Epiphaniam uſque ad Septua-
geſimam. IV.

1 Rubricis Breviarii proprius locus eſt

quærendi, Cur ſex tantùm Dominicæ in-
tercurrant ab Epiphania uſque ad Septuageſi-
mam. Mifla enim ſequitur Oficium, & ideò
de Miſſa tantuùm, quæ hoc loco notatu digna
ſunt, indicemus.
2 Poſt Epiphaniam variatur Introitus cum
fuis acceſſoris, Graduali, Offertorio, Commu-
nione, in primis tantùm tribus Dominicis, &
hoc triplex Officium, ita loquuntur antiqui]

Dominicalis Miſſæ ſignificat tres annos prædi-
cationis Chriſti, Gemma lib. 3. C. 170. ut rectè

poſt Octavam Epiphaniæ, in qua Baptiſmus

Ohriſti celebratus fuit, repræſententur. Offici-
cium Miſſæ harum trium Dominicarum habse-
tur in Antiphonario & Sacram. Gregoriane.
* Finc eſt, quèòd ſecundæ Dominicæ Miſſa
dicitur ſemper ante Septuageſimam, ſaltem in
Sabbato, vel alio die præcedenti, ut congruo
tempore legatur Evangelium de aqua in vinum
mittata

De.

nutata
ſcurin.
jelum P
cutatus⸗
0rni
, 5
,Olne
Clunte
okmbr
ſocunit
l
Porke
tademn
in A

1
e
146. R.
ypg
hoetit
1
elen
ktiam
9 bort
4nol5
ctant
c.ls
lult,
ſtaste
Atka
orn
gelle
Tres
t.
hur
.
Ken
di
nisr
nos

ſto

Domintr,
nia, id el A.
ang, DD
priſnirit,
que miliumr.
1Ceneytlh
ium poblionmn
n. IIe Can. nll
Keprungth⸗
It contigtt ſe.
Detut in At

Neum Introint
lir. hh. .l.
Previarii, in
duas tantunnin
Dominicannn
Domminicaininr
tantümcon-
cinm Mlrhe-
nentenudCre-
n, er anehe.
imum Chrikt
3. Orationes
miums. Hapti
onin/

is,gridege .
ir, Penlel
Aulam lelce⸗

XM.
A-

nnos Urrcd⸗
n. ur lec
4 Puptiins
Otur. Offer
carum labe⸗
eriun,
inicx Mi
h1, ſaltem in
un conglo
gain vinum
MuN

—

—

De Dom. à Septuag. uſeue ad Feriam quartam Cinerum. 179

mutata, quod eſt initium miraculorum Chriſti,
ſicut in tertia quoque Dominica legitur Evan-
gelium de leproſo; qui ex & Mer. fuit primèò
curatus à Chriſto. Darand lib. 6. cap. 19. notat
in Oratione Dominicæ z. Heri mentionem de
pacs, & pacem iuam eſtris coneede temspori-

bus, quia in eadem Dominica S. Gregorius con-

ciliavit pacem in Urbe & Orbe: eſt tamen Ora-
tio Ambroſiana eæ Pamelio, translata in hunc
locum àS. Gregorio.
In ultimis verò tribus Dominicis 4.5. & 6.
poſt Epiphaniam, Introitus, & acceſloria ſunt
eadem, quæ habentur in tertia Dominica, ut
in Antiphonario Grægoriano. Et ratio eſt, quia

ſæpiùs transferuntur poſt Pentecoſten, quo lo-
co mutuò ſumunt Introitum, & acceſſoria, ſci-
licet Graduale, Offertorium, & Communio-
nem, à Dominica 23. poſt Pentecoſten, ut cum
ea ejuſdem ferè rationis tunc eſſe videantur:
quia ergo ſunt Dominicæ vagæ, non habent ideò
certum Introitum, nec proprium Ofſhcium, ex-

ceptis Orationibus, Epiſtolis, & Evangeliis. O-

rationes autem Dominicæ tertiæ, & quartæ
ſunt Ambroſianæ, e Pamselio.
y Dominica ſexta poſt Epiphaniam deſide-
rata fuit uſque ad Pium V. ſed Oratio tamen ha-
betur in Sacramentaris Gregeriano.

De Dominicis àd Septuageſima asſq;ue ad Feriam quarlam

Cinerum.

1 ( Uadrageſimæ ritus antiquior eſt quàm

Ppracedentium Dominicarum: nam
ab Apoſtolis tradita eſt, ex Ag natio Epiſtol. 5. &

1 §. Petro Romæ inſtituta fuit, ex Aadulpho

Propoſ. 6. & ideò à Quadrageſima ordimur in
hoc titulo, à qua reliquæ Dominicæ pendent.
2 Quinquageſima tribuitur Teleſphoro ab
eodem KRadulph. ibid. Diſt. 4. c. Statuimus, Cui
etiam Quadrageſimam tribuit Rupert. lib. 1. cap.
9. fortè ille Decreto firmavit, ut ait Baronius

anno 136. & 174. Sexageſima & Septuageſima

erant in uſu tempote Gelaſu I. er Axor. lib. o.
Cap. 16.
z Quadrageſima ſemper contigua Paſchati
fuit, non Epiphaniæ; quo die baptizatus Chri-
ſtus ſeceſſit in deſertum, ad jejunium quadra-
ginta dierum, unde Tert. adv. Pſychicos Cap.15.
nominat jejunium Paſchatis, quod nos Quadra-
geſimale, ut notat Baron. anno 73. num. 194.
Tres autem cauſas affert Enor. in Gemma lib. 3.
cay. 17. ut proxima paſſione Chriſti compatia-
mur eidem; ut item verno tempore libido faci-
lius concitata reprimatur; & ut ficuti Hebræi
ſtatim ac poſt quadraginta annes in terram pro-
miſſionis intraverunt, & de captivitate Babylo-
nis reyerſi ſunt, celebraverunt Paſcha; ita &
nos, peracto labore Quadrageſimali cum Chri-
ſto Paſcha celebremus, Addit quartam Durand.

V.

lib. 6. cap. 25. ut cum lactucis agreſtibus jejunii
Quadrageſimalis comedamus Agnum Paſcha-
lem,; id eſt Euchariftiam in Paſchate. Quinta fu-
it &. Iidori lib. 2. cap. 536. ad ſignificandum, vi-
tam noſtram laborioſam egere Chriſti paſſione
pro tolerantiæ cxemplo, & ope; ideò conjun-
ctim utrumque celebrandumeſt.
4 A numero dierum, vel à numero hebdo-
madarum ſumitur apud Auctores ſacrorum KRi-
tuum ratio harum Dominicarum. A numere
dierum Orado Romsan. Septuageſimam definit,
quaſi curſum ſeptuaginta dicrum uſque ad Sab-
batum in Albis, cujus Miſſa incipit, Eduxit
Dominus populum; ut recolamus, inquit, Al-
cuin. ſeptuaginta annos captivitatis Babylonicæ,
& noſtræ, quæ in ſeptennio hujus vitæ tranſi-
gitur, & finitur in Sabbato, id eſt, requie, unde
infra ORavam Paſchæ unum Alleluja cum Gra-
duali uſque ad prædiétum Sabbathum (Gradu-
ale namque diximus lamentum ſignificare) ad-
huc cantatur ante Evangelium, Gemma lib. 3.
cap. 35.
5 Sexageſima continet dies ſexaginta uſque
ad Feriam quartam Paſchæ; cujus Miſſa incipit,
Venite Benedilti, Ordo Romanus; ut per ſex
quaſi dies, quibus Deus operatus eſt in creatio-
ne mundi, & nos operemur bonum, ait Al-
cuin. juxta decem præcepta Legis, uſquequè
2 nobis

180
nobis dicatur, Venite benedicti, & præſertim
nos monet Honor in Gemm. &ρ. ut operemur ſex
opera miſericordiæ, de quibus Matth. 2. fi-
mul cum Decalogo ſex enim decies compo-
nunt ſexaginta.
6Quinquageſima cõſtat diebus quinquagin-
ta, uſque ad diem Paſchæ, Ordo Koman. ut per
qui nque ſenſus, Decalogo obſervato, Jubilæũ
remiſſionis conſequamur m Paſchate. Quinqua-
genari* enim numer* Jubilæi eſt. Hæc Alcuinus.
7 Quadrageſima currit uſque ad Cœnam
Domini, & Paſcha myſticum per quadraginta
dies, Ordo Roman. ut virtus Decalogi per qua-
tuor Evangelia impleatur, Alcuin.
8& Alii, & meliâùs à numero dierum jejunũ
ſumunt harum Dominicarum rationem: nam
Quadrageſima habet quadraginta duos dies ab-
ſtinentiæ à carnibus, &c. uſque ad Paſcha, qua-
ſi per quadraginta duas generationes veniamus
ad Chriſtum cum Matthæo cap. n. ut ait Hieron.
citatus à Durando lib. 6. cap. 32. Quèòd ſi velis
numerare tantuùm veri, & proprii jejunii dies 3
demptis Dominicis, erunt tri ginta ſex, hoc eſt,
decima anni pars; conſtat enim annus diebus
367. Alcuin. Eoſdem autem triginta ſex dies an-
te Paſcha, ut jejunarent alii, dem ptis non mo-
dèò Domiricis ob Reſurrectionem Domini, fed
etiam Feriis quintis (quæ Decreto Melchiadis
Epiſt ad Epiſc Hiſp. cap. 3. & habetur. de Con-
ſecrat. Daſt. 3. Zeiunium. ob Cœnam Domini &
Alſcenſionem Feria quinta celebratas exceptæ
fueranc à jejunio] indixerunt jejunii caput à
Qunquageſima, eoſdem etiam ut jejunarent a-
li, demptis prætera ſabbatis, ex Conſtantinop.
VI. cap. 57. in ſignum fururæ noſtræ quietis, an-
ticipaverunt jejunium à Sexageſima.
9 Adcditi ergo ſunt poſt S. Gregorium quatu-
or dies jejuni, ut ait Baron. anno y77. à Feria
quarta Cinerum ad Dominicam mmirùm term-
pore Caroli Magni, & Stephani Papæ, quo e-
ditus dicirur Ordo Romanus plenior quàm an-
teà; quod opinatur Carolus Myvarien. Epiſcop
in Comment. ſuis Canon. ut non modò decima
anni ſolveretur Deo, ſed ut jej unium quadra-
ginta dierum Chriſti integrè imtaremut; quod

fecuti alii, qui in Cœna Domini, & Sabbato

Comment. in Rubr. Miſalis Pars IV. Tit. V.

ſancto non jejunabant, à Quadrageſima cœ-
pere jejunium. Alii idem obſervare volentes
[demptis, ut diximus, Dominicis & Feriis .]
à Sexageſima jejunio initium dederunt. Alii
denique ſublatis à'jejunio etiam Sabbatis, ur
ſupra] à Septuageſima jejunium ſunt exorfi.
Hæc ferè omnia ex Epiſtola Caroli Magni ad
Alcuinaum; nimirúm ut quadragenarius jejunii
numerus à Chriſto, Moyſe & Elia comproba-
tus, conſummationem noſtram aptè ſignificet;
quæ conſiſtit tum in denarii perfectione nobis
promiſſi, tum in laboribus hujus mundi à qua-
tuor ventis delineati, & in corporis noſtri;
ex quatuor elemẽtis compoſiti, per anni quatuor
varia tempora exercitatione, & Edor. lib.2. cap. 36.
10 Gratianus de Conſecrat. Diftinkt. . Qua-
drag eſima. facit auctorem S. Gregorium additi-
enis quatuor dierum à Feria quarta Cmerum uſ-
que ad Dominicam: qu conciliari fortaſſe poſ-
ſet cum Baronio negante fuprà; quèòd nimirum
S. Gregorius nondum addiderat quatuer hos di=
es, quando Homiliam habuit ad populum, ex

qua, Baronins negat ab eodem additos eos fui-

ſe: deinde verò, antequam osierit, eos addidit
ille, ut eſſent quad raginta jejunii dies; quod af-
firmat Gratianus, & indicant Microl. cap. 49. &
Pamelins, qui volunt, Ofpcia quatuor dierum
additorum eſſe Sregoriana, & verè habentur in
Antiphonario rCSacramentarie & Gregorii niſi
& hæc à poſterieribus addita fuiſſe dicamus.
II Sed jam Quadrageſima noſtra conſtat die-
bus quadraginta ſex; quid ergo habet myſteriin
FHhner. in Gemma lib. 3. c. 41. docet quadragin-
ta ſex annis æ dificatum fuiſie templum, Joan.
2. id eſt corpus Chriſti, ibidem, & hoc modo
cxplicat: nam duedecim annorum erat beata
Virgo, quando Chriſtum peperit, vixit aurem
Chriſtus annis 34. & mortuus reſurrexit. Ergo
corpus Chriſti, cujus Mater fundamentum
fuit, ædificatum fuit quadraginta ſex annis, di-
rutum fuit in morte, & reædificatum in reſur-
rectione: nos quoque, ait ille, ædificemus noſ-
metipſes templum Domino quadraginra ſex di-
ebus jejunii quadrageſimalis. Eidem docet;
nomen Adam conſtare litteris Græcis, quæ fa-
ciunt numerum, more Græcorum, uadlragi nta
ex,

.

ſer, quoe
ſetormemn
cayeteten
12 Ma
urratiot
Porinicar
6, X elt .
ugeſmm
Fenkehd
Egehmm
gin xet
atthoc⸗
tenglo
Eenproon
loree
0
nno
nltte
Matce
Alimg
en
lecul
30
l,. ne
n. 0
Pbentn
ſmran.
Ikearot

V.

geſinn e.
re volente
E keris S
ennn Kli
abbxis, I
lunt exotſe
Mn
ri eſani
enmptobr.
ſenikeeg
kone nobit
ndi iqur
Dris noltri,
nniquunt
Nrchit
l,. OAr
frmadenti-
Dperumul.
onilepe.
d nimiram
tuothosd⸗
öprlun,
toseosfi⸗
eos alli
quoce⸗
Nn
vot cienun
mbentuir
rmill
Qcamn.
onſtarcie⸗
nykrii
udhgir⸗
m, ſon
oe moc
lat bentt
it auteln
le. Eige
mentunn
nnis,
in leiu⸗
musol⸗
len i⸗
ocet
gle ir
lagints
ſen,

De Dom. à Septuag. uſque ad Feriam quartam Cinerum. 181

ſex, quod Augaſtini eſt Tralt. in Zoan. lib. 1o.
reformemus itaque his diebus quadraginta
ſex veterem hominem in bonis. Hæc ille argutè.
12 Maximè verò omniurn mihi placet Anu=
ert. Abbas lib. g. cap. 2. qut nas Dominicas or-
dinat ratione hebdomadarum uſque ad quartam
Doininicam Quadrageſimæ, quæ dicitur Læta-
re, & eſt Paradiſi propria quædam imago. Se-
ptuageſima, inquit ille, dicenda eſt, quia per ſe-
ptem hebdomadas ad illam Lætare, pervenitur,
Sexageſima , quia per ſex, Qunquageſima,
quia per quinque, Quadrageſima, quia per qua-
tuer; hoc eſt, per ſeptem ætates mundi ad cæ-
leſtem gloriam, per ſex ætates ad gratiam Re-
demptionis noſtræ. Fuſius ille. Dominica verè
Laætare eſt lætitiæ: unde eo die convivium le-
gitur à Chriſte celebratum, Joan. 6. quod eſt
imago Paradiſi; ſemel, & iterùm dicitur, Læ-
tatus ſum in bis, & c. ad Miſſanm adhibentur Dal-
maticæ, quæ ſunt lætitiæ, I. part. tit. 9. n. 6. pag.
J3. & prætereà (quod tamen ad communem
Mſſam non ſpectat) in argumentum lætitiæ,
Papa eo die defert in manibus auream Roſam:
de qua lege Durand. lib. b6. cap. 72.
13 Omittuntur à Septuageſima Cantica læti-
tiæ, Gloria in excelfes, & Alleluja, dicttur Tra-
tus, id eſt luctus, ut docuimus in Rubric. gene-
ral. i. part locis ſais cauſa mœftitiæ, ex Ordine

Kkom. Officia verò trium harum Dominicarum

habentur in Antiphonario & Sacramentario Gre-
goriano. Quòd ſi Septuageſima venerit ante Pu-
rificationem, ſecunda & tertia Oratio non mu-
tantur, ita ut ſecunda ſit de beata Virgine, cujus
partus adhuc celebratur. Idemque fiat in Sexa-
geſima & Quinquageſima.
14 In Feriis autem omittitur Tratctus, quia lu-
ctus ſolemnis eſt in concurſu populi tantùm fa

ciendus, ut mox dicemus.
15 In Collecta Sexageſimæ occurrunt duo,
ræter Regulas ordinarias. Alterum eſt, quod
dicitur Collecta de S. Paulo ſine Collecta deS.
Petro; qui in Feſtis eorum & commemoratione
per annum nunquam dividuntur, ut patet. Al-
terum eſt, quod licèt in prima Collecta fiat men-
tio de fſancto Paulo, tamen in Oratione Acun-
&tis adhuc fit de eodem commemoratio, contra
illud, quod habetur ſuprà pagina 22. 23. de Miſ-
ſa votiva Apoſtolorum, quæ excludit Oratio-
nem Acunätis. Sed nota novum titulum Statio-
nis, quæ, ut in Miſſali dicitur in Sexageſima, eſt
ad ſanctam Paulum; & item nota, quèòd nomi-
nat Eccleſia ſanéctum Paulum occultiori nomi-
ne Doctoriz Gentium. Titulns autem Stationis
non eſt Feſtum, neque commemoratio, neque
quid votivum: at Regula illa, De eodem bis
non fit in eædem Offcio, valet in Feſtis, Comme-
morationibus, & votivis, non in titulo Statio-
nis, & occulto præſertim nomine, vel tacito,
verbi gratia Apoſtoli cognomine in noſtro ca-
ſu; quæ ſicuti in Ofſicio non excludunt com-
memorationem communem, ita neque in Aliſ-
ſa Orationem Acuntctis, quæ ut aliâs diximus,
correſpondet ſuffragiis communibus Ofhcii di-
vini. Simile quid habemus in Feria quinta Do-
minicæ tertiæ Quadrageſimæ, in cujus Colle-
cta nominantur quidem ſani Coſma & Da-
mianus (tacito fortaſſe hac de cauſa cogno-
mine Mariyrum, quia de iisdem ibi fi mentio
titulo tantùm Stationis) ſed inde neque in Of-
ficio, neque in N. Orationis Acunctis, in pro⸗
pria eorum Eccleſia, omitti ideò debet conſueta
commemoratio eorundem tanquam Marty-
rum inter fuffragia communia, & tanquam titu-
larium Eceleſiæ propriæ.

De Feria quarta Cinerum, uſq; ad Dominicam de Paſſone VI.

1 F Eria quarta Cinerum ſeu dies Cincrum,
ut Maximut Taurin. ait in HBomil. non
eſt caput quadrageſimæ, & ideo adhuc Veſpe-
ræ non cantantur mane; ſed initium pœniten-
tiæ eſt, unde & Cineres eapiti imponuntur be-
dicti, eæ Ordin. Nom. ut recordemur originis
& finis noſtri, exæ Rupert. lib. 4. c. o. Porrò in
hac ipſa Feria quarta cœpit Chriſtus jejunare,

qui Feria tertia baptizatus eſt, ut rectè probat
Durand. lI. 6. c. 25. & die 16. Februari Feria
ſecunda jejunium perfecit, ut docet Torniellus
noſter Timo ſecundo Annal. ſacrorum, anno
gos! . num. . cùm ſine dubio illud inceperit die
ſeptima Januarii poſt Baptiſmum, qui accidit die
ſexta Januarii.
Rubricæ Cinerum ſunt.

Z 3 2 Ante

182 LComment. in Rutr. Mipeali, Pars IV. Tit., VI

2 Ante Miſſam benedicuntur Cineres a facti de ramis olivarum, ſive aliarum

arborum, præcedenti anno benedictis, hoc modo. b Finita Nona, Sacerdos

indutus pluviali violaceo, vel « ſine caſula, cum miniſtris 4 ſimiliter indutis, e

procedit ad benedicendum Cincres in vaſe aliquo /ỹ ſuper Altari poſito. Et pti⸗
mè cantatur à Choro Antiphona, Exaudi, &c. 4

a Faltis de ramis olivaram.) Ut ſicut Cine-
res ad humiliationem diſtribuuntur, ita & pet
humilitatem ſpem habeamus futuræ gloriæx,

quam deſignavit proceſſio Palmarum. Cineres

itaque ſunt reliquiæ gloriæ Chriſti, & quali ſe-
men gloriæ noſtræ; debent autem efle aridi,
non in modum luti, ut declaravit ſacra Rituum
Congregatio 23. Maii ibo.
b Finita Nona.] Quia Miſſa in diebus jeju-
niorum cantanda eſt poſt Nonam. in part. 1. Rub.
tit. II. Rum. 2. pag. 39. Præparantur Thuribu-
lum, navicula, & vas aquæ in angulo Altaris,
Cerimon. Epiſc. lib. 2. cap. 19.
C Sune caſula.] Ut habetur 1. part. tit./9. n.
g.:pag. 72. aſſumit autem Pluviale, ut ibad. num.
. srriite, mndutit.) Et quidem ſine Dalma-

ticis. In Eccleſiis autem præcipuis cum Planetis
plicatis, in aliis minoribus Alba amicti mini-

ſtrent, at t. part. tit. g. num. 6. & 7. pag. 74. ſi⸗
ne manipulis, Cerim. Epiſe. lib. 2. cap. 2. mu. 17.

& Procedit ad benedicendum.) De Sacriſtia

ad Altate; Acolythique tantùm præcedunt cum
Cancdelabris accenſis. Miniſtri pares Celebranti

procedunt, quia Pluviale habet, ex Cerimog.

Epiſg. lib. I. cap. 57. iss ſene. .
f Ssper Altari.) Hoc eſt in cornu Epiſtolæ,
Carimon. Epiſcop. lib. 2. Capit. 19. ita ut ſit vas
inter Miſſalc, & cornu. Celebrans, oſculato Al-
tari in medio, accedit ad librum, ubi ſtans inter
utrumeue Miniſtrum, Cerimon. Pap. lib. 2. ſelt.
I. ap. 29. & 41. quia Pluviale habet, legit Anti-
phonam, Exaudi, &c. quzæ cum ſequentibus
habetur in Antiphonario CGregorian“o.

3 Deinde Sacerdos in cornu Epiſtolæ, non vertens ſe ad populum dieit, &c.

Adde, manibus junctis, & dum benedicit
manu dextra Cineres, Diaconus elevat à dextris

fimbriam anteriorem Pluvialis; & ideò ſtare de-
bet illi à dextris, non poſt eum, ut diximus.

2 Poſteà Celebram, g impoſito incenſo in Thuribulo, ter h aſpergit Cine-
xes aqua bencdicta, dicendo Antiphonam, Aſperges, ſine cantu, & ſine Pſal-
mo, & 1ter adolet incenſo. Deinde mw dignior Sacerdos ex Clero accedens ad Al-
tarc, imponit Cinerem Celebranti n non genuflexo. Si verô non adſit alius Sa-
cedos, o ipſemet Celebrans, genibus flexis coram Altari ſibi Cineres imponit in

Capite, nihil dicens, & cantatur ſtatim à Choro Antiphona.

g = imcenſo in T uribulo.) De more,
& cum benedictione, miniſtrantibus Diacono
G& Thuriferatio.
h Aſpergit.] In medio à dextris, & à ſini-
ſtris Cinerem, delato vaſe aquæ ab altero ex
Acolythis, & aſpergillo ſine oſculis dato Dia-
cono, qui deinde cum oſculis tradit Celebrãti.
14 Aſeerges. Totum verſum diet, & nihil
ræterea.
I Zer adolet.) Eodem modo quo aſperſit.
m. Dignior bcerdos.) In ſuo habitu, ſine

Stola cum habitu Chorali, Cerim. Eypiſc. cit.
ftans imponit Cinerem dicens, Memento homso,
guia pulvis es, &c. Ordo Kom. At, ſi cinis eſt,
cur dicitur pulvis? Gex. 15. dicebat Abraham,
Cim ſim pulvis, & cinis. Cinis enim mixtus pul-

verc inutilis eſt e Chryſoſt. Elom. 23. Epiſt. 2. ad

Corinth. divilim vero utilia lunt.
n RNon gennfiexo.] Stanti quidem, facie ver-
ſa ad popuſum, ſed capite inclinato; imponit
autem in formam Crucis, Cerim. Pap. lib. 2.
gap. 77. “B
Hr.

N
0
unpo⸗
El ge
S
impo
genit
6 .
(OO
in⸗
61
Fah
Ge th

Alati
jman⸗
4
lupe
ninße
Cnnter
Nel
Iu
llit,
lb.Cer
wiean⸗
in P1
76
nt ſel
luml
. F.
1b,E!
Gniin
dlue
Kelt
in ic
umn,
Mümir
inker
Chut
E
Cin
Cen
con
lit

.
Alunun
Nrenlg
nd

mn Dhnrd
hicti mi.
el
P.2 ,
De Ronſi

Xx (onus

u l
le
OCllro.
iluwine
ANal
Egt n⸗
lequenhn
.
edltuete
luüns
gi (e⸗
le li
eN
Ans
hnponn

, ⸗ 1
Uenngs,
ſeinsch
Abrdum,
innxe

laene
inpont

. 9 1⸗

ℳ

]

De Teria quarta Cinerun, eſefs ad Dom. de Paſſtont. 183

o Loſemet Celebrant.) Non debet Diaconus
imponere Sacerdoti Cineres. Convenit autem,
ut genibus flexis coram Altari ſibi eo caſu im-

ponat, quaſi à Chriſto illos recipiat, cui fle⸗
ctitur omnme genu, & ad exemplum humili=-
tatis.

P Sacerdos verò, dum cantantur Antiphonæ, & Reſponſorium Primè
2. „

imponit Cineres dignioti Sacerdortl, à quo ipſe accepit; deinde miniſtris paratis,

genibus flexis coram Altari, dicens.
p Sacerdos.] Stans aperto capite, & Dia-
cono tenente à dextris ejus vas Cinerum, Ceæ-
rim. Epiſo ubi ſup. Aperto, inquam, capite di-

ſtribuit Cineres, Candelas, & Ramos, ex De-
creto ſacræ Rituum Congregationis 15. Zulti

6⁶ Poſteà / vemunt alii, primò Clerus per ordinem, deinde populus, &
gemibus flexis ante Altare ſingulatim tecipiunt Cineres à Sacerdote, ut dictum eft
de mimiſtris. Completàâ Cinerum im poſitione Sacerdos dicit, Dominus vobiſcum.

q Feniunt ali.) Cum debitis revetentiis
Altari, & Celebranti ante & poſt, & manibus
t Populus.) Extra gra dus Altaris ad cancel-
los populus congruentius recipit Cineres: fœ-
minis etiam non ſupra velum, ſed ſupra capillos
dantur Cineres, ſi fieri poteſt commodè; ne be-
nedictus cinis ſupra velum deperdatur.
In fine diſtributionis ante Orationem Con-
ecedat, tergat digitos Celebrans in angulo Alta-
tis. Cærimon. Epiſcop. loco citato, cum aqua &
mica panis. Deinde dicitur Miſſa, in qua hæc
ſunt propria.
7 Graduale dicitur cum Traéctu, Domine,
non ſecundum peccata noſtra, &c. non ex Ord.
Rom. ſed ex noſtra devotione, inquit Microl.
cap. 5o. ꝗuod repetitur in Feriis ſecandis, quar-
tis, & ſextis, idem, ibid. Cur non in aliis Feriis
uia in prædictis tantum erat populi concurſus
ad luctum ſolemnem, quem ſignificat Iractus:
& eſt in Antiphon. Gregor. eadem ratione, qua
in iiſdem Ferüs dicuntur Officium defuncto-
cum, Plalmi Graduales, & Pœnitentiales; quia
nimirum Ktitia Dominicæ minui debet ſtatim
in Feria ſecunda: tum in quarta venditus fuit
Chriſtus, & in ſexta fuit Cruei affixus. Præfatio
Quadrageſimalis ex Pelagii Decreto quotidie
dicitur, Microl. loco ecitato, etiam in Dominicis
Gemma lib. 4. 6. 12. quamvis non jejunemus,
eontra quoſdam, quos confutat Durand. loco
Gitato.

3 Duplex Oratio in fine Miſſæ additur cum
humiliatione: Humilitate capita, & c. er Ama-
lar. Iib. 3. Cap. 32. vide ſupra 2. par. Rubric. tit.
II. num. 2. pag. 15 . ſed non in Dominicis, in
quibus Communio fiebat populi, cujus loco ſuc-
ceſſit in Feriis Oratio illa duplex, unde & in iiſ-
dem humiliatio eſt omittenda. Microl. e. i. O-
rationes autem Miſſæ ſunt eædem quæ in Jacra-
mentärio G regoriand.
9 Feriæ quintæ feſtivæ habitæ ſunt à ſancte
Silveſtro ſucceſſore S. Melchiadis & ideò non
habuere Officia propria à ſancto Gregorio I.
Gregorius deinde diéctus Junior, id eſt Il. Oſh-
cia propria & Miſſas quæ addita ſunt Antipho-
nario & Sacrament. Gregorii) iſdem diſtribu-
it, Walafr. c. 20. imo er Baronio anno 231. jeju-
nium in iiſdem inſtituit Eccleſus, in quibus ad-
huc non agebatur; & ideò Evangelia ferè o-
mnia, quintis Feriis aſſignata, communia ſunt
alis diebus extra Quadragefimam.
10 In Sabbato Cinerum idem eſt Offcium
Miſlæ quod in præcedenti Feria 6. quia poſteri-
us eſt ſancto Gregerio, ex Microlog. cap. 49⸗
cum Oratione tamen diverſa, in Sacramentario
ſanbti G regorii.
II In Dominica prima Quadrageſimæ nihil
occurrit notandum, niſi quòd ea contingit ali-
quando die 6. Februarii, ut in Tabuls . Calen-
darii noſtri perpetui, & ea ipſa dies eſt, e An.
guſtino Torniello in Annal, qua Chriſtus tenta-
tus fuit, ut in Eyangelio Dominicæ.
12 Feria

184 Comment. in Rubr. Mibalis Pars IV. Tit. VI. & VIl.

12 Feriæ Quatuor Temporum, ex Decreto
Gregorii VII. tanquam à Majoribus eo tempo-
re inſtitutæ, habent Officia ia Secramen. Janltti
Gregoru, & Lectionario ſantti Eieronymi, de
quarum ritibus vide quæ diximus ſupra de Ad-
ventůs Quatuor Temporibus, ubi, cur Evan-
gelium 2. Dominicæ uadrageſimæ ſit idem ac
Sabbati præced. indicavimus.
13 Dominica 2 habet Miſſæ Ochcium non
Gregorianum; ex Microlog. cap. 24. & 29. &
er Pamel. Dicta eſt vacans, hoc eſt ane Officio
proprio: nam Introitus, Graduale, Offertori-
um, & Communioe ſumpta ſunt de Feria quarta
præced. Reliquarum Feriarum & Dominicarum
ſequentium Officia partim in Antipp. partim in
Sacrament. Gregor. habentur, paucis Oratie-
nibus mutatis in aptiores.
14 In Feria 5. Dominicæ 3. habetur Collecta
de SS. Coſma & Damiano, de qua vide ſupra
tit. præced. numero! j. pag. Iä1.
I5 Feria 4. Dominicæ 4. variatur Mifla, cui
datæ ſunt duæ Lectiones, ut in Feria. 4. Tem po-
rum, putant aliqui, ad indicium futurarum in

Sabbato ordinationum. Sed hac die Gebat Scru-
tinium baptizandorum in Paſchate, & inter ſe-
ptem Scrutinia hoc erat maximum, Ordo Rom.
quod Scrutinium non eſt in uſu hodie, ſed ta-
men Miſſa eſt eadem, in qua Catechumenis di-
citur in Introitu, Effunaan, ſuper vos aquam
mundam, & idem repetitur in prima Epiſtola:
tum dicttur Lavamini, in ſecunda, & in Evan-
gelio cæcus natus nondum lotus Catechume-
num repræſentat, eæ Aug. in omzil. illius Feriæ,
à qua Feria uſque ad Paraſcevẽ jejunabant quin-

decim diebus, demptis Dominicis ex Kuap. lib.

4. C. 5. Cauſas autem Scrutinii in hac Feria 4.
vide apud Haor. in Gemmalib. 3. C. y.
16 In reliquis diebus nihil novi occurrit de-
clarandum uſque ad Dominicam de Paſſione,
exceptis Ordinationibus, quæ in Sabbato Sri-
entes, ita dicto, quia Introitus Miſlæ incipit à
verbo Sitientes, conceſſæ ſunt ex Decreto Gela-
ſii I. Diſt. 25. Ordinationes Preshbyterorum „de
quibus eadem eſt ratio cum aliis Sabbatis Qua-
tuor Temporum, ut ſuprà nos diximus.

De Dominixa de Paſſtone, &ß Hebdomada maſori. VIl.

1 N primis Veſ peris Dominicæ de Paſſione
ILeetdmm Cruces & Imagines, ex Cerim.
Epiſc. lib. 2. c. 20. hoc eſt ante Veſperas; velum
autem non debet habere ſecum aliam immagi-
nem: & illud velum, quo teguntur Cruces,
ſit potius violaceum quam nigrum ſalbum ne-
quaquam niſi aliud ſtatuatur infra; quo ritu ſi-
gnificatur, jam Chriſtum non in palàm ambu-
laſſc apud Judæos hoc temꝑore, & abſcondiſſe
ſe, ut in Evangelio Dominicæ dicitur.
2 Rupert. lib. f. c. I. probat veriſimiliter in
Veſperis Sabbati aute Dominicam de Paſſione
coactum fuiſſe Concilium adverſus JESUM,
ideoque mæſtitia major convenit Eceleſiaſticis
Ofhciis: & hinc in Introitu tacetur Gloria Pa-
eri, apud quoſdam, inquit ille; ſed Ordo Non.
cxpreſſè omittit, ut & nos humilitati ſtudentes
omittamus excelſa noſtra, ait Alc.
3à Omittitur etiam qudica me Deur. ita Gem-
ma lib. 7. cap. 117. & quis officia hujus Domi-

nicæ ſunt media inter dies Quadrageſimæ &
ſequentes de Paſſione, ideò fortè dicta eſt ab
Ora. Roem. Dominica mediana, uti etiam à Ge-
laſis Diſt. tit. præced. num. 17. citata
4 De duabus Orationibus, non tribus, & de

Præfatione de Cruee diximus za 1. part. Rubr.

tit. 9. & 12. pag. 20. Gc. & 73. teſtatur autem

Microl. cap. 6o. Bræfationem de Cruce non di-
ci ſolitam ante Palmas, qui mos duravit uſque

ad Pium V. à quo ſtatuta eſt Præfatio de Cru-

ce ab ipſa Dominica de Paſſione.
§ In Sabbato ante Palmas officium nen eſt
Gregorianum ex Amal. I. tI. G. 9. tamen congru-
uum legitur Evangelium in quo habetur, quèd
in craſtimim turbæ obviavere Chriſto: ergo
Juæ narrantur initio contigerunt hac die. Ofi-
cium Miſſæ, hoc eſt Introitus „Graduale, Of-
fertorium, & Communio, ſunt de Feria 6. præ-
cedenti, quia olim Sabbatum vacans dicebatut,
in que Papa elecmoſynas da at.
6 Dominica

61
hem .
Ppolan
Sckl
um,
lechel

Giuno

Nonnire
Uelgi
10 he
Merol

7
tuell
Aube
mede
Auin

Den
yhe
4he
lkin⸗
ol
andeli
1
1oloe,
brel
t . l
clahli
lolum,
b /,.
upen
8I
intone
Non
ianad
Cra

9!

ue

ſene
ans

7

dn
Linnt.
MA
mente
1 gin
liter
Lerhune
eke
ungi
lern 4
4.
cuttee
Du
n .
“
tobet
/

1.

einel
bc/

n,0r

bupkt
7. N.
N unn
l⸗
itie

eC

nnntl
Cr
,
D:ei
e 0.
1,.
chin⸗

Unn

6 Dominica Palmarum dicta eſt Ord.

KRom Palmiatum, ſive Florum, ſive Ramorum,

Holanna, Paſcha petitum, ſive comnpetentium,
id eſt ſimul petentium Symbolum ante Baptiſ-
mum, ex Aleuino, & Capitulavium, quia in
hac die lavabantur capita ungendorum in Sab-
bato ſancto, ex GHid. lib. I. c. 27. item Hebdoma-

da major apisd Chr pjj. Hom. 3e in c. o0. Gen. ꝗu
nomine eam vocat etiam Cleme. lib. 5. Conſt. 39.

vel quia in ea maxitna parſimonia vel quia in
ca Officium majus celebratur. Ordo Konz. addit
Microl. c. 2. Majorem dici, ob ſanctiſſimum

De Dom. de Paſſtone, & Hebdomada majori.

Dominicæ Paſſionis Sacramentum. Mem Chry.
ſaſt. appellat Magnam, quia magna: inquit,
& ineffabilia bona in ea contigerunt. Item
appellatur Indulgentiæ, ob pœnitentes ab-⸗
ſolvendos publicé, Henor. in Gem. I. 3. cap. 72.
Item Pœnoſa, & Sancéta, ob Chriſti Paſſionem,
& impios juſtificatos, Dur. lib. 6. cap. 6z. Au-
thenticu n Oſpcio Ambroſiane, & dicitur ctiam
Ultima 4 S. Apibroſ. Epiſt. 33. quia ultima eſt
Qsadragelunæ.
In benediétione Ramorum Rubricas attende
Miſſalis, quibꝰ addem alias minutiores de more.

7 Completà Tertiâ, & factà aſperſione aquæ, more ſolito, Sacerdos indu.
tus Pluviali violaceo, vel ſine caſula, cum a miiſtris ſimiliter indutis procedit
ad benedicendum tamos palmarum, & olivarum, ſive aliarum arborum, c in
medho ante Altare, vel ad cornu Epiſtolæ poſitos. Et primò cantatur à Chore

Antiphona.
Benedictionis Palmarum mentio eſt, anne
S87/2. apud Baron. ſub Joanne VIII.
Alperſio aquæ, de qua Rubr. fit à Sacerdote
ſtatim ac venerit ante Altare.
Acolythi ante aſperſionem aquæ deponant
candelabra ſuper Credentia.
a Miniſtris ſimiliter indutis] Hoc eſt fimili
colore, ſed ſine Dalmaticis, cum Caſulis plica-
tis, vel in albis juxta ſupradicta tit. 9. 2. 6. & 7.
part. I. pag. 5. & 7y. Manipulos autem in hoc
caſu Miniſtri portant, quia cantaturi ſunt Epi-
ſtolam, & Evangelium.
b Præcedit ad benedicendum. De Sacriſtia

jam venit Celebrans, præcedentibus Acolythis

cum candelabris, ut ante Miſſam, ſine Thuri-
ferario, & cum miniſtris, capite cooperto, hinc
inde à latese Celcbrantis, ut in ſimili caſu Cæ
rim. Epiſe. l. I. 6. 1y. & lib. 2. &. 30. & 71. quia
Pluviale habet. Quate verbum procedit hoc loce
non ſignificat motum localem à Sacriſtia, ſed
quèd, finita aſperſione, proſequitur benedicti-
onem Palmarum, aſcendendo ad Altare, quod
oſeulatur in medio, & deinde in cornu Epiſtolæ
cantando, ut in Miſſali.
c li m te Altare.) Ita Ordo Komann?⸗,
ſed eſt comodius, quòd ad cornu Epiſtolæ
ponantur Palmæ, & rami.

8 Deinde Sacerdos ſtans in cornu Epiſtolæ, non vertens ſe ad populum, dicitè
in tono Orationis Miſlæ Ferialis, Dominus vobiſcum.

Non diducit manus, ſed junctas eas tenet, et-
iam ad Oremus, & ad Orationes, quia ſumus
extra Miſſam, & Miniſtri pares ſint Celebran-

ti hinc inde, ut, quando erit opus, comme-
dius Diaconus elevet fimbriam Pluvialis à dex-
tris.

9 Poſteà Subdiaconus in loco ſolito cantat ſequentem Lectionem in tono E-

Eadem prorſus facit quæ pro Epiſtola Miſ-
ſæ, in cujus fine non tamen defert librum Cele-
brantis ad cornu Evangeli, quod legit Cele-

piſtolæ, & in ſine oſculatur manum Sacerdotis.

brans, ſi velit, in cornu Epiſtolæx; & reſu-
mit, ſi ca utitur, Planetam plicatam Sub-
diaconus.

10 Interim dum cantatur . Diaconus ponit librum Evangeliorum ſuper Altare:

Jom. I.

Aa Se.

——

186

Comment. in Rubr. Mißalis Pars IV. Tit. VII.

& Sacerdos, miniſtrante Diacono naviculam, ponit incenſam in Thuribulo.
Heinde Diaconus dicit, Munda cor meum, accipit librum de Altari, petit bene-
dictionem à Sacerdote, poſteà Subdiacono librum tenente, medio inter duos A-
colythos tenentes c andelabra accenſa, ſignat librum, incenſat, & cantat Evan-

gelium, ut infra „more conſucto; quo finito ſubdiaconus detert librum oſcu-

landum ſacerdoti, qui & incenſatur à Diacono.

Non diſcedit Celebrans à cornu Epiſtolæ. O-
mnia fiunt, etiam à Thuriferario, prout ad E-
vangelium Miſſæ diximus 2. part. tit. 6. n. 5. pag.

9⅝. hic adde tamen, quòd Diaconus Caſula
plicata utitur, incenſato Celebrante priorem rs-
ſumit, eo modo quo diximus pag. 14.

II Poſt hæc benedicuntur rami. Sacerdos ſtans in eodem cornu Epiſtolæ dicit in
tono Orationis ferialis, Dominus vobiſcum.

Eodem modo cantat Præfationem manibus
junctis, aſſiſtentibus hinc inde Miniſtris, cum
quibus dicit Sinéctus & c, cùm autem manu be-
nedicturus eſt ramos, Diaconus elevat à dextris
fimbriam Pluvialis anteriorem; Celebrans ve-
10, dum dextera ſignum Crucis facit, ponit ſi-
niſtram ſuper Altare; ex Rubric. gener. part. 2.
it. 3.n. j. pag. ö1. tit. 2. num. 5. pag. 103. In O-
rationibus nihil eſt detrahendum, neque mu-
sandum, licet benedicantur rami arborum, nen
palmæ, nec olivarum rami: quia ii rami arborum
ſuccedunt palmarum loco, & à populo eo die

vocantur palmæ. Neque Romæ (ubi ſaltem o-
livæ benedicuntur, non aliæ inferiores arbores)
tacentur ea verba in quarta Oratione, cætera-
rumque arborum: neque eſt mendacium, ſicuti
non eſt mendacium dicere in Paraſceve, Ecce
lhignum Crucis, adhibita tunc cruce argentea à
Celebrante.
12 Circa finem quintæ Orationis, Acoly-
thorum alter accipit de Credentia vas Aquæ
benedictæ cum Aſperſorio, & unà cum Thu-
riferario accedit ad Celebrantem prope Dia-
conum.

13 Celebrans ponit incen ſum in Thuribulum, deinde ter d aſpergit ramos A-

quà benedictâ, dicendo Antiphonam, e Aſperges me, ſine cantu, & ſinc Pſalmo,

& ter p adolet incenſo.
d Aſpergit ramos.) Ordo Row. accepto ni-
mirum aſperſorio de manu Diaconi cum ſolitis
oſculis & reverentiis. Aſpergit autem ter, id eſt
in medio, à dextris ramorũ, & à ſiniſtris eorum.
e Aſperges me.) Submiſſa voce Verſum il-
lum tantùm.
f Adolet incenſo.] Ords Nomanus, eo modo

74 Completâà benedictione,

ſcilicet quo aſperſit, nihil dicens. Diaconus au-
tem in aſperſione. & incenſatione elevat funbri-
am Pluvialis; rurſus Celebrans in cornu Epiſto-
læ, ut prius, adclit quæ ſequuntur in Miſlali.
Benedictio hæc brevior eſt quàm ſit in Ord⸗
ne Romano, ſufhciens tamen demptis Oratio-
nibus, quæ multè plures habentur ibi.

dignior ex Clero accedit ad Altare, & dat

rimum benedictum Celebranti, qui non genuflectir, nec oſculatur manum dan-
tis Poſteà Celebrans ſtans ante Altare verſus ad populum, diſtribuit ramos, pri-
mm digniori, à quo ipſe accepit, deinde Diacono & Subdiacono paratis, &
aliis Clericis ſingulatim per ordinem, ultimò laicis, omnibus genuflectentibus, &
ramum ac manum Celebrantis oſculantibus, / exceptis Prælatis, ſi adſint.

Dignier eæ Clero.) Dignior, qui dat ra- eidem ſtanti dabit, & cum oſculo rami ab utre-

mum Celebranti, ſtans in ſuo habitu ſine Stola, que facte, non manus; deponit autem Cele.-

brans

btane
Aliis
Kribu
lemt
uterin
mic
bole
tust
bu
ler⸗

(e

.

rbel
itbene.
D
Aben.
mole

A

oreinge

ecieti

ſleno⸗

Gdors⸗

(Ae.

inire.
e,
benet

Aal
7

umn Te

ge

De Domin. de Paſſne, &' Hebd. majori.

brans ramum ſuum in manu Acolythi, & dum
aliis aperto capite, ut diximus pag./53. ſtans di-
ſtribuit, Diacouus à ſiniſtris ejus miniſtret ei-
dem ramos, eos tantùm oſeulando, depoſito
interim ſno ramo ſuper Altare. Alter Acolythus
miniſtrabit Ramos Diacono ſine oſculis.

187
h Erxceptir Pralatis.] Canonici quoque non
oſculantur manum Celebrantis Canonici, e
Cærimenial. lib. 2. cap. 77.
Si populus eſt muſtus, poterit alius Sacerdos
mitti, qui diſtribuat laicis, ſed Ordo Romanus à
Celebrante diſtribui jubet.

15 Poſteà fit i Proceſſio. Et primèò Celebrans/ imponit incenlum in thuri-

bulum: & Diaconus vertens ſe ad populum dicit: Procedamus in pace- Et Cho-
rus reſpondet: In nomine Chriſti, Amen. Præcedit Thuriferarius m cum thuri-
bulo fumigante: deinde n Subdiaconus paratus, deferens Crucem, medius in-
ter duos Acolythos cum candelabris accéis: ſequitur Clerus per ordinein, oultimo
Celebrans cum Diaceno à ſiniſtris, omnes cum ramis in manibus: & cantantux

ſequentes Antiphonæ, vel omn?es, vel aliquæ, quouſque durat Proceſſio.

i Proceſio. Tradit Ordo Romanus.
1 Inponit incenſum. Miniſtrante Diace-
no, & Thuriferatio, cum benedictione,
de more.
m Cum Thuribulo famigante.]ut quaſi ſter-
nat viam Crucifixo ſequenti cum odore incenſi:
vel quaſi Chriſtus trahat poſt ſe ſequentes in
odorem unguentorum ſuorum.

prà, & ille idem qui ſuprà, non aliùs defert Cru-
cem inter Acolythos, cujus uſum in proceſſio-
ne antiquiſſimum docet Baron. anno ʒos. ut part.
1. diximus tit. Iy. nx. 3. pag. t. & prædicti qua-
tuor deponunt alicubi ramos ſuos, ut commo-
diùs geſtent alia.
o Ultimo Celebrans.] Cooperto capite, &
cum ramis in manibus ſuis, tam Celebrans quàm

n Sebdiaconns paratus.) Eo modo quo ſu- Diaconus.

16 In reverſione Proceſſionis, duo vel quatuor cantores intrant in Eccleſiam, &
clauſo oſtio ſtantes verſa facic ad Proceſſionem, incipiunt v. „ Gloria, laus, &
decantant duos primos Verſus. 4 Sacerdos verò cum alis cxtra Eccleſiam repe-
tit eoſdem. Deinde qui ſunt intus, cantant alios Verſus ſequentes, vel omnes, vel
partem, prout videbitur: & qui ſunt extta, ad quoslibet ſuos Verſus reſpondent,
Gloria, laus, ſicut à principio- Poſteà ſubdiaconus haſtili Crucis r percutit por-

tam: qua ſtatim aperta, Proceſſio intrat Eccleſram cantando n.

Gloria, laus.) Duodecim tantùm Verſus
habet Ordo Komanas, & auctor eorum dicitur
fuiſſe Aurelianenſis Epiſcopus, de carcere id-
circo liberatus, lege Darand. lib. 6. cap. 67.
Quam Hiſtoriam deſcribit etiam Baronius an-
no b. probatis Autltoribus.
q Sacerdos cum aliit.] Sacerdos cooperto

capite. Subdiaconus prope portam in medie,
verſa tunc imagine Crucifixi ad Sacerdotem.
1r Percutit pertam.] Semel in ima parte por-
tæ, & cum ima parte haſtilis, ex Cærimoniali
Papæ libro ſecando capit. 39. & Rituali Romano
Pauli F. tum ad Altare deponit Crucem prope
Credentiam, ſi Miſſa ſequatur ſolemnis.

I7 E. Ingrediente Domino, &c. Habet Ordo Romanus.
18 Deinde celebratur Miſſa, & rami tenentur in manibus dum cantatur Paſſio

& Evangelium tantùm.

Adtotam Miſſam tenebantur rami in Ordine minia Crucis narratur, ejuſdem victoria per ra-
Rem. ſed ad Paſſionem omnino, ut, dum igno- mos oſtendatur. Celebrans autem dum legit in

„ .
7

Aa z

— cornu
4

w

188 Comment. in Rubr. Mißalis, Pars IV. Tit. VII.

cornu Epiſtolæ Paſſionem palmam teneat ſini-
Ktra manu, Cærimon. MWarcell. lib. 2. cap. 141.
idem & miniſtri faciunt. Miſſa habetur in Anti-
phonaris & Sacram. Gregorian Uicaque di-
citur Oratio, quæ à S. Ambroſio accepta eſt, e
Parrelio, de Feria 6. in Paraſceve Ambrolſ.
19 In Miſſa legitur Paſſio à Marthæo ſcripta-
nam Alexander Papa inſttuit, Paſſionem legi
hoc tempore à quatuor Evangeliſtis ſcri ptam,
eodemque ordine quo ipſi ſeripſerunt, Durand.
e. 6 refert & Anguſt. Sermone 114. de Tempo-
re, uno tantùm die Paſſionem legi ſolitam fu-
le & ſecundum Matthæumn, & cüûm ille vo-
luillet eam legi juxta quatuor Evangeliſtas, fa-
ctum quidem eſt, ſed cum auditorum ob novi-
tatem perturbatione.
Notæ illæ † C. S. non ſunt antiquæ, aucto-
zem habent incertum, & puto eas ſignificare
Chriſtum, Chroniſtam, Synagogam: alii,
Chriſtum, Cantorem, Succentorem: nam Dia-
coni dicuntur hodie Cantores Paſſionis in Cæ-
ztm. Vox autem Serçentor non eſt nova aut re-
cens in Ecelcſia Latina; quam ego legi inter di-
ghitates Cathedralis Averſanæ in inſtrumento
celebrato cum Fratribus Minoribus anno 1234.
quod habetur apad Lacam Vy⸗ dingum in Rege-
No Pontiſicio ad calcem Annalism WMinorum,
zrnno 23 . Buka zy. Ad cantandam verèò Paſſio-
nem eadem obſervanda ferè ſunt quæ infra di-
cemus n Parzſcoevensm.3. ſed Stolæ Cantorum
erunt violaceæ, vide ibi. Dilatio enim hæc fit in
gratiam noſtri Ordinis, qui hodiernam non can-
tat Miſſam.
20 Non petitur benedictio, quia aucter be-
nedictionis extinctus legitur, eademque de cau-
ſa neque luminaria deferuntur, neque thus ad-
hibetur, exr Ordine Romane, quia fervor de-
votionis in Apoſtolis tepuerat. Nec dicitur Do-
minus vobiſeum, in deteſtationem malè ſalutan-
tis udæ, neque gloria Chriſto datur, qui in
Paſſione eſt, Durand. ibidem. De omiſſione
Gloria tibi Domine ſcribit Microlog. etiam c. r2.
Omnis autem ſolemnitas in tanta moœſtitia tol-
litur, & in fine tantůùm, more ſolito, tanquam
ad Evangelium Miſſæ petitur benedictio, incen-
fatur liber, qui & oſculandus darur Celebranti

in initio poſtremæ partis, crim ejuſdem incen-
ſatione, Darand. ibhid. in fine quoque reſpon-
detur, Laus tibi Chriſte, quæ item (excepta
incenſatione libri, & Celebrantis) ſervanda e-
tunt in Miſſis privatis.
2I Ad legendam autem Paſſionem in Miſſa
privata non extinguuntur luminaria in Altari,
ut ex profeſſo probat Paulus Comitolus in Re-
Wonſ. moral. lib. I. quæſt. 49.
22 In fine Milæ legitur Evangelium variè, ut
dicitur par. 1. Kubr. tit. 13. n. 2. pag. 36. 37. nimi-
rum in Miſtſis privatis Evangelium Palmarũ, in
ſolemni ſolitum S. Joannis, & in iis privatis quæ
ſequuntut immediatè benedictionẽ Palmarum.
23 Myſticè in hae Benedictione, Proceflio-
ne, & Miſſa, recole decimam fuiſſe Lunam hac
die, in qua ducebantur agni in domos immo-
landi in Paſchate, Exod. 27. & ecce Chriſtus
Agnus Dei portatur ad victimam, Jerem. i. ex
Amalar. lib. I. cap. o. unde partim lætitiæ, ob
palmas, victoriæ ſymbolum, partim mœroris eſt
hæc dies; quia includitur in jeruſalem ut Agnus
ad occiſionem. Porta Eceleſiæ clauſa, & haſtili
Crucis aperta, deſignat jeruſalem cœleſtem per
Chriſti Paſſionen, nobis reſeratam: unde dici-
tur . Ingrediente Domins in ſantétam civita-
tem. Reliqua per ſe patent ex Hiſtoria Evange-
lica, & benedictione ramorum, id eſt ex ver-
bis Benedictionis.
24 Sed quid agendum, Proceſſio extra
Eccleſiam exire nequeat: Fiat circum Eccleſiam,
& quod ante portam praſtandum erat, fiat in
veſtibulo ante ingreſſum Cappellæ majoris.
25 Quid item, ſi Cantores deſint ad canran-
dam Paſſionem ? eo caſu Diaconus folus Miſ-
ſæ, cantet totam; & ea finita, redeat ad Altare,
ac reliqua faciat pro parte poſtrema, ut ſuprà
dictum eſt, & dicemus Feria 6.

26 In Feria quarta ſequenti ad Introitum non

genuflectitur. Duæ Lectiones leguntur ex Or-
dine Romano, vel propter Ordinationes futuras
in Sabbato ſancto, Durand. c. zo. vel quia in
prima Lectione de morte animæ, in altera de
morte corporis agitur: Chriſtus autem mortuus
eſt pro redemptione utriuſque, Amalar. lib. 1.
cap.li.vel quia ea die venditus eſt Chriſtus: unde

quaß

ite

Il

Moqgie en
. 1
lemſemne
6)Krenh

Odemn in Ni
tinin An,
Mnlkolir gr N

gelumtret
. 3 nlin.
Imbinnri,n
is Prlrrbge
neDlunnn
one, Nioelo⸗
Gomos imn⸗
Lecce Cntl
n ſern l
in lrine,
timmorvit
Gemun /ee
lula, ii
ncrltn
Unect⸗
ulkanlntt

h,cker⸗

Nocelid an
cumbalin,
Umetah in
dleonpors
DntKnr.
nus N
er l iin
en Uif⸗

lonotummen
guncle .
gtoezfinu
,elqiu
4, initnd
Urehnwalu
lc. ⸗
Quishe

De Feria V. in Cena Domint.

quafi ſit Fetia Temporum, habet jejunii dupli-
cem rationem, & inde ſumptum eſt; quòd in
jejunio poſt ſextam Feriam, Feria quarta pri-
mum locum obtinet, Durand. loco nunc citato,

α—
18”
in Paraſceve, qui, ut aliàs diximus, luctum ſi-
ghificat. Cuper. lib. 5. cCap. 13.
27 Habes in Antiphonario & Sacramenta⸗
rio . Gregorii Miſtarum Oflicia præcedentis

Tractus poſt ſecundam leckionem dicitur, ut tridui.
De Feria quinta in Cævna Domini. WIII.
1 E hae Feria Ordo Komanus. Miſla ve- Epiſtola ſufſicienter agitur de Euehariſtia.
Irq feſtivum habet officium, ob inſtitu- 3 De Symbolo diximus in Kubr. general. 1.
tionem Sacramenti Sacramentorum: ſed, ut ait part. tit. Il. Communicanter, Hanc igitur oblat.
KXupert. lib. .cap. 4. ſicut in Feria quinta mundi Qui pridie. quæ ſunt propria hujus Miſſæ, ha-
ex aquis ortum genus partim reliqut gurgiti bentur in Ord. KNoman.
Deus, hoc eſt, pilces creavit; & partim levavit 4 Pax non datur, ex zod Ord. Kom. in de-
in aera, hoc eſt aves: ita in hac Feria quinta de- teſtationem oſculi judæ; Alcuin In tertio Agnus
primimur in triſtitiam, levamur in gaudium. Dei dicitur, dona nobis pacem, contra editionem
Crux, quæ in Alrati eſt, velo tegatur albo. Venetam in Officiis parvis Hebdomadæ majo-
2 Miſſæ Officium habetur in Antiphonario ris, in quibus perperam notaturx, quod habet
& Sacram. Gtegor. cujus Collecta huc translata Durand lib. 4. c. 5a. tertio dici, miſerere nobis: nã
eſt ex Miſſali Ambrofiano, ait Pamelius in li- Miſſale vult dici de more quavis pax non detur.
zurgicon tom. . Dicitur Gloria in excelſis, ex 5 Reſervatur Hoſtia eum particulis in ſe-
Bonifacii Decreto, Durand. lib. 6. c. 7j. & ab E- quentem diem pro Sacerdote, & infirmis, ex
piſcopis, de Conſ. Diſt. I. Porro, qui eſt Canen Decreto Innocentii I. Dimand. c. 75. & habetur
Mcolai Papa. Campanæ deinde ſilent, ut excel- hæe reſervatio in Sacram. Greger. nihil de
ſa noſtra & turrium noſtrarum taceant in humi- Sanguine, tum quia periculum eſt ne effundatur,
litate Chriſti, Alcuin. & quia tunc Apoſtoli Hags. ict. de Spec. Miſſ. obſerv. I. 3. 6&. 20. tum
prædieatores per caſtella non eircuibant, & ta- quia fignificatur in Calice finis legis antiquæ,
cebant, Rupert. loco cit. cap. 29. & ut ſilentium &, cum bibifſet Chrifſtus in Cruce, dixit, Con-
indicamus populo, idem. Dicitur Pax vobis ab ſummatum eft, id eſt Teſtamentum vetus, Da-
Epiſcopo, in Sacrament. Gregor. Evangelium rand. loc. cit.
quadrat, quia eo die Chriſtus lavit pedes & in Verba Rubricarum hujus diei ſunt.

6 Hodie Sacerdos conſecrat duas Hoſtias, quarum unam ſumit, alteram reſer-
vat pro die ſequenti, in quo non conficitur Sacramentũ; reſervat etiam aliquas par-
uiculas conſecratas, ſi opus fuerit, pro infirmis; ſanguinẽ verò totum ſumit, & ante ab-
lutionem digitorum ponit Hoſtiã reſervatam in alio calice, quem Diaeonus a Pallâ
& Patenà cooperit, & deſuper b velũ expandit, & in medio Alaris collocat. Deinde e
ſit cõmunio, & completur Miſſa. Sacerdos autẽ ꝗ genuflectit, quandocũque accedir,
vel recedit à medio Altaris, vel tranſit ante Sacramentũ in calice reſervatũ, & cum di-
cere debet Dominus vobiſcum, non vertit ſe ael populum in medio Akaris, ne terga
vertat Sacramente, ſed à latere Evangelii, & in fine e ibidem dat benedictionem.

Calicem alterum de Credentia ad Altare hoc
item loco deferat Subdiaconus ſine velo longo,
ſed cum velo tantum Calicis ejuſdem parvo, Pa-
tena, & Palla.
a Palla & Patena cooperit.) Palla prius, quæ,

ut diximus alids, ſignificat lapidem ad oſtium
monumenti; Patena deinde;, ad tutelam Pallæ,
quaſi figillũ indicet Phatiſæorum; de quo Aatt.
27. Signantes lapidem cum cuſtodibus. Cum e-
nim Sabbato ſancto anticipetur Miſſa, quæ de
A a 3 nocte

190 Comment. in Rubr. Mitalis Pars IV. Tit. VIII.

nocte dicebatur, congruit etiam accelerari re-
præſentationem Sepulchri Chriſti, ut innuit
Durand. loco cit. à Feria V. poſt Miſſam, quam-
quam impropriè Sepulchrum Domini hoc
appellatur.
b Velum expandit.] Velum album ad cau-
telam, & ornatum apponitur.
c Fit Communio.) Omnis populus commu-
nicat in ordine ſuo: ita legitur i Sacramenta-
rio Gregorians. De qua Communione vide ſu-
pra p. 2. fit. 0. num. 9. pag. 132.
7 An Cleri quoque & Sacerdotum? Sanè
Francolinus! par. de Témpore Hor Can. Cap. 30.
ex Ord. Koman. 6s Alosio contendit, non li-
cere hodie Sacerdotibus celebrare privatas Mil-
ſas, ob receptam conſuetudinem faciendi unum
Sacrum ſolemne; in quo exemplo Apoſtolo-
rum, omnes Presbyteri communicent, cui ſub⸗
ſcribit Azxor. lIib. io. cap. 2 4. quæſt. 5. quidquid
contra ſentiunt &tus & Navarrus. extatque
Canon Sotcris de hac Communione generali
de Conſecr. Diſtinct. 2. In cœna. concedit arez
3. par. Aſp. 5. ſelct. 2. Miſſas plures ſecluſo ſcan-

dalo, & in loco ſecreto, ſine concurſu. Sacra
vero Rituum Congregatio 27. Septembris 160.
Communionem CGleri jubet in hac Miſſa, in
memoriam, quod Chriſtus communicavit A-

poſtolos, & hoc eſt ſervandum. Communi-

cent autem Presbyteri cum Stola de collo pen-
dente, e Concil. Braccar. III. can. 3. ante Alta-
re quidem Sacerdotes & Levitæ, extra Chorum
populus, ex Concil. Toletane V.cap. . ſi tamen
Stola omittatur, non eſt peccatum mortale, ex

Doctoribus apud Bonac. diſp. 4. 4u. 6. pun. 2.

ltmer. 2.
d Genuftectit, quandocumque accedit, &c.)
Ob reverenti am Sacramenti; licet in Calice la-

teat, & ſub velo; quod in ſimil: caſu aliàs obſerva.

e Lidem dat benedittionem.] Hoc eſt, in
latere Evangelii, neque pei ficit circulum, ſed
revertitur ad medium, ne terga vertat Sacra-

mento, nam eraſtina die ob eandem cauſam i-

dem habes apertè in Rubrica ad Orate fratræs,
eadem oblervent Miniſtri; & ad ea, quæ ma-
joris ſunt reverentiæ his diebus erga Chriſtum à
Judæis deriſum, diligentius advectant.

8 Legitur Evangelium ſancti Joannis, in cujus initio Sacerdos non ſignat Al-

tarxe, ſed ſeipſum tantum.
In altari non fit ſisnum, quia ibi imme-
diatè adeſt auctor benedictionum. legit
Evangelium in libro poteſt ſignare librum.

Ad ea, Et Verbum caro faltum eſt, genu-
Hectat Celebrans cum miniſtris paulo verſus
Sacramentum.

9 Hodie † paretur locus aptus in aliqua Cappella Fccleſiæ, vel Altari, & de-

center quoad fieri poteſt, ornetur g cum velis & luminibus, ubi Calix cum
Hoſtia ut ſuprà reſetvata reponatur. Finita autem Milſla accenduntur intorticia,
& h fit Proceilio more ſolito, alio tamen i Subdiacono parato Crucem ferente.
1 Celebrans indutus Pluviali albo, ſtans ante Alcare, m imponit incenſum in duo-
bus thuribulis abſque benedictione, deinde in medio genuflexus, cum altero n
ineenſat ter Sacramentum: & o accepto Calice cum Sacramento de manu Dia-
coni ſtantis, & cooperto extremitatibus veli, quo ejus humeri teguntur, procedit
medius inter cundem Diaconum à dextris, & Subdiaconum à ſiniſtris, p ſub
baldachino, duobus Acolythis 7 Sacramentum continuè incenſannba uſque ad
locum præparatum, ubi pꝑto craſtino ſervandum eſt. Interea dun fit Procefſo,
cantatur Hymnus Pange lingua glorioſi Corporis. Cum autem ventum fucrit ad lo-
cum paratum, Diaconus genuflexus à Sacerdote ſtante accipit Calicem cum Sa-
cramento, & ponit /illum primo ſuper Altare, ubi à Sacerdote genuſlexo incenſa-
tur, ut fuprà: deinde? reponit in oapſula. Poſtea in Choro dicuntur Veſperæ ſine
cantu. t Paretur

M.

actt ge
enhrneg
hac MN/,
mmuntcenttk
n. Commni
acecelo
4n. 3 e
,ettihore
ce,Atne
n nonie,
6 6. M!

e Aerdit
cetin Aceh⸗
Aualiohln
1. Hoecti
t Clchlum 4
d venn
ndenn un
40ruefiun
den, un
ant Chihn
Gettan

von lnntl

Aui, A
bi Can
Ur imonic
Ccemtten⸗
enſnuind
Cunn Aen!
lemmN
n gort
lts,9
„bon 4
1 oocele
nluent 4,
cencund⸗
ero Men⸗
. ſeher⸗ 6
N

De Feria V. in Cæna Domimi. 191

fſ Paretur lorns.] Omnino debet eſſe diſtin-
Qus ab Altari, in quo fuit celebratum.
g Cum velis.) Vela ſunt cortinæ, ex Gloſj.
de Conſecr. A. 1. cap. Altaris. Imo e Ambroſ.sd
Marcellinam, ut explicat Baren. anno II2. iunt
cortinæ Regiæ. Plura idem Baron. anno. 329.
Non igitur ad hibeantur panni nigri; tum quia
in horto ſepultus fuit Chriſtus; tum quia cra-
ſtina die ſuper Calicem adhuc erit velum album,
cum reportabitur ad Altare majus; tum quia vi-
vit vere Chriſtus, etiam in repræſentatione mor-
tis ejuſdem. Exemplum habes in Sacello Ponti-
ficio Romano, ubi omnia ſplendent in hoc caſu
reſervandæ Hoſtiæ. Aouſive à vulgo ſepulchrum
Chriſti appellatur, ut ſuprà diximus.
h Fit r , more ſolito.] Ante Pium V. de
hac nulla mentio eſt in Miſſalibus: fir autem de
more, Acolythis nimirum cum candelabris cru-
cem comitantibus, non tamen extra Eccleſiam,
ex Decreto S. Congregationis ſuper negotia
Epiſcoporum, tam in hac quàm in ſequenti Fe-
ria die 6. Auguſtil5gl.
i Subdiacono parato.] Id eſt, cum Tunicella
alba, ſine Manipulo, crux etiam ſit adhuc ve-
lata, contra quoſdam, qui oppoſitum ſcripfſe-
runt gratis: & melius Romæ velo tegitur vio-
laceo quàm albo, prout requirit Paſſionis tem-
pus. Quod autem à Subdiacono crux deferatur,
diximus ſupra part. 2. tat. 13. nu. 4. pag. 141. Hic
autem eum ſuis Acolythis ſtabit, genuflexis aliis
im loco ubi reponitut Sacramentum.
I Celebrans indutus Pluviali.) Ut illud in-
duat, retrahet ſe extra cornu Epiſtolæ, ob præ-
ſentiam Sacramenti, ibique omnes deponant
Manipulos.
m hmponit incenſum abſque benedictione.]
Vide ſupra quæ diximus in elevatione Hoſtiæ
ad Miſſam par. 2. tit. S. n. 5. pag. 115. & in Cerim.
Epiſe. lIib. ſ. c. 23. & lib. 2. c. 33. habetur.
n Iacenſat ter Sacramentum.) Adde, facta
antè & pòſt profunda capitis ſimul cum Mini-
ſtris inclinatione; caveat Diaconus ab oſculis
coram Sacramento, Cærim. Epiſc. lib. I. Cap. 23.
0o Accepto Calice.) Ita ut celebrans finiſtra
nodum teneat, & dextram ſuperponar calici,

quam Diaconus tegit extremitafibus veli pen-
dentis ab humeris.
Pp Sub baldachino.] Vocatur Mappula ab
Iynoc. Ill. lib. Z. Myſt. Mih. cap. 2. & in diſtri-
butione haſtarum ejuſdem, nobilioribus damtur
eæ quæ ſant in facie celebrantis, poſteriores mi⸗
nus nobilibus, Cerim. Pap. lib. 2. cap. 14. & Ce-
rim. Epiſc. lib. I. cap. 14. Nobilioribus item in-
ter haſtas pares dentur eæ, quæ ſunt à dextris
celebrantis, dum proeedit; convenit tamen, ut
hodie, & ſequenti die ab Eccleſiaſticis cum Plu-
vialibus deferatur haſtæ, quod ſi deſint Pluviaha,
non ideo in duant Stolas, cottis tantum induti;
ex Carimon. Epiſc. lib. 2. Capit. 25. & 26.
q Sacranzentum continuè incenſantibus.)
uobus modis Heri poteſt: Primo, ſi Acolythi
alternatim incenſent ductis Thuribulis, ut fit in
incenſatione perſonarum. Secundo, ſi hine inde
ante procedant moventes manibus dextris Thu-
tibula d iiſdem pendentia, & effumantia;, ait
Rituale Komanum de Proceſſtone ſanctaſſimi Sa-
cramenti, quaſi ſternendo viam Sacramento
cum odore incenſi: qui modus videtur magis
uſitatus, & majorem reverentiam connotat er-
ga Sacramentum, quod nunquam niſi à genu-
flexis Sacerdotibus incenlſari ſolet.
r Cantatur Hymnus, Pange.) Celebrans
nunquam cum aliis in Proceſſione Sacramenti
cantat, ſed ſecreto dicit. Quia Proceſſio non
fit extra Eccleſiam, convenit, ut Clerus ad
duos Verſus, YZantun ergo Sacramentum,
&c. genuflectat converſus ad Sacramentum;
minmiitri tamẽ non genuflectant: extra Eccleſiam
verò minimè, & ubi multus eſt Clerus, polſet
alioqui, & malè, interrum pi Procefſio.
IHinm primo ſuper Altare.) Adde, & de-
inde genuflexione facta deſcendit, & rurſus
imponi curat incenſum ſine benedictione à ce-
lebrante ſtante, ut prius, amoto velo per Sub-
diaconum ab humeris celebrantis; quia non eſt
daturus in fine benedictionem.
Dum incenſatur Sacramentum, cantatur, O
Jalutaris Hoſtia, vel, Tantum ergo Sacramen-
tum, ut in Cerimon. Epiſc. lib. 2. cap. 23.
t Keponit in capſula.) Facta terum genuflexi⸗
ene

1921 Comment. in Rubr. Miſſalis Pars IV. Titl. VII.

one ante, & poſt. Clavem autem dabit illi ad
quem ſpectat: non enim videndus eſt Calix
à populo, & multo minus Hoſtia patere

populo debet. Neque dari debet clavis la-

ico, quantumvis nobili, ex Decreto ſacræ

KRituum Congregationis 30. Januarii 1610.

ſed ei potius, qui ſequenti die eſt celebra-
tutus.

10 Et Sacerdos cum miniſtris denudet Altaria, legendo Antiphonam, Diviſe-

runt, & c. cum toto Pſalmo.

Ordo Romanne, Altaria, inquit Rub. non ornatnentis, relict Cruce velata cum candela-

Altate majus tantum. An Altaria denudanda e- bris in Altaribus: neque Pſalmus ideo eſt repo-
runt, dum dicuntur Veſperæ ? ex hac Rubrica tendus, ſi multa ſint Altaria. Conopeum Taber-
videtur affrmandum. Alcain. poſt Veſperas naculi majeris, in quo aſſervatur ordinariè Sa-
vult denudari, quia veſpere, ait, nudatus fuit cramentum, adhuc placet eſſe coloris violacei, ut
Chriſtus ſuis diſci pulis. Idem habet Cærimon. E- diximus bag. 62. quia Regia viventis Chrifſti eſt.,

piſe. lib. 2. Cap. 23. & communior uſus Eccleſia- ad modicum tempus abſentis: quod ſi adhibea-

rum Urbis cum Cærimoniah prædicto explient tur coloris nigri, ob ſequentem Feriam 6. ea erxit
Rubricam. In Miſſali Vatic.60 4. legitur: Poſtea ratio, quia vacuum eſt Tabernaculum; & con-
Sacerdosum miniſtris denudet. &6. formis erit color paramentis celebrantis: ſtan-
II Flæe Altarium nuditas ſignificat Chriſtum dum ergo erit conſuetudini locorum. Et Romæ

amiſiſle ſpeciem & decorem, Xupert. lib. .cap. in Escleſia S. Petri amovetur conopeum, quod
etiam magis placet, niſi ſint velandæ ſtatuæ, ſen

55. & veſtimenta illius fuiſſe divila inter milites,
ut ex Antiphona patet, & idem Rupert. colli- imagines prædicti Tabernaculi.
git nudatum Chriſtum quaſi gloria deitatis:
Deus, Dens mens, ut qid dereliquiſti me? eſt in Altari majori, reverentiam illi faciant cum
contemplatur Durand. c. 76. loco cit. genuflexione; excepto celebrante parato (nili
12 Procedat autem celebrans cum Diacono aliud infra notetur) quia fulget crucis myſteri-

in Albis & Stolis tantum violaceis, cum Subdi- um: & de die Paraſceves hoc decreviſſe facran

acono in Albis tantum, ſine Manipulis, & Cle- Rituum Congregationem, teſtatur Caſtaldus
xus cantare poteſt Pſalmum torum. Amovendæ in ſua Praxi Cerimeniarume.
verèò ſunt mappæ tantum cum palliis, & aliis

14 Poſt denudationem Akarium, hora competenti facto ſigno v cum tabula
conveniunt Clerici æ ad faciendum mandatum. Prælatus,
miciu, & Alba induitur ſtola, & Pluviali violaceis „& y in loco ad id deputato.
miniſtrante Diacono (qui paratus cum Subdiacono z ut in Miſſa patamentis
albis, ei aſſiſtit) imponit incenium in thuribulo; deinde Diaconus a librum E-

vangeliorum ante pectus tenens, genuflexus b ante Superiorem, petit benedi-

clionem; quâ acceptâà, aſtantibus duobus Acolythis cum candelabris accenſis:
. „ 1
& Subdiacono librum tenente ſignar librum, & in
eſt Evan gclium, Ante diem feſtum Paſchæ, ut in Mida. Quo hnuo, Subdiaco-
nus ortat librum apertum ofculandum Superiori, & Diaconus eum de morein-
cenfat. Poſtea Superior exuitur Pluviali, & per Diaconum & Subdiaconum
præcingitur linteo; & ſic præcinctus, aſliſtentibus ibi iiſdem Diacono & Sube e.
cono, accedit ad otionem pedum: & per ordinem diſpoſitis

be . iis qui lavandi ſun
Clericis pelvim & aquam miniſtrantibus, Subdiacono ſingul

orum pedem dextruir
tenents

13 Hoc triduo tranſeuntes ante erucem, quæ

ſeu Superior, ſuper a-

cenſat, & cantat, ut moris

len
con
1 0
. 4
D locea
un,
dro
Nez
anl
Uullo⸗
Curn
Ma⸗
Cang
Cum
(ede
Munrn
ench
CIN!
Cumt
Porit⸗
Kerns
1
l
tn
1
ſene

ſa

I

en lan

Dii.

n cancce
toch er⸗
inane.
Eriolnceine
Chricie.
Ultaohbet
famoeteit
ErRor
elnl,ll
Eſtutnn

nnenn
lheintan
Pann 1
Uesnyla⸗
ile ſrn
ℳℳα.

umtbe
kber
Cehnn⸗
Nalnen

Pbrunk⸗
grbeneche

De Eeria V. in Cæna Domini.

enuflectens ſingulis illorum pedem lavat, e extergit & oſculatur, Dia-

tenente, g

cono à præbente linteum ad abſtergendum-

u Cum tabula.) Sonitus lignei fit mentio in
Paraſc. in Ordine Roman. ſed & hac die adhibe-
ti docent Alcuin. & alii. Humilitatis eſt indi-
cium, Amal. lih. 4. c. 27. Terrorem ligniticat
Judæorum incuſſum Apoſtolis, Gemma, lib. 3
6. öy. && lignum Crueis, quo convocantur om-
nes adumbrat, Ruper. lib. j. cap. 29. Minus et-
iam ſonat lignum quàm æs: quia mulieres in
paſſione magis loqucbantur de Chriſto quàn
Apoſtoli ,Durandns ap. 26.
2 Ad ſaciendum mandatum.] Dicitur man-
datum, quia mandavit C hriſtus lavationem pe-
dum: & quia Antiphonæ incipiunt ab hac:
Mandatunm novaum, & C.
y leloco ad àä depatato.] Congruum eſſet, ut
Di Altare eiſet cum pallio albo, ad ſignifican-
dam munditiam, cujus gratiã lavandi unt pedes,
cum Cruce, & esndelabris. Poterit etiam parari
Credentia à latere ſiniſtro, ſuper quam colloca-
buntur Miſſale, linteum Sacerdotis, vaſa ad ab-
luendas in fine manus ejuſdem, & alia ejuſmodi,
cum floribus, & herbis. Scamna neceſſaria
cum tapetibus habeantur pro lavandis, & tapetia
ſint ita ampla, ut celebrans ſuper iiſdem genu-
flexus lavare queat, neque Albam fœdet.

15 Et interim hæc ſubſcripta cantantur.

In cantandis Pſalmis, Mandati, unustan-
tum Verſus cantatur, Durand. lib. 6. cap. 7.

2 Ue in Migz.] Hoc eſt, cum Manipulis.
licet eo careat celebrans) ob Evangelium can-
tandum à miniſtris. Si fiat Proceſſio à Sacriſtia
ad locum deſtinatum, Subdiaconus ferat Cru-
cem inter Acolythos medius more ſolito, quam
deponit prope Altare in cornu Evangelii.
a Labrum Evangelierum, &c.] Impoſito
prius de more incenſo cum benedictione in
Thuribulum à celebrante. Hoc eodem loco E-
vangelium reſtitutum eſt à Pio V. Iy ſecunda
editiene Mißſalis ab eodem reformati ante
Clementem VIII. juxta Ordinem Romanum
antiquum.
b Aunte Superiorem.] Adde, ſtantem in cor-
nu Epiſtolæ. Finita incenſatione celebrantis de-
ponuntur Manipuli à miniſtris, ut ei liberius in-
ſerviant.
c Erxtergit, & oſculatur.] Nullo facto ſuper
pedem ſigno Crucis manu celebrantis.
d Prabente linteum.] Stabit ideo Diaconus
à dextris, colliget linteum ipſum quo celebrans
eſt præcinctus, & extendet, quando opus eſt, ut
tergat: non autem Diaconus infundat aquam
pedibus, quod aliqui ſcripſerunt nimis apertè
contra Rubricam.

qnod etiam dicitur in Rubrica Miſſalis.

16 Poſt lotionem, Superior, vel qui aliis abluit pedes, lavat manus, & ab.
ſtergit alio linteo; deinde rediens ad locum, ubi prius fuerat, accipit Pluviale, &

e ſtans capite detecto / dicit, &c.
e Stans capite detecto.) In medio ſcilicet ante
Altare.
f Dicit.) Manibus junctis, ut aliàs notavimus,
tencntibus librum Diacono & Subdiacono. O-
rationes cum Verſibus additæ ſunt à Pio V. e
erdine Nomane.
15 Finitis omnibus, vel exuitur ibidem Supe-
riot, vel redit in Sacriſtiam ordine quo venerat.
18 De hoc Mandato cum Evangelio Miſſæ
hujus diei meminit Ord. Romann: Ablutio vero
pedum habetut apud Ang. Epaſt. 19. & Cprian.
Jom. d.

Sermon. de hac re, fitque ad humilitatem Chri-
ſti imitandam. & ad munditiẽ animæ deſignan-
dam, Rupert. lib. y. cap. 20. U nde & antiquitus
reconciliabantur Deo hac die pœnitentes. S.
Gregorium firmaſſe Decreto lotionem hanc,
ſcribit Alph. Villegas in Flore Sanctorum.
19 De oleis ſacris nihil Miſſale neque nos lo-
quimur, ad Pontificale ſpectant; interea lege
Durandum libro b. tap. 74.
20 Hora commodiore, poſt Veſperas, defe-
rantur patticulæ ſupra reſer vatæ pro infirmis cũ
Bb luminibus,

194

luminibus, Superpellieco, & Stola alba adhibi-

Comment. in Rubr. M. ißalis Pars IVt Tit. M.

& oſtiolum Tabernaculi, in quo ordinariè aſſer-

tis, ad locum ubi reſervata fuit Hoſtia conſe- vari ſolent, maneat apertum, ne populus ibi a-

erata, niſi aliud exi gat laudabilior conſuetude :

doret quod non adeſt amplius.

De Feria ſexta in Paraſceve. X.

1 Nſtitutorẽ Feriæ Paraſceves facit ſanctum dicta eſt apad HFenau lily. cap. 23. id eſt, ſine azy-

Paulum Chriſoſt. Honsil. I. de Cruce & La-

mis, ut explicat Baron. anno q. cujus Rubricas

trone, quæ præparationem ſignificat. Cœna pura cum augmẽto minutiorum nune explicabimus.

2 4 Finita Nona, Sacerdos & miniſtri induti paramentis nigri coloris, ſine u.
Minaribus, & incenio / preccdunt ad altare: & ante illud proſtrai aliquan diu
orant. Interim Acolythi unam tamum iobaleam ext ndunt ſuper altare, Sacer-
dos cum miniſtris facta oratione alcendit ad altare, & e oſculatur il ud in medio;
deinde Lector accedit ad legendum Prophetiam in loco ubi legitur Epiſtola, & in-
cipit cam f ſine titulo: quam etiam Sacerdos legit ſubmiſla voce apud Altate in

corhu Ppiſtolæ.

a Finita Nona.) Notat hoc Nupert. lib. 6. 6. 4.

Quia hora nona expiravit Chriſtus, ad cu jus
ꝗquaſi funus nos accedimus cum Nicodemo, &
aliis, Durand. lib. 6. cap. 77. neque enim hac
die Miſſa dieitur, ex Innocent. I. quia percuſio
paſtore, diſperſi ſunt Apoſtoli, & uſque ad di-
em P'aſchatis in triſtitia jejunaverunt, de Conſec.
d. 13. Sabbato. Præterea celebrare non convenit,
cum kac die ſeipſum obtulerit Chrifſtus, Alcui-
nus, quod ſi Miſſam eam appelles, ea eſt more
Apoſtolorum, ait Amalsr. lib. g. cap. zo. quod
tamen non placer, cum hodie nulla ſit conſecra-
tio, & Mifſſa ſit præſanctificatorum. Nona verè
ecũ aliis præcedentibus horis ſine lumine dicitur.
b Procedant ad Altare,) Altare erit nudum
cum Cruce velata velo nigro, ita ut fuo tem po-
re facile quear dietegi, & candelabris ſex obicu-
ri potius coloris, & candelis ex cera communi,
non alba extinétis: gradus ejuſdem nucdi enmt,
ſed tamen benè mundi pro ſacerdotis proſtrati-
one. Credentia ſimplex linteo coo perta in ſupe-
riori tantum parte cum neceſſariis tantum ad
Officium, nempè burſa cum Corporali & puri-
ficatorio, ampullis vini & aquæ, vaſe vitreo ad
ablutionem digitorum, ut infra, Milſlalibus
duobus & cuſſino, mappa longa pro Altari, ve-

lo Iongo albo pro Celebrantis humeris ad Sacra-
mentum reportandum, & candelabris Acoly-
thorum cut candelis ex cera communi. Proce-
deunt igitur, præcuntibus Acolythis ſine cande-
labris, cum paramentis, ut in . part. tit. i9.
numer. bö. & 7. uno poſt alium miniſtro, ut ad
Mifſlam.
c Ante illaæd proſtrati.) onvenit, ut ſub eo-
rum capitibus ponantur cuſſini coriacei, vel ſim-
plices, non tamen de is qui ſunt ad uſum Miſ-
falis in altari. Proſtrationis meminit Ordo Koma-
nus, neque ideo veſtiri debent gradus Altaris pan-
no nigro, qui ſapit ſolemnitatem.
d Töbaleam extenduxt.) Ita Ordo Nomanue
quæ Sindonem monumenti ſignifieat. Durand.
lib. 6. cap. 77. & præterea Miilale cum cuſſino
ſuper altare apertum collocatur.
e Oſculatur illud.) Indicat Ordo Romanus;
ut initio Miſlæ fieri ſolet.
f Sue titule.] Titulus eſt caput lectionis;
ſine capite ſummus, cum Chriſtus occidnur, hoc
eſt repræſentativè, hac die, Honor. in Gemma
libro 3. capite . nec in fine Lector oſculatur
manum celebrantis: Tractus primus habetur in
Antiphonario Gregoriano ; ſed Aleninus putat
nuperrimè tunc finſte compilatum.

3 Finito Tractu, ſacerdos in cornu Epiſtolæ dicit Oremus, Diaconus, Fle-

Etamus genua; & Subdiaconus, Levate,

Non

eil
Enn
chi
bos
a

Alchlan
CnrRib
enpkebb
rs ne;
idiguudt
lne nt.
dinen,
bltor,d
d Wae

4

merisachr⸗
X. 41
Cchabrsier.
minun Me⸗
Dslneco⸗
,Dt i
münlko,ut

egip tlbe
Clittiſiit
taAclenk
i Cdtla
nlunf⸗
n
Oyr Nun
iſen Del
eann aln

PANn

elecn
Cocent
r. NN
orcou
mblinn
uin
n

Conis

De Feria ſexta in Paraſceve.

Non dicitur Deminus vobiſcaum hocdic; quia
moriente ſummo Sacerdote, ceſſant Oſhcia Sa-
cerdotis, Honor. abi ſupra capite 97. frequentius
dicitur, Fleltamus genna, quod etiam docet
Ordo Komanus, ad augmentandam humili-

gatem, Hago Eictorin. de ſpecul. Miſ. obſerv.

ar.

195
capite z2o. Diaconus genaflectit ante alios di-
cens, Fleltamus genua, ſubdiaconus ante a-
lios ſurgens dicit Levate, ſolus ſtat Celebrans-
Ad Orationem Miniſtri ſtant, ut in Miſſa; O-
rario verò hæc non habetur Sacramentaris
Gregoriano.

4 Subdiaconus in tono Epiſtolæ ſimiliter ſine titulo cantat ſequentẽ Lectionem.

Prima Lectio ex Prophetis, ſecunda ex Pen-
tateucho Moyſis; quia lex & Prophetæ Cru-
cem Chriſti prænuntiarunt; Kapert. libro b6.
capite 5. & duæ Lectiones innuunt, pro duo-
bus populis obire Chriſtum, Honor. in Gem-
ma lIibro z. capite 9: Lectio Exodi vicinior eſt

Paſſioni, in qua mentio de illa eſt: Os non com-
watnketis er eo, Durazd. loro citato, & ideo
ſeeundo loco legitur, quamvis ſit antiquior Le-
ctione Oleæ.
Subdiaconus in fine non oſculatur manum
Celeerantis.

5 Finito Tractu, dicitur Paſſio g ſuper nudum pulpitum, quam Celebrans

h ſubmiſſa voce legit in Cornu Epiſtolæ.

Tractus ſecundus habetur in Antiphon. Gre-
goriano.
g Saper nudum pulpitum. Nudato Chriſto
in Cruce omnia nudaſunt, & Scripturæ reve-
latæ, Durand. ibid. in eodem pulpito, vel in tri-
bus, ad majorem commoditatem, in eornu E-
vangelii, in plano Cappellæ, legitur ſeu eanta-
tur Paſſio à tribus Diaconis indutis Amictu, Al-
ba, Cingulo, Stola diaconali nigra, cum Mani-
pulo, ex Cerim. Pap. lib. 2. C. 39. qui procedunt
de Sacriſtia hoc ordine, ut qui Evangeliſtam re-
fert, librum deferat ante pectus, & ſit primus;
quem ſequitur ille, qn Turbam; poſtremo, qui
Chriſtum: omnes manibus junctxis; faétis au
em debitis reverentiis Altari, accedunt ad can-
tandum, medium locum relinquentes agenti
perſonam Chriſti, & dextram Evangeliſtæ.
Romæ communior uſus eſt, ut Evangeliſta
medium teneat locum, & illius dextram ille qui
Chriſtum repræſentat, & in Cappella Papæ u-
nus tantum adhibetur liber, in quo tres Canto-
res ſigillatim cantant quæ cantare debent, quo
fit ut Evangeliſta, qui plus aliis cantat, medium
quoque teneat locum. Alii adhibent tres libros,
ut commodins cantent. Cærimon. Epiſc op. lib 2.
cap. 27. meminit unius tantum libri, & quoad
locum non tolli conſuetudinem Eccleſarum.
Non probatur illa diſtrib tio Paſſionis inter Ce-
lebrantem, Diaconum & Subdiaconum, ita ut

celebrans vice Chriftiloquatur, & Subdiaconus

Turbarum. Si deſint miniſtri, ſolus Diaconus
cantare debet totam Paſſionem, & partem fina-
lem ejuldem, addito deinde miniſterio Subdia-
coni & Acolythorum, ut fi ad Evangelium, pul-
piti verò vox à ſanbto Cypriano uſurpatur epiſt.
33. pro loco Evangelii. Vide fupra part. 2. tit. .
nn. j. pagina 99.
h Submißa voce legit.) Stans paulò verſus
Cantores, & aſtantibus Miniſtris, ut ad introi-
tum Miſſæ: ſed cum legit iple: tradidit ſpiri-
tum, nondum tamen genuflectit, quia non le-
git in cornu Evangelii, ut in aliis Miſſis. Lecta
vero etiam poſtrema parte in eodem cornu, quæ
vieem gerit Evangelii, convertit ſe ad Canto-
res Paſſionis, eæ Cærixon. Papeæ loco citato cap. 29.
6 Dicitur autem Paſſio ſine ſalutatione, &
fine incenlo, Ordo Romanus. Paſſionis ſecun-
dum Joannei eſt mentio in Sacramentario: &
quia ultimus ſcripſit, & quia interfuit, ideo le-
gitur hodie, ex Kupert. lib. 6. C. 6.
7 Ad ea verba Cantorum, tradidit ſpiritum,
omnes quidem genuflectunt, ſed celebrans, &
alii verſus Altare, Diaconi Cantores verſus li-
brum, ſignumque ſurgendi poſt pauſam datur
Diacono, qui Evangeliſtam agit, eo ipſo quod
ſurgit, ut in Cerim. Epiſe. lib. 2. C. 2. Pauſa erit
unus Pater nafter, ut in Cappella Papæ, Cerim.
Marcell. lib. 2. c. 39. quare non placet dari ſi-
Bb 2 guum

196 Comment. in Rubr. Mißalis „Pars W. Tü. M.

gnum à Celebrante, manu cum ſtrepitu ſu- genuflexio ambobus genibus in terra poſi-

per librum depoſita. Fit autem prædiéta tis.
8 Quod ſequitur, legitur in tono Evangelii: & dicitur, Munda cor meum;
ſed non petitur bencdictio, & non deferuntur luminaræ, neque ineenlum, &
Celebrans in fine non oſculatur.
Diaconus reliqua facit de more ut ad Evan- qut ſuſtontat librum. Fiunt enim velut exequiæ
gelium, non tamen ſignat librum, neque ſe- defuncto Chriſto in triſttia, & mœrore, A-
ipſum. Acolythi medium tenent Subdiaconum, cuinus, & commaniter alii.
9 Deinde Sacerdos in cornu Epiſtolæ incipit abſolutè.
M niſtri ſtant poſt Celebrantem ut in Miſſa. nem Orationum.
Orationes autem pro omnibus fiunt, quia pro 10 Ad monitionem pro Judæis non re-
omnibus oravit Chriſtus in Crucc, ex Alcuino. ſpondetut Amen. Qund myſterii quærunt hec
habentur in Ordine Nonzano, & in Sieramenta- loco: neque in præcedentibus monitionibus
rio Gregeriane, imò Cæleſtiaus I. earundem reſpondetur Amen: non enim eit Oratio, ſed
meminit Epiſt. i. ad Epiſcopos Galliæ, & haben- monitio ad orandum. Omittiur autem Oremus
tur in Ambrofianoritz, ex Pamelio. Celebrans quia oratur pro is utcunque non ſalvandis, niſs
dicit monitionem primam mambus junctis, in fine mumdi, Durand. loco cit. C. 27. Item non
Orationem verò manibus extenſis; nequeun- flectuntur geuua, ex icramentario Gregoria-
quam genuſiectit, ut in 2. Part. tit. . aum. y. no; quia ii genibus flexis illuſetunt Chriſto, Al-
Fag. 9. dictum eſt, & ſic deinceps uſque ad ſi- cuin. ſecutus Ordinem Komanum.
II Completis Orationibus, Sacerdos depoſita caſula accedit ad cornu Epiſto-
Iæ, & ibi in poſteriori parte anguli Akaris accipit à Diacone Crucem ſam in Akari
Ptæparatam; quam verſa facie ad populum, à ſummitate parum i diſcooperit, in-
cipiens ſolus Amiphonam, Ecee lignum crucis; ac deinceps in teliquis juvatut in
cantu à minifſtris uſque ad Venite adoremus. Choro autem cantante, Venite a-
doremus, omnes ſe proſternunt, exceꝑto Celebrante. Deinde procèdit ad antetioré
Part anguli ejuſdem cornu Epiſtolæ: & diſcooperiensbrachium dextrum Crucis,
elevanſque eam pauliiper: alt us quàm primè incipit, Ecce lignum crucis, aliis Can-
tantibus, & adorantibus, ut ſuprà Deinde Sacerdos procedi ad medium Altaris,
S& dicoopericns Crucem totaliter, ac elecvans eam, tertiò altius incipit, Ecce li-
gnum Crucis, alis cantamibus, & adorantibus, ut ſuprà.

i Diſcooperit.] Velum aufertur à Cruce, ut
quod Iudæis tectum erat, nobis reveletur, Nupert.
lb. 6. c. 20. tem, quia nudatur Chriſtus in Cru-
ce, Dnrand loço eitato. ubi docet, ter diſlcooperi-
ri Cruecm, quia paulatim prædicatus eft Chri-
ſtus Crucifixus, primèò in angulo Iudæorum, po-
ſteà palàm, deinde ante medium Alaris, id eſt in
medio Gentium.
I Elevansque.] Oſtenſio ligni Crucis in hac
die erat in ufu in Ieruſalem tempore ſancti Pau-
lmi Nolani, ex Franciotto in Obſervuai. mMer.
anni. Elevatur etiam Crux ter ad honorem, con-

tra tres illuſiones Chriſti, in atrio Princi pis, in
Prætorio, in Calvario. Fit proſtratio, non tamen
uſque ad terram, ſed genibus flexis, & capite val-
dè demiſio. Salutarur & adoratur ter cum genn⸗-
flexione, & tertia vice proſternimur, ut eam oſ-
culemur, ut nimirimn Chriſtum Crucifum om-
ni humilitate veneremur, & eaſdem tres illuſio-
nes compenſemus, Darand. ibidem. Notaad-
verbium altin concordare etiam cam verbo
incipit, nedum cum verbo elevant, ita ut &
vocem & Crucem elevet akius Sacerdos und

ſimul. 12 Poſtea

4
,
ane

Aa

ici
01
E
ar
tap
lon
6
rl
1
No⸗
(de
E
non.
Gll
in

Eepe
0
ſnch

tit /2
Meht.
Nitad

3
4
d,
lepe
repe
Dent
(u
iici
ſech

ne

I. De Feria ſexta in Paraſcewe. 197

teng 12 Poſteà Sacerdos ſolus portat Crucem ad Iocum m ante Altare præparatum,
& genuſlexus ibidem eam locat; mox a depoſitis calceamentis accedit ado ado-
dorurn randam Crucem, ter genuflectens antequam eam deoſculetur. Hoc facto revertitur;,
n S& accipit calceamenta, & caſulam, Poſtmodum miniſtri Altaris, deinde alii Cle-
rici, & laici, bini & bini, ter genibus flexis, ut dictum eſt, Crucem adorant. Inte-
m rim. dum fit adoratio Crucis, p cantantut improperia „& alia quæ ſequuntur, vel.
MRM omnia, vcl pars corum, prout multitudo adorantium, vel paucitas requirit, hoe
odo. Duo cantores in medio Chori cantant, &c.
m. Ante Altare præparatum.) Portat ce- rum conſuetudine, tum in oſculo membrorum
lebrans Crucem ſine ulla inclinatione facta Al- Crucifixi, in æquali pauſa, qua ſinguli genua
us mn tati. Acolythi, dum denudatur Crux, extendunt flectunt. Ad ſingulas adorationes dici poteſt Ver-

1Ornro,

tapete pule hrum cum cuſſino pretiolo, & velo-
longo albo ſupra gradus Altaris verſus planum
Cappellæ, genuflexus Celebrans ibidem depo-

ſus, Adoramur te Chriſte, & benedicimus tibiz.
quia per ſandtam crucem tnam redemiſti mun-
dum. Ordo adorationis eſt, ut quilibet laicus;
4

Tenlion nit Crucem ſuper velum, & cuſſinum. etiam Princeps, poſt Clerum adoret; Prælati ve-
“ n Depoßtis calceæamentis.) A latcxc Epiſtolæ rè, ſi qui adſunt poſt Celebrantem.
yRun prope ſcamnum illi paratum ad ſedendum 6G8& Cantantur improperia.) Ordo Roman. ea-
W Celebraus adorat ſolus, deinde miniſtri ſimul dem legat Sacerdos ſedens cum miniſtris, Cæ-
& Diaconus quidem cum ſtola ſua latiori quam rnim. Pap. lib. I. ſoct. 1. cap. Fl.
S non deponit uſque ad finem Officii, ex Cærim. Improperia côntinent verba Latina, & Græ-
Epiſe. lib. 2. 6. 26. Subdiaconus autem in Albis, cain laudem Chriſti, non Hebræa, quia Judæi
nnky ex uſu Cappellæ Papals & Romano: alii de Cle- negavere Chriſtum, & reprobavere, Nupert:
nindu tO in ſuo quiſque habitu chorali, calceis tantùm lib. 6. cap./9. Agios & Triſagion hoc Græcè di-
oeiis depoſitis, ex laudabili conſuetudine. J citur adhuc, ex inſtituto §. Sabbæ 4apua Baroman
1 o Adorandam) Adorationis hujus auctor 492, Hymni, Pange lingua gloriofsauétor eſt Ve-
bünn ſanctus Gregorius eſt, S. Antonino part. 2. cap. 3. nantius Fortun. ex Buron. infracitando.
ſulr tit. 12. Habetur in Ordine RKomano, O in Sacra- Si repetitio eſt facienda ob longiorem ado-
Aaneiot ment. Gregor. cũ minoribus cærimoniis. Conve- rationem, fiat ab Hymno, Pange lingua ut in-
nCu nit autẽ, ut uniformis ſit omniũ actio pro loco- Millali.
aluls 13. Circa finem adorationis Crucis accenduntur 9 candelæ ſuper Altare, & Di
N aconusaccipiens burſam corporalium, extendit corporale more ſolito, & juxta il-
oe! lud r ponit purificatorium: & finita adoratione, crucem reverenter accipit, & ſ
re por tat ad Altare. Poſtea ordinatur Proceſſioad locum, ubipridie Saeramentum
cs repoſitum fuerit. Præcedit 2 Subdiaconus cum crucc inter duos Acolythos defe-
muntin rentes candelabra cum cereis accenſis, & Clerus per ordinem, ultimus Sacerdos
ayet cum miniſtris. Cum perventum fuern ad lecum Sacramenti, accenduntur intor-
anpr ticia, quæ non extinguuntur niſi poſt ſumptionem Sacramenti: & ſacerdos genu-
WNemé flectit ante Sacramentum, orat aliquantulum: Diaconus interim aperit eapſulam,
fumge in qua reconditum eſt Corpus Domini; poſteà ſacerdos ſurgens, abſque be-
we nedictione imponit incenſum in duobus thuribulis „ Diacono- u naviculam
e, miniſtrante, & genuflexus æ incenſat Sacramentum: tum Diaconus cextra-
1 hens calicem cum acramento de capſula y dat ad manus ſacerdotis, & tegit extre.
ln 6 mitatibus veli quod humeros illius circundat, & procedunt ondine quo venerunt, æ

1M

198 Comment. in Rabr. Mibalis Pars IV. Tit. M.

defertur baldachinum ſuper Sacramentum, & duo Acolythi cum thuribulis con-
tinuè Sacramentum incenſant: imerim cantatur Hymnus, « Vexilla Regis pro-
deunt. b Cum venerit ſacerdos ad Altare, cpoſito fuper illud caſce genuflexus rur-
ſum incenſat, & accedens deponit Hoſtiam ex calice ſuper patenam, quam Dia-
conus tenet, & accipiens Patenam de manu Diaconi Hoſtiam ſacram ponit ſuper
corporale, mihil dicens. Si tetigerit Sacramenrum, digitos abluat in aliquo vaſc. In-
terim Diaconus imponit e vinum in calicem & ſubdiaconus aquam, quam ſacer-
dos non benedicit, nec dicit ſuper eam Otationem conſuetam; ſed aecipiens ca-
licem à Diacono, ponit ſaper Alrate, nih dicens, & Diaconus illum coope-
rit palla, deinde iĩmponit incenſum in thuribulo g abſque benedictione, & incen-
ſat oblata, & Altare h more ſolito, genuflecten; ante & poſt, & quandocumque
tranſit ante Sacramentum. Cùm incenſat oblata, dicit, &c. &ipſe non incenſatur.

q Candele ſuper Altare.) Et item ex, quæ
ſuper credentiam habentur pro Acolythis.
r Ponit Purificatorium. Ad cornu Epiſtolæ,
loco ſolito: & tunc etiam transfertur à cærimo-
niario Miſſale ad cornu Evangelü cum cuſſino.
ſ Reportat ad Altare.) Quo caſu nemini
reverentiam faciat, ſed & Celebrans aſſurgat
tranſeunti cruci, ex Cærimon. Epiſc. lib. 2. Cap.
26. cui genuflectit ſimul cum Subdiacono; quod
hodie faciunt omnes omninè in honorem cru-
cifxi Domini noſtri, eæ Cerim. Epiſo. lib. 2. c.
2. & 26. Amoveantur ſtatim ab Acolythis ta-
petes & cuſſinus cum velo. Quæ delatio crucis
ad Altare cum Proceſſione ſequenti à Pio V. ſta-
tuta fuit, nec in antiquioribus Miſſalibus habe-
batur.
Si multus adeſt populus, poterit collocari a-
lia Crux à Sacerdote cum Stola nigra ante illud
Altare, ad quam adorandam accedant tum ma-
res, tum fœminæ, ne Proceſſio nimis differa-
cur, & Officium ſequens.
t Sabdiaconus cum Cruce.) Hoc eſt, alter
paratus, ut Subdiaconus Miſſæ, non cum Dal-
matica, ut ſeripſit Alcocer, excepto tamen Ma-
nipulo. Defert autem Crucem proceſſionalem
diſcoopertam. Duo Thuriterarii præcedunt Sub
diaconum ſine incenſoin Thuribulis, quia non-
dum eſt Proceſſio ſacra, ſed aditus ad eam; &
ideò itur ad locum deſtinatum per viam brevio-
rem. Ibi omnes genuflexi orant, exceptis Sub-
diacono, qui geſtat Crucem, & Acolythis.

u MNaviculam miniſtrante.) Omittuntur oſ-
cula manus & rerum in hac Miſſa.
x Incenſat Sacramentum.] Ut heri, & ſta-

tim imponitur ejus humeris velum album, non

nigrum.
y Dat ad manus Sacerdotis.] Nimirum ſtans
Diaconus.

2àZ Defertur Baldachinum.] Non nigrum, ut

aliquũi ſolent, & malè, debet enim eſſe ſimile
velo quod Calicem tegit, & eſſe illud idem quod
heri tegebat.
a Vexilla regis prodennt.) Cujus auctorexr
Baronio anno 56. fuit Venantius Fortunatus.
b Cum venerit Sacerdos ad Altare.] Sub-
diaconus, depoſita Cruce, ubi minus impediat,
in latere Epiſtolæ genuflectit. Acolythi depo-
nunt candelabra ſuper. Credentia Clerus in pla-
no Cappellæ circumdat Altare genibus flexis.
c Poſito ſuper ilud Calice) Hoc ͤeſt, ut pri-
die, cum imniniſterio Diaconi. Nam Diaconus ge-
nuflexus accipit calicem de manu Celebrantis
ſtantis, & deponit ſuper Altare, genuflectit,
deſcendit, miniſtrat naviculam ſtanti Sacerdoti
pro impoſitione incenſi: & depoſito humeto-
rum velo, Celebrans genuflexus rurſus incenlſat
Sacramentum ut priùs. Recedit alter ex Thuri-
ferariis poſt hanc incenſationem.
d Beponit Euſtiam.) Facta pris genuflexi-
one, & amoto à Diacono velo albo parvo à
Calice. Neque debet ſponte tangere Sacerdos
Hoſtiam, neque ideò prius lavare manus; quod
aliqui

I.

bolgen
D
guand
poni
doelel
bumle
diiene
unc
,Kinee
Nbong
mncelne

minummre
theii, Al
n ADon e

mniruntr

On nigtm
meleln
Gdiknge

e M
vorunnd
.
Cohlic⸗
ibesken
lechur
.C
nikt
aniedd
hrokoner
Uuitins⸗
leralie
ge Nln
enmgl

De Feria ſexta

aliqui ſcripſere; ſi tamen accidat, ut fangat;
purificet ſtatim digitos, quod in hac Rubrica ſub
conditione dicitur, non autem jubetur.
e mam cum aqua.] Habet Ord. Rom.
f Mihil dicens.) Neque figuum Crucis, uta-
liàs, faciens cum Patena;, aut Calice.
g Abſque benedittione.) De hac incenſatio-
ne nihil antiqui- De benedictione verò nova Ru-
brica eſt in recognitione Miſſalis adelita. Eſt e-
nim dubitatum, An benedici hoc loco debeat
incenſum; videbatur affrmandum, quia incen-
ſandum eſt prætereà Altare, & tunc benedici-
tur ineenfum,etiam coram Sacramento, in Cæ-
rimon. Epiſcop lib. I. cap. 25. ubi cum excipiatur
à benedictione incemſum in principio & in fine
Proceflionis, quæ fit in Feria quitta & fexta ma-
joris Hebdomadæ, nulla mẽtione facta oblatorũ
hujus diei, dicendum videbatur, ibidẽ non exci-
pi à benedictione incenſum in incenſatione hac
oblatorum. Marcellus quoque in Carimon. Paß.
libroz. cap. FI. ſcribit;, poni incenſum à Papa
more conſueto: ergo cum benedictione. Urge-
re quoque videbatur illud, quòd dieitur, Iacen-
hum iſtad & te benedictum. Sed vim facerer, ſi
diceretur & nobis benedibtam:⸗ & hac die ver-

in Paraſceve. 199
bis utimur minus propriis, i, Sacriſicium, in
ſeq. Quid ergo? Nihilominůs tamen, cuùm in
Miſſa hodierna expreſſa omnia deſcribantur
quæ dicenda ſunt, ita, ut quidquid de conſuem
Miſſa hoc loco omittitur, omittendum eſſe prof-⸗
ſùs videatur: & cuùm omiſſa fuerint in textu o-
mnium Miſſalium verba benedictionis incenſi,
& ſolita dici ante incenfationem oblatorum Per

interceſſionem, &c. & expreſſè pofita ſint reli-

qua verba totius incenſationis; in cam partem
ab iis, quorum intererat, me præſente, in co-
gnitione Miſſalis itum eſt, ur omittatti incenſi
benedictio: & hac die videtur congruum, nihil
prorſus debere benedici. Iz Cæriman. Epzſcoopo-
rum lococit. benedicitur incenſum, quando a-
lii quoque præter Altare, quod Chriſtum figni-
ficat, incenfantur; ſed hodie neque ipſe Ce-
lebrans incenſatur. Marcelklus etiam explica-
tur more ſoliso,id eſt ter, cuna mmiſterio Dia-
coni, & c.
h More ſolito.] In recognitione Miſſalis ſe-
cundum prædictam ſententiam, more ſolito ca-
dere dictum fuit ſuper incenſationem oblato-
rum & Altatis tantùm, non ſuper impoſitionem
incenſi, quod hodie magis declaratum eſt.

14 Poſteà aliquantum extra Alare in cornu Epiſtolæ i lavat manus, nihil di-
cens, deinde in medio Altaris inelinatus: junctis manibus dicit.

i Lavat manus,.) Facie ad populum verſa-

I Zuntctizmanibus.) d eſt fuper Altare, ut alids.

15 Deinde verſus ad populum in cornu Evangelii, dicit more ſolito Orate fratres.

Er dum ſe vertit, caveat, ne vel mini-
mum terga vertat Sacramento, ut mox dici-

tur. Videſne, quòd more ſolito, non includit
omnia de more?

16 Et per eandem viam revertitur, non perficiens circulum, & conſequenter

omiſſis aliis, dicit.

S, omiſſis aliis: ergo non dicitur Geſcipiat, neque aliud quidquam quod hic non ſit deſcriptum-

7 Sacerdes ſub ſilentio dicto, Amen, eadem voce, qua dicit, Pater noſter,
abſoluiè ſine Oremus, in tono Orationis Miſſæ t rialis dicit, Libera nos.

Ita Ordo Romanns, & Sacram. Gregerianum,
in quo nihil aliud prætereà de Miſſa habetur pro
ejuſdem fine.
Tria hæc. Praæceptis, Pater noſter, Libera
vey, triduum Sepulturæ Chriſti ſignificant ;

Honor. in Gem. lib. 3. c. 96. Alta voce dicitur ,
Libera noz, ut pateat hodie deſcenſus Chriſti
in Limbum ad liberandos Patres, quod alàs do-
cuimus in expoſitione myſtica Miſſæ cum Da-
rand. lib. 4. c. 44. Diaconus ad Pater noſter;
deſcendit ,

20% Comment. in Rubr. Miſaliz Pars IV. Tit. IX.

deſcendit, ut aliàâs, cum Subdiacono poſt
Celebrantem. Dicit autem manibus exten-

ſis „ neque ſe ſignat cum Patena, ut &
ks.

18 Tunc Celebrans, facta reverentia uſque ad terram, ſupponit Patenam Sa.
cramento, quodin dextra accipiens, m clevat, ut videri poſſit à populo, & ſta-
tim n ſuprà Calicem dividit in tres partes, quarum ulkimam mittit in Calicem
more ſolito, nihil dicens. o Pax Domininon dicitur, y nec Agnus Dei, neque
pacis ofeulum datur. Poſtmodum prætermiſſis duabus primis Oration bus, dicit

tantim ſequentem, Perceptio, &c.

m Elevat, ut videri peſit.] A Pio V. hoc
fuit additam. Non elevatur patena, quam te-
net manu poſita luper Altare, nec elevatur Pla-
neta: nec incenſatur Hoſtia: elevatur autem al-
tera tantùm manu, ad differentiam elevationis
quæ fi poſt conſecrationem, ne hac die videa-
tur de nove conſecrata.
n Saupra Calicem devidit.) Diaconus cum
debitis reverentiis diſcooperit calieem „& coo-
perit, ut aliàs. Celebrans mittit particulam in
calicem ſine aliquo crucis ſigno, quod firmavit

Decreto ſacra Rituumn Congregatio die 25. Aes-

eſt. 1627. Et licet hic dicatur more ſolito, cadit
ko⸗ verbum ſuper totam Hoſtiæ diviſionem,
non præciſè ſuper immiſſionem particulæ. Vi-
des hoc etiam loco, quòd more ſolito non dioit,
omnia de more ſolito fieri.

o Pax Domixi non dicitur.) ſta Ordo Ke-
manus.
p Nec Agnus Dei.] Quia ordinatur ad pa-
cem dandã, ut in tertio patet „Dona nobis pacem.
q Meque nacis oeſculam datur.) Negat Orda
KRomanus. in odium oſculi judæ, Amalar. lib. t.
cap. z. tum quia publicum erat ejunium populi,
ex Tertul. de Oratione. tum quia nullum hac die
fit Sacrificium, ex Albaſpin. lib. I. ·de Eet. nit.
ohſer. 1. ”M
r Pretermiſſis, &c.) Omittuntur duæ Ora-
tiones; prima quiaeſt de pace, ſecunda, quia
mentionem facit de ſanguine: tertia di citur, &
manibus junctis ſuper Altare, ut aliàs, in qua
ſolumde Corpore Chriſti agitur. Fit Commu-
nio Sacerdotis, ut in Miſſali, ad quam Miniftri
ſtant capite inelinate, ut aliàs.

19 Deindc, ſomiſſis omnibus quæ dici ſolent ante ſumptionem ſanguinis
immediatè particulam Hoſtiæ cum vino? reverenter ſumit de calice. Et more
ſolito, u facta ablutione digitorum, & ſumpta purificatione, in medio Altaris
inclinatus, manibus junctis dicit, Qued ere, &.

[Omiſſis omuibus.) Quia in iis de ſangui-
ne fit mentio, Diaconus calicem diſcooperit,
& cum Celebrante genuflecti.
t Keverenter ſumit de calier.) Neque ſc ſi-
gnat, ut alias, cum calice: quod & deerevit

ſacra Rituum Congregatio die 26. Angufti 1627.
u Facta ablutione.) Non calicis, ſed tantùm
digitorum in calice, minifſtrante Subdiacono
ampullas. Extinguuntur hoc loco, dum fit ab⸗
lutio, non prius, cerei à Clero delati.

20 Non d'citur, æ Corpus tuum Domine, y nec Poſteommunio, z nec
datur benedictio, ſed ‚facta reverentia Altari, Saecrdos cuin miniſtris diſcedit, &
dicuntur Veſperæ ſine cantu, & æ denudatur Altarc.

1 Corpus tunm Domine.] Omittitur, quia
ſanguis commemorandus eſſlet, qui non extitit
in calice.

y Mec Paſtcowmanio. ) Quis nemdo alius

communicat apud Rom. ex Alcuins e. de (æ

na Domini, ubi teſtem citat Auguftinum ad Ja⸗
nuarium. Neque conſequenter Commnnmo dici⸗
tur, quæ dicebatur tempore Communionis po⸗
puli:

fil
bel

ſoe
el
ob
une
ſei
Ki
eil
in
ye

n
ln⸗
Cu
lec
ſe⸗

ſ
.

IR

I.

teng,

enund
Polo t
in Caleer
i,
Abes, G

labro

Cinnen⸗
Atolit n

MNgr

AdGN
pnünmur
llomhr
. dee

nnrtr
ſeunct
mirclcnt
Aigng
heCoone
om Mut

lgin
66. K
elo An

hin
6 ſedumi
e Ahlinn
0,unnt⸗
ehui

no 1l
ilrdh

ntd.
finm
Dynpxel
Imuhtans

1

puli: & ut diximus in Expoſitione mſtica Miſ-
ſeæ, lætitiam ſignificat Apoſtolorum, quæ hac die
deſideratur.

v5 Meæ placeat.] Non ob eam rationem; quia
Sacrificium in ea nominatur prece, quod non fit

hodie; nam ſuprà nominatum eſt in Orate fra-

eres, ſed quia hic expreſsè diceret Sacerdos, ſe

obtuliſſe Sacriſicium, quod non eſt verum: Eſt
autem verum, in Sacramento Chriſti eſſe Sacri-
ficium Sacerdotis & populi, ſeu victimam Sacri-
ſicii, latè ſumpto vocabulo Sacrificii, ut in hoc
eaſu docet onar. 2. p. deſp.77. ſect. z. in Fine, quod
in Orate fratres dicitur: & hoc idem voluit Du-
randus logo citato.
21 Diaconus librum claudit; Subdiaconus;
plicato Corporali, & in burſam repoſito, repor-
tat Calicem ad Credentiam: & poſtremò cum
debitis reverentiis redeunt omnes unde, & mo-
do quo venerant.
a Denudatur Altare.] Ab Acolythis, à qui-
bus & nudatur Credentia, & candelæ extin-
guuntur poſt Veſperas. Si reportanda eſt Crux,
ut eam populus adoret, ad priorem, ſeu alium lo-
cum ſupponantur eidem eadem quæ prius: &
decet eam portari ab alio Sacerdote poſt Ve-
ſperas.
22 Habet autem myſterium, ait Durand. loc.
cit. quia in fine mundi Hebræa gens ſalutem con-
ſequetur, & Crucem adorabit. Sed deceret ma-
gis, ut dictum eſt, aliam Crucem poni pro ado-
ratione populi poſt adorationem primam
23 Pyxis, quæ remanſit cum particulis in lo-
co pro Calice & Hoſtia deputato, portatur ad
aliud Sacellum in loco remotiori præparatum
cum luminibus, Cerimon. Petr. Kuiz. & placet,
ne in Eccleſia ſint luminaria in Matutinis ſe-
quentibus, & Officio Sabbati, ultra præ-
lcripta.
24 Quæritur: An oceurrente Feſto Annun-
tiationis beatæ Virginis in Paraſceve; teneantur
ſideles inteteſſe ofſicio prædicto, quod loco Miſ-

De Sabbato

4 Abbatum hoc antonomaſticè appellatur

ſanctum, quia ad ſuſcipiendam ſancti lu-
Minis clariratem nova Eccleſia (acro baptilmi
7⁰ . 5.

De Feria ſexta in Paraſceve.

20 7
ſ celebratut: &, An ratione Feſti miniſtrari poſ-
ſit Euchariſtia aliis quam infirmis? Scio, alicubi
edicto Epiſcopi translatum fuiſſe hoc Feſtumt
cum ſuo præcepto in diem, quo ex Rubricis re-
citandum erat Officium: & cùm hæc mutatio
Feſti aniverſalis excedat facultatem Epiſcopi, de
Majorum authoritate factum eſſe tunc credidi
quo caſu ceſſavit prima dubitatio, non autem ad-
miratio, quod Epiſcopus transferret Feſtum de
præcepto univerſale non trauslatum alibi, neq;
Romæ à Papa. Immutato igitur Feſto, ſacra Ri-
tuum Congregatio vetuit Miſſam fieri hac die
de B. Virgine, etiam in Æde Lautetana etiamm
ratione concurſus populi, ſeu Feſti tituli Eccleſiæ,
die g9. Mai Io6oοορ. deinde anno quo contigit, cen-
ſuit die 1g9. Februarii 622. non teneri fideles in-
tereſſe prædicto Oſſicio.
25 Ad aliud verò dubium eadem reſpondit
eadem die, ſervandam eſſe univerialis Eccleliæ
præſentem conſuetudinem non miniſtrandi, niſi
infirmis, hac die Euchariſtiam. Et quidem licet
Ordo KRom. cum Sacrams. Oregoriano concedat
Communionem Clero, & aliis; tamen antiqui-
tůs, Aug ſtino teſte, ut dixi, Romani non com.
municabant hac die. Iznocent. in cap. Sabb. de
conſ. diſt. 3. Sacramenta penitus non celebrari
tradit: & in Rubrica noſtra Miſſalis de infirmis
tantum eſt mentio, ut illis reſervetur pridie Sa-
cramentum, Francol. eadem docet/. par. cap. 30.
n. Io. de Témp. EHor. Can. & Albaſp. de Eet. riti-
bus, lib. I.: obſerv. Ia. negat, in jejunio rigoroſo,
& in moœrore maximo priſcis tem poribus Eu-
chariſtiam diſtributam eſſe.
26 Abrogatus fuir abuſus deferendi nocte in
hac Feria ſexta ſanctiſſimtim Sacramentum à §.
Congregatione Cardinalium ſuper negotia E-
piſcoporum die 22. Martii, F96. ut alienus à ri-
tu, & legitimo ſenſu ſanctæ Romanæ Eccleſiæ D
quæ occultat his diebus Euchariſtiam, & in aliud

tempus ideèò diſtulit Proceſſionem & Feſtum

Corporis Chriſti.

ſancbto X.

fonte ſanctiſicatur, Rupert. lib. 6. Cap. 27. Vel
quia Sanctus Sancterum quievit in ſepulchro,
. . 4
Alcuin. nullum habet Ofhcium propriè: nam

Ce Ofſfi-

2⁰2 Comment. iv Rubr. Mißalis Pars IV. Tit. X.

Oſñcium noctis erat ſequentis, ut patet ex be- ſinut. Apoſt. capite vigefimo quarto.
necdlictione Cerei, Hec nox eſt, &c. & ex Col- Videamus Rubricas ejuſdem; & de mo-
Ecta Miſſæ, Durand. lib. 6. cap. 75. jejunium re noſtro, minutioribus additis, eas nxæph-
autem omnino ſexvandum eſt, ewx lib. 6. Con- eemus.

2 Hora competenti a cooperiuntur Altaria, dicuntur Horæz, Candelis Altaris

extinctis uſque ad principium Miſlæ. Intcrim b excutitur ignis de lapide foris Ec-

cleſiam, & ex eo aecenduntur carbones. « Dicta Nona Sacerdos indutus Ami-
ctu, Alba, Cingulo, Stola, & Pluviali vielaceo, vel ſine Caſula, a aſtanti-
bus ſibi miniſtris cum Cruce, Aqua benedicta, & incenſo, e ante portam Ec-

cleſiæ, ſi commodè poteſt, vel in ipſo aditu Eceleſiæ, benedicit novum ignem

FJ dicens, &c.
a Cooperinntar Altaria.) Habet Durand.
lib. 6. cap. 5. quia Chriſtus in reſurrectione ſto-
lam gloriæ induit. Sed convenit duplici pallio
veſtri Altare majus, violaceo nimirum ſuper Al-
bum, ita ut removori eitò queat violaceum cir-
ea finem Litaniarum, Ceærimen. Epiſcop. lib-2. cap.
27. ſuper Altare candelæ erunt ex cera alba. Ce-
teus etiam benedicendus collocabitur cum ſuo
candelabro in latere Evangelii, Cærim. Epiſc. ubi
ſupra : ante Cereum legile vefſtitum veſte alba,
& ſuper illud Miſſale non apertum.
b Excutitur ignis de lapide.) Ignis de Chri-
ſto, qui lapis eſt in caput anguli, Honor. in Gem-
ma lib. 3. Cap. 00. & antiquus ignis extinguen-
dus eſt, ut lex finem habeat. Ante Zacchariæ
Papæ tempora, Romæ novus ignis ex lam pa-
dibus ſervatis in Feria quinta ſumebatur, ut ſeri-
bit Baron. anno 7†I. ex litteris Zaçhariz eodem
anno datis. Ritus ergo noſter poſt eundẽ annum.
Ditla Nona. Non ante Horam nonam Ur-

bani IlI. Decreto apud Baron. anno jogr.
d Aſtantibus ſibi miniſtris.) Miniſtri debent
eſſe in violaceis, ſine Manipulis, ut i. part. tit.
19. num. 6. & 7. pag. 4. & y5. Crucem geſtare
debet Subdiacenus, quem præcedunt Acoly-
thi tres, cum Aqua benedicta, thuribulo ſine
igne cum navicula, & pelvicula cum quinque
granis incenſi; & hoc eodem ordine procedunt
ad portam.
e Ante pertam Ecclefiæ.) Extra portam pal-
ſus eſt Chriſtus. Exeamus ad eum, inquit Pau-
lus, ut eum explicat de hoc ritu loquens Da-
rand. cap. o. Grux tum Subdiacono ſit in porta
ante faciem Celebrantis, ignis autem in foculo
ſuper aliquod ſcamnum coram Celebrante; ubi
etiam forcipes ferrei, & candelulæ eum lignis
ſulphuratis parari debent.
Dicens.) Manibus junctis. Et Diaconus e-
levet fimbriam Pluvialis, quando eſt benedi-
cturus manu ignem & grana incenſi.

3 Deinde benedicit quinque grana incenſi ponenda in Cereo, dicens abſolutè

hane Orationem.

Quidam addunt aliam incenſi quantitatem
unà cum quinque granis benedicendam; ſed ad
quid? An;, ut ea deinde in naviculam immit-
z tur denuèò benedicenda à Celebrante, ut ado-
leat ignem & grana ? ſuperfluit hæc duplex in-
senſi benedictio, & præter Rubricam. De hiſce

granis apertè meminit Rupertus loco citato cap.
37. & ſignificari docet aromata à mulieribus em-
pta, ut ungerent Jeſum.
Celebrans non dicit Oremus, quaſi conjun-
gens novam benedictionem incenſi cum præce-
denti benedictione i gnis.

4 Dum benedicit grana incenſi, Acolythus aſſumens de carbonibus benedi-
Qis ponit in thuribulo, & finita Oratione ſupradicta, g Sacerdos de navicula ponit

incenſum in thuribulo, benedicens illud more ſolito: deinde prædicta grana in-

cenſi

le
un

o
ele

go

lul

tnt
nl

ut
nee
6.
tia
nn
i

.

to.
Edenn.
1 e rt⸗
1

lls n
ceſonul.
Gong Anr
4A
Poramb
umigen

,lf.
ſiniſticthen
n t
ren gir
edlnt An
tharbhte
cun gingt
ine Mortr

eaponmn
ingein
tbornh
hnotrinpot
teninſ
Aehemeti
letun ti

Deront
oAkt

N
. 4

rcrtt⸗
Nletbur

uſne⸗
Htaune

Puhent
icikpen

e

De Sabhato ſandto. 20

eenſi & ignem ter aſpergit aqua benedicta, dicens; Aſperges me, ſine camtu,
& ſine Pſalmno, & i ter adolet incenſo. Intetim omnia luminatxia Eccleſiæ ex.
tinguuntur, ut de igne benedicto poſtmodum accendantur.

h Ter aſpergit.] In medio, à dextris rerum

2

g Sacerdos de navicala.) Supple, à Diaco-

no de more miniſtrata: qti &α miniſtrat cum benedictarum: & à⅛ ſiniſtris earumdem.
oſculis aſ perſorium & Thuribulum Celebranti.

i Ter adolet.] Nimirum, uti aſper ſit.
5 Tum Diaconus/ indutus Dalmatica albi coloris, accepit m aruudinem ecum
tribus candelis in ſummitate illius triangulo diſtinctis. „ Præcedit Tkurifera ius o
cum Acolytho deferente in vaſe quinque grana incenſi: „ ſequitur Subdiaconus
cum Cruce, & Clcrus per ordinem; deinde 7 Diaconus cum arundine, poſt eum
— — . . —„ „ 2 .
Celebrans. Cumr Diaconus ingreſſus eſt Eccleſiam, inclinat arundinem, & Aco-
lythus deferens candelam accenſam de novo igne, accendit unam cx illis tribus
candelis deſuper poſuis: & Diaconus elevans arundinem genuflectit, ſimiliter &
omnes alii cum eo oræter Subdiaconum Crucem ferentem, & cantat ſolus, Lu-
men Chriſti. u. Deo gratias. Et procedens ad medium Eccleſiæ, ibi accenditur

alia candela, & iterùm genuflexus, ut ſuprà ar cantat, Lumen Chriſti. . Deo

gratias. Tertiò procedit ante Altare, ubi acce:

itur tertia candela, & turſus ge-

„ . 1⸗ . . .
nuflexus ut priùs, adhuc altius dicit, Lumen Chriſti. àE Deo gratias. Deinde Cele-
brans aſcendit ad Altare in cornu Epiſtolæ, & diaconus dat arundinem uni Acoly-
tho: & accipiens librum, petit à Celebrante benedictionem, ut fit ad Evangelium,
£☛

Sacerdote dicente, &c.
A conſeeratione luminis incipirur Paſcha-
lis ſolemnitas, quia æternæ lucis contulit clari-
tatem, Raban. lib. 2. Cap. 35. idem innuit Conc.
Zolet. WV. cap. .

I Ledutus Dalmatica.] Ex Ord. Rom. Cur

autem ad Diaconum ſpectat proxima Cerei be-
nedictio, etiam præſente Sacerdote? Kupert.
lib. 6. cap. zo. Inferioris, ait miniſtri eſt annun-
tiare Chriſti reſarrectionem, ſicut inferior
mulierum ſexus Apoſtolis ipſis eandem nun-
tiavit: vel quia Angelum ſigniſicat, qui movebat
Hebræis columnam nubis & ignis, quam indi-
cat Cereus, ut dicemus, Gemma loco citato Cap.
102. Dalmatica feſtiva eſt, & ideò congruit be-
nedictieni Cerei: Exultet jan, & c. Accipit et-
iam Manipulum Diaconus, e Caærimon. Epiſo-.
l. 2. Cap. 25.
m Arundinem cum tribus candelis.) De a-
rũdine cum Cereo in eadem ſatis aperta eſt men-
tio in Ord. Rom. non tamen de tribus candelis:
neque interpretes Ordinis Romani quidpiam

indicant de arundine ipſa. Candelæ in calce u-

num quid eſſe deberent, & deinde diſtingui in
tres, ad deſignandum myſterium unitatis &
Trinitatis Dei. Fortaſſe ſignificat arundo hu-
militatem Paſſionis Chriſti, ex qua in fine pa-
tuit major gloria unitatis & Trinitatis Dei. Pa-
tuit autem veluti lumen Chriſti, qui in Trinita-
. 2 J.
te eſt Deus. Vel ex Atheænaſ. de paſſione, ſicut
arundo ſerpentes necat: ita paſſio Chriſti dia-
bolum vicit. Solet ornari floribus: ſed ita orne-
tur, ut appareat e parte arundo, non baculus,
ſen quid aliud.
n Præcedit Thuriferarius.] Poſito pris in-
cenſo à Celebrante in Thuribulum more lolitò.
0 Cuen Acolptho deſerente. & c. TN einpe à
dextris Thuriferarii.
p Sequitur Subdiaconus.) Et hic etiam cum
Manipulo ex caærimon. Epiſc. loco cit. coloris
autem violacei.
ꝗq Diaconus cum arandine. Ad cuſjus ſini-
ſtrum eat Acolythus eum candela accenſa de no-
CC 2 ve

204 Comment. in Rubr. Mißalis, Pars IV. Tit. X.

vo igne, & ſi opus eſt intra laternam, ne à ven-
to extinguantur in Proceſſione.
Diaconus ingreſſus.] Et cùm ingreſſus eſt

ctiam Celebrans poſt eum (non ante) inclinat
arundinem; ut Celebrans quoque genuflectar
in Ecclefia.

6⁶ Poſtea vadit ad pulpitum, & ponit ſuper eo librum, & incenſat. A dextris

Diaconi ſlent Subdiaconus cum Cruce

, & Thuriferarius: à ſiniſtris, duo Aco-

Iythi, ille qui tenet arundinem, & alius tenens in vaſe quinque grana incenſi bene-
dicta figenda in Cereo. Tune, ſurgentibus omnibus, & ſtantibus, ut fu ad E-

vangelium,/ Diaconus cantat.

ſDiaconus cantat.] Non ſignat librum ne-
ꝗue ſeiplum: neque imponitur incenſum de no-
vo in thuribulo, quod notaſſet aliquis Ritualis
liber, ſi de novo imponen dũ eſſet. Et verè ſuf-
ficit impoſitio incenſi facta ſemel & proximè in
ordine ad Lumen Chriſti, & Cereum. Mini-
ſtri verò hinc inde ſtantes reſpiciunt librum, ut
Diaconus rectam quaſi efformantes lineam cum
Diacono medio, ita tamen, ut latera, non ter-
ga, vertant Altari.
7 Quoed attinet ad benedictionem Cerei
magni, Orao Roman. habet Exultet jam, &c. di-
citur eſſe S. Ambroſii ab Honer. in Gemma lib.3.
up. oz. Sed, excepto proœmio, diſcordat no-
ſtra ab Ambroſiana, ut videre eſt in Miſali
Ambroſ. tribuitur S. Aug. in Miſali Gothico
Zom. 6. Bib'l. Patruim.
Cereus autem benedicitur, ex decreto Zoſi-
mi Papæ, Alcuin. ſed Prucdentius ante Zoſimum
cecinit Hymnum de hoc cereo Martinus Polo-
sas autherem facit Theodorum I. ann.6 43. Ba-
ron, anno 41ö. docet, conceſſiſſe Zoſimum, ut e-
tam in Parochiis benedici poſſet, nedum in Ec-
cleſiis principalibus.
& Significat autem cereus Chriſtum reſurgen-
tem; & quidem cera corpus, ellychnium ani-
mam, lumen deitatem deſignat, ex Durand.loc.
cit. c. So. antequam verò illuminetur, repræſen-
rat columnam nubis; illuminatus autem, Co-
lumnam ignis, quæ præcedit Catechumenos ho-
die tranſeuntes per mare baptiſmi, idem Du-
rand. ilid. Crucis figura in cereo ſolet inſcribi,
ut Chriſtum demonſtret Crucifixum Aapert. lib.
6. c. 29. ſed grana quinque incenſi in formam
erucis in eo confia idem ſonant, & apertè pla-
gas ejus quinque, ex eodem Durana.

9 Ordo figendi grana eſt, at primum in fu-
periori parte, alterum in media, tertium in infe-
riori, quartũ in dextra cerei, quintum in ſiniſtra.
10 Habet etiam myſterium, quèòd Diaconus
aecendit cereum non cum candelula, ut aliqui
ſcripsère, ſed immediate ait Rubrica] cumn-
na ex tribus canaelis in arundine peſitis. Dice-
rem ego, tacentibus aliis, ſicut tres illæ candelæ
inclinantur verfus cereum, & cùm una tantùm
ex iis accenditur; ita Reſurrectio Chriſti eſt ef-
fectus quidem totius Trinitatis, ſed potiſſimùm
Verbi, quod animam carni rurſus univit, & im-
mortalitatis glorioſa luee veſtivit. Quam ratio-
nem afferebam Recognitoribus Miſſalis ſub
Clemente VIII. quando hic ritus fuit ſtabilitus,
& fuit approbatus etiam in Cerim. Epiſc. lib. 2.
cap. 22.
II Accenduntur deinde lampades, ſumpte
lumine à cereo ipſo, vel à candelis arundinis. Ut
ſicuti ex Alcnino, cereus ſignifieat novam grati⸗
atm, & doctrinam Chriſti; ita ab eodem oriri de-
monſtretur tum gratia, tum doctrina Apoſtolo-
rum, qui funt lux mundi. Et Chriſtus ipſe reſu-
ſcitans ſtatim accendit in Apoſtolis ignem Spiri-
tũs ſancti, quando inſufflavit, & dixit, Accipite

Spiritum ſantctum, in ipio die Reſurrectionis,

Kuaper. lib. 6. ap. 29.
12 In fine benedictionis Cerei, excepto Pa-
pa, Epiſcopo, & Imperatore, cui additut electi
titulus, ſi nondum eſt corenatus, nemo alius no-
minari debet, inconſulta Sede Apoſtolica, quid-
quid ſcrtipſere alii; qui tamen hanc additionem
pridie fieri prohibent. At quæ major eſt ratio,
cùm Pius V. in ſua Bulla additiones omnes pro-
hibuerit: Sede Romana vel Epiſcopali vacante
tacetur nomen Papæ, vel Epiſcopi.
13 Compler

Cn
Abe
1
ſine
ie
cent
,4 N.
leyel
Dlga
Uunde
Käun
gonn
lum,
4
n.
lamn
te
nan
bem
inr
ic
.
4
gua
N

laun
mo,

us

I.

ne)indhe

genſh.

Ader
dd i
Cenlben⸗
ah

timmiane
uminlite
ADiron
l, ii
ria an
Mſnn Do
Sllecnt
numunmm
Choliicts
Cppilinn
Mnirie An
(mnnmn
MK
ürtkol,
Hiel

Ass,inn
Ancinsl
Norungt
Gencine⸗
olre
grent⸗
An

annmn
Aafrat
mokiunr
Kolcagte
ACltona
n Ne

nn e

pil

De Salbato ſancto.

205

13 Completa benedictione cerei, Diaconus, depoſitis albis, ſumit ? violacea
peramenta, & vadit ad Celebrantem: qui exuitur Pluviali, & ſumit Manipulum
& Caſulam violacei coloris. Poſteà a leguntur Prophetiæ æ ſine titulo: & Cele-
brans legit eas ſubmiſsà-voec ad Altare in cornu Epiſtolæ. In fine Prophetiarum
dicuntut Orationes modo ſubſctipto. Antè, vel interim dum Prophetiæ legun-
tur, Presbyteriy eatechizent Catechumenos baptizandos, & præparent ad Ba-

ptiſimum.

t Fiolaces paramenta.] Juxta tit. /9. 1. part.
Rubr. n. 6. & 7. pag. g. & 75. Crux deponatur
in loco decenti; arunde ſtabiliatur pede mar-
moreo præparata non procul à cereo.
u Leganetur Prophetiæ.] In medio Chori, ait
Cerim. Epiſc. lib. 2. c. 27. ubi ſcilicèt ab omnibus
audiri queat Lector, unde non malè illi, qui in
ambone, vel ante Altare Prophetias legunt.
X Sine titulo.] Tradit Ordo Rom. quia adhuc
ſine capite Chriſto, nondum viſo ab Apoſtolis,
videtur eſſe Eccleſia, Nupert. lib. 7. cap. 9. Vel ta-
centur tituli, ait Ego Viétor. de ſpec. Miſſ. ob-
ſerv. lib. 2. c. 2 4. ne Catechumenis de Gencilita-
te venientibus, Hebræorum auctorum nomini-
bus auditis, Lectiones vileſcant: vel ad repræſen-
tandam cæcitatem Catechumenorum, qui ne-
ſciunt doctrinæ noſtræ originem, Alcuin. le-
guntur autem ad inſtructionem Catechumene-
1um, idem.
14 Porrò quatuor tantùm legebantur in Ord.
Rom. eum tribus canticis. Primus, qui meminit
harum duodecim Lectionum, eſt Microl. c. 13.
& ſignificant duodecim Apoſtolorum doctri-
nam, qua erudiuntur Catechisneni, Honor. in
Gemma libr. 2. c. los. Habentur in Sacrament.
Gregoriano è& noſtris prima, 3.9. 4. 5. 8. 10. & hoc
eodem Ordine. Lectores autem non oſculantur
in fine manum Celebrantis, neque recedunt niſi
dicto Levate à Subdiacono.
15 Cantica tria, ſive Tractus, ſunt eadem, quæ
in Antiphonario Gregerians, Ordine Komano &α
ud Amalar. lib. i. cCap. 22. tamen apud nos
poſt 4. S. & II. Lectionem: & ſunt indicia exul-
tantium Catechumenorum de proximo Baptiſ-
mo, ſed non ſine timore; unde & Tractus, id

eſt luctus, vocantur, Rapert. libr. 7. cap. 9.
16 Orationes indicant expectationem & de-
ſideria ſanctorum Patrum circa Redem ptionem
per Chriſti Reſurrectionem, Raban. lib. 2. C. 5.
easque Celebrans dicit, ut in Miſſa, manibus ex-
tenſis, & ſecundùm aliquos, ſunt pars Miſſæ, ut
dicemus.
„ Catechizent Catechumenos. Catechizent,
id eſt inſtruant Cazechuvsenos, id eſt auditores,
Raban. lib. I. cap. 2éc. De ritu verò catechizandi
pro Baptiſino, vide Riruale Romanum Pauli V.
17 A Miniſtris illud obſervandum, ut dum
Celebrans Prophetias legit, aſſiſtant, ſicut ad In-
troitum Miſlæ; quas & appellat Introitum Miſ-
ſæ hujus diei Hago l ictor. ubi ſupra cap. 25. Dum
ille Orattones dicit, ſtant poſt Celebrantem, u-
nus poſt alium. Diaconus dicit genuflectens an-
te alios, Fleétamus genua; Subdiaconns ſurgens
ante alios, Leævate, exceptâ ultimâ Oratione: quia
tres pueri, de quibus in ultima Prophetia, no-
luerunt genua flectere ſtatuæ Nabuchodono-
ſor, ut aliàs diximus en Sabbato Quatuer Tem-
perum AAaventus pag. 176. Celebrans autem
nunquam genu flectit, ut dictum eſt Rubr. ge-
neral.
18 Si ſedere voluerit Celebrans poſt lectam
in Altari Prophetiam, ſedeat ad ſcamnum con-
ſuetum, ſed nudum in latere Epiftolæ. Eat au-
tem per viam breviorem cam Miniſtris, & re-
deat per longiorem cum debitis reverentis ante
medium Altaris. Nullo modo ſedeat ad Altare,
quod Epiſcopo tantum concedi debet.
19 Ordo legendi Prophetias hic erit, ut pri-
mas legant minores, poſtremas majores, niſi ali-
ud neceſſitas ſuadeat.

20 His expletis, ſi Eccleſia habuerit fontem baptiſmalem, Sacerdos benedictu-
rus fontem, accipit pluviale violaceum, & præcedente Cruce, cum candel abris, &

Cc 3

Ceréee

2 0 Comment. in Rubr. Mitalis Pars IV. Tit. XJ.

æ cereo be nedicto accenſo, deſcendit cum Clero & Miniſtris paratisad fontem: &
interim cantatur ſequens a Traétus, Sicut cervus, &c.

Baptiſmus ſigniſcat mortem, ſepulturam &
tefurrectionem Chriſti, Kom. 6. & ideèò potiſſi-
mein hac die celebratur, Rupert. lib. 6. cap. 3.
zàZ Cereobenedibéto.] Portabitur Cereus ante
Erucem. Carim. Epiſc. lIib. 2. C. 27.
2I Poſteà procedit ad bencdictioncetn

De Fontiĩs uſu antiquo Dionyſ.de Eccleſ. Hie-
rarch. quermn matrem adoptionis vocat.
De Conſeeratione ejusdem Qlem. libez. Conſt.
c. 742. & Siden. Apollin. 4. Epiſt. v. plura vide a-
pud Baron. anno 132. &ο Durandum de Kitibaus
lib. I. cap. 9. .
12 Porrò fex facit Sacerdos in hac benedicti-
one fontis, orat, manu tangit aquam, & format
Cruces ʒ mutat vocem, ſufflat, demittit & elevat
cereum in aquam; infundit oleum & Chriſina,
& commiſcet. .
23 Orat Deum, ut ſit præſens tantis myſteriis,
monetque in Præfatione aſtantes in Deum, ad
oundem finem, ut Deus audiat. .
24 Mann tanget aquam ter: Pri moò, dividens
in formam crucis, à qua pendet effectus Baptilſ-
mi. Secundò, tangit ſimpliciter, quia manu Sa-
cerdotali opus eſt, etiam in Baptiſmo, ad fugan-
dos dæmones. Tertiò, projiciens & effundens
aquam verſus quatuor mundi partes: quia Ba-
tiſmus omnes homines attingit, non Circum-
ciſio. Facit etiam manu varias Cruces ſuper a-
uam, ut benedicatur à Trinitate per virtutem
ſanctæ Crucis.
25 Mutat vocem ter, primèò, per modum O-
zationis; ſecundè, per modum præfationis ter-
tiè, per modum Lectionis, ut in Trinitate omnia
gant, & modò humiliùs, modò audentiùs Deus
xetur.
dten⸗ Halat ter in modum Crucis, & fufflat ter

30 Ubi verò non eſt Fons Baptiſmalis,

a Tratctus: Scut cervut, &c.] Eſtiæz Ordine
Romano, cum quo concordat Oratio ſequens, ut
maniteſtè patet, & in Gregoriano legitur Sacra-
mentario. imèò & hujus ritůsmeminit. Auguſt.
in Pſalm. 11.

fontis, dicens, manibus junctis.

in modum , ut cum cruce Trinitatem cõjun-
Lat: à quibus habet vitn Baptiſmus, majorem au-
tem à Trinitate. Valet etiam inſufflatio ad expel-
lendos dæmones cum ignominia, qui levi flatu
expelli queunt à Sacerdote.
27 Demittit cereum in aquam, & elevat ter
profundeè, profundius, profundiſſimè, ut Spiri-
tus ſanctus ſua plenitudme fontem impleat: fi-
cuti quando deſcendit in ſpecie Columbæ in Ba-
ptiſino Chriſti, adumbrati in hoc cereo demerſe
in aquam. Elevatie autem ejusdem cerei ſigni-
ficat effectum Baptiſmi, qui confert gratiam e-
levantem à peccato ad gloriam.
28 Ilnfundit oleum & Chriſma, & commiſcet,
de quo etiam Dionyſ. abi ſupra Cap. 20. part. 2.
ut indicetur conjunctio Chriſti per Baptiſmum
cum populis Eccleſiæ: aquæ multæ, populi maulti:
& Chriſti nomen, id eſt uncti, ab oleo & Chril-
mate deducitur. Cæterum ritus hic totus habe-
tur in Ord. Nom. expoſitio verò ſumpta eſt par-
tim ab Amalar. lib. I. cap. 25. partim ab Honorio
in Gemma lib. 3. cap. 3. partim à Durandoe lib. 6.
cap. 1.
29 h eodem Ordine Romano jubetur, ut in
Rubrica noſtra, aſperſio populi cum aqua fon-
tis ante infuſionem olei, & ejusdem aquæ re-
ſervatio, ad aſpergendum in domibus, & a-
liis locis, ad munditiam Baptizatorum, de qua
etiam Gregor. Tur. libr. i. de Gler. Mart.
cap. 24.

finità ultimâ Proꝑhetia cach ſua Oratio-

ne, Celebrans- Caſulam deponit, & b cum Miniſtris ante Altare procumbit: &
alis omnibus genuflexis, c cantantur Litaniæ in medio Chori à duobus cantori-
. „ .
bus, utroque Choro idem ſimul reſpondente. Cùm autem perventum fuerit 4ad

v. Peccatores, te rogamus, Sacerdos & Miniſtri ſurgunt, & accedentes ad Sactiſti-

am,

fonten,

e taoe
ratioleten
10 gimin
eninthii

nctis
eininrencigs
nusntbtent⸗
llnorlere
n,glibi

Ann, h
Ciclme irde
nrmincet
Colr mer
Ceceteocent
den ceriin
onfengen
vichag

RI Dehllllm
1

Ale NMiN
Poleod
gs ictornte
ölmuel⸗
lone
attlcnsbklont
1iDrne

Goſlberl 11
Uicunmmut
elcenaet
donbu,
uonumzle
A0.

44 40
wwentt
obisen,
un tut/
les N

De Sabbato ſancto.

207

am, induuntur paramentis albi coloris pro Miſſa ſolemniter celebranda: & inte-
rim e accenduntur luminaria in Altari. In fine Litaniarum cantantur ſolemniter,

Kyrie eleiſon, repetuntur, ut in Miſſa moris eſt.

b Cum Miniſtrizs.) Et hi quoque in albis
precumbunt, ex communiori uſu Eccleſiarum
Romæ, deponunt tamen Planetas plicatas pau-
lè ante Pec catores, Cærimon. Epiſc. lib. 2. cap.
a=. quod etiam mihi magis placet; cuſſini coria-
eei dari poſſunt ſub eorum capitibus, & Cele-
brantis.
c Cantantur Litaniæ.] Ita Ordo Rom. Lita-
niæ, id eſt deprecationes, Amalar. lib. I. c. 25.
quibus ſignificatur conſortium Sanctorum cum
nuper baptizatis, Raban. lib. 2. c. 25⁵. Hæ verò
non inchoantur apud Fontem, ſed apud Altare,
Carimon. Epiſc. lib. 2. 6. 25. Aliqui ſcripſere, ge-
minandum illud, Per ſanttam refurretlionem
tuam; ſed nullo antiquo auctore, imò contra
Bullam Pii V. quæ additiones prohibet.
d Ad v. Peccatores.) Diſcedunt in Sacriſti-

am, ut dicitur etiam in Miſſali atic. volum
4743. ſi vieina eſt; alioquin in locum vicinio-
rem, & decentem poſt Altare. Omninò ante
Altare nemo Epiſcopo inferior eſt veſtiendlus,
licet fit loci ſuperior: non enim eft illi com-
municanda Epiſcopalis prærogativa, niſi mi-
traà utatur.
e Accenduztur luminaria.) Saeramenrari-
um Greger. & Ordo Romanus ad Aegnus Dei
accendi jubent; quia per Agnum Dei Chriſtum
lumen fidei communicatum eſt, Amalar. lib. 1.
cap. ʒe. ſed & pallium violaceum removetur ab
Alrtari, ornatur credentia ſuis neceſſariis ad Miſ-
ſam ſolemnem, ut ſuprà dictum eſt.
f l fine Litaniavum cantantur, &.) Monet
Ordo Nomanus, quèòd cantart debent ita tardè, ut
Sacerdos, & miniſtri queãt procedere ad Altare.

31 Interim Sacerdos cum Miniſtris in paratnentis albis accedit ad Alare, & diſto

Pſalmo, Judica me Deus, cum Gloria Patri, facit Confeſſionem, ut moris eſt⸗-
in loco conſueto; deinde aſcendens oſculatur Altare, incenſat more ſolito; & fi-
nitis à Choro Kyrie eleilon, incipit ſolemniter, g Glotia in excelſis;: & h pullantur

campanæ.

g Gloria in excelfs.] Habet Ordo Nom. &
Sacrament. Gregor. Dieat autern priùs de more
Celebrans cum miniſtris ſubmiſſa voce, Kyrie e-
leiſon, novies, Carim. Pap.lib.2. ſect. 1. C.57. & 6&.
h Pulſantur campanæ.] Jubet Ordo Noma-
nus pulſari ad Litanias, fortè, ut populus voca-
rerur ad initium Miſſæ, Durand, c.5y. ad Hym-
num Angelicum; & convenit, ſicuti ceſſavêre in
Hymno eodem Feria quinta.
Sed adverte, ne majores cãpanæ pulſentur,
antequam ſignum datum fuerit in Cathedrali,
ſeu Matrice Eceleſia, ex Decrete Concilii Late-
ranenſis Seſſion. II. ſub Leone J. ſub pœna Regu-

gularibus sentum ducatorum; & S. Rituum
Congregationis die 21. Martii 16og. & eæ tan-
tùm es caſu pulſabuntut, quæ funt intra parie-
tes Eccleſiæ. Dato deinde ſigno à Cathe drali,
ſeu Matrice, dabitur etiam (licet detur longè
poſt Gloria in excelſs) ſolemne ſignum ab om-
nibus aliis Eccleſuis cum campamis majoribus.
Per Matricem intellige quoque Parochialem in

Dicceſi; &, ſi plures ſint Parochiales, eatn, quæ

aliis major eſt dignitate: nam ante Matricem
hanc non ſunt polMdhr Confratriis campanæ,
cx Decreto S. Rituum Congregationis die 9.
Februar. I6ob.

32 Poſteà Sacerdos, dicit, Dominus vobiſcum.
Quid Epiſcopus ?dicat, Pax vobise ita Ordo Komanus, contra Durand. . 5r.

33 Finità Epiſtolà, Celebrans incipit Alleluja, & totum desantat rer, elevando
vocõẽ gradatim: & Chorus poſt quamlibet vicem in codem tono repetit illud idem.

Poſteà Chorus proſequitur, v. Confitemini, &c.

34 Alle-

208 Comment. in Rubr. Miſalis Pars I. Tit. X.

34 Akrluja cantatur in cornu Epiſtolæ, ol-
culata prius manu à Subdiacono? & dum canta-
tur, ſtant omnes, Cærimon. Pap. loco cit. cap. 77.
Præcedit Akelujæ Tractum, Ordo Rom. &
Sacram. Greger. & ecce gaudium Paſchale,
ſed non plenum, quia Tractus luctum ſignifi-

cat, ut aliàs docuimus. Verſus tamen Confitemi:
ni eſt de Pſalm. I7. cujus titulus eſt, Alleluja,
Ruper. libro 7. cap. II. eſt ergo lætitia in ſpe
proxima, Hugo Victor. abi ſapra libro 3. cay.
29. Verſus, & Tractus habentur in Antiphona-
rio Gregoriano.

31 Ad Evangelium non portantur luminaria, ſed tantùm incenſum; petitur be-

nedictio, & alia fiunt de meore.

Tradit Ordo Roman. & ſignificantur aroma-
ta mulierum ad monumentum ſine lumine fiden;
quia putaaant Chriſtun hominem mortuum,
Alcain. Devotio aderat, fides obſcura erat, Du-

fand. loco cit. Evangelium legitur à Celebrante
in cornu Evangelii, ut aliàs, poſt cantatum à ſe
tertiò Alleluja.

36 Non dicit? Credo, ſed finito Evangelio Sacerdos dicit, Dominus vobiſ-
cum. E. Et cum ſpiritu tuo, & poſteà, Oremus. Non dicitur Offertorium.

Hæc Ordo RKomanus.
i Credo.) Quia nondum Apoſtoli crede-
Pant Reſurrectionem Chriſti.
1 Non dicitur Offertorium.] Quia mulieres
ſub ſilentio ibant cum aromatibus ad Sepul-
chrum. Alcuin. neque habetur in Secr. Greg.

Subdiaconus defert ad Altare unâ cum Calice
burſam Corporalium. Ad Lavabo dicitur Glo-
ria Patri.
37 De Communicantes, & Hanc igitur ob-
lationem. uti etiam de Præfatione propria, vide
prà in Rubr. Gen.

38 Dicitur, Pax Domini ſit ſemper vobiſcum, ſed m pacis oſculum non datur. 2
Agnus Dei non dicitur, nec e Poſtcommunio, dicuntur tamen tres conſuetæ

Orationes ante Communionem.

m PFPacis oſculum non datur.) Ord. Rom. quia

nondum dixerat Chriſtus Apoſtolis, Pax vobis.

n Agnus Dei.) Ordo Rom. & Sacram. Oreg.
inquit Alcvuin. ob ſilentium mulierum nondum
eredebatur Chriſtus redemptor animarum ad
tollenda peccata mindi, Durand. cap. 5.
o Poſicommunio.] Hæc omittitur, quia in
hac Miſſa non communicabant, tempore ni-

mirum Durandi, introducta etiam tunc nova

conſuetudine celebrandi hanc Miſſam man?;

ſed in die cequenti communicabant tum Cate-
chumeni, tum alii, quod nota contra quoſdam,
quiĩ gratis oppoſitum ſcripſerunt] ne communi-
cet alius à Celebrante in hac Miſla noctis vel
Veſperæ. Sunt vice v. Communio & Poftcommu-
nio, ut ſcribit Darand. loco citato.

39 Poſt ſumptionem Sacramenti, „ pro Veſperis in Choro cantatur Amti-

phona Alleluja, alleluja, alleluja, & Pſalmus, Laudate Dominum omnes gen-
tes, cum Gloria Pa ri in fine, & pòôſt repetitur eadem Antiphona. Capitulum,
Hyamnnus & Verus non dicuntur, ſed ſtatim Celebrans in cantu incipit Antipho-
nam ad Magnificat.
Non deponitur à Celebrante Caſula, ut aſ-
Kimat Pluviale, quod aliquando fecere perpe-
ram nonnulii; quia nondum eſt finita Miſſa.
p Pro V'elperir.) hoc Sabbatum propriè non
habet Oſhcinm, ex Ausnſt. && Alenin. & qy⸗

cumque hic habentur pro Veſperis, eadem ſunt
in Ordine Romano. Si habet Officium, hoc ter-
minatur in Veſpere, non in Mila, ut ſine fine
laudetur Chriſtus, qui morte ſua nos redemit,
Dsrand. ibidem. Sed verius finitur Officium in
Miſſa

o

in

do

di

Rr

nu
cie

(¹

1.

nennig
keitni
rillnz
ti⸗ Aſin

niheüne

uiClbne
Kcantuum;

minus
ertoruun.

Und amc

dho deim

M

ne optlun

nnoN
Ter onud

ctiumtmen
M
bantuunc⸗
Conng
wan
Milunti
Mre
th.

Canruurt
momnenß
chit ut

Pesenen
)einn .
glyut

imi,

De Sabbato ſancto.

Miſſa cum le Miſa eſt, quæſtio eſt de no- nit, ut inchoetur à digniori, qui eſt in

mine. Porrò Antiphona Alleluja conve-

209

Choro.

40 Deinde cantatur Magnificat, cum Gloria Patri in fine, & fit incenſa.
tio, ut aliàs in Veſperis. Repetitâ Antiphonâ, Celebrans dicit, Dominus vo-

biſcum.
Miniſtri cum Celebrante dicunt Pſalmum,
& Magnificat in cornu Epiſtolæ, uti ſtant ad
Introitum Miſſæ.
q Ur alias.) Incenſatio item fit eodem mo-
do quo initio Miſſæ, ſed prætereà incenſantur
alii in Choro.
41 Extra Chorum dicuntur Veſperæ, ut in
Breviario adnotatum eſt: & nos in Comment.
in Rubr. Breviarii opportuniuùs de his dicemus.
42 Ad Orationem ultimam uſque ad finem
omnino ſervantur omnia quæ in fine Miſſæ alis
płæſcripta ſunt.
43 Peracta Miſſa, quæritur, An aliæ Miſſæ
oelebrari queant; Microl. c. 73. concedit; ſi ne-
ceſſe fuerit, & à Litania incipere docet, omiſſis
Lectionibus, inquit, auditis. Negant Navar. c.

21. num. Sb. & Francol. tract. de Temp. Kor. Ca-

non. c. 30. nu. 2. & 9. quia ufu receptum eſt, utu-
num tantùmSacrificium fiat ſolemne. Nulluſque
eſt Introitus, ut in Sabbato Pentecoſtes, niſi
dicas cum Hagone ſupra, Lectiones omnes ha-
bere vicem Introitus, unde & Sacerdos habet
Caſulam tunc, & jubetur eas legere ſubmiſſa
voce ad Altare. Sotus in 4. diſtinct. i3. quæſt. 2.
art. 2. concedit hac lege, ut celebretur Superio-
ris conceſſu & auẽtoritate: ſed Axor. qui lib. io.

cap. 2 t. quæſt. 4. omnino negat, ex cap. Sab-

bato. diſtinct. 3. de Conſec. ubi dicitur, biduo hoc
Sacramenta penitùs non celebrari, concedit à
Superiore dari poſſe licentiam tantũ, quando
juſta adſit cauſa. Puta, quia multi ſunt, qui como-
dè eo die Sacrificio publico intereſſe non poſ-
ſunt: quod accidere poteſt, quando Feſtum
Annuntiationis incidit in Sabbatum ſanctum;
& tunc de licentia Superioris celebrari poſſet,
aliàs non, & nonniſi poſt inchoatum ſaltem ſo-
lemne Sacrificium, depoſitoque luctu & mœ-
ore Eccleſiæ.
44 Quo caſu fortè ſuſicit incipere à Confeſ-
ſione, qua finita, dicat Sacerdos, Kyrie eleiſon,

de more, & reliqua cum Veſperis uſque ad fi-
nem Miſſlæ: nam Gemmalib. z. c. I5. ait Offiei-
um hujus Miſſæ per Kyrie eleiſon inchoari; niſi
pro Kyrie elesſon intelligat qum Microl. Litaniã.
Volunt aliqui, non dici Veſperas in hac privata
Miſſa, & pro v. Communio, dici Antiphonã tan-
tum ad Magnificat, hoc eſt: Veſpere autem Sab-
bati, &c. & ſtatim Orationem: ſed fugiendus
eſt hic caſus, non decidendus.
45 Tutiorem autem arbitror ſententiam Na-
vat. & Francolin. eamque conformiorem c. Sab-
bato. ut non celebretur niſi unica Miſſa, quæ no-
Ctis eſt: & ſub initio noctis dicebatur tem pore S.
Thomæ, in 4. diſt. J. qu. 1. Feſti verò, cujus
Officium transfertur, nulla prorſus, quod ad
Miſſam attinet, haberi debet ratio: & mul-
to minus votiva Miſſa dici debet etiam pro re
gravi.
46 Idem dicerem de Communione Cleri,
ſeu laicorum, in Feſto Annũtiationis in Sabbato
ſancto; quod non debent alii communicare in
Miſſa, quæ noctis eſt, & ideo non dicitut
Communio, ut ſupra adnotavi.
47 De cereo accendendo in tempore Paſcha-
li nihil invenio apud antiquos, niſi quod eæ Or-
dine Remano & Microlog. capite 53. in Octavis
Paſchæ diſtribui ſolitus fuit Cereus hodie bene-
dictus: ergo non ultra Octavam Paſchæ ardebat.
In Annal. Minorum Luck MWadingi decretum
fuit anno 1263. quod in ordine Minorum Cere-
us Paſchalis remaneret uſque ad Aſcenſionem
Domini, & accenderetur in Miſſis, ſaltem die-
bus Feſtivis. Sacra Rituum Congregatio 19.
Maji 6oz. cenſuit, regulariter accendi debe-
re ad Miſſas & Veſperas ſolemnes in tridue
Paſchatis, in Sabbaro in Albis, & Dominicis uſ-
que ad Aſcenſionem; in aliis ſervandam efſle
conſuetudinem locorum. .R
48 Romæ varia eſtconſuetude. A peritiori-
bus hæc laudatur, ut à latere Evangelii ardeat

Dd à Sabba-

210

à Sabbato ſancto uſque ad Dominicam in Albis
incluſivè; quia eſt unicũ Reſurrectionis Feſtum.
ex Ordine Romano, ad Miſſam, & ad omnes
Horas. Præterea diebus Domimcis, à primis
Veſperis uſque ad ſecundas, & Completorium
incluſivè, ad Miſſam, & Horas; quia Domini
ca eſt repetitio Feſti Reſurrectionis Chriſti, et-
iam per annum; nedumbaſchali tempore, quem
ritum tradit Samarinus in Theſ. Sac erdotali,: tit.
de Cereo Paſch. nimirum ad utraſque Veſperas,
& Miſſam Dominicæ, & in Aſcenſione ad om-

De die ſancto Paſcha ſqjut

1 Obrlitas anni, menſis decus, alma di-
erum, ſplendor horaram eſt Paſcha
ex Ruper. lib. 6. Cap. 26. Paſcha, id eſt tranſitus,
ex vi nominis Plebræi, apud Mid. lib. I. cap. 31.
vel paſſio, à Græco vero æαανπιι apud Inno-
cent. UI. in Serm. vel eſt compoſitum ex He-
bræo & Græco per divinam diſpoſitionem; quia
in Paſſione Chriſti cum ipſo, & nos tranſivi-
mus de morte ad vitam, ita Auguft. citat. à Du-
rando lib. é6. cap. 5“ celebratur etiam femper in
Dominica, ex auctoritate S. Petri apud Baron.
anno ps. num. Sa. & memikit Clemens lib. y.
Conſtit. cap. Iõ. item ex Decreto Pii de Conſecrat.
Diktintt. 3. Noſſe, poſt decumum quartum diem
Lunationis primi menſis, & ex Decreto Victo-
ris de Conſecrat. diſtinit. 3. cap. Celebrantem.
tum ut à Judæis Paſcha noſtrum diſtingueretur;
ium quia Chriſtus reſurrexit die Dominico poſt
14. Lunam, hoc eſt ex Iidor ſupra in 3. Hebdo-
modæ Luna, ob numerum myſticum Trinita-
tis; ſicut etiam triduo mortuus reſurrexit tertia
die, qui vixerat triginta tribus annis: in qui-
bus numeris reſplendet ternarius numerus, in
uo intellige non modo gloriam Trinitatis, ſed
Alntem omnium qui ante legem, qui ſub lege,
qui ſub gratia extitere Hæc ex Iſid. cit. & Ru-
per. lib. cap. 14.
2 Haber Octavam ex inſtitutione Apoſtolo-
rum, ait Baron. anno Pomini jt. num. cit. infra
quam ſi fiat commemoratio de Simplici, non
tamen dicitur tertia Oratio.
3 Milſla verèò habet hæc notatu digna. Se-
quentia auctorem habet hactenus incognitum,

Comment. in Rubr. Miſſalis Pars IV. Tit. XI.

nes Horas, uſque ad Evangelium Miſſeæ. Quod

ſi dicatur Miſſa Parochialis, ſeun Conventualis
non ſolemnis, ad eam itein die Dominico ac-
cendi poteſt.
49 Poſtremo, à primis Veſperis Aſcenſioni
Domini uſque ad finem Evangelii Miſſæ ſolem-
nis, ſeu Parochialis, ſeu Conventualis non ſo-
lemnis, in aliis diebus nunquam.
580 Candelæ tres, de quibus ſuptà, in arundine
politæ nos ultra Veſperas Sabbati ſancti ardere
debent: alioquin gratis ardebunt, & ſine cauſa.

ad Feſtum Trinitatis. XI.

de qua Durand. lIib. 6. cap. 5z. neque priores illo
meiinere, niſi ſubobicuriſſimè, Honor in Gem-
ma lib. 3. cap. 13y. Graduale adhuc dicitur eæ
Sacramentario Gregoriano: quod, ut aliàs do-
cuimus, canticum eſt laborantium, & dicitut
propter recens baptizatos, qui gradiuntur ad
gloriam, quam reſurrectio Chriſti promittit
cum labore. Additur Allelaja duplex, ob ſpem
binæ ſtolæ, animæ, & corporis, & ut gradien-
do lætentur cum laude Dei. Hæc partim ex Ru-
ert. lib. 5. cap. . partim ex Hugone Victorin.
de Spec. Miſſ. obſervat. lib. 3. cap. 32. Notat Or=
do Komanus, ſumi Graduale ex Pſalm. 117. ab
hac die uſque ad Sabbatum in Albis, unde nimi-
rum ſumitur, & ille verſus frequentior, Hec di-
es, &c. Cui Pſalmo titulus eſt,: Alleluja ut ſupra
diximus ex Ruper. lib. 2. cCap. II. Reliqua, quæ
habentur in Miſſa hujus Fefti, & in Octava pro-
pria, patent ex dictis in Rubric. gener. ke Miga
eht, dicitur cum duplici Alleluia uſque ad Sab-
batum in Albis cluſivè, in Miſſis nimirum de
Octava Paſchatis; non in iis, quæ cum para-
mentis violaceis fortè debent cantari, puta Lita-
niarum majorum, ſeu pro publica neceſſitate:
quia duplex Alleluja eſt proprius ritus Miæ
Paſchalis & lætitiæ.
4 Evangelium legitur ſecundum Marcum,
ſicuti pridie ſecundum Matthæum, & poſtridie
ſecundum Lucam, ord ne congruo, quem ind=
cat Auguſtin. Serm. I44. de Temp. & Evangelis
cum Epiſtolis per totam hanc Octavam haben-
tur in Comite . Hieronymi; ſicut et iã Oratienes
sn Sacramentario G regeriane, & Oſſcia Miſſarũ
ℳ

.
min
guir
en
ge
cua.
kant⸗
Uore
ſei
Nont
gu⸗
Clütu
M.
En
⸗
cil
ſci
non
benr
Men
4
dvoe
ait

7
nie
nnno
urn
Iun
ſedl 4
Mar
Cre
0
lun
mer
tetm
le⸗
ctian
1.
bon
ur
Ven
i
N

1
1
Mile. G
Contenth
Doninmne.

lo⸗
iMikt
atnlsnon
.
thinnmm
Uiſincir

1, Aboecsi⸗

.
. 1.
e Ptorgt
lhuc dorr,
Ee⸗
d, N An
um, N En
Ckachunenrg
1 Pacchum
huict Port
4
ukenachf
Au

4 2 Marl⸗
Uentioe M
Reigup
1ulqe 0
Cüsinnad
crn 6
Uratn 1
laraln
tns nus e

um Mo
m E⸗
o, en⸗
Nuin

OhcaN

1

De die S. Paſehæ uſque ad Feſtum Trinitatis.

e& Autiphonario eiusd. S§. Gregorii, uſque ad Do-
minicam in Albis. Sed Orationes Feriæ tertiæ,
quintæ, ſextæ, & Sabbati ſunt Ambroſianæ, ex
Pamelio. .
5 In Sabbato in Albis, qui titulus eſt vel ab
Angelis, qui viſi ſunt in Stola candida, e Du-
rand. cap. o. vel quia hodie baptizati depone-
bant albas veſtes, é Alcuino, ut intelligant fore
illis requiem æternam Sabbati cœleſtis, ſi depo-
ſuerint corpora immaculata uti veſtes albas in
morte. Una eſt varietas poſt Epiſtolam, quia
quatuor Alleluia, & duo Verſus deinceps di-
cuntur, qua de re vide, quæ diximus in . par.
Rub. tit. o. pag. 26. Abundant autem Alleluja,
& meritò in lætitia Paſchali, ex Auguſt. Epiſt. /9.
ad Jan. cap. !7.
6 De Dominicis ſequentibus nulla eſt Rubri-
ca ſpecialis. Habentur earundem Miſlarum Of-
ficia in Antiphonario Gregor. Orationes autem
non ſunt exdem in Sacramentario; tamen ha-
bentur ibid. ſub aliis titulis. Dominicæ in Albis
meminit Clem. lib. 7. Conſt. cap. 20. cujus Oratio
eſt Ambroſ. ex Pamelio. Tempus eſt Paſchale,
quod vocatur Remiſſionis à Concil: Carthag. Il.
can. 5².
7 Occurrunt in hoc tempore Paſchali Lita-
niæ majores & minores, ſeu Rogationes; &
majores quidem in Feſto S. Marci, etiamſi Fe-
ſtum cum ejusdem Miſſa contingat transferri,
quas inſtituit S. Gregorius Papa non ſimpliciter,
ſed ad ſanctum Petrum, ut ait Barcnius in Not.
Martyrol. 2. Aprilis, erant enim annuæ antes.
Gregorium, ut idem ipſe ait initio lib. 2. Epiſt. &
in Comite S. Hier. habentur Epiſtola & Evange-
lium affignata Miſſæ de Rogationibus. Septifor-
mem ille Litaniam inſtituit propter imminen-
tem cœleſtis iræz mucronem, ait Ordo Komanus,
hoc eſt, peſtem inguinariam, quà obibant multi,
etiam oſcitando & ſternutando, morte repenti-
na. Unde & oſcitantes digito ſuper os forma-
bant ſignum Crucis, & ſternutantibus diceba-
tur: Deus te juvet, qui mores ad nos uſque de-
venerunt, Durand. lib.6. cap. 02. ſed Baron. hau
rit à Plinio lib. 25., Hiftor, natur. ritum ſalutandi
prædicto modo ſternutantes.
2 Dictæ verò ſunt hæ Litaniæ Proceſſiones

211

nigtæ, quia in ſignum mœroris & pœnitentiæ
homines veſtibus nigris induti procedebant,
Cruces & Altaria nigris coloribus velebantur.
Item dicta eſt Proceſſio leptiformis; quia S. Gre-
gorius eam diſtribuit in ſeptem ordines ad certas
Eccleſias Clericorum, Religioſorum, Monialti-
um, Puerorum, Adoleſcentium, Viduaruc &
Continentium & Conjugatorum, idem ibi-
dem fit in primis ad coniervandas fruges. Ord-
Komzan.
92 Si terminatur Proceſſio Litaniarum majo-
rum ad Eccleſiam S. Marei, cantatur ibi Miſſa de
S. Marco, ex Decreto S. Rituum Congregatio-
nis. 23. Mai 1603. quia titulus eſt Eccleſiæ, &
lætitiæ locus eo die: nam alioquin cantantur
duæ Miſlæ, de Feſto, & de Litania, e Microl.
cap. J?. .
10 Si occurrant in die Paſchatis, transferun-
tur in Feriam tertiam ſequentem, ex DecretoS.
Rituum Congregationis die 27. Septembr. 1627.
& in Miſſa de Rogationibus, quæ dici debet ſi-
ne commemoratione Octavæ Paſchatis; dicitur
quidem Præfatio Paſchalis, ſed ea, quæ cum ſuo
cantu dicitur in diebus ferialibus, quia Miſſa eſt
ferialis: & conſequenter neque in fine Miſſæ
adduntur le Miſſa eſt, duo Allelnia. Certum
autem eſt, quod feſtiva Præfatio Paſchalis dici
non debet; ſicuti non dicitur (ex Rubricis hu-
jus Miſſæ) in Litaniis majoribus Creda, neque
Præfatio de Apoſtolis, licèt ſit Feſtum S. Marci .

ut probavimus ſuprà Part. I. tit. 12. n. 2. pag. 33.

Communnicantes dicitur ea ratione, quam attu-
limus ſuprà part. I. tit. 12. pag. 3f.
II Litaniæ mineres, id eſt, Rogationes Lari-
nè ſeu deprecationes, fiunt triduo ante Aſcen-
ſionem; de quibus Auguſt. Serm. 73. de Tempo-
re, & in concilio Aurelianenſi cap. 29. de Canſ.
Dift. 3. cap. KRogationes. unde reſtitutæ potiùs,
ex Baron. in Notis Martyr. ſupra, quain dici de-
bent inſtitutæ à S. Mamerto ſeu Mamerco cx
Sidon. Apoll. lib. 7. Epiſt. . Viennenſi Epiſcopo
in Galliis, ob incuriionem luporum, in dam-
num graviſſimum populorum. Quæ ideò ap-
pellatæ ſunt Minores, quia à minori Epiſcopo,
ſi ille author eſt, vel reſtitutor „ & in minori
loco reſpectuS. Gregorii & Urbis Romæ, Du-
Dd 2 rand.

21 2

Durand, ubi ſuprà. qua ratione eæ forent, quo-
ad reſtitutionem, etiam antiquiores Majoribus,
centum ſaltem ante annos, ex Rupert. lib. 9.
cap. y. nam anno 4 2. ex Baronio loco citato,
Mamertus erat in humanis, & eo anno Litanias
celebravit. In poſtrema tandem Martyrologii
Romani recognitione, re penitus indagata, inſti-
tutor S. Mamertus Litaniarum minorum, non
reſtitutor eſt appellatus. Vide locum iI. Maii.
12 Fium autem ob peccata, pacem, peſtem,
conſervationem frugum, & cæteras neceſſitates.
Ordo Roman. cibiſque Quadrageſimalibus uten-
dum eſſe juſſit Concilium Aurelianenſe ſupra.
certè dies aꝰſtinentiæ ſunt, non lætitiæ, Orde
Romanus. Amalar. autem lib. I. cap. 32. negat
eſſe jejunandum, & probat ex SS. Patribus,
in Eccleſiis autem Occidentalibus ficri jejuni-
um docet Raban. lib. 2. cap. 40. quod Ambro-
ſiani obſervant translatis Rogationibus poſt
Aſcenſionem, ne præſente ſponſo Chriſto jeju-
nent, juxta illud Matth. 9. Auferetur ab eis
Iponſas, & tunc jejnnabunt. ſed & congruè ſub
Dominica præcedenti celebrantur, in qua invi-
tamur ad orandum: Petite, & accipietis. Miſſa
Proceſſionum tres habet Orationes, ſine Gloria,
ſine Ceddo, & ſine commemoratione Feſti oc-
currentis cujuſcumque; de quo, ſi novem Le-
Ctionuin eſt, cantatur alia Milla; Uniciun Alle-
laja, quia temperanda eſt lætitia Paſchalis. O-
ratio Miſlæ in acramentario Gregoriano habe-
tur, & Officium Miſſæ in Antiphonario Gregori-
ano. Præfatio ſemper eſt Paſchalis, etiam in Lita-
niis majoribus, ut dicitur in proprio loco Miſ-
ſalis quocumque die occurrant.
13 In Feria 3. Rogationum in Miſſis priva-
tis, ſi fiat de Sanécto novem Lectionum, in illius
Miſſa fit commemoratio Rogationum: ſi fiat
Ofſicium de Simplici Feſto, poteſt dici Miſſa de
co, cum commemoratione Rogationum, vel
Miſſa Rogationim cum commemoratione Fe-
Ri, ut dicitur in Rubrica propria. Si Feſtum non
occurrat, dicitur Miſſa Rogationum, ut in
Miſſali, neque in ea fit commemoratio de Ofſi.
cio feriali, quod eſt peculiare in hac die: licet
Rubrica ſit obſeurior in modo loquendi. Alta-
rium paramenta exunt Otficio conformia; Alta-

Comment. in Rubr. Miſalis Pars IV. Tit. AI.

ris autem majoris, & celebrantium ad quodeum-
que Altare conformia Miſlæ Rogationum, ut
diximus part. 2. tit. 15. in ſine. Hymnus Angeli-
cus non dicitur, neque Credo, in Miſſa Rogati-
onum majorum & minorum, ut dicitur in pro-
pria Rubriea, quocumque die occurrant.
14 In Vigilia Aſcenſionis, de qua S. Hieron.
in Lectionario, dicitur Miſſa propria, cujus me-
minere Microl. c. gο. ι Ordo Koman. ſi in ea oc-
currat Feſtum novem Lectionum, dicuntur tres
Miſſæ in Colle giatis, de Feſto, de Vigilia, & de
Rogationibus; poſt Tertiam, Sextam, & No-
nam horam: & in unaquaque harum, ſecunda
Oratio, ſi dicenda eſt, erit de B. Virgine, tertia
Eccleſiæ, vel pro Papa. In privatis ſi eo die oc-
currat Feſtum ſimplex, erit de eo ſecunda Ora-
tio, tertia de Rogationibus, quæ in Ofncio nul-
lam habent comm. quia, ut diximus num. præce-
denti. Feſtum ſimplex præcedit ſupra ultimas Ro-
gationum Ferias, etiam in Miſſa. Si occurrat Fe-
ſtum novem Lectionum, Miſſa erit de Feſto,
cum commemoratione Vigiliæ & Rogatio-
num, ita in propria Nubrica.
I5 In Aſcenfione Domini, de qua Clem. lib.
7. Conſt. cap. 20. extinguitur cereus Paſchalis poſt
Evangelium, ad repræſentandum Chriſti diſceſ-
ſum ab Apoſtolis. Miſſa habetur in Antiphon. &
Sacram. Gregor. De Cereo extinguendo nihil
in Miſſalibus habetur uſque ad Pium V. neque
apud antiquiores Auctores.
16 Habet Octavam, de qua Radulph. Pro-
peſ. 9. & Miſſa Dominicæ infra Octavam habe-
ur in Sacram. Gregor. ſed Oratio ſub alio titulo
Feſti.
12 Vigilia Pentecoſtes, de qua Hier. in Le-
ctionario, jejunmim habet, Ordo Nomannt, non
habebat quidem tempore Ambroſii, ex Amalar.
lib. g. c. 46. & licet oppoſitum tribuatur Am-
brofio Diſt. 76. cap. Meſſe. ex Serm. 6o. euſdem,
tamen non eſt ille Sermo S. Ambroſu, qui Serm.
61. cap. &re. eadem Diſtinct negat hoc jejuni-
um; cum quo concordat S. Hieron. Epiſt. ad
Lucinium, cap. Utinam. eadem Diſtinkét. Veri-
ſimile autem eſt, ritum mutatum fuiſſe poſttem-
pora etiam S. Iſidori, at ex rap. Poſt Paſeha.
Diſt. cit. dicitur, mmirum ex einſdem cap. 2.
lib. I.

tun
col
lab
Si
Prin
Gen
Cun
cato

la
inht
kegn
Dar
nunt
Gun
Al
Wr.
1,
lur.
ch
tur

Ne

UI

adqiod,
gariorun
mnnk4n⸗
Gennn
Coumu.
er
Prichiu
an lineag
hrcleummrn,
eſplt
extumn A N.
Cun, Kn
Vpir,m
tslleoden
ſeonnd
inOeon
nnnft
rauiirmd

5

egulen
Pachuur

in AH
. 1 4
moneted I

Fum

ge
ea

Nadlh
.

Odundt
olbrlott

ullera
Nummnyln
oitlin⸗
Abem
t
D
10) 4
ulepeit⸗
4 &N
Ne/

NN

De die & Paſohe cſue ad Teſtum Trinitatis.

lib. i. de Offcis Eccleſ. Nunc verò temporis hu-
jus jejunii præceptum eſt de conſuetudine a-
junt Summiſtæ, & aſſerunt Rubricæ Breviarii
zit. 6. um. y. & Miſſalis de Color. param. tit. Iö.
num. y.
18 Benedictionem fontis habet, & Bapti-
ſmum, ut in ſabbato ſancto, idem Ordo. & dicta
Nona, quia eadem Hora Cornelius à S. Petro
baptizatus fuit, Amalar. lib. 4. c. 25. & quia ea-
dem Hora Chriſtus expiravit. Baptiſinus enim

ſignificat mortem Chriſti, & ſepulturam ejus-

dem, Rom. 6. unde & in ſabbato ſancto, & in
hodierno Baptiſinus ſolemnis habetur. Hæc i-
dem Amalar. ibid. c. 29. Vide ſuprà in ſabbato
ſancto. Adde, Adventum Spiritus ſancti vocari
à Chriſto Baptiſinum. Baptizabimini, ait, Spire-
tu ſanbto non poſt multos hos dies, Alt. 1. & bapti-
zati à Spiritu ſancto Apoſtoli, baptizaverunt a-
quã ter mille in die Pentecoſtes; quare meritèò
ſub Pentecoſte Baptiſmus ſolemnner celebra-
tur, Rupert. lIib. o. cap. 2. Poſtrema duo ſabbata
tantùm, Paſchatis, & Pentecoſtes, Baptiſmmate
coluntur ſolemni, ex Leone Epiſtol. 1. cap. y. &
habetur Diſt. 4. de conſecr. Duo tempora. imò ex
Siricio, eadem Diſt. Non ratione, nimirùm, ut
primum ſit Filii, alterum Spiritus ſancti; ne vi-
deatur differentia inter Filium & Spiritum ſan-
ctum, quorum eſt æquè mundare animas à pec-
cato, ait Raban. lib. 2. c. zl.
19 Ritus autem in iis tantum eſt diverſus à ri-
tu ſabbati ſancti; quia in Vigilia Pentecoſtes ad
inſtructionem Catechumenorum ſex tantùm
leguntur Lectiones, quarum antiqui, uſque ad
Durandum incluſivè, quatuor tantùm memine-
runt. in acrament. Gregor. aliæ legebantur, &
quatuor tantum, quare ritus noſter eſt poſterior.
Aliæ item Orationes, exceptaà quinta, diceban-
tur. Tractus Sicut cervus, cum Oratione ſequen-
ti, eſt in uacramentario eodem. Item non diei-
tur Flectamus genua, ꝗuia ſumus in tempore Pa-
ſchali. Color albus uſque ad Nonam, violace-
us uſque ad Miſſam, rubeus deinceps adbibe.
tur, qui & in privatis Miſſis hujus diei, quo-
ad veſtes Celebrantium, licèt celebrent ante
Nonam.
20 Cæterùm Miſſa eſt cum Tractu poſt unum

213

Alleluia pro Catechumenis, quorum lætitia lu-
ctu adhuc miſeetur, ut aliàs diximus, Luminaria
non deferuntur ad Evangelium, quia eorundem
fides ſubobſcura & recens; qua de cauſa neque
Credo dicitur poſt Evangelium. De præfatiene,
Communicanter, & Hane igitur, vide in Kubric.
ener. Officium verò hujus Miſſæ totum, exce-
ptà Secretà, eſt in Antiph. & Sacrament. Gre-
gor. De ſimplici non fit commemoratio in hae
Miſſa, licèt in Officio facta ſit, ut habetur ſuprà
paxr. I. tit. . . 1. Pag. .
2l Introitus pro Miſſis privatis additus fuit
à Pio V. uſitatus tamen anteà in Miſſis voti-
vis de Spiritu ſancto. Reliqua ex prædictis
patent.
22 Pentecoſtes, de qua S. Clemens lib. y. Con-
Kit. c. 21. hoc eſt, quinque decem, ex vi Græca-
nicæ vocis, ait Durand. Lib. 6. cap. 07. dies quin-
quageſimus, Honor. in Gemma lib. . cap. 47.
ideò figura quietis, ex Auguſt. Epiſt. de ſannar.
qui numeratur ab ipſo die Paſchatis, nimirùm
cum Hebræis à Prima Sabbati Paſchæ Azymo-
rum, quæ nobis Dominica fuit Reſurrectionis,
at egregiè notat Rupert. ib. o cap. 12. non ta-
men exphcat, quomodo eo anno Reſurrectio-
nis Chriſti accidere potuit Pentecoſtes in Do-
miniea. Explicat autem acutiſſimè Bellarmin.
lib. 2. de Cultu Santtorum capite 3. quia nimi-
rùm numerus dierum Pentecoſtes ſumitur à die
2. Azymorum, in qua meti poterat faſcicu-
lus ſpicarum offerendus eadem die Domino,
Denteron. 16. verſ. 9. quæ ſecunda dies eo an-
no fuit Sabbatum, in quo meti non poterat:
ſequenti ergò die mefluerunt, & obtulerunt,
in quo præcise Chriſtus reſurrexit, quæ fuit
Dominica dies. Inde ergè numeratis quinqua-

ginta diebus, eodem die, quo Pentecoſten ce-

lebrabant Hebræi, deſcendit in Apoſtolos
Spiritus fanctus, imò fuper 120. dilcipulos,
ætati Moyfis, qui 120. annos vixit, con-
gruentes, ut ait RKaban. libr. z. c. 4. Et ſicut
quinquageſimus annus Jubilæus erat apud Ju-
dæos, ita quinquagefimus hic dies fuit Ju-
bilæus Chriſti diſcipulis, & Jubilationis di-
es, celebrandus cum præcedentibus 49. & ſe-
quentibus 7. cum omni lætitia, nempè Paſchali.

Da 2 Ordo

214 Comment. in Rubr. Mißalis Pars IV. Tit. Xl. & XII.

Ordo Romanus. In Jubileo namque dabatur om-
nibus libertas, & abi Spiritus Demini, ibi li-
bertas, ait S. Paulus.
23 Septem verò hebdomadæ quæ præcedunt,
& ſeptem dies qui ſequuntur, ſeptikormem S.
Spiritus deſignant gratiam ex Honer. in Gemm.
lib. 3. cap. 47. quod à Beda in Homil. de Septem
bebdom. fuerat adnotatum, & ab Alcuin. de Se-
tem diebuas.
24 Miſſa habetur in Antiphon. & Sacramen.
Gregor. ſicut etiam Fetiarum ſequentium præ-
ter quintam; Epiſtolæ „& Evangelia, ut in Le-
tienario S. Hieron. Auctorem ſequentiæ vide
in Rubric. gener. 1. part. tit. 1o. num. 3. pag. 26.
Octavam habet hoc Feſtum ex inſtitutione A-
oſtolorum, Baron. anno Domini ypS5. Et licet
temporeS. Iſidori, Iib. I. cap. 37. quinquaginta
diebus Paſchale tempus concluderetur; nobis
tamen tota hæc Octava una dies eſt, ex Regula
Radulphi Propoſ.23. & eandem ob cauſam dici-
tur per Octavam totam Gloria in ecelſi, cum
Symbolo; ut in Feſtis.
25 Jejunium autem Quatuor Temporum fit
ad imitationem Apoſtolorum, qui abſente jam
Sponſo Chriſto, jejumio ſe dederunt, & Spiri-
tus ſancti adventu carnis delicias ablegaverunt,
Iſid. lib. 1I. c. 32. & Amal. lib. 2. C.I. Feſtivum ta-
men jeiunium eſt, cum in eo non dicatur Fleta-
mus Genna, ratione tempotis adhuc Paſchalis,
eæ Ordine Rom, Quod ſi hat deSimplici comemo-
ratio, non tamen dicitur tertia Oratio in Miſſa.
26 Feria quinta habet in Miſſa quãplurima,
quæ deſumpta ſunt à Dominica Pentecoſtes:

Ordo Rom. deſumit omnia. Honor. in Gemmal.
4. cap.35. ſubobſcurè indicat Epiſtolam & Evan-
gelium diverſa à Dominica Pentecoſtes; & ea
cauſa eſſe poteſt, ex Durando l. 6. c. I1. quia

ſeptem ſunt Officia Spiritus ſancti, ſeptiformis

munere, à Sabbato ad Sabbatum; vel quia ſicut
Dominus aſcendit Feria quinta, & per Spiritum
ſanctum deſcendit die Dominica, ita voluit Ec-
cleſia in utroque die communem Miſſæ Introi-
tum, cum lſuis acceſſoriis, poſt Epiſtolam, Ver-
ſibus, Oflertorio, & Communione. Docetet-
iam Durand. I. 4. .6. a. 21. ſolitam dici diem lo-
vis cognatam Dominicæ, & in utroque die
prohibitum fuiſſe quandoque jejunium.
27 An verò dies Octava Pentecoſtes dici de-
beat Sabbatum ſequens, vel Dominica, diſpu-

tat Berno de Quibuſdanm ad Miſſam ſpelt. c. 3.

& concludit cum Catholica Eccleſia, Octavam
dici Dominicam ſequentem, quam nos Feſtum
Trinitatis: ſed tamen tempus Paſchale termina-
tur in Nona Sabbati, ex Ordo Rom. Beda & Al-
cuin. locis citatiz. Cujus Sabbati Miſſa eſt ple-
niſſima, quia omnia quæ dici poſſunt in Miſſa,
in ca una continentur, Hymnus Angelicus, Pro-
phetiæ, Sequentia, Symbolum, Præfatio,
Communicantes, Hanc igitur.
28 Cur in hoc Sabbato Quatuor Tempo-
rum omittitur Canticum trium puerorum poſt
quintam Lectionem? arbitror ego, quia dicitut
ſtatim Hymnus Angelicus nobilior Hymnotri-
um puerorum, quod deinde adnotatum legi ab
Auctore Antiquit. Liturgicarum; adde, ne duo
Hymni immediatè cantentur à Choro.

De Feſto Trinitatis, & Dominicis poſt Pentecoſtem. All.

IVYN Odctava Pentecoſtes fieri Feſtum ſanctiſ-
Lſimæ Trinitatis, docet Microlog. cap.6. ab
aliquibus „quos reprehendic, quia propria au-
toritate celcbrabant; Miſſamque de eadem
Trinitate ab Alcuino compoſitam aſſerit, ſicut
& Ochcium à Stephano Leodienſi: Præfatio-
nem tamen à Pelagio approbatam & ipſe reci-
pir. Berno memimt Eeni libro. de Quibuſal. z
ad Miſſam ſpelt. 6. 6. deinde Rupert. Iib. 11. cap.
7. tradit, & laudat idem Feſtum, eò quod poſt
adventum Spiritus ſancti cœpit ſtatim prædicari,

& credi myſterium ſanctiſſimæ Trinitatis, in
cujus nomine dahatur Baptiſimnus. Tandem teſta-
tur Radulph. Propoſ. 26. à ſancta Romana Ec-
cleſia indictum fuiſſe tale Feſtum, & commu-
niter celebratum. Congruentem addit cauſam
Duran. Il.6. c. 14. quia Natalis Domini fiit Fe-
ſtum Parris, cui natus eſt Filius; Paſcha fuit Fe-
ſtum FHilii, Pentecoſtes Spiritus S. Celebratur er-

go ftatim trium ſimul Perſonarum Feſtum, ſan-

ctiſſimæ Trinitatis. Dicitur auctor Feſti Trini-
tatis Gregorius IV. ab axctore Ligni vita lib. y.
Piſa-

er,
ſti⸗
d.
1
um
0U
una
60
noo

M

Ment
ſphe

4
lueh
launtn
Nari
lavit
lm
tere
Loen
Is
el⸗
ele
Cor
tec⸗
cNti

A

dr inen
D
croltzſtn
t
gut
epetdin
Aelaolut
mhlilelen
Ppikoen
niore Dore
ndider,
in ogte
eimiun
Necokesctt
Omninienc
celner

tiMlc
lorrinl

npremmun
ego gluin
ſorkymme
Poounmnk,:
mn AceN

Chr
ſ
. 1I

Jintn-
RTudent
Numa!

dt

.

.

—
*

e Feſto Trinitatis, & Domin. poſt Pentecoſtem.

4 Piſanella facit auctorem Joannem XXII. Ver.
Feria, §. 3. & Miſſæ Orationes omnes cum Præ-
fatione propria habentur en gcrans. Gregor. in
noét. Dom. Pentecoſt es.
2 Feria quinta proximè ſequenti oecurrit Fe-
ſtum Corporis Chriſti cum Octava, ex inſtitu-
to Urbani IV. 1262. ab Eugenie IV. 1433. con-
firmatum, ob cauſam quam reddit S. Thomas
in Oſfc. einſdem Feſti, cujus Officit & ipſe fuit
auctor, ut in euſdem Opuſe. z. Leodienſes pri-
mo celebrarunt hoc Feſtum. Bzovius anno l1230.
numer. 16. .
⁹ Fit Proceſſio ſolemniſſima in paramentis
albis: & in Cathedralibus quidem Eccleſiis ſer-
ventur ea, quæ in Cærim. Epiſc. lib. 2. cap. 32.
habentur; in minoribus autem Eccleſus ea item,
quæ, in Rit. Rom. Pauli E- In Miſſa verò cantan-
da, ne omittantur genuflexiones, quæ ſupra
ſunt præſcriptæ pag. . 43. & in Feria quinta in
Cena Domini, pag. 91. Finita Miſſa, deponun-
tur Manipuli, induit Celebrans Pluviale extra
cornu Epiſtolæ, imponit ſtans incenſum ſine be-
nedictione, & genuflexus in ſupremo gradu,
eæ Kituali Kom. ter incenſat Sacramentum in
Tabernaculo oſteniorio poſitum, ea ratione
prorſus qua diximus in Feria quinta in Cena Do-
weini. BPoteſt cantari interim, dum incenlſatur,
O ſacrum convivium vel, Tantum ergo Sacra-
mentum, at in INrultione Komaæ edita pro Ora-
tione quadraginta horarum dicitur.
4 Non deferatur Tabernaculum ſanctiſſimæ
Euchariſtiæ Sacerdotum humeris, ſed manibus
tantum Celebrantis, non obſtante quavis con-
trariâ conſuetudine, quam abuſum cſſe decla-
ravit S. Rituum Congregatio die 2. Junii 1615
Imago verò, quæ eſt in Hoſtia debet terga ver-
tere Celebranti, ut de imagine Crucifixi aliàs
docuimus: & ita accidit, dum ab Altari Diaco-
nus Tabernaculum accipit, & ſtans genuflexo
Celebranti immediatè tradit. *
In Proceſſione Clerus immediatè præcedat
celebrantem cum cereis accenſis; cœteri, ſive
Conſratres, ſive Regulares, ante Clerum pro-
cedant, cereoſque geſtent omnes ea mani quæ
extima cuique eſt, altera pectori admota: Hym-
ni decantentur alternatim; qui à celebrante eum

2 15

miniſtris dici poterunt ſubmiſſa voee. Qui cru-
cem defert, congruit ut veſte Subdiaconali ſit
indutus, & procedat medius inter Acolithos
cum Candelabris & cereis accenſis, ut aliàs di-
ctum eſt in honorem crucis & cruciſixi; ſicuti ſit
in Altari.
6 De baldachine & haſtarum diſtributione
diximus in Feria quinta Cwnæ Domini, pag. 7191.
De circulo, & via procedendi, ſtandum erit lo-
corum conſuetudini. Rectius à latere Epiſtolæ
proceditur ad latus Evangelii.
7 In fine Proceſſionis Subdiaconus deponirt
crucem in loco decenti, Ceroferarii candalabra
in credentia, & cum Clero genuflectunt. De-
poſito Sacramento ſuper Altari eum miniſterio
Diaconi, ut in Cœna Domini imponiturà ſtan-
te celebrante ſine benedictione incenſum in
thuribulo: fit incenſatio trina de more, cantan-
te interim Clero genuflexo ante & circum Al-
tare ultimos duos Verius Hymni, Pange lingua
glorioſi, Tantum ergo, &c. quibus dictis, canta-
tur Verſus à duobus Clericis, Panem de cælo
&c. & à celcbrante ſtante, miniſtriſque genu-
flexis, & librum ſuſtinentibus hinc inde, dici-
tur Dominus vobiſeum, cum Oratione, Denu-
qui nobis, &c. nihilque aliud addens, aſcendu
ad Ahkare, genuflectit, & ipſemet, nullo Dia-
coni miniſterio, accipit velatis m nibus, ut pri-
us, Tabernaculum, henedicit cum eo populum,
facie Hoſtiæ ad eundem verſa, in modum cru-
cis ſemel, nihil dicens, & gyrum perficiens re-
verenter reponit. Hæc fere omnia e Ritnals
Kome.
8 Tum, genuflexione facta deſcendit ad gta-
dus, ut prius, &, amoto velo à Subdiacono,
Diaconus aſcendit, genuflectit, & reponit vel
in locum altiorem, ut eo die colatur à populo
pro locorum conſuetudine, vel contectum velo
in locum ſuum. Corporale, ſeu Palla Taber-
naculo ſemper ſit ſubſtrata; & velum longum
eidem Tabernaculo, quod hinc inde aptè cadat
verſus Altaris latera, & à poſteriori parte Ta-

bernaculi, ſeu umbellula ſuperaddatur z emine-

at quoq; locus ſu pra locum Reliquiarum; quod
aliàâs momnmus. Seripſere quidam, & gratis,
quod præter Corporale ſupponi debet Taber-
naculo

26 Comment. in Rubr. Miblalis Pars IV. Tit. XII.

naculo Ara lapidea cum tribus mappulis; ſed
hæc neceſſaria ſunt ad conficiendam Euchari-
ſtiam, non autem ad eam collocandam, ſeu
exponendam: alioquin & in turri lignea, &
cum ad ægrotos defertur, eadem forent ad-
hibenda. B
9 Parietes viarum, per quas eſt tranſeundum,
ornari debent, ex prædicts Rituali, tapetibus, &
aulæis, & ſactis imaginibus, non profanis. Actus
autem ſcenici, vel ludieri, vel indecori prohi-
bentur in Cærimon. Epiſc. loce eit.
10 Ardebunt candelæ uſque ad datam bene-
dictionem incluſivè: & Diaconus nihil oſcula-
bitur coram Sacramento.
1I Si cantantur Veſperæ coram Sacramento
in Altari expoſito, in die hac, & per Octavam,
Gonveniret, ut omnes ſtarent aperto capite, nun-
quam ſederent: quòd ſi ſedeant, caput tamen
non tegant; quèd etiam ebſervandum crit in
diſceſſu, ne intra cancellos cooperiatur caput.
12 Officium Dominicæ infra Octavam qua-
drat Octavæ cum Evangelio de Cœna magna,
quod legebatur etiam antiquitùs; in Comite &.
FHheron. & ex Ruper. l. 12. c. 2. Oratio Domini-
cæ êeſt Ambroſ. eæ Pamelio.
13 In ſequentibus Dominicis poſt Penteco-
ſten aliqua eſt varietas Evangeliorum reſpectu
antiquorum, non modèò quoad ordinem, quia
in primis Dominicis mutatus eſt ordo Evange-
liorum; verum etiam quoad ſedem Dominica-
lem: quia Evangelium, quod legebatur Domi-
nica quinta poſt Pentecoſten, de captura piſci-
um miraculoſa, hodie legitur Dominiea quarta;
quod aliàs Dominica ſexta, nunc Dominica
quinta, & ſic deinceps uſque ad Dominicam
primam ultra vigeſimam.

14 Numerus autem Dominicarum poſt Pen-

tecoſten non erat antiquitus ultra viginti tres,
& ſequens ſpectabat ad Adventum, quod in i-
dem recidit.
15 Circa verò Miſſas, Orationes, & Evange-
lia per Dominicas diſtributa à ſanctis Hierony-
mo & Gregorio, quos ut plurimùm ſecutus eſt
Pius V. ut in Lectionario & Hieron. Antiphona-
rio, & Sacramentario &. Gregorii videmus; cur
potius hanc vel illam, hoc vel illud, huic vel illi

Dominicæ aſſignaverint ,difficile eſt cauſam in-
venire: nam in Adventu & Feſtis Domini ali-
qua ſemper eſt proportio inter Orationes, B.-

vangelia, & Feſta; in Quadrageſima verò, &

in Dominicis 4. 5 & 6. poſt Epiphaniam, & in
ſecunda, tertia, quarta, & quinta poſt Paſcha,
& in reliquis Dominicis poſt Pentecoſten, ſuf-
ſicere debet auctoritas tantorum Patrum, qui-
bus (nec puto ſine ratione)ita viſum eſt opper-
tunius fore, & utilius.
16 Unius Evangelü, quod nos legimus Do-
minica 9. poſt Pentecoſten de Jeroſolymorum
deſtructione, eauſam reddit Honor. in Gemma
l. 4. 6. 6α. quia, inquit, in eo menſe, quo legi ſo-
let, accidit ipſamet deſtructio facta à Romanis.
17 Cæteruùm, poſito Evangelio, quod ex
Rup. libro ſ. cap. 327. eſt in Miſſa quaſi caput om-
nium poſt Canenem, reliquæ partes non diſ-
cordant: & olim concordabant omnes cum E-
vangelio: quod videre eſt apua Kupert. toto
lib. 12. de Deminicis poſt Pentecoſt. & apud Ho-
nor. in Gemma lib. 4. teto, & apud Durana tote
lib. 6. arbitrariis tamen conjecturis & ad eorum
libitum rationalibus, nobis hodie parum utili-
bus, poſt mutationem, ſeu potiùs reſtitutionem
à Pio V. factam, quam paulò ante memoravi,
Evangeliorum.
18 Quòd ſi non omnia conſonant, audi Au-
guſtinum citatum in hanc rem à Bernone libele
de Quibuſaam ad Miſſam ſpect. cap. 6. Non ſanè

omnia, quæ geſta narrantur, aliquid etiam ſi-

gnificare putanda ſunt; ſed proprter illa, quæa-

liquid ſigniſcant, adduntur. Solo enim vomere
terra proſcinditur, ſed, ut hoc fieri poſſit, et-
iam cætera aratri membra ſunt neceſſaria: & ſo-
li nervi in citharis aptantur ad cantum, ſed, ut
aptari poſſint, inſunt & cætera in compagibus
organorum, quæ non percutiuntur à canenti-

bus, ſed ea, quæ percuſſa reſonant, his conne-

Gtuntur. Hæc ille.

19 Quando verò plures Dominieæ occurrunt

poſt Pentecoſten ultra viginti quatuor, eo caſu
differtur vigeſima quarta in ultimum locum,cu-
jus Evangelium eſt de fine mundi, legendum
idcircò in fine anni Ecclæſiaſtici, qui incipit ab
Adventu, & deſinit ante adventum.
. 20 DPoß

n
gue
ſoui
Prin
mun
Ch
eul
ſetin
kexi
ſans
eli⸗
1
unn
lei
ie
Ate
Ade
Nn
Tur
Ceb
1el
Qar
Rer
Keͤ

ſej

II

Cln
di Domiit
Orton
eſim Neo)
iphunimn
latn Nn
entecbfen
m barune

frleinud⸗
eoffmen
On0lir n
al, olg,
Gunlcnn
unöl
tolmnnezon!
A Mnn
64 DN
IsAen
gepommt
steſtnnin
me menon

Mant, As
benorete
49 Nn
gnilein
retila
Ochin o
heiplie
ellrir
nnun ſch
0 onpht
Ntor Ce
, Mo

ieroceum
uol, e1d.
mbemn-
li, kge
guilaft⸗
n

40

De Faßo T'initatic, & Domin. poß Pentecoften. 212

2e Poſt vigeſmam tertiam ponuntur Miſſæ
Dominicarum quæ ſuperfuerunt poſt Epipha-
niam, dato eiſdem Introitu cum ſuis acceſſoriis,
& mutuatis à Dominica 23. & 24 ut ejuſdem ra-
tionis tunc eſſe videantur. Leæge quæ diximus
ſupꝑrà de Dominicis poſt Epiphaniam. Cur au-
tem plures, quove numero variari eas contin-
gat, attinet hoc ad Rubricas Breviarii, ubi &
nos opportuna dicemus.
2t Hoc loco libet indicare, quanti fecere an-
tiqui diem Dominicum, quem appellavere A-
poſtoli Dominicum diem, id eſt Domini, Apoc.
7. Reginam & Principem omnium dierum,
Ignat. Epiſt. ad Magneſianosz. Diem panis, &
Diem lucis, Chryſoſtom. de Reſurreltione Ho-
waal. y. Primam Feriam antiquiores Silveſtro, a-
ud Baron. anno b. num. ⁵. Diem remiſſionis
Concil. Carth. IV. can.z. Diem ſolis, S. Maxim.

HHomeil. 3 Pentecoſt. ex communioeri, ait, uſu lo-
quendi, Diem ſanctum, Alcuin. cap. de Die

ſancto; nimirum, ex SGnodoéb. c.. quia eo die

primo mundi, creati ſunt Angeli & elementa

mundi, Alcuin. lIoco citato. Manna primùm pluit,
Chriſtus eſt natus ſi natus, ergo & circunciſus
ejuſdem Stella Magis apparuit, baptizatus eſt,
ſatiavit quinque millia quinque panibus, reſur-
rexit à mortuis. Hæc Synodus. Denique Spiritus
ſanctus eadem die deſcendis: lege Aug. Serm.

zyl. de Témpore, & S. Leon. Epiſt. 5l. cap. I.

22 Inde eſt, quòd Miſſæ Dominicarum per
annum nunquam omittuntur, quin ſaltem aut
de iiſdem commemoratio fiat, aut præcedenti
die non impedita celebrentur;, aut à tempore
ad tempus transferantur, puta, ab Epiphania

ad extremum tempus Pentecoſtes.

23 Inter has Dominicas à Pentecoſte dictas
occurtit autumnale jejunium Quatuor Tempo-
rum, quod Leo decrevit in menſe ſeptimo fieri
debere, Microl. cap. 26. qui & tradit, nulli cer-
ræ hebdomadæ fuiſſe aſſignatum, ut reliqua je-
junia: ſed tamen Eccleſiaſtica conſuerudine fa-

cctum eſſe, ut in tertio Sabbato Septembris jeju-

netur. Eſt autem Urbani II. Decretum Diſt, 76.
Statuimns, ex Conc. Placent. in cap. 17.
24. Ex quo intelliges, Cur in Miſſali hujus

jejunii Miſſæ ſub titulo Septembris poſitæ fue-

Zom. l.

rint poſt Miſſam Domninicæ I7. poſt Penæecoſten,
non quòd hæc illi ſedes certa ſit, ſed quaſ ſedes
media inter Dominicam 14. ante quam tale jcju-
niem non accidit, & Dominicam 19. ultra quam
illud idem non occurrit.
25 Citis autem vel tradius inter utramque
dictam Dominicam celebratur, prout citiũs vel
tradius celebratur Pentecoſtes: ſemper poſt
eam Dominicam, quæ in Breviario vocatur ter-
tia Septembris; à quo ideircò titulum portant
hæ Miſſæ in Miſſali. Vide quæ diximus in Qua-
tuor Temporibus Adventus, tum circa nume-
rum Lectionum, tum circa alios Quatuor Tem-
porum ritus.
26 Si contingat Feſtum in his Temporibus
Septembris, tamen erit jejunandum, Orao Ko-

manns. Oficia verò Miſſlarum horum Tem po-
rum ſunt ferè cadem quæ in Antiphenarie, G
Sacgrazens. Gregoriano.

27 Atque in his Quatuor Temporibus Sta-
tionum finis eſt, quarum initium in prima Do-
minica Adventus conſtituit ſanctus Gregorius

carumdem inſtitutor, ex Rupert. lib. 3. cap. .

ſaltem magna ex parte, ut ait Platina, ſeu, ut ve-
rius loquarnur, nonnullarum inſtituror, & om-
nium ordinator: nam, teſte Sixto V. Conftit. 23.
edita die 13. Februarii zöa. vetus admodum eſt
ab Apoſtolicis uſque temporibus dlucta ſacra-
rum Stationum conſuetudo, in quibus fidelium
multitudo ad Apoſtolorum ſepulchra & fortiſ-
ſimorum Martyrum memorias conveniens;,
Hymnis & Canticis ſpiritualibus Deum in San-
ctis ſuis mirabilem laudabat, & ſalutaribus im-
maculatæ Hoſtiæ Sacrificiis placabat, &c adver-
ſus multiplices antiqui hoftis oppugnationes
tanquam in caſtris Dei ſtatione tutiſſima COR
ſiſtebat. Hæc ille.
28 Ex quibus pateꝛ: primoò, nomen Stationis
Eccleſiaſticæ translatum elſe à caſtris & ſtatione
militari, quæ locus erat militibus aſſignatus
Qux etymelogia ſolidior eſt quàm aliæ, ex die-
bus ſtatutis, quod docuit S Iſidorus; velex eo
quia ſtabant fideles cun Papa, & aliquando “W,
ta die in Eccleſia ſtationali. vide alias minus pro-

babiles apud Pompeium Ugonium q .
Aationuz Komeg. be Sonnn ge iynia

Ec 29 Deinde

21⁸
29 Deinde patet origo Apoſtolica; cujus eti-
am metninit Tertullianus in plvribus lecis, ut
mox dicemus.
30 Tertiò patet ritus Stationis, qui nimirùm
erat potiflimus in Miſfis celebrandis. Unde &
Rngulis Miſiis ſtationalibus præfigitur in Miſſali
locus tationis. Addebatur & Mifæ Concio;
ut vid reeſt in Homiliis Sanétorum Leonis I. &
Gregorii magni.
31 Jejuntum quoque cum Statione con-
jungebatur, ex TLertulliano ſemel & iterùm
contra Pſychicos, & libro ſecundo ad Uxorem:
quod & nos retinemus in plerisque Stationi-
bus, hoc eſt, in Qvadragelſima & Quatuor Tem-
poribus.
32 Procefſionis item mentio eſt apud Ter-
tull. locs cit. ad Uorem, & à viciniori Eccleſia,
vel non admodum remota, ibat Papa cum Cle-
ro ad Eccleſiam ſtationalem. Atque hine for-
talsè Belethus cap. 6. & cum eo Durand. definie-
re Stationem, hoc eſt Proceſſionem; ſed erat ter-
minus Procesſionis.
33 Significat Sixtus V. in prædlictis verbis, di-
verſa fuiſſe loca ſtationalia, & hodie ſunt quin-
que ſuprà quadraginta, licèt ſtationales dies
Quadrageſimales Iint 54. & alii per annum 31.

Comment. in Rubr. Miſſalis Pars IV. Tit. XIII.

emnes 85. quia ad eundem locum ſaæpius itut;
non tamen ſceire poſſumus, quæ an tiquiora, quæ
ſint poſteriera. Ea verò omnia ordinavit S. Gre-
gorius, ut apertè ſeribit Jo. Diaconus in eius Vi-
ta lib. 2. c. 6. idemque concefit Indulgentias ſta-
tionarias, quod hisce iisdem verbis refert Boni-
fac.VIII. in Bulla 3. Aprilis anno 3. Pontifca-
tks, in qua confirmat Indulgentias à Prædeceſſo-
ribus conceflas, & prætereà concedit & ipſe
contritis & confeſſis viſitantibus Eccleſias ſtati⸗
enales annum unum, & dies 40. de vera lndul-
gentia: ſed immenſæ in unaquaque conjiciun-
tur eſſe Indulgentiæ.
34 Poſt obitum S. Gregorii nonnullæ ſtatio-
nales Eccleſiæ fuerunt mutatæ, qua de re lege
Pompejum Ugonium loco citato. Illud ego ob-
ſervo, de titulis Eceleſiarum ſtationalium Urbis
fieri Officium ſeu Commemoratieonem in Bre-
viario Romano, exceptis S. Onuphrio, S. Balbi-
na & S. Quürico: & in illius quidem Eccleſia fu-
iſſe ſtationem credimus tempore S. Gregorü;
in hujus autem inftituta fuit ſeu translata aliunde
à Sixte IV. lege Ugoniun ſupra.
Et hæc de Stationibus, quæ habentur in Ro-
mano Miſſali, ne quid illius prætermittamus in
hisce Commentariis.

De Rubricis Propriez Miſſarum de Sanctu. AllIl.

1 A Vigilia ſancti Andreæ ſumunt exordi-
Aum, quæ eſt Adventus Domini proxi-
ma, à quo fit initium, ut diximus, Proprii de
tempore.
2 Illud autem eſt cer um, tria de Sanctis fie-
ri ſolita, Vigilias, Feſta & Octavas. Vigiliæ à Pa-
ſtoribus cœperunt, qui Vig ilias naſcente Chri-
ſto cuſtodierunt. Et tota nocte ante quædam Fe-
ſta vigilabatur à populis noſtris; ed ob ſcanda-
la nocte contingentia, jejunio & Vigiliarum
nomine retentis, Vigiliæ fuerunt interdictæ, ait
Honor. in Gemma lib. 3. &. 6.
6 A S. Ambroſio vulgo dicuntur interdictæ;
ſed Baton. in notis Martyrol. ad y. dien Janua-
rii, probat fuiſſe potius auctas Vigilias tempore
S. Ambrofi; neque tunc ſe andala fuiſſe, de qui-
bus cum opinione vulgi loquitur Honorius; ne-
que unquam fuiſſe verum, S. Ambroſium inter-
dixiile Vigiliarum uſum.

4 Indictæ verò ſunt Vigiliæ Sanctorum, tum
ut Feſtum præveniendo ſit ſolemnius, ex Radul.
Propoſ. 19. tum, ut temporali eorum anguſtiæ
compatiamur, & per pridianam purificati abſti-
nentiam digniuùs celebremus ſequentis Fefti læ-
titiam, Alcuin. de Paraſceve.
5 Feſta Sanctorum Natalitia dicuntur à Ter-
tull. lib. 6. de Coron. malit. quia cælo hinc emi-
grantes naſcuntur, Alcuin. de Div. Offic. Feſta,
quia jus in eis fatur, hoc eſt, dicitur, Raban. lib.
2. c. 46. Feſtivitates, quaſi faſti divinitates, quis
annuatim illis diebus jus divinitatis perſolvitur,
Honor. in Gemma lib. 3. e. 2. Celebritates, quaſi
Cælibum, id eſt caſtrorum ritus; quia in illis ii-
ius eæ leſtium tanquam à caſtris agitur, idem ibi-
dem. Soiemnitates, quia fieri ſolent in anno, Bs-
leth. &. 7.
6⁶ Porrèò ex Apoſtolica traditione manant;

ex Baron. 4nne 7S. num. gé. qui eitat Clem. lIib.
Cn.

ſ
iun⸗
Cetl
che
r
co
121
Aun
nr
onb
940
11
ob
unl
Ulr
lei
gen
ctin
ien
Guun
xlli
ipn

i,
zante
Aca
IRor
del

1o,
hum
(ew
cert
Gne
di
ben

Ui

U

dun ſili

coge
Idllen,
elböteint,
1nd 7. Pit
concecit ke
becelst
.eſeritt

acran

ucek
1 1 , z.

Latienennnt
okrodl
denbectus
Gle d g⸗
ttnnushnndn
.
lubenerat

Zetmunad

Ubinsete
cotn 465
genulen

Gcunnrt
1cous
innna’
1 enn
D
giunt
hoſn,ℳ
ernns

ionene
u0,,

De Benedictione candelarum,

Couſtt. G. 39. & probat, primum Feſtum S. Ste-
phano dicatum fuiſſe: neque Martyrum ſolùm,
ſed etiam Paſtorum & Doctorum Feſta celebra-
ta docet, ex Greg. Nyfſeno Orat in Laudem Ba-
Klu, & ex Nazianz. Orat. in Landem Athan.
Feſta tamen Confeſſorum in Concilio Mogun-
tiace ſtatuta ſunt, ait Bellarmin. lib. 2. de Miſſa
6.20. Anno 5ĺ. ad excitandam, inquit Auguſt lib.
20. ontra Fauſtunm cap. 21. imitationem Sancto-
rum, vel ut meritis eorum conſociemur, & Ora-
tionibus adjuvemur: alias affert cauſas Jo. Dam.
lev. 4.c. 7. quæ in easdem ferè recidunt.
7 De Feſtis autem Sanctorum illud poſſet
hoc loco quæri, quando in Millali habuèêre lo-
cum ſingula Feſta, & apud quos, ſeu à quibus
paulatim ad generalem conſuetudinem tranſie-
re; ſed hac de re fuſiuùs & commoditus in Conz-
mentariis ad Kubricas Brevzaris Roexsasi, ubi
etiam de Authoribus Officiorum cujuſque Milſæ
agemus.
⁸ Octavæ Sanctorum fiunt ad proroganda
oorundem Feſta, ut celebriora ſint, tum ad com-
nſanda ea, quæ in Feſtis negliguntur, ut ait Ra-
dulph. Propeſ.9. & quorundam fiunt, ut Octa-

6S Proceſſone Purificat. 21¹9⁹

varum myſteria pateant, non autem omnium fe-
ſtorum, ne vileſcant, Durand. lib . c. 1.
9 Myſteria verò ſunt; nimirùm, quia per O-
Ctavas Sanctorum conſummatio doctrinæ ex S.
Hilario in Pſal. Iit. ſolida eorum virtutis forma;
ex Clem. Alexand. Sroem. 6. æterna animarum
& corporum gloriſicatio, ex Amb. Enarrat. 2.
ad Horontianam, & Aug. lib. 2. Serm. in monte.
cap. 2. ſignificantur: quæ fuſius explicavimus in
Præfatione noſtra ad Octavarium Romanum,
editum & approbatum à ſacra Rituum Congre-
gatione die 19. Febr. 62. à Moyle, Salomone,
Apoſtolis, & eorum ſucceſſoribus eas deduxi-
mus. Ritum etiatn ibidem ſignificavimus, qui
partim à Moyſe eſt, ut dies Octava æquè ac pri-
ma colenda ſit, Lev. 22. partim ex conſuetudine
antiqua Eccleſiæ, quæ intermedios dies celebrat.
ac ſi eſſent temporis Paſchalis, id eſt cum lætitia.
ait Radulph loco citato.
10 Duo ſuperfunt, Alterum ad Benedictie-
nem candelarum ſ[pectat, & Proceſſionem in
Feſto Purificationis B. Virginis. Akerum, quan-
do plures Mifſæ in diebus Sanctoruùm Feſtis ſint
cantandæ.

De Benedictione candelarum, 65 Proceſſone in Feſto
Purificationis Beataæ Virginis. AIV.

V Urificatio beatæ Virginis dicta eſt Fe-
ſtum Simeonis & Annæ, Præſentatio-
nis, Occurſus à Græcis, Hypante, ſeu Hypa-
pante; hoc eſt, Obviatio, Occurſus; & cœpta
eſt coli Conſtantinopoli ſub Juſtiniano Impe-
ratore, ex Niceph. labr. z. cap. 25. Romana Ec-
cleſia recepit 542. ex Sigeberto; at ſub Gela-
o, ait Baron. qui abſtulit Lupercalia circa an-
num 496. imèò etiam ante: nam habetur in
Cemite &. Herenym. lege Baron. anno Y11.
certè ante ſanctum Gregorium, in cujus quo-
que Sacramentario legitur. Sergius Papa ad-
didit Litanias, icu Proceſſonem cum cereis
benediRtis ex Ordine Roman. ſedl ante Sergi=
um 8S. Eligio tribuit hunc cereorum ritum Ba-

ron. i Martzrol. qui obir circa annum 605. ex
Sigeberto, habuitque de his cereis beuedictis
ſermonem. Beda in lib. de Teémpor. affert cauſam:
Vice, ait, luſtrationis, quæ in ſecundo menſc
Plutoni ficbat, accenduntur cerei, quaſi lucen-
tes bonerum operum lampades, ut obviam

Chriſto cum Virginibus camus; aliam habet

Rupert. lib. g. c. 2r. ut eum Simeone geſtemus
Chriſtum velut in ulnis, quem cereus deſignat
genitus ex ape opere virginali, unà cum melle

2 Naune Rubricas hujus Feſti proprias expla-
nemus. Primò, vefſtiendurm erit Altare palleo
violaceo ſuper album, ita, ut facilè quoque ante
Miſſam dimoveri queat.

3 Si hoc Feſtum «vencrit in Dominicis Sceptuageſimæ, Saxageſimæ vel Quin-
quageſmæ, fttantum bencdico & diftributio candolarum, & Proccil.o & Miffa

Ec 2

dicitur

220 Comment. in Rubr. Miſßalis, Pars IV. Tit. XIV.

dicitur de Dominica: Miſſa verò Feſti transfertur in ſequentem dicm. c Finitè

Tertiâ, Sacerdos indutus Pluviali violaceo, vel ſine Caſula, cum miniſtris ſimiliter

indutis, procedit ad beneclicendum candelas in medio ante Altare, vel d ad cornu
Epiſtolæ poſitas, e & ipſe ibidem ſtans verſus ad Altare, dicit in tono Orationis
Miſſæ Ferialis, Dominus vobiſcum.

a Venerit in Dominicis.] Fit aſperſio aquæ parte prima, titulo ſexto, pagina duodecima.
gatione Deminicæ ante benedictionem cande- c Einita tertia.] Ob rationem allatam in pri-
larum, nempè antequam aſcendatur ad Altare. ma parte Rubric. tit. ö. n. 2. pag. 39.
b Miſſa verò Feſti.] Fit benedictio cum Pro- d Ad cornu Epiſtolæ.] Eſt aptior locus ad ri-
eeſſione, dilato Officio de Feſto in ſequentem tum, in Cærim. Epiſc. l. 2. c. 27. ibidem etiam pa-
diem, ex Decreto Clementis VI. niſi Eccleſia di- retur vas aquæ benedictæ, & Thuribulum cum
tata ſit in honorem Beatæ Virginis, de qua eo navicula; in ipſo verò cornu Altaris collocetut
eaſu erit Miſſa: Cerim. Epiſc. lib. 2. C. lé6. cantata Miſſale apertum.
altera de Deminica, quæ reſpondet Officio. Seld c Et ipſe.] Oſculato pris Altari in medio,
ego cenſeo, ſenſum cærimonialis eſſe de Eccle- ex Ordin. Kom. Miniſtri verò ſtabunt hinc in-
na ſub titulo Purificationis Beatæ Virginis, qua de. Si quid omittimus hoc loco, repete ea, quæ
ratione, ſicuti dicitur Officium de ea ibidem, ita diximus in Dominica Palmarum communia hu-
dici debet & Miſſa. Quòd ſi urgeas, de qua- ic benedictioni & Proceſſioni.
cunque Eccleſia Beatæ Virginis intelligi texx f Dicit.] Manibus junctis benedicture Ce-

uum illum, duæ Miſſæ erunt cantandæ jux- lebranti candelas, manu Diaconus elevet fim-

ta Rubricam de Traſlatione Feſtorum ſuprà briam Pluvialis anteriorem, ut aliàs diximus.

4 Finitis Orationibus, Celebrans ponit incenſum in thuribulum, deindeter a-
ſpergit candelas Aquà bencdictâ, dicendo Antiphonam, Aſperges me, ſine cantu,

& ſine Pſalmo, & ter adolet incenſo; tum dignior ex Olero accedit ad Altare, & ab
eo Celebrans g accipit candelam non genuflectens, nec oſculans manum illius. Pe-

ſteà Celebrans ſtans in medio ante Ahkare, verſus ad populum diſtribuit candeælas,
primùm digniori, à quoe ipſe acceperat, deinde Diacono & Subdiacono paratis, &
alis Clericis ſingulatim per ordinem, ultimèò laicis; omnibus genuflectentibus,
candelam, & manum Celcbrantis oſculantibus, exceptis Prælatis, ſi adſint. Et cùm
mceperit diſtribuere candelas, à Choro cantatur Antiphona.

De incenſo imponendo, aſperſione aquæ, in-
cenſatione & diſtributione, Ord. Reman. quo
autem ritu, vide ſuprà in benedictione Cinerum
& Palmarum, eſt enim eadem ratio.
Aecipit candelam. )Ordo Rom. accendi ju-
bet, & diſtribui. Toleratur tamen alicubi, ut
accendantur tantùm initio Proceſſionis, ob
longiorem diſtributionem vel tenuitatem can-
delarum; & ne ob concurſum accidat macula

ex fluenti cera ſupra veſtes Celebrantis.
Quo habitu dignior ex Clero accedat, dixi-
mus in benedictione Cinerum & Palmarum;
eodemque modo, quo Palma traditur, tradatur
& candela, Miniſtris, ut ibidem, minifſtrantibus,
tum Prælatis & Canonicis, qui manum Canoni-
ci Celebrantis non oſculantur. Antiphona &
Canticum repeti poſfunt uſque ad finem diſtri-
butionis.

5 His explctis, cantatur Antiphona, Exurge Domine, & repetitur, Exurge Do-
mine. Deinde Sacerdos dicit, Oremus, & Diaconus, Fleéctamus genua, n. Leva-

te, ſi tamen h poſt Septuageſimam venerit, & non in dic Dom nica.

h Paf

hen

o
ho
gin

len el
irihann
leen
noOrn

a Attr
n Arnmn,
H
Nirheut
bibenein
urbebmnr
lericolrr

laminmt,
tabonr hur
terenf
ncohmmnm

erlänmd
lb eeſetn
lscim
Cenenn
elnecon
Are
Umilk
Uteant
voprmd!
ſeckant
int Nos

ebrune
Acelr,
eDanam
lur
giniceunne
hathtru
ſvench

ongl

,

8

De Benedictione candelarum, 6& Proceſſone Purificat. 221

h Poſt Septuagefimam.] Habet Ordo Rom. quo non genuflectimus. Celebrans autem nun-
i Myn in die BPominica. Quæ Reſurrectio- quam genuflectit, ut in I. part. Rubric. tit. 17.
nem Chriſti deſignat, & tempus Paſchale, in num. 3. pag. 47.
6 Deinde fit Proceſſio. Et primèò celebrans imponit incenſum in thuribulum:
poſteà Diaconus vertens ſe ad populum, dicit, Procedamus in pace, & Chorus re-
ſpondet, In nomine Chriſti, Amen. Præcedit Thuriferarius cum thuribulo fumi-
gante, deinde Subdiaconus paratus deferens Crucem, medius inter duos Acoly-
thos cum candelabris accenſis; ſequitur Clerus per ordinem, ulktimò Celebrans
cum Diacono à ſiniſtris, omnes cum candelis accenſis in manibus: & cantantur

Antiphonæ ſequentes.

Eadem omnindò ſunt obſervanda, quæ nota-
vimus in Proceſſione Palmarum, neq; duo Sub-
diaconi adeſſe debent, quod aliqui ſcripsère.
I Antiphone ſequentes: Habentur in Ordine

Romano, ſicut & quinque Orationes pro bene-
dictione. Prima quoque Antiphona cum ini-
tio ſequentis habetur in acramentario Grego-
riaa0.

7 Finitàâ Proceſſione, Celebrans & Miniſtri, depoſitis violaceis, accipiunt
paramenta alba pro Miſſa, & candelæ tenentur in manibus acceniæ, dum legi-
tur Evangelium, & jterum ad elevationem Sacramenti uſque ad Communionem.

Cauſæ deduci poſſunt eædem, quæ ſuprà part.
2. tit. 13. n. 3. pag. I40. S& 111. ſed à Miniſtris can-
delæ non tenentur in Miſſa; à Celebrante ad E-
vangelium tantum, ab aliis ad elevationem quo-
que: ſtandum tamen erit, etiam cum candelis,
poſt elevationem, non genuflectendum.
8 Si ob pluviam nen itur extra Eccleſiam, fiat
idem, quod in ſimili caſu diximus in Proceſſio-
ne Palmarum.
9 Amovetur pallium violaceum, ſi Miſſa di-
cenda ſit de Feſto beatæ Virginis, in qua Præfa-
ctio erit de Nativitate Domini, ex Decreto Gela-
ſii, teſte Pamelio tom. 2. Liturg. à qua Nativitate
dies hæc 40. eſt, & terminus quidam legalis, un-
de & Collecta eſt de Chriſto præſentato princi-
aliter, de Purificatione acceſſoriè: purificatis
(ait Ecclefia) mentibus praſentari.
10 An verò in Miſſa de Dom. Septuageſ. ſint
tenendæ candelæ accenſæ ad Evangelium, &c.

ex verbis Rubricæ, t tantùm benedibétio & di-
Kributio candelarum, & Proceſſio, & Miſſa di-
citur de Dominica, & infrà: Accipiunt para-
menta aiba pro Miſſa: &candelæ tenentur in ma-
nibus accenſæ, dum legitur Evangelium, &. vi-
detur inferri, candelas accenſas teneri in hono-
rem beatæ Virginis, & conſequenter in ejusdem
tantùm Miſſa. Marcellus in Cerimon. Papa lib.2.
cap. 25. meminit earundem trium, ut fiant. Miſſa
autem, inquit, fit de Dominica: in qua, ut In
Diariis Cerimon. Cappella legitur, non ardebant
candelæ benedictæ: neque Romæ in Eccleſiis
Patriarchalibus ſancti Petri, ſancti Joannis, ſan-
ctæ Mariæ Majoris accenduntur in prædicta
Miſſa. Nota, quòd in Cappella Papæ nunc ſem-
per accenduntur; quſa hoclie ſemper ibi Miſſa
ſit de beata Virgine, cujus nomine dicata eſt
Cappella, ex Decreto Clementis VIII. licèt oc-
currat in Septuageſima.

De Feſtis, in quibus cantanda ſunt duæ Miſſæ in Eccleſiis
Cathedralibus & Collegiati. X.

E Obligatione cantandi duas Miſſas in
Feſtis, que occurrunt in Feriis majoribus,
æxtat aperta Rubrica &n I. part. tit. 3. n. I. pag. F-

& fuſiùs hac de re nos egimus in 3. part. tit. 41.
&. 6. ad iz.
2 Hoc igitur loco enumerabimus ſigillatim
Ee 3 Feſta

222

Feſta, in quibus eæ cantari debent, ordine men-
ſium ſervato; aliis additis opportunis Notis.
3 Et in Decembri quidem non occurrit caſus
in Eccleſia univerſali, neque in menſe januario,
in ſequenti verò Februario contingere poteſt
caſus ſi in eundem menſem incicdat initium
Quadrageſimæ ] in Feſtis SS. Agathæ, & Romu-
aldi, in Antiochena Cathedra ſancéti Petri, &
in Feſte ſancti Mathiæ Apoſtoli, & item, ſi in
ejuſdem Vigilia occurrat Antiochena Cathedra
extra Quadrageſimam.
2 In Martio aecidit ſæpius. In Feſtis S. Caſi-
miri, Thomæ Aquinatis, & in Miſſa ſolemni
de his Feſtis fiet commemoratio ſancti Lucii, &
§S. Perpetuæ & Felicitatis: Qradraginta Mar-
tyrum, Gregoriü Papæ, oſephi, oachim, Bene-
dicti, Gabrielis & Annunciationis B. Virginis: in
Miſſa verò de Feſto Semiduplici ſecunda Oratio
&c tertia erunt exdem quæ in Miſſa de Feria.
5 Quòd ſi Feſtlum Annuntiationis beatæ Vir-
ginis in eos dies incidat, qui occurrunt à Feria
J. in Cœna Dominiuſque ad Feriam 3. Paſchatis
incluſivè, quamvis in Rubricis generalibus part.
1. de Translat. Feſtorum tit. 6. pag. 12. atione ti-
tuli Eccleſiæ, vel concurſus populi concedatur,
ſſe cantari aliam Miſſam de Feſto, ultra Miſ-
mcorteſpondentem Officio, tamen decrevit
ſacra Rituum Congregatio die 9. Maji 1606.
quèd in prædictis diebus non dicatur Miſſa de
beata Virgine, neque etiam in Æde ſacra Laure-
tana: poterit autem cantari in primo triduo ma-
joris Hebdomadæ, ſine commemoratione Fe-
riæ; & in ejus fine dicetur Evangeliums. Joannis.
Quod ſemper obſerva in Miſſa de Feſto diſtincta
à Milſſa de Feria majori, quando ambæ cantan-
tur eodem die, ut aliàs docuimus.
6⁶ In Aprili, ſi intra Quadrageſimam vene-
rint Feſta ſlancti Franciſci de Paula, & ſanctiLe-
onis Papæ, duæ cantantur Miſlæ: ſi verò alicubi
accidat Peſtum Semiduplex, à Dominica Paſſi-
onis ad Dominicam Palmarum, in Mifla de Fe-
ſto dicuntur duæ tantuùm Orariones, nempe ſe-
cunda Eccleſiæ vel pro Papa, ſicut eciam in Miſ-
ſa de Féêria.
7 In Feſto ſanéti Marci Miſſa Litaniarum
majorum cantatut IE.c Gleria, Credo, & cum

Comment. in Rubr. Miſſalis Pars IV. Tit. EV.

Præfatione Paſchali cum Orationibus tribus, ut
in Lita nüs minoribus; niſi terminetur Proceſſie
ad Eccleſiam ſancti Marci, quia cantabitur de
Feſto ex Decreto ſacræ Rituum Congregationis,
23. Maji 1603. ſi verò incidat in diem Paſchæ, vi-
de quæ diximus part. hac tit. 1l. n. io. pag. 21I.
8 In minoribus Litaniis, ſi occurrat Feſtuũ Se-
miduplex, aut Duplex, cantantur duæ Miſſæ,
de feſto, & de Rogationibus.
9 In Vigilia Afcenſionis Domini cantãtur duæ,
de Vigilia, & Rogationibus; illa poſt Sextam,
hæc poſt Nonam. Quod ſi occurrat feſtum no-
vem Lectionum, cantari debent tres, Miſſa de
feſte poſt Tertiam, reliquæ, ut dictum eſt, vide
quæ diximus tit. Il. um. I4. pag. 212. Et Vigiliæ
Miſſa poſt Sextam dicitur, contra Alcocer, quias
non jcjunatur hæc Vigilia, & indicatur hic ritus
part. t. tit. 1I. uuva. 2. pag. 3y. ubi Hora Nona
tribuitur Miſſæ de Vigilia, quæ jejunatur; er-
go non illi quæ non jejunatur, præſertim in con-
curſu duarum Miſſarum, inter quas aliqua debet
mediate Hora ex Francol. quod alias diximus;
& hic eſt ſenſus Rubricæ Milſſalis, quæ aliequi
eſt obicurior.
10 Menſe Junio accidere poteſt Vigilia §.
Joannis & SS. Apoſtolorum infra Octavam,
ex novo Decrete, & in Octava die Corporis
Chriſti; & tunc daæ cantantur Miſlæ: in Miſſa
verò Vigiliæ Præfatio communis dicitur, ut ſu-
prà pag. 33. In Feſto item S. Leonis, niſi transfe-
ratur, cantantur du&, de Feſto, & de Vigilia A-
poſtolorum: in illa fit commem. de Octava S.
Joannis, & tertia Oratio eſt de B. Virgine; in
hac verò de B. Virgine, & Eccleſiæ vel pro Pa-
pa; quia Feſtum & dies infra Octavam ſunt ſi-
milia: Congruit illis color albus, & Hymnus
Angelicus. In Eccleſia tamen S. Joannis Baptiſiæ
non dicitur Creao in Miſſa hujus Vigiliæ, ſicuti
neque dicitur in Miſla Rogationum majorum,
ut docuimus ſuprà aum.. in feſto S. Marci, ea-
dem enim eſt ratio.
II Menſe julio occurrit caſus cantandi duas
Millas, quando anticipatur Vigilia S. Jacobiin
Sabbato; veltransfertur Feſtum S. Appollinaris
in Feriam ſecundam: & in kis caſibus Niillæ duæ
cantantur, de Feſto, & de Vigilia.
12 Moende

tin

Por

Or⸗
ſer
ſed

N

nibunbn
Cntdni
ngegtn
emn Dace 4
1N M
curnatkelt⸗
turdle)l

lniemninrh
Renr
nr tetunn
ckunetn
aub
ulurks
elnimhne
lusigu
1aliscunn
lulg

ett i
nl Oin
n deC
MhrA
ns, ulur
m. de O

kler e n

Gln nan

Srmmd:
1.

le
1N.

De Feſtis, in quibus cantande ſant duæ Wiſſa.

N Menſe Auguſto, ſi Vigilia S. Laurentii ſi⸗
at in Sabbato anticipatè in Feſto SS. Cyriaci, &c.

vel Feſtum SS. Cyriaci, &c. transferatur in Fe-

tiam 2. duæ Miſſæ cantentur.
13 In Vigilia Aſſumptionis B. Virginis Miſ-
ſa de Vigilia non admittit Gloria, neque Creds,
etiam in Eceleſia S. Laurentii, eadem ratione
quam attulimus paulò ſu prà naum. 10.
14 Extra Romam contingere poteft Vigilia
S. Bartholomæi in die Octava Aſſumptionis B.
Virginis occurrente in Sabbato, & eodem mo-
do cantabuntur Miſſæ de Octava die & de Vi-
gilia, in qua neque Gloria, heque Credo, neque
Prafatio de B. Virgine, pari ratione, qua decre-
vit S. Rituum Congregatio in eaſu, de quo nu-
mero ſequenti.
15 Menſe Septembri occurrere poteſt Feria
uatuor Temporum quarta in die Octava Na-
tivitatis B. Virginis; & in Miſſa de Feria non di-
citur Gloria, neque Credo, neque etiam Præfa-
tio de beata Virgine, ſed communis dicitur, ex
ſimili Rubrica, de qua ſuprà n. 7. quæ habetur
in Miſſali in Miſſa Rogationum; & ita decrevit
S. Rituum Congregatio die 12. Decemb. 1626. me
petente: & anno 1627. caſus occurrit.
16 In Feſtis SS. Cornelii & Cypriani, Stig-
matũ S. Franciſei, SS. Januarü, & c. SS. Euſtachii,
&c. & S. Lini, occurrere poſſunt Quatuor Tem-
ora Septembris, &c. tunc duæ cantantur Miſſæ.
17 Vigilia S. Matthæi ſemper habet duas milſ-
ſas, alteram de Sanctis Euſtachio & ſociis, alte-
ram de Vigilia. Si accidit in Feriis Quatuor Tem-
porum, in altera miſſa de Feria Quatuor Tem-
porum fit commemoratio de Vigilia, & tertia
Oratio erit A cunctis: in miſſa verò de Sanctis,
ſecunda Oratio, A cunctis, tertia ad libitum;
ſed Evangelium Vigiliæ non legitur in fine, quia
non fuit lectum in Officio.
18 Menſe Octobris non accidit caſus, In No-
vembri duæ miſſæ cantantur in die Commemo-
rationis omnium fidelium Defunctorum, ex
nova Rubrica miſſali addita, altera de die in-
fra octavam poſt Tertiam; altera de Requiem
poſt Nonam, ſeu poſt Vigilias Mortuorum,
quia in miſſa de Requiem fieri non poææſt Com-
memoratio illius de quo ſit Officium. Hoc loco

223

monehttir Sacerdotes, Sacrificinm miſiæ De-
functerum hac die applicandum eſſe omnibus
Defunctis, ex intentione Ecclelæ: neque ideè
fit injuria iis, pro quibus quotidiana forté ex-
tat obligatio miſiſæ. Prævalet enim lex racita ra-
tionabilis Eccleſiæ privatæ legi teſtatorum.
19 In Abfſolutione ſolemni Defunctorum
hac eadem die, quia ſolent multi circuire ſepul-
chra, illud obſervare debent, quòd ultima Ab-
ſolutio facienda erit ad lecticam mortuserum,
cum m. Libera me longiori, & Oratione, Ab-
ſolve, in numero plurali: quæ haberur inter Pfſal-=
mos Graduales. Eadem autem hic militat ratio,
quà Burchardns ſupra pag. o0. nos ihonuit, ula-
mo ſemper loco recitandam eſle in miſla orati-
onem Eidelium, quæ eſt Generalis pro Defun-
ctis, poſt Collectas ſpeciales, ut hæc itltima cæ-
teras colligat. Ad alia verò ſepulchra poſlunt di-
ſtribui Reſponſoria Nocturnorum, addendo
ſingulis y. Requiem, uti fit in tertio & ſexto. Fiat
aſperſio & incenſatio ter, in medio, à dextris, &
à finiſtris, cum Orationibus, ut in milſſali, de
pluribus, omiſſis Secretis. Poſt Orationem non
dicitur Requiem. &c. niſi poſt ultimam Abſolu-
tionem, quæ fit in medio Eccleſiæ, cui additurx
per Cantores, Requieſcant in pace. Amen.
20 Ubi fiunt aliæ ſolemnes miſſæ pro Epiſco-
pis, Canonicis, & aliis, ne tamen omittatur
miſſa de die infra Octa vam omnium Sancto-
rum: argumente à fortiori ſumpto ab iis, quæ
diximus num. I5. etenim miſſa hæc de Requiem
vicem gerit Anniverſarii, quod non excludit
miſſam concordantem cum Officio. Vide pag. .
21 Addam hoc loco, quèòd initio Aprilis,
& in fine Maji, ſeu initio Junii, aliqua Sanctorũ
feſta mutant ritum à tempore non Paſchali ad
Paſchale, & è converſo, Miſſæ que Ofncia, ſi pro-
pria deſint, ſumenda erunt de Communi: ſed
miſſa S. Barnabæ dicitur ut in feſto S. Marci, pra-
ter Orationes, Epiſtolam & Evangelium.
22 Denique, ubicelebratur feſtum SS. Ro-
ſarii ex Decreto Gregorii XIII. de quo dicemus
in Commentariis Breviarii, ne tamen dicatur
ea miſſa, quæ nomine Rolſarii circumfertur, con-

ceſſa tantùm Ordini Prædicatorum à S. Rituum

Congregatione die 2. Onn. 1622. & prohibita
fuir

224 Comment. in Rubr. Mikali Pars IV. Tit. ErI.

fuit aliis eedem die; & rurſus die . April. 16z5. ſana, I1626. vel ut in Nativitate, mutato nomine
ſed fiat Miſſa ut in Feſto S. Mariæ ad nives; quod in Feſtivitatis, quod fit Bononiæ: ſed illud prius

obſervatur in Æde Lauretana, ex SGnodo Diæce-

magis placet.

De Rubriciz Miſſarum Communis Sanctorum. XVI.

1 AOmmunes Miſiæ inſerviunt tum celebran-
C dis Sanétorum aliquorum Feſtis, quæ ha-
pentur in Calendario, & nihil habent proprium;
vel non habent omnia, ut videre eſt in Proprio
Sanctorum; tum celebrandis eorum Feſtivitati-
bus, qui extra Calendarium occurrunt in pluri-
bus locis, præſertim verò Patronis locorum, &
Titularibus Eceleſiarum, qui omninò nihil ha-
bent proprium in Miſſali.
1 Eſt autem liberum cuicunque recitare Miſ-
ſam, quam maluerit ex eodem Communi, ubi
ſunt plures Miſſæ, & multò magis Epiſtolam &
Evangelium, ex ibidem aſſignatis, ut habetur in
KkRubricis ante Commune unius Mart. non Bon-
tificis, & ante Miſſam de pluribus cert7
tempore Paſchali. Maximè verè decet illud E-
vangelium legere, quod in Officio habet Homi-
liam in Breviario approbatam, ut concordet Milſ-
ſa cum Officio, quanquam in Octavario noſtro
Homiliæ nunc habentur de quovis Evangelio,
uod in Milſſali legitur.
3ʒ Et quidem de Feſto Patroni loci, ſeu Titula-
ris Eccleſiæ meminit Microl. c. 43. & ex generali
ſieri conſuetudine, " cet Radulph. Prop. 12. Ad
quod Feſtum, ſcilicèt Patroni loci, tenentur etiã
Regulares ejusdem loci, non autem ad Octavam
celebrandam: ex Decreto S. Rituum Congre-
gationis, ad populorum excitandam pietatem
erga Sanctos eorundem Patrouos locorum.
4 Porrd Miſſæ communes de Sanctis nume-
re 24. ad ſex titulos reducuntur, A poſtolorum .
Martyrum, Confeſlorum, Virginum, Mulie-
rum ſanctarum, & Dedicationis Eccleſiæ: Apo-
ſtolorum autem Miſſa de Vigilia tantum eſt
eommunis. Martyrum Miſſiæ ſ unt, vel plurium,

vel Pontificis & Martyris, vel non Pontificis, vel
extra tempusPaſchale, vel tempore Paſchali. Quo
tempore, ut ait S. Ambroſ. Serm. 74. dignum &
congruum eft, ut poſt lætitiam Paſchæ, quam in
Eccleſia celebramus, gaudia noſtra cum SS. Mar-
tyribus conferamus, qui conſortes fuerunt Do-
minicæ paſſionis, & ideò de his Miſſæ Paſchales
habentur, non de aliis; in quorum Miſſis com-
munibus additio ſit ſolummodò cantiei Paſcha-
lis Alleluia, ut dicitur in Nabrica ante Commu-
ne plurimorum Martyrnns extra tempus Pa-
ſchale.
5Confeſſores autem: quam vocem non acci-
pimus ut apud antiquos, pro iis, qui Chriſti f-
dem interpellati coram fidei hoſtibus confeſſi
ſunt, vel experti aliquod tormentum, non ta-
men occubuerunt lege Opriannm Epift.7. G
9. Cum schol. Pamelis] ſed accipimus ex hodier-
no uſu pro iis, qui ſanctè vixerunt, qui vel ſunt
Pontifices, vel Doctores, velnon Pontifices, vel
Abbates.
6 Virgines item vel una, vel plures, vel Mar-
tyres etiam, vel non Martyres. Mulieres denique
ſanctæ vel ſunt Martyres, non Virgines; velne-
que Virgines, neque Martyres.
7 De quibus Miſſis, Evangelis & Epiſto-
lis mentio eſt apud Durand. libr. 2. à cap. 43.

ad 47. Ante S. Gregorium nulla eſt mentio Mil-

ſarum de Communi Sanctorum: in cujus a-
cramentario adſunt Miſſæ de Communi Mar-
tyris, & plurium; unius Confeſſoris & plurium,
Virginum & Martyrum. Pamelius in 3. lib. a-
crament. facit earum authorem majori ex parte
Alcuinum.
8 Rubrica illa videlicèt,

Commune Martyrum tempore Paſchali, ſcilicèt à Dominica in Octava Paſchæ,

uſque ad Vigiliam P'entecoſ tes.

Cauſam apertam habet: quuia infra Octavam
Paſchatis, & à Vigilia Pentecoſtes, u que ad Tri-
niratem, neque etiam de Patrono ſit Ofncium ſe⸗

ne privilegio. Quòd ſi iis diebus eantanda ſit
Miſſa ob concurſum populi, quod eonceditur
in i. part. Kubric, tit. 6. ablque dubio Miſſa erit
ut

4

W.

EiDN

ecllin

.

onbonticz
Gebichl
nnn
Diche, Jun
CracumN
tes rnm
6Mled
Mumn licten
Pdentabi⸗
a aeln
ra t

lvocemmors
isgniCti
hoktbuscnt
nenum,
un l⸗
pünng all
un, un
onbonchst

lplre,
Hicleretan
Giroinese ſas
Füpinei d

gels 4 .
r.A
geltneni⸗
m: nab)
Commmi
lrs nt
oruz0
hnnnona⸗

,
awalid⸗

bus ammd
vodoont⸗
biolii⸗

De Rubr. Miſſarum Communir Jankkorum.

ut in tempore Paſchali; quia tempus Paſchale
terminatur in Sabbato ante Trinitatem, ut ſu-
prà docuimus: quod etiam nota pro Votivis ſo-
lemnibus pro re gravi, de aliquo sancto, aut plu-
ribus, per cos dies celebrandis, quæ non prohi-
bentur in Rubricis generalibus.
9 Dedicatio Eccleſiæ anniverſaria celebratur:
cujus nomina ſunt multa & varia. Nam Eccleſiæ
vox Græca eſt, & concionem ſignificat, Act. 19.
ſeu convocationem, ex Cyrillo Catech. 15. dicta
etiam eſt oœnaculum, à cœna Domini, apud Ba-
ron. anno y7. & y9. Domus Dei, Orationis Do-
micilium, quaſi Dei locus; Templum, quaſi te-
ctum amplum; Bafilica Regis Regum, Marty-
rum Contfeſſio, & Oratorium, lege Durand. lIi-
bro primo de Ritibus capite primo jure igitur De-
dicatio celebrarur. Ex authoritate Apoſtolica, in-
quit Raduloh. Propoſit. 7. Conſtantinus edixit,
ex Enſebio libro quarta. Athanaſ. docuit A-
polog. 2. S. Aug. habuit in eodem Sermonem 252.
de Tempore, & alios. Extant Canones Felicis
IV.- & Gregorii I. de Conſec. Diſt. I. cap. 17. So-
lemnitates. ubi affertur exemplum Chriſti con-
currentis ad Enceœnia, id eſt, Dedicationem
Templi Jeroſolymitani, qoannis o. Dedicantur
autem, ait Alcusnus de Cœna Domini, ut in eis
invitetur Adventus Angelorum, & homines in
eas intrantes etiam ab exili cogitatione ſe conti-
neant. Solve calceamentum de pedibus tuis: lo-
cus euim, in quo ſtas, terra ſanbta eſt. hæc ille. S.
Thom. 3. part., q. ⁵y. art. 3. ad quartum. Ideò, ait,
conſecratur Eccleſia, quia ſancta eſt Eccleſia
ſponſa Chriſti, & cum Octava celebratur, de
Conſecr. Diſ. prædiécta, ad denotandam glorio-
ſam Reſurrectionem futuram ejusdem. Hæc ibi
10 Nota parentheſim in Oratione ſecreta hu-
jus Miſſæ: ea enim verba, quæ parentheſi clau-

225
duntur, omitti debent, eùm dicitur Miſſa de De-
dicatione alicujus Ecolefiæ, quæ non eſt eadem
ipſa, in qua celebratur, ut in Dedicatione Balili-
carum salvatoris, & Apoſtolorum Petri & Pau-
li, quæ ab univerſis celebrantur, extra easdem
Eccleſias: & in Dedi cationibus Cathedealium
Eccleſiarum, quæ jubentur celebrari ab omnibus
diœceſanis. Me præſente, ad hunc finem facta
eſt parentheſis, quam ferè omnes ad hanc fortè
diem ignoravêre. Collecta & Secreta habentur
in dacram. Gregor.
In Dedicatione Eccleſiæ Cathedralis. quæ (ut
innuimus, & in ſecundo Tomo docemus cele-
brari debet à Clero civitatis, Diœcelis, dicitur
Credo, etiam extra propriam Eccleſiam; ſicuti ſit
in Dedicationibus Baſilicarum Salvatoris, & A-
poſtolorum Petri & Pauli, & etiam extra eorum
Baſilicas, ob rationem allatam, cùm de Symbolo
ageremus pag. 31. quia & eodem modoQuo to-
tus Orbis veneratur Baſilicas, Cathedralem alte-
ram Urbis, hoc eſt, Salvatoris, alteram quaſi Ca-
thedralem, nempe SS. Apoſtolorum, debet una-
quæque civitas & Dicœceſis magis minusve ſu-
am venerari Cathedralem, & extra eandem, in
ejusdem gratiam, recitare Symbolum in Milſa.
Ratio verò eorum, qui dicunt, ideò recitari Svm-
bolum in Dedicatione Cathedralis Eccleiiæ,
du etiam extra eandem eſt primæ claſſis, non
ufficit: quia Feſtum S. oannis Baptiſtæ eſt pri-
mæ claſſis ubique, & tamen extra propriam Ec-
cleſiam non dicitur Credo. N eque item alia ratio
ſatisfacit integrè, quòd nimirùm Cathedralis
Eccleſia eſt propria cujusque, & poteſt dici De-
dicatio propriæ Eccleſiæ, de qua in RNubric. de
Ginbolo: quia verè non eſt ita propria eo ſenſu,
quo loquuntur Rubricæ Miſſalis & Breviarii de
Dedicatione propriæ Eccleſiæ.

II In ipſa die Dedicationis Eceleſiæ Miſſa dicitur ut ſuprà.

Ordo Roman. in Dedicatione Eccleſ. Non
eſt hujus loci explicare ritum conſecrationis Ec-

cleſiæ: lege interim Tobiam noſtrum part. 1. cay.
27. 25. 29.

12 In ipſa die Dedicationis Altaris Miſſa dicitur ut ſuprà.

Antiquitùs RHebat annua Dedicatio Altaris, e
Aug. Serm. 22. & 26. Ae Teëmpore. Nam unicui-
Joma. J.

que Altari conſecrato aſſiſtere Angelũ Dei, pro⸗
bant exempla iæ Prato Pir. Sophronui e. 4. & ie.
Ff 13 Phr-

226 Comment. in Rubr. Milktalis Pars IV. Tit. XVII.

13 Pluria quoque Altaria conſecrari in Eccle- 14 Demuùm conſecratur Altare, ad indican-
ſia docet S. Greg. lIib. y. Epiſt. 5o. ubi agit de tre- dam ſanctitatem Chriſti, S. Thom. 7. part. quæſt.
decim Allaribus dedicandis, quidquid garriant 3é. artic. 3. ad 4g. Plura lege de Altaribus apud
Hærctici. Tobiam noſtrum par. I. cap. 7.
De Rubrici- Miſſarum Votivarum in fine Miſſalis. XII.
IW Equentes Miſſæ Votivæ, lieèt pro Sacerdotis devotone quacunque cdie dici
poſſin- per hebdomadam, quando Feſtum Duplex non occurrit: hoc tamen
paſſim, niſi rationabili de cauſa, fieri non debet; ſed, quoad fieri poteſt, Miſſa cum
Gfficio conveniat. Cuique autem diei propria Miſſa poteſt aſſignari, ut Feria ſecun-
da, niſi dicatur pro Detunctis, Miſſa de ſancta Trinirate, Feria tertia de Angelis, Fe.
ria quarta de Apoſtolis, Feria quinta de Spiritu ſancto, vel de fſanctiſſimæ Eucha-
riſtiæ Sacramento, Feria ſexra de Cruce, velde Paſſione Bomini, Sabbato de ſancta
Maria. In ipſis non dicitur Gloria in excelſis, nec Credo, niſi pro publica Eccleſiz
cauſa. In Miſſa autem beatæ Mariæ in Sabbato, & in Miſſa Angelorum, dicitut

tantum Gloria in excellſis.

2 Tempore Paſchali in fine Introitũs dicuntur duo Alleluja, & in fine Offerto-
rii, & Communionis additur Alleluja, ubi non habetur.

3 Miſlarum Votivarum de Trinitate, de An-
gelis, de Spiritu ſancto, de Cruce & de ſancta
Maria authorem aliquo modo diximus ſuprà in
Anbric. gener. I. par. tit. z. num. g. pag. 7. fuiſſe
Alcuinum, docuimus etiam ibid. cur Feriæ ſe-
Eundæ tributa fuerit Miſſa de Trinitate, Feriæ
tertiæ de Angelis, Feriæ quintæ de Spiritu ſan-
cto, & de ſanctiſſimo Sacramento: quæ in reco-
gnitione Miſſalis, Clementis VIII. auctoritate
fuit hoc loeo collocata, pro ſolemni quadragin-
ta Horarum, quam vocant, Oratione; & pro
quolibet die per annum, & aliis de cauſis extra
ejusdem Feſtum & Octavam occurrentibus; cui
n hiladdi debet, neque Sequentia, inconſulta Se-
de Apoſtolica. Item Feriæ ſextæ de Cruee, cui
addita Mifla de Paſſione, ſimilem habet cauſam.
Denique, cur Sabbato Miſſa de beata Virgine
aſſignata ſit, ubi docuimus etiam non poſſe dici
votivas Miſſas iis diebus, in quibus prohibetur
fieri de Feſto duplici.
4 Miſſa de Angelis, Benedicite, &c. citatur
in Concilio Conſt antienſi Seſſione 9.
Feria quarta dicitur Miſſa de Apoſtolis, quæ
non ante Pium V. eisdem fuit aſſignata, vel
Auia ſucceſſit Miſſæ votivæ de chatitate, quam

eidem Feriæ Alcuinus inter Votivas aſſignave-
rat; vel quia hac die creati fuêre Sol & Luna: Pe-
trus autem fuit Sol Hebræis, Paulus Luna Genti-
bus, prima Eccleſiæ luminaria; vel quia occupa-
tis aliis Feriis, ex cauſis ſuprà allatis, hæc Apo-
ſtolis debebatur, tanquam Patronis totius Ec-
cleſiæ; vel quia die Mercurii obierunt, ex Dia-
cono in Vita & Petri, aliam cauſam vide lococi-
tato num. g. Collectæ verò de Apoſtolis auctor
eſt vel Leo II. er Durand. lib. 7. c. 17. vel Leo
IV. ex Ligno vitæ lib. r. Arnoldi Wion.
6 Quæſitum eſt, An in Votiva Converſionis
S. Pauli facienda ſit Commemoratio S. Petri,
qui nunquam ſeparatur à S. Paulo? Reſpondeo,
niſi wice illius dicatur Votiva communis utci-
que Apoſtolo, cum intentione ad venerandam
Converſi nem S. Pauli, quod mihi arridet; on-
ninò nunquam ſeparandi erunt ii, quos Eccleſia
conjunxit: & licèt in Sexageſima videatur eos-
dem ſeparare in Collecta ſolius S. Pauli, laten-

ter id facit ob Stationem in Eccleſia S. Pauli,

quem tacito nomine proprio, Doctorem Gen-
tium appellat.
7 In Sabbato de beata Virgine quinque Mil-
ſæ poſitæ ſunt pro diverſitate temporum accom-
mo-

io

lel

ei⸗
tri⸗
leb
ime
Vi
Le⸗

WI

tare, A Ni
n nn
e Aubun

u.

ungee dei
tri::bocn
neſt Mlle
urkerulee
Cedngen
Tilume kun
bbaroctelal
Ublict beten
lorum, den

iafinekhn

ſrinc an
eSol Alun!
Aulnlum
Nequuon
Anrs, hxle
tonsstrut
biemum, al
Glamnite ke⸗
7,C. N
Wur.
inaCome
nolato
lorReſenu
conmmmst
Areremmt
riniarictin⸗
i,Aosle
m Mlene
Sun,
ckeins
Docarn⸗

„

N

1

eginne

hammgt .

De Rubr. Mißarum Votivarum in Wißali.

modatæ ; ut conſideranti ſatis apertè patet. Ora-
tio Concede cum duabus ſequentibus habetur in
Sacramentario Gregoriaæno, ubi etiam Orationes
de Cruce, Paſchalis & non Paſchalis.
8 Sed quid agendum, quando Miſſa Votiva
exigitur de Aſſiumptione beatæ Virginis, de Na-
tivitate ejusdem & ejusmodi ? dici poteſt Miſſa
de beata Virgine ex his quinque Votivis, cum
intentione ad honorem Aſſumptionis beatæ
Virginis, &c. aliâs enim dedecet, vel dicere
Gaudeamus omnes in Domino diem Feſtum,
&c. vel immutare tunc verba diem Feſtum, in
Cemmemorationem; tum alia ſequerentur in-
congrua: neque laicorum causâ violandæ ſunt
Rubricæ.
2 Miſſa ſanctiſimi KRoſarii non conceditur
emnibus, ut dictum eſt fuprà à S. Rituum Con-
gregat. pag. 223. Quòd ſi quis habeat onus cele-
brandi Miſſam de Roſario, conſulat S. Rituum
Congregationẽ, quæ concedere ſolet, ut dicat
Miſſam de beata Virgine Votivam ut in Miſſali,
& ſatisfaciet, ex Decreto ejusdem ſaeræ Con-
gregat. die 6. Mai 1623. 7. Auguſti, & 30. Je-
ptembrisiszb. esdem modo decrevit S. Rituum
Congregatio de Maſa & Mariæ de Carmelo die
5. Hprilis 1625. ut ne ſit communis omnibus, ſed
tantùm Carmelitis.
10 De Apoſtolis aliis, quando Votiva occur-
rit dicenda, ſi quid ratione temporis deſit, puta
VWraäctus, ſeu Verſus cum Alleluja, tem pore Pa-
ſchali; Tractas quidem deſumi poterit ex Miſſa
Votiva SS. Petri & Pauli; Verſas autem cum Al-
lluja tempore Paſchali, imò verò etiam Introi-
tus cum acceſſoriis, ex Feſto S. Marci, ut in ſimili
caſu jubetur in fine Miſſæ Votivæ Apoſtolorum
Petri & Pauli, eſt enim eadem ratio.
11 Dubitatum eſt, An in Feriis Adventus, in
quibus poſt Graduale omittitur Alleluja, ſi Miſ-
ſæ dicantur Votivæ, & præſertim pro peccatis,
& de Paſſione Domini, omittendus fit Lerſus
cum ſuo Alleluia; ſed verè non ſunt Miſiæ de
Tempore, ut Feriæ Adventus, Quatuor Tem-
porum & Vigiliarum, quæ jejunantur, in qui-
bus Graduale tantum dicitur. Et ſicut Votivæ
participant de Feſtis, quorum ſunt Votivæ; ita
decet poſt Graduale, id eſt lamentum, audiri

227
Alleluja extta Septuageſimam, ad aliqualem læ-
titiam exprimendam, ut in Rubricis gener. e-
narravimus. Vide Miſlam Votivam de beata
Virgine ab Adventu ad Nativitatem Domini, in
quareperies Alleluja ut in Feſtis. Omnes autem
Votivæ inſtitutæ ſunt in eodem gradu, licèt ali-
qua minus ſolemnitatis viſa ſit habere quama-
liæ, ut de Paſſione, pro peccatis, infirmis, & e-
jusmodi; optima igitur Miſſalis Rubrica.
12 Obſervandum verò eſt infra Octav. Pa-
ſchæ, ſi Vetiva cantetur pro re gravi, in ea dics
Graduale; quod convenit illi Octavæ, non Vo-
tivæ Paſchali, ita Ruiz. in ſuo Cærinoniali, & be
nè: neque dici le Miſſa et, cum duplici Allelu-
ja, quod proprium eſt Paſchalis Miſiæ de Oa-
va, ut ſuptà diximus pare. 4. tit. I. num. 3.
I13 In aliis Votivis Sanctorum vel dicitur Mil-
ſa propria Sancti, ſi habet, mutato in Collecta
verbo Matalitia Feſta, & ejuschodi, in Cwme-
morat ionem; deſumprtis item vel T? actu, vel lyr-
ſibus cum Adelnja, vel etiam Graduali, ſi opus
eſt, ex Miſſa de Communi; vel certè tota Miſla
dicatur de Communi, ptout ratio temporis ſive
Paſchalis ſive non Paichalis requirit. Paſchale
verò tempus durat, ut divimus, uſque ad Sabba-
tum poſt Pentecoſten inclunvè.
14 Miſſa de quindecin Auxiliatoribus, quæ
impreſſa eſt Venetiis, rejecta eſt à S. Rituum
Congregatione die i16. Jannar. 1617. ita, ut neque
retineri poſſit in calce Miſſillis, ſub pœnis libro-
rum prohibitorum: eodem q; modo rejecta eſt
Miſſa de Patre æaterno Madriti edita, & Miſla de
§. Gregorio pro Vivis Venetiis impreſſa. extant
Decreta prælo data die ö. Aprilis, I625.
15 In Votivis pro gratiarum actione additur
Oratio propria, quæ habetur poſt VYotivam des.
Trinitate, cum concluſione diſtincta à concluſi-
one primæ Collectæ ſeu Orationis, ut in Kubric.
gener. I. part. tit. 7. pag. tI. diximus, ita ut in Mit-
ſa ſolemni duæ tantùm Orationes dicantur cum
diſtinctis concluſionibus; quod non minuit ſo-
lemniratetn; ſicut neꝗ; Feſtum s. Petri diminu-
tur, addita Oratione tantům s. Pauli: in Miſſis
autem privatis ſecunda erit de Officio, ut ex ſa-
pradictis patet i. parte RNubric. tit. 4. n. 3. pag. 2.
tertia de gratiarum actione.

Ff a 16 In

228 Comment. in Rubr. Mißalis, Pars IV. Tit. WVII.

16 In Miſſa ad poſtulandam gratiam Spiritũs
ſancti, quæ eſt eadem ac de Spiritu ſancto, mu-
tantur Orationes; dicuntur exæ, quæ habentur in
fine ejusdem Miſſæ Votivæ de Spiritu ſancto, &
leguntur in Sacramentario Gregoriano.
12 Aliæ Miſſæ Votivæ pro diverſis rebus dici
poſſunt quacunque die, niſi fuerit Dominica, vel
Ofncnun Duplex; ſed tamen paſſim non dican-
tur niſi urgenti de cauſa, ut ſuprà dictum eſt de
18 Additæ ſunt enim tredecim aliæ Miſſæ vo-
tivæ prædictis, pro aliis neceſſitatibus, de quibus
aliqua notatu digna nunc enarrabimus. Et qui-
dem quæ ad Summum Pontificem creandum,
creatum, coronatum attinent; qui eſt Caput Ec-
cleſiæ, nemo eas vocabit in dubium; cùm pre
eodem in Canone ſemper orandum ſit diſtinctè:
in Collectis etiam Oratis pro Papa eſt ſatis fre-
quens, & in ſolemnieribus anni temporibus. Pa-
tebit adhuc multò magis ex ritu mox laudando
circa Epiſcopos locorum preprios. S. Leo in ſuæ
aſſumptionis anniverſario Sermones habuit; i⸗
mèò Romam conveniebant eo die alii Epiſcopi,
ut videre eſt in Epiſtola Hilarii Päapæ ad Aſcanin.
Prima ergè vice poterit hæc Mifla dici, etiam in
Dominica, ſeu Feſto Duplici, id eſt Miſſa, ut in
Cathedra S. Petri, tain in creatione Papæ quàm
in coronatione, mutatâ Colle ctâ, cum Credo, ut
in Miſſali dicitur in anniverſario eadẽ dici debet.
19 De Anniverſario Electionis ſeu Conſecra-
tionis Epiſcopi extat Canon Felicis de Conſecr.
Diſtinik. I. Solemnitates, dicebatur autem Na-
talis dies Epiſcopi. er & Ambroſ.l. . Epeſt 60. ad
Felicem, edit. Rom. Paulin Epiff. 16. ad Delphi-
num. & ex Fülario prædiléta Epiſt. ad Aſcanium.
Nota in Kubrica particulam ſen, nam ſonat, &,
ut patet apertè, in Rubrica de Symbolo circa ſr-
nenz, & in Kubric. de Coloribus Param num. 2.
cirta ſinem. quare utraque celebrari poteſt. A-
pud Eræcos in Menologiis notantur dies Ordi-
nationum S. Baſilii, S. Joannis Chryſoſtomi,
& aliorum. Apud Romanos vide, quæ ſcribit
d. Ambroſius de Felice Comenli Epiſcopo lib. . E-

piſt. 6o. cit. &. Anguſtinus de Aurehio Cerihag.
Sermone trigeſimo ſecundo de Verb. Domini, s

de ſuamet Ordinatione anniverſaria Homil. 24.

& 2y. Ex quibus patet, ſi altera tantum celebre-
tur, conſecratio potiùs quàm electio celebran-
da erit.
20 Siigitur venerit in die Feſtivo. Miſſa erit
de Feſto, cum commemoratione pro Epitcopo,
Cerim. Epiſc. lib. 2. cap. 2r. In Oratione autem
nominatur Epiſcopus, & civitas, quia Eccleſia
ſine additamento ſignificat univerſalem Eccleſi-
am: ſi verò in die non Feſtivo Miſſa dicitur ur
in Miſſali, &ͤvmendato Cærimoniali, cum uni-
ca Oratione, Gloria, Credo, & Præfatione com-
muni, ſive de tempore, vel habente rationem
temporis, quia fortè infrà Octavam occurrat.
21 In ſequentibus Miſſis nulla eſt difſicultas:
ante Pium V. erant in uſu, & in saοnmentario
Gregeriano leguntur Orationes pro iter agenti-
bus, pro quacunque neceſſitate, Remiſſione petca-
torum, temzpore belli, pace, vitanda mortalitate

(cujus Miſiæ dicitur auetor Clemens VI. in Li-

uνο â *.) & pro infirmis; ſed & Miſſe pro
imnfirmis meminit Chryſ. Hom. . in Zoan. Miſſam
pro morilundo innui t Joan. Diac. lib. z. de Vita
S. Greg. c. sé.
22 Miſſa pro ſponſo & ſponſa dicenda eſt ex-
tra diem Feſtum de præcepto, ex propria ante
eandem Miſſam Rubrica, quæ Miſſam Domini-
cæ ſeu Feſti celebrari jubet cum commemorati-
one benedictionis; ſi vidua ſponſa eſt, non be-
nedicitur cum hac Miſſa, etiamſi vir nunquam
nupſerit; ſi verò nupſerit vir, & virginem du-
cat, ubi ea viget conſuetudo, poterunt nuptiæ
benedici cum hac Miſſa, ut habetur expreſsè in
Kituali Rom. Panli E- Cæterûm Miſſæ Sacrih-
cium offerri ſolitum in nuptiis, docet apertè
Tertullian. ad Uxorem lib. 2. in fine. Unde ſuſh-
ciam, inquit, ad enarrandam felicitatem ejus
matrimonii, quod Eccleſia conciliat, & confir-
mat oblatio ? oblationis autem nomine imtelli-
git Miſſam Baron. anno 77. num. 49. Videamus
Rubricas.

23 Dicto Pater noſter, Sacerdos, antequam dicat, Libera nos quæſumus Domi-
ne, ſtans in coruu Epiſtolæ verſus ſponſum & ſponſam ante Alare genufiexos, dicit

ſuper eos ſequentes Orationes.

Te-

Te
teect
Eren
Cel
ſuneo

24
Er

I

o. ll
1e,

13
Cica
H
D
len
keng
140
hened
aunle
turin
lna
eloh
olr
„
ſeadli
Dunte
Duimd
lorn
nineve
Cor
kaum
Ulrar
Eribn
3e
1 lje
Düin⸗
edi
u⸗
did
note
lon
ſun

MI

tuele le,
eyh. Dnu
ſanalten
tantunc

gelto Cct

lie Ml
neprobote
tu,lübel
Mllce
Gonitpounnr
Drrkithneae
1 eranute
rirrin
lem ſunmn
nda fti
emens lul
ſelElln

e. ,0N

lidenute
er ymu D
ncommrr
onlack,
nfromg
X Wrenmne
penlin
Petneiti
n MAeN
, C
fr. S

11

ſeliäruene

cliad A

hnonmirin

De Rubr. MWißarum Votivariam in ſine Wißalis.

Tenente librum miniſtro ante eum, & dum
.* 1 . . .
recedit à medio, ſeu accedit ad medium. genu-
ſlectat ſemper Sacramento: veruûm congruè poſt
ſeptem petitiones Orationis Dominicalis, petit
confeſtim Sacerdos, quæ ſunt utilia ſ ponſis co-

ram eodem Sacramento, ut efficaciùs obtineat,

24 Poſtquain ſumpferit Sanguinem,
Ex Törtulliano de Monogamia capite undeci-
mo. Illi (Sacerdotes) ſic dabunt viros & uxo-
xes, quomodo buccellas, quas ſupra docuimus

229
& iterùm revertitur ad Preces Eccleſiæ pro iis-
dem etiam ſponlſis, dicens: Libera nos & c. Ora-
tiones autem pro ſponſis ſunt Ordinis Romani.
Poterit ſuo loco dari Pax cum inſtrumento, of-
culato à Sacerdote per mmniſtrum ſponſo &
ſponſæ. –

communicet ſponſos.

eſſe particulas cum Baron. ſuprà citato numero
quadrageſimo nono licèt Albaſpin. aliud ibi in.
telligat.

255 Sacerdos, antequam populo benedicat, converſus ad ſponſum & ſponſam

dicat, &c.
Hoc eſt, in cornu Epiſtolæ, ut ſuprà, & ut de

vicino libro conunodè legat.

Benedictio ſpecialis danda eſt ante genera-
lem, quaſi ante partem aliorum.
26 Aſperſio ſponſorum, quæ fit cum Aqua
benedicta in fine, fiat cum aſpergillo & aqua,
cum ſigno Crucis ſuper eos, eo moêdo quo dici-
tur in KRitudlè Köomano, an eneditktione malieris
poſt partum, & aliæram perlonäarnm. Benedictio
verò hæc ſponſorum firmata fuit Evariſti Decre-
to Epiſt. I. ad Epiſc. Africanos.
27 Ultimo loco ponuntur Orationes diver-
ſæ ad libitum dicendæ, quando non eſt Feſtum
Duplex. Circa quas hæc occurrunt notanda, &
Primò, Regulam illam, De ecodem non fit in Miſ-
ſabis per modum principalis, ſive ſit Feſt unz, ive
lu Votivum, & per modunz fivꝛul Commemoratio-
nis, veram eſſe, & habere locum in ſeniu forma-
ͤ Commemorationis, quæ dicit ordinem ad Of-
fcium, quod accidit in Collectis ordinariè, non
ultra tertiam in Miſſa: non autem locum habert
illa Regula in Collectis purè acceſſoris, rcmoti-
eribus à prima; nec in iis, quæ addi poſſunt uſ-
que ad quinque, ſeu ſeptem, ut ſuprâ dictum eſt
in I. par. Rubr. tit. 9: de Oratienibus n. I2. pag. 22.
Prima pars probatut ex eodem tit. 9. num. J. ubi

ideò in Miſſis de B. Maria dicitur Oratio de Spi-

titu ſancto, & in Votiva de Apoſtolis, pro Acun-
tis dicitur, Concede, de B. Virgine, ut ibidem ad-
notavimus. Altera pars manifeſtè patet; quia a-
lioquin ſequeretur, quèòd quãdo plures dici poſ-
ſunt Orationes (inter quas certum eſt, heri ſem-

per mentionem de B. Virgine in Oratione ℳ
unctis, vel, Concede) nunquam in Miſſa poſſet
dici Oratio ad poſcenda Suffragia Sanctorum,
Concede quæſamus, & . neque alia, pro Congrega-
tione & famielia, in quibus fit expreſſa mentio de
B. Virgine, & eſſent fruſtrà in Miſſali quod non
debet dici. Item in Miſſa de Spiritu ſoncto Voti-
va cum quinq; Orationibus non poſſet unquam
dici Oratio ad poſtulandam continentiam, Ure
igne ſancti Spiritus, neque pro Devotis amicis,
in qua etiam nominatur Spiritus ſanctus. Item in
Votiva de Apoſtolis; & in aliis Miſſis, in quibus
dicitur Acunctis, & tertia eſt ad libitum, non
poſſet unquam dici Oratio pro conſtituto in car-
cere, in qua nominatur beatus Petrus. Ergè ul-
tra viciniorem acceſſoriam, quæ Comme-
morationem ſapit, & debet eſſe diverſa à pri-
ma Collecta, n. hil refert, an in aliis purè ac-
ceſſoriis & remotioribus à prima, mentio de
novo fiat eorum, qui in prima vel altera Colle-
cta fuêre nominati: quã conceſsâà diſtinctione,
certè nihil erit fruſtra poſitum in Miſſali Ro-
mano.
28 Prima tamen Oratio ex his Votivis, ni-
miruûm ad poſcenda ſaffragia Sanäétorum, non
debet dici, quando dicitur A cunktis, quia
eædem ſunt, ut ex titulo earundem patet: po-
terit autem illa prima, Cencede, dici in ea Miſ-
ſa, quæ habet ſecundam, Concede, de beata
Virgine, & admittit quinque vel ſeptem O-
rationes ſuo loco congruo poſt Orationem ter-
tiam, ſi propria ſit affignata: vel poterit, & à
f 3 Ma-

230 Comment. in Rubr. Mißalis Pars IV.- Tit. XVII. 1

Majotibus quandoque jubeti, ut dicatur etiam
in Duplicibus pro re gravi & pubhca cauſa, ſicut
alia, Deus nefuginm noſftrum, & virtus, &c. &
his modis non erit ſuperflua in miſſali: qua de re
eutè dubitavere nonnulli. Auctor ejuſdem pri-
mæ Orationis neſcitur, ſed meminit Abbas Gri-
moldus in libro Sacramentorum apud Pameliuns
in Tomo 2. Liturgicon Eccleſ. Latind.
29 Orationis Acunctis jam dedimus aucto-
rem, & declaravimus N. quod in ea habetur
pag. 2o. Addimus hoc loco, pro dignitate Patro-
ni notninandi in illo N. ante Apoſtolos quando-
que nominationem feri, ut S. Michaelis, vel S.
Joannis Baptiſtæ, ex Decreto S. Rituum Con-
gregationis de 2z2. Anguſti 1620.
30 Oratio pro ſeipſo Sacerdote (quod ſuprà
docuitmnus pag. 20.) dici non debet in miſſa, cui
intereſt proprius Epiſcopus: vel eo majer, vel
Princeps magnus ex Burehard. in Ord.celebrat.
Miſſæ, potiùs orandum eſt pro Prælato ſeu Prin-
cipe præſente: quod fit ob reverentiam eorun-

dem Majorum. Habetur autem Collecta hæc in
libro oacramentorum Abb. Grimoldi cit.
3t Idem Abbas Grimoldus meminit ibidem
Orationum pronavigantibar, & ad humilitatem

poſtulandam: teliquæ pro Papa, Imperatore

KRege, Prælatis, contra perſecutores Eccleſie;
contra male agentes, ad pluviam, ſerenitatenn
repekennas tempeftates, pro peſte animalium,
peritione lacrimarum, tentatir, & tribulatit

ad malas cogitationes repellendas, ad continen-

tiam poſinlandam, pro devotis amitis, pro ſa a-
te vivorum, habentur in Sacramentario EGrego·
riano. At in Oratione pro lnperatore adde eleéto,
ſi nondum eſt cotonatus, ut dictum eſt in Bene-
nedictione cerei Paſchalis, eſt enim eadem utro-
bique ratio. .
32 Ultima pro vivis & defuntctis cum duabus
ſequentibus tribuitur Auguſtino tanquã auctori
à Durand. lib. 4.c. Iy. & idem affirmatur in Sa-
cram. Gregor.

De Rubricis Miſarum pro Defunctie. XVIII

1 Iflæ mortuorum imitantur triduanam
Chriſti ſepulturam: ſicuti enim in illo
eriduo, ita & in his Miſſis omnia laudis canti-
ca ſubticentur, & ſolemnitates omnes ſubtra-
huntur, Daran. lib. . c. 3. & nos jam multa
diximus ſupràin Rubr. gener. part. I. tit. y. toto,
pag. . 9. & part. 2. tit. 13. toto, pag. 139. &.
2 Introitus conſtat duobus Verſibus, quod
aliàs non fit, nim irum Te decet, & Exaudi O-
rationem: vel quia ſeeundus ſucceit in locum
Gloria Patri; vel quia optamus Defunctis ſto-
lam binam, animæ & corporis, Durand. lib. à.
capey2.
3 Offertorium habet erſum ad modum Re-
ſponſorii; ejuſmodi erant antiqua omnia Offer-
toria, Durand. lib. z4. cap. 27. in quo g. ex-
plicatillud verbum iæferni, id eſt purgatorii, qui
eſt locus inferior, & non differt ignis utriuſque
loci, niſi duratione: cætera conveniunt, & ſi-
gniſicat, ne Deus obliviſcatur animarum.
4 Communio etiam eſt unica in toto Miſſali
cum repetitione & v. Kequiem, ut in Reſpon-
ſoriis, ad inſtar antiqut ritus Ordinis Romani,

in quo communicante populo, Verſus Commu-
nio cantabatur cum additione Verſus Gloria Pa-
tri, &c. Microl. cap. 15.
5 Quis auctor Sequentiæ? ex Auctore Ligni
vitæ libro 2. Cap. 20. S. Gregorius eſt, ex Stepha-
no Proyſthinio lib. I. de Quatuor noviſſ. cap. 5
S. Bernardus, cujus initium eſt, inquit ille:
Cium recordor moriturus,
Quid poſt mortem ſim futurus,
Terror terret me venturus,
Quenz expectonon ſecurus.
Terret dies me terroris;
Dies iræ ac furoris,
Dieslutus ac mœroric,
Dies ultrixæ peccatoris.
Dies iræ, dies illa, &c.
At hi quaterni ſunt verſus, reliqui terni. Sed
Bzevius anno 1294. u. 37. & 35. e* Leandro Al-
berto, eam tribuit Latino Cardinali Urſno, ſeu
Frangipanio: & idem eſt. Alii tribuunt aliis,
Auguſtino de Biella Ordinis Eremitarum S. Au-

guſtini, qui erat in humanis anno 249 1. oſepb.
Pamphilns in Chronic. Anguft. ex fama tamen:

qui

i .
PH
cto
ind
kum
len'
Part
Sr
Moln
Uuntil
]
Dort
luber
Ana
4ℳ
Connt
hp
opo
11
lce
giken
Mbre
On
Mi.
80
Mhre
Pum&
lmment
lu⸗
Fletun
Catdin
Mlile
Mocet
Pelan
Midh
9(
nalar.
unc
ber
IN
n⸗
otia
c
leben

III

Colehhr
nolhet
AAlune
4 Mnen
Koner klg
n, ſrenti
e uunl
, Achri⸗

nti, aS

Vent n

ſre nde
Inn

tomekted

R

imeldentn

nglüat

Chumane

6

Petlislin

uckoele

elhelg

.

miſ

imukk

Gitei

leucdt,
niDant

bum

gtarumdt

fammalal

136
r

De Rubricis Miſarush pro Defunkkis.

qui etiam ſe legiſſe ait i Annal. Prædicatorum,
F. Humbertum quintum Generalem Magiſtrum
auctorem diei, qui obiit anno 1174. Angelns Elli-
ns in peculo ſpirituali facit auctorem innomi-
natum ex Ordine S. Franciſlcit: nominatus au-
tem Thomas de Celanoſqui vivebat anno 1250.]
à Barthol. Piſano in confornzitatibus D. Franc.
lib n. fruttu n. cui erge credam, neſcio. Mentid
Sibillæ in ʒ. Verſus indicat recentiorem eſſe hanc
proſam S. Gregorio, qui in ſuo Sacramento-
rum libro nihil prorſus gentilitatis habet.
6 In die depoſitionis & anniverſario Summi
Pontificis dicitur prima Miſſa: quia quæ rarè ad-
hibentur, pretioſa reputantur, neque quotidi-
ana vileſcunt conſuetudine, Amalar. lib. 3. cap.
2o. & ideò miſta ſemel in anno conſtituta in
Commemoratione omnium Defunctorum di-
ci jubetur in exequiis Summi Pontificis & Epi-
ſcoporum.
Pro Defuncto Cardinali eadem prima miſ-⸗
ſa dicenda eſt, mutatis Orationibus. Rubrica

quidein non præſcribit, ſed uſus ita declaravit

Rubricam, quia ſunt Rpiſcopis majores. Fro Di-
acono tamen Cardinali Oratio luclina, ut in
Miſſali.
8 Quid pro Sacerdote defuncto? licet de eo
Rubrica meminerit inter defunctum Epiſco-
pum & Cardinalem; non tamen iiſdem æqria-
lem eum facit. Et rationabilis conſuetude eſt in
leriſque Eceleſiis majoribus Urbis, ut dicatur
Aiſſa ſecunda, mutata Oratione, ratione cujus
videtur in Rubrica priùs de Sacerdote quam de
Cardinali mentio facta fuiſſe: ſi tamen dieatur
Miſſa prima, favet Rubrica in fine Miſſarum
pro defunctis, quæ concedit, Epiſtolas & Evan-
gelia unius Miſſæ dici poſſe in alia quacumque
Miſſa pro Defunctis.
9 Oratio in tertio, vel ſeptimo dicenda ex A-
malar. lib. 3. cap. 144. dicitur ad celebritatem
quandam in propriis diebus, 3. 7. 30. unde non
debet dici in iis diebus, qui occurrunt inter terti-
um & ſeptimum, neque poſt ſeptimum uſque
adtrigeſimum, in quibus dicitur Miſſa ut in
quotidianis: alias eſſet mendacium in Collecta.
Qiu dies, ſicut etiam anniverſarius, numerari
debent à die obitus, ſeu depoſitionis, ut patet

231
ex Collectis, in quibus fit mentio depoſitionis:
nam S. Ainbrol. Serm. go. accepit depolitionis
vocabulum tàm pro lepultura quàm pro obitu,
licer Eceleſia videatur diſtinguere inter obitum
& depoſitionẽ, in titulo ſocundæ Miſſæ defuncto-
rum. Si contendas diſtingui, numerabis hos dies
à die ſepulturæ, qua potiori jure ſubjacet defun-
ctus Eccleſiaſticæ curæ: vel ſequere locorũ con-
ſuetudinem, niſi Teſtatoris verba aliud ſonent.
10 Miſſa in die nono non eſt amplius in uſu. &
Auguſtinus in Genelim novemdiale pro defun-
Ctis redarguit. Quadragenarium diem coluit S
Ambroſius n obitu Theodoſii, orat. de æogdem. Alii
alios dies, quos, non probante Romana Eccle-
ſia nonꝝ obſervamus an pliùs, exceptis exequis
Papalibus.
II Sed pro prædictis Eccleſiaſticis in tertis,

Jeptimo, trigeſimo &d anniverſario, quæ Milla,

quæ Oratio dicenda erit? in his diebus repeten-
da eſt Miſſla, quæ dicta eſtin die depoſitionis,
ſicuti fit pro laicis in iſdem diebus ʒ.7. & ʒ0. ex
propria Rubrica. Oratio verò ſemper erit pro-
pria Epiſcopi, vel Sacerdotis. Neque refert, in ea
non fieti mentionem de 3.7. & 30. anmiverſario
nam eadem Oratio pro Papa dicitur in obitu &
in anniverſatio, nulla facta in ea anniverſarii
mentione.
12 Miſſa quoque eſt eadem in obitu & anni-
verſarie Papæ, cur non etiam erit Epiſcopi ?
Cardinales autem eodem privilegio mortis gau-
dent quo Epiſcopi, & in hujuſmodi functioni-
bus poſt mortem ſunt æquales. Extra prædictos
dies, Miſſæ dicunturut in quotidianis Defun-
ctorum, cum propriis Orationibus.
13 In titulo Propatre & matre addita eſt vox
Saverdotis: nam aliàs de patre cujuſque non con-
venit Oratio in ore Sacerdotis, ut patet audienti.
14 Miſſæ, quæ circumferuntur Santki Gre-
goru pro vivis & defuntctis, neque ſunt S. Gre-
gorii, neque ſunt approbatæ à S. S⸗de Apoſto-
lica, imò rejectæ, ita it neque in calce Milſſalis
retineri poſſint, ex Decreto S. Rituum Congree
gationis die s. Abpralis 1626.
iI5 Pro eo qui proximè obiit, longè tamen à²
nobis, prima vmce poteſt dici Miſſa ur in die fer-
tio, omiſſo verbo tertium.
.Y 16 N. exigit

23² Comment. in Rubr. Miſſalis Pars IV. Tit. XX.

16 N. exigit nomen Defuncti, ſi tamen eſt
nobilis, vel conſuetudo ſit nominandi omnes in
Collecta & Orationibus.
17 Habentur in Sacrament. Gregerian. Ora-
tiones, Fideliunz Deus, cum Secreta, & Poſt-
communione: in anniverſatio, pro Epiſcopo
Deus omnium fielium; pro Sacerdore, Praſta;
pro defuncto, Inuclina, & Ab'ſolve; pro fra-

conſuetæ; pro pluribus defunctis, Deus, cui
proprium, & Animabus cum duabus ſeqq. reli-
quæ ſunt recentiones: ex quibus illæ duæ, quæ
pro Epiſcopo vel Sacerdote additæ ſunt, poſt
cam utrique communem, Deus qui inter Apo-
RKolicos, & c. convenientius dicuntur in iis Mil-
ſis, in quibus per modum com̃ emorationis dici
debet Oratio pro prædictis iiſdem; vel certè po-

tribus, Secreta; pro iis qui in cœmeterio, tres ſitæ ſunt ad varietatem.
. ., , 2 . „ 15 272 7 7
De Rubricis Benediktionum. IX.

1 Enedicto hic ſumitur pro prece, qua ullo dubio ab Apoſtolis eſt: neque deſunt, qui
Eccleſiaſtico more rebus ipſis ſpecialis in hanc cauſam dlud Apoſtoli Pauli explicant/.
ſanctitas impertitur, ita ut in uſus profanos illæa Tim. 4. Formahabe ſanorum verborum, quædà me
deinde transferri non poſſint: & aliæ quidem didiciſti. Sanorune, hoc eſt, quæ ſanare poſlunr
ſunt conſtitutivæ benedictiones, aliæ invocati- creaturas, ſive inſenſibiles, ſive ſenſibiles.
væ, e* CAajet. 2.2. qu. 5ö. art. 1I. ilæ quidem, per 3 Habitus benedicturi Sacerdotis erit Super-

quas ſive tes, ſive perſonæ divino cultui deſti- pelliceum, & Stola regularitet alba, aliquando

nantur; hæ verò ſunt, per quas à Deo, vel re- violacea, ut infra. Nam color albus deſignat pu-
bus, vel perſonis imploratur auxilium divinum. ritatem communicandam rebus benedicendis;
Primi generis ſunt Benedictiones aquæ, veſti- violaceus autem adhibetur congruè in benedi-
um Sacerdotalium, mapparum Altaris, Corpo- ctione conjuncta cum exorciſmis, ad cfiugan-

ralium, & Vaſculi pro ſacroſancta Euchariſtia, dos dæ-mones; unde ad aquam benedicendam

de quibus in Milſſali agitur; quia communes eſſe eo colore utimur: poteſt tamen adhiberi Stola
poſſunt ſimplici Sacerdoti privilegiato, ſeu de- coloris tempori convenientis, ut dicitur in Ku-
legato, nedum Epiſcopo, ſeu Abbati. Secundi bricis Kitualis Komani.
generis aliæ ſunt, Agni in Paſchate, overnnn, 4 Stando ſemper benedicat Sacerdos, & a-
anis, novorum frutctuum, cujuſenmgue come- porto capite; manuque formet Crucis ſignum
Hibilis, candelarum, loci, demus novæ, thala- verſus rem, ubi eſt nota †, & item ipſam aſper-
mi, & novæ navis, quæ in Miſlali deſcriptæ ſunt gat in fine ter, hoc eſt, in medio, à dextris, & à
citra præjudicium aliarum, quæ in Kituali Ro⸗- ſiniſtis rei.
mano habentur; quia hæ à quocumque Sacer- § Super Altare quidem benedicendeæ res col
dote fieri poſſunt, & fieri ſæpiùs contingunt, locari poterunt, non autem eſculenta, quæ om-
neque Rituale Romanum, ſicuti Miſſale, cui- ninò ſuper menſàm ponenda erunt, non in
cumque facilè ſuppetere ſolet. Altari.
2 Origo harum Benedictionum quæ fiunt De Aqnua beneditta hæ ſunt Kubrica
per verba Sacerdotis, addito ſigao Crucis, ab que in Miſſali.
6 4 Die Dominica, in Sacriſtia præparato ſale & aqua benedicenda, Sacer-
dos celebraturus Miſſam., vel alius ad id deputatus, Alba, vel Superpelliceo indu-
tus cum ſtola circa collum, primò dicit v. Adjutorium.

a Die Dominica.) Nunquam omittitur in Paſcha ſolniter celebratur, Napert. Iib. . cap. 0.
Dominicis aſperſio aquæ benedictæ, Microl. b Sacer dos celebraturns Miſſam.) Sacerdo-

41. in memoriam Baptiſmi, qui in Dominica tis eſt hæc benedictio, eæ Concilis Ninnetenſi .

4

ſce
gol

„
7

7

4
lle, e
tbe
borpe
ctiann
t.,
Ueru
Uei4
610 6
&
Uilte
Rnas
ſer
woee
geher
1356:.
4
elini
benecl
Km
Im,

10

Oy
benecl
nulte⸗

Kpote.

I
cioce
cep
(tus
Dom
Mlur

11
M
Preler
Uetamn

chs, eun
kubneg
Gilecluen
lieſtren
en m 4
unrmrinig
emotaconst
nn

Ae cktin
Pall engker
rMonußſui
elenlbi⸗
Worseii
A An
lbuscklgr⸗
benecion
ns, Altky⸗
Nbenelient
en Albei
urcicure

11 rerdht
etCrs
telnl Pan

, 1ceind

4 41
eclcenden
gleonn dr
etuat,

ut MN

helicn

Nel
t, MA

/ Mi

De Rubriciz Benediationum.

ſi celebraturus eſt Miſſam, induat ſin per Albam
Stolam Miſſæ convenientem: ſi alius eſt, adhi-

222
272
beat ſuper cottam Stolam violaceam, ut in Nita-
ali Romano.

7 Deinde abſoltè incipit exorciſmum ec ſalis.

Salis.] Miſcenda eſt aqua benedicta cum
ſale, ex Clemente lib. ⁵. Conftit. c. 29. ubi memi-
nit benedictionis aquæ, & virtutis ejus ad mor-
bos pellendos, & dæmones fugandos: delentur
etiam venialia, ex S. Thoma 5. part. quæſt. 6.
art. Lad 6. Quod an fiat ex opere operantis, ut
aſſerunt cum S. Thoma Alenſis & Abulenſis, ci-
tati à Suarez 3. part. diſpat. Ia. Sect. 2. an verò
ex opere operato, quod figniſcant Victoria, So-
tus & Ledeſma a pud Gregor. de Valent. Zim. 4.
diſpnut. . qaæſt. z. non eſt quòd hoc loco minus
utiliter diſputemus. Valet etiam Aqua benedi-
cta ad pellendos corporis morbos, ut Tobias ne-
ſter part. I. cap. 72. fuſius probat, ubi multa de
hoc effectu affext exem pla non communia. Le-
ge Baronium Tomo ſecundo, anno 2. Töm. quar-
5 362. G 559. Tomo oltavo yvgb. & Tomo decimo
9 7½4. IIlud eſt præcipuum in hoc ritu: quod ſi-
eut in ingreſſu Eccleſiæ aſpergimur ſtatim Aquà
benedicta; ita mundari à Deo tacicè petimus,
ut majori eum puritate vel ſacrificemus, vel ore-
mus, & præſertim Clerus hoc intendere debet,

juxta illud Hai. 2. Mundamini gat fertis N.sſa
Domint.
8 Prius autem quàm à Clemente, nimirum 4
SS. Apoſtolis, & præſertim à S. Matthæo, qni ex
Mariilio Columna, fuit author benedictionis
aquæ, hunc ritum effluxiſſe certum eſt, deſumpte
ritu ab Eliſeo Propheta 7. Kegum. 2. qui ſale fu-
gavit ſcœrilitatem aquæ, unde Raban. lIib. 2. 6. v7.
Aqua à ſordibus mundat, ſal putredinem fugat:
aqua nitorem præbet, ſal ſinceritatem adhibet:
aqua potum ſapientiæ ſignificat, & ſal guſtum
prudentiæ indicat.
9 Sed quare ſal ante aquam benedicitur &
quia benedicenda eſt aqua cum ejus mixtie-
ne. Per ſalem intel ige amaritudinem pœaiten-
tiæ, per aquam Baptiſmum. Qria ergò præcede-
re debet cordis compunctio, ideò ſal prius be.
nedicitur, Durand. libro quarto capite quartar
Alexander Papa ritum hunc confirmavit Decre-
to, de Conſecrat. can. Aquanms. Diſtinkkione ten.
tia. Walafrid. cap. 9. teſtatur cum Microlog.
cap. 211. 146. & aliis.

I0 Ter mittit ſal in aquam in modum Crucis ‚dicendo ſemel.

Ordo Komannus: Ut in virtute Trinitatis fiat
benedictio & mixtio Chriſti cum populo. Aquæ
maltæ, populi malti. Quia Chriſtus ſal eſt, à quo
Apoſtoli ſal terræ dicti ſunt. Miſcenda quoq; eſt

amaritudo cum pœnitentia & Baptiſiao, ex Dur.
loc. cit ad ſanctificationem, quam Cyprianus Pa-
Pa, id eſt, Epiſcopus, citatus à Durand. ibiqd do-
cet eſſe proprium effectum Aquæ benedictæ.

418

II Finitàâ benedictione, Sacerdos celebraturus, indutus 1 Pluviali coloris offi.
cio convenientis, accedit ad Altare, & e ibi ad g adu cum miniſtris genuflexus,
aCcipit à Diacono aſperſorium, & primèò fter aſpergit Altare, deinde le, & Kere.
ctus miniſtros, incipiens Antiphonam, Aſperges me, & Chorus proſequitur,
Domine hyſſopo, &c. ut infrà. Interim Celebrans alpergit Clerum, deinde po-
pulum, dicens ſubmiſsà voce/ cum miniſtris m Pſalinum Miſcrere.

12 Ante Tertiam, Rupert. ait lib. 9. c. 1o. ſed
poſt Tertiam, Ordo Rom. in die ſancto peſt Pa-
che, & indicat Cerimon. Epiſcop. lib. 2. e. 31. ubi
prælcribitur, quòd in fine aſperſionis capit Pla-
netam, & facit Sacerdos confefnonem; ergè di-
Tinz. I.

tà Tertiâ fit aſperſio; ſed & ante benedictio-
nem Pa'marum, ſeu candelarum, ſi hæc occurrat
in Dominica, fit aſperſio, ut ſuprâin Propriis lo-
cis dictum eſt.
d Pluvials. Hoc eſt, poſt Amictum, Albam,
6g Gim

234
Cingulum & Stolam, ut in prædicto Cærimonia-
i: neque procedit poſtremus, ut aliqui feripsò.
re, ſed medius inter miniſtros paratos, ibidem,
nempè, ſi cum isdem cantanda ſit Miſſa.
e Liad gradus.] Hoc eſt, in infimo ejus gra-
du, Ceriman. ibidem, & ibidem, ait Kubr. genu-
flexus: ergò etiam genuflectit tempore P'aſcha-
li, cmn Dominica æ quiparatur. Aſpergit autem
genuflexus Altare, ob majorem reverentiam, &
ſeipſum item, ad indicandam humilitatem, fi-
cuti genuflexus etiam ſibi ipſi cineres imponit,
ut ſuo loco diximus.
f Ter aſpergit Altare.] In medio verſus cor-
nu Evangelii, tum Epiſtolæ. Altare verò aſper-
gitur ob reverentiam Sacramenti in eo confici-
endi, ut inde arceantur hoſtes, Durand. ubi ſa.
prà „& ob memoriam Baptiſmi Chriſti, à quo
vim habet Baptiſimus noſter.
13 Quèd ſi in Altari ſit expoſita ſanctiſſima
Euchariſtia, abſtinendum eſt ab aſperſione Alta-
ris ea ratione qua non ſignatur Altare adl la prin-
eipio, ut dictum eſt in Feria quinta in Cœna Do-
wini; & hoc expreſsè habetur in Ambroſiane
Miſſali proximéè edito anno té6s. Diaconus quo-
que tunc ſimiliter debet abſtinere ab ofculis a-
ſperſorii & manuum.
g Et erectus miniſtros.] Id eft, adhuc ge-
nuflexos;, primè Diaconum, deinde Subdia-
conum.
h Incipiens Antiphonam.] Debet ex prædicte
Cerim. incipere Antiphonam ante aſperſionem
Altaris ; eodemque mode intellige Rubricam
Miſſalis, quamvis poſtponere videatur Antipho-
nam. Convenit enim ut dicatur Aſperges: futuri
temporis, ante alſperſionem actualem. Neque

Comment. in Rubr. Miſſalis Pars IV. Tit. XIX.

novum videri debet, quòd inchoatur Antipho-
na genibus flexis: nam idem præſcribitur Epi-
ſcopo in principio Synodi in Pontificali Roma-
no, & in qualibet Seſſione. Eſt autem hæc Amti-
phona de fide Baptiſmi prophetia; nam hyſſo-
pus ſignificat humilitatem & Paſſionem Chri-
ſti, à qua pendet Baptiſmi virtus, Rupert. lib.7.
cap. 20.
i Aſpergit Clerum.] Aſpergens non inclinat
caput; at Clerum ſtare decet detecto capite, &
aſpergenti reverenter capur inclinare, Caærimon.
Epiſcop. lib. 2. ap 31. neque tamen aſperſio ſin-
gulorum fieri debet, ſed plurium fimuhtam Cle-
ri quam populi; & juxta locorum conſuetudi-
nem fiat aſperſio laicorum. Canonici ſingilla-
tim aſpergi poterunt, ad majorem eorundem
venerationem 5 quibus & Celebrans aliquam
honoris ſignificationem adhibebit ante & poſt
totam eorum aſperſionem: quod ne fiat incon-
gruè à majori Celebrante, ſtatuit Gregorius XIII.
30. Dezembris I3. teſte Genuenſiin Praxi Ar-
chiepiſcop. cap. 67. Romaæ edita 1616. ne in Eccle-
ſiis Hiſpaniarum Antiſtes, vel alia perſona prin-
cipalis aſpergat Clerum in Dominicis ante ii⸗
ſam, ſed ejus loco ſimplex Sacerdos cum Sn-
Perpelliceo „ & Stola, & cum Acolythis
1 Cuwm miniftrit.] Comitantur eum miniſtti,
Diaconusque elevat à dextris fimbriam Pluvia-
lis. Quòd ſi, in prædicto Cærimon. procedit ſolus
Celebrans, hoc ibi jubetur ob reverentiam Epi-
ſcopi præſentis, ut coram eo cum minori pompa
Celebrans procedat.
m Pſaliuum.] Id eſt: totum Pſalmum altes-
natim cum miniſtris.

14 Hæc Antiphona prædicto modo dicitur ad aſperſionem aquæ benedictæ in
Dominicis per totum annum exceptâ Dominicâ de Paſſione, & Dominicàâ Pal-
marum, in qu bus non dicitur n Gloria Patri; ſed poſt Pſalmum Miſerere repeti-
tur immediatè Antiphona, Aſperges me. Excepto etiam tempore Paſchali, ſcili-
eèt à Dominica Paſchæ uſque ad Pentecoſten, quo tempore cantatur Antiphona,
Vidi aquam, Dominica verò Trinitatis relumitur Aſperges.

n Gloria Patri.] Omittitur iis diebus, quibus
in Miſſa dici prohibetur ; hæc enim aſpenſio eſt
quaſi initium Miſſæ.

o Vidi aquam.] Habet Orde Romann; in
die Paſchæ Antiphonam, Vidi 4quam: ubi

etiam eosdem exorciſinos ſalis & aquæ cum

Ora.

Orat
tura.
rn

Ceſtim
I
(um?
lbacc
re

16
ſuad

Ten
N
i
Nemn 4
5
ejucc
lebran
heln.
ſialea
4,6
1
nedic⸗
yum
S
ny ina
el
luben
ui
9
lamßt
Ke
1aio
kamh
Au
be⸗
bun
1
A
ihe⸗
turi
Jur
UIi

III

4

reſetbin
olnpfehhe,
tunenlerg
etigz udl
Dallonenc
b,Rhent

hormrine

genenanirt
ketelloante
hclinnre Cn
en ahrhn⸗
Umimnen
Crnnconirt
Canonceilon
lorem ennt
Dlebransdc
bebirante
Modeinin

isCteppiul
enllin e
416ls.nehl
otnigtchu
aceecschi

Wtureumnis
Cnnbrumn
on. reli
hkeyetentun
umminene

m Mn

1e heneblt
ſſerere h
attiiß
r Auſt⸗

A
65 Ei⸗

De Rubricis Benedickionum.

v* 5

Orationibus prædictis, quando nimirùm agi- tem ſacri Baptiſmatis de templo corporis Chri-

tur de Conſecrat. Eceleſ. habentur etiam in Sa-

cramentario Gregor. Verùm hæc Antiphona
deſumpta eſt ab Exechiele 17. & ſignificat fon-

ſti, de cujus latere quidem lævo humanitatis,
dextro autem divinitatis, exivit ſanguis, & aqua
Baptiſmmalis, &upert. loco citato.
4

15 In die ſancto Paſchæ & Pentecoſtes, ubi eſt fons Bapt'Imalis, fit aſperſio
cum aqua pridie benedicta in fonte Baptilmi, & ante infuſionem olei, & Chriſma-

tis accepta.

Hæc eadem Orda Romanus, & in cap. Sabbato, de Conſecr. Diſtintt. 4.

16 Finitâ Antiphonâ ſupradicto modo, Sacerdos, qui aſperſit aquam, p rever-
ſus ad Altare, ſtans ante gradus Altaris junctis manibus, dicat v. Oſtende, &c.

Tempore Paſchali additur Allelur.

Nota, quòd in Oratione ultima petitur, mit-
ti Angelum de cœlis, nonniſi poſt purificatio-
nem Aquæ benedictæ.
p Keverſus ad Altare.] Hoc eſt, ad infimum
ejuſdem gradum, Cærimon. Epiſ. loco citato.
17 Tenent autem miniſtri librum ante Ce-
lebrantem, ibidem, dum dicit Verſus & Orati-
nem. Poſt Orationem Exandi, deponitur plu-
viale, aſfſumitur Manipulus cum Call pro Milſ-
fa, Cærimon. ibidem.
15 Reliquæ orationes quæ ſequuntur pro be-
nedictione Agni, ovorum, panis, novorum fru-
Aaum, verums comeſtibilium, candelarum, loci,
domus novæ, thalami, novaæ navis, Sacerdotali-
nna indumentorum, mapparum, Corporalium,
Vaſenli Sacramenti, quæ ſine unctione fiunt,
habentur partim in Ordine Romano, partim iæ
Pontifwali, partim in Ritnalibus antiquis.
19 Benedictio Agni ad communem men-
ſam fit ex uſu Romano, Aicrolog. cap. 4. Panis,
à S. Petro, ex Abdia lib. 2. Hiſtor. Apoſtol. & O.-
ratio eſt in Sacramentario Gregoriano; ubi et-
iam habetur Oratio rerum comeſtibilium. Fra-
gum verò habet originem à S. Clemente Conſtit.
lib. S. c. 4. ſeu, ex Baronio anno 283. à Decreto
Eutychiani Papæ.
20 Quæ traditur hoc loco Cundelarum bene-
dictio, ca eſt, quæ fieri contingit extra diem Pu-
rificationis beatæ Virginis: quod expreſſè nota-
tur in Ritnali Romano Panli E.Item ea loci eſt⸗
quæ fit extra diem Sabbati ſanéti, in quo majo-
ri ritu domorum fit benedictio, & à Parocho,

cujus proprius habetur ritus ie prælikto Kitnali:
nam, ut diximus, in Miſſali poſitæ ſunt tantùm
eæ benedictiones, quæ citra præjudicinm juri-
um Parochialium à quocumque Sacerdote, &
quandocunque fieri poſſunt.
21 Pro benedictione veſtium Sacerdatalitsme,
Orationes habentur in &acramentario Gregori-
ano. Reprchendit Poſſevinus de Offcio Carai
cap. 2. n. 33. eos, & meritèò, qui aſſaunt veſtem
ſacerdotalem non benedi ctam veſti Sacerdotali
benedictæ, & cam diſſuunt poſt Miſſam, putan-
tes hoc ſulticere vice benedictionis proptiæ
quod nullatenus eſt permittendum.
22 Quæritur autem: Quis benedicere poteſt
has veſtes præter Epiſcopum? Abbates, & alii
Regularium Superiores ex privilegio benedice-
re poſſunt; non tamen benedicere paramenta
Eccleſiarum non ſibi ſubditarum, neque Abba-
tes, ex Decreto S. Rituum Congregationis die
24. Augaſt. 6og. renovato in favorem Epiſcopi
Spoletani die go. Septemb. 1625. Neque obſtat
conſuetudo allegata à Tamburiro de Jure Abb.
Tom. I. diſp. 22. 4. 2. nunaer. 2. quam abrogavit,
& non obſtare declaravit eadem S. Con Sreg. tie
. 6S
15. Anguſti 1629. Nullo modo Sacerdotes in-
plices benedicere poſſunt proyrias veſtes, ex Na-
var. conſ. 2. de coꝝſecr. Eccl. neq; Protonotarii, ex
Deereto S. Rituũ Con gregationis/7. Zulii 1627.
2; Quxritur poſtremò: An Epiſcopi hanc
facultatem poſſint aliis Sacerdotibus delegare.
Tabien. I- Abbas, nu. 12. U golin. de Epiſc. cayp.
32 n. j., negant: & in praxi S. Rituum Congro-

6g 2 gatio

236 Comment. in Rubr. Mikalis Pars V.

gatio ſæpiùs requiſi ta fuit ab Epiſcopis inſignio-
ribus, & S. R. E. Cardinalibus, ejuſdemque
S. Rituum Congregationis Præfectis, juſtis de
cauſis apud Eccleſias proprias non reſidentibus,
pro facultate delegandi, & eam pluribus con-
ceſſit, akquando limitando perſonas in dignita-
te conſtitutas, 7. Novembris 1617. aliquando
tempus ad ſex menſes, /14. Maji iétb. & ſæpius
tandem ſine limitatione, 2. Maii 1619. & dein-

ceps alis eodem modo. Ratio eſt, quia de pote-

ftate ordinis eſt hæc benedicétio: ea verò non
poteſt ab Epiſcopo delegari, ſicuti poteſtas ju-
riſdictionis quæ delegari poteſt.

24 Hactenus de Benedictionibus. In calce

Miſſalis additas tnvenies Orationes dicendas in

conſecratione Epiſcopi, & in collatione Ordi-
num, excerptas à Pontificali: at, inquies, Cur in
Miſſali poſtæ ſunt ? Reſpondeo, ad majorem
commoditatem conſecrantis & conſecratorum,
ut ie eas dicere poſſit ſtatim in ſuo Miſſali

in Miſſa conſecrationis. Prima verò harum O-

rationum legitur in öacramentario & Gregorii,
nimirum ea, quæ pro Epiſcopi conſecratione
dicitur.
Et hic finis totius Miſſalis.

5 2

APPENDICES

DE RHBRICAS

MISSALIS ROMANI

P ARS QuINTIA.

D pleniorem Rubricarum tractationem quatuor adhuc videntur

deſiderari poſſe in hice Commentariis; & Primèò, circa illam
WAE Rubricam de hora celebrandi ab Aurora uſque ad Meridiem, dari

S aebent abulæ ad Auroram dignoſcendam, & Meridiem: Deinde
QcCLeirca aliam, ut jejunus à media nocte Sacerdos celebret; qua item

vem aliquam & probatam methodum formandæ ritè totius facræ ſupellectilis ad
Miſſam neceſſariæ, ſeu congruemis: quibus a liquid ſuppeditandum quoque erit de
nitore & munditia ejuſdem ſacræ ſupellectilis. Et quidem primis duobus ſufficiunt
eæ Tabulæ quàm breviſſimæ, quas olim edidit in Mathematicis peritiſfimus Theo-
dοπs Rubeus Privernas: &, ut Clero præſtè fint, ſtatim eas ſubjicicmus. additis
quibſdam locorum nominibus, ubi Noſtri degunt, in quorum gratiam hæc Com-

mentaria præcipuè ſcripſimus. Pro reliquis duobus inſudavit S. Carolus Borromægz-
us, ex Cujus Actis neceſſaria decerpemus, & utilia ad rem noſtram ordine faciliori

deſcribemus.

TABULA

hora Mediæ noctis lim es conſtituatur. Tertiò exoptant muhi bre-

41
0r

Coron⸗

A
A
Arpimmm
Corſca
hrenri
Porolem
Mpinn
Hnoh,

N
4
auile⸗
AMa,
Pononi
Drun,
Cdes
(Ader
Comnn
Ctemo

Derthe

didun hi
Mnecſane
lltionelt
blngnesr
r An
cohltctten
iininlto i
vetd hannd
GrK Gn
Di coheane

—.

N

lhc iken
, Ctai
ſeridend

giein Den
tet; guuſu

zntmuite
chi
oglecii/
bos ſer
mult⸗
mus N
mherCe
bonm
Aoetach

Bul

Ah (237) ll .
TABULEÆE LOCORUM
PRO uSU TABELLARUM SEQHENTIIIM.
L. Des adsſm ie ible, iſerentia, ingun Theodoßias

noſter: quadam ſub elevato Polo per gradus 39. alia per gra-
dus 12. alia per gradus Xy. Ea vero quæ extra hos gradus di-
cuntur eſſe, reduci poſſunt ad unam ex his claſſibus, ad quam

nimirum propius aocelunt. Iaque

PER CGCRADUS zy.

Arium » Coſentia Sardinia;
[OBrunduſium, Iſtria, Sicilia,
Corcvyræ, Regium Calabriæ; Tarentum, & ejuſmodi.

PER GRADUS 42

A Neona, Lauretum, Regium Eſtenfium,
AAquila,;, Lucæ, Roma,
Arpinuum, Macerata, Septempeda,
Corſica: Neapolis, Spoletum,
Florentia „ Peruſia, Viterbium,
Foroſempronium, Piſæ, Urbinum,
Fulginia, Piſcia „ Zagarolum, & aila.
Imola , Ravenna,

PER GRADUS 46.

Nnetium, Genua, Prlacentia,
Aquæ, Mantua, Pompeia laus,
Aquileia, Mediolanum, Savona,
Aſta, Modoetia, Taurinum,
Bononia, Mons acutus. Tononum,
Brixia, No varia, Tridentum,
Caſale S. Evafii, Orta, Venetiæ,
Caſale majus, Papia, vyercellæ,
Comum, Parma, Verona;,
Cremona, Patavium. Viglevanum & aha.
Derthona ; .

Eg 3 Tabel-

238 Tabellæ Auroræ, Meridici, & Mediæ noctis.
TABELLA I. PER GRADUS 39.

Principium crepuſculi Matut. Meridies. Moedium nodis
MENSE JANUARIO.
Dies. Hora. Min. Hera. Min. Hora. Min.
5 1712 J9 19 29 7 22
9 12 14 19 77 7 17
15 172 49 19 14 2 74
21 12 40 19 „ 27 5
26 12 317 19 7 4
MENSE FEBRUARIO. J
4 74 2⁰ 15 F5 6 t
12 „ 15 J72 6 ve
,13 11 76 15 4 4
19 11 72 75 35 6 3
2 ⁵ 17 29 15 37 ⁶ 31
M ENSE MARTIO.
3 11 173 7 2 % 6⁶ 2
9 10 57 15 17 6 „
21 76 26 16 9N° 6 9
27 16 9 77 J2 5 J2
M E N SE APRIILI.
2 95 J 17 4 5 „
9 9 37 17 7
15 9 5 177 25 5 25
27 92 * 17 256 J 26
2 5§ 46 177 175 5 „
MENSE MAIO.
35 6£ 25 17 5* *
9 * 4 55 17 2 5 2
15 5 9 765 56 „ 56
21 7 KV7 176 76 4 1
2 7 34 76 46 4 4
M ENS E JUNIO.
2 7 26 46 KF 5 4 45
„ „ 1 76 40 4 40
16 7 42 16 55, 4 3
4½ 7 I2 156 537 4 3
1 7 44 (6 22 4. 35

Tabellæz Auroræ Meridiei, & Mediæ noctis. 239

TABELLA IL. PER GRADUS 39.

Principium crepuſculi Matut. Meridies. MMedium noctis.
MENSE JULIO.
Des. Hora. Min. Hora. Mäin. Hor Min.
5. 7 17 4 40 4 49
11 2 26 76 43 4 43
„7„ 2 34 176 46 4 46
7 24 7 47 176 J1 4 72
20 2* . 16 16 4 176
MENSE AUGUSTO.
„ *½ * 72 2 . 2
11 £ 29 47 § 5*F £$½
„ 2 4 77 15 » 15
3⁰ 9* 12 177 292 29
MENSE SEPTEMBRI.
7 ⸗ 57 37 5 3
V 12 9 14 1727 4 5 4
18 70 9 77 12 5. 172
24 70 26 16 0
1 36 % 42 18 £ £
MENSE OCTOBRI.
1 6 20 57 15 1† 6 1 ½
4. 42 71 12 175 23 6 2 ⅞
. 3⁰° 74 29 1⁰ 31 6 37
1 24. 14 42 „45 3° 6 3⁵
1 36GO 36 J 6 75 4* 6⁶ 44
MENSE NOVEMBRIL
. 22 95 75⁶ 72 6 12
14 22 20 15 1 ⁶ 6 J6
4 177 324 79 5. 7 „.
4 25 12 49 29 9 7 2
4 22 1α . 49 179 1. 14
MENSE DECEMBRI.
5 72 12 79 27 7 27
4 714 92 J9 79 20 27 20
4 77 5 179 22 7 22
22 13 5 79 22 27 22
. 25 54 ₰ 19 22 2 22

TABEIL-=

240 Tabellæ Auroræ, Meridiei, & Mediæ noctis.
TABELLA II. PER GRADUS 42.
Principium crepuſculi Matut. Meridies. Medium nodtis kiin
M ENSE IANUARIO.
Dies. Hora. Min. Hora, Min. Hora. Min. De
3 73 14 9 30 7 30 .
92 15& 9 19 2 7 7 2„ è41
11 12 2 19 25 7 24 1
21 12 51 19 77 „ „ *4
26 12 42 19 1717 7 11
UH .— MENSE FEBRUARIO.
⸗ 14 29 15 5 7 5
2 12 16 55 F5 6⁶ 55 11
1 72 j 1 15 Fo 6 xo 1
19 F 27 46 76 42 6 4 4
27 11 30 15 2 6 34 5
MENSE MARTIO.
2 11 15 26 6 26
„.— 75 57 7 17 6 17 6
—7„ 76 40 1 9 6 „ 4
21 76 22 16 0 6 6 4
27 70 2 77 5r 5 51 89
MENSE APRIII.
2 9 1 1 77 27 4
9 9 2 177 324 5 54 1
17 9 7 17 26 5 256 1
21 5 4 I1722 15 5 16 4
27 . 50 17 176 5 10 11
MEN SE MAJO.
2 6* 76 77 2 2
97 7 S 16 15 4 F 1
1— 7 34 16 9 4 49 17
21 7 20 16 25 4 45 33
25 7 16 37 4 57 2
MENS E JUNIO.
6 53 ℳ29 33 2
5„ 6 44 76 30% 4 36
16 6 565 16 265 4 2 „
22 6 35 76 25 „. 25 .2.
4 5 6 75 16 25 25⁵ 4
TABEL-

no

Melim

kon

— — — — — — — — — — — — — — — — — — — — e — —

+ — — — —

72 76 75 F5

Tabellæ Auroræ Meridiei, & Mediæ noctis. 241
TABELLA II. PER GRADuS 42.

Principium crepuſculi Matut. Meridies. Medium noctis.
MENSE IJIULIO.
Dies. Hora. Min. Hora. Min. Hora. Min.
8 21 156 z0 4 30
11 6 53 756 5¾ 4 55
17 7 4 76 37 4 37
24½ „ 20 76 F3 K
30 7 54 135 19 4 4
MENSE AUGUSTO.
5 5 15 16 5 4 1
77 5⁵ 40 97 2 5 2
16 5 30 177 7 7·— 10
24½ 5* 9 177 5 5 1
36 95 7 17 26 1 26
MENSE SEPTEMBRI.
5 9 2 7772 34 5 34
57 9 J 17 F
6 10 2 177 ISC ęꝰ— F
24½ 707ͦð 22 16 ℳ
3 10 40 775 9 5 „
MENSE OCTOBRI.
6 70 77 2 17 9 7
12 77 “ 15 26 6 26
175 71 30 75 34 6 34
24 11 46 5 42 6⁶ 44
5e 72 7 75 19 6 J0

MENSE NOVE M ERI.

6⁶ J*
77 72 29 193 5 5 .
17 72 42 . 79 71 7 127
2 ⅞ 72 Ffg9 59 177 7 17
25 17 2 79 2 „ 2
MENSE I ECEM RI.
13 9 79 2757 7 27
7 79⁰ 14 19 3⁰ 7 39
17 1 15 19 32 7„ 52
22 13 15 79 22 2 34
25 1 55 59 32 7 32

Hh TADEL-

242 Tabellæ Auroræ, Meridici, & Mediæ noctis. 4
TABELLA III. PER GRADUS 45.

Principium crepuſculi Matut. Meridies. Medium nectis.
MENSE JANUARIO. .
Dies. Hora. Min. Hora. Min. Hora. Min.
5 1 2 19 4 6 7 4ℳ
5 3 2 19 37 2 37
57 25 14 19 32 7 32
2¹ 1 9 19 26 „ 26
26 12 172 79 2 27 20
MENSE FEBRUARIO. .
* 14 3⁵ 19 12 7 12
7„ 2 25 49 £ 7 4
15 22 5 15 5356 6 76
1 22 77 24 27 4 4ℳ7
2 ½ 3 35 751 3 2 6 3
MENSE MARTIO.
* ** 16 1⁰° —29 6 29
9 20 76 75 39 6 15
7° 57 45 70 6 10
24½ 6 26 35 6 6 .
27 9 55 7 170 *7
. MENSE APRIILI. .
2 9 37 7 221 1 41
9 5 12 57 31 7 31
7½ 5* J2 27 22 22
2 3 47 132 7 15
.2„ . 7 4. 7 4
MENSE MAIO.
5 5 49 5 ðJZUBU 4.
9 7 25 25 4% 4 ℳ
*½5 7 6 16 4ℳ0 —, 4
ar 6 49 54 24 2 34
2* 6 31 76 25
J M ENS E JUNIO.
E 6 1 16 2 4 2
9 6 5 76 2 4 24
16 7 75 76 5* 4 1½
22* J N 76 17 4 17

TABEL-

brin

Dies

11
1
4
7

0 Tabellæ Auroræ Meridiei, & Mediæ noctis. 243
—TABELLA III. PER GRADUS A5.

Müimn Principium erepuſculi Matut. Mleridies. Medium nocétis-
MENSE JULIO.
Hon. 1 Dies. Hora. Min. Hora. Min. Hora. Min.
„ K” * 6 5 16 20 6„. 25
„ 6⁶ 15 76 2 ⅓ 4 2
1 1 7 6⁶ 81 16 25 4 2⁵
1 24 6 15 7 5 4 34
1 36 72 6⁶ 176 * 4 4ℳ G
. MENSE AUGUSTO.
1 175 7 2 16 272 4 4*
. 11 5 49 76 56 ℳ F5
15 5⁵ 9 57 4 5 4
4r 24. 5 51 15 5 12
36 5* 2 17 22 5 22
MENSE SEPTEMBRI.
5 95 1¹3 172 „ 51 2*
11 9 25 17 41 r 41
4 15 9 77 7v9 5 56
. 24 10 145 15 65 6 9
30 10 57 % 6 76
MENSE OCTOBRI.
. ⸗ 124 ” 15 79 6 75
12 177 76 75 29 6⁶ 29
15 7Üͤ— 38383 15 2* 6 535
24 17 15 47 6 72
ze 1⸗ „ r 56 5 55
M ENSE NOVEMBRIL.
1 12 „ „ „ 7 42
R 77 72 25Sͤ 19 14 7 12
12 72 52 19 22 7 26
»5 „ „, 26 7 26
29 77 1174 79 572 7 32
MENSE DECEMLBRIL.
19 2 19 37 *7
11 13 2 79 4 7 46
1772 13 32 9 42 7 4*
22 73 5735 19 4 7 42
24 13 32 19 42 7 42
Hh 2 Monet

Monet idem Theodeſius, quèd Horologia
ltaliæ ſonant Horas tardius quàm indicent Ho-
relogia Solaria, quandoque per quadrantem

Append. ad Rubr. Mibali, Pars V.

Horæ, quandoque per dimidiam Horam; & i-
deò detrahenda erit illa quantitas Horæ. Hora
verò conſtat minutis 60.

De Menſuris propriu ſacraæ ſupellectiliz ad Miſſam

congruentioribus.

Amus hoc loco formas & modulos effor-

mandæ cujusque ſacræ ſupellectilis in ordi-

ne ad Miſſam, ſive ſolemnem, ſive privatam, ex
Actis Medielan. Eccleſiæ, præſertim ex libro.
& 2. Inſerudtionum fabricæ & ſupelleltilis Ec-
clefkaſtica, probatarum in Concilio Provinciali
Mediolan. UI. à ſanèta Sede Apeftolica confr-
mato & laundato: in quibus ſingillatim tradendis
ordo placuit Alphabeticus, ut cujusque rei for-
mam ſtatim invenias.
Abacus, ſeu Credentia, fit tabulis populeis
abiegnisve, longè patens circa cubitos tres, pro
Eccleſiæ magnitudine, Chorive, ſeu presbyterii
xatione, latè cubitis duobus, altèque item extrua-
tur, ut non ultra duos cubitos & uncias duode-
cim elevetur à terra.
Acerra ſive Navicula incenſi, ex argento,
vel aurichalco, cum cochleari ejusdem materiæ,
heri debet; ita capax, ut capiat quantitatemthu-
ris ultrà quàm ſit neceſſarium in Miſſla.
Alba, & tela linea ſit, longè producta cubitos
quatuor, latè ſexdecim, ac paulè amplius circum-
quaque pateat. Manicas habeat longitudine ſe-
iquicubitali, hoc eſt, cubito cum dimidio, latitu-
dine ab humeris penè cubitali, quæ uſque ad ma-
nus ſenſim anguſtiùs ducantur. In ſumma veſte,
& in extremis manicis, aliquid duntaxat fit acu
paululùm, ac tenuiter elaberatum: nimius e-
nim labor in his ornandis vanitatem ſapit &
levitatem.
Altare maius eo loco conſtitui deberet, ut ab
ipſius Altaris gradu infimo (tres autem gradus
eſſe debent) uſque ad cancellos ſpatium ſaltem
interſit cubitorum octo; vel ad minimum qua-
tuor, in Eccleſiis non Collegiatis. Sit autem à ſca-
belli ſolo altitudine cubitorum duorum, & un-
ciarum octo, & ad ſummum decem; longitudi-
ne cubitorum quinque, ac plurium, pro Eccle-
ſiæ magnitudine; latitudine verò cubitorum ſal-

tem duorum & unciarum duodecim. Tres au-
tem inter gradus bradella lignea numeretur, quæ
à fronte Alaris cubitos duos producta, uncias
ſexdecim laté pateat, altitudo verò ſingulorum
graduum ſituneiis octo.
Altare miniss elevetur cubitis duobus & un-
ciis octo, longè pateat cubitis quatuor & dimi-

dio, nec minus quatuor ſaltem cubitis; latum ſit

cubitis duobus. Scabellum è tabulis ligneis, lati-
tudine cubitorum duorum, akitudine unciarum
octo; ſed & longius pateat quam Altare, non cu-
bito longiùs ſed unciis circiter ſexdecim. Nullum
foramen neque feneſtella ibi ſit, ubi quidquam
aſlervari recondive poſſit.
Amiltn,: & tenui tela ſit, longitudine cubito-

rum circiter duorum, latitudine autem ſeſqui-

cubitali: in duobus ejus angulis anterioribus aſ-
ſuantur funiculi commodè longi, ut revocari
ante pectus queant, & cum iis fieri nodus poſſit:
in medio Crux acu pingatur unciarum duarum,
longè ab extremitate digitis duobus im parte ſu-
periori: cxtremitates illius, præterquam ex ca
parte, quæ collum ambit, aliquo modeſto opere
ornari poſſunt.
Ara ex lapide longè pateat uncias viginti,
late ſexdecim, præter capſæ dimenſionem, eui
inſerta eſt. Quæ capfa è& nucea omninò tabula
ſit, craſſitudine unciarum circiter duarum,
aut plurium, pro lapidis craſſitudine: non
diſtet à fronte Akaris ſpatio longius unciarum
octo: ita verò inſerta ſit, ut & menſæ Altaris
ſuperficie paululum extet, quò Sacerdotis cele-
Prantis tactu dignoſci poſſit; tela denique ce-
rata tegatur, claviculis prædictæ capſæ confixa.
Burſa Corporalium à fronte ſit Cruce vela-
lia ſacra imagine in medio intexta, à tergo eti-
am ex eadem materia & colore; intrinſecus au-
tem ſubſerico, aut tela candida circumveſtia-
tur: latè verò undique pateat circiter dimidio
cubito

aubi
6
inku
ben
:n
Ncon
K vol
Uung

CWn
Duclun
li
Parte
lnge
lum te
tum H
60 7
tema
lin
Amin
(atun

pi

mHhorm
tlionh

Gaeim
deelm. Ile;
Umumeren lore
W. ner
locd.da,

ketolneler

algron
ndinennein,
Alnenee

, ldd

gitodineckt
ne Anenkes
meetiotdu:
i Ip

.
6 on

ctinocn
cinumcunn
Cbesnn⸗
omoceloet⸗

meglnen⸗
Onmnind n
ceter dun
Undlne n
menle
Gcetcots⸗
eln enee
ſtCeſe:
n,Ange

1clenn

De A enſurir bproprits ſacræ ſipelloctilar.

cubito vel paulò ampliùs, & forma quadrata.
Calix ita efformetur, ut eun Ppa aliqr lantulùm
in fundo ſit anguſta, fenſim uſque ad ſummum
labrum latior fiat. Labrum nullo modo reſlecta-
tur: nodus ita ornatur, ut, dum calix ca pitur, non
incommodè capiatur, præſertim quando indices
& pollices disjungi non poſſunt. Minorve ne ſit
totus calix, amplitudine in orbem ducta, uncia-

rum quatuordecim, altitudine duodecimn.

Eumndelabra baſum habeant vel rotundam, vel
potiùs triangularem, & Crucis baſi conformem;
quæ ab Acolythis portantur, minora ſint quàm
ea, quæ in Altari collocantur.
Cingnlum ex candido lino vel cinnabi tenui
conſiciatur, longitudine cubitorum circiter ſe-
ptem: capita ejusdem globulis ejusdem materiæ
Ainſerantur, filamentorum inanipulis appenſis,
quos floccos dicunt. Non prohibetur & ſerico,
juxta varios colores. Paramentorum more mo-
derno, ſed illud eſt antiquioris uslis & myſticæ
cauſæ congruentius, de qua ſuprà pag. 27.
Non placet ea formulacinguli ur pro verita-
te loquar quæ cingulo ipſi, ut hinc inde pende-
ant flocci à lateribus Sacerdotis, duas addit line-
25, quibus re i pſa cingitur Alba: eſt eniejus-
dem omninò formæ cum ſuccinctorio Papali,
quod adhibetur, (addito Man ipulo) adcingen-
dum Albam Papæ, & nonniſi in ejusdem Miſſa
Papali; ergò non debet eſſe communis hæc for-
ma cuicunque Celebranti.
Caynopeum Tabernaculi majonis ſanckiſſimæ
Euchariſtiæ & materia nobiliori, vel alba ſem per,
vel juxta colorem varium Feſtotum, a ſumma
parte criſpatum: in fimbriis non anguſtè, ſed
longè latius reſpondeat, & totum Tabernacu-
lum tegat; in extremis oris habet de more orna-
um laciniarum decorè contextarum.
corporale è tela linea & candida ſit, ac ſimplex
itemab oris autemacus opere ſimplici, punctim
ſolum retortum ſit: longè autenvuncias triginta
ad minus pateat, latè totidem; ita verò compli-
catum, ut nulla ejus extremitas appareat. Crux

cu pingi poteſt in anteriori parte.

Crux in Altari collocanda imaginem Cruci-
fxi habeat, & præalta immineat candelabris, ut
ſuprà dictum eſt/. bart. tit. 2o. pag. 5.

7

Dalmatica non reciſis manicis, ſed ad manum
uſque protenſis, iisdemque latè patentibus con-
ficiatur. Longa efle poteſt cubitis duobus, & un-
ciis ſexdecim; lata verò ab humeris cubito uno .
& unciis Ccirciter quatuor; as extremis oris un-
dique patens cubitis circiter quinque.
Gradur in Altari majori ne fiant, niſi duobus
cubitis tantum minusve à pariete poſteriori illud
diſtet: tuncque ejusmedi gradus unus plures-
ve decenter adhiberi Poterunt; ita tamen, ut
circuitus Altaris non impediatur, neque can-
delabra ſuper iis Poſita extra Altare videantur
eſſe, quad eſſet contra Kubricam de Altaris in-
cenſatione. In Altari minori unus ſit, isqu=
ligneus; ea longitudine, quæ Altare æquet,
latitudine unciarum octo „ latitudinée toti-
dem, in quo candelabra cum Cruce locanda
erunt.
THamulæ non ex argento, ſtanno, aurichalco,
aliove metalli genere, ſed & vitro, ſeucriſtallo-
pellucido, cum operculo decenti.
Aänipulus tres cruces habere debet & chor-
dulas ad ligandum ſolidiores, reliqua vide in
Sola. 7
MWanuterginm pro Miſſa ex lineo tenui con-
textum, longitudine bicubitali, latitudine ſeſqui-
cubitali conſtet: ornentur capita laciniis & fila-
mentis ejusdem materiæ.
Mappæ Altaris ſuperioresé lino, ſeu canna-
bi, ea ſint longitudine, un ab utroque Altaris
latere, profundius circiter tribus digitis quàm
planum bradellæ, demiſſæ ſint: nullæ ab ulla par-
τ bambacio cærulei alteriusve coloris elaboratæ
ſint, latitadine verò totam Altaris menſam con-
tegant. Inferiores Inappæ totam ſaltem men-
ſam cooperiant.
Mappa pro Communione adhibendæ non ſu-
pra ſcamna, ſeu cancellos horum enim longi-
tudinem æquabunt Jlongè pateant cubitos tres.
latè circiter duos: capita earum exornari po-
terunt.
Miſſale nihil profani habeat, ſed Crucis in-
ſigne, aliave Sancti Fitularis imago in corio de-
picta appareat. Signaculum ejusdem conſtare
convenit funiculis ſericis duodenis, longè ita
ductis, ut Miſſalis longitudinem vix quinq; un-
Hh 3 ciis

245

V

246
ciis eycedant. Ejusdem integumentum ita longè
deductum ſit, ut ab ima arte octo uncis luperet
eoriaceum Miſſalis operimnentum; à ſumma ve-
rò nihil omninò extet. Lineæ ſericæ circumdent
extremitates, laciniæ imam partem exornent.
Subveſtiatur tela ejusdem eoloris, quo eſt inte-
gutmentum.
1 allium, quod ante Akare tenditur, paulèò
longius quàm Altare patere debet, eòque altiùs,
ut ab ima parte paululum ſub coronide ſcabelli
ſeu bradellæ ejusdem Altaris occultetur. A ſupe-
riori parte palmum à ſummo diſtante laciniis,
quas frangias vocant, ornetur pro qualitate pal-
lii; in exteriori parte Crux, aut imago Sancti, cu-
jus nomine dicatum eft Altare, aut alia ſacra efi-
gies in medio aſſuatur: natn Zacharias Pontifex
allam auro intextam Nativitatis Domini no-
ſtri Jeſu Chriſti imagine ornatam, beati Petri
Apoſtoli Altari obtulit. Si fieri poteſt, telari
ligneo affigatur extentè; ſed illa cautio adhi-
beatur in telaris aſſerculo ſuperiore, ut cjus an-

gulus inferior, cui pallium adhæret, omni-

nò recidatur, & deprimatur, ut nullo modo
poſſit acumine lædere pallium. V elamentum
quoque ſi pallium pretioſum eſt) in ſuperio-
ri parte obtendi ei concinnè poterit, Miſſa-
rum tempore tantum, ne Sacerdos impedia-
tur, vel adhærendo lædat paramenta: neque
tamen ultra frangiam demittatur velamen-
tum.
Patena inaurata undique eſſe debet, vel ſi ar-

gentea ſit ſaltem in interiori parte; labrum ex-

tremum circulare ita tenue admodum, ut adju-
mentum inde ſit ad ſacræ Hoſtiæ fragmenta fa-
cilè colligenda: illam mesliam concavitatem ka-
beat, quæ amplitudinem labri calicis ferè adæ-
quet. Minor patena pateat am ple in orbem u-
cias triginta duas.

Pelvicala bamularum piam ſpeciem cxpri-

mat; funde intrinſecus conſtet lato & plano, ne-
que ita elaborato, ut minùs firmè hamulæ impo-
ſitæ hæreant.
planeta more Romano (nam Ambroſiano
cam deſcribunt Acta Mediolan. Eccleſiæ) latè
pateat cubitos circiter duos; longè tres. Faſcia
quæ vel aſſui ſolet, vel diſtingui in ipſamet pla-

Append. ad Rubr. Mißalis Pars V.

neta, ut columnæ ſpeciem à tergo & Crucisan-
te pectus eflingat, lata erit unciis octo ad mini-
mum. Funiculi addantur, ſeu lineæ ſericæ in ea
parte, qua pectus tegitur, ita oblongæ, ut reduci
poſſint ante pectus, ad firmandam Planetam, ne
defluat à tergo.
Plaviale ad imos uſque talos protenditur,
longitudine cubitorum trium, & unciatum cir-
citer lex conitans, & pro ſemicirculi ratione la-
tè patens. A parte anterioti, ſummo ad exttre-
mum, hinc & inde auriphrigio decoratur: à po-
ſteriori parte caputium ornatu auriphrigiato,
qui anterior teſpondeat. Laciniæ verò, hoc eſt
frangiæ, Romano ritu latiores eſſe debent cir-
cum caputium, breviores in oris pluvialis ex-
tremis. Fibula anteriori connecti debet Pluvia-
le, additis binis, ſeu ternis uncinis majori-
bus. Globuli laciniati pendentes à caputio
non ſunt ampliùs in uſu Romani Cleri ſæcu-
laris.
Pulvinar pro Miſſali plenum ſit non plums
neque lana concilſa, ſed lana ſolida, pilisve cervi-
nis: longè pateat cubito & paulò amplius, latè
unciis circiter decem & octo, ornetur in qua-
tuor angulis laciniatis flocculis, & opere ſimplici
conſuatur.
Purificatoeriumè tela neque tenui, nequee cral-
ſa nimis; & ſimplici ſit acus opere confectum;
latitudine unciarum circiter octοdäecim admi-
n mum, longitudine totidem, nec verò minus:
in medio Crux parvula acu pingatur.
Pyxis quæ ad ſanctiſſimam Euchariſtiam cu-
ſtodiendam adhibetur, ex argento puro ſaltem,
eoque inaurato fieri debet in interiori parte: cu-
jus pes, ut manu facilè firmitèrque capi queat,
altitudine ſit ſex unciarum; nodus in medio ſit
ejusmodi, quò monuimus de Calicis nodo. In
fundo medio paululùm aliquid habeat, quod in
orbem tenuiter emineat, ad facilius capiendas
ultimas particulas. Opereulum reſpondeat Pyri.
dis tormæ, quod in medio inſtar * pyramidis
extet; ab uno & altero item latere parvuloste-
nuèsque uncinos habeat, quibus in circulo aptè
includatur, & hat immobile. In ſummo Crux
parvula emineat.
Stela cum Planeta colore congruat & materia;
longe

nngec
Ctur;
ſumgir
lkezt
X iex
ſoneq
(ierthb
ſengaton

zron

utec
Gm
obior
norpet
odns
bemel
ſorna
Nllom
Caturi
pi
biummen
(leroct
Akriot
Metispt
Nbel
Ornatnl
ſizlairn
1ucine
Roberte
el
Neged
Niagen
inntael
qui
eſist
oroni
Prellal
l
1 hbe
Küme
tugtib
Hund
Porma
Crun
vlr
bende
Eche

Ato NC
neisockrtt⸗
Ulnerſgi
Cborgen
ndamkinen

tins wnmt
n, Kunrium
nicitellitunr
,ummonn
odN
manpine
Acinie etd,in
leselle che
n rs ite
neckischel
Ris uncndm
elns i
onuni Ca

enun Ktu
olch tue
Suul h
lo, otbemni
ls Korer⸗

berhlint
Eopekeolli
oteon
en eeſteit⸗
ingatot.
5
in Eochucdir.
53
enoſnt
Hiatenioltpe
Uerſeeßt⸗
Nochu nd
de CAcsm
tidhibeuk⸗
alliueß⸗
mießne
ltrrteefſe
mmn n
Uibosivone.
e. Lolun.

ongaunc⸗

De Menſuris propriis ſacra ſiapellectilis.

longe cubitis eirciter ſex, ut infra genua produ-
catur, latè autem unciis ſex pateat: laciniæ ſeu
frangiæ unciarum trium ſint: & prætereà Cru-
ces tres de more annectantur eidem, in medio,
& in extremis partibus. Unaquæque Crux ſit
formæ quadratæ, quæ ab omni parte unciis cir-
citer tribus conſtet. Stolæ Sacerdotali nihil ap-
pendatur; Diaconali verò ab utraque media ejus
parte duo funiculi cum flocculis laciniatis, ad
illius rectè connectendæ uſum.
Superpelliceum è tela potids tenui, manicis
ita oblongis, ut eriſpatæ uſque ad digitos ſum-
mos pertingant, quæ eſſe poſſunt cubitis circiter
dquobus, vel circa, latè autem patentibus in or-
bem circiter eubitis quatuor. In ipio ore potiùs
forma ſit rotunda quàm quadrata. A pectore
nullo modo ſciſſum, aut difſectum. Longe du-
catur infra genua, ferè ad medis crura. Vide ſu-
pra pag. 6s. Latè pateat ab extremis oris in am-
bitum ceubitis circiter tredecim: ab humeris cir-
citer octo. A nulla parte neque nimis affectata
artificioſi operis elegantia elaboratum, ab hu-
meris præſertim non ſpecioſo artincii ornatu.
Tabella pacis geſtatoria aliquo piæ cælaturaæ
ornatu ſit inſignis, puta imagine Pieratis expreſ-
ſa; latitudineque conſtet unciarum otο, longi-
tudine duodecim circiter 51 à tergo manubrium
habeat ejuſdem materiæ-
Tabella Secretarum non quernea, non nucea;
neque è ligno ſubobſea curo fit, ſed ex abiete, alia-
ve id generis arbore albicanti, ne paginaagglu-
tinata obſcurefſcat: latè alkquanto ampliùs pate-
at quàm longè „coronicibus decoce ornata. Pro
Feſiis fołmnioribus ſpecioſior eſle deber, cum
coronicibus auratis, & pagina majufculis im-
preſſa litteris, auroque ſpiendentibus.
Tabernaxvulum ſanbliſſimæ Euchariftiæ poli-
tè elaboratum piis myſteriorum paſſionis Chri-
ſti imaginibus exſculptum eſſe debet; intrinle-
eus tabulis populeis circumamictum, quibus ab
humiditate ſanctiſſima Euchariſtia defendatur-
Forma vel octangula: ſeu ſexangula, vel qua-
drata, vel rotunda. In ſummo adſit imago Chriſti
reſurgentis, vel ſacra Vulnera exhibentis: tum
benè clave ſit munitum, quæ etiam auro liniri
debet. A fronte Altaris ſumma procul colloca-

tum extet, non minùs cubito uno & uneiis ſex-
deeim, ita ut Corporale latè expandi, & Pyxis, ſi
caſus accidat, commodè in Altari poni poſſit.
Neque ſub eo ſit ullum armariolum, neque aſ-
ſervãdis quidem libris ſupellectilive Eccleſiæ ſit
locus. Panno fſerico albi coloris intus ab omnmi
parte veſtiatur: oſtiolum habeat ab anteriori
parte ornatum ſacra imagine Chriſt Dominicru-
cifiæi, aut reſurgentis, aut vulneratum pectus
exhibentis, aut alia pia efſigie.
Tela Eragula Altaris ad illud operiendum
finitis Miſſis, longitudine ac latitudine ſit, quæ
totam illius menſam contegat undique, & paulò
amplius: item laciniis brevioribus ab omni par-
te decorè cincta: colore ſit vixidi.
Tharibulum cum quadruplici catenula & o-
perculo: catenularum autemlongitudo ſit cubi=
torum duorum, & unciarum eirciter duodecim.
Tintinnabulum pro elevatione Sacramenti ſi
appendatur, parieti laterali afxum hærcat, &
appen ſo funiculo tam longo, ut miniſter genu-
flexus in cornu Epiſtolæ commodè illud pulſare
poſſit.
Tunicella Sabdiaconalis ſimilis ſit Dalmaticæ
Diaconali, de qua ſuprà; excepto, quòchangu-
ſtiores debet habere manicas & longiores, Cæri-
mon. Epiſc. lib. 1. gap. 10.
Vas EHhſtiarum rotundunſit, & latè parear
uncias quatuor, plurèſve, ut Hoſtiæ inde promi
commodè poſſint. Utile quoque erit, laminam
plumbeam rotundam lerico veſtitam Hoftiis ĩpſis
ſuperimponere, ut earum curvaturatollatur.
Faspro abſtergendiz Calicibus, & lavandis
Corporalibus, æneum paretur inſtat pelvis, binis
manubri s conſtans, atque ab uno labro ad aliud
cubito uno & unciis octo pluribuſve pro ratione
ſupellectilislavandæ, or- que eminenti per quod
quaſi per canalem, aqua lotionis inde paulatim
in Sacrariumeffundi poſſit quod vas huic uſui
tantum ſit reſervatum.
Elelum Calicis ab omni parte cubito & unciis
duodecim latè pateat, ab oris undique opere ſe-
IO, auro argentoque tenuiter ornatum.
Velum pro portanda ſanétiſima Enchariſtis
in Proceſſionibus ejuldem ſit longum ſex cubi-
tis latum ut veli tela.
Velum

248

Append. ad Rubr. Miſſalis Pars E.

Tolum Pyxidis ſit pretioſum, & quale ſaltem auro inſigniter in extrema parte ornatæ.

dedimus Calici.
Vezlum Subdiaconale lon gum item cubitorum
ſex: latum ſit, quanta eſt veli propria latitudo.
mhella, quæ ſuper Altare pouitur, undique
latè pateat ita, ut Akare i pſum, & Sacerdos ibi ce-
lebrans omninò contegantur; qua ille & Altare
à pulvere, omnique labenti ſorde defendatur:
ab Altari tamen decorè elata, ut facilè quoque
Purgari queat.
Umbella alia, quæ defertur ſuper ſactiſſimam
Euchariſtiam in proceſſionibus, undique habe-
re debet ornatum duplicium faſciarũ, quæ duo-
decim circitert unciis longè pendeant, iiſque
faſciis conſutæ ſint ab omni parte fimbriæ cum
filamentis ſatis prolixis. Haſtile inſeratur inter
utramque faſciam, quod rectè extendat latera
Umbellæ. Haſtilia item picta, paribus inter ſe ſi pa-
tüs diſpoſita, quibus illa tolli & geſtari poſſit,
quatuor plurave, pro ejuſdem Umbellæ magni-
tudine, ſupponãtur. Color autem albus conve-
nit huic Umbellæ. Et hæc de ſupellectili ſacra
miniſteriali ad communem Miſſim.
Uia verò ſu prà meminimus Epiſcopalium
indumentorum, oecaſione data in Miſſa-
li, non erit abs re, ſi hoc loco addamus eorum-
dem indumentorum formam & menſuram,
ordine ſervato, quo eadem induit Epiſcopus.
Caligæ ita longæ debent eſſe, ut uſque ad ge-
nua protenſæ, ligulis in ea parte adſtringantur.
Sandaælia, ſeu Calcei, & ſolea integre ſubtus
conſtent, à parte autem ſuperiori ornata, & ex
ſerico panno leviori, quo & Caligæ-
Tunicella & Dalmatica am pliotibus manicis
ꝗquàm Diaconalis, & ex eadem mareria qua Ca-
ligæ, conſtent: longæ & latæ ſint, ut de Dal-
Matica Diaconali diximus.
Cbhirethecs debent eſſe contextæ, & circulo

Subbirretam mitrale formæ rotundæ ſit non
quadratæ. B
Mitra pretioſior & ſerico auro intexto, gem⸗

mis, & margaritis, acuſque opere ornata. Alte-

ra auriphrygiata ſine gemmis, ſine laminis aute-
is, vel argenteis; ſed vel aliquibus parvis marga-
ritis compoſita, vel ex albo ſerico auro intermix-
to, vel ex tela aurea ſim plici ſine laminis & mar-
garitis. Tertia ſine auxo ex ſimplici ſerico Da-
maſceno, vcl alio, aut etiam linca, ex tela alba
confecta, rubeis laciniis ſeu frangiis, & vittis
pendentibus. In Provincia Mediolanenſi adhi-
betür ſimplexè& tela lini puriſſimi, coloris albi,
circulo aureo, querm eſie notat Ianoc. Il. lib.n.
MWyft. Wiſſæ cap. 5g. circumamicta à parte qua
induitur caput, cornua item duo è ſummo præſe
ferens: duas etiam lineas in humeris pendulas
habeat, quarum extremitates laciniis conſtent.
Annulus ex auro puro puto ſolidè conflatus
palam habeat cum gemma, in qua nihil ſculpti
eſſe deber.
Gremiale longè conſtet cubitis circiter duo-
bus:, latè cubito uno tantùm & unciis item circi-
tex duodecim undique ci nétum laciniarum aure
argentove intex rarum ornatum,
Baculus Paſtoralis à parte ima acutus, à me-
dia totus rectus, à ſumma retortus eſſe debet.
Oratio aut Sudario nõ ornatur. ſi Epiſcopalis eſt.
Longitudine recta eſt cubitorum trium & unci-
arum duodecim; pars ver ò retorta totidem un-
ciis, aut paulèò altiùs eminet. A ſumma rectitu-
dinis paxte eſt craſſi tudine orbiculari unciarum
circiter ſeptem, quæ prope ad imam partem de-
ſcendens paulatm diminutam unciis quinque
conſtat: connectitur autem cum illa parte recta
aliquo opere cælati argenti, quod ſexanguli for-
tmam exhibens, ſacris ornatur imaginibus.

DE

= 1I2 eI ErETTTIIP TTTEDTTE =rEA rerrτe eET ρν 2 SIPDINRXTaNaEP= Iar RD

Pl,

droc
tenp

el
ude
Verd
tege

.

teorite
totuuden

umdilenn,
etectnn!
,Anelmnn
ibunnnin
tcoaubine
nekmint
Unplalſein
Nlienanr
lnpii e
lediolenete
lini, oNnts
1r lynte MI
anichimm
oelummne
thummec
xiis
toſolce n
nnqunil

bbiisctat
Kumislene
unmlatkiune
un
eimmeenekt
nmuelt
ſliden
Cuntrunmd
ctoruwiden
Alummark
tbiauorium
mamyae
n Uneis⸗
Cun lupe
riangnis

De nitore && munditia prædicte ſacræ ſupellectilis.

totum Altare capiens. Quod ſi ali-
-,- quo calu accideret, ita tectum non
eſſe, ob reverentiam ſacri Chriſ-
natis, ne purgetur tangaturve.
lcones cum ornamentis ſuis ſan-
Ctiſſimæ Euchariſtiæ Tabernacu-
lum, & quæcumque hujuſmodi
picta vel inaurata adjuncta ſuntAl-
tar:i bus: item Umbellæ ſuperimpen-
dentes, ſingulis menſibus munden-
tur caudis vulpinis, aut arundinea
ſcopa.
Suppedaneum Altaris quotidie
mungdetur arundinea ſcopa, ſi in eo
ſit facienda Miſſa.
Arcula ad ſputum excipiendum, de qua ſu-
prà, circumfricetur & purgetur octavo ſaltem
quoque die; item feneſtellæ urccolorum eodem
tempore benè purgentur.
Candelabra, Cruces, Thuribula, & reliqua
ſupellex argentea, quantum fieri poſſit, manibus
nudis ne contrectetur, ſed adhibito panno;, aut
verò parte, quæ argemiea non ſit capiatur. An-
tequam recondatur, excutiatur ſi quid pulveris,

Jom. I.

—† Eprompſimus hæc ex Adlit
Eccleſiæ Mediol. Auctore,
de quo ſupra pag. 52. omiſſis iis quæ
monere nos debent ad procuran-
dam omnem munditiam in mini-
ſterio Miſſœæ, de quibus præclarè
E- ſcripſit Tobias noſter p... 26.
S. Igitur Altaria bis ſingulis annis,
2 cum ſudum eſt, à finitis Miſſis ad
— ſvyeſperum ſpoliata ſint; & ſuppe-
3 danea item amota; ut ſicci aeris ſen-
. tiant beneficium: quo tempore tum
.. . —
XX Altaria i pſa undequaque munde n-
3 tur, tum ſuppedaneorum pars quæ
5 ſubter eſt.
„ .
Cùm mappæ mutantur& pallia,
— Altaria quoque ipſa mundentur
◻ — . .
. arundinea ſcopula, tela etiam cera-
ta, quæ ſacro lapidi hæret, leviter
5 purgata; ſive lapis ſit inſertus, ſive
.
OQ.
92
8.
85
£.
Q0.
5.
(
90
=
—

249

ceræ aut maculæ acceſſerit; & extergatur lenite,
adhibito lineo & molli panno. Condita autem
ſit unaquæque res theca ſua, ne quid ſordium ac-
cipiat. Cùm aliquid tamen purgatione egere vi⸗
ſum fuerit, palea combuſta adhibita, panno li-
neo leniter præſtabitur. Quòd ſi quid valdè ſit
denigratum, puta thuribulum ignis causâ, aut
etiam multa cera adhæſerit, in lixivia, cui ſal ſit
admixtum, ebulliente detergendum erit, adhi-
bito penicillo ex ſetis ſuillis confœcto: caveatur
tamen, ne, ſi quæ pars inaurata ſit, aurum vi ſa-
lis deteratur; & conſulantur periti.
Calsces bini, & Batenæ binæ, ſaltem ubi duo-
decim Sacerdotes Miſſam faciunt, quintode-
cimo quoque die levi manu aqua tepida laven-
tur, ſexto quoque menſe, ſapone molliori:
tuncque, poſt quartam heræ pattem, qua ma-
neant in ſole, calida lixivia benè abluantur, ad-
hibendo penicillum aliquem ad ſaponem benò
amovendũ, præſertim ubi fuerit cælatura. Pote-
rit etiã id fieri furfure cocto, & tunc ſtatim aqua
munda bis aut ter abluendi eſſent. Præſtetur ve-
rò ab eo, qui in Sacris ſit, & in vaſe ei uſui, & la-
vandis Corporalibus, de quo ſuprà, tantum
deſtinato: quod ex ablutione ſu perfuerit, in Sa-
crarium fundatur. Ubi verò minor ſit numerus
Sacerdotum, rariuͦs id fieri poterit, ex propor-
tione numeri Sacerdotum, & dierum.
Sapellex inaurata aut inargentata eadem
cautione tracterur qua argentea: ſi ſemper
eſt expoſita, octavo quoque die panno lineo
tergatur molliter; fi recondenda ſit, tergatur
tunc. Poterunt etiam inaurata ſapone aut furfu-
re purgari, ut dictum eſt de Calicibus.
Candelabra, & cætera ex aurichaleg, tra-
ctentur adhibito panno, vel ferrea lummitate
capiuntur, ſi perpetuo uſu adhubeantur, terno
quoque die à pulvere, & cera, ſi forte defluxe-
rit, mundentur; ſi reponenda ſunt, tunc etiam
id fiat. Præterea quarto quoque menlſe, niſi nun-
quam fuerint expoſita, abſtergantur diligenter
pulvere pumiceo, aut eo, querm dicunt eripoli
[quem æſtivæ muſeæ fugiunt] adhibito corio
bubalino, aut ſi utrumque deſit, latere in tenuiſ-
Ii ſimum

25⁵0
ſimum pulverem redacto, & loco corii panno
aſperiore, quem dicunt Saja; nullo verò modo
hac ratione adhibenda erit aqua. Nitidiora fi-
unt, (ſed non diu durat nitor ſi fricentur malo
medico, ſeu maſſilico (vulgò, arancio ò limone)
& marmore trito, ſeu vice malorum, uvis agre-
ſtibus, vel herba acida, deinde aquà benè ablu-
antur; tum ſiccentur, & ſoli exponantur: aceto
nunquam abſtergantur. Recondita verò hujus-
modi, tabulis craſſioris chartæ aut ſiccis linteis
amicta habeantur, qui pulverem arceant, ut niti-
da, & lucida ſemper habeantur.
Lampades vitreæ, quæ ſunt quotidiani uſus,
quintodecimo quoque die furfure & aqua cali-
da abſtergantur.
Urceoli, præter id, quod quotidie fit, ſingulis
menſibus diligenter purgentur; adhibito ovo-
rum cortice bene contrito, cum ligneolo aliquo
inſtrumento ad ſordiculas benè eluendas; aut
verò alia ratione, ſi quæ aptior inveniatur. Oper-
cula urceolorum quotidie, cum reponuntur, be-
ne ſiccentur, ſi madeant.
Pelviculæ eorundem quotidie abſtergantur,
ſiccenturque: ſi ſtanneæ fuerint, tertio quoque
menſe lixi via ferventi laventur, & avena, vel far-
re veſtito, ſeu ovorumm cortice bene contrito fri⸗
centur: poſt iterum aqua lotæ, in ſole ſiccentur,
& panno lineo mundo abfſtergantur.
Anea vaſa, pro ablutione Calicum, &c. an-
tequam adhibeantur, & poſt, bene abluantur;
bis verò ſingulis annis abſtergantur accuratè, ſi
opus eſt, latere contrito vel arena, & aqua. Si ſtan-
no ſint illita, adhibeantur furfur & aqua.
Iaſtrumentum ad Eoſtias conficiendas, cum
co uſus fuerit Sacriſta, ſeu alius, oleo perfundat,
& utramque partem, charta mterpoſita, ſimul
jungat: quæ in exteriori parte fuligo hæſerit;,
abradat, poſteà eandem partem craſſiore panno
tergat: & in loeo decenti reponat.
Tines omnia, Albæ, amictus, ſuperpellicea,
mappæ, panni, & ſi quid aliud eſt divini cultũs
gratiã paratum ſeparatim ab indumentis dome-
ſticis eujuscunque laventur: quæ tamen haben-
tur ad manus faciemque lavandam, & ad nares
purgandas, hoc numero cenſeantur.
Ternæ Altarium mappa, ſuperior quidem

Append. ad Rubr. Miſſalis Pars V.

ſingulis menſibus, inferiores verd quater in an-
no mundæ apponantur.
Bina Corporalia tertia quaque hebdomada,
binæ Albæ decimoquinto quoque die, Cin guli
alternis menſibus manutergia Ahlkarium, bini A-
mictus, octo dierum ſpatio mutentux, & hæc
ſaltem, ubi duodecim Sacerdotes Miſlam faci-
ant: Ubi autem pauciores ſint Sacerdotes, ex de-
fectione numeri Sacerdotum poterit augeri pro
rata parte numerus dierum; & è contra, ubi plu=
rimi Sacerdotes, minuendus quoque erit nume-
rus dierum.
Purificatoria ſingulorum Sacerdotum, (con-

venit enim cuique ſuum) ſpatio octo dierum,

vel ad ſummum quindecim. Superpellicea, quæ
uſui vario Sacerdotalium aut Clericalium mini-
ſteriorum deſtinata ſunt, ad eandem ferè ratio-

nem. .

In ſuppedaneo armarũ, ſeu menſæ, ubi Sa⸗
cerdos conſiſti ſacra indumenta ſumens, perpe-
tuò ſtratus ſit craſſior pannus, ne qua parte Alba
fœdetur.
Lintea Sacriſtiæ ad manus extergendas fin-
gula Hebdomada munda ponantur: tum valde
humido eœlo, quotidie ſiccentur admota igni.
Mappæ ad ſanctæ Communionis uſum con-⸗
tractiores quidem alternis Hebdomadis, majo-
res verò alternis menſibus mutentur.
Quèòd autem hæc mutationum intervalla præ-
finiantur, non ideò tamen extraerdinariè quo-
que fieri non poterunt, ſi oporteat, puta, ſi ex la-
be, quæ fortè aſperfa ſit, aut alia de cauſa.

Præcipuis ſolemnitatibus munda omnia ad-

hibeantur, & pulchriora.
Mappæ Altarinum Miſſis finitis eontegantur
ſtragulis ſuis: prius verò leviter puriſſima ſcopu-
la, ejus generis, quod veſtimentis domeſticis ad-
hibetur, propriè tamen ad eum uſum deſtinata;
purgentur; ipſa ſtragula ſingula Hebdomada di-
ligenti agitatione 4 pulvere mundentur, præter
id, quod etiam quotidie manè eadem levius ex-
cuti debent; tum aêri tertio quoque menſe ex⸗
ponantur.
Corporalia & puréſicatoria cùm removentur,
ut alia adhibeantur, ponantur in arcula, ſeu cani-

ſtro ad eum tantùm uſum deſtinato: & antequa
den

Raumi
e hehen
nece,
lurimt
Mennnt,A
Cetcorge
Nelt A
Conrli
o raitn

Ettonnn a
iotn
Etellume
denkrc

menle,li
aſonendr
equſul

Amur:um
Uradrong
Fonin
Momadh
eun
mmimenek
aruut
n uiui
lecll.
undhormt

son
idntn
eunin
R
Hehdnn⸗
Pdehnn,ß
ealenti⸗
va e

Umtenos
Nollycc⸗
Muo: N
4

De nitore és munditia præd. ſacræ ſupellect.

dentur foras ad lavandum ab eo, qui ſit in Sacris,
laventur in proprio vaſe, de quo ſuprà, lixivia &
ſapone adhibito, & mox bis aqua ſola abluantur,
quod ex lavatione ſupereſt, in Sacrariũ fundatur.
Albæ, & ſuperpellicea lavata criſpanda den-
tur: quoties reponuntur, aptè ſaltem contor-
queantur, ſi non criſpentur.
Corporalia item dentur perſonis peritis ut a-
mylo inducto ea dureſcere faciant & compli-
cent præſcripta ratione: tempus huic operi a-
ptum erit à menſe Majo ad Octobrem.
Recondantur autem hæc lintea omnia benè
ſicca & complicata ſeparatim locis ſuis, ut ſint in
promptu ; apponanturque roſæ ſiccæ, & lavan-
dula, aut ſimilia, tum ad majorem munditiam &
elegantiam, tum ut à tineis libera ſint.
Nullus Sacerdos ad Miſſam faciendam acce-
dat fœdis calceis aut crepidis: ideò ſemper ha-
bendæ eſſent in Sacriſtia crepidæ ad hunc uſum.
Habeatur coram in Sacriſtia ſcopula, qua Sa-
gerdotes & Clerici utantur ad veſtimenta com-
munia mundanda, antequam veſtiant ſacra.
Omnia indumenta diſtinctis propriis ſcrinũis
kabeantur, & ſecundùm coloris pretiique vari-
etatem; linea quoque pro genere & pretio ſint
diſtincta, appoſitis ſchedulis.
Caſulæ recordantur ductilibus capſis, quæ in
armario inſeruntur; atque poſita craſſiori charta,

quæ fundum capſæ contegat, appoſitiſque ſic-

cis roſarum foliis, & lavendula, aut ſimilibus.
Ponatur Caſula cum Stola, & Manipulo ſuo;
mox aliæ ejuſdem generis pro altitudine capſæ.
Addantur burſæ Corporalium, & integumen-
ta, ſi adſint, Miſlalium. Recondantur verò Ca-
ſulæ benè extentæ ſine ruga aut plicatura: eo-
dem modo Dalmaticæ, & Tunicellæ; ſupra om-
nia autem alia charta ſit, ut res mundiores ſer-
ventur. Quæ ſunt ex aureo velargenteo panno,
aut ornamenta habent auro vel argento aſperi-
ora, habeant pannum inter utramque ſuperfi-
ciem, ne confricata corrodantur.
Pluvialia, maximè ſi aurea vel argentea ſint,
vel recondantur in amplo armario extenta, vel
plicata recondantur; ita tamen, ut nullo modo
inflectatur quæ pars penſilis à tergo eſt ( vulgo
caputium)& interponatur pannus, ut dictum efſt.
Quandocumque extrakuntur hæc indumen-

251
ta, ſubſternatur eis mappa mũda, imò & ſtragulũ
ſuperſternatur, ſi aliquo ſpatio relinquenda ſint.
Quæ raro adhibentur, quandoque in ſereno
cælo explicata exponantur, ne fortè muceſcant,
vel malè oleant; ſed non in ſole: poterit id fieri
menſe Majo & Septembri, & ſemel in hyeme,
pro opportunitate temporis.
Pallia Altarium ſemper habeantur, ſi fieri
poſſit, ſuis telaribus extentè affixa, ut ſupra dixi-
mus; poteruntque uni aſſerculorum ſtructuræ
duo affigi diverſi coloris, ut pro diei conditione
neceſſe non ſit, niſi vertere telaris faciem: ita in
amplo armario erecta habeantur, dempta linea
filamentorum (quam vocant frangiam,] quæ
aſſuta non ſit. Interponatur autem pannus ſive
inter duas palliorum facies in armario, ſive intet
pallii & Altaris faciem, ad vitandam eam quam
ſupra diximus, confricationem. Commodum
vero erit pannum adeo eſſe latum, ut utramque
telaris faciem, & ſic pallia ab utraque parte afſixa
contegat: & ita in media ſui parte afſixus telari,
nunc quidem hinc inde extendatur, & ab omni
latere ligaculis connectatur; nunc verò ad u-
nam partem tantum, prout duas facies telaris,
aut unam contegere oportuerit. Quod ſi pli-
canda fuerint, ita fiat, ut ſi quæ Crucis ſpecies
aut imago afſicta eſt, non inflectatur, cautioque
adhibeatur, ſi oportet, interpoſiti panni.
Tapetia. craſſioreſque panni ad ſoli inſternendi
uſum, cum recondẽda ſunt prius purgentur cera,
& ſi quid aliud ſordidum inhæſerit: aeri poſt ex-
ponantur, & diligenter exagitentur, ad excuti-
endum pulverem, ſcopula bene mundentur; &
ita complicata ſuis locis recondantur.
Sac iſtiæ feneſtræ ſæpè pateant, ſereno ſiecoꝗ;
cœlor tum capſulæ ductiles paulum educantur, ut
etiam quæ intus ſunt ſentiant aeris beneficium.
Cæterum ea debet eſſe reverentia erga ſacram
ſupellectilem, tanquam divino ſervitio manci-
patam, imo tanquam ſanctimoniæ participem,
quæ nimirum eſt ſanctitatis inſtrumentum;
unde & ſancta ea vocatur ſæpè in Scripturis
ſacris, Pontiſiciis legibus, Patrumque mo-
nimentis, ut nihil ejuſdem non modo negli-
gatur, verum etiam exquiſita cura & diligen-
tia colatur. Non enim, ut at . Hieronymus

de &₰ι Epiff.

252
Epiſt. ad Theophil. Alexandr. inania ea ſunt, &
quæ quaſi ſenſu carentia ſanctimoniam non ha-
bere dicuntur: ſed ex conſortio Corporis &
Sanguinis Domini ſublimi majeſtate ſunt vene-
randa. Lege quæſo, quæ Tobias noſter in hane
cauſam collegit eapite 77. de Saeris templis, parte
prima, ubi docet, ideo prohiberi plurima circa
eandem videlicet
Primo, non omnem ſupellectilem tangi poſ-
ſeà quocumque.
Secundo; neque à quocumque quamcumque
ablui poſſe, aquamque lotionis in Sacrarium pro-
jiciendam eſſe.
Tertio, quæ uſui amplius eſſe non poſſunt,

Append. ad Rubr. Miſalis Pars V.

ea nequaquam in profanos uſus detorquenda
efſſle; ſed ea comburenda eſſe; & cineres in Sa-
crarium inferendos: quæ nos etiam ſuis locis in-
dicavimus ſupra.
Quarto, nec alienari poſſe, vendi, oppigne-
rarive, exceptis quibuſdam caſibus, de quibus
S&. Ambrofius lib. I. Ofic. cap. 41. & habentur is
Breviario quarta die infra Oltavam &. Lauren-
tit. Vide ibi.
Addit ille exempla multa piorum hominum,
& è converſo indignationis omnipetentis Dei
contra ſacrilegos, impios & deſides in hoc ge⸗
nere; ad quem Lectorem remittimus, ne inſti⸗
tuti noſiri metas tranſeamus.

PROSODIA VERBORUM

IN MISSALI ROMANO.

BSTINII inprima Editione à notanda Proſodia verborum
eorum, quæ dubiam in Miſſali habere poſſunt pronuntiationem;
tum quia ſolent imprimi Miſſalia additis accentibus; tum quia

eadem ferè verba, quæ in Miſſali leguntur, communia ſunt etiam

Breviario, cujus Proſodiam difficiliorem in ejuſdem Commenta-
* riorum calce annotaveram, Veruùm, quia Typographorum incu-

ria malè poſiti ſunt accentus, & aliquando omiſſi, me impulerunt inſignes Epilco-
pi, ut in gratiam minùs peritorum Sacerdotum, ea quoque ſeparatim colligerem,
uæ Miſſalis ſunt propria, ne contingat ullus error in legenda. Miſſa

Habent igitur penultimam longam

Abſcide, Circumfodit, Eâàdem, caſas ablativi.
Aecerſito, Comedi Elamitæ,
Advenit, in Introita Epipha- Commiſcere, Elcazar,
nig. Concidet, Elide,
Allidit. Condolere, Eruditur,
Anathema, Confige, Eſuritis;
Appare, Conſentitis Exemit,
Appetitor, Contorquere, Exite,
Areopagi, Convenit multitudo, Expetita,
Barrabbas; Decoris regnum, Fulciri,
Bravium, Delibor, Fulgoris,
Cæſaream, Demolitur, Grabatum:;
Candelabrum, Depromat, Hoſtili,

Hyſſopo 5

ola
luma
Inpei
Inclee
Dunot
Ilito
Inmer
Libam
lorie
Loci
M

Abat
Achil

dro

Alere
o
Merſab
Nenep
Dlne
Cig
Cteur
Citoun
Citcnn
(kcun
(tcnn
(oin
Comm
(omp
Ga
Conde
Cong⸗
Damn
Deeid
Didyn
Dle
len

Kgec

ſudene
. I
Keinent

tamſiti.

Uendl 0ben
Il
Alden

Hnanhlen

Orunhonin
Dnniparnil
ekanle
tinus, ri

—

C

diu ehen
hnumtutoren
u; un
vniaſonten
Cotmnen
Pkounn
ne⸗
ncolgen

Aenin

Proſodia Verh. in Miſßali Romano.

Hyflopo,
Idola,
Immuta,
Impertire,
Indicens,
Innotefſceris,
Inſtitoris;
Intuere,
Libamen;,
Lorica,
Lucia „
Meloris,

Abſcidit,
Abutere,
Achillei,

Advocans;

Alleva,
Amodo,
Barſabas,
Beneplacens,
Byſſino,
Caligas,
Circumdabat,
Circumdabunt „
Circumdatus,
Circundedit
Circumvolet,
Coccinum,
Commori,
Computat,
Qoncuti,
Condolens,
Congeres,
Damaris,
Decidet,
Didymus,

Eadem, caſus nominativi vel
accnſativi.

S

253

Longam habeni penultimam.

Mendicans,
Munimen,
Myricæ,
Paraſceve,
Perimus,
Peripſema,
Perſeveret,
Poſticum,
Prædico, ſicut prædixi,
Prævenimus,
Profugit nudus,

Recenſita,
Redundabunt,
Salubris,
Subjacere,
Subrepat.
Succide,
Sanamitis,
Tritura,
Tuere,
Venimus & nos tecum,
Vovete,

Habent penultimam brevem,

Eloqui,
Ephpheta,
Eſurit,
Excolens,
Fodere,
Galea,
Geneſareth,
Haceldama,
lacerent in eum,
Inito,
Innova,
Invenit, abſcondit, & vadit,
Invidet,
Lapidas,
Lecytho,
Manahen,
Muhimodis,
Nerei,
Obliviſceris, in præſenti tem-
pore ; in Se ageſima.
Occidat Sol,
Paropſide,
Peragat,
Perfodi,
Pollicens.

Præcavens,
Præveni nos,
Proſelyti:
Proſequere,
Keditum,
Refove,
Renova,
Kepetitis,
Sabbactani,
Serotinus,
Smigmata,
Subſequi,
Suppetunt:
Sycomorum,
Syntychen,
Tibicines,
Timotheo,
Triſtega
Venumdari;,
Videris tu; de Qquda,
Venimus adorare,

Vtraque creſcere,

DEO OPTIMO MAXIMO

Et Beatæ Virgini Laus
omnis & glotia.

li 5

RRSOLI-

(254)
RESOLuTIO DUBITATIO NIS

DE MISSIS
PRO DEFUNCTIS-

An Sacerdos, qui tenetur Miſſam dicere pro Defunctis, poſſit
celebrare de Sanctis, aut de Feriis occurrentibus.
D E CISIO

A. R. P. Magiſtri F. Pauli Fraxinelli, Ordinis Eremitarum S. Auguſtini, publi-
ci in patria Bononienſi Univerſitate S. Theologiæ Profeſſoris, & S. Oſheii

Conlultoris.

Sacerdos ad dicendam Miſſam pro Defunctis obligatus poteſt celebrare de Sancto, au
de Feria occurrente, præcipuè quando Feſtum Sancti eſt Daplex.

§. I.

RRACROSANCTUM Sacrifi-

cium Miſlæ duobus modis conſi-

aerari poteſt; vel ex parte Sacrifi-
cii, vel ex parte Sacerdotis.
1 Ex parte Sacrificii, id eſt, conſecrationis,
oblationis & ſumptionis, ſeu ex parte repræſen-
tationis Sacrificii Chriſti in Cruce, quod ap pel-
latur Valor eſſentialis Miſſæ ex parte operis ope-
rati; omnes Miſſæ ſive de Sancto, ſive de Domi-
nica, aut de Feria, aut de Requiem, ſunt æqualis
valoris, cùm in qualibet earum idem ſit Sacrifi-
cium & Sacramentum: quamobrem à Sacerdo-
te, ad celebrandum pro Defunctis obligato æ-
què ſatisfieri poteſt, ſi dicat Miſſam de Sancto,
vel Dominica, vel de Feria, ac ſi Miſſam diceret
de Requiem.
2 Ex parte autem Sacerdotis celebrantis, &
verba ac Orationes in Mila recitantis, quod ap-
pellatur V alor Miſlæ accidentalis ex parte operis
operantis, valor Miſſæ poteſt eſſe æqualis pro
Defunctis in Miſſa de Sancto, aut de Feria, ſicut
in Miſſa de Requiem.
3 Nam devotione Sacerdotis, qui ut pluri-
mum libentids, & inde majori attentione & af-
fectu Miſlam de Sancto, aut de Feria celebrat,
quam de Requiem, Orationes particulates pro

Defunctis in Miſſa de Requiem compenſati
poſſunt.
4 Prætereà, memoria Sancti, ejusque virtu⸗
tum ac meritorum conſideratio Sacerdotis de-
votionem in Miſſa excitat, & adauget.
5Amplius, Miſſa de Requiem brevior eſt ſæ-
penumerò quam Miſla de Sancto, aut de Feria;
idcirco Orationes etiam Miſſæ brevioris tem-
poris ſunt, & fructus minoris.
6 Ad hæe, Miſſa de Requiem, cùm à Sacer.
dotibus dicatur frequentiùs, majori celeritate, ac
minori etiam attentione & devotione quam aliæ
Miſſæ, quandoque celebratur.
7 Ex adverſo autem, novitas Officii in Miſſa
de Sancto, aut de Feria, promovet attentionem,
& auget Sacerdotis devotionem, à qua aug-
mentum valeris accidentalis Miſſæ ex parte o-
peris operantis dependet.
⁶ Interceſſio etiam Sancti, de quo dicitut
Miſſa, prodeſt animæ in Purgatorio exiſtenti,
pro qua celebratur in loco particularium Ora-

tionum, quæ in Milſſa de Requiem reperiuntut.

9 Et magna profectò quidem & inopportu-
na animi ac devotionis perturbatio evenit Sa-
cerdoti, ſi poſtquam Ofncium de Sancto occur-

rente recitavit, atque affectu & meditationea
Mil⸗

ſuit,
inbe
ſotio
honc
t).
etian
col
Mid
roh⸗
Felte⸗
&KMN
im
ſobe
mea
Ec⸗
ede
E
ns

* Hone⸗

kelcel
once
game

Ptob
10
nile
600
dven
ſi; gll
Cientun
Mubr;
lur ſe
brics
wen
le
lirg
NNDe
fud
Vne
un
mini
Vis,

ſunil

gutin
nl
Ad

Abh

ger.

nien

ie
Aenln

. ACalei

ramnete

le brecnn
ie.
niencunis
evotoeli

1tsOin
ofeturmi
Nen,10
MAra

ugnncne,
d. epe
aiolm⸗
cienne⸗
Gtbtoſ
ein⸗

d

4

Reſolut. dubit. de Miſſs pro Defunctis.

Miſſam de eodemSancto celebrandam ſe diſpo-
ſuit, maximè ſi Sanctus magnæ ſolemnitatis ſit
in Eccleſia, aut in eum Sacerdos particulari de-
votione feratur (quamvis à populo ſolemniter
non celebretur, ut frequenter accidere conſue-
vit) cum jamjam eſt celebraturus, & interdum
etiam cum indumentis Sacerdotalibus debiti
coloris indutus eſt, ſuperveniat aliquis, qui
Miſſam de Requiem pro aliquo Defuncto elee-
moſyna exquirat; & ipſe Sacerdos priores ſacras
veſtes deponere, & paramenta nigra induere,
& Mſſam de Defunctis dicere cogatur. Licet e-
nim Sacerdos ex caritate, vel ex obligatione, ſi
ſubditus eſt, tune Miſſam clicat de Requiem, non
mediocri tamen moleſtia, ac minori attentione
& devotione Sacrificium offert, quam ſi miſſlam
de Sancto pro eodem Defuncto dixiſſet: & ita
& Sacerdos, & defunctus aliquam partem fru-
ctus Miſſæ, eam videlicet, quæ ex majori atten-
tione & devotione Sacerdotis, & ex Sancti In-
terceſſione habetur, inaniter amittit; cum De-
functo prodeſſe poſſit tam miſſa de Sancto
quam de Requiem, ut dictum eſt.
§. II.
VErder etiam ſenſus eſle ſanctæ Eccleſiæ, ut
Miſſa reſpondens Officio occurrenti poſſit
pro Defunctis celebrari.
1 Quoniam ritus & ordo eſt ſanctæ Eccleſiæ, in
miſſæ Votivæ aut particulares dici poſſint, quan-
do Officium non eſt duplex; & tunc etiam
[quando ſcilicet Officium non eſt Duplex) mit-
ſa, quantum fieri poteſt Officio reſpondeat:
dicitur enim in miſtalłᷣ Romano in principio
Rubricarum generalium: Miſſa quotidie dici-
tur ſecundum ordinen, Offcii: & in eiſdem Ru-
bricis generalibus, titulo de miſſis votivis, nu-
mero ʒ. habetur: Quæ tamen Miſſa, & omnes a-
liæ Lotivæ, in Miſſis priLatis dici poſſunt pro ar-
bitrio Sacerdotum, quocumque die Offcium non
eſt Duplex, &c. & clarius in titulo de miſſis De-
functorum, numeroꝛ. ſtatuitur, Miſſæ autem
privatæ pro Defunctis quocumque die dici pol-
ſunt, præterquam in Feſtis Dupliciblus, & Do-
zeinicis diebus, & in Rubrica de Miſſis Veti-
vis, quæ legitur ante miſſam de ſancta Trinitate
ſimiliter dicitur: Suentes Miſſæ Votive, licet

255
pro Sacerdotis devotione q3acwmgne die diei
poſſint per hebaomadam, quando PFeſtum Duplex
non occurrit: hoc tamen paſſim, niſi rationabili
de cauſa, fieri non debet; ſed quoad fieri poteſt,
Miſſa cum Oſſiciis conveniat. Non eſt autem exi-
ſtimandum, quod Eccleſia, quæ piiſſima ma-
ter eſt, miſſam pro Defunctis celebrari prohi-
beat in Feſtis Duplicibus, quæ quidem frequen-
ter occurrunt: quare ſenſus videtur Eccleſiæ,
quod miſſa eſhondden Officio, præcipuè Du-
plici, pro Defunctis dici poſſit.
2 Et ideo, lieet, qui ſtipendium exhibet pro
miſſa, petat miſſam Defunctorum, ejus verba
non ſunt ita amarè intelligenda, ut ſic omnino
Sacerdos celebrare teneatur, ſed civili modo &
morali: neque enim prævalere debet volunras
miſſam petentis ordini ac ritui Eccleſiaſtico; ſed
mentem fuarm inſtitutioni Eccleſiæ debet aptare,
ut ejus petitio ac devotio ſit rationabilis atque
conveniens. §. III.
/Idetur inſuper de mente eſſe Summorum
Fontificum, quod Sacerdos pro Defunctis
miſſam reſpondentẽ Officio dicere valeat. Nam
Gregorius XIII. ſanctæ memoriæ, dum privile-
gium univerſale ac perpetuum pro Defunctis
elargitur Altari Cappellæ S. Auguſtini in Eccle-
ſia S. Jacobi Bononiæ, Patrum Ordinis S. Au-
guſtini, concedit, ut quoties quicumque Sacer-
dos, ſive ſæcularis five regularjs, miſlam ad di-
Ckum Altare, pre liberatione unius animæ in
Purgatorio exiſtentis ſuo vel alieno arbitrio cele-
braverit, ipſa anima per hujuſmodi celebratio-
nem eaſdem Indulgentias & peccatorum remiſ-
ſionem conſequatur, & ad ipſius liberationem,
pro qua celebrabitur, dicta milſſa operetur,
quas conſequeretur & operaretur, ſi prædictus
Sacerdos hac de cauſa Miſſam ad Altare ſirum in
Eccleſia S. Gregorii de Urbe, adid deputa-
tum, celebraret. Et fortaſſe Privilegia aliorum
u Altarium prOᷣ Defunctis ejuldem
unt tenoris. At in ejuſmodi Privilegio non
præcipitur, ut Miſſa de Defunctis, ſive de
Requiem, pro anima in Purgatorio exiſtente
celebretur; ſed abſolutè induigetur, quod di-
catur mifla. ideò ſenſus Summorum Pomiſicum
eſſe videtur, ut tantum valere poſſit pro De-
. functis

256 Reſolutio dubit. de Miſſis pro Defunctis.

functis Miſſa de Sancto, de Dominica, aut de
Feria, quantum ipſa Miſſa de Requiem.

5. IV.

Ccedit, quòd populus communiter Miſ-
A ſam libentius audit reſpondentem Officio,
maximè de Sanctis, quàm de Requiem, in qua
benedictio populi præſẽtis prætermittitur. Qua-
rxe adl alliciendum magis populum ad Miſſamau-
diendam, ſive ac eum promovendum, ut ma-
jori voluptate ac devotione Sacrificio aſſiſtat,
pro Deſunctis Miſſa dici oteſt de Sancto aut de
Feria.

§. V.

Uando autem Miſſam de Sancto aut de
Feria celebratur pro Defunctis, neceſſe
non eſt Collectam dicere pro mortuis.
1 Nam applicatio Miſſæ non fit in Collectis:
ſed in Memento, ubi Sacerdos valorem Miſſæ
illi applicat, pro quo Sacrificium offerre tene-
tur, idcircò neceſſe non eſt Collectas pro De-
functis adjungere. .
2 Prætereà, Pius V. ſanctiſſimæ memoriæ, in
Bulla confirmationis Miſſalis Romani præcipit
in virtute ſanctæ obedientiæ (& Concilium
Tridentinum, Seſſione 27. Decreto de obſervan-
dis & vitandis in Celebratione Miſſarum idem
ſtatuerat) ut Sacerdotes juxta formam, ritum
& modum ejuſdem M iſſalis celebrent; & nullo
modo aliis cærimoriis & precibus, quam illis,
uæ in eo præſcribuntur, uti præſumaut. At ſæpè
in Miſſali Collectæ arbitrio Sacerdoris non per-
mittuntur, præcipuè diebus Feſtis; ſed particu-
lares præſignantur, aut una tantum dicenda eſt
ut in Duplicibus: ideò tunc non erit dicenda
Collecta pro Defuncto, pro quo NMiſſa dicitur.
3 Quod quidem præceptum Pii V. non Præ-
latis tantùm im ponitur, ut aliqui vellent, ſed o-
mnibus Sacerdotibus. Tum quia Concilium Tri-
dentinum loco citato, cui S. Pontifex inhærere
videtur, eildem verbis utens; expreſſe præcipit
Epitcopis, ut edicto & pœnis propoſitis caveant,
ne Sacerdotes, quicumque illi ſint, ritus alios,
aut alias cœæremonias & preces in Miſſarum ce-
lebratione adhibeant, præter eas quæ ab Eccleſia

probatæ fuerint. Tum quia non ſuppetit ratio,
quare ſub formali præcepto, obligante ſub pœ-
na peccati mortalis, præcipiatur Prælatis, etiam
S. R. E. Cardinalibus, ut Miſſam ad præſcriptum
Miſſalis novi decantẽt & legant; cæteris autem

Sacerdotibus non Prælatis libera rehinquatur fa-

cultas, aliis rationibus & ritibus ad cujuſque li-
bitum celebrandi.

§. VI.
N Erùm qui Miſſam pro ſuis Defunctis ſti-

pendio petit, niſi viderit Sacerdotem in-
dumentis nigris indutum, & Miſſam de Requi-
em, aut ſaltem Collectam de mortuis non audi-
erit, fortaſiè non credet, aut dubitabit, Miſſam
pro ſuis mortuis ſibi celebrari.
1 Reſponderur eum in hoc falſo judicio gra-
viter errare: non enim præſumendum eſt, Sa-
cerdotem imn actu celebrationis nolle promiſſum
ſuum implere „& vivum, ac mortues fructu

Miſſæ, quam ex ſtipendio accepto & promiſſio-

ne data celebrare debet, velle privare; & exinde
graviſſimum peccatum committere, & oneri
reſtitutionis ſubjacere.
2 Præterquam, quèòd ſi Sacerdos Miſſam ei,
cui promiſit, nollet applicare, ipſe quidem di⸗
cens Miſlam de Requiem cum Collecta prou-
no aut pro pluribus Defunctis, juxta petitionem
Miſſam ſtipendio exquirentis, poteſt nihilomi-
nus valorem eſſentialem Miſſæ ſibi ipſi, aut al-
teri vivo aut defuncto in Purgatorio exiſtenti
applicare: applicatio enim Sacrificii, ut ſupetius
dictum eſt S. z. num. i. non fit Orationibus Miſ-
ſæ de Requiem, ſed in Memento. Quapropter ſi
Miſſam petens Sacerdoti non credit, aut ſi Sa-
cerdos velit eum decipere (cujus fides in ſuſpici-
onem addici non debet) parum quidem prode-
rit, ſi Sacerdotem ſacris veſtibus nigri coloris
indutum viderit, aut Miſſam de Requiem ab eo
audierit.

§. VII.

Prum tamen eſt, quòd ſi Sacerdos majori
devotione non afpcitur in dicenda Milia de
Sancto, aut de Feria quàm de Requiem, dicere
debet Miſſam de Requiem pro Deſuncti n.
US

hiis .
Uer,
Nubr

kanrt
tunt,
lber

(Elel

1
ſabe
inbeon
Ce
Gis

Por⸗
trioe

ſotet

—

Penla
ed
crinte

Kuln

8 ly
Vl
Aien
1
nohe
Crret
Clr
lori
Eepis
1
lum)
Poel
Mi
nd
Cetch
GNe
ſie
eg
eult⸗
on

6
ſiphent
Nignnriin
tirtze
nadetin
D
battimn

ZZ
4

is Dehnc
t Ketlen
holtiihint

lcbiebeN

loin
noleſn
monnikt
oin
rivate;Ace
nitele, Al

crcos NNe
peotn
fl.A.⸗
nColehr

bunptt
elbint,
heihuſ⸗
Dnonta!

deme
n ken

ds nigtan
eNeſnens

Reſolutio dubit. de Miſſis pro Defundtir.

bus obligatur, dummodò Feſtum non ſit Du-
plex, aut dies Dominicus, cuùm exzxci piantur in
Rubrica Miſſalis ſuperius poſita &. 2. a. 7.
1 Quoniam Orationes Eccleſiæ, quæ ordi-
nantur in Miſſa de Requiem, magis directè pe-
tunt, & obtinere poſſunt deſideratum effectum
liberationis animarum è Purgatorio; ideò tunc,
cæteris paribus, utilior eſt Miſſa de Requiem.
2 Et prætereà Orationes, & alia quæ in Miſ-
ſa Defunctorum dieuntur, miſerias animarum
in Purgatorio exiſtentium clariùs demonſtrant;
& circumſtantes ad orandum etiam pro Defun-
ctis magis excitare poſſunt.
3 Hinc in die obitus, maximè prælente cor-
pore Defuncti, aut in die tertio, vel ſeptimo, vel
trigeſimo, aut in Anniverſario ſolemni, utilior
poterit efle Miſſa de Requiem quàm alia.
4 Quamvis ejusmodi utilitates facilè com-
penſari poſſint in Miſla occurrente de Feria, aut
de Sancto, ex majori Sacerdotis devotione, aut
ex interceſſione Sancti, de que celebratur, ut di-

um eſt g. I. n. 3. & ſeq.
§. VIII.

ÆI verò Sacerdos, ſtipendio accepto, expreſsè
Miſlam de Requiem promiſit, cam quidem
dicere debet.
1 Nam tenctur implere promiſſum, ne vir-
tus ſidelitatis violetur; alioquin graviſſimè pec-
caret: præcipuè ſi promiſſum juramento eſſet
obfſirmatum, ut evenit in legatis, aut aliis ob-
ligationibus Milſlarum in forma ſtipulationis ac.
ceptis.
2 At ſacerdos promittere deberet, ſe dictu-
rum Miſſam pro defunctis eo modo, quo magis
poteſt eis prodeſſe, aut Miſſa de Requiem, aut
Milſſa de Feria, aut de Sancto, juxta majerem ſu-
am diſpoſitionem ac devotionem.
3 Et populus pariter pro ſuis defunctis à Sa-
cerdotibus eas Miſſas exquirere deberet, quæ
majori beneficio illis eſſe poſſunt, ſive de Sancto,
ſive de Requiem; ut multi jam piè quidem con-
ſueverunt. Maximè autem utiliſſimum eſſet pro
defuncto Miſſam de illo Sancto occurrente pro-
curare, quem ipſe defunctus, dum viveret, Pa-
tonum ſibi delegerat, vel cui animo erat pro-
Tosss, J.

25 7
penſiori; & eò amplids, ſi ille, qui Miſſam petir,
eundem Sanctum ſibi advocatum ſelegit: ſic e-
nim, præter valorem Sacrifcicii, qui eflentialiter
in omnibus Miſſis æqualis eſt, valor ejusdem
Milſſæ accidentalis ex parte operis operantis, ex
devotione Sacerdotis, & Miſſam procurantis,
& ex interceſtione Sancti, cui defunctus in-
ter vivos propenſiùs obiequebatur, augeri po-
teſt.
4 Et hac de re paſſim admonendi, & inſtru-
endi ſunt populi, ne ſcandalo afſiciantur, dum
petentes Miſſam pro mortuis, non audiunt Miſ-
ſam de Requiem; & ne Sacerdotibus nimidm
moleſti ſint in exquirendis quotidie Miſſis de
defunctis.

§. IX.

L Niverſam hanc doctrinam ſuſtinent ac
= docent omnes Doctores, & graviſſimi
quidem, qui nunc citantur: quos diligenter &α—
ſingillatim in fonte videre & animad vertere
libuit.
I. D. Thomas Aquinas g. diſt. T. qaæſt. 2.art.
9 -aſtiunc. I. ad g. & in Addit. 3. part. quæſt.
ts art, g. ad j. S. Antoninus par. lI. tit. Io. G. 2. G.
3. Hoſtienſis lib. 3. de Conſecr. Eccleſevel Altar.
num. F. Summa Angelica verbo Miſſa. num. 33.
S& r. Reſolla g. 21. Pilanella num. 14. Armilla
num. 32. Tabienna num. 19. Silveſtrina Miſſat.
G. 4. & melius verbo ‿ragium. G. y. Corona
Far. . de Sacrific. Miſſ. tit. Seq aitur Canon. Miſ-
ſæa num. IS. Dominicus Sotus K. diff. 47. qugſt. 2.
art. 3. conc. I. ad finena. Antonius Honcala O-
puſc. de Valore WMiſſæ art. 17. Propoſit. 2. S. Caro-
lus Berromæus Act. Eccleſ. Moediolan. part. 1.
Conc. Provinc. E I. tit. Quæ ad WMſſam pertinent.
Martinus Navarrus tom. 2. Concil. Iih. F. de Pcæ-
nit. &Q remiſſ. concl.37. num. 2. Franciſcus Victo-
ria de Euchar. num. gy. Beja par. I. reſponſ. caſu
25. Graffius Deciſ: aur. par. 2. lib. 3. cay 1r. g. l.
& tom. 7. Conſil. lib. 3. de Cælebr. Miſſ. conſ. 2.
Henriquez lib. 9. de Miſſa cap. 23. num. 6. Ro-
dericus tom.7. Quaſtien. regular. quæſt. 43. art.
S. & 10. & Sam. par. n. cap. 2 47. num. y. & par. .
ap. 5l. nam. . Miranda MWannal. Prælat. tom.1.
quqſtion. 4l. art. 21. Conc. 1. & 2. Azorius ITeſtit.

258
meral. par. 1I. lib. Io. cap. 32. qneſt. y. Emanuel Sa
Aphoriſ. verbo Miſſa num. 4b. Suarez tom. 5. in
3. part. diſp. 53. ſect. 3. verſ. In quo eſt maga.
Bernardus Parentinus in Lilio Miſſæ 5. de Cohat.
Ebriæ pro mortuis quaſt g. Barthelomæus ab An-
gelis Dial. j. de Miſſa, §. 740. & So“. Timotheus
de Satrific. Miſſ. tralct. 3. q. 43. Benzonus pecul.
Epiſcop. & Curat. lIib. I. diſp.2. quaæſtion. 2. v. Mi-
tigantur. Simon Majolus de Fregular. lib. g.
cap. 24. in fine. Conſalvus Durandus in Not. ad
lib. 4. cay. 9. Revelat. S. Brigit. Julius Calvus g=
nax. lib. 3. quæſt. 36. n. 7. Sebaſtianus Cataneus.
Summul, verbo Miſſa. verſ. Obligatus. Alphon-
ſus Madrigal. trat. de Sacer. conſid. alt. Mar-
cus Antonius Genuenſis Manual. Paſt. cap. 72.
n. 6. Fuſcus de Regim. Eccleſ. lib. I. cap. 20. n. 36.

Antonius Literatus Summ:. compend. par. j. Cap.

2. u. 6. Antonius Manchettus Flor. aur. pag. 45-
Poſſevinus de Offc. curat. cap. 4. num. I3. An-
gelus Hallenſis Roſar. Sacerd. de ſußfrag. n. gd.

Petrus Ledeſma Sum. par. I. de Sacram. Euchar.

sap. 17. conc. 7. Hieronymus Gratianus de Suf-
frag. anim. Purg. cap. 4. Reginaldus lib. 29. an.
zof. Bonacina de Sacramentis diſp. 4. q. ultinz.
punct. 7. &. 3. n. 4. Antonius Naldus damm. ver-
SoMſan. 2r. Malfeſius Samm. tom. I. trabt. 3.

— ——
—

Reſolutio dubit. de Miſſis pro Defunctir.

cap. 17. n. 26. Filliucius Moral. quæftion. tom. .
tract. j. cap i. n. i4. Homebonus de Exam. Ec-
cleſ. par.1. trabt. 4. cap. I 4. quaæſt. 7126. Martinus
Roa de ſtatu animar. in Purgat. c. 1l. Barboſa

de Oſfic. & Poteſt. Epiſc. par. 2. allegat. 24. n. 32.

Joannes de la-Crux BDirect. conſcien. de Satrif.
Miſſ. q. 4. dubio 2.: conc. 1. & 2. Alphonſus Vega
Summ. par. 2. cap. 25. de Miſſie, caſu I 4. Henri-
cus Villalonus Sansm. 1 heol. Mor. & canon. tom.
I. tract. 5. dificul. 3t. n. 6.
2 Doctoribus his, eorumque ſententiæ, &
doctrinæ favent ſacri Canones, . Et hoc. de Conſ.
Diſt. 1. & c. Ouidam. & c. Cum creatura de Ce-
lebr. Miſſar. *
3 Et pre Doctrina §. 7. Sum. Angeliea verle

Mißa, n. 34. Toletus inftrutt. Sacerd. lib. 2. 6ay.

5. n. 2. Philiarchus de Offc. Sacerd. tom. I. lib. 2.
cap. II. Joan. Baptiſta Scortia de Sacrifc. Miſee
lib. 2. Cap. 2. num. 3. & 4. Antonius Fernandes
Exam. Theol. Moral. par. 3. Cap. j. . 3. R. 7. & et⸗
jam Henriquez. loceſupra citato.
4 Et pro doctrina §.. n. 1. Sum. Angeliea ubi
ſupr. Richardus 4. diſt. 35. princ. 3. quaſt. 3. Va-
lentia tem. 3. in Summ. D. Thom. diſp. 6. quaeſt. .
Petrus Aragon. de quſt. & ur. quæſt. 5S. de LVit.
art. 3. de eblig impl promiſi. Scortia loc. en. n. 4.

,2 a1. 5
r RNN

— —,—

IN

gef nn
tedi
. alele
lega
ſaen Al
Abmn
egeleh
1,Gcon
eſrm
.Ke
GCeEV

te
rt n
erdetml
ohisken
0.
n
5.

rabre

INDEX

RERUM, E T

VERBORVM,

Quæ in hoc Tomo primo continentur.

₰

& Bacus, vide Credentia.
DAbbates non genufielctunt ad
Confeſſionema. 44.
Abbatibusquando data Mi-

— Baculus eorum qualis Ti. 74.

Abhbbas exemptus non nominatur in Canone. III.

Ahblutio digitoruas öacerdotis ſaltem ſumatur à
jejiuns. 160.
Abſolutio Defantcteram quid 141. ditcta eſt ſo-
lemnis Oratio. ibi d. quo ritu. ibid. & ſeq. qua
ratione fit in Commemorations omnium De-
funltornm. 225.
Acerra, vide Navienla.
Acolythi in Evangelio ſtant ſemper. 45. 180. Cero-
ferarii dicti &. ſint pares ſtatura. ibid. non ſe-
dent ad Epiſtolam. 2y. qua ratione incenſant
Sacravsentum in Proceſſione efuſaenn. 191

Aotl io & Canon idem. 34. 3.
Adam Græcé ſonat naumerum. 150.
Adoratio cum genuftexione non prohibetur tem-
pore Paſchali. 22. an unico genu. 115.

Adventas in Feriis exeludit Alleluja. 35. de je-
junio. 39. omittitur Dalmatica cum Tunicella
I4. à quo Adventus inſtitutus. 175. partim
et letitiæ, partim vaœroris ibid. de Quatuor
Temporibus ejinſlem. ibid.
AKnea vaſa quomodo purganda. 250.
Aer, vide Vlzlum ealicis, Manipulus.
Agnus Dei in Miſſa unde 124. eur ter dicitur.
ibid.
Ait Dominus omnipotens, eur in fine Lebtio-
unum, 25.
Alba, Poderis, Tinica, Linea tunica, Camiſia,
Linea Daælmatica ſunt idem. o. poſßs Anii-
Cum Romani eam induunt, Ambroſiani ante.
ibid. quomode vefienda ibid. quia ſigniſicet
allegoricè 36. anagegies. Z7. woraliter. ibid.
ferwa &nſäen-, 244.

Albus color quid ſignificet. 47. quando & cur
adhibetur. ibid. ëtianz in Feſto Sigmatum S.
Franciſci, ex novo Decreto. pisa.
Alcuinus aubtor Miſſarum Eotiuaruns, quo-
eods. Z. 226.
S. Alexander Fapa decrevit leælctionem Epiſßzolæ
& Evangelii in Miſſa, 21.25. Aucbtor eft Qui
pridie. 14. Unde & memores. 15. Paſſiones
Iuſſie legi n Hebdomada majori ordine qus
ſeriptæfuerunt. 1b. & aquam ſale miætanme
benedici. 27.
Alleluja ande. 26. quid ibid. cur immutatum.
ibid. tra tempus Paſchale à quo dici juſſum.
ibid. gewinatur poſt Epiſtolam. ibid. quan de
ovsittitur. 27. in faunere Defunctorum diceba-
ar. 1739.
Almutiæ cum Planeta vel Plaviali non debent
deferri. 2. neque poni ſayer Altare. 60.
Altare quid 76. aunde ibid. 4 quo primum ibid.
sur lapideum. ibid. conſecratum. ibid. orna-
tzum pg. ubi celebravit proprius Epiſcopus, ge
ibidem celebretur eo die. 6s. nec ubi Papa 61.
nec ubi Legatus. ibid. Altaris oſculum quid.
5&7- in medio fit, non in altari. ibid. neque fit
hignum Crucis cum manu ſuper eo ibid. cur
ante orationem illud fit. ibid. Altaris cornu ſi-
niſtrum dextra pars dicitur, & à contra ibid.
Altare novies oſculatur Saterdos in Miſſa re-
gulariter decies ad ſumvium. 13
Altaria quando nudanda. 1g2. quo rita. ibid.
Altaris Dedicatio. 22. Altari conſecrato aſſiſtit
Angelus. y- 227. Altaria plura in Eccleſia
conceduntur 226. nen eſt aſpergendum, ſi in
eo expoſitum eſt Sacramentum. 234. Altare
privilegiatum pro defunslis. 10.176.
Altaris incenſatio quid 9o. 9t. initio Miſæ. ibid.
Altarinas forma. 2 4t. qua ratione mundanda.
249.
Ambo, vide Pulpitum.
Ambroſiana Miſſa Græcis veſtigiis firmins haret
quam Romana. 147.
XA 2 S. Am-

Inchex Rerum,

§. Ambroſius compoſuit Gradnalia. 2.
auctor dicitar Pax Domini 24. item Praco-
nii Paſc halis. 204

Amen in ſine Orationis quid. 24. à quo ibid.
Amiblus zid. 70. Varia nonzina. ibid. non eſt
Orale. ibid. & ar in medie eius ibid. quid ſi-
ghißicet allegorice zé. anugoslcé7;. moraliter.

76. fornmzd ejnſaem. 244.
dumpnllà, Hämznlæ, Gemelliones quid. 6o. earun
forma. 241.
nis,la Vini eſt. 60.
Amyplum non eſt triticum. I2.

atolzeten, vide Amibstus
. näcletus Aucitür aukttor Dominus vobiſcum
17. Pax vobis. 97.
IJnalogium, vide HH .
Anaſtahus Papaſtare juſſit ad Evangelium. 43.
S. Anäreas sur nonznätaus in Oratione Libera
nos. 123.

angeli omnes in Præfatione quonrzodo nominan-

tar. 323. cur ante conſecratisnem. ibid. zWſi-
Ktunt Altaribus conſecratis. z. aſſiſtunt
Miſſe. yVlI.
Aungelicus Hymnus, vide Gloria in excelſis.
mim. etta, vide Palla.
Annututs anrens g., henedistas. ibid. E Conalis
quid. ibid. in qgo digit ρſtαaαρͤι.Ü bid. qua-
14 gemizia decogancss ibi. é;uſdem Eignificäa-
tio⸗ 5I. . quibius vetitus in MWiſa 7a. forma.
246.
Aunnasniiationis B. V'irginis Feflum quomodo ce-
lebrandunz in 15 Heh domraata mäjore. 21. 222.
Antimenſe, vide Ara.
Antiphona, vide Peronks, Tarchoate inchoa-

tur flexit genibuns. 234
Abtifttis nomine an vocetur in Canone Genera-
lis egilas en. III.
Ant tipa Corporis Chriſa, quid. vei.

Dpe. vide d. erra.
Apeſt Zolorum 'otiva WMißſacur excladi Oratio-
nem A cunctis 22. Apoſtoli auttores Mmni
Angelici, 77. eoram mtolun mitio erat in
gſu in Miſſa 29. iidem jnſſerant ſtare ad E-
vangelinm. 13. eorum vetiva Wiſſa cur in
FKeria quarta. 7.
Applicatio ſacrificii qaa. is. I12. dividi qualiter

& Verbor um.

non poſſit, 172. 173.: incerta prohibetur t. au-

ticipata quæ liceat. ibid. pendet à Pralato
petinus in Kegnlaribus.12. qna ratione ſecun-
dadie Wvembris. 225.
Aqzna in Calicenm Pendonde curlenedictar. 3.
infunditur ibid. quanta ibid. in Miſſa defun-
btoru m non benedicitur. ibid. an convertatur
in ſai nguinenmr. 1.
Aquabenedièta Gincenſam circa defanttos ſunt
correlativia cjſcenm beneslibtio.z3. cum
ſale. 233. quo anbtore. ibid. qui Fectus, quiri-
zus ibidl. in Domi mica, ibid poft Tertiam aſper-
ſio ecinſalen. 234.
Ara gate 3 rz. tabula itineraria ibid. viaticum.
ibid. quante eſſe debet. ibid. Antimenſe di-
citur yz. quanao compreſſas eſt Ara nimins
uſus ibid. non eſt ſapponenda Sacramentoalti-
us in Altari expoſito. 2lé6. forma ejnſdem.
244.
Arca illuſtrationis, vide Pyxis.
Arcula ad ſputum apud altare.62. quonzode pur-

ganda. 249.
Argentea quomodo mundanda. ibid.
rmarsolzen. Sacramenti, vide Tabernaculam.
dArundo ſerpentes necat. 200.

Dperhis s circa Altare & perfonas qua ra-
tione fiat. 23 4. Lirca res enedicensai. 233.
W Mensli i, ro debet amovere librum in Altais
incenſatione, 9. in Canone quid agat. 110. 1n
danda paceé quid, 131.
dAttentio ad ea quæ leguntur qualis 4 .
S. Angnſt inus ausker Preconii Paſchälis, 204.
iten: Orationis pro vivis & defa ndtis, 230, 6-
Juſäen Mitræ & baculi rma. 2ðð
Aurichalcesſnpplex quemodo mundaända. 249.
Dorztr Igium circulars; vide. Mitra.

F
Acnlus poſtoralis, virga, pedum, fernla,

capuita, cavibnca, cambutta, idem 71t-
eia, 1do bartes tres, ibid. Egnift 2cuat9: 7. 77. qna
mann Secainy, & quomodo, 3z. forma. 245.
Bacnlus Adhatiälis veln, Büket, & cur. I. 734.
Baldachinnze, unebella, mappi. 1.2 Ju er Aita⸗
re, . qsoνοαο hbeft nt Agtr ibue, 2d
in

al
Palehe,
cha’
Ham
Oar
liber
MMe
Penecic⸗
bi.
Penedie
Penedil
4 fe
ni⸗ 7
Beuedl
Senedl.
unr
.
ſue
lline
Deneli
Si
leen
uti
le/
mnbe
in,
leſin
n
19
KNer
Deredic
uana
enelli
lilen
inetn
Per
iu,
huni
3 Nntfee
1a

dur lei

Uenne
1 Ml
Ctine
Nehenn

CANdentn

4lgnre

,1
AN
AkiNR

„
4

Pid
IDict, Mene
D N„

Antlmene
1 A&O I
NAReRNN

N

Vüerntn

ginA
1n

1
ali
lhirn
4
AAtt
Stts

un ſ
t14 n⸗
.77 4

, .
6% v1† (,1
NT.JG

FeNA
.

4
7

Index Rerum,

in Proceſſione, 191. ejusdenz forma. 24 8
Balthens, vide Cingulum.
Raptiſinus quid ſigniſicat. 206

Barba ſpeciebus vini aſperſa, quid agendum. 164
& Barnabas cur in Canone poſt rephannm. 120
d. Bartholomaæus cur nominatur in Oratione,
Libera nos. 123
Baßlica, vide Eccleſia.
Benedicamus Domino cur ʒb: quando dicendum.
ibid. verſus Altare digitur. 133
Benedieite omnia opera, &c. in fine Miſſæ. 137
Benedicti à Sacerdote ſibt formam ſignum Crucis
à fronte ad pelttus in fine Wſſe, 156. eteam Wi-

niſtri. 138
Benedictio an à Chriſto fatta ſegno Cracis. 114

Benediblio, 232. origo, Ibid. Epiſcopalis 4 quo, &
quo ritu, I39. Sacerdotalis in fine iſſæ unde,
37. quorita, gy. non datur præſente Epiſoopo
hEine licentia 136. petitur à Papa ſolnm ante
Miſſanz à celebraturo, S3. non datar benedi-
êtio conmunicatis intra Maſſeimz. 130
Benedibliones Palmarnsee, Iö'p. Candelarune, 219.
& ſeq. Cinerum, Iöz. Cerei Paſohalis, 204. in
bac non poteſt addi women novum Principis, ib.
Fontis Baptiſmalss, 2ob. inc enfi, 59. ſponſorum,
229. à quo hac juſſa, ibid. bHabitus Sacerdotalis
pro benedictione, 232. ritur, ibid. benediktio
diverſarum reruns, 23. Gc. aquz, 232. &.
veſtium Sacerdotaliunz non poteſt deleri ab E-
biſcopo 67. an ſub mortali benedicendeæ, ibid.
4 quo benedicendæ, ibicl. an interrogandum

fer de benedikxtiene. 161
Benedictus qui venit, &c. à quo additum, 33.
quands cantatur in Mißſa ſolemni. 110
Benedictus Ill. juſſit Romæ diei in Miſa Sym-
bolum Conſtantinopolitanum. 29

Birretum ne ponatur ſuper Altare, 6o. nec ſie-
per WMaſale, neque ſaper Calicem; 67
Birrus lavcernus, vide Mozetäa.
S. Bonifacis Epiſcopi & Martyris de Sacerdoti-
bus & Calicibus praclara ſent entia. 65
Bonifacius I. juſſir dici Gloria in excelſis in Cœ-
na Domini. 189
Buccelte, vide Particulæ.
Burchardus ſorepht ordinem celebrandi Wiſsa. 2
Barſa Corporaliun dicitur Pera ob. qualis, ibid.

& Verborum.

an ſit benedicenda, 6 r. in ea Corporale omni-
no geſtandum ad Altare, 66. forma ejusdem.
244
C

Dtleſtinus l. Author Iatroitus, 16. Tra-
ATus, 27. Gradualz, 27. Offertori, 32.
Commnnioniz, 36. Pſalmorum ante A1. ſ-
r. 64
Cerimoniale Congregationis S. Pauli à quo bt.
quaauthoöritäté editum. ibid.
Carimoniarius quoloco procedit in Miſſa, S2. A-
bi fKare debet in Miſſa, ibid. aſſifit ad li-
brum. 11029
Calcei in pedibus Celebrantis & Miniſtroruns
manndt ſint. 67.68
Caliga quid, 2. ſandalia, ſoleg, ambagi pecut-
Us, Oauespagi, Cäampobi, idem ibid. ſignificatio,
7J. & 7éb. ſorma. G 248
Calix aunde dilttus, 64. argenteo uſias eſt Chriſtus,
ibid. alter er Agatha ab eodemz adhibitus, 1-
bid. varia eius zomina,6z. lignens in uſu erat,
ibid. viirens, ibid. argentens & aureus, ibid.
à uo, jbid. non greus, nec ex aurichalco, ibid.
Hanneus potiks adhibendus, ibid. otangularis
Jormaæ fuit, ibid. cum imaginibuas in eodem, i-
bid. cuns nomine Epiſcepi, bid. Cemmatus, i-
bid. cum captula, ibid. conſecratus, ib. quam-
diu durat conſecratio, ibid. àlatere Hoſtiæ lo-
cabatur, oy. cooperitur ad cautelam, 104. Je-
mel ad myſterium, 121. élevatio Caliciz, 117.
recentior quam Hoſtiæ, ibid. Ezlatus calix
quid, Sor forma eusdem 24,. qua ratione la-
vandus. 249
Calliſtus quomodo Author Quatnor Témporam.

. . . 175
Cambagi, vide Caligaæ. J 72
Cambuca, Camtutta, vide Baculus. 74

Camiſia, vide Alba & ſuperpellceum.
Campana, o. varia nomina, ibid. quid, ibid. à
quo, 60. cjs benediltio, ibid. qi eam pulſat,
qua veſte induendus, ib. ad quid pulſatur, ib.
quando ſileant, 15g. ne pulſentur aliæ in Sab-
bato ſanbto ante campanas Cathedral. Eccle-
ſiæ, 207. neq; in Diœceſi ante Parochialem. ib.
Campanulæ pulſandæ Author in WMiſſa, 116. qua
K& 5 ra-

ratione pulſatur ad Sanctus, 106. t0. ad eleva-
tionem Sacramenti duobus modis pulſatur,
116. qui congruentior, ibid. in Miſſa ſolemni
pulſari poteſt cum campanis majoribus, 115.
ro communione populi an liceat pulſare. 125.
Campobi, vide Caligæ.
Candelabra à quo, yg. quid, ibid. quomodo collo-

canda ſuper Credentia 92.
non ulta ſex in linea in Altari 859.
forma eorumdem. 24.

Gandelæ ad Wiſſam neceſſariæ, 79. quid ſignifi-
cent, ibid. an ana ſußſiciat. 'g. an ſebacea,
ibid. ne ſit in numero ſuperſtitio ibid. ad ele-
vationem Sacramenti una aut duæ ardeant,
ibid. canthari ceroſtati qui ibid. quo ordine
extinguantur in Altari pof WMiſſam 137. in
Miſa Defuncteorum quales 140. quando à Cle-
ro accendantur, izxi. sum Crace proceſſio-
nali. 111. YI.
Candelarum benediltis à quo 219. G&c. ad quid
ibid.
Canonici tenentur ad cantandam Miſſam de die
nt lucrentur diſtributiones, 5. neque poſſunt
eam omittere ob Miſſam Votivan, ſou pro
Defunctis. ibid. zeque poteſt introduci con-
ſuetudo in contrarlum, ibid. parati ad Con-
feſſtonem ſtant in Miſſa ſolemni. 144. Miſ-
ſam eelebrantes ſolemnem an poſſint pro alis
ſacrificium offerre cum ſtipendio. 170.
Gunonis varia nomina, 34. 35. quis auctor ibid.
Cænonis altio prima quinque geſtus continet,
1o. imaginem Crucifixi ſecum habet. ibid.
dcipit à I. ibid. CGracis ſigna quinquies quin-
que in eo fiunt, ibid. expoſitio Canonis lite-
ralis. 149.
Cantare, & dicere Miſſam iden, ſapiis, 16.
Canthari ceroſtati, vide Candelæ.
Cauticum trium puerorum sur omittitur in Sab-
batho Quatuor tempornm Pentecoſtes. 214.
Cupitola vium qttid. 15.
Cappa, vide Pluviale, & Planeta.
Caæppella quid. &l. nomina varia. ibid. Cubica-
Cappellani unde b. qvales Miſſas celebrent in
Eskleſiis Monialinm non Rontagorum. 7665.

Index Rerum, & Verborum.

Capuita, vide Baculus.
Caput apertum in Altari, 9. & qaando liceat
uti pileolo, ibid. quis diſpenſet. ibid.
Ceracalla in Clerico quid. ”5.
Cardinales ubique juriſaictionem quandam ha-
bent, &3. quid ſervandum coram eis in Mſſs

privata. ibidem 56. 12. 136.
S&. Caſſius qua hora celebrabat. 59.
Caſula, vide Planeta.
Catechixare quid. 207.
Catechumenus quid. Pid.
Celebritas, vide Feſta Sanblerum.
Cellula, vide Miſſæ locxa.

Cereus Paſchalis tur à Diacono benedicitar 203.
quid ſiguificat, 204. aliud nomen Principit ad-
di non debet, ibid. quibus diebus ardet. 205.
Cer of erarii vide Acolythi.
Chariſſimi cur initio Epiſtolarum eEeñi.
Chirothecæ, G manicæ, 73. ſegnificatio 75. 77.
fornia, 24.
Chorus, quid gg. varia nomina, ibid. arceantur
laici ab eo, 32.

Chriſti virtates in veſtibus Epiſcopi denotantur
77. eiuſdem vita & mors ordinate in Miſa

repræſentatur. 141.
Chriſtus an ſigno Crucis benedixerit Hoſtiam, &
Calicem, II4. in œnatoria veſte inſtituit Eu-
chartſtians. 46.
Chriſtus natus die Dominico 126. unde vemiet
ad udicium, 94. in Cruce reſpiciebat occa-
Jum, ibid. ſabditur sacerdoti 19. templum
eſt quadraginta ſex annis inſt auratam. I0.
Ciborium parvum, vide Pyæis.
Cidaris, vide. Akitræ.
Cinbcticulum, vide Manipulut.
Cineres quid iöS2. quo ricu diſtribuuntnr. ibid.
& ſeꝗq. .
Cingulum, Tona, balthens, idem 7o. benedi-

cendum eſt, é. quando amittitur benedilti

ibid. ſignificatio anagegica 25. allegorica 76.
tropologica ibid. forma eiuſdem. 24.
Cingulum brachiale, vide Manipulus.
Clavis Sacramenti in Feria . Cena Domini us

& Clemens inſtitnit veſtes ererdaah ,
.Peir!

j.
nn
Cene
el
Chche
Cice,
Ce
lele
Cle
Cenal
Cenal
Clle

Clm

.

Fa
(int,
Limm

Comm
1
Cumm
lan
bumm
uin,
Com
Cvyn
a.
Cnm
m
H

n
Nr
tur
liy,
6
P

6 ſtuthhin

.

6n Ngln
raneun

Vheulcten
menlyrgt
alu gt

n
Efucn

s,ibid

Grlirc:u

rnt s
nefengfen

9,f. Mn

Npili
Arilig M
igumin
1,

.
yhuunn

Men/ 1
nttiarku
7,.
.
ußplli
¶nd Ne

3
4

4
1
r

S=

eent

Index Rerum,

B. Petri 4é. lavari Corporalia in proprio vaſe-

62. dicitar aublor initit Canonts, IIo. item, Do-

minus vobiscum. y. Benedictionis frugum. 235
Clement I. Aiviſit Wiſſam abeneaictione can-
delarum in Septuageſima, 220
Clocha, vide Cumpana,
Codo, vide Campana,

h Cœna Domini Hjmnus Angelicus, à quo ö. an

celebrari poſſint plures Wiſſaæ. 1g9o. Communio
Cleri faciendæa. ibid.
Cæœna pura, vide Paraſceve.
Cœnaculum, vide Eccleſia.
Collegiatæ Eceleſiæ onus, 167. Collegiatæ nomine
non veniunr Eccleſiæ Regularium. ibid. &
169

Colores veſtuem quinque 46. mutatio Colorum,

qua regula fiat, 0. quando &pit, 46. color ca-
Kaneuns in uſu, quis ibid. quis color in Feltis

Translationis, &. 47
Cuome, s. Hieronymi quid. 25
Commeemoratio Sanéterunz in Canone cur. 114
120
Commemoratio vivorum & Defunkétorum in
Miſsa qualis. II & ſcqꝗ-
Commendatario non datur liber Evangelii oſcu-
landus. 97
Gommiſſionis peccatuns in Miſſa majus eſt quam
omiſſioniz. 16 5
Commune Santtorum quid. 224

Communicantes a quo n3. quandovariatur3p.
aliquando dicitur ſine ſna Præfatione, ibid.
quid ſigniſicet. 150–*

Communio quid, z36. quo, ibid. quando cantan-

da. ibid.
Communio Sacerdotis neceſſaria, 126. quando-
populi eſt facienda, 129. non eſt danda pars
Eoſtiæ, qua aliäs ſuperſit, cuicunque, ibid.

danda eſt in ore, ibid. manus communicandi

qualiter componendæ, ibid. quibut diebus
communicandum, ibid. an major gratia ſub'
utraque ſpecie quàm ſub altena ſamenti de-
tur. 127

Communia Cleri & populi in Miſſa ſolemni, 132:

Cleri in Cæna Domini, I9o. à quo bæc inſtituta,
ibid Rolam aſſumant Sacerdotes, ibid. 132. non
in Paraſceve zot. an quulibet alios communi-

& Verborum.

care poſſit. 129
Compagi ,vide Caliga.
Concilia de ritibus habes in proprio Iadice.
Concio peſt Evangelinum, vel Smbolum, 1oo. Stota
Ceneonatori datur, Zl. non Komæ, 100. pra-
mittatur lumen bonæ famæ & bonorum ope-
runms, gg. ubi Celebrans concionaturus ſode-
at, 1ο. qus habitu ntatur, ibid. ſignat ſe i-
nitio Concionator, ibid. auditores ſta-
bant, ibid. pro Defunctis Concio poſt Miſ-
141
Confeſſio, vide Ecclefta-
Confeſor quid, 22 4. nulla mentio Confeſſorum
in Canone 3. quando cœpta eorum Feſta.
ibid.
Conſeſſoris inopia quæ dicatur. 15
Conficor Deo, Oc. à quo, ?r. nullius Sankti ad-
dipoteſt zomen, præter ſolitos. ibid.
Conopeum Iabernaculi quale. 62.
Conmecratio Altaris quamdin durat. 56. 57
Conſecratio pro benedittione quandoque ſumi-
tur. 80
Conſecrationis Euchariſtiæ debitus ordo quis, 13.
an omnia verba formarum neceſſaria, 156. ar
quinqus verba in prima forma. 115
Contactus rerum ſacrarum quibus vetitus. 65
Corona clericalis quid ſignificat, 68. Variæ for-

mæ. ibid.
Corona auvcvrdotalis gloriæ, vide WMitra.
Coronides ligneæ Altaris prohibentur, 57

Corporale, & varia nomina, ö6. quid, ibicd. à quo,
ibid. qua materia, ibid. plicaturæ ratio, ibid.
ſignificatio, ibid. enedictio, ibid. 63. non tau-
gendum ab omnibus, ibid. nec in vaſe commu-
ni lavanduna, ibid. einsdem crux auu pilbta
quam päartem reſpiciat Altaris, So. non etra
burſam circumferendum, 6b. ad Altare fer-
tur poſt v. Et incarnatus eſt. oo. forma Cor-
Pporalis, 2 4 7. qua parte anni amylo imbuen-
am. L 250
Corporis Chriſti templum eb. annis ædificatum,
& quomodo, 15o. ejusdem Feſtum à quo 21. in
eius Feſto deferatur manibus, non humerie, i-
bid. Proceſſionis ritus. ibid
Cotta, vide Superpelliceum.
Credentia menſa eſt, S&a. qualiter ornanda, ibid.
qua

Index Rerum, & Verborum.

qua in ea locanda, ibid. forma ecinsdem. 244
Cruce in veſtibus Sacerdotalibus a quo, 20. in
quibus, ibid. eoſoulandæ. ibid.
Cruces velandæ quando, 1S. gennfleltendum ei
quæ in Altari mjori eſt a quibus, 5z. in tri-
duo ante Paſcha alb omnibus. 192
CGuacißxi imago ante Canonem, 110. & in Cruce
Altaris. 5S8. &c.
Crucis ſignum ante omnem altum, 64. fit mann
dextra, ibid. Plena mann, ibid. a ſiniſßtra in
deatraz, ibid. qum invovatione Trinitatis,
ibid. ſiniſtra abi locanda, ibid. fit ad Iatroi-
tum, 5. in fine Hmni Angelici, ⁵. Smboli,
97. ad Evangelium,initio aé. ſuper oblata, 104.
quomodo formandum, non per quatuor pun-
cta, ibid. in fine Sanctus, iob6. in Canone fonma-
tur quinquies quinque, 1l0. 111. bis & ter, ibid.
poft conſecratienem cur fiat ſigunm Crucis ſau-
per ſpeciet, g. deſcripiæ à Craſſo ad ea Per i-
pſum, Gc. non probatur, 121. Cam Patena quo-
modo ſiat. 12
Crux pectoralis, Philaléteria, Encolzium, idem
72. 73. ſignificatio Varta. 75.76

Crux Proceſſionalis à quo tempore indutcta, I.

ucaem imago quam partem reſpiciat, ibid.
141. à Subdiacono defertur, ibid. cunz vele a
KRegularibus. SI

Crux ſuper Altare ſit, s. beneditta, ibid. aurea

fuit apud antiquos, ibid. altior candelabris,
ibid. qum imagine Cruciftxi, ibid. etianz in
Altari ubi aſſervatur jugiter Euchariſtid, i-
. O
bid. & abi on CGrucifixum repræſentat, 9.
eidé cur inclinatur, ”b. dum incenſatur quan-
do ſedet Chorus, 4. eiusdem forma. 245
Cubiti ſuper Altare in conſecratione & conſum-

ptione Euchariſtiæ. 126
Cuſinus, pulvinar, ſub Wißali quid, 9. ejus for-
ma. 246
D

Almatica ubi primò inventa 72. Diaconis
Mdata, ibid. erat habitus Sacerdotum, 3.
eges eà ufiſunt, ibid. Diaconorum Romano-
rum tantùm veſtis, ibid. eurdem uſus, ibid.

Pecteralis Tunicula dicta, ibid. jucdem for-

ma, ibid. ſegnificatio, ibid. non adhibetur

diebus lulctus, ibid. forma ejusdem. 13. &

245

Dalmatica Epiſcopi, quid, 3. ſognificatio, 7,. 7s.
forma.
S. Daniaſas inſtituit Gloria Patri in Miſa, 17.
approbavit Comiten ſantti Hieronymi, 27.
inſtituit Alleluja in Miſſa, 26. Symbolum
Conſtantinopolitanuz 29. præſertim in Feſtis,
Angelorum, zo. Confeſſionem ante Maſ-
ſans. 8 5
Dedicatio Ecclefiæ quid, 225. dà quo Feſtum cum
Olctava, ibid. Dedicatio Altaris, ibid. & quid
Defeltus in Wiſſa quando collelcti in Miſſalutye.
in pane, ibid. & C. vino, I54. forma, II. inten-
tione Miniſtri, 157. dAiſpoſitione animæ, 1j5.
inopia Confeſſarii, 179. neceſſitas urgens quz,
ibid. Aaſèeſttione corporis, ibid. 6o. miniſterie
ipſo, 161. G& ſeq.
Pro Defunctis in Calendis orandum: 9. Feris
ſecunda, ibid. nen tenapore Paſchali Miſſa de
Requiem, ibid. ſepeliendi cum Miſſa, ibi.
etiänz in Domini is & Feſtis, 10. quid, Rin
Paraſceve aut in Paſchæ die ebeunt, 9. An-
niverſaria dies, Io. tertia, ibid. ſeptina, II. tri-
gelima, ibid. Miſſæ S. Gregoru quæ; quomo-
do dicendæ, II. non Miga de Requitem in iis
diebus quibus Feſtnn Duplex, 1o. nec iis qui-
bus de Duplici non poteſt fieri, ibid. telera-
tur in quiburdlam caſibus, ibid. de vivir in
Miſſa Defanétorunz nula mentio, I4. Peſt
Primam vel Nonam Miſſa cantatur, 40.
eorum memoria in omnibus miſſis, ig. mul-
ta omittuntur, 129. quando Concioſit haben-
da, I41. candelæ ad Evangelium, elevatio-
nem, & al ſolutionem, 140. 141. Oratio Fide-
lium altima ſemper. 10
Defunkctoe Papa, Cardinale, Epiſcopo, cur pPi-
ma dicitur miſſa, 231. an pro Sacerdote ea-
dem ibid. in die tertio, & propradidtis us
miſſa 5 ibid.
Defunltorum in Purgatorio preces pro vivis non
javant, y. cadavera oſculabantur antiqut,
142

248

541
ibia
Defen
lori
nem.
ſer,
Mud
ahe
ſicd
Dog
n
Gi
Mort
M
Diaton

Duem
unt
taye
en⸗
nar
je,
u
jer
bic
ob.
len
tion
tio⸗
cu
n,
ha
lee
1e
h

ze
Dier
Din
De

bil ule
i zn le
tllen

Par 1 N.

6106.
1,
.
Orgertmuk
ſnen u

1,,,, N
hleltier

7

4

bic NN,
Nr udin l

1 ieh.
4 6 *e

icunen,
niN
ukelian,0
„ 4

ltli

5 ſtpun,
un

prels n
Audumn

Index Rerum
142. aſerguntur & incenſantur, ibid. & cur
ibid. benedicitur incenſum. ibid.
Defunltorum Miſſæ imitantur triduanam Chri-
Kiſepulturam, 139.140. 230. Latroitus, Offer-
torium, Communio ſunt ertra ritum commu-
nem aliis Waſſis, ibid. in Defunlktorum omni-
um Commemoratione quibus applicandum eſt
ſacrificium. 22
Deſunlctoram oratio generalis in Miſſa de vivis
habet penultimum locum, Iz. in Miſſa De-
funttorum ultimum. 10
Deo gtatias ande, 2.. cur in fine Epifolæ, ibid.
quanao non dicitur, ibid. ur in fine Miſſaæ, 36.
cur in ſine ultimi Evangelii. 136
Devotio cum præſumptione in addends aliquid in
Miſſa lethalit eſt. 166
Diaconi Alba, Amilétns & Cingulum à quo da-
ta fuere. 52. Sola item. yy. qualis. ibid. aſſu-
mens Solam Diaconus eſeulatur Crucem.
ibid.
Diaconus & Subdiaconus quando pares proce-
dunt. 52. & unus iten, poſt alium. ibid. ad Al-
tare quando pares. 92. & unus poſt alium, 91.
genufiedtit Cruci Altaris, S2. non diducit
manus ad Oremus, üb. non oſeulatur Alta-
re, niſi pro pace. ?9. non reſpondet Sacerdoti
quæ à choro dicuntur, 9. orat, oſeulatur ma-
num Celebrantis ante Evangelium, 99. an
peccet cantans Evangelium peccati reus, 1-
bid. eius eſt calicem componere in Altari,
106. tradere calicem Celebranti, toz. cum eo-
dem offerre, ibid. elevare pyæidem in obla-
tione, ibid. retinere pedem Calicisz in incenſa-
tione, Iob. nulli laico dat pacem, 132. Miſſalis
cura illi magis incumbit, I3 4. benedicit Cere-
um Paſchalem, zoz. incenſat alios, 1o9. 4qa0
ordine, ibid. alia munera in Miſſa, in tota
ſecunda Parte. ejusdem munus in Proceſſio-
ne ſanctiſſimi Sacramenti, 143. 190. 191. in a-
ſperſione Aquæ benediltæ, 232. in benedittio-
ne Cinerum, Candelaram, Palmarum, vide
in (uis locis & titulis.
Dicere Miſſam ſignificat cantare.
Dikcterium, vide Pulpitum.
Digitorum, pellicis & indicis exterſio ad quid,
Tozaz. d.

168

„& Verborum.

114. junktio, 11r. ablatto veno S&ana fir, Jey.
extra miſſam cui danda. 160
Diptychi quid, n. Depryeha. ibid.
Diſpoſitio animæ ad miſſam, 15b. corporis. 159.
Domine non ſum digna à Monialibus non debet
dici. 129
Dominica privilegiata occurrens in die octadvα
duas tantàm habet Orationes. 21
Dominicæ præconia, 217. cun nulla omittitur, i-
bid. Gaandete & Lætare cum Dalmaticis, 1.
Vacans quæ, zé6. Vagæ quæ dicuntur, 129. poſt
Epiphaniam quale Offcium Dominicarame,
1755. 179. in Quaarageſima, 15. poſt Paſcha,
2n. poſt Pentecoſten 217. in Nona poſt Pente-
oſften cur Evangelium legitzær de deſtrattio-
ne ſeruſalem, ibid. Dominicæ Palmarum va-
ria nomina, Iöp. Domeinica tertia zenſir pre
Communione. 129
Dominicale, vide Linteum.
Dominicum, vide Rcoleſta.
Dominus vobiscum ande r. quid, ibid. ante E-
vangelium, 26. poſt symbolum, 32. diviniſſi-
ma ſalistatio, 92. cur extenſis & ftatim jun-
ctis manibus dicitur, ibid. ſeptem vicibus in
Miſſa, ibid. ter non verſus populum ibid. bis
in ſine Miſſæ, I133. Dominus, non Deus, dici-

tur. I5
Domnus & Dominus diſferunt. 99
Dona nobis pacem à quo. 124
E 5 4

Eæec⸗ Collegiatæ onera, 167. tenentur ad du-
as Miſſas cantandas, de Feſto, & de Feria,
165. abi ſunt Canonici, ibid. Eecleſiæ Regula-
ris onus minns eſt. 169
Eccleſiæ præcipuæ quæ. 54
Eccleſiæ varia nomina. 225
Eleemoſynarum arcunlæ pro Miſſis amevenaæ.
174
Elevatio Hoſtiæ & Calicis quia, 115. Kenuftelbtitur
ab omnibus.
S. Eligius author benedictionis Candelarum. 219
Encolpium, vide Crux pectoralis.
Enim in forma à quo additum, iir. omiſſio letha-
1.1 Eyphod

Index Rerum,
Ephod. bal, vide Rorhettum.

Epiphania V'igiliam habet fine jejunio, . continet
uatuor miracula, 1/5. in ea annantiätur Pa-
ſcha, ibid. habet Octavam. ibid.
Epiſeopi Vicarii Apoft olorum, 31. Catholici, id
eſt Romanæ Eccleſiæ, ibid. eorum veſtes, 22.
Dalmatica ufi de licentia Papæ, 73. ſignifisa-
tio veſtium anagogica, 75. tropologica, 76. in
Eecclelis KRegularium andiunt Miſſam ut in
propriis, 3. quinam in Canone nominandus
Epeſeopus IUII. ter benedicit populo, 136. Pro éo
tenetur aliquando applicare Sacrificism, 172.
anniverſaria dies reationiz Natalis dicitur,
225. colenda, ibid. tam eletctionis quam conſe-
crationis, ibid. quæ WMaſſa, quo ritu, ibid. Con-
feſſio, oſculun: Evangeli, & beneditétio coram
Epiſcoyo ſant correla iva. —137
Epiſtola quid, 27. à quo juſſa legi. ibid. Pauli, A-
paſtoloram & Prophetarum, ibid. per annam
ordinavit Epiſtolas S. HMeronymus, ibid. de
novo Teſtamento in Dominicis, ibid. à quo le-
gitur in Miſſa ſolemni, 92. 95. uo loco, ibid.

* .
cur auté Evangelium, 2. Letor ecam can-

räat. 9⁵
Et cum Spiritu tuo quid. 92
Et incarnatus eſt quando in Miſſa ſolemni, genu-
Rectitur. 45
Et pro vel in Rubricis. 156
Erit frmamentum in terra, Pſal. 21. explica-
ar.* 11
vangelei coder in Conciliis. 29
E- vang Iiſtæ cum Apoſtolis comparantur. 30

Sangelium in fine Miſſæ unde, 37. qalé, 1bid.

& ſeq. & cur, ibid. ritus eiusdem legendi. 127
Evangelium quid, 25. quo legi juſſum, ibid. paræs
MWiſſe præcipua, ibid. caput ommnium, qua ſunt

in Mliſſa, ibid per annum aiſtributa Evange-
la à & Hieronymo, ibid. in ſine Eangelü va-
ri reſponſionum modi, ibid. ad Evangelium
FKatur, 43. ad Aquilonem legitur, g. benedi-
&io antequam legatur, 96. oſoulum in ſine, i-
bid. a quo oſenlandum, tbid. ſiplures Praælati,
4qoοa ibid. i nalαwenr nullus oſculatur, i-
bid. quando, ibid. quao ritu, ibid. an à laicis, i-
bid. an à Licario Apoltolico, 97. an a Com-

& Verborum.

mendatario, ibid. Iuminaria adhibentur &
thus, 9g9. in edito loco cantatar, ibid. Tribunah,
Ambo, Pulpitum dicitur, ibid. Evangeli
textus incenſatur, ibid. contra Altare ver-
Ins populum quid, ibid. rurſus de eſculo in f-
nc. 1700
S§. Evariſtus Benediltionis nuptiarum anthor.
229.
Euchariſtia latens adoratur, non nifi patent in-
cenſatur, 91. datur cum temperatis epulit,
1o3. an atraque ſpecies canſet majorem gra-
tiam, 127. quando infunditur gratia m ſum-
ptione, ibid. reſervanda pro infirmis, & re-
novanda, bid. poteſt diſtribut a quocunque

Celebrante, & quando, 129. K remaneatin
in Altari in fine Miſſæ, quid; 3 Proceſier

ne deferenda manibus, non humeris, 21. Ve-
lum prohumeris quale. 245
Euchariſtia Hierarchica, vide Smbolum.
Eulogiæ, vide Oblatio.
Euſebins Papa decrevit Cerporale ex lino. 66
Puiychianus anbtor Offertori, za. benediétienis

ſrngum. 25
Exrcommnnicati Miſſa mindks valet. 55
1 . . X
Exultet jam angelica a quo compoſitum. 205
FP
DWcere ℳ. ſacrificare. òè
Favon, vide manipulus.
S&. FPelicitas ia Canone quk. 120

Felix I. decrevit Keliquias SanRorum in Alta-

ri. B Ié. fin.
Felix IV. Dedicationen Eccleſia juſſit, 227. G
anniverſarium diem conſecrationis Epiſce-

pt. 22⁶
Fœminæ non miniſtrent miſſæ, 25. in Ecclefia ſe⸗
dent in parte ſiniſtra. 09
Feria ſecunda tentatus fuit Cbriſtus. 15
Feria tertia Chriſtus Baptizatus. 15!

Feria quarta cœpit Chriſtns jejnnium ſuum. i-
bigd. traditus fuit, 12 . eunio ideò deſtinatur;
ibid. . 1855./59
Feria ſexta Magi adorarunt Ebriſtum. 175
Feriæ quartæ Dem. 4. Quadrageßima miha eſt
Seratinii. S=ð 4
Ferle

Peris
ul
Eru-
lerie.
nſe
Erula
l Eeſt
G10
Has
fas
ln
Aa

fhocn

Pledtn
Di
Hurer
Laut
Eyma
Fuane⸗
Hn
ulni,

(
6
2.
Ate
is
Nn
l
Cine

rin aliben
e, e
um An

ſulenitt
ukirn “

,Nerniie
enpefant 4
ernern,
Am Fuitin
y. frnet
nhuagien
129. 6 Age
A,Nirk
rhunzenn

le Snttin
7

ortberln
i, ziend

ulet.
mnfeſtann

Gnltmnmnu!
.ſ.
lleta enn
ſerunu .

let⸗
,7. l

Ophn.
.
1 enum
(
Guilalt
4

1

Srſt

„.

g/

Index Rerum
Feriæ j. Ouadrageſime erant feſtivæ ſine Ofcio,
quis dedit Officium. 155
Feriæ y. is Cæxna Domini Oftcium. 159
Feriæ .. Penteceſtes miſſa eadem cum Dominicæ

Ferula, vide Baculus.
In Feſto Santti de quo non fit Oficium, dicitur
Gloria in excellſis. 19

Faſta S& Stephani, Zoannis, Ianocentumi. 177
Feſta Sanctorum, Natalitia, PFeſtivitates, Ce-
lebritates, Solemnitates, 2lb. Oc. à quo &
ad quid. ibid.
Filioque procedit quando additum. 29
Flectamus genua, 13. an duo kfiectenda, 44. ad
Diaconum ea verba ſpectant, 9. Flectere ge-

nua eſt peccatorum. 95
Flores in Altari laudantur à S. Hieronymo. 62
Fontis baptiſmalis beneditctio. 206
Forma conſecrationis, I56. defeétus in eau. ibid.

Fratres cur initio Epiſtolæ. 2
Frugum benedictio quo auctore. 237
Fulmine taéta venenata cenſentnr. 16

60

Cld „»vide mira.
Nöelahuns compoſuit Gradualia, 25. Tractus,
27. Præfationem, 33. ordinavit Canonem, 37.
adadidit. Hanc igitur, 114: creditur auctor ordi-
nis Romani. Vide Indicem primum. ab’fulit
Romaæ Lupercalia, 219. extendit ordinationes
ad Sabbata multa. 776
Gemelliones, vide Ampallæ.
Genuſtectere quid, 142. ad quid, ibid. quando in
miſſa privata, ibid. quando in ſolemni, 13. &
ſeq. quando duobus genibus, 14. Celebrans
non genufleltit ,Diacono dicente, Flectamus
genua, 13. 44. Gur. idem genufieltit ad Adju-
va nos uſque ad finem, in ſolemni, non in pri-
vata, 43. ad Et incarnatus eſt, quands genu-
fiettitur in ſolemeni, ibid. queties in fine miſ-
ſæ genufiectendum, remanente Sacramen-
to in Altari, 130. pœnitentiam facere eſt ge-
nuflettere, in Liturgia S. Petri, 42. ad ea,
Et verbum caro factum eſt, cur, 136. mini-
kſri genuflelctunt ad benedictienem Sacerdo-
165. Iss

„& Verborum.
Gloria in excelſis dicitur Hlmnus Angelicut.
. qui aultores, ibid. quando dicitur, ibid.
non in L'ötivis, Iö. &&. nec in Eätinis & WMWarig
niſi dicantur in Sabbato, ibid. non in E 1gi-
dliuiu44.. 19
Gloria, laus & honor, quis auctor. 167
Gloria Patri, &c. quo 17. quando omeittitur,
ibid.
Glotia tibi Domine quid. 25
Graduale, Gradale, & alia nemina, 2. qui
aubtores, ibid. ſigniſicatio, 26. uſus in Paſæha-
te, ibid. cur in Feria ſecuvda, quarta, ſeXα

Quadrageſimæ, 153
Gradus in Altari qualis. 2
Græci quando primo celebrarunt miſſam. 17

J§. Gregerius I. miſſalis audtor, 2. Gradaalium,
21. reſtituit Alleluja, 26. Sequentiæ Defun-
torum aunctor, z3o. Offertoriun compoſaikt.
32. ultimus Canoni addidit verba, poſt e-
um nemo alius, 3. quænam verha, I14. Cene-
munionis aulctor, quæ dicitur ante Oratio-
nem ultimam, 36. quomodo aubtor Orationis
Dominicæ in miſa, 22. Præceptis ſalutaribus.,
& Libera nos, addidit ibid. 122. concilia-
vit pacem in orbe Diminica 2. Poſt Epiphani-
am, 179. addidit quatuor dies Quadragelimæ,
15o. lotionem pedum fermavit, 1y3. aderatio-
nem Crucis inſtituit in Paraſoeve, 197. Li-
tanias majores, 211. Stationes ordinavit,
217. FEeſtum Dedicationis Eccleſiæ decre-
Vit. 2 ½7
Gregorius Zunior, id eſt Secundus, aubtor Off-
ciorum in Ferius quintis Quadrageſimæ, &
jejiunii in iisdem, 75
Gregorius I. aulctor Feſti S&S. Trinitatis. 214
Gregerius II. firmavit Decreto Quatuor Tem-
ora Qkadragefhimæ. 154
Gregorius AI. diei juſſit Smbolum in Feſtis &.
quatuor Doctorum Latinorum.
Gremiale quid, 77. non eſt Sauccinétorium, ibid.

forma. 2465
H
Amaæ qpid, 650
Hamalaæ, vide Ampullæ. 6

Hanc igitur quando variatur, q. aullor, i1. caum
palmis apertis ſayra Calicem. ibid.

LI2 ide

Index Rerum,

Hebdomadamajor, indulgentiæ, Pœnoſa, ſanlta,
Authentica, Ultima, idem. Iby. pro Defunctis
in ea orandum. 9.
S. Hieronymus ordinator Epiſtolarum, & Evan-
geliorum per annum, approbante Damaſo. 21.
S. Hilarius addidit Hymno Angelico. 1z. verius,
illum convertit in Latinum, ibid.
Hora celeæbrandi cur ab aurora ad meridiem 35.
Tertia, Serta, &!Nona obſervantur in Miſ-
Ja ſolemni, 29. Tertia dicitur ſacra, ibid. au-
rea, ibid. quod, ſi tarde veniat populus, ibid.
ſablata ſunt privilegia contra debitam cele-
brandi horan go. Privilegiati qua hora poſ-
Jſunt celebrare. 25.
Hoſanna dicitur bis. 355
Hoſtia quid, ot. modica, mundiſſima, in modum
denarii rotunda, integra, ibid. um imagine
Crucis in altera tantlàm parte, ibid. abi præ-
ciss locanda in Altari, oz. elevatio in Miſſa,
111. nunquam tegitar Palla, I7. quomodo
frangenda, 124. an ejuſdem pars poſſit dari al-
teri, 162. Hoſtia quadraginta horarum non
cuique danda eſt. 129. de inſt rumento ad Ho-
Kias conficiendas. 20.
Hoſtia conſecrata dubia quomodo traltanda. 16 7.
Hoſtiæ, vide Particulæ.
Humerale, vide Amibtus.
Humiliate capita veſtra Deo quomodo dicatur.
194.
Ehmnologia Catholica vide gubolum.
HFhmnus Angelicus, vide Gloria in excelſis.
Hypante, ſen Hypapante, idem quod Feſtum, 219.
J7
& L Acobus quomodoprimus Apeſtolorum Miſ-
ſum fecerit. 5..
Zejunium Chriſti quando cæœptum, & deßit, Isr.
jeiunium Feriæ 4. eſt celebre. 7159.
eiunium prohibetur in Dominicis j. fit in Sabba-
tho & apud Hebræos, ibid. ante miſſam eſt ne-
ceſſariunz, bo. non jejuno Sacerdoti duo in
miſſa conceduntur, ibid. immemor cibi ſumpti,
an poſſit celebrare. ibid.

&. Enatius addidit, Benedictus qui Venit Gc. 33.

lnatins Braccius laudatur. 1I. 69.
magines quando velanda. 154.

„

& Verborum.

Improperia continent verba Graca & Latina, non

Hebraa. 197.
Incenſatis Altaris initio miſſæ, 90.
Celebrantis poſt PEvangelium, o.

Oblatorum, ios. cur in modum Crucis & cir-
culi fiat, ibid. & ſexies, ibid. incenſantur o-
mnes, Iog. quo ordine ibid. laicorum, & po⸗
puli qualiter fiat bic.
Ilncenſum an benedicatur ad Oblata in Paraſce-
ve, 1g9. incenſum benedittam, & Aquabene-
dicta pro Defunctis adhibentur, 124. nonbe-
nedicitur pro incenſando Sacramento ib.
In Chriſto eſu Domino noſtro, cur in fine Eyi-
Nolæ. 2.
Iaclinatio capitis ad nomen Papæ, an etiam in
Canone III. ad Per eundem Chriſtum Do-
minum noſtrum, ano in loco tantùm, & cur
120.
In diebus illis, initio Leltionum veteris Teſta-
menti. 2 .
Iſirmitas Sacerdotis quænam exenſet ab auere
Miſſarum. Izl.
Infula, vide Planeta, Mitra.
Iugreſſa quid, vide Iatroitus.
In illo tempore quando omittitur. 25.
S&. Innoçentius I. autter Pax Dominmi, 124. G
pacis dandæ, 127. juſſit reſervari Hoſtiam in

diem Paraſoeves, S9.
Innocentius IIl. auséteor Dona nobis pacem 124.
Orationis A cunctis. 20.

lunocentius EII. juſſit diei Smbolum in Feſtis
& Hoannis Baptiſtæ, & & Laurentü, quando
in Dominica occurrunt. 3l.

In principio cur in ſane MWMiſſæ. 37.

cur Deo gratias ultimo loco reſpondetur. 156.
Inſtrultionum de nitore Eccleſiæ in Atis Med.
Eccleſ-quis auctor 6z. quæna ea ſint. 249. Sſeg.
Intentio Miniſtri in conſecratione, & defeltus
ejuſaem. vys.
leutorticia cur extinguantur poſt elevationem
Miſſa ſolemnis, 117. quando non. ibid.
Iatroitus quid i6. à quo, ibid. alii ſunt regulare,

alii irregulares, ibid. cum ſigno Crucis ncho-

atur, 5b. Cantores illis non genufelctunt ad
Confeſſionem. 44.
S& Zoannes nominatus poft conſecrationem quis,
*

.
ℳ
120.
r⸗
hemt
ſume
41
6N
lehli
ſuit
rir
94

K

N

Lm⸗
lLan
g⸗
1
Laxret
lini
Lans
Lelun
9.
Lelkie
Lelke
Maan
lehr
Laer
Sler
lie
o.
19.
00,
hi
i.
danltn
4

le

G
lee

Elen
N,
nC
inenen
uennmn d

4

Muinhes
Mu,, a
Cramemn i
renrnßeh
e cgin

tunen

An tnih

ernſrun

r.
Donini,
en Mie

voböten

belenal
enti/ſe

pulm
n K!
4P

N lenee
.
4 en

emim
aßz,

Gimnß

4* L* in Miſſa ſolemni, quando ſtent, ſedeunt.
. E&ec. 46.

Index Rerum,

.
an Baptiſta, vel EFvangeliſta, vel Marcus
120. Zoannis Baptiſtæ Miſa quando habet
Credo 7/˖.
oannes AIIIl. campanam benedixit, 60.
Joannes WII. addidit Dona nobis pacem 124.

Auttor Pefti Winitatis. 214.
S&. HMdori mitra, & baculus. 74.

Ite Miſſa eſt à quo 36. quando dicitur, ibid. ad

quid, ibidem verſus populum, 737.
Judica me Deus a quo in Miſſa. Sj.
guando omittitur, & cur. ibid.

K
Vrie eleiſon: Uꝛnde z. cur ante Orationem
primam, ibidem. quid ignificat ibidem.
cur novies. ibid.
L

Lampas ante Altare ardeat. 62.
S& Laurentii commemoratio poſt Migam 135. 4
quo tempore, ibidem. quando habet Credo in
Miſſa 31.
Lanretana in ade B Eirginis ſemper dicitur Glo-
ria in excelſis in Votivis B. Virginis. 19.
Laus tibi Chriſte, quid. 25.
Leltionärium S. Hheron ymi. 2r. BEvangeliarium.
25.
Letttoεαne titulo qnid ſigniſßicent.
Lebtorium, vide Pulpitum.
Legatus aàlatere ubi telebravit, ibi ne alius ce-

194.

lebret. 61.
Lege rubræ quid. 7
S& Leo I. Aullsr Orate fratres. 70.

Praæfationum, 33. incenſationir oblatorum,
tos. Hanc igitur. 14. Sanétum Sacrificium,
179. Ite miſſa eſt, 36. & Benedicamus Domi-
no ibide decrevit jeiunium in menſe Decem-
èripro Hheme, z6. in Septembri protutumno.
217. .
Sanltus Les Il juſſit dari pacem,
Autor GCollectæ votivæ Apeſtolorum,

127.
226.

AY. Les I. cur non meminit Cinguli. 3o. Auctor

Collectæa Apoſtolorum votiva 226.
Leo M. in Oficio novem Leltionum juſſit dici

& Verborum.

Hymnum Angelieum. 12,
Libera nos quæſumus, à quo 122., alta voce
quando. 199.
Liber evangelierum in medio Conciliorum. 99.
Liber Miſſalis neceſſarius ad WMüiſſam, 6. aperi-
zur, & clanditur à Celebrante &l. 133. in
Miſſa ſolemni à miniſtris, 13 4. quibns datur

oſculandus, 96.
Liber mſteriorum, vide Miſſale.
Liber sacramentorum. . ibid.
Ligneus ſonitus à quo, & quid. bo. 1957.

Linea, vide KRochetunz.
Linea Dalmatiea, vide Alba.
Lineæ veſtes, & panni quomodo mundandi 270.

quomodomutandi, ibidem.
Lingua tres in Miſſa. 26.
Linoſtima quid ſigniſßicet. 71.

Lintea ad manus tergendas quado mutanda. 270.
Linteamen, linteolum, vide Linteum.
Linteum pro Communione populi, Linteamen,
Linteolon, Dominicale, Sindon, 129. forma

eiuſdem. 247.
S. Linus aubétor Communicantes. 113.
Litaniæ quid, 2oz. nihil addatur. ibid.
majores quæ, 211. Miſſa quæ. ibid.

mi nores, 212. Cum abſtinentia, ibidem occur-
rentes majores in Paſchate transfſeruntur.221.
Pocus ſacer non violatus, neceſſarius ad Miſ-

ſam. J6.
Lorum, vide Mitra.
M
AeiKri Cerimoniarum locus in preceden-
doad WMaſſam. 52.
Majorum adoratio Feria 6. ontingit, 175.

S. Mamertus author Litaniarum minorum. 212.
Mandatum quid, a quo. 193.
Manicæ, vide Chirothecæ.
Manipulus, Mappula, Sadarium, Cingulum
brathiale, Favon, Phanon, Mantile, Mappa
parva, Linteum cintticulum, Aer, Palla
linoſtina, idem 7o. quo loco indaitur, 71. fim-
briæ ddàditæ, ibidem Crux in eius medio. ibi-
demn. cur in læva geſtatur, ibidem ligandus
infra cubitum, ibidem. numquam cum plu-
viali defertur, 12. ſignificatio allegoriea 26.
Li à& ana

Index Rerum, & Verborum.

anagegica, 75. tropolegica, 77. quid ſigniſicet
in Subdiacono, y. Epiſcopo datur ultimo lo-
co, 7. G initie Miſſæ, ibidem. forma ejuſ-
dem. 247.
Mantile, vide Manipulus.
Mantilia pro purificatoriis.
Aftanutergium quid bomne ſupra calicem feratur.
ibid. duplex pro manibus in Sacriſtia, 135.
forma. 245.
Atannnm ablutio aute Miſſam, 64. junbtio ma-
nuunze, 53. pohlice deatro ſuper ſiniſtro ibid.
extenſio, & junctio, Sé. ante benedittionem,
1o4. ſuper Altare S2. elevatio ad humeros 93.
oſculum manns. bo ablntio poſt ablata, 1o. de-
poſitio ſuper Altare ob. ertenſio ſuper oblata,
112. poſt conſecrationem i. ablutio poſt Com-
wunionem in miſſa nonn:ſi Epiſcopo 132. jun-
guntur manus ſuper Altare ſepties, 13. ablu-
tio manuum pofſt miſſanzs, 135. erxtra miſſam
junguntur ad Orationes. 142.
Mappa triplex Altaris 25. Palla dicitur, & Sin-
don. ibidem benedicenda ibid. ſignificatio.
ibid. forma garum. 2415.
Mappa parva, vide Manipulus.
Mappa pro Communione, vide linteum.
Mappa, vide Manipulus, Baldachinum.
S. Marcus Papa Smbolum Nicænum in miſſæ
poſt Evangelium dici iuſit. 29.
S. Mariæ Frgini Sabbatums dicatum, 6. 4 quo
oßicium in Sabbato, ibidem ejaſdem Votivæ
miſſæ; ibidem. diſferentia ritus inter Feſti-
vam in Sal'bato, & Votivam nmiiſſans de B. Vir-
gine S. Oratio de Spiritu ſantto frequens in
ejaſdem miſſis 23. Oratio de B. Ergine in i-
giliis, & ſrequentiſima per annum, 21. ejuſ-
dem Annunciationis Feſtum qua ratione in
Hebdomada majori. 222.
Martyres in Cmmuni Saubttorum ſpeciales ha-
hbeunt miſſas in tempore Paſchali. 224.
Aartyrium, vide Eccleſia.
S. Mathiar poſt conſecrationem nemivatur, 120.

&Ꝙh“” poſt stephanum cur? ibid.
Matutinum cun, Landibus ante miſſam dicitur.
Sy. 64.

S. Melchiades säàdelabra in Altari poni juſſit 9.
Memento in mija no dicatur alta voce z1. eft O-

ratio privata iiz. admittit excommnitatos,
ibidem. non debet ſieri in momento, ibjid. tra-
ditur praxis, 12. &.
Miniſter neceſſarius ad Miſſam, 36. nnus ſal-
tem, ibid. non fœmina. ibid. Miniſtri cantan-
tes in peccato, vel ſervientes, an peccent. 99.
Miſereatur veſtri dicitur uno comunicaturo. 129.
Miſſa voxr Latiua, antiquiſſima, valdeè ſiynife
cativa. 2. miſſæ aceidunt olto in genere. 1. ab
Hebræis ducit aliquam originem. 2. 4 Gracir
ſex nomina dantur illi. ibid. quinque ſignifecat
ibid. & c. Collebtio & Dominicum idem cum
miſſa. 2. varia nomzina apud d. Patres. ibid.
Miſſæ definitio ex omnibus cauſis. ibid.
Miſſa Apeſtolorum quibus conſtaret. 16. à §. Pe-
tro data forma 2. & ab eo prima miſa celebra-
ta. 3. brevis initio. 16.
Miſſa à Gracis quando cœpta diei. 17. longior
quàm Latina. S 14).
Miſſæ locus yé. nomina varia loeorum. 61. non is
mari, neque in flumine celebranda. ibid.
Miſſæ ſolemnis Cerimoniæ in Miſali minutiores
multæ deſiderantur. Sl. in diebus prefeſtiste-
lerantur aliqui defelctus. ibid.
Miſſe finis ibi fit ubi & initiam. 133. in fine miſ-
Jæ quid agendum cum Prælatis. 137.
Miſſæ Defunktorum detrabnntur multa. 139. K
ſiat Communio intra eam, nulla datur benedi-
. 140. oſcula prohibentur. ibid.
Miſſæ de Feriis privilegiatis quam Præfationem
habeant, ſi ogcurraxt infra Oltavam in Feſtu
habentibus propriam Præfationem. 34.
Miſſæ Tlra, vide Hora.
Miſſæ partes quando additæ. 144. Ge.
Miſſa inchoata quando repeti poſſit. 166. quand
interrumpi. ibid. concordet eum Feſto loci, li-
cot Aiſcordet ab Oſficio celebrantis. 165.
Miſſæ ſolemnis, & eius nonzina Varia. 5l1. Cen-
ventualis cuxs Offcio concordet. §. poſt alr
gquanz Heram Canonicam cantanda eſt. 39. ?e-
Jjus Kabricæ ſtrictioris ſunt juris. 167.
Mha ſolemnis coram Sacrawento præſcribitur.
175. & ſeq.
Miſſa privata coram eodem ibid.
Miſſa pro Oratione quadraginta erarum qua.
148.

ſates
na,
ſedua,
Autanul
. N
ſmnuma
Deimi⸗
Olteanm
Altane⸗
Oomßn
nmunin
n phal
ultt non
Arlliatu
Gettoru
Mampr
guupllil
ſenwmre
unſte,
Nt.
MLorumo
enperi
hendi
glaude.
levaltr
n bid
, int.
eminr
uomhil
Madit
Malim
urren

Mſacun

M Dar

uC
ſeun
yeita
lien
1 r,
Mſalr,
ulor.
nifr
Nlure

1 remn
upent, “

3
bid. Mußte
lehtel 4 r
wemhetn
1t AMoin n
dilggn
10

Damiicznt

Aen
1nntoerl
rimingdd

eſta i

Gria euyen ir
lelebrinte

1in A Aüa

i dell ⸗
h.
Utin. 5).
Prilun
tbotur ntl,
m, lilurſ
eNter. 1
giuanhis
,anl
ſnun
. K
guiſi iſ⸗
lecanlihini
elNru
nimi M
nenl
Gtuttuiß;
rN

ult 1 m

Iurdhu

Index Rerum
Miſa de die neon poteſt emitti à Canonicis ob Vo-
tivam, ſeu pro Defuncttis 5.

Miſſæ dus, de feæfto & feria privilegiata, omnind

cantanaz. . 165. quibus diebus. 221. à quibus
169. cur non duæ, de die infra Oltavam; & de
feria majori. 4. neque in feſto occurrente in
Dominica. 13. neque de feſto, & de die infra
Oéctavam. 4.

AMilæ certe conceſſæ quibuſdam non poſſunt dici

ab omnibur, nec in illorum locis. 16y. Koſarii
dermittitur Prædicatorum Ordini, non aliis
227. pro obligatione miſſæ de Koſario celebran-
de alia miſſa de B. Virgine dici poteſt, ibid.
multæ non approbatæ, & quæ 227. quindecim
Auxiliatorum. ibid. Ae Patre aterno. ibicl. &
Gregorii pro vivis & Defunttis. ibic.
Miſe triginta S. Gregoru non ſunt prohibitæ II.
quomodo celebrandæ. ibid.
Miſarumreduétio prohibita & moderatio quæ-
umque. I734. onus perpetunm qua ratione ſi-
dal. 773.
Miſarum obligationes & onera ratione loci. I70.
temporis ibid. ritus. zt. beneficu ſeu oficit 72.
Kipendis Iyz. vacatio à Miha quotidiana
quando. 7171.
Miſſeæ valor an infinitus. 112. quomodo applican-
dus. ibid. Miſſæ plures uno die quando dici
poſſint. 770.
Miſam inceptam ſupplere qui poteſt. 162. & tunt
quomodo sacrificium applicet. 172.
Miſſa dici debet cum A. B. C. D. E. 169.
Muſſa Vötiva poteſt compenſari cum weiſſa diei
currentis. 172: item miſſa de Requiem. ibid.
Miſſa cum Ordinationibus. 176.

Miſſa Parochialis ſine antu eſt privata, non pro-

priè Conventualis. 39.
Miſſe bréviores nunc quàm antiquiths. 14F.qua
brevitate dicendæ. 269.
Miſſe expoſitio myffica juxta ordinem totius vi-
tæ Chriſti. 147. Gc.
Miſſalis nomen ande 2. alia nomina. ibid. quis
auökor. ibid. ordo & partes. 35. ſine eo non ſit
miſſa.6.: quomodo deferatur ad Altare a mi
niſtro. 238. ferma einſalem. 245.

Müura, Apex, Sertum eum gemmis, Corona

„& Verborum.

Sacerdotalis, Corona gloriæ, Pilens, Galea
Tiara, Iafula, Cidaris, Phrygium, Lorum,
Auariphrygium circulare , idem. y. forma.
tbid ſign,ſieatio anagogica.y. eropologica.7.
Mitra Slveſtri s. & Anguftini. ibid. S. I-
lderi 7g. quando data Abbatibns z. forwa
propria. .⸗ 245.
More lolito non ſemper ſigniſicat totum ritum,
ſed partem ejus primariam. 199.
Moxetta, Birrus lacernus, item. S3. indicat
juriſdittionem. ibid. cum Kocchetto nudo ple-
zuärtäm. *.
MWundandus eſt qqui aliis prædicat. 96.
Müunditia ſupellettilis ſacræ fuſs deſeriluur.
249. .
N Ila Orat ione A cunctis quidl. zo.
1 Ia Canone quid II2.l19. in miſſis defuncto-
rUw. 252.
NWatalis Domini habet certum diem. a. tres
miſßas. 132. qua ratione celebrantur. ibid. qua
hora go. ſi prima ante mediam nottem ex pri-
vilegis, quoniodo jejunus erit celebrans. 177.
an omnes tres ante diem celebrari queant. ib.

An una ex tribus ſatis, & quæ. ibid.
MNutalis Epiſcoporum diex qui. 225.

Natalitia Sandkorum, vide Feſta.
Navicula & Acerra, idem 6. forma ejuſäem.
244.

Neceſſitas argens ad miſſan, quæ y9.
Nicaænum ymbolnm in miſſa a quo 29.

Nicolaus I. uſſit dici Gloria in excelſis, in Cœna

Domini. 17.
Miger color quando adubendus. yo.
Nyla, vide Campana.
Nbtæ in Paſſione † C S. quid. 55.
Naptiæ quaæ non benedicendæ. 45.

0 -
O Blatio populi in miſſa quando 1o4. quomodo

ibid. in miſſa nova ibid. non datur bene-

dictio in fine. ibid.
Oblattons Corona, vid. Hoſtia.
Ad Occidentem oerabant Hebræi. 94.

Oéëtava

Index Rerum,

Octava eſt Prorogatio Feſti, 3. 219. cur aliquo-
rum tantuim Olctava celebratur, ibid. ritus,
ibid. myſticæ cauſæ. ibid.
Octava Nativitatis Domini, 126. Sandt orum
tephani, Joannis, Ilnnocentum, ibid. Epipha-
niæ, ibid. Paſchatis, 211. Aſcenſionis, 212. Pen-

tecoſtes, 214. Corporis Chriſta. 216
Octavarium Komanum. 219
Oculorum elevatio novies in Miſſa. 13

Offertorium quid, 32. Offerenda, idem ibid. 4

quo, ibid.
Omiſſio in Miſſa minus peccatum quàm commis-
ſio. 16
Omnium Sanctctorum Feſtum non includit Trini-
tatem. 47
Oraculum, vide Miſſæ loca.
Orale non eſt Amiltus, zo. quid ibid.

Orandum ad Orientem ſeptem de cauſis, 94
Orans populus acclinis eſſe debet, 97. 4uando
genuflexus orare debet, 42. & tempore Pa-

ſchali. ibid.
Orarium & Orarius, vide Stola.
Orate fratres a quo ſoj. quo ritu, ibid

Oratio, Benedictio, idem 19. Collecta, ibid. bre
vis eſſe debet, ibid. Authores Orationum, i-
bid. namerus in Miſſa quis, 20. tres tantum in
Semiduplicibus, 22. non quatuor in Domini-
g, & Feriis Quadrageſimæ 23. non altra
ſeptenarium, 22. ſeptem ad libitum, quome-
do intelligantur, ibid. Una, ex Komanatra-
ditione, 20. Duæ ſub una concluſione dantur,
ũ. non in Miſa pro gratiarum altione, ibid.
gualitas Orationum, 20. & ſeq. ordo earum
quis, 1 4. pro Defunctis pemaltimo loco poni-
zur, ibid. de beata Firgine ſæpins, 21. 4 Sa-
perioribus inditta pro re gravi, quo loco dici-
tur, 23. an ſemper, ibid. pro ſeipſo Sacerdo-
te corans Praælato proprio omittenda, 20. 230.
A eunctis quis Author, 20. quando muta-
tur, 23. illud N. quid ſignificat in ea, 2o. an-
reponitur nonainibus Apoſtolorum, Ri digni-
tas Patroni poſtulet, 230. Omnipotens, Gc.
qui vivorum dominaris, quis Author, ibid.
eres additæ à S§. Petro quæ, 16. ſi duæ coinci-
dant, que mutanda, Aj. ad Patrem, & Eili-

&; Verborum.

um, nunquans ad spiritum ſandlum diri.
gantur Collettæ, 24. varia conclußio, ibid. ix
ea tamen mentio Trinitatis, ibid. brevior con-
cluſio quandoſit, ibid.
Oratio Dominica à quo in Miſſa 122. eur alta
voce, ibid. an extra Canonem ſit, ibid. adai-
tur præludium, ibid.
Oratio nulla eſt fruſtra in Miſſali. 229
Oratio ſolemnis pro Defunctis, vide Abſolatis.
Orationeæs ante Miſſam quæ, 64. unde, ibid. ad
indumenta, bg. uſus earum, an neceſſarius
ſab peccato, 64. 69. peſt Mißſam quæ. 137. 1338
Orationes ſeeretæ, 32. peſt Communionem Col-
lectæ dicuntur, & benedilctiones g6. titulus ea-

rum, Ad compleudum ibid. cum extenſione

manunm dicuntur omnes in Miſa tautàm,
93. fundtis manibus extra Miſim, 112. Ora-
tio altima in Quadrageſima unde, 134. Ura-
tiones jaculatoriæ in Wiſſa. 41
Oratoria privata quando non admittant Miſ-
Jſam, etiam poſito privilegio ibidem celebran-
di, 61. à quo deputanda, 6. in Oratoriis KRegu-
lariun qui poſſunt celel rare. 61
Oratorium, vide Eccleſia.
Ordinationes in Sabbatis Quatuor Zemporumà
quo, 176. in Sabb. Scientes, 154. cum jejunie &
Miſſa unde. 16
Ordo Romanus à quo, vide Indicem primum.
Oremus ante Orationes quid, 1o9. ante Offerto-
rium, 32. cum extenſione & junttione mann-

um, bb. dicitur Iadittio Orationis. 93
O ſacrum Convivium explicatur. 103
Oſcitantes digito pollice ſibi os ſignant ſgno Cra-
cis. 21I

Oſcula reruni dum dantur & recipiuntur, d.
manuum, ibid,- textus Evangelici, g96. cur ab
uno tantàum liber Evangeliorum oſeulatur, i-
bid. Altaris oſculuns novies fit in Miſſa, 15.
omittuntur oſeula wanus & rerum ceram
Sacramento, 173. & in Mißa Defunkto-
rum. 140

*
Pina Epiſcepi non eft domu privata, 5.
es Miſa dici poteft. Mi
paſls

lalugii
ibid. m.
on ben
Aplcu
Mmiti,
luaCrpe
alulugßt
alibm A
n diett
niſtr b
bil irn

Mrumn 9

M.

.
an,, mater

„

ltet eo

Hyulicel
Mumnen
nie id
Me G.
Prenla:.
alſmnit
KCIIG
neynh
Mranezte
nulen⸗
el hhi
deeve
reaa
eeril
bic /
ſtud
ztl
ati,
1 ente
llele
rlehe
M
ma
ertie
la
e⸗
nien

5

nſulſin ,
ne iehl⸗
bilng,

1
]

ſinai
ven ſt dli
1, ce Aeue
l il
n, 1 iin
(onmtingl
luterk,nu
bide en zr
11r M in,
Min iae
mazule ht
. 1
n Annu ,
Vuln les
nrunul
.

Mtur Lwrn
4D
1
d eg unle
tran.
atu.
.
„
Nſiran
Gnanan
SSS
ren talen
/ 1eN
B 6 N 1

Mmai

1

Index Rerum,

Palla quidby. Se. Corporalis pars. ibid. a qo.
ibid. nasteris eiuſaem 6. cur Animeta ibid.
non benedicitur ſeparatim a Corporali ibid.
daplicis Pallæ zaſus non conzmunis eſſe debet
osnibeus. ibid.
Palla Corporalit, vide Corporale.
Palla lneſtina, vide Manipular.
Pallium Altaris. †. 5S. an benedic enduse. pS. ve
lum dicitur. ibid. pallia auro texta ſub Hor
miſda. ibidetn. tabulaæ ligneæ ad es extenden-
da. ibid ſignificatio, ibid. Crux in medio ſit
ibid. forma ejuſalens. 246. quomodoreconden-
dum. 277.
Palmarnm benediktio. Ior. Proceſſio. 157. miyſt e-
ria. 1555.
Panis, materia Sacramenti, qualis. I2. defe-
Ctus in eo ibid. beneditétio eiuſclem à & Petro
25. Aiſtribuebatur in fine Miſſæ. 134.

Papa in Miſſa privata quas habet prærogativas.

Sa. ubi celebrat ipſe, non celebrat alius 6t. Pa-
pæ nomen quid ſignificet. I1l. nominatur in Ca-
none. ibid. an pogit concedere Miſſam in ſolo
pane, IVy. éiuſdem Creatio, Coronatio cele-
branda 225. Romam ibant Epiſcopi in hanc
cauſam ibid. ad ejus nomen caput inelinatur.
94.III. Sola utitur extra Sacrämentalia ut
proprio habitn. 100.
Paramenta pro Sacerdote nunquam in Altaris
medio ponuntur. 6. neque ſumuntur de Al-
tari. ibid. quæ uſui non ſunt, comburantur, 161.
Paraſceve cœna pura. I9 4. a quo, ibid. ritus. ibid.
cur ea die non conſecratur. ibid. ceſſant officia
Sacerdotis 195. Paſſio in nudo pulpito cantatur.
ibid. an eodem die, ſi incidat Feſtum, Miſſa
ſit audienda. 20o1. an item communicandus ſit
populus, ibid.
Paratoria, id eſt capſæ Calicum. 67.
Parenteſis in Oratione ſecreta Dedicationis Ec-
cleſiæ quid importet. 27ꝙ¾6.
Parochus tenetur aliquando applicare Sacrifici-
um pro ovibus. 72. an in Feſtis poſſit Ripendi-
um accipere ab alio pro Miſſa. 7760.
Particulæ hoſtiæ, Buceellæ, idem So. an facta ob-
latione Calicis recipi poſſit particula conſe-
cranda. 166. ab imo Hoſtiæ pracidi debet par-
ticula in Calicem mittenda. 124.
Tom. l.

& Verborum.

Paſobhale tempus eſt Reni, ſionit. 2tt.
Paſe chakis elogia 210. 1 Dominica celebnatar.
2io. a quo. ibid. Ottava a quo. ibid. Paſcha pe-
ritu, ſeu competentii:, vide Dominical'alzariz.
Paſſio a quo legiiuſſa. s5s. in nudo pulpito 9. le-
gitur cum lumine in Altari, ercepta Paraſce-
ve. Isöb. Notæ † C. S. quid ſgnificent. 1Sb. F'af-
ſio Chriſti indicatur in veſtibus Sacerdotati
bus.
Paſtopherium, vide Tabernaculum.
Patena bôy. er qua materia, ibid. quæ forma. ibid.
vas ſacrum. ibicl. ſubtus Corporale abſcondi-
tur. oz. in manu Subaätiaceni velatur. 107.
pars interior reſpiciat Subdiaconum. ibid.
non tenetur ab eo in WMiſſa Defunkttorum 107.
os. non aahibetur pro Tabella pacis. I32. neque
ſub mento conemunicantium. ibid.
Patronus quem locum habeat in Oratione A
cunctis 230. Votiva Patroni an excladat A
cunctis. 25.
Sanbtus Paulinus campanarum aunbtor, 60.
&. Paulus quando Romaxs ingreſſus, z. ejuſdem
Epiſtolæ tantunmn legebantar, 2. orat genibus
liexis tempore Paſchali, 42. inſtitutor diei
Paraſceves, 19 . Votiva Converſionis ejus quo-
modo dicatur. 226.
Pax Domini, & . àquo i24. datur pax cum oſcu-
lo Altaris, 2 . cum amplexu, 131. per genas
ſiniſtras, ibid. um oſculo. 127. qum Tabula
ſacra. ibid. 32. nequaquam cum Patena 132.
auktor hujus ritus dandi pacem, 12z5. non da-
tur in Miſſis Defuntétorum ia“ adea verba;
Pax Domini, fRandum eſt, & cur. 41. de or-
dine & ritu dandi pacem 131. qquibus danda in
MW. iſſa privat, ℳ. 12.
Pax vobis vide Dominus vobiſcum, auciur
tantum cum Hmno Angelico

76.

95.
Peccatorum genera noven. 746.
Peëtoris tunſio quid. 51. &6. unde. ibid.

Pedules, vide Caligæ.
Pedum, vide Baculuc.
Pedum ablutio in Feria y. Cxænæ Domini, 193.
Pelagius I. Inſtitnit Hora nona WMiſſam celebra-
ri in jejuniis, gg. memorianm Defunkl orun
in Miſſa decrevit. 779.
Pelagms Il. nevem Prafatienes approbavit. 33.

A1 m Pelvi-

2

Index Rerum,
Pelvicnla qualis. 246.
Pentecoſtes quid. 24z3. in Domiinica celebratur.
ibid. ſeptem hebdomadæ ante, & ſeptem dies
peſt eam, 214. de Quatuor temporibus ejuſ-
dem, ibid. Feriæ y. Offcinm dem eunz Do-
minicæ. ibid. Octavam habet, ibid. quando
terminatur. ibid.
Peplum, ſudarium, vide Vezlum Calicis
Pera vide Burſa.
Per Chriſtum Dominum noſtrum quinquies in
Canone II4. 121. ur abbreviata coneluſio ib.
sur uno loco tantkm inclinatur caput ad hac
Per. ba 2 126
Ferfuſio, vide Purificatio.
Per omnia ſæcula, &. ecur altè, ob- an fit prin-
cipium Præfationis. 55.
Perſpicillaaeponuntur extra Corporale. 92:
Petaſus, vide Campana.
& Petrus primus celebravit Miſſam, 3. & quan-
do, ibid. addidit iſſæ tres Orationes, 16.
Liturgia ejnſdem, 2. 16. quando Romam ſit
z grehus, 7. addidiz Enim formæ conſecratib-
nis „I1F. inſtituit Adventum, 12. Rom
nadrageſimam 179. Paſcha in Deominica;
215. Planeta & Petri ubi 2. Panis benediktio
à & Potroorta, 251.
Phanon, vide Manipulus.
Phelonion, vide Planeta.
Phryginm, vide Mitra.
Phylatcteria vide Crux pectoralis.
Pileoli aſum quis concedat in WMiſſa 79⸗
Pileus, vide Mitra.
& Piue I ſtatnit pœnas effundenti Calicem, 16 4.
an ſint in aſi, ib. decrevit diem Paſchatis, 210.
Pius Er addidit Simbolum Feſto S. Thomæ, 30.
coencefſt Regi Hiſpaniarnm nominari in Cano-
ne in Hiſpania, III..
Plaeeat tibi, &c. 132.
Planeta §&. Petri, 22. & Goraiani qualis, 46.
Penula, Caſulæ, lafula, Tunica, Cappa, Phe-
lonium, idem, 72. ſorma ejinſdem 7l.72. gni-
ſcatie anagogica 75. allegorica, 76. tropolo-
gica, 22. Planeta plicata cur miniſt ris datur,
14. lr deponitur dà cantaturis Epiſtolam ſen
Evangelium, 3J. eiblas Regularibus conce-
Nitur, ibid. ejaſdem elevatio in Miga, 116.

& Verborum.

omodo recondenda. 2.
Pluviale quid 27. 71. à quo, ibid. ejuſmdlem nſus,
ibid. ſignificatio, ibid. non benedicitur, 52.
forma eiuſailem 246. quomsde reeondendum,
PI.
Pooulum Miſtienm, Tanbktum, vide Caliæ.
Poderis, vide Alba.
Pœnitentianz facere, eſt genuftelctere 42.
S. Pontianus Confeſſionis ante Miſſam andtor.&r.
Pontifces Summi, qui ritus decreverunt, vide
Indicem ſecundum.
Præceptis ſalutaribus moniti, A quo, 122.
Praæfatio quid, 33. 4dur authores, ibid. mitium
ejuſdem, ibid. novem Præfationes apprabate,
ibid. ordo earum, ibid. de B. Ergine à quo ad-
dita, ibid. in Feriis privilegiatis quæ dicenda,
5.
Prælati ad Confeſſionem non gennflelttunt, 44.

sorum loæus ad Miſſanz privatam. 153.
Preces quæ in Secretis addi poſſunt . 41.
Privilegiun Minorum ade Gloria in excelſis
nullnm. 19.

Proceſſio quid yt. unde ibid. multipieæ; ibi.
cam Cruce, ibid. enm veload Crucemà ke-
glaribus, ibid. imagine Chriſti Clerum non
aſpiciente, quiſequtnr, ibid. ante Miſam
qualis,5z. non antat Celebrantin Proceſſio-
ne S. Sacramenti, 19t. Proceſſiones nigræ qué
vide Litaniæz majiores. Proceſſio ſeptiformit,
ibid. Proceſſio Corporis Chriſti, 215. F roceſſio

um cereis beneditctis à qus 219.
P rophetiæ ſine titulo leguntur „Zoy. ordo eas le-
gendli in Sabbato ſanlcto, ibid.

Pprotonotarit non genuflectunt ad Confeſſionen,
414. eiſdem vetitus annulus in Miſſa 74. non
poſhfunt bene dicere paramenta. 255.
Pſalmus pars Introitns. 16⸗
Pſalterium totum olim ante Miſam dicebatur.
ibid.
Pſychia, vide Palla.
Publica cauſa, & gravis quæ. 9: ſi celebretur in
violaceis, non dieitur Gloria, nequt Credo.
ibid.
Pulpitum Eyangelii, Tribunal, Ambo, & alia
nomina, 99. 9. nudum pro Paſſione, 9).

Pulvinar, vide Cuſſimucs, forma ejnſdem, 2 46.
Pulvib

ului
purßf
177.
talu
n
purife
eru.
gt
eld

hri,
ur⸗
bi.
tu,
ce
14.

Benciung,
Geenigin

1, ide (

felle.
Menal

lecretennt,i

. ge 4
ts, D en
ſammeilyi⸗
Mipnii,
Pu,gtelin

lenſlim
pat,.
Gotig de

. nuhſi

rAdONM.

OrnhrCn
ſold. Ee
Nrenfe
itnuule
W

F,.

7

„ 6
. ACf
1/ſI
gin N
Nt.

Index Rerum,

Pulvis, & cinis ſimul quid. 152
Purificatio & perfuſio, vino fit, & qua ratione,
122. non in Calice in primis änabus Miſſis Ma-
talis Domini, I6o. ommunicati purifirantlr
aqua & vino. 136
Purificationis Feſtums eun: proceſſione, &c. 219
P urificatorium, 6y. an henedittum, ibid. Crux in
wiedio, ibid. forma ejusdeme. 246
Eyxir, Ciborium parvum, Arca illuſtrationis,
Turris geſtatoria, idem bo. an conſecrandæ,
ibid. τ qna materia, ibid. ſine Corporali in-
tus, ibid. quomodo purificanda, 130. quid ſi
ccoperta conſecretur, Us. forma eiusdenz.
246.
Uadragelima quid, 179. cur conjunlta Pa-
ſchati, ibid. jeiunium Paſchatis eſt di-

Ka, ibid. non adhibentur Dalmaticæ. 56
nadraginta ſex annis ædificatum Templum
Corporis Chriſti quomodo. 1590

Quatnor tempora a quo, 175. Jltare, ibid. Aua
ectiones in Feria 4. ibid. ſex in Ssabbatis, i-
bid. ſexta L'elctio ſemper de tril us pueris cum
Oratione, ſine Flectamus, 176. Quatnor Tem-
pora in 3. Hebdomada Adventus à quo, 176.
Pentecoſtes cum lætitia, 214. Quatuor Septene-
bris à quo, 212. ſi in Feſtum incidant eſ ad-
huc jejunandum, ibid. Miſſæ Quatuor Teém-
porum cedit Miſſa infra Octavam, 1. Trc
Præfatio in Miſſa de Feria infra Oltavam B.
Virginis, vel in die Octava, 34. in Collegiat!s

von omittenda, ſi occurrat in Feſto. 165
Quinquage, ma quid, 4 Juo. 1779
Quinque vorba conſecrationi, ur hie nume-
rIs: 115
Qui pridie, Oc. à quo. 114
X =

Eger an in Canone nominandi, 11. Reæ HM-
ſpaniarum in Hiſpaniis reblè nomina-

tur. ibid.
Regula illa, De eodem bis non fit mentio in miſ-
ſa, explicatur. 229

Regulares non Canonici debent uti birretos, 75.

& Verborum.

An teneantur cantare Miſas duas, de Feſts
& Feria, 6g. eorum Eocleſiæ non ſunt collegi-
atæ, ibid. kenentur ſe conformare intentiont
Superiorum in applicatione bacrificii, 172. co-
rum voluntatem poteſt irritare Snperior eti-
am in applicatione Sacrificii, ibidem. qualis
corum Crux proceſſonalis, F. tenentur cele-
brare Feſtum Patroni loci, non Ottavam,
224. l
KReliquia infignis, ut dicatur Credo, qauga. „1
Relzquiæ sankctorum neceſſarig in Altari,é. ur,
ex . Auguſtino, pz. & approbatæ, ibidem.
gquid, ſinon ſunt reliquiæ, &z. earum incenſa-
tio in Altari qualiter fiat, go. garum cultus;,
ibid. ubié logandæ. 62
Requiem æternam, non dicitur ad Lavabo. 70s*
Requieſcant in pace, 36. dicitur verſaz Altare,
133. ſemper in plurali, 36.142
Kes gravis quæ, vide Pablica cauſa.
Reverentia quotuplex dicitur. 7⁶
Kiccha, vide KNochettumr.
Rochettum, LBinea, Ephocdsnpparns, Riccha, i-
dem. 6
Rogationes, vide Litaniæ. MWiſſa ſine Gloria, Cre-
do, cum præfatione feriali, etiam in Litaniis
majoribus. 272
Koſa aurea Papæ. 151

KRoſarii Mſſa quibus concefa, 223. vetita, ibid.

ejius Feſtum quale. 224
KRotunditas Hoſtiæ, Patenæ, Calicis, quid. 102
Rubens color quid ſignificat, 15. quasdo adbhil'en-
Rubricæ quid. 1. generales quando additæ Wiſſa-
li, ibid. præceptivæ quæ, 167. direttivæ, I66.169.
collector earum. 1. Kubrieaſingularis reſtitu-
ta in Miſali, I132. Kubricarum obligatid a

xima, ex Tridentino. 455
8 St’”kbbas dicendi Triſagit aublor. 197
Sabbatuns dicatum B. irgini. 6

Sabbatum ſanbtum, 263. 6iusdem ritus, ibidem
non habet OffcDium Veſperarum, 2os. Veſpe-
raæ eatra Chorum, 2o9. an aliæz Miſſæ dici pos-
ſint, ibid. quale in hoc eaſu exordium erit
Am 2 Mahæ,

Index Rerun,

Wiſz, ibid. an Communio laicernm admit-

renda. . ibid.
Sabbutunz in Albic. 270
Sabintauus aubtor campanarum. 6

Sacerdotis nemen, 6g.. virstes in veſtibis nota-
tæ, 77. &c. dignitas soram Papa, ?6. commu-
nicet cum otola, 132. 190. an ſub mortali, ibid.
obligatieones & enera Müſſarum noverit, ſusé
Iééb. & ſeqꝗq.

Saeramenta integre ſumenda a Celebrante, &

quomodo. 126. 162
Sacramwentale, vide Miſale.
Sacrariumt quid. 76

Saerificii applicatie praética, nz. valor, ibid.
portiones tres, ibid. quibus tribuantur, ibid.
ſatisfabtorium eſt, meritortum & impetra-
corinm, n. ſuppleri poteæſt ab excommunicato
Sc. 162
Sal cur antè benedicitur quam aqua, & cur mi-
ſcetur. 233
Sanbtorum commemeratio in Canone, II3. II4.
VI. ante conſecrationem cur, 114. Catalogus
eorum à quo, ibidem: quot nominantur, ibi-
dem. non Confeſſores, ibid. qui ultimi in Mar-
tyrio fuerunt, non ſunt ultimi in nominatione,
ibid. non ideò exeluduntur alii Sancti à Cano-
ne, ibidem. peſt conſecrationem quindecim no-

minantur, oto viri, ſeptem mulieres. 126
Sandkerum Wißa in Feſtis propriis ad mittit Glo-
ria in excelſis, lcèt Ohcium non fiat. 19

Sanctus, Sanctus, &c. eſht hymnus Angelisus, 37.
Pittorialis, Wiumphalis, Cherulicus & pri-
mævus dicitur, ibidem. quo auctore, ibidem
in Wahſa ſolemni à Celebrante non debet omit-

ti. 110
Sandalia quid, z2. & Sandalium, ibidem for-
mäd. 245

Sapientiæ Titulus communis eſt Lectionibus Pro-
verbiorum, Canticorum, &' Eccleſaſtici in

Miſa. 2
Seriptores in ſacris Ritibus, in Indice primo.
Sepphmns aqna pro Miha. 60
Secala non eſt triticum. 12
Secrerarnm Täaleka. 79

Secretò dicantur multa in Miſſa olto de cauſis. !
ſedere quanas convenit in WMiſſa, 47. qua ratio-

& Verborum.

ne ſedendam à Celebrante & Alinißtrir. ga.
in qua partæ, . quibus, ibid. ſedent in Choro
ad incenſationæn Altaris & oblatorum, ibi-
dem.
Septuagehima tollit Alleluja, 151. quid, &à aoin-
Kituta. 779
Sequentia, Proſa, Jubilatio, idem I. qui primus
auäétor, 26. quidalii, ibid. Jungitur cum Alle-
luja, ibidem. Author Sequentiæ Paſehalis, ’-
bid. 270. Pentecoſtes, 26. C. orpors Chriſti, ibi-

dem Defuncterum. 23
Sequentia S. Evangelii quid. 22
Seraphim in Præfatione cujus generis. 32
Sergius author Agnus Dei, 124. & Proceſtionis
cum Cereis benedikétis. 219
Sermopro Defunctis quando fiat. 141
Sexageſima quid, 179. quo, ibid. Collecta cur de
S§. Paulo. 151

Sic dicitur etiam in Miſſis B. Mariæ explica-
tur I5.

Sicut erat, &c. à NMicæno additum. 17
Signum Crucis, vide Crucis ſignum.
Silverius Papa velari patenam jnſſit. oz

S§. Glveſter dedit Dalmaticas Diacenis, 12. G
Manipulum yy. dicitur author C. orporalis li-
nei, 66. conceſſit Dalmaticam Epiſcopis, 73.e-

Jusdem Mitra qualis. ibid.
Simplicius Papa Ordinationes habuit menſe Fe-
bruartg. 176

Sindon, vide Corporale, Linteum, Velum, Jub-
diacont.

Sindones, vide Mappæ.
Siniſtra ſuper Altare in benedictione quid. Io4
Siriciiss aubtor Communicantes. 113

Sixtus I. aubtor Corperalis, öé. &Æmemoriæ De-

Jundtorum in Miſſa, II9. aultor Sanétus, San-

Ctus, &c. 37½
Sirxtus Il. decrevit Miſſamz celebrari in Altari
tantumne. 76
Sixtus F-addidit Spmbolum FEeſto ö. Bonaven-
turæ. 30
Soleæ, vide Caligæ.

Solemnitätes, vide Fefta-

Sponſorum benedictio cum Miſſa, 225. 229. qui

Miſſæ ritus, ibid. commmunicare debent ſpen-
ſa ibid. non omnes ſponſibenedicendi. ibid
Wan-

Scrdl,
tuut
angea,
arie 4
bid
behen
tine⸗
fiutbi
Kerruta⸗
Eheuli
l
1Ml, 0,
Anat.
570.
e 11
Ca,
ent
leut
r.
E
non4
lel
ce,
neſi
lem.
bbime
bgiaca
ſrehe
Ni
ſnun
Ng
utt,
et⸗
niled
unl
ente
cingh
Merintz
dleie,
ſtte.
lgri
eler
zigne
hert,
yene
(ar,

urßi
lelenilz
Glumn;

lryanh
tie gſla
MCt
4

4
4

euri
d Clechcen

Mr ſt

.
nun.
OMaenhnl
Cnnu/

Hehuß

urmi

m, MNnN

rdanen
ronud
rod
1

D

Index Rerum,

Standum in WMißa ſolemni quando zr. ad Ora-
tiones ibid. ſtare iuſtorum eſf. 95.
Stannea ſupellex quensodo mundanda. 249. 20.
Statio quid. 21. initium & fhinis Stationum.
ibid.
8. Stephanus Papa juſſit in Dominicis dici Glo-
ria in excelſis 17. veſtes ſanctas Sacrificis de-
ſinavit. 67.
Sernutant: dicitur, Deus te juvet. 2114.
Stipendia Miſſarum quæ, & quando peceatur in
215. 772. .
Stola, Orarias, Orariasm, idem. 71. auro texta
donata à Conſtantino. 2b. Diacono qui dedit.
F. 70. Sacerdoti & Diacono ſunt data. 1. un-
de nomen ibid. forma t. lEgnificatio anagogi-
ca . allegorica zé tropologica ibid. uſus eiuſ-
dem cum forma Cracis ante pectus 77.cnon lon-
gé a collo tanquam ingum ibid. parte dextra
ſuper ſiniſtram ibid. &ngulo eſt firmanda ib.
ab Epiſcopo aon ducitur in modum Crucis 72.
non danda miniſtriz, more Sacerdotäli. y3. ne-
que loco Pluvialis; niſi Celebranti in munere
Sacerdotali 2. habitas Papalis Stola oo. Ro-
mæſine Stola concionandum ibid.-forma einſ-
dem. 246. ſeq.
Subbirretum mitrale. 245.
Subdiacont propria veſtis7F. in Albis olm mini-
ffrabant y3 datus fuit illi Manipulus, & cur.
G. in fine benedicitur, non ante leblionem 96.
ſͤ miniſtrat in peccato ſine Manipulo, non pec-
cat 99 non gennſieétit in Evangelio Aum can-
tatur 43.700. quando illi cara Miſſalis incum-
bit . defert Calicem in ſiniſtra. 707.

Wabtile & Tunicella, denz. 12.
Subucnla, vide Tüunicella
Succentor quid. Ibb.
Succin orium non eſt Gremiale. 7.
Succinttorium Papale quid 245.

Sudariolum ad nares emungondas extra Altare
Eit o. quomodo portandum. ibid.
Sudarium, vi de Manipulns.
Supellex ſacra quam venerandaſit; quands op-
pignerari vendique poſſit. 25I: 22.
Superhumerale, vide Amätus.
Superpelliceum. 66. ſigaificatio. ibid. aſus ibid.
Cotadieitur 6g. ferma llius. ibid.

& Verborum.

Supparus, vide KRochettam. s5.
Surſum corda unde 33. ujus caſus ibidem.
Suſcepti qui dicantur in Mißa. 1I2,

Symbolnm quid 29. varia nonina ibid. initio re-
citabatur quod eſt Apoſtolorum ibid. tunz Ni-
cænum ibid. negat Baronius ibid. deinde Cen-
Kantinopolitanum in Miſßa, ibid. Eccleſiaæ-
Ricum quale 29. poſt Evangelium à quo. ibid.
KRomiaæ poſt Benedictam EIlII. ibid. docet dci
Baronius. ibid.quando dicendum. ibid & ſeqe-
non ſufficit concurſus populi, ut dicatur. gt.ad
ea, & in Spiritum ſanctum, caput non incli-
natur. 97. ſignum Crucis in fine. ibid.
Dmmachus juſſit Hymnum Angelicuns dici in
Dominicis & in Feftii Martzram. I17. eiuſ-
dem Hmni quomodo dicitur anctor. ibid.

1

dAbellaſacra ad dandam pacem quæ I2. eur
adhibita. ibid. um velos ibid. quando ſit
tergenda cum eodem velo. ibid. forma einſ-
dem. 947.
Tabellz tres in Altari. 247. forma. ibid.
Tahellæ Auroræ, Meridiei, Madig naklis. 241.
Tabernaculum Sanbtigimi Stzramenti, Paſto-
phorium, Thalamus. 5o. da forma n columb'e.
ibid. armariolum ligneum. ibid. non veſtitur

colore nigro. 6a. forma ejuſdlem. 247.
Tapetia quomodo mundanda r.
Te igitur io. cur Canon incipit à T. ibid.
Telæ ragulæ Altaris quæ forma. 247.

S§. Theleſphorns anétor Ejymni Angelici 12. Tra-
Ktus. 27. horam præſeripſfir Mißſæ ſolemni. 39.
Quinqnageßimæ & Quadrageſimæ ritum de-

ereVit. I g.
Templum vide Eccleſia.
Thalamus, vide Zabernaculum.
Theodorus I. aubtor Cerei Paſehalis. 204.

Thuribulum, Thymiamaterium, idem bg. quid
ſignificet. ibich. Jorma eiuſalem. 247.
Tariferarsus quomodo geſtet thuribulum, &
nauiculam ö. gaomedo miniſtret Celebranti.
b9 amovet librum de Altarin incenſatione 9t.
1s ante Crucem proceſſionalem præcedit. ia2.
Thus in maiori quantitate ſit quàm alia aromta.
Wm 3 59. 1hie-

Index Rerum, & Verborum.
Eint. ibid. ſex ſunt Sacerdetis. ibid. qus ordine

g9. thuris benedikctio. ibid. non benedicitur a-
liquando. iib. cur pro Defundtis. 1142
Thimiamaterium, vide T huribulum.
Tiara, vide WMitra.
Zintinnabulum, vide Campanæ forma ejusdem.
TZitulus Eccleſiæ, vide Patronunus.
Tonſura quid ſignißcet. 6. qualis miniſtrorume.
ibid.
TFructus quid. 27. auctores. ibid. dicitur in cton-
cur ſu popult. ibid.
Ia Ti anſuatione Santtorun an dicutur Oredo. 81
Franſlato Feſto quomedo de eo cantetur Miſſa, &
giuanado. 72
Tribunal, vide Pulpit um.
Trinitatis Feſtum a quo, 210. an Oäctava ſit Pen-
tecoſtes. 1bid.
7riſagium Græcum quo aultore à Latinis can-
tatur Græcè in Paraſceve. 197
Tuanicella Sabdiaconalis, Subtile, Subucula, idem
13.4 quo data. ibid. ſignificatio, ibid. non adhi-
betur in diebus jejuniorum, Vigilis exceptis.
ibid. Epiſcopus eam induit. 73. hiognificatio 4.
nagogica. 77. tropologica. 77. Jforma. 247
Zurris geſtatoria, vide yxris.

.

V.
Vievm, vas myſticum, vi de Caliæ.
Fas Hoſtiarum quale. 247
Vas pro Calicibus lavandis. ibid
Vela quid. 191.

EZzlamen, Vzlamentum, & alia nomina, velum
Caliciz. 66. ſericeum. ibid. an benedicendum.

65. Kkgnlſicatio. 147. forma. 217. ſeq.
Velare caput quid ſigniſicet. 79

Velum de Cruce Kegularium pendens, quid Rigni-

Ecat. 11
Velunm Sabh⸗liaconi yndon. 707. Fornmza. 245
Vzrba enuutiativa in Kubricis ſunt imperati-
va. 169

Veſtes Sacerdotales à quo. 46. quales. ibid. zn in-
mundæ, nec laceræ. 67. benedicendæ. 6s. quo-
mode lavandæ. ibid. omiſſio anius veſtis eſt
lethalis. 72. Agnificatio veſt ium Sacerdotali-
nm Allegorica. 76. earundem & Pontificali-
Sema AWnagogica. 7j. Tropologica. 2b. sur multa

Vrcario Apoftolico no defertur liber oſculan-

—

deponuntur in fne Miſſæ. Ij5. non beneditta
aſuta benedictæ non ideb illa benediltta dici-
tur. 235. Veteres coviburendæa. 161
Veſtis talaris, Caracalla, dem öb. brevior quibus
permittitur. ibid.

dus. 95
Vicario Generali celebrante quot candelequot
mainiftri. 59
S. ViKoris Decretum de Paſchate. 215
Viduæ nuptiævon beneaucuntur. 4

Vigilia MWatalis Domini. 1z6. i in Dominica,
quando cantanda Miſſa. ibid. Epiphaniæ G
Aſcenſianis ſine jejunio. 5. in : rilia Aſcenho-
nis Wiſjæ tres. 212. Penteceſtes cum jejunio,
à quo. ibid. ritus eusden: ibid. B aptiſmun in
ea die ſolemnis. 213. dicitur Credo in Vigilia
Nativitatis & Epiphaniæ, ſi in Dominica. 31.
176.
Vigiliæ Miſſa excludit Miſſam de die infrà Olt.
4. quando dicatur in Sabbato vice Domini-

cæ. ibid. Dalmaticæ in is adhibentur. vs. Vi-

gilia & Poannis inf'a Oltavam Corporu Chri-
Ri an Miſſam habeat 4. quam præfationem.
34. Vigiliæ §. Joannis & Apoſtolorum infra
Octavam Corporis Chriſti cmmunem habent
præfationem. ibid.
Vigiliæ santtorum unde. 215. à S. Ambroßeo non
abrogatæ. ibid. cur introducte. ibid ſne Cre-
do. 27¹
Vinum pro Euchariſtia. 11 4. defeltusin eo. ibid.
vinum ex aqua miraculoſum eſt apta mate-

ria. ibid. quia de Celebrante qui vovit nnbt
49

bere vinum.
iolaceus color quando adbibendus.
Virga Paſtoralis, vide Baculus.
Enp gis color & communis dicitur. 46. us -

ſas. 4
Vitrea quomodo purganda. 2
Enibellarune variæ formcæ. 2

Vmbo, vide Pulpitum.
Fsce clara quæ dicenda in Miſa.
Fsmitus Euchariſtiæ quando licitus. 15
Zetiva Aiſſa quid. 6. non concordat cus Ofi-

cie. go. qua hora ſolcastais Adicæzada. ibid. LZoti-
varum

Mv/
pinil
rnhi
de
dlie ⸗
zde⸗
ros
ſiGel
isd
mrete
wrum
cſer
1 4
orrva
le,
SUlan

*

eranti bi,
liſe gleme
ureyde.
ulemil hnn

lſemnn line
anre ur ent

elachee.
Acunrgr.
nni. .Fnle
ninſit ylil
Pegteckuuns
Gden. id
ArerCrd
pbanit,,inN

MmdA
i, Gbkerenl
dhie
,mit aden

0lenunin

eu ,ginft
S Aclen
11 0 Ak

Orhhiannm

del 404
iurulllubl

V

rxlung,

,Pehroneguns

1 Aliheni.

eAN
gunin elmnt⸗

6ℳ.

und l
on Cumli

D ltele

varum erdo, & quibus diebus, z. non in Do-
minicis dicitur, ibid. non debent dics, quande
prohibetur fieri Feſtum de Duplici, ibid. Vöti-
vaæ de Cruce & Paſſione, tempore Paſſionis, ut
aliæ Votivaæ, 5j. de Apoſtolis cur Feria quarta,
7. de Aſſumptione, Nativitate, & hujusmodi
Vötivæ, quæ ratione dicantur, 222. Vice Miſ-
ſa de Roſario quæ dicenda, ibid. de aliis Apo-
Kolis & Santtis quomodo Vötivæ dicuntur pro
varietate temporum, ibid. in Votiva pro gra-
tiarum abtione quotuplex Oratio, II. 227. d
Præfatio in Fötivis infra Nativitatem Domi-
ni, 3 4. quod Evangelium in fine, 37. qualis
Fotiva in Adventu, & infra Oltavam Pa-
ſchaæ, ſi dicatur. 227
& Urlbanus l. Calices aureos & argenteos jnſ-
5 4

Index Rerum, & Verborum.

Urbanus Il. Offeium B. Pirginisinſtitnit in Sab-
bato, 6. jejunium antumnale in Septembri, 212.
Præfationiz de B. VEirgine auctor. 54
Urbanus IUrauktor Feſti Corperis Chriſti. 215
Urbanus El. juſſit dict Simbolum in miſſa Do-
Torun. 3⁰
Urhanus EIII. decrevie multa de celebratione
mihlarum, 167. bis in anno aà Regularibus le-

genda. 174
Acharias juſſit, ne velato capite celebre-
— 1 tr. 79

§. Zephy rinus vitreos decrevit Calices. 65
Zona, vide Cingalam.
Zoſimus auktor Benediltionts Cerei Paſchalis:
20 ½

g+2.

u⸗

lies.

On-

—

URBANO VIII. PONT.

MORIBUS OPTIMO, REBUS CESTIS MAXIMO,

Eccleſiaſtĩcæ libertatis aſſertori ſtudioſiſſimo,
Cujus lingua mellea, cujus calamus lacteus .
Omnium linguis, omnium calamis tantum ſui laudis influxit,
Ut in literatorum Senatu Sapientiã Princeps,
Æquè ac in Principum coœtu majeſtate Primarius habeatur.
Quem innumeris Animi, Corporis & Fortunæ dotibus ornatũ
Urbs nihil ſuſpicere ſolita ſuſpexit:
Nunc earum uſu Sacerdotii faſtigium ornantem
Orbis terrarum univerſus, terrã deſpiciens, humillimus adorat.
Cujus animus in Eccleſiæ hoſtes generoſus
Opratam in Chriſtiana Republ. concordiam tuetur.
Qui Petri Navis clavum ſapienter adeò tenet,
Ut omnes in ea felicitatis portum tenere videantur.
Et quoniam Apes mellis copia aureum ſæculum retulerunt,
In ejus Imperio divinitùs accepto
Nihil viri prudentes deſiderandum agnoſcunt
præter æternitatem.

N

IEPONOMOOTAARI

& acerrimo Vindici, Romanoque
Commentaria in Rubricas Miſſalis, &' Breviarii Romani,
Bartholomaus Cavantus Clericus Regularis S. Pauli,
& Sacre Ritaam Congregationis eſuſalem
UORBANIauctoritate minimus
Conſultor grati animi ergo
B. 5§ P. *

*
2 Nea-

—

.

20 cn

15

10

s

4
†

S 1T 0 V

R

Balance Q

N Focus O

H. J K 1

G

E F

D

V

X

16 17 18 19 W
VierfarbSelector Standard*-Euroskala Offset

15

14

11

10

Copyright 4/1999 VxyMaster Gmbhi wwW.yymaster. com