Gi2048
author: Bellecius, Aloysius

?

ye

-^

j

r

í

t

i

P

;,

M

T

a

;

-.;,.

YX

»

-

: d

x*

as

i:

d

:

"

[5

i

AE

^i

s.

* x

-

—

*

m

i

A

A

*

h

E

*

A

x

s

OM

2

x

*s

e

x

x

i

"n

t

b

A

v

n

,.

S

:t:-g

X

2

P

*1

j

&

?

"G

:

N

E

ä

A

£j

r

*

P

u

E

:

€

T

a

ï

d N

F

i

-

$&

s

i

s5

x

-^

À

E

j5

A

S:

Ü

o

s

E

E

a

——

E

7

n

r

ï;;

-

:

IY

&

A*

^

M

g

2

Y

E

9

j

w

$,

$

"as

Ej

2

b

-

g

d

d

u-

*

T.

CU

]

ss

E

-

E

WE

s

D.

T

Ts

5e-

"Y

x

"

&

P s

"

&

"

n

L.

r at

Y

x

U

j

FÁü

i

[

E

2

s

d

"]

E

E

At

i

d

P

A

5

F3

[

-t

Eu

*

x

995

Lj

2

E

P2

,

L:

:

A

M

m

2

A

i

5

- du

$

£

*«

d

m

BL 4

$

21

J

g

ya

.

A

-

w

X

A

4

d

p

A

Ed

M

p

T

A:

UOR

E

d

A

NU

d

-

j

g

53

*

hd

Ej

-

Mi

k

[*

]

Y

d

gr

2l

aPE

gX

&

z

4

d

h

"J

x

Wsl

$.

g*

—

—— É :

as

—

— — àÀ — áÀ

r — ia

— M

— —

i

M

d

n

g i

í

-

d

d

scscnd

M

L

n t

Z.:HW

P d

N

R

M R

E

s

m m

d

as i ii n

ii

ial a

[

94

E

M

t — ——

CHRISTIANUS

PIE MORIENS,

SEU

ADJUMENTÀ

PROCURANDJE

BONAï MORTIS

OPUSCULUM

PERSONIS TAM - S/ECULARIBUS

QUAM RI*.LIGIOblb,

ANIMARUM CURATORIBUS

PRIECIPUE VERO

PPERQUAM UÜTILE;-

AGcroRE

P; ALOP'SIO BELLECIO;

Soc. JEsu S. s; THEOL Daocrónzk.

ER

3y

at

E

EY

a

Com P. !,

——l

& 02

p

j/c.,a-.-.—-;t

a a

x

LUET. HEBIUIDIDIHIE:

WiRcEBURGI,

"d

Typis Joannis Jacobi Stahel

1770

;

!

Exfpe&a. quotidie finem cite ,

& ad iter illud te para;. qua

enim bora minrsme putas,;

Ti

mandatum — afferetur.

Je

s

autem ills, quos tuuc im-

D

prudentes opprimet, ^ im-

ts

paratos.

S. Ephrem de

änw

vita fpirituali.

Qf

0

It

J

Ti

&

Ed

d

n

u

xr

S .

Y

NS

m

2

E

)

»

N

A

—

C2

j

Q

u

TSSS

t

,

I

J

z

/4///

fl

N

S

PR/EFATIO

lt

(u

on fine fineulari confilio pro-

$

vidum Numen mortls mo-

Jt

mentum latere nos Volmt, ut

TW

nempe Vlglles femper metuque

fufpenfi, & ad moriendum inho-

a

ras parati viveremus.

Hunc in

de

finem. przfens tibi. Opufculum

offero, falutls ftudiofe Le&tor,

quod Cbrzjizamtm pie morientem

infcribere placuit; cum in eo .4d-

Jumenta proponam ,

uibus pri-

maria bonz mortis impedimenta

e medio tolluntur.

Et licet va-

X

ria

1

.

PORX IO

ria fint, quz beato agoni obfta-

te

| d

culo; varia item, quz eidem ad-

miniculo effe folcant, brevitatis

pr

tamen ftudio przecipua folum, &

0p

minus trita felegi,quz omnis cón-

TIS

dmoms Le&onbus utiliora, nec

1]102

non ammarum Curatonbus ap-

lj

tiora fore Vldebantur Omnibus

u

enim fcupuone hac commodare

| Tum

confatm, cujus totam fynopf n

m

& ceconomiam fequens Elenchus

d

Lectori ob oculos ponet. Caté-

U

rum, quamvis de bona morte plu-

I

rimi libelli paffim circumferan-

Conf

tur, aufim tamen promittere, fi-

Dri

quidem has pagellas evolvere be-

nigno oculo dignaberis, te 1n eis

reper-

& 9

PRE FA Tza,

d«

;feperturum, quz in aliis forfitan

defiderafti. Infüper lucidam hz

"

preferunt facem alteri tripartito

X

operi, quod uno abhinc anno ju-

n

ris publici feci; &ubi virtutis fo-

KC

lidze impedimenta, fubfidia & in-

lp*

citamenta facris commentationibus

U

infrautur ; quodque aliud no-

me

vum, fi Superiores annuerint,

n

proxime fequetur; ut ex his fan-

1U$

&e difcat vivere, qui pie cupit

Ete*

mori. Boniigitur confüle, pie

J

Lector, lucübrationem tuo bono

lfl«

confcriptam , & lecta menti im-

[

prime, moribus exprimenda;

[e

vitiisque mortuus, Deo

ls

eternum vive,

ELEN.

[«

X 2

e

IT

$

i

[

2

j

c ',

érrboéntérodién

4

ELENCHUS .

ADJUMENTORUM.

Adjumenmm l. Tempefliva prapa-

tio ad mortem.

Pap. r.

di

Art. I.

Summa eít neceflitas

fe parandi ad mortem;

5

Art. II. Et quidem f& ftatim

16

parandi.

,deummtum II. Vigilans cura, nehec

praparatio differatur in tem-

28

pus ultimi morbi ;

Art. L. Quia illud tempus eft

ái

tempus incertum :

3Q

Art. II. Eft tempus nimis bre-

ves;

35

Art. HE. Eft tempus minime

idoneum.

39

Adjumnenium 111. Pia methodus f& pa-

randiad mortem per facram

unius diei folitudinem.

$*

4

-

Art

Elenchbus: zddyumeutovum.

i

Ar. L. Ejus obeunda moti-

Vàa.

!

53

Art. Hl Ejus

do.

in&itqendæ Of-

67

ddjumentum. IF. Confidefario flatus

animz poft mortem,

iate,

Art.l. in [udicio:

112

II!S

Art. HI. In Purgatorio.

Art. HHl. Gemioa inde forman-

da conclufio.

Y21

;

Aáyunentum F. Contemplatio cadave-

ris in loculo.

129

Ejus afpectus docet nos con-

temnere

16

Art. I.

'Terra divitias.

130

Art. 1T.

Mundi hogores.

142

Monita pro conficiendo

$

tite teftlamento.

156

Kädjumenmm FT. infpe&io cadaveris

2

in fepulchro.

164

Ejus intuitus docet nos

3

Art. 1. Carnis delicias fuge-

re;

7

165

»

Art. Il Solum cocleítia appe-

tere.

177

ddyumeutum V 1. Exequise fpirituales,

4

feu meditatio Rituum Ec-

X3

cle-

u

*

Elenchus. "d djumentovum

clefiaticorum fepulturam -

Fidelium

I87

s

Art 1.

Antecedentium,

189

Art. II. Subfequentium.

198

Adyumentum FHl Optatio mortis.

21I

Ea Chriftiano non eft timenda

Art, l.. Nec ob jacturam

prefentium ;

212

Art. II.

Nec ob incertitudi-

nem faüturorum ;

219

Art. lIH

INec ob rigorem [u-

ftitie, aut abufum Mife-

ricordig divinae.

y

224

.Adjumeiztum 4X. Defiderium coeli,

233

Utpote cujus gsudia

Art. T,

Sunt mfimta,

234

Art. H. Suni aterna,

247

4i

Aafyumentmn X. Accurata Confeffio. 252

Art. I.

De conícientige exa-

mine.

257

Art. Il.. De doloris perfectio-

266

Art. III. De Confeffionis ac-

curatione.

276

Art. IV. De fatisfationis ple-

nitudine.

285

d-

H

Elenchus Aafjumentom;n.

m Xi. Doloris intewfio.

299

* Agäu:nefztzt

Ejus moivum funt

09

Art. l.. Offenfee gravitas;

301

98

Art. Il. Offendentis ingrati-

^rudo ;

510

lI

. III. Offenfi excellentia.

31$

! Art

"AMjumeutum X/I.. Viatici fervens &

12

matura fufceptio.

333

Art, l. De fumma Euchariftiee

excellentia.

1

334

: Art. II. De modico noflro ex-

inde fruétu..

343

24

Art. Hl De Viarici dilatio-

ne,

353

31

Art. IV.. De matura extremae -

Unclionis füfceptione.

360

!34-

"Adjunentum XI1]. Praevia inveftiga-

47

tio & emendatio eorum,

qua nos in articulo mortis

precipue anxios reddere

H

folent.

369

a funt

Art. L. Negle&tus obligatio-

num noftri flatus.

37t

"Á

Art. Il.. Cohtemptus gratia-

rum.

386

389

Arr. HHI.. Ja&tura temporis.

Art. IV. Abufus talentorum, 392

Art,

Elenchbus: Zddumentovum.

Art. V. Mala commifla.

395

Art. VI. Bona omiffa.

398

Acfjumeie'tzlm XIF. Previum exerci-

tium aéctuum virtutum tn ar-

- ticulo mortis eliciendorum,

401

Illorum paradigma

Art. [.. Ex P(almis colle&tum, 403

Art.II. Ex5S.Patribus defump--

tum;

415

Art. HI. Ab Auctore propofi-

tum.

32

Profeffio. fidei ex

7177 M

f()ïmula Tviäen—

444

5

i^

1

)

d

VEX "69

" 4

9

«

A

N

ER

7

[

T

KXN

ZA

SS

i 2608

um

Mi

N

NSS

Ej

D

Xxä

L

[Nx

p

7

J m

E

Gs

igin

&d

Tl

M

ADJU-

1

34

à

M

Wäj

35

EY

u w(

M

/4

N

39

;

j

?

*r&

o

S

;iä

X

*

401

40

ADJUMENTA

dU

PROCURANDAE

p

d

BONAE MORTIS.

ADJUMENTUMI.

Tempeflioa preparatio ad

Worlew.

oriendum eífe , fatentur omhes,

omnes capiunt; quid vero fit mo-

ri, quani'que res mornenti fit,

id affequi pauci laborant. Quid

igitut eft mori ? Mori eft deerere omnia,

& deferi ab omnibus; feparat enim amara

mors ab omnibus honoribus & deliciis, a

cum»

cunétis opibus & amicfs. Mori eft cir

dari;

d

e

",

2

'A?djzlz.mmtum J. /

deri, & angi undique: hinc hofiibus,i qui

Í

animam infeftant: illinc doloribus ; qui cor-

puscruciant. Mori eft pugnam decretoriam

cum hofle acerrimo pro zterna falute viri-

11

bus debilem & animo fractum inire. Mo:i

l

denique eft ingredi &ternitatem , eamque

felicem aut infelicem; auamque eoremipo-

lr

re fubiveris, in ea perpetuo manebis.

lt

O rem horrore plenam! illo ipfo, quo

V

exfpiras, momentoagitur de Deo eternum

tl

vel poffidendo, vel amittendo: agitur de

»

anima vel etérnum beanda, veldamnanda:

apirur de tota eeternitate velinter inferos vel

in coelis exigenda. O vere momentum rerri-

bile! Ex his quid infers? hoc certe: ergo

mori eft negotium maximi ponderis; di-

fi

gnum, cui omnis cura &laborconfecretur:

T

ergo in id unice incumbendum , ut bene

W

moriamur: ergo amplectendum eft, quid-

W

quid momentum mortis reddere felix po-

|:

teft; & fugiendum, qu.dquid illud reade-

reinfelix poteft.

ll

ddere Fe-

Jam vero quod mortem nobis re

licem poteft, eft previa praparerioad illam ;

Q

& quod infelicem, eft hujas Preparationis

a

neglectus. Nam bona mors a bona adillam

preparatrione divino qucd:m nexu depen-

e

det ; cumDeus follicito huicfe ad mortem

&

preeparandi ftudio ac dilipenti cureegratiam

N

finalem coelefti decreto alligare haud raro

Ífoleat.

D

Témpefliva pyepavatio ad mevtem.

E.

qui

COfe

foleat, Ex hoc quid concludis ? erpo fum-

mi maximique momenti res eft tempeftiva

Jam

preparatio ad mortem: ergo unicum no-

vIr1

rum in vira negotium, avt cure omnis

lo

laborisque fcopus fit, neceffe eft, ut bene

Que

parati moriammur. Et prof.éto, fi te prapa-

hpO'

ralli ad mortem, abunde fecifti, licet per

totam reliquam vitam nil aliud egiffes. Si

quo

vero te praeperare neglexifti; licet omnia

num

alia fecifes, omniumque reonorum, &

r de

d

Principum negoria expediviffes; nihil epi-

fti; quia illud pretermififti, cui comparata

)SVd

rerti

c&tera omnia nugee funt & crepundia.

1 rgO

di.

Sed hec, quorus quisque eft, qui reco-

giter corde? videmus qu:dem modo hunc,

l

LUF

modo illum tumulo inferri: fcimus, etiam

ene

vid

nos moritüros: credimus, mori tale nego-

tium e(fe, quod rora vira curandnm fii: fa-

pO

temur, preparationem ad mortem nimiam

lüde

efTe nullam poffe: omnes timemus impara-

ti ac improvifo mori; quin imo ingemifci-

efe-

mus etiam, ac maleominamur; dum quem-

"p

quam forte fübitaneo ac iníperato funere

jnis

extinétum fuifle inrell'gimuig; & ramen ad

la

mortem, vix ullus eft qui fe pra:sparer.Morg

et

eft pun&ctum a quo ducirur linea ad circulum

erm

eternitatis; & ramen de hac linea recte du-

m

ro

cenda nemo anxius vivir. Mors eftpo; ta,per

quam intramus domum immortalitatis dura-

ii

A2

türse

e

4

æä'djumentum [ :

ture femper,fin endg nunquam: eft trabfitus

ex hoc mundo in alium, fed ó qualem mun-

dum! & tamen ad hunc tranfitüum, rarus

eft, qui rite fe comparer. Hortatur Chri-

Ítus: Eflote pavati; quia, qua hora non puta-

ti5, filius hominis veniet ; (a) monent San-

éli, mortem fenibusefle in janua, juveni-

bu: ininfidiis: docet fides, neminiveluni-

j

cum vits inflansefle certum: clamat expes

rientia, plures «rate adhuc tenera tnorte

improvifarapi: diétatratio, in re tanti mos

menti nil. dubio cafui perinittendum effe ;

& tamen vivimus, quali nuniquam aut quafi

toti morituri, nihilde premittenda preepa-

ratione folficiti.

E: hoc agunt, fic vivant

non educati in fylvis gentiles Darbari ,. fed

Chri(tiani enutritiverbzs fidei, (b) qui cre-

l

dunt, íe morituros, judicandos, & ster-

num vel falvandos, vel damnandos; imo

C

non raro etiam Relig;ofi, quorum tamen

vita vi fuce profeflionis deberet effe conti-

nua praparatio ad mortrem.

Tantam tamque vecordem falutis incu-

qu

riam non ultimum bonz mortis obítaculuriü

efle; nemo non videt.

Porro fons & cau(a,

!

quiá

t

u'nc?eeafcaturir, duplexelfe folet; vel

hanéc

H

. (&) L?IC. lä, ". 40.

(B) Ie T;I *o 4«& Wo 6:

TemþcyZz'vd þræpard!ib ad martem. $

r

hanc pr&viam preparationem ad mortem

j

minus neceffariam putamus: vel quia pro

ü3

illa morti prem trenda femper sdhuc tem-

l*

pus fore judicamus, Utrumque hünc er-

(j

rcrem animis noftris exemiffe , potensbo:

[le

ng morti cormparande adjumentum erit.

ll*

Prcin oflendam :. fummain efle geceffta-

li^

?ü, fead mortem przparandi; z. &qui-

Qs

[e

dem fe ff.tim fineulla dilationex pra parandi.

KRTICULUS'

Z

d

De neceffitate fe przepavandi ad mortqm;

P

Jnt

J. Qummam «ffe neceffitatem fe aJ mor-

KJ rem parandi, docet nostumambipui-

tas hore mortis, tum aternita: pediflequa

i

T

mortis, denique rigor judicii rortem fe-

éuturi. Ex duodecimanni menfibus, ex qua-

no

e

ruor menfis hebdomedibus, ex feprem heb-

f

domadz diebus, ex diei vipinti quatuor ho-

ris upa tibi crit ultima: hoc ccrrum;. fed

quanamilla ft, quodie, hebdomade, men-

-

fe fis moriturus, hoc incertum.

Scilicet,

I

ut notat Auguflinus: Zatet illa dies, ut obfev-

"

ventur on4s dies. (c) Cum ergo quaelibet

lid

tibi poffit efle ultima, neceffe eít

; ul nulla

M

non die paratus fis rnori.

Ad

A 3

| (e) dug. in Pf. :OI,

6

Zdyumentum . .,

'Ad haec n mari bugus qmundll , tefte mel:

lifluo Doctore, de quatuor animabus vix eva-

dit uza, qua& füb mortem gratix naufragiam

non faciat; adeo nempe non folum du-

bius, fed & periculofus eft ex bac vita per

]

hujus mundi Euripum in zternitatem tran-

Í

fitus. Summe ergo neceffarium e(t, u: ad

illam tam periculofam migrationem te pra-

via follicitudine prapares. Nam que illam

f

confequuntur, zterna funt, fcilicet vel gau-

N

dia &terna, vel fupplicia aeternai: aut ignis

nunquam extinguerdus, aut beatitudo nun-

Í

quamterminanda, O sternitas! Ó vocem

jugi memoria dignam! Cui hac prapara-

1

tionem ad mortem non per(uader, hunc

me-

n

rito terribile jüdicium maner.,

]

|

Hujus j«dicii rigor ut ad cred&nä—am di-

&b preparationis neceffitatem eo efficacius

te moveat, ieipfumrei judicem volo. Edic

quafo , finunc ftatim tibi ex hac vitain do-

mum judicii migrandum foret, effesne pa

ratus? fi nenc tibi coram Divino tribunali

comparendum foret, effesne piratus? . con-

Ícientiam tuam »ppello: edic, cflesne pa-

ratus? ..., quid dubius heres? quid expa!-

lefcis?

.. Que ergo hec temeritas, vel

unico inftanti ineo ftatu vivere, in quonol-

—— RE

les judicari? Scis, te qualiber hora poffe

urer,

mori; fique nunc üa-tim moriendum f

fate-

ESRUELANEU MM LTK U

/

Timpefliva pyepavatio ad morten.

7

(]:

fateris, te ad reddendam rationem minimeé

ll

paratum effe; nec tamen te praeparas ?

nl

lu-

Primo a morte momento judxcaberls.

Malum, de quo vitando,. vel incurrendo

t

in hoc judicio agirur, eftomnium malorum

In.

ad

fupremum, malum zternum, & i irrepara-

bile. Senrentia in hoc ]UdlClO ferenda erit

te-

definitiva, & irrevocabilis,. que , nemine

m

refiftente , ftatim. executioni imandabitur.

u-

Statusanima ruz eft dubius; nam quod pec-

1'$

càris, hocícis; num ri:edo!'neris, hocne-

l«

Ícis; & cum hoc dubto migrai Aöum

tibi

en

erit in domum judicii; ubx, qu )udzcat,

ii«

Dominus efl : (à) Dominus oiniícius, om-

lt

niporens, inexorabilis. Et tu hoc tribunal

imparatus sdire audeas? En! quacta neccí-

di-

fitas fead morrem previe praparandi om-

nibus incum^at, & quidem non folum pec-

1US

catoribus, fed etiam Jufhs.

dic

d0«

II. Si enim peccator es, prcpara te ad

Pf!

morrem; nam fiin peccato moriaris,actum

eft de anima, & quidematernum ; & hoc eft

ll

Jn-

de fice. Si juftus es, priepara te ad mortem ;

)à

nam quid prodeft bene vixiffe; fi male mo-

riaris? fi enim mala morte decedas,

omnia

j

d

perdidifti. Quippe certum eft, per malam

l.

mortem longitfimae ac aufter iffimze vita-fan-

À 4

&ita-

je

f

—

Q«

(d) 1. Cor. 4, v.4

4dumentum — [

Gitatem unico inftanti peffumdari: & itidem

certum eft, centum annorum perfectiffimae

vitze fanctitatem nos de bona morte minime

fecurosreddere. Nam quamvis fanctiffimus

efles; tamen, quamdiu vivis, adhucin ul-

timo vira articulo petes peccare, pores in

peccato mori, & damnari, Sudicia DEF

abyffus multa. (e) Ille miles ex numero qua-

draginta Martyrum, quorum Ecclefia feí(tum

decima Martii celebrare confuevit ; diu

cum Sociis in obducto placie lacu. marty-

rium fuftinuit; & tamen poítea moribundus

facra ejuravit, & perür. llli duo in Japo-

nia Sacerdotes per plures horas leato igne

pro fide affati fnerunt ; & ramen ab ea pau-

lo poft defecerunt, denuoque in ignem a

tyranno conjecti, ut Religionis defertores

interierunt, qui ejusdem paenz impendio

ut martyres mori poterint. [udas aiu fan-

DT AE ESIETRENPET LUCRRA DN "RR

éte inter Apoftolos vixit; & tamen de falu-

te; laqueo fufpenfüs, tandem defperavir.

Miferi ifti infuper habita omni pravia vitae

fan&titate, tamen füb finem lapfi perie:unt.

Nunc ardent in inferno, &ardebunt zxter.

num; dum interim alii eorum thronos in

cclis occupant, & coronis gaudent. Scili.

ce neque [ufti debona mort« f'intcerti, ni-

(i hanc fibi per fedulam praeparationem a

fï

[

| i:)e?

vf

Zbmpefiva þr:apamtiä ad mortem. — 9

Deo obtinere fatagant; pratia enim fipalis

nulli perfe&tionis gradui utut fübiimi, nul.

X

li virtuti utut. excellenti promiffa eft, ut

u$

nempe fempercum iimore& tremore (àlu-

l

tem noftram operemur. Hinc Chriítustam

li

follicite etiam Apoftolos monet: vicete, vi-

"i

gilate , ovate; (£) Proia, licer juttus fis, prae-

d*

para te ad mortem.

u

Imo, quo fanctius Qixeris, eo amplius

y—

cavere debes ,. neob neglectam praparatio-

J$

nem male moriaris: quo plura & majora

»00

per viram collegifti merita; eo pluris tuà

iij

refert, bene mori.. Quid enim prodeft mer-

T

catori ; ingentes divitias maximo cum labo-

r

re in Indiis quadrapinta annorum fpatio col.

legiffe; fi dein in patrie portu omnium ja-

f?S

lo

éuram per nau(ragium faciat? Quid pro-

1

dcft ingentia pervite curfum merira cumu-

li

laffe, & tandem fub ejus finem omnia per

malam mortem perdidiffe? fi ergo ipfis

fifn

]

etiam Juftis neceffaria eft preparatio ad mor-

It.

tem, quanto mapis nobis peccatoribus? fi

Ir.

eriam Sancti labent, quod fibi ab infelici

fato timeant, quid peccatores?

In

quid tepi-

di? quid illi; qui de morte vel nonquam

'.]If-

cogitant? vel non aliter

l"

, ac de rþ ad fenqn

pertinente cogitant ?

Certe

2

—

E

(£) B;Im'c. 1-3'. *v 33

—

ro

Adjumentum - L.

Certe vel Sancti errarunt, vel nos decipi-

mur. Si enim quis etiam poft viram illece-

brarum ftudiofiorem & tepidam, tamen de

bona morte fecurus vivere poteft; ergoilli

ftolidiffimi fuerunt, quod rorjejuniis, cili-

ciis, flagellis corpus excruciarint : quo

cunctis voluptatibus,omnibus commodis fi-

2l o oo ETO CUM PC PT UP H RQÓRRCIS

bi interdixerint: quod in fumma pauperie;

contemptu, folitudine mundo mortui vixe-

rint; idque fecerint folum, ut tandem be-

ne morerentur. Ut quid enim tot oraiio-

nes, lacrimas, füfpiria fuderunt? ut quid

adeo feinper folliciti de bona, & pevidi de

ï:

malainorte fueruar;fi fine u!la preeparatione,

fi fine adhibitis cautelis, tamen beate imori

quis poreft?

ig

^ Noftri cognati, amici, fratres, forores

mundutm deferunt, fe ipfos vivos inter ciau-

ftra fepeliunt, voluntariis afperitatibuscor-

pus aflligunt, in continua fui affliCtatione,

feceffu & oratione vitam tranfigunt ob hunc

ä

folummodo finem, uttandem bene morian-

äf;

tur: & no: fine ulla previa ad illum tranfi-

li

tum preparatione, poft viram vel male vel

;

tepide actam, intrepide & effron:i audacia,

bonam pariter mortero fperamus; quam tà-

;

l

C

men illi fibi promittere etiam poft vi:am

fanctiffime twranfafctam minime audent, &

)!

nonnifi cum timore & tremore fperant? Ex

ho.inetire abfolutam && comrmunerm cunétis

ne-

—

hi

J

Tempefitva prapavatio ad morte:k.' II

h

néceffitatem f preparandi ad eeternitatem;

(

fimulque dep:ora vecordem mortalium in-

de

faniam , qui his non obftantibus folum ad

illi

obitum parare (e nepg! gunt; & quidem eo

lll-

ipfo tempore ncpligunt, quo a'iis terrettri-

od

bus negoriis tam follicitam preparationem

[i-

premiitunt.

;

16

t

IIT. Luctatores, antequ?m fe pugnze

-

committunt, prins domi fe multum pro-

0-

bant, a(fidue exercent, & ad certamen fe prae-

id

pàrant; nemo illorum nifi bene exercitatus

qe

1n arenam aeícendere pra(uümit; & nos

cum tota geternitareluctari pricfümimus im-

otl

parati? & 2// quidein hoc fa-iunt, uf corru-

ptihilem coronam accipiant: (g) | contra, nos

Aes

torpeinus, licet agatur de incorrupia, im-

u

morrali, eterna. Pro habenda concioneaut

-

difputatione, pro exhibenda comadia, aut

]

decidenda lite, aut aliis fimilibus negotiis

nc

temporalibns, o quorcurz, qualis quanta-

ln-

que preeparatio! omnia momenra funt pre-

tiofa, omne tempus, utut longum fit, ta-

f

el

me» nimis bzevevidetur. At pro coelo,ani-

ma, Deovix manus moverur: (olum hica5-

2

undamus :empere: dehoc ( lum sgonein-

1«

curii vivimus; noaobflante, quod mors fit

ultuma & pracipua actio vitz, O Superi!

non

321

-

( I.Cor. 9. v. 25.

"s

I2

Adjwhemuüz I

non auderemus publice in theatro f?Ítarefi-

ne pravia & ciuturpa ad faltóm praepara-

tione; & audemus mori fineprevia d obi-

tum preperatione? Proh pudor! majoricu-

Tanos paramus ad merendam, quam ad cce-

leftem ceenam : accuratiori follicirndine nos

comparamus ad profectionem unius diei,

quam ad irer &rernitatis, Sum:na diligentia

aliorum lites forenfes difcutmus; & cum

propria conícientia rationes inire nepligi.

mus:licet aeimifía nepligentiairreparabilis fit.

f

[

Alia errata emendari poffunt: at fi hic

erramus, actum eft de nobis, & quidem

eternum; nam z morte tefle etiam Plutar-

cho, zgew datuv covve£lio ervoris. Si mors vel

femel malafuerir, necerroremendari, nec

mors repeti poterit. Qua parte cccideritar-

g

bor, ibierit; fiad Auftrum, ad Auftrum:

fi ad Aquilonem, ad Aquilonem; quocun-

que ceciderit, ibi manebir, Sifaltem bis mo-

ri poflemus, tanta imprudentia non foret;

prima vice exponere fe periculo malee mor-

ï

tis; quia fecunda vice commiffus error re.

.parari pofict. At non nifi femel morimur:

velfemel admiffuserror emendarinequit, &

f

ab uaicóhoc obitus momento pender a«er-

nitas. Inde colligere fas eft , quam neceffa-

ria firpreparatio ad mortem.

ä

Hc quidem vera effe fatemur; interim

(m C

quid agim

1 oW

qua notlra eft comparatio ad

Inor-

D

13

Täinpejfivtï prepavatio dd inortem,

3

mortem? Edic, amabo, ficertieffemus,;nos

dtd«

vel nunquam, vel faltem faepius, vel nonnifi

b

bene moriruros; íi certi effemos ceternita-

CU-

tem, caelum, inferos non nifianile figmen-

æ-

tum efle, ao magisincuriofi de falute no(tra

108

vivere poífemus ? fi Chriftus jurejurando

itly

afleveraflet , neminem e vira difcefTarum,

Ti

nifi bene paratum, diuante pramoaitum,

n

optimequedifpofitum; fi dixiffet, ad nospa-

randos femper abunde temporis nos habitu-

o

lit.

ros, ultimum vitae tnomearuüm in noftra po«

nic.

teftate futurum ; aa preeparerionemad dTium

em

agonem moagis negligere poffemus? & ta«

-

men &terna Veritas , interpofira tota fua

vel

(ut cum Theologis loquar) veridicentia,

IeC

dixit, juravit.co: trarium. Hac credimus;

.

at

& interim quid agimus ?

xm'

/'O Chrittiane! imparatus camfis, nolles

j

hodie mori; & ramen adhuc hodie mori

10

potes; potesadhac hodie catarrho fuffoca-

ri, glande trajici, fatali lap'u exanimari;

(2n

)f

hzc credis; nec tamen re preparas? .O

Q»

peccator! illo ipfo, quo peccas, momen-

r

10 extingui potes; fique te in peccato ex-

fpirare continperet, in puncto ad inferna de-

y I',,

fcenderes. Hec credis; & tamen' peccas?

Si te in eo, quo nunc vivis, flarn: in hoc;

t

M ASM

4:!1:

quo4d parrafli, í(c

re mors impcnitenrem

fübito obrueret; hen! a&tum effer de :e, &

d

quidem sternum: in abyflum iaer. s om-

nium

r-z

14

Adynnentum | 1

nium tormentorum. Haccredis, nectamen

doles? etiam per plures dics & hebdomades

peccati mortalis reus, ad inferni marpinem

cel prodigus ludis? Certe aut hzreticis,

fi hec non credimus: aut ftultis, ni ocyus

ad mortem nos paremus, annumerandi (u-

mus.

An pnon enim dementia eít infernali

j

carcere dipna, fummam hujus preparatio-

nis neceffiratem agnofcere : fine pravia pree-

q

paratione mori nolle: indies mori pofle:

hec fcire & credere, nec tamen fe prepa-

d

"

rare? Qood aliquis in India barbarus, qui

dehis veriatibus nihilunquam audivit, mor-

tis oblitus vivat; id enim vero capi poteft,

At vero Chriftianum fide imbur:um, Reli-

t

giofum, qui ideo ceenobium eft ingreffus,

l

ut ibi a mundo abílractus eo fecurius fe ad

bonam mortem praparet; hos, inquam, fa-

talis il'ius momenri immernores vivere, is

profecto tantus eft (alutis, Dei, coelique ne.

glectus, qui merito mala & improviía mor-

te a Deo vindice punitur.

lV.. Et certe Divinz 7u/)'z'tz'æ.valde fo-

lenne eft, dilara in illam horam ultrici pae-

:;

na, exerto veluti gladio, & toro quafi fu-

roris pondere per negationem pratic finalis

vindicare atheifticam haac mortis oblivio-

nem, & non excu(abilem fe ad . illam com-

parandi incuriam. Ex quo folo abiínde con-

ftat;

apmome.

Tenpefliva prepavatio ad mortem. — Xg

m

ftat; fuinmam eff* neceffiratem fe prapa-

des

randiad mortem ; cum buic praeparationi

em

non raro a]ll:gat: foleat gratia finalis... Nam

19

qualis praambula praaratio; talis erit

"u$

Inors.

Sollicita & tempefítiva comparario

(ü-

ad mortem eft efhica-iffimum medium pro-

curandae b«ne mortis; neglectus vero hu-

1'ali

10»

jus praparatiodis eít prodromus tminime

v

eequivocus fecaturie malee morris, Utrum-

le:

que affeverat eeterna Veriras. Nain Luc. 12.

T

ait Chriitus: Zeati ferviilli, quos. cumvene-

vit . Dominus , invenevit. vigilautes, hoc eft,

qui

yote

paratos. Er[i cenevit in. fecunda vigilia ( ju-

tll

/D

ventutis) £5 // 12 tertia vigilia venevit , ( eta

li«

tis virilis ) €? zta nempe para'os irvenerit,

$

leati funt fevvi illi... £n beatitudinem Divi-

Ku

no decreto annexam

Ti

praviae præpa;'ationi

ad mortem !

r

T.

lne

Contra vero : quod/; Ji&eritï/þvvm ille in

corde fuo : moram facit. Daminüs ineus venive ;

10l

€7 capevit .... edere $g. bibeve : veaiet. Doini-

zu$ [evvi iliur im die, quà non [pevat , €g Lo-

ya, qua ne[cit , &g dividet euin, feparandoab

fo

electis, €g' pavrein ejus cum iufidelibus pouet,

XX

(h) En damnationem annexam obliviofs

í

mortisincurig, & non excuf(abili focordiae

]

I5

Q«

fe ad mortem tempeltive pieparandi! Id

nos

7-

f

il

! 4b) Lwc, 12.7).37.55»3 38. .iiehz fu.vq.y.';-'j 46.

t

16

Adiumentum . f.

nos quoque docer parabola decetn Virpi:

f

num. (i)) Omnes quidem erant Virgines;

fed non omnes prudentes; quia non om-

!

nes parata. : Exclufee (unt fatuge,: quiafe pa»

Ü

rare neglexerunt: admi(le fünt prudenres,

quia fe parare follicite (tuduerunt. . Nempe

Q

K

huic follicitudiniac curz,te parandi;allipata

eratearum gtaria finalis,

Ex hisipfe Chri-

b

f

ftus hahic fequelam deducit, dicendo: Zzgi-

late evgo 5 ( arefcitis enim, quando Dominus do-

smus veniat: fevo, ammedia nofle an galli cant»

$us ammane ) ue , cum veniat vepente y 1096«

H

miat vos dorimientes, (k) & etiom in vos re«

e pere

pentinus [uj evveniat anteritus. (D) Itaqu

Í

fpeéta hujus preparationis neceftfirate, fcllt-

[/

cite nos ad iortem praparemus, ne; fi

eam improvida temeritate diftulerimus,

l

mors imparatosoccupet, acimprovitoiótu

lt

in fcpulchrum proturbet.

ARTICULUS .L

De son procraftinauda bac praeparatione,

e

reparatiobem ad mortem fümrne ne-

l0

[j

IP

ceffariam effe, tion quidem dithite:

mur: verom proilla inftituenda femperad-

l

huc rempus fore, opioamur. At quamft-

il

P-

E

-

(

i)ï[a'*/ 'Qä;wg 5, (k5 Marci13. v. 3j

(D Prov.29.-v. 1.

e

v

Tempefhita prapavatio ad movtem.

TT

5

tli & nullo:nixi fundamento id fperemus,

(5

fequentibus docebimur; ex. quibus patebit,

hi

fummam efíTe neceffitatem fe ad morrem &

quidem ítatim fine ulla dilatione

p?

di.

preparan-

&5

Enimvero . ratione careamus oportet,

Ipé

quicunque in maturando tanti momenti ne-

ata

gotio moras trahimus.. Fatemur enim , ad

t

onam mortem prarequiri prepararionem;

p

nam illi (olum fervi funt beati; . 4u05,. cum

llj«

venerit Domims, — inveuevit: vigilontes, (m)

1js

Fatemur , nos de die craftino minimefecue

lvg.

ros effe; nam Deus, tefle Gregorio Ma-

j 10

gno, qui penitenti veniam [popondit ,. diffi-

a

imulanti deem. cvafiam gon promifz. . (n) Fa-

]i

temur, nós in momento mori poffe; nam

N

to Zautur grada ego movsque dividimur. (o)

308

am parum fecuri fümus de craftina die,

du

quam de vità centumadhucannorum. Plu-

tes adhuc hodieé aut cràs morientur, qui

inortem a fe

quam longiffime abe(fe purant,

Quod illis c

Ontinget,

eriam nobis contitige-

re potef, Annon er

go immanis dementia

] MM

eft, eodemipfo, quo

heclegimus, momen-

to praeparatioónem ad'mortem in cr

no

*aüinum

ie

temeraria dilàtione remittere?

d

Hec certe tam vecors preeparationis di-

latio fratus effs videtur ex Machiavelli po-

ld)

pfl

mario dgcerv-ptus—. Fundamentum id dicendi

( EUR

. facra

Cm) La 12. v.37,

j

»vf(xï) Heom.12.in Evang. — (o)r, Reg. 2Q. V. 2.

"

8

"dumentum - 1.

facre mihi Pagine fuppeditant. 'Audite,

quid Sapientize c. r.- & Ifaie c. 22. legatur:

Exiguum eft tempus vita nofftra : umbre tvanfi-

zus efl teimpus noflvum: cras moriemur. : Quid

ergo ? obftupefcire ca]i ad'conclufiones;

quas inde mortalium impieras deducit! 7-

nite ergo, inferuoty fruamur bonis, dum [unt ;

coronemus 105 vofis, antequam marce[caut . . . .

«ou [it pratum, | quo tton pertvanfeat luxuvia

aof[iva .

vino pretiofo nos impleamus : come-

damus , €g. bibamus.: Qvid ftultius dici, quid

Íceleftius excopitari poffet?

Equidem nos, Chiriftiani cum fimus, fi-

miles ath-ifmi aphorifmos abominamur,

tam impias illationes deteftamur. At vero

quid caufie et, mi Chriítiane ; quod hor-

reas, has fequelas facere, & non horreas eas

vivere? quodte pudeat eas proferre lingua,

& non pudeareas praferre vita; dum hanc

adeo neceff;iriam preparationem identidem

procraftinando, adeo parura follicitus de

Inorte vivis ?

Agnofcis, exzf»-lzuuAm- effe tempm" vite tuæ;

cum inftar umbra tranfeat:. ícis, cras mori

te poífe; & interim fruerismundi Zozis; cce-

leftium incurius; coronas te vo//$ volupta-

tum avidus. eclique oblitus viz0 prerio/o te

imples: comedis, €9 bibis, folum de corpo-

daad

rE,:. pihil de '?nima, minus de maturan

mor-

E

VE

19

2' empefliva prapavatio ad mortem.

ife,

m

mortem preparatione follicitus. " Quid hoc

eft aliud , quam verbis quidem catholicum

l

luid

fe profiteri, factisautematheilmum vivere?

68

1E' At dices: femper adhuc erit tempus,

f

me preparandi ad mortem: non eft peri-

T

culum in mora: nileít, quod adeo urgeat:

INEJ

iità

in futurum meparabo. Équidem fi itacít ;

ergo Chriftus nimis importunus fuit toties

t

inculcindo, & reperendo: videte, vigilate,

[uid

e[tete parati. - O quotardent ininferno, qui

idem omnino fenferunt, idemque fibi pro-

)

[

pofuerunt; & iamen perierunt? *imilibus

Imut

propofitis , falfisque perfuafionibus plenus

vero

eft orcus. Verum finoula San&uarii ponde-

nor-

re libremus, & facre Scripture rrutina ex-

aminemus, 4Ais: femper adhuc erit rem-

n

01

pus.. Erras; quia tempus mon evit amplius. (p)

IRUM

NNon eft periculurn in mora. . Erras ; forte

dem

enim fac no&he animam tuam vepetent a te.(q)

n dC

Nil eft, quod adeo urgeat. Urget enimvero

p:riculum quotidie; & in momento fno-

riendi; nam, frzut pifces capiuntur bamo ,. £2

ü

Jicut aves laqueo coiprebenduntur , fic capiun-

»ori

zur bowmes a morte. (r) In. füturum me pa-

e

rabo: fed quis te de crzítino (ecurum red-

t

vel bora uemo fcit. (s)

) (€

dldlt ? de die enim illo

B a

)0"

Cogita

d

of

(p) Apoc. 10. f:/ 6. (q) Lu. Ia.w.'zo.r

(r) Eclef.9.v.12. (s) Matc. 13. v.32.

e

u

20

Adjumemum T

Co. ita quefo, inclamat Bernardus, auia, quod

botlie opevavà licet , cva$ forta[fe non licebit. (t)

2

Forfitan Deus,qui preentem tibi diem con-

ceffit, craftinum negabit.

- Nerum oppones: robuítz. corporis vi-

res, animi vigor, statis flos omne mortis

periculum quamlongiffime adhuc abeffe; fe-

cure mihi promittunr. At coatrarium afhir-

f;;

1nant omnes quatoor Evangelifte: -ipíe

f

Chriftus aliud te credere jubet:. ipíaquorti-

diana experientia oppofituii te.docet.: Cui

punc fidem hàbebis? . ZJomo quafi flos.egve-

ditur, &3 fugit velut umbra. (u) In dumidio die«

Iïu

qum (uorüm vadet ad povtas 20feri; de mane

f

ufque ad ve[peram finiet vitam. (x) Ira affeves

rat ipíe Spiritus Sanctus;: & eriamnum du«

bius hzres? . Innumeri jam mortui fanr; &

^odie adhuc plures morientur magis juve-

nes, actu; majori vigore viriumque robo-

re prediti; actu; nam necannorum juvene

tam, nec membrorum firmiratem refpicit

ccca mors, INon nifi decidua e tectotegus

Ja opus eft, ut tota hec moles corporisque

compages in cineresabeat.

— At forte noü moriar, ais. Porte/ v"oxf]*a;-ï;

crymis digna! forte non,moriar. A. Eïggrrgi

mo-

: (t) Bern. 'ep;:z. a(g Rxo»b'e;rl*-z?iln.

(u) ?0&. 14-'3, 2, (X) ]./.a. 38, *?/', lon

5

Zempefz'z'vf; pvepavatto ad mortem. —.91

id

fhoüeris : :ääüz'i;'äizim .bomo . figem fuum. '!(y)

()

Ergo dubio caíui integram zrernitatem ex-

n

pones; ergo incerto eventui animam ,. cce-

lum, Deum committes? Morbo laboras:

Yl«

mox medicurn vocas; curita?' nunquid fie-

tig

ri poteft, ut abque ejusopera convalefcas?

(e.

fieriporefl, inquies: f«d (ecuriuscligo, quia

i«

de vira mea apitur. Vah te rationis impo-

t

tém! dum de vita corporis agitur, eligis,

quod fecurius eft; dum de viraanimee agi- *

ul

tür, incerto foríe rem . totam committis.

t

Menento, qu&[o, ( Chryfottomi monitum

lii

eft hom. 22. in 2. Cor. 10.) memento, quefoy

!l

Cs

qzïtgd de anima, de celo, de etevnitate loquatis.

H

)U

Fieri tamen poteft, ut non moriar, in-

quies. Fateor ; fieri poteft. Sed q: id, ( fe-

[

s

cus fiat? quomodo binc exibis, $2 quo? que-

0s

rit. Auguítinus.

Noli, quefo, tibi eter-

10.

num nocere; quodtutiuseft, elipe. Nam

idt

fi etiam diutius te vivere contingat, tead

U

mortem jam nunc praparaffe, nunquam

ü8

poenitebit;. preep«ratio enim ad mortem nul-

la pramaturaeft, nimia nulla. Eam neple-

xifíe & nocuir multis, & penicuit innume-

ds

ros. Interroga Sanctos in ccelo, ullusne fit,

[2

quem marturg ad mortem prseparationis poe-

ls

nitruerir? nullum reperies. Interroca dam-

n! hos

nacps: guid illigemunt

?ahq!. UER

3

poni-

(y) Ecele. 9. 9, 12,

22

djumentum . I.

posnitet ,, penitebirqne eternum. Te ne

(

poniteat, jarn nunc flatue;te parare pro fe-

|.

lici morte, licet etiam ferins fecuturam fci-

;

res, Si nunc id facerenegligas, cum potes,

forte id non poteris, cum voles; íepiffime

1

Deus, quod hodie offert, cras negat. INo-

i

li contemnere Dei mifer'cordiam, monet

lt

Bernàárdus, fi non vis fentire juftitiam. (z)

bl

N'am ad hanc praparationem bene facien-

Qu

am opus eft tempore & (peciali gratia; mo-

MU

do utrumque habes. Si iisnüric ufus non fue-

li.

ris, forfan in pofterum utroque carebis: for-

K

fitan Deus prafentis temporis & eratiae abu-

Q

füm eorum negatione feverus ultor puniet.

J

Proin time; &ad mortem tempefílive, imo

fi

jam nunc ftarim fine dilationete prepara.

i

.. At modo rempus non habeo, ais; nimis

fj

multis diftineor negotiis. Apage cumhoc

i

effupgio: omnia aliaetiam praviflima mundi

l

negoria, negotio eeternitatis comporata, nu-

g« funt; id docer fides.

Ut ergo nugis va-

Ce$, tempus non habeas vacandierernitati?

empe ut parrias, ludas, dormias, te re-

l

crees, tempus abunde fuppetit: ut vero de

anima, de coclo & inferis cogites; ut ad

mortem te pares; tempus non fupp:tit. O

nos mente captos! in expediendis aliis ludi-

cris negoz-iis menfes & annos liberaliter

pro-

l

digi-

n d

(Z) Bern, Serm. 1. in Epiplz.

Tempeftiva prapavatio ad mortem.

23

ne

digimus; íoli negotio &ternitaris vel diecu-

fe-

[cl-

Jam impend«re àvare fübrerfupimus. |. 2457

quando tandemyexclama: Chryfologus; quan-

e$,

do-tautum JDeo , quantum 1ntiüdo: quaade tan-

ma

zum celo , quautum tevre: quasdo tantum vir«

JOf

dul dabunus , quantinm vitiis decünus ? (aa)

Vet

Imotantum jamego non cupio. Non petó;

()

ut tantum tribuamus Deos5' celo, virtutis

J

quantum dedimius mundo; terrz, & vitiis;

RO-

nonniíi diem peto;. quam huic praeparatio-

Je-

ni impendamus.

Unum rogo, ut morem

0fe

geramus monenti Chryfologo, & qui hu-

Qu-

cusque dedunus covpori ammuin eg' amnos, demus

.)'xer.

auine [altem. diem : vivamus Deo paululum;

i[fl)

qui [eculo vixunus totum ; ad modicüm teme

,

pus fepezamus doincflicas cura$, (bb5) vanam-

TIlS

que illam futuri remporis fpem ex animis

10€

noítris penitus ejiciamus. Hsc evim vi-

ndi

derur effe lapis ille offenfionis, ad quem

p

plerumque totum preeparationis hujus ne-

.Va

gotium allidi, & allifum evanefcere folet ,

ra[,

qui proin m

a

jori & rgpetito nifu e medio

re

de

tpliendus eít.

ad

III. Enim'i/ero nihil non agit Deus , ut

nobis vanam hanc futuri temporis fpem ani-

(i.

mo eximar penitus, ac evellat. INon con-

(je

tentus deíperate hujus fpei vanitate

m per

4

l.

VPI.'O-X

! (a2) CAvyfol. Serm. x14.

- (bb) Petrus Chryyfol. $erm. 12,

N

24

Adyumeutum A

Prophetas, Apoftolos; & Evangeliftas in

variisScripturzlocis nos edocuiffi

e; infuper

Apocalypfis c. 10;

mifit angelum fortem de

celo amiéfum gube, cinétum iride, vultu fo«

lem, & pedibus columnas iguiis referentem

qui, ut ipfo coFporis fitu ad percipiendam

cceli fententiam mortales attentos redderet,

t

po[uit. pedem fuum. dextrum fupev mare , fii-

Jivum. outem. fuper tevvam , 9. clamavit. voce

T

meena, ut ab:omnibus audiretur, quemad«

t

moduin cum leo vugit ,. at (olo verborum to-

u

nitru torpentes excitaret.

á

)

His non contentus monitor Angelus, /Je-

l

vavit nanum fuam ad celum, ejus incolas in

p

rei teítes adducturus, & juravit per viven-

fp

Tem in [ecula,. qui cveavit celum Q6 tevvam $7

ii

enave , ut interpofita totius Divinitatis maje-

Q

ftate certiffimam dictis authoritatem coaci-

fü

liaret, Et quodnam tandem fuitillud tam

[

magnum ac ceelefte myfterium , quod tanto

cum apparatu Caduceator athereus orbi

promulgavit? Audite, ac diviniSena:us de-

n

cretum trerebundi percipite: clamavit, &

li

juravit, quia tempus mog evit amplius. — Qui

u

fe ad mortem parare in tempore neplexe-

rit huic (« parandi de lege ordinaria tem-

pus uon evit amplius: qui tanti momenti ne-

otium de die in diemn, in meníes & anaos

d

ä

iftulerit, huic fe parandi citra fingularem

Deum

gratiam zempuf izgzz evit amplius.lta per

jurat

Temþefïiviz prapavatio ad movtem, — 23

In

procrafi'igg?tiuæ exqte'r;'nï.inamrxAiig'gï

X

lus.

d

E reperire fir, qui his auditis: dicere fa-

Ío«

lutis prodigus aufit: femper'áchuc érit

1;

tempus me'parardi : finito hoénegotio, ad-

im

veniente illo feftro, peraéto hoc irinere;fub

et;

anni finem, tempore quádragefimée, poft

li

fenfem me parabó? O temerar'as voces!

144

nam qui$;'amábo, de hóc tempore te cer-

7d-

tum; quisd: gratia fecurum reddidit? con-

-

trarium Angeli, Sancti; Chri(tus ipfe jure-

jurando teflanrur; ipíaexperientiainopina-

l

tis quotidie mortibus oppofirum probat ;

;

ipfi damnati, qui vana fpe delufi , & male

Wj

fperatotempore früftrar a morteimparati

intumulum &infernum preecipites funt a&i,

jf

contrarium inde ftycio ejulatu clamant, &

Id

fatentur: folus'tu illud tibi tempus promit-

m

ta$, quo recaBirurum omnis tib! lingua mi-

10

natur ceeleftium, terreftrium &infernorum?

rl'b'i

IV. Enimvero aut fide carear aut ratió-

le

ne, neceffe e(t; qui his perpenfis matura fol.

licitudiae fine amni morà jam nunc ttarim

u

ad mortem parare fe neoligit, totque radiis

fpontanea coecitate mentis oculos claudit;

j

qui virium fuarum vigore, ac juverili eetate

"d

fretus, longarn fibi viram vanus augur pro-

mittit.| 425 fjulté/ exclamat pius Aíceta (cc)

:

B's-

| (]lfl?l

i2

:

(CC) DP Imz'f. Cf';-rijiz"L. 'I,.c'.i*g.

26

AMdyumentum. I

quid cogitat, tediu vi&uram, cummullum diem

babeas hic fecurumn?. quidtibi promirtis diem

craítinum,. cum necde prefenti hora fis cer-

- CT — LILM €e

tus? forfitan febris illa; quae paulo poít te

exrmmaer, ]am jam intra viíceraocculta tabé

ierpït' forte adhuc hodie mesnducando ob-

rigefces, au: inter Indendum morti victima

Q

li

eades

I;,fe (augms, cor, lien, & hepar,

1l

quibus vita dependet, funeri materiam &

N

fomenra prabent ;. quin imo ipfis vitz

' glie

!

mentis, nempe cibis, nobis mortem acclera-

muq

Q quam : multi deceptz /th .ac znüoemtn de

covpore extraéli; pergit citatus Au &or;qui fibi

Neftoreos annos adhuc fallaci omine augu-

:

rabanmr ?. Cave,ne idem etiam tibi contin-

gar; Deetiam de te cras dicatur, quod tu

hodie de aliis divulgas : quefo; quis putaffet

f

buuc, tam cito tamque inopinato. snovituvum s

nempe qui hodie eft fanus, cras poreft effe

i

funus.

Ergo age, age nunc chariffime/ con-

cluömdem Afceta, c/uzdr/uzdugme potes; quia

i

pe[cis, quando moriects,. " T'anti-momenti ne-

f

gotium, uti eít preparsrio ad mortem, ne

remittas in craftinum; cras eff enim dies in-

h

CVIA , & qm fcis, fi craftinum habebis?

Proin ruptis omnibus mo'is te mature,Jam

l

nunc ftatim;ad illum tranfitum accinge; fa.

ma eft enim, ut ex diétis patet, neceffiras

fe pxæparaudx ad mortem, & quidem fe

ftatim

Tempe[liva prapavatio ad mortem,

27

f?em

flatim fine u!la'di-latione preparandi; cum

If

h:;jus preparar'onis neg'ectus fit eque ma-

l-

guuim beari agonis obftaculum, ac ejus fe-

A

lt

(vipia'curatio pii o-bitus-eft adjumentum.

ibé

. O me vecordem! quid '-hucusqu'e egi:ä

i

quot horas, quor diesimpendi preparatio-

iur]

d

ni ad mortem? O mi Deus! quid fi tunc;fi

illo die; illa:hora, in'illo peccato ac infeli-

n«

gl«

ci (latu mortuus fuiffem , ubi nunc effem?

3C

ah! etiam ego cum Auouftino exclamore

poflum : Qwo iviffem, fi ruuc binc abüffem, i-

l0

J in ignem. atque tormenta. digna faclis ameis 2

(dd) Enimverotoruscohorreo, dum copi-

ifb

to, illo ipfo anno, die; hora plures alios

1

Itifl

fuiffe mortuós me multo meliores; quinon

ininus, acego, lonpiffimam fibi adhuc vi-

d

tam promittebant; & tàámen mortui fünt, ac

u

fepulti in inferno.' Quid(i & ego tunc in

?

illo peccáto e vivis exceffiffem, ubi nunc

f

cote

e(lem? quo deveniffem? nempe, zifi quia

Dominus adquvit me paulo anizus balitajfet in

,mz

ne«

dnferno anina wea. (ee) At fixum eft prae-

fenti gratie cooperari, ac oblato tempore

Ine

uti; negoto omnium maximo fine omni

$l

mora me torüm quantum impendam, ac

bis?

preparationi ad mortem hodie adhuc ini-

jam

Iff)*

t'i*um—faciam , ne forfitan neglecti temporis

j[25

s

fe

| —(dd) "lug. L $sf a.

um

iO u 93;v. 1.

28

Azifumentum I[

ponas eeternrm luam , meaque parirer rui-

pl

na tragicos ptocraümannum annales au-

t

geam.

Ü

Qüäää&&äöööä&ö*ää

(

"IADJUMENTUM l.

V agilaus cura-, ue differatur buec

fk

ii

. preparatio n tempus ultimi.

I«

morbi. -

fioi

l

is rationibus conw&n omnes facile in

Qu

H

eam concedimus fentenriam, rein effe

gl

f

pericul! plenam, impie remerariam, fidei-

fif

que regulis (ümme oppofitam, inermem u

qu

premu:n cerramen inire, ac imparatum ex

[

hac vita migrare; hinc mori etiam nos non

li

nifi parati cüpimus. -At, quee de'monis fraus

IU

eft; fere omnes hanc preparationem remit-,

!

timusad illud tempus,

quodforte nunquam

habehxmus ad rale tempus) ubiad omnia

p

Ti

mæ;pn erimus; & non primum parandi, fed

fii

jam reipfa parati effe deberemus.

b

Ultimus morbus, extrema vitte momen-

in

ia, dies ill; dolorum « anouülarum, ubi

[er

terror appropinquantis mortis & aternita-

Dl

ris phanrafiam & judicium perturbat, & mor-

i

bivis aciem fenfaum bebetat, eftillud ipfum

lo

tempus, quod nos huic exercitio deftina-

maus.

r d

I'/Zgz'langc)m*a, & differatur (?c.. — a9

E

mus, Sed veílram fidem! eftne hoc tem-

n

pus proprium & opportunum curando, &

d

tractando .tanti momenti negotio? nempe

quando ad omniaaliainepti erimus, ad hoc

d

unurr felicirer expediendum fürnme diff-

l

:

tatis opusnos idoneos 'fo'r'e, Íperamus,.

d Exfpectamus tempus mortis, Gt fios di-

4

Íponamus àd mortem, . Àt quis.nos fecuros

reddidit, nos tünc in illo-rerum articulo

neceflarium pro pramittenda hac praepara«

tione tempus;babiruros? Dein etiamfi certi

lem

eflemus; nos-aliquid remporis pro eainfli«

tuenda tunc-habituros; modicum illud fu«

u[ïe

girivae &.jamjam exfpirantis vitze fpatium

(dei«

fufficietne peragendis otnibus illis. rebus;

lt«

quasin illas horaram anguítias rejicitmus? &

mäx

fi hoc tempus etiam foret füfficiens, eftne

.not

tempus propriüm & aprum bene tractando

A

tantimorent! nepotio ?. Contrariim quo-

fl

tidiana nos expertentia docet,, Verbo: tern-

juarm

pus 'ultimi morbi pro. hac procuranda ani-

7iiid

rhi ad. mortem comparatione 1. eft tempüs

d

nimis zzcertum, ..2 e(t tempus nimis /ree;

3. efttempus n mis izeptum...|. An aónergó

ef

incredibilis: imprudentie.nora eft,. in tale

ubl

tempusdifferre.omniumditlicillimumsaerer-

jitde

nitatis.nepotium? — Contrarium perfuafic-

10f*

fe, & in ufum deduxifiz, procurande morti

[:mn

|f1ó

bonæ ingenti adjueienro erit.

AÀR-

M

4

E a

30

-dem;zentum IP*

ARTICULIS:-L

Ef rempus incértum.

ncer:um eft, urrum in ultimo morbo

ä

I.I

l

()mus habitüri necefTarium.tempus pro

nobis ad mortem rite difponendis, Sed

[

quid dico, incertum? imo certume(t, nos

ilud deleoe ordinaria non. habituros, quia

[u

certum eít, nosinopinsto morituros; cum

t

ipfe Deus, qui eft Dominus vitae & mortis,

in cujus poteftate. pofira funt. tempora &

moment3, G apud quem definitus ett nu-

m:.rus dierum ac' virze noítrae; clari(Timis

verbis iterato dicát; fe ven:urum tanquam

fuürem,. media nocte , nobis dormienribus,

& nil;minus quam mortem fomniantibus:

l

illaipfahora, qua nos fato conceffuros, mi-

f

nime pu'abimus, : Zeziet' Domixus [evvi il-

1

l

lius i die, qua non [perat , €g bova, qua ae-

fcit: (3) quid clirius? Dies Domimi, ficut

fur in,noEe, ita veniet:: (b) quid diftinctius?

Qua ne[citis bora, ^ Filius bominis venturus eft :

(c) quid minus zequivocum dici. poffet?

l

Proinde quam certum eít, nos'non nifi fe-

l

mel morituros;'tam cerrum pariter eft; nos

Nam eadem Veritas

inopinato moriwms. |

j

L

:iïäæterna";,

GD Lue 12. 9. 46 (b) I*Th

€€) Matth. 24. 9. 44.

q/]"y'üz

e

H

$

Fgilaus cuva , ue difevatur Sjc

31

eterns, Gua dixit: flatutum . eff. bominibus

femei movi , etiam afferuit: qua bora non pu-

tatis , Filius bominis vemet; (d) fübjungene

do: quod volis dico, omidbus dico; ut often-

tbo

deret neminém excipi. Efgo certim eft;nos

.prO

inopinsto moritüros; ddeoque certüm pa«-

Sed

riter.eft, nos tunc de lege ordinaria necet-

n03

farium tempus pro nobis ad illud iter bene

comparandis minime habituros.

Fatum

quia

cum

enim, quod infperato ingtuit, ad illud tunc

j

difponi ob tempo

1

ris deff;&um iic obrums

r ö(

nequ:t;

L ou

(mis

; A. Ad ha praete r effatum Chrifti ipfa

qüäüï

quoque experientia demonflrar, nos vita

nil tale opinantes exceffuros...Nam non tan-

'buS,

rbus:

tum illi repentina morte defunguntur, qui

fulmine tacti, aut ferro confo(fi) vel catar-

jml

yiil

rho uffocati (übito intereunt : etiam illi; qui

i

j

in le&o ex morbo decedunt, non raro ex

improviío nature concedunt. — Verumquiz

|

htl

&lius

dem eft, agrorationes cffe mortis precur-

idf

fores fecundum illam S. Gregorii M. fen-

tentiam:- Pal/at: Dominus, cuim jam per egri-

»H'et?

ifife

tudinis smoleflias effe mortem vicinam defignat:

(e): Sed hic mortis pulfüs ple: umnque furda

m

erituS

aure preterirmur; ad hos lethi prodromos

1 ani-

etnó

nc')nfattendi»tur. INam prater illos, qu

morn

"üo pH

(d) Luc. 12.9.40. (e) Hom. 13. i'f? 'Ei!::'ng.,

"

n

32

ddumentum LL

mam agunt fine. previa infirmitáte, quot

Ó

non.in lecto viram finiunt ex morbo,; ante-

p

quam imorbus vocerur periculofus? quot

l

non alii de ejus periculo nimis fero admos

p4

nentur? queor nonalii eriam de inftanti fato

ü

admoniti, tamen monentibus fidem non ba«

a

bent? (perantes contra omnem fpem;, ía

(f

breviin priftinum reftituendos ; licer iis ani-

Si«

ma jam]am in labris haereat !

fo

l

Verum quis in digitos mittet omnes ile

Vet

los modos; . quibus homines etiam ex diu»

turno languore diftumbentes, improviío

l

& fübito e v ta difceffu vix non quotidieop-

tiy

primuntur? iNempe fentenria:làta. eft; : ab

fng

bacappeliari nequit. Licerpravia egrotatios

tün

ne lc&to affipámur; ramen morierur hora;

Q

Qua non purabimus, nos jàrh nunc ex hoe

Qïg

morbo , vel faltem tam cito. extinpuendos:

n

Velis, nolis, etiam tu occumbes morte re-

lx

penrina & infperata; Chriftus enim tnonet

W

omnes; : Ztrendite volis, ne fupevveniat in vos

vepentima dies illa,tauquam laqueus enitn [upey

veniet ipommes.(f) .Nota? in omnes; ergo

Q

etiam.in tej dJam vegiam ad te, . at Servas

&

tor, ad retanquamfur ,. €9. ne[cies ,. qua. bora

veniam ade, (g) Ergo etiam tu . quà. mi-

nime füfpicaberis hora; ex hae vita migras

bis ; idque-eo magis; cum fervi etiamboni

f

f

i

R

&

-- (f)Luc 2,1'0. -34-. of 37)".' (g) Ayac;qg», V 3.

du

Vigilons cira , i diffevavur ecc.

33

00

lts

& fideles diem obeant de improvifo & i'.no;

pinato. Vel ipfe Xsverius i1pfis eriam ca-

Juot

lendis füz mortis torum adhucSineufe Im-

mos

perium ad fidem convertere volebar; fe jam

ato

a

tunc in Sanciano vitam pofirurum, minime

exiftimabat. Adeo verum eft, nos fpiri-

, f

tum redditüros, qua hora non puramus.

^nie

Si ergo ipfi eriam Sancti infpera:o extinpui

folent, quo juretu nixus ab iila ram uni-

5 ]

]il*

verfali lege te ex?mendum fpera?

ia

.In ultimum igitur morbum fi prepara-

;

-.

tionem hanc differas, anima falutem :um-

d

mo difcrimini exponis; quia nimis incer-

3tioe

tum eít, an tunc neceffarium tempus te ad

1012j

aponem armandi fis habiturus.

Que hec

h

]dOS&

ergo temeritas efl, in horam adeo inceriam

tanti momenti negotium rejicere? O infe-

eTe

onet

lix! te vis parare ad mortem tu. c, quando

te moriturum putabis. Bene eft! atqui mo-

j o

rieris, qua hora non purabis: ergo fic nun-

W'

quam te preparabis, imparatus decedes;

rgo

quia tunc fine fingulari, nec facile (perando

Vg

favore Dei te parandi tempus non habebis.

boïjd

f

Il Sed muliis, inquis (Chry(:ftomi verba

gl'äf'

funt) dedit Deus [patium, uz i2 ultima fenetia,

r()ni

füpremi morbi tempore coz/iteveztur, feque

(dea

H

ad animsae migrationem

gie componerent.

Quid igitur? uuuquid £9 tili dabit? fortaffé

Ài ;*

SSurm.

A(/'j umentum | AL

34

dubit,inquis. (h) Fortaff- ! ergo hoc ipfoin-

certum i? effe fateris ; adeoque incerrum pa-

l

rier: ( ,num inulrimo morbo neceffarium

tempus pro peragenda h»c preepararione fis

h birurus. Verum quid«m eft; bz num la

trouem fceleít ffimam profl;gatiffimse vite

periodum oprimo fine coronafíe, & paucu-

l!

lis ante mortem hris fe ad ceam fanctiffime

obeundam di(pofiiffe. Ataudi Dernardum:

unus efl , ait , ie de[p.vess uuicus, ue prafumas.

k

Nota: uguj. Et quidem ip(o mif.ricordia.

li

rum die, quo prod.g'ofum Redemptuonis

i

av

mylíterium parra:um fuir; non nifi unus,

& ita unus, ut unicus ejus comes & pro-

cra'inationis focius jam fue:it reprobus, X

mortuus imparatus. Ex duobus, qu 'anc

n

praparationem ad m^rtrem in rempusmor-

n

tis diftulerunt, a moribundo Salva:ore n n

D

"ifi uni para'ifus p'om rtitur ; quis ergo

4f

R

prefümat ? alter in infernum praceps

apitur; quis ergo non rimear? Plus cer:e

e4

timors incurere nobis deber roina bujus,

[:

quam prafumptionis infpira'e forsal'erius.

f

lgitur monenre Chryfoftemo l. c. hancad-

D

eo neceffariam prgepa:ar onem ad morrem

E

ze differas in tempus ultirri morbt; vefcis

lu

émim, quid p»vitüra fit [uperventura. dies; in-

certumque eít, an tunc ne.eflarium tempus

pro

(

m

IN

B ilon. 23.in a, Cor.

e

p

Fsgilaus cuva , we diffevatur cec.

43

Jifi

pro ea bene inílituenda (is hbabiruürus. 'Tam

pe-

iom

incerto itaque tempori ne committas zeter-

:

nitatem.

- [is

ia

ARTICULUS II

Vit

cu

WEf tempus nimis breve.

ime

ein dato etíam,qu: d rone a?iquiditem-

Um:

ID

poris re ad v agn:m il'uditer accin-

lfs

gendiex peculiari Numinis gratia fs babi-

Iurus, illi tamen fupremse invaletudinis dies

dig-

ni$

erunt tempns b:eve n mis r.te o1dinandis

anima rcbus. Do rationem. INam plerum-

nus,

pro

que initio infirmitas non adeo periculofa ju-

T

dicatur; medicos, & amici fpem proxi-

ane

mam faciunt brevi recuperanda: vailerudi-

(

nis: ne egroti animnus melancholize tenebris

n

obnubiletur ; omnis mentio pericuii procul

100

amanda'ur. .. Si aliorum fenreniiam exqui-

ras, levis altevatio eft, febricula eft, mhil

CCPS

grie

eft; & tsmen u'timus, isque fatzlis morbus,

ijüs,

eít. Cumque fimiles commoriunculas jam.

fepius per vitze curfüm experti. fuerimus,

ius.

d-

prima heec letbi indicia remere negligunrur;

adeoque , cum dif:rimen.non apprehenda-

tür, etiam de obitu non cogiatur.

us

Deprehenfo» poftmodum pejricullo,v plures

ro

denuo dies in confolendis medicis, in pra-

edicamentis, &

'fc,r-lbendis.: & parandis m

2

lis-

36

"ddsyumentum J/A

iisdem zproto applicandis infumuntur ;

quin anima provideatur: eftque illud rem-

pus non ternpus procurande bona mortis,

fed recuperanda fanitatis; tempus medico^

rum & medicinarum: eítque aegrotus ita

ä

occupatus tum confulendis medicis, tum fu-

|

mendis pharmacis, ut f;tis füperque ha-

u

beat, & quod agat cum illis, & pariatur ab

D

iftis; ita, ut vix ollum ipfi tempus ad fub-

d

ducendasconícientiz rationes refiduo m ma-

neart.

q

Interim invalefcit malum, augetur

periculum, deficiunt vires, & tandem «ger

p

infperato fymptomate fübito opprimitur.

lI. Hic demum vicini exitus admonetur,

di

idque non raro vix viginri quatüor horis;

antequam expiret; & fubinde quaetuor vel

dh

q

quinque non amplius horis , anrequam ufu

»

rationis fenfunmque deftituatur. Jam vero

fm

intra paucula hec fuperítitis vire momenta

[!

valere jubendi amici, infítruendi heredes,

ordinande exequie, componenda neootia

dorneftica , ne anfà liribus & injuftiriis prae-

beatur: confolandi familiares ; expungenda

debira, mille tricee (ünt extricandae. Intra

has ipfas remporis anguftias, in hac rerum

perturbatione & coníternati animi interme

perie, in bac dolorum vehementia & acer-

birare inftituenda eft noxarum animi expia-

tio, eaque non raro & quidem neceffario

jl E U R m Emi u — Weg eren-

generalis, totius vits telam retexendo : fae-

gememv

pe

Figilans cura , tie diffevatuv. eoc.

37

Ir,

2

pe etiam reftirutio bonorum & fame , re-

conciliatio cum inimicis, reparatio fcanda-

"tis,

co*

dlorum.

Interpolátis viribus denuo quie-

fcendum, corpus refocillandum , medica-

j

fi

menta applicanda. Ut nil dicam de actibus

theolopicis aliarumque virtutum, quorum

"

uíum infirmus nullum, & vix nominis no-

ab

üb-

titiam habuit, quosque proin edocendus

effet; cum quilibet chriftianus eos in arii-

T

(ür

culo mortis elicere teneatur.

AtSuperum hominümque fidem jam ap;

get'

pello, utrum paucule has horze, modicum

j

hoc tempus fuiurum fit fufficiensrecte per-

LUf

agendis oronibus bis, iisque tantis tamque

J iS;

difparatis, fimulque difficillimis rebus; &

vel

quidem ab homine &proto, moribundo,

af

TO

perturbaco, vix ac ne vix quidem fibi prze-

fente; cum tefte Auguftino z/uc vapiatuy

uc

inteutio mentis , uli efl vis doloris.

.188,

HI. Modo fàni, dum acri judicio, inte-

QUA

gris viribus, tranquillo animo preediti fu-

! I'æ'

mus, tamen difficultates non leves experi-

d

mur in diícutienda conícientia , obeunda

([d

confe(fione precipue generali; & eliciendo

im

dolore. Eriam poft exactilfimam fui di-

ml

fcuffionem tamen mille adhuc fuperveniunt

e

dubia & anxietates, fine quibus facro Judici

ld

expofitis nemo quiete moreretur: mille ad-

10

huc remanent fcrupuli & remorfüs, & hi

æa

ntique non. omnes femper explodendi.

r

j

Qui.

—

RT

38

A dumentum 1.

Quid ereo erit'in nltimo morbo, in ílla

rerum confufione & perturbati animi con-

flernatione,. ubi «grt plerumque vix tan-

tum haben: judicii; quantum requiritur ad

ordina'iam - aligusm exomologefin bene

peragend.m? Nempe tunc brevi illo tem-

pore nos infirmi, & extremos jam anheli-

tus du.enres, levi brachio perficiemüs,

quod nunquam fecimus; quod nec íani

eiiam plurum dierum fpario non nifi cum

füinma üifficu'tate cgiflemus: quod nobis

prafendiffisi, integris viribus, per plures

etiam hebdomades vix «ffeciffemus, id fra-

&tis viribus, obtufis fenfibus, a mente alient

pauculis horis. moribundi

pr& fiarb*imus ?

quis ;id miraculi fperet? .

- Et tamen in.hes ip(as temporís angüfiïas*,

in paucula illa momerita differimus nego-

tiom ateraitats, cui omnes vire totius an-

ä

nos impend*re d-beremus; At conteftamur

bodie celan $9 terram, (3) quia tunc tempus

noner'ramplius; tempus enim illud zezpus

breve eff , (k) & breve nimis pro rite prz-

r irtenda morti preparatione, Quicunque

igirar in illui tempus ranti momenti reni

differs, reffor corum Deo &? Sjefu Chiifto, «2

elexcv(ïuxangelz's, (D quia imparatus morieris;

nam

N

iï,

(i) 7ua'z't,l71ï'. I 'u 17. (B)r.Cor. 7. v. 29.

"X n dus, s. v. 2)1,

—

!

39

- Figilans cura , &e diffevatur &7c.

nam tunc :llo brevi i- tervallo finé ünguïari

vii!a

0i

D.isuxilio, non nifi raro & p'&ter ordi-

pem con.edi folito, fufficiens ipatium te

tall

"ad

pirandi non hebebis

ene

ARTICULUS lil.

lm.

;elï-

Efl tempus minime idoneum.

JUS;

lud incertum & bre-

4nl

eniqüe*t*e;npus il

D

ve eft infüper tempus inep

tiffimum;

üni

bis

& min me idóneum fe preparandi ad cifft-

ciiem illum in zeternit tem v aofitum.- Sola

Y

hi: loquátur expeiienta. Pone tbi ob

ftt

timum merbum,

iet

octilos homioem, qui n u!

En

ad vitae &inem hoc negotium d'ftulit.

us?

tibi illum fubita iafirmirare proftra'um, fra-

Quhi vir'bus, & mortis angorbus obrü-

ít$

10'0

tüm! Adeil quidem facre poenitentige ad-

ininifler: excitat, hortatür, animat,; fola-

a

tüt,' At depreh-ndit in decumbente phan-

J

ll

tafiam torba'ám, inentem obtu(?m, mer o-

p

ri;m variantem. Exomologefis & qveli-

7

Wæ,

ber alia ('pir'i:uäli.a admonitio centies ab d-

j"oto interrümpiter. modo ut refpiret;

jué

iodo ut labra hümecter, modo ut cotpus

eni

fefocille: nutic ob tedium conf.ffi: ni5,

À

nunco

2

5 volobilitatetti mentis, hun* Ob mà-

h

"

v

,

* x

ff

gni' udinem doloris.

Z

uando conf.ien:

ii arb ter futaffio zeló,

m ificitat ad dete-

& omni verborum vi eu

ftandas

4

Rss

40

-"Adqumentum — IL. -

ftandas animi noxas, eliciendamque fidem,

1

fpem , amorem; dormitat, dormit: de-

nuo evigilat,, denuo obdormifcit: non nifi

ai

truncatos feníus fine- vero fenfu percipit.

Interrogatus, plerumque refpondetad rem

non pertinentia; quodque dicit, non eftid,

quod ille in animo fentit, fed quod exaliis

audit; vel quod fentire fe, quafi per fom-

)

nium putat, Aliqua pecca:a verbis dimi-

ql

diatis intra labra vix perceptibili voce im-

l

murmurat: fpecies & circumfílantias vel

f

omnino non ,. vel non nifi dubie & obfcure

exprimit; eaque non raro confiterur, non

qua commifit, fed. de quibus, an ea com-

mif-rit, interrogarur. Doloris figna fzepe

fünt adeo renuia, ut vix fint dubia; quan-

l

do enim dolere videtur de peccatis , inge-

miícit morbis.

In medio confeffioris curfü pree fubito

vifcerum cruciatu in le&to fe circumvolvit,

ejulat, gemit. Accurrunt domeftici leni-

men aliaturi, dandus eft locus medicis, re-

cedendum Confeffario. Poft aliquam moram

redit Sacerdos, doloris filum perrextarus:

at in medio ejus actu infirmus deliquium

pa itur.

Denuo concurritur , refociilatur,

fovetur.

Cedendum tempori, denuo ex-

fpecdandum facro judi.i, pau(íandum eft.

Interím vite terrminus imminet, mcrbusin-

jc:

graiwefcit, mors in januis jamjam ultimum

An-

"

p

L

Figilans cuva, me dijeratur 29'76'

4I

ldem,

jntentatictum; nec fpes eft, moribundum

de-

ad meliorem ftatumrediturum, Quid apat

n if

Sacramenti minifter ? velir, nolit, dandain

cipit

omnem eventum (tremula licet voce & pa-

Jrem

vido corde) danda eft abfolutio, ut eoer

efLid

reliquis eriam Sacramentis prepropere mu-

x dlil$

niri poffit: que ille ita recipit, ut femi.ío-

fom-

pitus vix fciat, quid circa fe apatur; qua-.

dimi-

que illi ita feftinanter fünt admini(tranda, uc

e1m

horrori fit videre, quam luride & frigide

; vel

facra hec myfteria ab eo obeantur ; licer hze

(cure

aCtiones fint ultimz vitaee, & fere

non nifi

ïmn

femel ea durante exerceri folitae.

Q COrm

II, Interea infirmus mentis & fenfüum

p

ufü privatur, ac interclufa voce, inter con-

qUBB

tinuas membrorum contraéctiones ?orejam

moe-

anhelitum trahens, ultimo agoni propin-

quat — Accurritur: candelaaccenditur: crux

ubit

porrigitur: nomina Jefu, Maria,

aliique

VOWG

virtutum actus ab adítantibus incla

mantur.

]

Qf

At nil percipit: in extremis eft:

lu&tatur,

$, Ie

anhelat, riget,

funus in momenta füturus,

oram

Verum o boni Superi! adhuc retexenda

Tus:

effent priores invalida confeffiones, & ex.

oruim

aminandaconfcientiz dictamina; adhuc va-

latu;

ria peccatorum adjuncta effent

declaranda,

diverfaadhuc dubia enodanda.

"

Atjamnon

»d.

eít tempus:

eft ineptus ad feris; & tamen

16 fl«

jamjam moritur! Adhucreparandz forent

um

sommiflIz injuftitize, retra&andædggggigï

J

?

nes:

9

k

L

42

ZMyumentum — If.

fl

hs? corrxgenda fcandala: adhuc tollendae

effent inim:citiz, variceque omiffiones fup-

T

Dlende. Arjamnon vacat: tion eft capax:

ad nihil idoneüs eft; & ramen jam apir. ani-

|

matm! Hor atur ("onfefïanus amer, do-

ll

At eft

lcar, f;,eru, dercfterür ;tia peccata,

impos fui; rantum enimi judi. ii & prefen-

(

tiac amrmj fm ne ni 8bFf, Qnan umre ql.]'!'l-

EU

tur àd elicicndum dolori- actüm. | Veibo:

In

eft n*npo:.&n(s7 eft inhabi'is,. eft ineprus ad

]

omma

mUlUf

Ad mlem füorrem

W

quismon wix(mefm! ? En,ultimus miorbus;

quam áp umi, Qoenique :doneum tempus

fit tracta .do fiuen d momenn negorio!

"Nemipe ultimus ille arricu'us eft illa ter-

iibilis & tterilis nox, quanda nemo pote[? ofé-

f

ravi. Notitanrüm dicit Chria s; (ub finem

fü

: effe ad illum fe rranifirum áccid-

Vitz dlme

Dj

dere; (ecïaf"-:: t5 id effe mmantm( vt cürti

fo

"Ehieolc gis quua; ) iepoffibile; hoeeft; rem

Di

e[T- persrdoam; fürnme temerariam, maxi-

fe

ie dübiam; & ptarer confüetumi divina

tüi

pi*ovxden*ïæ ordifiér.

Feitit noX , quando

Qu

sieimo poteft opevari.(m) | Verar quidem eft,

"

Deüm fumw ntia falutis ined à netnini ng-

p

firum,; & rul'o unquarti !empnre d:neoa

p

»5, quibus coffemus quidem bene morí;

lá

At

fcd tamen bcne nunquam moriemur.

l0

auxi-

r

k

(n)

Joann. 9. v. 4

e

45

Vigilant euva, ne (sz,f?"eratur ffc',

d

suxilia efficacia; quibuscum *fä:ipfa faluteva

vaP'

noftram operemur, ultimumque dieimn be-

|pay:

neobeamus, hec, inquam, Divina Neme.

afi

fis peccatoribus preeparationem ad mortem

do

in ipfam mortem diflerentibus non nifi raro

|relt

admodum, & preter ordinem, nec fine

[etie

fl

quadam prodigii fpecie concedere foler ;

adeoque tempis ultimi morbi eft rempus

»bo

ineptiffimium ; * minimeque idoneum fe ad

$ d

tem

ilud iter comperandi, Usque eo iotur,

qui fe ad zterriratem dfponere diífert, is

b5

d-mpra fingulari, extraordinaria, nullique

mpuS

j

debita Sugerum orária, impaþ&tüsmmieaur.;

) fer

Ill At diccs: fpero expertam confsieg-

ope-

ti2 moderatorem mihi tunc adftiturum, qui

üe

füo zelo defectum .previe Comparat onis

cin

abunde fit fupplerurus.

Verum quis, qua-

&uri

fo, re fe-urum reddidit

; tibi morituro pac-

,rem

nitentiee füiniflrum ad

(tirarum : illum in

pax

rempore adhuc venturum: ralem

que ven-

nnd

türüm, qui illi fapplendo defe&tu

10

i par fit?

1

Ji

quis tibi promifit, te tibi praefe

ntem fore,

661

eaque percepturam , qua« adi

tans lateri

nÜ

fà

presbyter in anrem fuggerei? Singula per-

pende. Namirprimis quot non in dics vel

ofhy

léthargo Oppreffi, vel aquis haufti, aut fer-

ht

ro confoffi, aur elande trajecti, aliove im-

»

provifo extincti malo vivendi finem dere-

ï'?&nt'e faciunt, quin accerfendo confcienri&e

arbi-

e

44

*

- Adumestum »II.

de

arbitrio mibima detur mora! Horum nu-

di

merum fors etiam ru augebis.

M

Verum demus, te non fübito, fed lento

d

ex morbo vitam finiturum:. quoties noa

il

contingit, ut, nefcio cujus culpa, Sacer-

Ti

dos vel non vocetur, vel vocatusdomi non

dia

reperiatur, vel domi repertus in tempore

tei

non adveniat, vel in tempore adhucadven-

tf

Ttans, e'ororum jam fenfibus & ratione de-

(k

ftirutum inveniat! fimiles cafüs nonnequo-

ridie leguntur, videnrur, audiuntur? In

b

fumma: inpumeri moriuntor fine confeffa-

)

rio: inpnumeri morinntur fenfibus d.(tituti

etiam prefente confeffario.

Quod innu-

n

meris eveait, etiam tibi evenire poteft.

9

Sed ponamus, te tibi praefentem fore;

Qu

peririffimumque tibi virumadítiturum: quid

hi

tum? audacter pronuntio, tefimilem fore

q

ruftico, quiinipfo , quod jam ferver, duello

v

jn arte gl;diendi infirui cuperer. Imagi-

;

nare tibi hominem erris gladiatorig imperl-

tüiffimum , qui a pladiarore illius intelligen-

d

tiílimo ad fingulare certamen fit provoca-

tus.

«

Pugna evitari nequit: .condictum eft

u

in tempus & locum: comparendum , di-

d

gladiandum eft, Qaid agit mifer? magi-

firum in hac paleítra dexterrimum advo-

Iu

Mi

cat: illo comitarus in campum concedit:

lin

firinguntur enfes: venitur ad arma: anra-

gonia in eum irruit, & ex omni partea

$

dextris

Figilans cuva , me diffevatur tec.

45

dextris & finiftris, cefim & pun&im; cor-

] nu.

di, oculis, gutruri furie inftar imminet,

Monet, claipat, docer adítans lateri con..

lento

. nOR

ductus lanifla: cedat, inílet, feriat. At

ille nequidem terminos intelliger, & prius

acet-

inon

mille vulneribusconfcietur, quam vel mo-

pore

dicum erudiarur; potius magis perplexus

reddetur. Damnares enimvero impruden-

|Vell»

e de-

iiam bujus hominis in ipfo du:llo in arte

duellandi ( ut vul

qu

2o dicitur ) 1-;inürui cu-

1 In

pientis.

At tu esillevir, tu esill

e anixhæ cceelique

(ea-

:Qi'ltuti

prodigus homo, qui in ipfa morte artem

moriendi addifcere cupis.

Velis, nolis,

Jnn

moriendum tibi; certatio vitari nequit, cou-

l

grediendum cum deemone, cum totaster-

| fort,

nitateluctandum eft, Sacerdosquidemtuo

;:qüid

fore

lateri aflidens tibi mirabilia dicet, optima

queque fügpgeret, pulcherrimos virtutuas

laello

actus przibit,

Contra veterator ftypius

m

aggredierur modo intellectum tentando ia

ppat

£de: modo voluntatem, impellendo ad

|get-

defperationem: modo memoriam, allicien-

/QCde

do ad complacentiam commiffarum feedita..

ne

(i.

tum. Confeffarius clamabit : credo, fpero,

emo, doleo: Mater Dei memento mei! ve-

nagi'

rum tu ob defectum przvii in hac re exer-

idVO-

citii vix terminos intelliges, quafi is tibi

odit

lingua peregrina loqueretur. — Repetesqui-

ntd-

'te 4

dqgn verba, que is tibi praibit ». fed ore,

non

(l

m

ts

46

Adyumentum . D7

non cmoe.

Interea diabolus Dabens ivam

1H 4D1TH , 253 fciens , quod modicum tempus ba-

po

Dt

bct, Cn) acrius inítabit, &ogml rabie te in

lap(um impel'ere tentabit.

ld ipía lucta-

ipl

rione vivere defines, & mlgrabzsm domum

et em.mus

Ecce, quid suxilii, quidve

pd

emioclumenri tales, qui agonisobliti vivunt,

ziri

g

a peeairenrie miniftro in illo conflictu ípe-

rare poffiot! vel enim eum non habebunt ;

(

vel non habebunt in tempore;

el habe-

fjm

bunt , quafi non haberent.

us

Morienti latroni reprobo in monte Cal-

hd

ü

varie una cum Beatiffima Virgine prafens

aJfuitipfe Chriftus, nec non Joannes Evan.

lg

gel fta & Maria Magdalena, omnes perfo-

ni SanGiffimy ; & tamen peccats fuis eít

Q

mmwrtuus, & damnatus Moribundo cui.

j

Trioi

dam genere & opibus claro purpuratus Ec-

cle i Pripceps Bellarminus affift:bar; mo-

t

nüit, contritionem ut fzpe elicerer.

Re-

m

wo.a,;t ille: pater, quid. eft hoc conrritio?

n

Be:larmino id explicanti denuo refponder:

I

o Pater! non capio; quid a me requiras.

Ecce! arma huic offerebantur oprima; quid

li,

vrofuere ? adítabat confeffarius liac. in pa-

a

lzítra exerciratiffimus ; quid: juvit? Nem-

In;

pe, urbene obf&rvat. Ceffliodorus, «vs. Jel-

E

lwwï, fi zon preeludituv . dein cum uece[favia

(j

] a.ztfïü , &on babetur,

Adeo-

u) ä?go.. 12,0.12.

(

e

42

Figilaus cuvay ue diz?ïemtu? eoc..

at

Adeoque temeriras eft, füam fpem re».

;

[

po:sereun rerum perito, quismorituro ade-

(

rit, Sacerdore,

Impetas eft, exfpectare

)d

ipfam morrem; ur quis fe preeparer ad mor-

du m

em ; cum hoc id um fit, ac exífpzctare tem-

Qye

peflatem, «ut quis inftrüst navem ; oppe-

-

nl

riri ipfam obfidionem, ut quis muniat clvi-

tatem : pretolari ininum pralii, ut quis

ipe

Jnt';

confícribat, «X exerceat n ilites.

Verbo:

ibe

fumma impruden:ia eft; fcire; & credere;

luéctandurn fibi efl2 in articu o mortis cum

Cdl-

holte omnium poreacffimo, viferrimo, ex-

(eng

erciaritlimo; & tamen ad.lianc fe pugnam

AU

n.npramunre, vel hanc .curam non nifi,

C[10»

in ipfam certaminis horam remittere.

u $-

; ell

quis id audes, juro per veveateu ia f'eculias

cul

(0) :quia .n [ pxodigiam fperes, imparatas

)b

morieris; tempus enim ultimi morbi «t

tempus nim's incertum, .nimis breve, &

u-

Ro

Omn'no ineptum pro rite inili.uenda prze-

)

tlü

paratione ad mortem,

IV.. Vg itaque jllis, qui primum fub vi-

dat:

[28.

te finem, adveniente jam Spon'o, fe para-

,und

re ; fibique.de oleo chariratis providece./fa-

9

taount.

O quam timendum, ;

M

etlam eis

pa

elf

inclamerur horrendum illad: |JVezie vos/

Er certe quisnoncontremiícat, contideran-

[

ittá

do infelicem Virginurmillarum fortemquam

nobis

T

eQr

"

(0) ä'lavavc., 1O. v. 6

48

Adjumäztum* 11

uobis defcribit Mattheus cap. 25? Nam

j

n

fatuge ille Virpines erant virgines, habe-

bant lampades, exfpe&ctabant Sponíum,

ei

prenfabant nuptias, petierunt o'eum a fa-

pientibus, acceflerünt ad vendentes, eme-

runt oleum, ornarunt lampades, propera-

Ti

runt ad nuptias, pulfaruut, gemuerunt,

multisque lacrimis & precibus inrromitti

dj

1

poftelarunt. Quis non judicaffet, eas hac

Itf

adhuc vice ab oprimo Sponfo admiffum

iri, ne earum exclufione nuptiarum leetitia

X

Itj

funeftarerur? Et tamen, eo quod tunc pri-

mum fe parare ftuduerint, invenerunt ja-

n

de

nuas claufas ; & audierunt trifte illud: ze-

Qf

fcio vos.

Hac autem omnia, tefte Apoftolo, 17 fi-

B

b

gura coutingelant illis: fcripta [unt ad corre-

ptionem nofivam.(p) Nam fatue ille Vir-

feni

gines figura fünt illorum, qui primum fub

n

tempus mortis, in ultimo morbo ad iter

D

zeternitatis fe comparare fatagunt. "Tales

quidem etiam percuriunt pectus, lacriman-

tur, dolent, gemunt: at poenirentia fera ra-

Qj

s.

ro eít vera.

Plerumque funt lacrime cro-

codili: de morbo & morte dolent; non de

Y

[

peccatis: confitentur, fed ita; ut heec ipfa

confeífio indigeat nova confeffione; &tan-

dem cum mors fit echo vitee, moriuntur;

Qur

hi

prout

Ne

(p) 1. Cer. 0. v. 1I,

Em

|

dáeide

,«

Vigilaps cuvá , tte diffevatur cyc.

49

m

prout vixerünt, folum prudentes ad terre-

d-

nà, toti flupidi ad zterna. Quam impía

unt,

ergo focordia eft, in id temporis rejicere

à a

non folum maximum;. fedomnium infuper

[ne-

difficillimum sternitatis negotium.

era-

V. Si bene mori faltem res facilis effer,

n

minor vecordiaforer, hanc prapararionem

nitti

differre in tempus adeo ;zcertum, nimis /re-

ve, & minime zZopeum. Sed bene mori eft

hic

lum

infuper actio omnium difficillimna, & ma-

:titifa

xime ardua ; ctim mors non folum fit om-

nium rerribilium terribiliffimum, fed etiam

Qü-

nt )

omnium difficilium difficillimum.

Red-

dere animam afperfum cinere, coopertum

W

cilicio; Crucifixi imaginem diffuaviando,

itf-

circumdarum Sacerdotibus ; pronuntiando

(orte

nomina: Jefu, Marie, eft extingui, fi ex-

Vit-

teriora attendas, valde pie & chrifliane.

lub

Hac tamen omnia minime fuat figna cer-

|yet

ta, fed mere &quivoca beate tranfitionis.

Do&or ille Parifienfis, de quo mentio fit

T:des

fur

in vira S. Brunonis, cum his omnibus fi-

enis defunctus eft; & tamen füit. damna-

2 Id

cro-

tus ; Xaverius occubuit fine confeffario, fi-

m de

ne Sacramentis, fine ullo hümano & fpiri

tuali folatio; & tamen eft Sanctus.

pf

'Si bene mori eff:t folum vita excedere

ctan-

cum efhgie Salvatorisin manu, adftante ad

i[it]

latus Sacerdore, munitum - ultimis Sacra-

rout

repa-

mentis, mipus? tem

D

ewrarium foret; p

raiie

50

;*;äaüumentu.m 1' :

r(a.tionetn ad mortem differre in iþfam tnor-

f

tem; quia hec omnia non adeo difficulter

$

haberi poffunt.

At vero ad felicem exi-

Ü

tum a2lia majoris moliminis requiruntur.

Bene mori eít decedere in gratia, . (ine pec-

cato, fine affe&tione. ad peccatum :. eft mi-

grare poft deleta per congruam peniten-

tiam & fatisfa&tionem prateritae vitze pec-

p

cata; poft correctos habitus pravos , & de-

Te

pofitum omnem vitiofum erga res terrenas

fi

affectum: eft exfpirare cum fide viva, fpe

li

certa, & amore Dei omnem creatam affe-

«

étionem tranfcendente ; cum tenerrima

le

eharitate etiam inimicorum; inter inteníos

ini

variarum virtutum actus; cum firmiífimo

j

Qu,

ropofito millies potius moriendi, quam

U

b

^

eum irerato offendendi. Quisarduahec

W

ac difficillima effe negabit ?

L]

M

Et tu fperare aufis, te uni

co & quideni

d

illo ipfo tam fatali momento hec omnia

N

pre(titurum, ubi vires corporis fracte fa-

cultates animi debilitatee, cordis motiones

l

mapis vive fünt, ac rebelles? 'Tune, in-

quam, fperare aufis, te illo tempore tot,

pi

iisque difficillimis rebus rite conficiendis pa-

«

rem fore, quando ad nihil amplius idoneus

eris? Nempe tunc coelum terramque mo-

d

vebis,. quando infirmo corpore vix digi-

Vi

tum movere poteris: tunc negotium ater-

nitatis pertractabis, quando nulli amplius

curan-

Figilans cura, ne diffevatur eyc. 5t

(PiOt

curando, ne micimo quidem nepotiolo

Ji

(

EU

aprus eris. O prafumprio. nequifina, (q)

cujus cou[ummatio ia combufliouem . (v)

Dfüt.

O Domins, quid magis admirer, an tuam

pec

i mi

erga me mifericordiam, qua mihi fp:tium

ad mortem me parandi tam liberaiiter con-

Jitent

cedis; an vero meam in abutendo hoc rem-

pQC

pore focordiam? Cohorre(co totus, dum

&de-

recordor illorum , qui mortis per vitee cur-

'ends

um improvidi in ultimum morbum, in il-

pe

lud extremum fugientis vite. momentum

x ?HQ-

ad serernitatem íe difponere temerarii diftu-

tnmi

lerunt. Ipíüs ego non raro ralium forri

tenlog

ifimo

ingemui, eorum anime vehementer timui;

quam arduum & d fficile fit (üb mortem ad

quam

mortem íe parare, ipfüs copnovi; & ta-

x

men hactenus me praparare neolexi? Quam

n aliis damnavi, ipfus ego falutis prod gus

idem

dementiam admifi; preeparationem ad mor-

iminic)

tem in iptam mortem etiam ego imprudens

S f

diftuli. At tandem (an&iori radio illuftra-

1006

tus; a daemone deceprum erraffe me,fateor.

; If

Agnoíco, tempus ultimi morbi pro rire

[00y

pro-urandaanimiad mortem compararione

spe

effe tempus valde igcerzum , nimium Lreve,

fieus

& omnino igeptum. Fixum . proin nunc

(

animo fedet animee faluti in tempore pro-

dip

é[ee

videre, & pulía omni mora, dum intezra

2

. COF-

Jius

lz

^ (g) Eccl: 37. v. 3.1' ( Hgb'"' 6'" 8

$2

deumentum. 1if;

corporis valerudo vfiget, magno huic nego«

ts

tio initium dare. "Tu o Domine; quod de«

9)

b

difti velle, da & perficere; ut ad mortem

i

nunquam non paratus, ultimum vitae mor-

bum impavidus excipiam, & ibi fanum me

feciffe gaudeam; quod omififfe moribundus

*

1

f

deplorabo.

[

!r

oO dbbb de od de

ADJUMENTUM Ill.

fox

n

AMetbodus fe ad mortem parandi

fat

Qa

per facram uuius , vel [altem di-

Dar

midie diei Jolitudiuem.

e

on dubito, falutis ftudiofe Lector! qüïn

n

N

Vr

allatis rationibus tandem conviétus;

tanti momenti negotio jam nunc ftatim, ac

W

fine omni dilatione manum admovere fir«

h

sniter decreveris; non nifi medium aliquod

mihi defiderare videris, quo conceptum

p

dalubre propofitum executioni mandare

li

offis. Hunc in finem ad brevem te unius;

t

vel faltem dimidice diei fàcram folitudinem

invitc,ubi a mundo abftractus, aliisque cu-

ris expeditus negotiorum maximo unice-

li

ue neceffario rotus vaces, ac initis cumi

N

t

cohícientia rationibus ad iter eternitatis te

Of«

compares. Quam excelleqs id bong m

N

ti3

a

Metbodus /ävad mawem Q ^ 5$

n

tis obtinende adminiculoum fit; propria te

Qs

experientia docebit.

Proin miffis ambagi-

Ien

bus, mox facre hujus folitudinis obeun-

1or«

de 1. mnotiva, 2. ordinem proponam.

|mé

ARTICULUS L.

1du;

Motiva faere bujus [olitudinir obeunde.

99

lT

riplicis pracipue generis motiva funt,

i

quibus tradendae methodi ufüm per-

fuadere conabor, fcilicet ejus r.veffitas, uti-

litas, atque facilitas. Inprimis nullum pie-

Mil

i

fatis exercitium magis eft zeceffJariuin 1ele-

il-

&ta qusdam ac expedita fe ad obitum pra-

parandi methodo. . Nam nihileft magisne-

ceffarium bona morte; quid enim juvat

bene vixiffe, fi male moriaris? Ad hanc

quit

du$

vero obrineadam nil mag?s neceffarium eft

previa &tempefítiva preeparatione adilJam;

, €

a p

huic quippe Deus non raro alligare folet

gratiam finalem

Ut autem hanc ipfam

quO

prum

preparationem rite obeamus, fümme no-

bis neceflaria eít fscilis queedam fe ad le-

dare

Qu

thum paraadi ratio; qui enim tebenepre-

parabis, fi modum te parandi ne(ícias? Ex

netn

eqe

quo fequitur, inter omnia pietatis exerci-

:Hice"

tia ríullum aliud falutis ftudiofo magis ne-

ceffarium effe bona ac compendiaria me-

cufil

js t

thodo fe ad füpremum diem mature corm-

parandi.

nor

D

»

Porro

u

P

34

ZAIdumentum: H11.

'Porro itjtet omnes rmethodos illa præ'

aliis magis neceffaria videtur, quee nos ducit

ad bonam mortem per unius, vel faltem

T

dimidie diei facram folitudinem , ubi a

tumultuofo mundi ftrepitu abítracti annos

&ternos mente volvamus, illidque jom

(

D

nunc previa follicirudine apamus, quod (ub

vite finem epifle quidem oportebit; fed

ij

TK

tubc agere haud amplius licebit.

Hanc fe ad agonem per collectionem

t

di

iurnam muniendi rationem ipfe Chriftus

m

(aà) non tam verbis docuit , quam exemplo :

monftravit; nam egrefíus Je(us de templo;

V

q

ibat in montem Oliveti, fuos fecum difci-

pulos in facram illam unius diei folitudi-

Ti

nem ducens.

I

Ibi inter eos ; tnedius confi-

dens, omnibus ad myfterium attentis, de

V

ultimo judicio fermonem intulit, easque

Ó

omnes circumftantias vivis coloribus depin-

1

Xit, que magnum illum calamitatis & mi-

ferie diem olim tam tremendum reddent.

$0] oP[curabitur , sjebat, lusa mom dalit lu-

"meg fuumn, ftelle de celo cadent, &2 vivtutes

celorum conmnovebuntur. . dunc parelit figuum

Y

Filii bominis im celo: g tune plangent. omnes

ribus tevve: eg vid.bum. Filum bominis «c-

"ientem ia uultbus eeli cum vivtute wulta, €7

majeflate. kis prolixa nairatione praemis-

(a) Matth, 24. V. T.

m

.

5$

Metbodus.fe ad morf:-f;v; £5t.

]«

fis, tandem voce grivi & fandto

ardore

at

plena in hunc modum conclufit: Zzgilate

evgos quia ue[citis, qua bora Dominus- veftev

em

| d

vepturus fit. (b) ..

.. Jam vero quid, amabo, fi

bi Qolunt; q,üi:d,—

108

m

quafo, my(terii portendurit omnia haec ram

ub

.grandia, tamque fingularia preludia: ille

fed

egreffas e templo & urbe, illa feceffio in

-gon:em & deíertum, iíte fermo tam . pa-

em

thericus, illaque ram terribilis extremi ju»

dicii defcriptio; quae omnia Chriftus prz-

lUS

lo

mittere voluit, donec randem per illud fuum

illius vigilantiae,

EPIO;

vigilate nos commoneret

qua ad mortis fpicula att

endere jubemur,;

ilci

udi

ne imparatos nos feriant. OmnesSalvato-

ris a&tiones arcani fenfüs pleniffimae funt:

nf

dé

- quid ergo per hec omnia fignificare; quid

.per circumfítantias adeo fmgulares indicare

qué

intendit? .

pm

Nempe falutis noftre ftudiofiffimus Re-

m

enf.

demptor docere nos voluit, tempeftivam

preparationem fumma follicirudine natura

Jti

tl

diffolutioni preemittendam e(fe: in hunc

vero finem fecedendumiin folitudinem Oli-

t

ifitf

veti, hoc eft, locum quemdam folitarium

felirendum effe a negotiorum turbine mun-

f»

dique tumultu remotum, ubi faltem per

g

unum diem zternitati vacemus. Nam edi-

I$*

cite,

snmedep

l$;

A«

w-(b? li, , n

86

djumentum — H -

cite, (ad proprie experientie tribunal ap-

li

üt

pello) quomodo fieri. poreft, ut quis in

medio occupationum Euripo, in ipfo cü-

&

rarum aítu, & diffipati animi flrepita ad

D/

illarn pacem mentisque tranquillitatem per-

tj

veniar, quz adeo neceffaria eft, ut quiscurit

e

Ezechia prateritos vitae annos in amarita-

dine animse recogiter, ac exulceratz cón-

Qu

fcieitie rationes cum

W

ponat ?

[udice Deo rite ;COH..]-

]h

Chri

"

ftus hanc nos Verïtatem'*'edgäur'uä"

j

ex ipío etiam templo (e fübduxit; hunc lo-

Y

cum, utut fanctum, - minime tamen idones

l

um judicavit non íolum infílituende hüic

preparationi, fed. nec danda hortationi;

qua ad eam agofii premittendam animares

h

mur. Perfuafum (ibi habuir, coeleftern haac

Qu

Philofophiam, ut re&e percipererur; lo-

bl

EUR

cum magis folitarium, & ab hominum con-

fuetudine ac frequentia omrino rémorum

r

requirere, Quin imo ipfemet pridie, quám

f

morererur, ad eam ipfam folitudinem re-

diit; ibidem fe ad obirum paraturus.

E

Et invenire fit aliquem, qui fibi blandia.

tur, fein medio negotiorum motu id efte-

Q

Uurum, quod nemo Sanctorum potuit,

l

Quod nec Chriftus fecir? Credite mihi, ni-

£

mius períirepit in mundo tumultus, quam

tü

ut ibi audiri valear divini Pneumatis fufür-

Y

TUS. Mors juftorum fuavi (omno, dulcique

lx

quicti

Metbodur fe ad movtem tsc.

j7

p

quietï a SS. Patribus affimilatur; ad hanc

n

ut quis in ipío aures circumfirepente fae«

(

culi fremitü fe difponat, fieri neauit.

le

smundo a ffrepitu ! (Ambrofii verba fünt) vee

tibi a mundo! ab ejus enim curis nifi fal-

*Cïf

ii

téfn ad diem te fübirahas, nunquam bene

u-

àd ult'marm re hóram paribis,

Ex quo li-

)f«

quet;illam pra'sliis rozpis neceffariam me-

[Tla

thodum efle; que per onius diei facram ío-

litudinem perducit adbonam mortem.Cum

us

erpo idin hac, quam tibi offéro, brevi me-

-

thodo fiat, inde i

fiea

licebit.

lxus necg(ïi;gtenï colligas,

yu

"m

- Dein ad felicem ex.hac vita migrationem:

Cs

n:cefl;ria eft oratia finalis; nam ille folus;

[ue

qui.perfeveraverit usque ad. finem , falvus

erit,

Porreé ad. hanc obtinendam neceffa-

i«

Jl«

ria eft praevia animi comparatio; pretiófis-

uf

fima enim perfeverantiz finalis gemma non

facile prodiga manu ante illos abjicitur, qui

a

It

eeternitatis incuriofi: vivunt;: Qua autem

melior comparatio obrinendo huic inafli-

d«

mabili dono praemitti poterit fpiritus colle-

(2

Qione in facra unius faltem diei folitudine,

in qua coníf.ientiam accuratiflima exomoló-

i

u

gefi expies,. ultimaque Sacramenta fpiri-

tuali modo fu'cipias , ac denique per varios

virtutum actus pugnae illi decrerorie prae-

l-

[*

ludas? Hec omnia cum fubjungenda me-

thodus

h

T

$8

AMdjumentum — LII.

thodus in ufam deducat, inde illius neceffi-

tarem metiaris, velim.

^

f

. ]. Nullum quoque pieratis. e

Xl'ercitiumï

practica fe ad. mortem parandi methodo

utilius eft; quippe nihil urilius. eft notitia

H

bene ex hoc mundo miprandi.

Nam fcire

&i

mori ars artium eft, & (cientia fcientiarum;

üt

cum ab ea dependeat felix aur infelix seter-.

Ti

nitas.

Hinc qui novit, parum ei oberit;.

m

ceetera fi nefciat: . qui vero hanc nefcit; : pa-

lli

rum ei proderit, omnia alia noviffe; pra-

h

cipue, cum in illa femel tantum erretur, &

O

ejus non nifi unicum capereexperimentum.

nio

]iceat.

Ex quo patet, quante utilitatis ac

ful

momenti res fit; quantique referat; ut quis

ti

aprime calleat'artem bene moriendi. Cum

ls

ergo prafeas hec methodus eam te doceat;

I

inde illius utilitatem defumas; licebit.:

qu

-Dein nemo;ut opinore inficias ibit, ulti-

lN

ma decumbentium Sacramenta maximo effe

N

adjumento ad confequendum felicem tran-

l

fitum; indeenim eít, quod adeo timeamus

fineillis e vira excedere. Utiliffimum ergo

!

erit; fuümmeque proficuum modo facra illa

n

myfteria, quorum ufü, quoad vivimus;

p

plerumque non niíi femel animum cura-

&

mus, previadevotione, prout noftra hzc

n

methodus docer, fpiritualiter füfcipere, ne

ls

ea füb mortem ob defe&ctum pramiffee

pr/æparationis

vel nulo vel non niü

mo-

—

atl

— . Metbodus fe ad mortem tjc.

59

(ft.

Tpo0dico cum fru&tu a nobis &grotis non

ram recipiant

;

jm

ür; quam obtruf(a frigide ad-

mittantur.

odo

Denique quid utilius, quam nunc per fe-

titid

riam & accuratám confe(fionem ita confci-

cire

entiam a minimis peccatorum navis eluiffe;

im;

utin fupremo conflictu nil fir, quod ani-

etet

mum remordeat, & velleviterturbet? Quid

vril,

roficuum tnagis, quam modo jam actibus

p

illis affuefcere;, quos tuncelicere opramus;

-

ne dein moribundis ob neglectum previe

nX

exercitat'onis adeo peregrini accidant, dum

um

nobis ab liis prelepuntur? "Tenetur homo

ts 4

fub vitae finem virtutibus preecipue theolo-

Ui

gicis adverfus inferorum affultusfe armare;

"U

has vero fi anteain con(uerüdinem deduce-

Cedt

re non laboravit, quid continget ? idem;

quod Davidi.. Certaturüs ifle cum Golia-

uk';-

tho armaturam Regiam induere jubebatur;

T.

induit, fed illico exclamans: Ufum nzen ba-

trat-

beoy non poffum fic incedeve, (c) eandemiterum

depofuit.

Actus virtutum arma funt hofti

AUs

ego

flygio fane terribilia: hec fi in agone pri-

3 il

mum arripere volueris, iis quomodo pu-

mus;

gnabis? ufuüm non habebis: non poterisin-

curt

cedere: non fcies tractare hoc genus telo-

|hie

rnm: nihil proderunt.

Et licet forte fimi-

(2 n

les affectus a preeeunte verba confeffario

ïl-

yillie

d

bi

p vem

"

n

m«

GE Re.37. v.30.

9sv

N

60

"edjunentum — If

bi fuggerantur, timeo ; ne nuda fcolum Vo-

"

I

ce fine animi fen(ü audita reperas,

Ergo res fümme urilis erit fæpms per vi-

re cur(üm i in ufum deducere eosactus, quos

fj

Autenim

Tid

in illo articólo elicere cupimus.

fubita, aut lenta te mors exfpectat ?. fi fu

&

vid

bita; gaudebis jam antea factum per earum.

virtutum frequens exercitium; quod tunc

d

facere non pcteris.

Silenra; tranguuhtate

vir]

UR

fumma & facilitate proferes affectus; qui-

bus affuevifti ;; neque coníuetudinem hanc

d

aut vis mo:bl aut abíent!ia confeffacii facile

IN

impediet: redibuut in menrem fua fponte:

el

ad exitum ufque tibi comires erunt.

Nihil

du

ergo u'lhus, quam modo jam illaram viz-

tutum exercitarione Uü, quels morituri ani-

m

mum excolere. defideramus.

Porro cum

üí

hec omnia in: fequenti methodo non«tam

L

doceamm

quam exerceantur, eam utilif-

&

Gmam eiï'c

nemo prudens negabit.

Ca-

h

terum 1hus utilitatem pluribus predicare

i

confülto (uperfedeo: id unum rogo, rei

experimentum ipfus capere ne graveris, &

[l

uberem inde fructnm te re.atmum, certus

(

tibi augur promitto.

n

Mi Nuilum denique f'auhus eft brevi

hoc & expedito fe ad obisum praparandi

Pl«

exeti mo, nam mulros ab octiduana aut tri-

duana animi colle£tione occupariones avo.

Q

cant,

Porro tam d1H1c11e non erit ex tot

Vi

menfi-

E d

Metbodus fe. ad mqrtäm eoc.

1V0

menfibus & annis, quos adeo þprodigi

mundi curís, aut porius nupis confecra-

Iv

N ï.

£nus; faltem unum vel dimidium dierm fur-

quos

ripere; quem fummi rnormenti omniümque

enifi

negotiorum negotio maximo tribuamus.

f fus

Solitudo loci, exeelfitas contemiplationis;

qtum

victus cultusque aíperior, & certaalia pieta-

tunc

tis opera talia funt,que non omnium captui,

Titte

viribus, genio funt accommodata.

At ve-

1!.

ro quis eft; .cui faftidiofum jure, nimisqne

hanc

arduurm fit faltem per unicum diera de illo

(cla

a

loco cogitare, ubi per totam seternitatem

onte

eít moraturus?

"Fotius vite fpatio, tefte Seneca, difcen-

Nihil

] Vij*

dum effetimori; & nobis difficile accidat

jdni-

el unicum diem fancto huic pie moriene

cum

diítudio dediffe? nobis, inquam, qui tot

|tam

annos vaniílimis & inutilibus fludiis dedi-

hif-

cámus? Beati integra luftra addi(cendce

It

C2

huic fcientie impenderunt, tora íua vita ad.

illum fe tranfirum-compararunt, quin ra«

j

re

men plus £quo feciffe cenferi poffint; &

)

nobis nimium vide:tur per onicam diem fa.

$,

ettus

cillimc huic exercitationi operam navare?

nobis, inquam; qui tot horas & dies dor-

miendo; ladendo, oriando, nugando im-

brel

randl

pie profufi perdimus?

Si Deus damnatis, vel in piaculari car-

; trle

10

cere detentis animabus copiam faceret ad

ctot

vitam redeundi , -& prefens hoc priepara-

»nfi«

tionig

"a

62

. djumentum | IT T. 7

tionisexercitium obeundi, o quam leve id

iMlis facileque accideret! certe nullius diffi-

cultatis obtentu fe ab ejus ufü abíterreri pa-

terentur; potius fuüummo cum fervore, ma-

xima diligentia, ac intenfiffimo devotionis

ï(;

ardore fe illi effent impenfüre, Et ecce!

Ti

illud tempus, quod Dei juítitia iis negat;

)

nobis illius mifericordia liberaliter concedit,

Que ergo imprudentia, quod illo tempo-

i

r

ris favore abutamur, cujus vel momentum

ille toto mundo, & atrociíIimis mille an-

norum cruciatibus lubenti animo merca-

1]

rentur? qua vecordia, quod a nobis labo-

riofüm nimis afperumque ceníeatur, quod

h

Qu

illis tam expeditum

promptumque Videxref

tur?

tf

W

Beata enimvero fors noftra, quod modo

etiamnum po(fimus facere, quod illi omi-

d

Iul

fiflc aternis lacrimis, & defper.ndo gemi-

Ü

tu incaffum lamentantur; quod etiam nos

omififle cum tempore amariílime dolebi-

mus, quodque facillimum fuiffe ipfimet fa-

tebimur. Ah meinfelicem! tunc ingemi-

il

fcemus, expeditam methodum me ad mor.

tern comparandi ad manus habui; optima

&

tunc fuiflet occafio, tempusacceptabile: ut

quid erpo illud dlapidavi? o execrabilem

ä

focordiam! o utinara mihi modo ex tot ma-

Ü

le perditis menfibus & annis vel hora con-

cederetur! Itaolim, fed fruftra gememus,

li

Cur

Y

2 d

Matlodus fe ad mor;;

em C9«.

63

Cur ergo modo non facimus, quod.inter-

i W

anififfe illi adeo dolent, & quod nevplexiffe

(ift.

*tiam nos aliquando ceflebimus? cur mo-

rip

do tam difficile judicamus, quod tuncetiam

) fT«

lonij

nobistam lene planumque apparebit ? Quae

hec cecitas, tam facili labore ad illud mo-

eccel

mentum parare fe poffe,. tamque levi im«

qrit

:edit,

pendio cceli fecurum fe reddere; nectamen

id facere, illique negotio diem negare, cui

mpo-«

1tum

omnis vita impencïen'dz*;: fuiffet ?

c at

ea.

»n Jnief üeg;ozzf(z; ]aujzi's vita g aterutatem,

ajebat ille Aulicus Caroli V., tefte Strada,

o

qu

f[patium aliquod ut intevcedat , opovtet.

Quid

autem minus, quam diem inter &ternita-

Idette

tem, &tot, quos vixifti; annos interpo-

nas? Porro hunc ipfum falutis diem ho-

nodo

omi

die tibi offert Deus; illo igitur ad. falutem

utere: 'Tempus preteritum ab(que fructu

em

m

abiit: futurum incertum eft: folum , quod

prefens eft, tuum eft; ergoin(anus es, il-

|oldbe

lud fi neglicas.

Erit, dum optabis cum

eL It

Chryfíaorioillo: of vel hora daretuv/ &non

"effll

audieris. Erit, dum illocum Rege mille

mof«

etiam mundos- offeres pro horula una, &

m

non porerit pretio vel. breve rempus emi,

le: tl

Dum ergo tempus habes, faluti confüle,

jilert

Dedifti corpori & fathang menfes & annos;

tme

cort«

da Deo, da anime filtem diem, qua te

prepares ad &ternitatem: non reputes gra-

nuSo

Ve;

Qut

g

us

64

Adynentum. 1T.

vej quod tot rationes facillimum effe de-

monfirant.

*

fe

Gratia & occafio

fe pamnäiad obitumelt

p

illa pretiofa margarita, quam Chliriftus a

C

nobis emnibus mündi theíauris comparari

li

voluit exemplo illins, qui Matthaei c. t3.

li

v. 46. vendidit otmtia , que babuit, & emit

eam.

Q

Id credimus; & hiac nemo ünus ía-

Ia

lutis 4deo prodious vivit, qui fummis il«

fem

lam votis non expetat, exopterque.

Et

Am

en ! modo hzc occafio cunctis ultro o^ trüe

ile,

ditur, methodus offertur, media függee

Wi

W

runtur, omnes difficultates facili via com-

Dot

plaaantur,

Ad obtinendam mortem bea-

i

tam non jam petitar, ut bona pauperibus

Mi

diftribuas, vel egrotis in xenodochio infer«

M

vias; non exigirur, ut mundo valedicas;

ii

anachoretam induas, teque vivum in defer-

iti

to fepelias, pluresque menfes aüt annos

lii

tmeditandis tartari Qamrnis tribuas.

Non

Y

nifi unicum a te diem pero, quem anima

Qu

Deoque confecres: id unum poítulo, ut

fa

eadem folertia tractes negotium falutis,

fs

qua tractas negotia mundi: üt eandem cu-

fäa:

fam impendas acquirendo ca&o; quam alii

Te l

nummo; illudque ipfüm faltem. per diem

D)

agas pro anima, quod tot annis pro cor«

nj

pore epifti.

Quid minus ex'gi, quid faci«

lius peri. poffi;?

En, quam facile tibi fit

pie fancteque mori, modo pra(ehti metho-

| X

do uti velis.

(

Gerte

gTUre.

,,,,,

Metbodus fe ad smovtem cyc.

65

T

« «Gerte fi monitis morem gefferis, majo-

;refolàtio vives, majore morieris. Exem-

indt

aplo'fit vir ille, ( de quo fufius P. Prola So-

[lost

xietatis Jcfu) qui datofacree ejusmodi. col-

Jarari

lectioni die, iteringreflus, morboque fu«

Co 13'

TU

bito oppreffus in has voces erupit: o feli-

cem illam diem, quem eleg:, ut viram

xl

meam ordinarem, & morri mex provide-

nis il

rem! quantüm me modo dies illa folatur!

E

^tfüe

jam promptus moriar, quia paratus. . ..Ita

ile, ita & tu aliquando, oblato fi medio

i

T

ufüs fueris. O felices horas,: quas huicne-

gotio impendes! majori tibi erunt füb vi.

n bet

er]pus

t& finemfolario, ac ceeteree omnes, nefcio,

cui occupationi datee.

infet«

Modo itaque fac; quod tunc feciffe gau-

dic8j

debis, antequam irfoner trifte illud ; rede

jefet-

Vat;onem villicatiomis tue, jam zon potevisvil-

003

licave: (d) sntequam inpruar terribil's illa

NoÀ

nOX, quando nemo pote[l operavi. (e) Modo

nme

dum tempus Babes; operare falutem tuam,

, Ut

facili hactamque utili ac necefTiria methodo

jutisy

te ad mortem compar:ndo, ne etiam te die$

j Q

allatanquam fur comprebeudat , (£) & etiamin

m ii

te vepentinus [uperveniat intevitus. (9) : Quod«

dieft

eumque facere potef] mamus tua, faltem per

) Gof*

Y ope-

unicum fac(-ræ.þol-le'&ionfis diem zz/Aate

| d

PL

p

P

: vate

ao

(d) Luc 16. 'u 2;

EL

(€) x, Theffal, j . w.4. - (g) Prov. 29. 9. K

Jtts

9

66

Adjumestum. I]I.

yave ; quia mec opus, nec vatio,

nec fapientia,

& in ultimis

pa

zec [c

jentia evunt. apud . inferos ,

vitee anguft:

is, quo tw properas. (h) Ergo

m

nuncage, quodaétum elfe voles, chm sge-

re nil amplius poteris; quodcue no;ndiegi e

cum poteras, vehementer 1d01eb.is.

O Domine! qucufque f2

ifcitatio nugaci-

fatis decipietani

mam meam ;

€3 incon[lantia

eoncupi[centi tyansvevtet eufum vationis miege:

(). Unius d

iei impendio beatam setern:ta-

tem, brevi folitudine coelefte o

onforrium,

DW

&tlt

tenuilabore perpetuam quietem mercari li-

cet; &id faceretardo? Facilivia ad bonam

bur

Nà

mortem, & peream ad eternam feliciratem

mün

rvenire poffum; «&tamen hac uti pigror:

hls

b

bone Jeíu! ergone adeo nobis viluit cc-

f

Ium, quod tanto tibi fanguine ftetit utGi-

t

rna volle&ioneillud emere pigeat? Sed tt-

xum eít redimere tempus, & rei maximete-

«

(0

riz, curz fcilicet'bonze mortis, illud impen-

pi

dere, Sta'utumeft, per facram unius diel

folitudinem ad obitum me parare, prafen-

Of

tew hancad«o neceffariam, urilem fimulac

]er

£acilem merhodum in ufümdeducendo. 'Tu

h

d

o Dens! divino flamine piis afpira cceptisz

dliumina oculos sneos, 22e utiquant obdovmiam i5

LT

m

-

snortes ue quaudo dz';ntz'm'micusmeu:: prev

"

lubi

3 (h,) Eicle. 9. "U. IQ, ^ (l) sal)' 4.*0- 12'

e

"o w

ie

Mtäbdusl fe «d mortem tgc.

7

iif

p adverfus eun. (k) Dà mihi pravie prae-

Jritols

parationis ope ira mori, ut tempoiaria

Em

Riors gterna mihi vit& vadimonium fit.

0.

eäi[re:

/"ARTICULUS lL

ujus folitu

iugit-

Ordo facrae b

i l[e 72d6£ " ;

dz'nisf mjfz "

:

r/ïrl/iti(l

:m'eæ?

-Tonfideratis facrae hujus (olitüdinis ob-

fnti-

C

A eundz motivisfupereit, nt pariter ejus

cum

inftituende ordinem rradamus ; qui non

rcar

erit diver(us ab illo; quo praxipua mori-

bonart

bundi actio:es fe m.tuo . c«n'equi folent.

citetm

Ncipe modum .hriftisne fufcipiendi pri-

?igron

mumnu;.£ium d« inflanti ob:tu excipietcon-

u

fideiatio a&e h.étenus vire, & praferitis

tatus anima; quod enim in ilio rerum ar«

,

yü

r

T

ticulo pre aliis m.nt ocyu: obvertan fo'cty.

eft virge prateritze tabula;/|. Hujuserroribus

j

|impe

corrigendis ferviet «xaéta eonícientig ex-

piario; que proin ita peragenda erir , ac fj

j5 d

yeiet

foret ultimavire, Anmaeyerci1n obrenta

per confeffionem er

mu'] [

atia partim confirman-

p. TI

dz, partim ad uluma

tn luétationemaniman-

& plurimum conducet fpiri:uali«

pi

tum Via ici ;

fn(ceptio:

ii

tóm extremz Un£tionis; 'per:

u

hanc. enim

.previam exerc rationem przpa-

,

)

hi

rabimur ad vferveme»n- , & yeramcum tem«

d

-

f

2

.pore

(k) Pf. 12, v. 4. $0 j

68

3 Acöummtum 7I

pore. utrius&;ue Sacramenti. fnfceptionem.

lt

Demum anima per umbratilem & fictum

al

agonem feriz & decretorie illi pugne prae

ludens, earum virtutum con(uerudinem

[

li

confequetur ;

quarum actus ; tunc elicere

Mni

oportebit. Ad bujus denique inltitutionis

il/l l

calcém adjunctam reperiet lector confidera-

t:onem, qua vel pro punctis matutina me-

pl

LU

l

ditationis, vel interdiu pro materia pizle»

chat

&tionis affümi, aut omnino; fitempus nbl*f*;

Àn

1

vacet pratermitti pro lubitu porerit.

0

E

EXERCITIUM L

La

ill

Modus chrifliaue excipieudi primum üüfä-*-i;*;

dium. de inflanti movtes, ..

fta

i

"Sepofitis itaque omnibus aliis rebtü

compofitoque cubiculo; ut magis colle&tis

N

n(

animi viribus fümmi momenti nepotio Va«

care poífis, attente perlege annotdtiónes

»

»

Exercitio V.E; fubjungendas. —Flexis poftea

ad oratorium gembus , & prelienfa crucifiz

2

xi Dei «Hominis effigie, imaginare tibi ab

»]

Angelo Cuftode te vicinze mortis admone-

nl

m

ri;' tibique dici: J« dicit-Dominus: difponé

domui tua; quia hodie morieris.(l) Samnuné

D

n

fiuis vitae:fuper te. (m) — Ecce /. judex aute ja«

guam a[fifhtt, (Q) — Redde vationem v

illicatió-

:

»(

745 Tud. (o) |

nc

"( Ia. 38.v. 1. Zm) Ezedz 7'" 205

(n) Jacb. $.7.9. (0) Lwé 16.v.3

e

"

d

69

Metbodus '/Zv;ad moiteyz tgc.

Ytetri,

.. Mexque fereno vulma, hilari merite, &

letà voce (.quod idem faciendum erit; cum

|dom

pue

aliquando a medico vel confeffario id nuntii

accipies) ; cum, Pfa!mifta Regio refponde-

inem

licete

bis: Ecce venio/. o Domine: ego ferous tuus !

in anauibus tuis tempova mea.

Educ d« cuflo-

foriió

dia corporis animam meam ad coufitendum uo-

dert-

eme

suini tuo. . Letatus fum ia bis, quee di&a funt

qnibi; in domum.Domini ibimus.... Dein Eu-

jiele

y

chariftico mentis affeétu recitabis hymnum

; qon'

Ambrofianum. Z? Deum laudamus, vel píal-

mum /audate Domimun omnues gentes, &c. in

gratiazum actionem , quod tandem illad es

iluxerit,. qua peccatis finem impones,; &

172 !

Deum per toram zterni.átem felici necef-

fitate amare cogeris: moxque fequentes

ibiüss

actus elicies,

1.5 Magne Deus ;

Do.xhine vite & mortis!

jectià

QV

;; cujus immutabili decreto in poenam pec-

;; Cati. ftatutum e(t omnibus hominibus fe-

ii

; melmori,fübmitto me huictuzlegi, eam-

po?tea

; que prompriffima voluntate Iubens acce-

al

;» pto; cum ob peccata mea millies mortem

hi db

,;Íummeritus. Horretquidem narura mo-

one-

;; ti; fed hunc ipfüm ribi horrorem fac. ifi-

i[pon!

ul

,; €0, totum me projiciens in finum divinae

;; difpofitionis tua.

ij

atl

; Moriar, Domine! quo loco, modo,

;; & tempore jufferis.

Si per diuturnos

bie

ue dolores acerbam

57'

x) Crüciatus ; fummoqu

3

3 mi i

)

176

: dHyumentum I ID

; milibmortem deftinas; ; exofculor poter-

3)

1)

i; nam manurm tüam: fiat volüntastua; hic

;)ure, hic feca; modo'in etertium járcas;

)

?

» FPusus (üm, D .mine ! tüuin:éft hoc cor-

;; pus mcum, tuà eft vita mea,tib: competil

)

;; luprem.rmin me; omniaque meadomi-

)

;; Dium; age mecum, ürlibuerit.. Eod:m

;;l,i

; affecdu, quo Chriftus in horto, etiatri

51

» €90 dico: Patér/ non mea volustas

]l

» fid

3 !ua fi-t. (p)

5» Moriar proin, & moriar libenseaipfs

») Iitetitione , qua Chri(tus pro me morrem

&

T

»» Obit, qua Deatiffima Virgo, a'iique San-

; &i mqitui, fuot: f'ilcet ex amore Dei,

pl

IUH

») Chriffi ,. £7 proxiini; ne nempe Deumam-

D

» plius offendam, illucque cele: ius perve-

,;niam, ubi eum non por ro non amare:

f

Qt

» ut fic Chrifto fimil or reddar, qui pari-

;,ter mortem opp-tere dignarus eft * utor-

f

W

; bis ab hoc tam infami peccatore tandem

»» Durgetur ; qui fur« peccotis tot éi malain-

1

;,duxit: urquemeis fcandalis, pravis mo-

»ribus, & morbis diutius ahis moleftus e(2

p

3; le & noxius definam.

d

!

;; Moriar ex obedientia; quia Deusfic ju-

;» bet? ex motivo humili'atis, ut redigar in

f.

Vi

,,Cineres & nihilum, acomnibus fim hor-

ultra

80

d. rorl, þutpotg indignus, quemtel/us

ferat,

—

j (p) k':l.m-*. 22. 9. 42.

Matbodus fe ad mortem t

7Y

Atere

,,ferät, quique inter homines verfer, De-

,nique moriar in grafzum a&lroiem pro

i hic

Ire

; tot collatis mihi beneficiis; 'quidenim re-

;, tribuam Domino pro omnibus, qu& re-

c0t

;; tribuir mihi;

nifi ipiam vitam, mortem

ipefii

,; lubenti animo oppeten

do? .O utinam

omi.

d:m

5; inter ferveniiffimos virtutum actus, quos

tnom

,; ullus unquam Sanctus in hora miortis eli-

1M

7; cuit; .exi'pirare poffem! ;;

- Porro ut hi a&tus majori cumu'devötiOne

Lipfi

trem

& fru&u in illo rerum articulo eliciantur,

multum proderit

eos per viree curíüm ía-

eSut:

1 Dfiy

pius repeti:ffe.

Juvabit etiam .munu'cu-

lum aliquod feponere, ili hono

*

rarii loco

70m

offerendum; qui

primus nobis nuntius

[T

etVt«

morisferet; quo duo confequemur;

n*

artranquillo magis animno id nuntii accipia-

piri

mus : 2. ut domefticinon adeo tergiverfen-

ütof

ndem

tüur, &tardent nos deinítanti vitg fine cer-«

tiores reddere: uti non raro ficcum füummo

alaïn'

mor:bundi prejudicio & damno; quitunc

: Ino:

primum de periculo vitee, de componen-

j el^

di: conícientize rationibus, de fufcipiendis

uliimis Sacramentis admonetur; quanddá

cjr

fenüibus deítitutus, & mentis poreltate de-

;ar [/

hot«

jectus ad omni

"

agere incipit.

a ineptus jamjaga animam

ptra

&.'l' ily

E4

—

'—EXER-

72

| Adjumentum [//À

EXERCITIUMIL -

&

| :Exmm Iansatla vite, es

if

prefentis fifaa :

n

. 2u$ anma.

f

. Quando tempore ultimi morbi de- in«

[

(tanti morte edocebimur, primum , quodi

Ti

func anima occurret, etit imago. Vitie no-.

de

r&, qua nobis velct in tabula clare ac mi-

f

nutatim depicta exhibebitur, & cujus tunq

n

Confidera'io longealia in ncbis, diverfaque

vel

ab his, qu& modo fovemu:, animi fenía,

tün

producet." Hancípitor previo obtutu mos

u

[o] 1"'£1)exj£ï'ev utiliffimum erit.

tadue cam imprefla meni viva perfua-

h

fione, re elapfo. vipinti guatuor. horarum,

zyn

Ípsuo fatis conceflurum, ( prout facilecve-

ls

mire pofl:t ; conceptoque firmiflimo pro-

D

ofito ulimum hunc virge tuz diem (-uti

tii

ors erit). huic adeo neceflario; utili fimul,,

ac facili pra'parationis exercitio fümmo cum.

fervore impendendi, fequentia puncta. ac-

[

curatiori mentis oculo diícuties.

Í

Pun&um 1.

huomedo vixifli? an acce-

f

ptam in Daptifmo innocentie flolam, &

I

quamdiu illafam fervafti? Si l-thali noxa ejus

qï

ram

j«eturam fecifti, an illam denuo per fince-

K

ponirentiam. recuperafli? an omnia ;

femp

er, & rite confeffus es?

Ex tot vitae

10

&nnis, an vel unicum menfem

( fed quid di-.

co .mgnfcm *2

x

an vel diem fine omni pec-

cato,

56

*

Methodai fe.ad: läm;pem €je.

43

cato transegi(li? arí horam Deo & a'l:ïïmæ,

l.

jategram dedifti?. Quainrentione tuas actio-

nes quotidianas peregifti? quid tet curis&

defaig;tionibus quefivifti? cu& laborem

Ie ill-a

quod

tüum, vires & rempusimpendi(ti: andtez-

nitati; animze, [Deo; -a2 vero vani rati; otio;

; DO«

lC,mi:-

dermoni ? Quid egifti pro«Deo? quid paf-

füses p' o cllo? anper virecurfumveluni-

[l

cum actum heroicum. exércüifli? num

ique

fenía.

vel unicam animam falvafti, aut- pecca-

tuxþ quoddam impedivifti? An. non eciam

| (fiQs

tu Igemifcere cogeris trifte illud: . O: Do-

mine!. dies snei tvanflevunt, Qy-uon oiderult

serfll&:

bonum ! balgi, ( proh dolor! ). Palus wenfes

ag

ag yen

UaCuo5, (q) vacuos meritis, nog.nifi pecca-

tis plenos.

Magna pars vite mihi elapía eft

d

J

inale a

gendo, maxima nihil agendo., tota

(-uti

mul

gliud agendo, ac debebam.,

qum

J Proin examina r. quenam fint peie&ara

T.

frequentius a te committi folita?

quodnam

fit

vitium illud principale, quod fons- «ff,

1 06-

fcu radix aliorüm? quaenam íit affeGio, (^u

)

&

paffio ribi praedominans? quae illius origo,

.«(

ejus

qua remedia? illaiipía enim, nifiin tempo-

nce

re medio examinis particularis extirpecur,

daemoni inftramentum erit

ia

, quo äxfþimm«

Vi

ro infidias tender,

]d-

E 5

z.

ee

ul

d

(9)7019. 5 "JSGI' | U. ET. ffe 9. V. 25.

LÀ

i.

Viisgois

74

Adjumän'mm"lll;.

$.. Vide,. quid.fpeciatim cammim:m*,'—vef

omi(fum a te, tunc tempotis in illo rerum,

i

l

ariiculo , ubi in limine ererriitatis pofitus.

animam.jamjan ages, te fi: anxium habitue

L

rum? Quid divino Judici dehoc velillo fin«

gillatim rationem petituro fis refponfurus?

p

(

3. Quomodo tun vixiffe; qua intenrió-

ne & perfectione actiones qnetidianes per-

[x

egiffe optabis? An.te modo paniteret ; H

vitam transactam refpiciens deprehenderes

pr

maximam portemr piet»i daram? am nurnc

k

probas eam, quam bacermus tenvifli, vi-

lo

fi

vendirationem? Quid prodeft modo, fer-

fibus & corpori omnía indulfiffe ,. vitee com-

V

h

modis abundaffe, füpra alios eminuiffe? &

quid tibí modo: noceret, fi contempram,

Qu

q

auperem & caítigatam amore Dei vitam

v;xíles? Ah! unus erit dolor in morte; te-

il

idum vixiffz; uaicum erit folatium , Pro

b

Deo & auiia ferio laboraffe, p'ürima tu-

R

liffe. Igitur.pii A(cetze monitum feguere;

e9 flude nunc. taliter viveres ut ín bova thortif

p

hi

valear porius ga dere, quam doleve.(r) —

Punétum 1l.. Quomodo imovieris?. Áge;

lr

vellesne mori in eo ffatu, ii quo . nunc es?

N

an nilil eft, quod coafcientiam pravet? es-

l

f

ne paratus ad moriendum ; ad compareti-

nda ei

p

dqm coram divino judice; pro redde

ratio.

(r). De imit. Chrifti l. 1. c.23.

e

Me hádus.fe ad nm;?kbz £.

75

ytel

rátione? Lt bomo i& domum æteräzmti::ä;'»gi)

L

?

fum.

ibis & t, & quidem opinione cirius

P

ficis

in quam? felicem; an infelicem? Ex trans-

)Itüe

acta hactenus vira quid vaticinari tibi potes?

f«

an il2 rua inrer bonom & malum, inrer te-

TUJ?

pórem & fervorem perpetuo alternaps in-

ytó

conítantia perfeverantiee fin

"

alis fecumm tïþ"ii

z

fpem fa.it ?.

t

"

^ A'/bor in illam partem cadcr, in quam

ered

pravio ramorum pondere incurvata pro-

iM

pender; portentumque foret, fi ad Aqui-

Mu

lonem plerumque inllexa;: tamen dein ver-

.,fen-

fvs Auftrum rueret. "TTua vita an ad calos

corm

vergi: , a /ad inferos inclinat $- qua via am-

:

bulas? an angufta cum paucis; an verg lata

(dITy

cum mulris? Miraculum foret;. fi portas

jarm

ccleftis feru'a em füb mortem attrinperet

t

ille; qui dur;nte vira magnis paffibus a-

9ro

bylonem contendit, Si bene & fancte mno:

g t

reretur 1lle;. qui male & repide vixit.

"Dic ergo; quomodo tu morieris? quis

gem

yorl

prefens anims flatus? 1. E(lne ea vefle

nuptiali incuta, & gratia fan&tificante or-

Agev

nata? quid reponit confcientia? 2. Habes-

68

ne rationem fperandi, te füperaturum ul-

) ej

timam tenrationem illam, qua te damon

fet

fub vitze finem in illud notum tibi peceatum

An ali-

jel

pgæcipitare omni vi conaþitür? 3;

quando

[i^

(s). E«cle. 12. , $.

76

.Adjumentum Til

n

q—ysmdo fingulare aliquod opus borumr fe« —

n

cifti, quod fperandze finalis gratiae & coe-

leftisgloriz tibi fundamentum prabear?

t

An per peenitentiae opera: cont actum: pae-

)

na reatüm preevia fatisfactione delevifti? ..

«

qi

an purgatorium cffagies?-... O quamf.lix

4l

$P prudens.efh, - qui talis. mune udituy effe- im:

vita, qualis optat tmveuivi in inoYte! (t).

!

lr

dibus Crucifixi

Mi

His igirur perpenfis;. pe

advo'uius elice dolorem de preteritis, &

h

in faoturam fer-

fingularia concipe propofira

)

))W

vanda; que (fiquidem: tibi. ferium eft fal-

vari) chartee in(crip:a fint; oporter. . Pree

»Y

cipue-

vero defigaa infignsm aliquam. viécto-

riatu

de- te ioífo; reportandam, aut aliud'

51l

uoddam iiluftre facinnsmox exequendum;,

30

andse bearitudinis tibi pignus . fit.

yd

quod fper

p

Hunc ia fi2

em: inquire, quam potiffimum

) Vi

iBi victoriam, cujus creaturae facrifictumy.

jll

»

quemnam virrutis aétum Deus a te petat T

Divinie voct ob(ecaadaffe; ingenri fub mox:-

li

gemr (olatio erit.

»t0

h

EXERCITIUM IIT

D

t

Vifitatio veneralilis Sucvamenti.

5 U

Finito. hoc examine remplum adibis, ibiz

»C

dem Dzum Eucbarifticum g.do;'atu.rus, co-

»|

ryadat

d

j

x

| (:; LDe imit. Chrifa l. 1. 6 23«

[ À

.Metbadm f£ ad mortem cyc.

yár

vfes

ram quo, tanquam coram divini . amori

ais

throno, affe&us mox fi ijungendcs elmes,

a?

quos prefenti hoc preparationis die fze-

pe

pius iteralle plurimum proderit. Quodái

us

accelTüm ad Ecclefiam tem potis vel loci cir-

ht

cumflantíe vetenty domi in cubiculo Hexrs

æzm

ad orarorium genibus id ipfüm preflabis.

Porro acus virtutum hac occafione. eli-

c[fiXk

ciendi fünt fequentes.

T

,ïCwa'o Df;mme, me morirurüm, . judi-

er

»Ccandum, « dtermum vel dampandum,

L

»vel falvandum ; quia tu infinite Psp.ens a

pre

»verax id rpveïa ti.

vido

» Horhiilio ne coram tey meque pro]mo

al

3 in abyffum mei nihili.

NNihil fui ; pecca-

durti

»toríuüm, & brevi ero cadaver fcetidutm,

(t,

,,eüa vermium, puivis & cinis,. & forte

» Vittima inferorum flammisdefffnara. Sum

nutri

tum.

,,mdxgnus ulreriori aura, rempore, & vi-

t

»tà, quibus adeo fai abufüs àd peccandum.'

mor

»Dolio'propter teoffenfum fummum Bo«

j nnm meum, & Au&orem vitáe mez, quam

» totam in tuum obfequium impendere de-

,buiflfem; cum vix hozam bene impende--

»rim. Mortem rebellis peccator füm meri-«

j tüs: haüc libénter accepto ih peenam pec-

) lhþ

; Cáti, üt citius illuc perveniam, ubiamplius

d

» péccare non potero.

t

,.Spero à te veniam imeorurm peccamrum,

» grauam finalem in articulo mortis, &poft:

Ls . atpi

L

18

*

^ Mdyanentum 1. —

D

, dàm. b,eäti'tdäinöm &tefnam ; jqu'lia tu v, qui

2

»infinite flelis, & porens esin fervandis

»tuis ; promiffis, id prom fiíli facientibus,

J

5 düod eft in (&: quod & facere (tatuo, prae«

»tipuenunc periftam preparationem ad bó-

)

» nam mortem, idquenixus mifericordiatua

M

»immenfa , & infinitis meritis Chrifti; cum

pr

»ferio defiderem re poífidere zternum.

»1mo te pure proprer te, quia fumme

p

!

» bonus & amabilis es; te appretiando fu.

»pra vitam & corpus, omniaque rerrena;

10

»qua per mortem libenter derelinquo, ut

»totis viribus eo perfectius, hac carnis far-

(

»cina liber, te cum beatis amare poffim,

u

» Defidero te ul'imum finem meum; cu--

»pio te intueri;, & charirate fempirerna -

p

X

»-omplecü. O hora exeptariffima , ' qua

, hoc mortali carcere & mi(eraoffium com-

Ti

»pege folutus, te potero videre facie ad

5faciem, & amoris am

d

» ftringere!

glexibus perpetüo

» Grates tibi ago pro omnibus beneficiis,

»quz tantus tantillo, tanto cam affectu per'

»Vit& curfum contulíti; precipue quod -

[

»me non flatim in peccato morte impro-

, Vifa mori permiferis, fed ad virz rergni-

,, um me parandi urut indienffimo adhuc

«

»tempus concefleris. & grotiam, quam.tot

Q

»8lis me mulro melioribus negafti, quos

,in flagitiis imparatos morte inopinata

;; mori

Metbodus [e ad mortem 9.

79

t,Qui

,,, mori permififti. O mi: Deus! fi -in ; illo

Valtig

, ftatu mortuus füiffem, jam nunc habita-

ibl

,»rem cum ardaribus (empiternis. Eo.ipfo

»tempore alios damnafti; mihi vero pe-

) Pfæ*

ii

»percifti. Proin

ifovicerdias . Domin ,.::[z'n

3 etermum cautabo. (u) .

M

datud

Renovato deinde fi

rmiffmo

; m

vpropofï to

prefentem diem previe ad obitum com-

üm.

ommt

parationi füummo um fervore impenden-

di, eundem confecrabis Chrifto morienti ;

o f«

itendy

fimulque Bearam Virgnem ,. S. Jofephum;

S. Michaelem , :S. Angelum Cuítodem,

i Wt

ois f

:S. Xaverium , & S. Barbaram eliges in pe-

culiares Patronos bonge morüis, & infti-

flim,

tuenda ad illam preparatinis; eorumque

m;d

ipatrocinium pracipue implorabis 1. pro

pjgema

eexorando felici fücceffu hvjus preeparatio-

, qu

nis: 2. Pro obtinendis ultimisSacramentis :

com.

Je 8

3. Pro impetrando fingulari illorum prefi-

dioin füpremo illo articulo. Pottea horum

rpe.tm

patronorum potenti patrociniofretus, ad fe-

efici

f:quens-.ex.erscitium magno te animo accinge.

EXERCITIUM IV.

ij pet

quod

Confeffo tanquam ultima vitee,

npro

Cum optima, imo precipua preeparatio

erfl*

àd mortem in accurata animi expiat'one

hi

enda

n;[()f

'cqnü&at, ea hec accuratione inítitu

Cfit,

quOS

indtà

(f*, Pf 88. ". 2

nor!

8e

äzijf;rrzen?ufrz y/rh

a

erit; ac fi forer ultima vitt; a qua omnis

Ti

nóftrá falus; beataque erernitas dependear;

lit

& de qua divinus Judex mox, ac peracta

fuerit , feverifliimam rationem fit ex:cturus;

Proin 1. ítude, ut confeffarius in confcien-

nirl

[

tia tua, tànquam in pellucida cryftallo. ea

omniaà videar; que in ulimo univerfalis

pra

judiciidie totus ibi orbis videbit ; utque

Dtu

TIK

iisdem omnino verbis, quantum fas erir,

tua . peccara facro [odici exponas, quibus

UET

st

demon in illo olim tribunali ea tibi expro-

brabit.

X

TW

Yal

2. Dolorem elice, qu^tn fieri poteft, in«

W

tenfiffimum ac perfedtiffimum, pro quo id

te excitando fervient moriva Adjumento XI

p

[

precipue Articulo II afferenda,

Hj

3. Non conrentus eris genérali quodam

vitie correctioris propofito; fed ad particu-

lares defectus emendandos mentis aciem

intendes. Unnm vel alterum finpgulare pec-

»

»m

eatum , quod reliquorum fons fit & origo;

D be

aut.qnod ad eraviora viam fternere. poffer,

difcrera indagine feliges; in pofterum; rem-

sle

»me

pore fcilicer ab ultima ad próximam con:

feffionern intermedio , peculi;ri ftádio cor«

3W

»m

rigendum, illiusque, vitándi propofitum

quoridie debito cum

fervore renovabis;

D

In(uger quemdam ex beatis Ceeliiibus Pa«

i

»Vit

tronum eliges ,. qui (üo patrocinio tibi gras

um effi«

»fi

tiam exoret pe.üliare .hoc'NB. viti

caciter

Metbodus [e ad unovtem q9c.

81

ommit

caciter emendandi. .. Magni momenti hoc

TR

monitum eít, ac potens vita brevi in me-

'eri

lius mutrandz remedium.. .

æumï:

-4. Denique injunctarh a confeffa

—rio po-

Ycjer

nitentiam Jenter , devote ,. &.flatim períol-

illo e4

ve; teque Dco ad omnem: fatisfactionem

praftandam, ad fubeundos omnes contem-

erlis

wtque

ptus, injurias & períecutiones, ad perfe-

: erity

rendas omnes bonorum jacturas, morbos

& adverfitates, pracipue ad hanc N. cru-

itibus

xpo-

cem patienter tolerandam, paratum ani-

mum promptumque offer, ut aliqua faltem

d i

rarione juítitize illius vindicativae fatisfacere

valess. Ceterum uberiorem de rite pera-

j qDO D

enoM

genda confeffione inftitutionem, . eam defi-

derantibus Adjumentum X. füppeditabit.

jodam

His adjunxiffe füfficiet paradigma.

rtici

us contritionig.

Joem

»O Pater mifericordiarum, &l infinita

e pEC-

0Tig01

» miferationum abyflus! ego impius & re-

» bellis peccator, indignus, qui oculos ad

clet

,refm

» te in cellum atrollam, ante thronum cle«

» mentiz tug contrito corde in genua pro-

con

» Volutus, confireor tibi in amaritudine ani-

) cof*

,2 mese omnia peccata mea, non folum

[iturm

V,ebiSa

,numero plurima, fed etiam fpecie diver-

»fiffima graviffimaque, qua toro tempore

s pe

» Vit?? meg, precipue vero ab ultima con:

|gr?

cclefid

die

» feffione contra precepie Dei & E

» pet

ciiet

42

dyneutum. 1H.

» per fUþerbiam; avaritiam , luxuriam, gu-

)

,lam, invidiam, iram; acediam, aliaque

»

,»vitia cogitatione, verbo & opere contra

»

;Deum, proximum, & me ipfüm com-

,mifi; quibusque adorandam tuam maje-

j

» ftatem impudenti prorfus audacia, ac itn-

L

,Tani fupreme tugd poteftatis ac monar-

»

; hici dominatus contemptu ingratiflimus

La

35 Offendi.

D

» Summo; quo po

ffum, horrofe, odio &

»d

, averfione deteftor, abominor , &execror

»Q

,omnes infandas aborminationes meas,

n

,»etiam illas, quae obliviotxm memoriam

»|

»fügiunt; idque non, quia me ut compo-

»L

, irum cum illo inftanti, in quo peccavi;

»p

»tibi, o Deus! pro tora srernitate furn-

D

,me odibilem & execrabilem reddun: ;

»V

,neque proprer innatam ipfis monítro-

»&

»Íam feditarem, ac indelebilem cum na-

at

,türa rationali repugnantiam: non amore

y

»premii juftis promiffi, quo dignus non

»

»Ífum; neque timore. fuppliciorum pecca-

»l

, toribus iafligendorum, quibus me dignis-

»G

j (imum fateor; fed unice propter te offen-

hp

,, fum fummum Bonum meum; quia pu-

»l

» riffimze fanctitati, ac juffiffime voluntati

»1

,tue, omnibusque divinis perfectionibus

»t

,maxima oppofirione adverfantur: quia

»t

, tibi fummopere diíplicent, o Amor meus,

1n3;

»p

3Q

M. quem amo ex toto corde, ex tota ani

»eX

AMetbodus fe ad snovtem eov.

85

n; gu'

» ex totts viribus fuper omnia, folum pro-

li

jOritt

:

»pterte; quia es, qui es,ex te i

» perfectus fummeque amabilis.

pío infin'itie

com

» Q execrabile peccatum! o monflrum

mije

»horrendum! ergone ego te pre Deo meo

aC i

»mare potui? ergone ego vili(fimusterrze

T10 Qdl*

» vermiculus Dominum meum, Crearorem

([imus

»8c Redemptorem, maximumque Benefa-

» Qorem meum ita offendere: egone illam

dioX

»amabiliffimam B:neficentiam, & plus

recrot

» quam paternam mibi continuo benefacien-

(5

» di propenfionem ita laceffere potui, & per

moriam

» petulantem contemptum ac brutam in-

commpe

»gratitidinem diabolo, carni, mundo poft-

eccavls

» pouere? .... idque propter nihil, ob le-

füm

» Ve lucrum; ob vilem puflum, feedamque

|duntj

"60

» Voluptatem, cujus vel meminiffe pudet?

ntte

»eX mera perulantia & malitia, nullo ty-

üm It

»fánno copente, nemine minis aut pro-

; amüfc

» miffis ad peccatum impellente?... &qui-

us nol

» dem te, o füpremum Numen! prefente;

ecct

»te vidente, & hinc orcum minitante, in-

dignis'

» de ceelum promittente?... eo ipforem-

oiet

»pore, quo fumina mihi beneficia contu-

» lifti; & tanquam filium infinito curn amore

u p

'unttt

» in paterno tuo finu me fovifti?..., idque

onibis

»toties?.... poft conceffam toties: ve-

, qui

,)n;am? LE E

Ah pudet me mei!,...,

(neus;

» panitet!..., Utinam pre doloris vehe-

nimo

» mentia morerer, & pectus ditfinderetur!

"

"

2

e

$4

^ 'Jääjamentum Ht

/ ,O Pulchritudo divina! o Dulcedo ir-

st

, menfà! egone te, qui totus amor es,odifíe

» 1

»potui? egone tuam Omnipotentiam, ut

»'

»ad infames actus concurreret; & ruam

,

»QOmniprafentiam, ut eos intüeretur, co-

"

»gere potui, & infamem guftum (anctiffi-

.l

,1no zquiílimi Legislatoris beneplacito

»ITit

» praferre? Ah doleo! & ex toto corde;

affil

, fummoque affectu vehementiffime doleo!

yTiQ

5,:Sit dolor smeus in con[petu sneo [emper; quia

»te

5immenfío amori non nifi odium rependi,

D Wv

, €ique reddidi mala, qui mihi non tribuit

»Q

RUi bona. Exitus aquavum deducite oculz

,,7iti, quibus die ac nocte defleam impie-,

,,tatem meam sterna panitentia dignam,

»

,,qua eum denuo crucifixi, qui fua morte

)tu

,ab inferis me redemit. Defiiat in dolore

»qu

, vita mea, &j auni mei in gemitibus; quia

»)

,;eum offendi, qui eo ipfo amore,; quo fe

E

»ipíum, etiam me, & quidem ab aterno;

»t

,; eoque gratuito amavit , licet a me fibinon

yf

, nifi ingratitudines rependendas previde-

»

» Tit. Mz'/ererc iei Deus, mifevevi mei ! (x) .

yit

; Offero tibi dol'ore/m Chrifli, S. P&rrï,

D þl

»$. Magdalenz, aliorum Sanéctorum pe-

»

»nitentum in füpplementum exi

gui mei

»Ü

»Q

E as

hql

D Iax

(x) Df. 37 -v,- 18 (9'- tl'ä..*v. 113.6-. item 3

. IIO ö yGO WQ'I:

u

Ym

"

85

Metbodus fe ad movtem cyc.

o (fri

»doloris. Acceptare digneris illud odium

xile

»infinirum, quo tu peccarum dereftaris, in

m,' M

» (upplementum ejus;quod ego habere de-

ruam

»berem. Ex morvo panitentie offero

lf, (

,Ume tibi promptum ad fubeundos liben-

n&ift.

ylacit

»tiffime omnes dolores; cruciatus, & ror-

»menta etiam purpatorii, ad omnes infa-

Corde,

, mias, contemptus & contumelias, ad omni-

doleo!

»modam mei ipfius exinanitionem & mor-

] qui&

»tem; ut hac ratione tuz juítitiae vindica-

endiy

» tiva aliquo (altem modo fatisfaciam, eam-

triboit

L

»que honorem, ac extollam.

"E

imple

AGus proþoþ'ti.

iaf

» O Deus, cujus natura fan&litas, impe-

morte

prium &quitas, & velle potentia eft; fine

dolot

»quo nihil firmum, nihil fanctum!. ego

; quia

, peccatorum quidem maximus, fed tamen

quof

»panitens, in confpectu totius curi& coe-

E

tertos

»leftis, coram divina tua majeftare firmilfi-

ibinot

»me ftatuo, & tota virtute liberi mei ar-

ævide-

»bitrii, pleniffimo deliberatiffimoque con-

/(s)

» fenfu propono , nunquam, nunquam am-

» plius peccare, & mille potius viras pro-

Pktrï;

,digere, quam vel unquam praviter te;

. po,

,Deus meus,'aut etiam venialiter pleno

j dl

»cum fenfu precipue N. offendere; aut

dolo-

»quidqvam facere, dicere, aut cogitare

n

»fanctiffime rucw voluntati ac. &quiífimo

130

,1uo . beneplacito cogrrarium.

Propono

1

3

»etiam

[.]

$6

Adyumentum — 1

»etiam omnes occafiones, peccanäiqüe pe-

3).

»Icula tánquam pcjus omni demone mcn-

»d

»ftrum cauta folliciru'ine vitare: hocque

n

»meum propofitum extendo «d omnem io-

yl

»cum, ad omne tempus, ad omnes cir-

»

»cumítantias fine . ulla

j

prorlus excepuone,

5 8Ut limitatione.

"

» Ratum, fixumque eft, o mi Deus! me

»millies malle omnium potius bonorum;

» divitiarüm, bonorum, fanitatis & vite ja«

»u

131(

» €turam facere, qusm denuo te offendere

».. lmo millies malo omvibus fenfibus

»f

» privari, acutiflimis doloribus toto cor-

» pore excruciari; & coram univerfo o:be

?

»l

» atrociflime diffamari.... Malo interacer-

5l

»bitlimos cruciatus & tormenta mori, quam

D

»te pöühac amplius vel leviter oflendere,

j

» Neve inriata levitate ab hoc meo pro-

»!

» pofito aenuo perfide refilism , oppignero

»tibi meam fsnitatem, famam, vitan:;; om-

J!

»nDesque corporis fenfus, animaque peten-

?

»tiàS; fponte confentiendo, & ultro recum

)

,,.paci(cendox, ur vel immiffo morbo, out

»

»impacda infamiaaut illa'a alia quadam caja-

»

, mitáte fine mora &e veftipio ultrici feve-

Adhzreat lin-

»ritate relabentem cafliges

»

»gua rnea faucibus meis, excoecentur ocu-

» li, exarefcant manus, obíordefcantaures,

» totum corpus contabefcat potius, quam

»Ine

Metbodus. fe d znortem» t?c.

87

ipe

,me permittes illis rurfus in tui of'fenfarh

: [f«

,abuti. lmo fi prevides, me denuo pec-

ocqt

»caturum, adjuro te per fapguineni & vul.

eem (

,nera Chrifti, ut hoc potius inomentoacer-

s (l

» biffima morte re rollas e vivis, quam me

XIODó,

» permiitas ad infeliciffimum il

j

-l'ud"momen-

»lum füpervivere.

x ffe

»9ique( qua tüa-mifericord;ä efï ) repe-

yorum

»tita perfidia iterato relabentem commeri-

vitz s

»to fupplicio e veftigio punire difterres,ego,

NH

»9o Deus! ego previo rigore in me ipfuüm

enliis

»feverus vindexanimadvertam, & hoc N.

to 0«

pont

»Ultronez poena* genus ex motivo pani-

»tentie & juítitie vindicariva mei ipfius

'acer

»ultor fponte obibo: item hec remedia

quim

»N., quibus a rel;pfü ferver, adhibebo.

dt.

, Utque conftantia huic meo propofito eo

10

» diuturnior fir; illud preriofiffimo Chrifti

T

onerü

»(anguine velu:i fipillo obfigro, ornesque

y Olites rei teftes volo, ranquam futuros

,0

yoten

»1otdem olim accufatores meos , fi fidem

ecufr

» fefellero, fa&ctumque propofitum infre-

] 6

u

»gero.

Tuum ipitur efl; o Domine! ur,

1

(à

»quod dedifti velle; des & perficere; ür,

fevt-

; Íkut tu peccáre non potes per naturam,

t

0cu«

,,ita ego non vglim tuam per gratiam.f

ure

]Um

F 4

EXER-

It

88

Adymentum — 1HI.

P

EXERCITIUM V.

be

ni

iritualis [ufceptio Fiatici, 69 extreme.

i

Untliouts.

Q

lu

I

ginareitibi, te inftantis mortis jam-

P

jam

m

monitum in lecto lethaliter &gro-

Hnu

tum decumbere, Viatico propediem mu-

X |

niendum, & facro Oleo inungendum. Dein

Ti0n

ardens concipe defider'um gemina hecSa-

Wi

cramenta ea ipía intentione - fufcipiendi,

qua Chriftus illa inftituit, & a nobis fufcipi

p

voluit, quave illud eminentiores San&ti re-

T5

ceperunt: indeque percipiendi omnes gra-

fe

tías & effe&us, ad quos conferendos funt

fli

divinitus ordinata; fubjuncta ferventi peti-

for

tione, ne temporis moderator Deus fine

Qii

celefti hoc prarfidio ex hac te vita decedere

pet

permittat. Juvabir etiam, fi rempus va-

Ím.

cet; przefcriptas pro his functionibus in

Rituali Romzno vel. Dicce(íano-

qu

preces de-

Q

VoOté percurrere.

W

Pramiífis iraque majore 'cum fervore

d

coníuetis virtutum aétibus facram Synaxin

(fiquidem per confcientig arbitrum id li-

ceat) infítar Viarici fufcipies, vel faltem ima-

h

ginaberis tibi, te ex manu facerdoris acci-

K

pere Panem Angelorum, qui factus eft ci-

ü

bus viatorum: moxque divinum hunc Ho-

mu

ípirem in tuo corde refidentem adorabis,

h

eique pro conceflis tot vita diebus aliisque

Qor

bene-

"

Metbodus fe ad smovtam . £.

$9

beneficiis pratias ages; petira humiliter ve-

n

nia, qnod illos tam male impenderis, eum-

que to'ijes, tamque graviter per vitze cur-

íum offenderis ; promp'um te offerendo

jt-

ad eam, quoconque Deus j:fferir, momento

Poro-

finiendam.

Gratiam denique petes beari

| (fil-

ex hoc mundo in alrerum tranfirus ,. nec

[eia

non indulgenüarum in hoc articulo lu-

CO

crandarum.

Tidly

Poftea cogitatione preefentem tibi.depi;n-

.fulpl

ges facerdotem, a quo extremum inunga-

[ fe-

ris. Subin loco facri Olei tanges quinque

n

fenfus unpi folitos im»gine Crucifixi for-

[utt

mando crucem, & devote pronunriando

pen'-

formulam íacramentslem cuiliber fenfui,

[ine

qui inungitur, propriam in hunc modum:

]ére

per iftam fan&tam Unctionem, & fuarm piis-

v

fimami mifericordiam indulgeat mihi Deus,

n

quidquid per vifum t per auditum - per

j d

ocoratum -t per guítum & locutionem -j

per ractum - per greffum -- per lumborum

yore

delectationem T deliqui, in nomine Patris

xiti

& Filij & Spiritus (an&ti. Amen,

li

Simul tamen in animo de peccatís per

m

hos fenfüs admiflis intenfe dolebis, ac infu-

per placando Numini offeres dolores, quos

cgi-

"

Chriftus in his fenfibus eft perpeffus, De-

]o-

mum duplicem a Deo gratiam ferventer ef-

J

flagitabis: plenam nempe omnium pecca-

u

iorum veniam tam quoed culpam quam

I

)

quoad

e

Ü

90

1 Adjumenmth l.

quoad penam, ncc non perfeverantiam

|

finalein.

in

&

Tempore vero ultimi morbi, poftquam

extremis morientium Sacramentis re ipfa

Vi

d

munitus fueris, Sanctorum veftioiis infi-

flendo, magtio cum fervore obibis fequen-

hu

tes virtutum actus, quos Chrittianum ex

hoc mundi diverforio in domum aternita-

Tif

n

tis migreturum, ad aliorum zdificationem

elicere piorum judicio poiiffimum decet.

ii

Primus eft Profeffro fidei, cujus formu7

K

U

lamex Tr dentino defümptam ad finem Vo-

luminis II. totius operis reperies, &quam

lr

pi

in ultimo morbo coram teftibus, atqueubi

res & locus fert, corem Crucifixi effipiein-

l

tui

ter duos ardentes cereos tnedia emittes.

Quodfi virium debilitas id te ipíum facere

hi

prchibear, eandem ab alio clare, diftincte

I

ac devote tibi prelegi curabis.

Qui

Secundus actus elt Gratiarum acfio ; alio

ls |

enim mipgraturl, recepto ubique terrarum

Iur'

more amicis valedicimus, pro acceptis fa-

voribus prates rependimus, ac de illatis

pie

forte tnolefliis veniam pofcimus.

Itaque

iní

ante tuum in alium ex hoc mundo difcef:

l

fum pium hunc morem fecuturus, in pri-

fe

mis bonorum omnium Asc&tori Deo debi-

t

ras repende prates pro maximis, iisque in-

D

üs

numeris beneficiis, que tantum, fequefo-

lo in&nite beatum; ac nullius reicreate in-

lun

digum -

Meibodus fe ad wartein tzc.

OIr

Itigr

digum Numen tibi omnium creaturarum

inüieniffimo toro rempore vire tuz per N,

Iqum

etatis annos a primo animationis inítanti

e iplt

uíquead hunc mortis tue diem infinito cu:n

; nf

amore coantulit,

:

Aquen-

Gratias item age(

fiquidern 'fæai;u.'äris fis)

]m ex

benefactoribus tuis ac amicis, abiisqueer-

ernitie

ratorum venriam pete: illis vero domeíti-

jonerm

ci$, qui tibi &gro:anti infervierunr, co-

eCet,

num aliquod in grati. animi tefleram offe-

Qu

res. Si vero religiofys fis, grates repende

tuo Ordini (acro, quodtecanem morruum,

:mVG-

inutile pondus & rehgionis probrum fufci-

xqum

pere, tamdiualere, tam patienter tolerare

queub!

fir dignatus. Easdem habe Superioribus

ïgiein-

tuis pro exhibira charitate, aequalibus pro

facett

habita tecum patientia, inferioribus. pro

Qincle

preftitis ribi, prefertim agroto, obfe-

quiis, Poft hec noxarum veniam a fingu-

0'1 EHO

lis pofce: ac denique vo:a per confuetam

tuo Ordini formulam renova,

raturt

Ternus actus. eft Conciliatio cumMinimicis;

jti5 i

pie eniim rmorituro minime füfficit inimicis

illatis

in fecreto cordis offenfas condonaffe, aut de

taque

illatisa fe proximo injuriis occulta paeni-

diícet

n Pïi'

rentia doluifle; fed exemplo Chrifti pro

crucifixoribus (uis palam orantis, publica.

d

pariter conciliationem cum | fibi adver(anti-

Üe if«

bus aut malevolis inílituere oportet, utda

pelo«

[d in-

tum proximis per diífenfiones fcandalum

gc g.

ggum

e

m dl

97

Aa'jume'äum 111.

9

generofohocactu denuo expietür, ac redia-

tegrato charitatis vinculo occulti .ranc?fris

0

damna reparentur.

Hunc in finem a prafentibus tu ipfus co-

ram, ab abfentibus,vero per litteras aut inter-

nuntios mutuam offenfarum véoiam & da-

Dbis, & petes.

Praterea illata alienze famee

aut bonis damna oprimo, quo licuerir,modo;

f

& vocato in confilium pio rerumque perito

l

confcientig arbitro, refarcire tu ipfe ante

ag«

Q

mortem ftudebis; non vero heredibus re-

paranda relinques,

IN

Denique probe memor, Deum Patrem

non aliter nobis dimittere debita noflra,

IK

quam prout & nos dimittimus debitoribus

noflris, eodem proríus modo te cum pro-

f

ximo tuoconcilia, quo modo tibi Deum,a

p

quo paulo poft te judicandum credis, con-

lN

ciliatum cuperes: quo modo Chriftus fuis

[

crucifixoribus, aliique magni Sancti fuis

períecutoribus conciliati füerunt; eodem-

que jam nunc amoris affectu adver(arios

tuos compleclere, qno illos in ccelo zter-

num te complexurum fperas.

Plujusquo-

D

ü

que paradigma Adjumento ultimo articulo

HI. invenies.' Caterum hi enumerati tres

b

actus funiculus triplex erunt; quo fibi mo-

d

ribundus Deum & proximum arétius colli-

j

abit; & cui fors pradeftipationis filum eft

QUO-

ii

alligaltum. Huic firmando non parum

que

e

n

*

Metbodus fe ad mortkm e9r.

93

que;confäretf fequens exercitium pro hujus

i

facre folitudinis ac preeparationis coronide

chris'

obeundum.

(

0s o

EXER CITIUM VI

jntet*

| Sþz'ritualis commeudatio, Q9 deceffio animd..

& d*

famg

'-Flexisad oratorium genibus, & premif-

1000j

fo pro more Hymno: veni Creator Spivitus

erito

&c. finge, te a medicis jamjam depofitum

'qnt&

agoni appropinquare, « tibi ab adflante

j; t

confeflario Crucifixi effgiem una cum ac-

cenfo cereo porripi; fimulque devoto mo-

teftt

derate vocis fono lente acfuaviter dici: pro-

yollt

ficifcere anima Chriftiana de hoc rnundoin

ll'lbUS

nomine Dei Parrís, qui té creavit: in no-

p!'O'

mine Jefu Chrifti Filii Der vivi, qui prote

jm,4

paffus eft: in nomine Spiritus fancti, qui

cot

in te effufüs eft. Hodie fit in pace locus

$ fnt

tuus, & habitario tua in fancta Sion.

i (uis

Ecce, anima mea! pervenimus jam ad

Ydett-

magnum illum tranfitum, qui faciendusno-

farioS

bis fupereft ex hoc mundo in alterum. Mi-

ttef-

grandum eft ex hac vita in domum seterni-

quo-

tatis. Itaque difcedamus libenter & cum gau-

iculo

dio ex ruinofa hujus corporis cafa, ad ha-

dl

birandum perpetuo in aulaDei noftri: ad vi-

m

dendam intuitive infinite pulchram fumme-

olli-

queamabilem effentiamDei: ad poffidendam

jelt

fine intermiffione, & fuaviffimo amoris ne-

W.

xu

quc

M

94

"Adyumentum 117.

*

L

xu complectendam immenfam omnium

qü

perfectionum Infinitatem, O quae felicitas

el

erit, cognofcere potentiam Patris, Filii fa-

pientiam, Spiritus fancti clementiam; an-

f

W

gelovum choris inteve[fe , pre[feutem Dei vul-

£um cevueve : gullo mortis metu affici, iucorra-

if

pirionis perpetuee anunere latavi ! (y). O Jfrael?

dl

quam magna eft domus De

D

j , 69 mgens Iau; pof-

fit

Jeffrosis ejus. (z)

Et hec tamen, o on

ima! brevi poft erit

mb

hibitationoftra.. Modicum adhuc tempus;

Qu

& in domum Domini ibimus.

Aliauot ad-

fin

huc momenta tribulationis; & mox feque-

p

tur &terpüm plorie pordus. | Enimvero

Tie

ad hec audua amavdejcit anitnus ; Jamque il-

U(?g

lic cupis aff feve ,. ubite [peras fite fine gaudere.

qir

(2)

Sed illius necdum es fecura: seterna

hac fel'citate etiamnum excidere potes:eti-

p

amnum potes peccare, potes in peccato

mori, & damnari.

Hinc tibi times, tuae

[

ter

fravilitaris confcia prz» metu trepidas: pro-

pterea inter geminam honc eeternitatem fe-

C

lUa

licem & infelicemconflituta, te conturbas.

Verurm quare triftis es, anima mea, &

if

quare conturbaste? .... Spera in Deo, fpe.

D

rain Domino illo, qui poreft te falvare;

I

ult fal-

cum fit omhipoten;: qui te fcit & v

vare;

t

a

(y) Greg. M. hom. 37. in Evang. — (z) Ba-

ten

Yuch. 3. 9. 24.

(2) Greg, M. ibid.

Metbodus fe aa tmortem £9c.

95

um

vare; cum fit infinite fapiens, & bonus, te-

licitg

que amet amore infinito.

Verum quidem

lii

eít, quod rua fragilitas, tuaque peccara fint

;

magna nimis: fed nihilominus (emper fant

i tl

infinite minora miferationibus Dei; femper

UT

infinite major eít mifericordia Dei.

Parer

ftad!

eft, & plus quam Pater. Jam vero quis

Pater infirmitates filiorum fuorum non mi-

upt

feratur? Erige re igitur in fpem, quia

multo magis divinus Pater nos miferabitur;

1 ärii

npus

quoniam. ipfe cognofcit figentum no-

ftrum. | Deinqui Filium fuum unigenirum

Qu dd

fque

pro nobis in mortem dedit, num cadlum

negabit? quidedit, quod eft amplius, num

m

il ij-

negabit, quod eít minus? Ah! pupillam

Dei ledit, de illius mifericordia qui diffi-

vitt.

(

dit; quia mifericordem efíe ne

gando, ne-

at effe Deurn.

;l

Ccato

Ad hec Advocatum habemus apud Pa-

trem Jefum Chriftam. lllius vulnera in-

)

tui

terpellant pro nobis; nobis ille füa merita

T pfOl

effi fe-

cefit. lilius dono tuus ett fanguis Chrifti:

tua fünt vulnera & merita Chrifti. Horum

rbas.

la, &

infinitudine munitus non potes terreri nec

yip"

multitudine nec, graviþate tüorum peccato-

ruim.

Vdte;

Ecce! (prebeudatur manu Crucifixi effi-

|r f

At ,

gie$) Salvator tuus, amor tuus crucifixus

caput inclinat, ut det ofculum pacis. Ex-

tendi; bráchia fua in crüce inamplexus pece

P5

Calge

ass

96

dyumentum . 1 II

catorum.. Latus aperit;ut fir fecurum cun

W,f

/3

étisafylum. n illo itaque fpera.

j

; O Pater eterne! en fervulum illum in-

l

»digniffimum, pro quo Filium tradidifti!

aïc

,hé permittas, ut in me pereat pretiofus

l

, lllius fanguis. .. . Peccavi peccatum gran-

l)l

»de, & multorum mihi confcius fum fl;gi-

)v

»tiorum, non tamen defpero; quoniam,

J;m.

,Uubi abundaverunt delicta, abundabit &

Iu

»gratia. "T'ota fpes meaeft in tnorte Chri-

»iti: mors íllius eft meritum meum,; &re-

»p

yV

» fugium meum ; falus, vita, & refurrectio

»t

, med.

In vulneribus Chrifti dormio fecus

»rus, & requiefco intrepidus.

Quanto ille

»potentior eft ad falvandum; tanto ego fum

sl

i

»fecurior. Uniceitaque nixus infinitis me«

, ritis Chrifti, de profunda abyffo miferia«

m

sl

, rürn mearum clamo ad te, Domine: Do-

,mine exaudi orationem meam! exaudi

ï;n«

J

j benignus preces, quas Ecclefia tua in ot-

"l

j; dine commendationis anima pro tne mo-

»ribundo fundi jubet!

Py

5 O Deus miíericors! refpice propitius

D

»fuper hunc Famulum tuum iN. & remis-

r

» fionem omnium peccatorum füorum tota

»]

; cordis confeffione pofcentern, deprecatus

» (c

», exaudi.

Miferere Domine gemituum;

),A

, mifererelacrimarum ejus: & non haben-

li

, tem fiduciam nifi in tua mifericordia, ad

d

) (us

di

ia

Metbodus fe ad suovtem . czc.

97

d

5tüc& Sacramentam | reconciliationis ad-

*

»mitte.

Jrm It

- Commendo te omnipotenti Deo, cha-

»rillime frater! A ei, cujus es creatura,

icil

xtio(ns

?

e

;committo, ut; cum humanit«ris debitum

» IDorte intervenienre pertolveris, ad Au-

' gfä['ï-

» Corem tuum, qui :e e limo £erre /ormae

lHAgl.

Yniarm,

» Verat, revertüris. 'gredienii iraque ani«

hi &

»ma tuge de corpore íplendidus Augelo-

4rum &íanctorum coetus occurrat. Rederm-

Chn-

&te

»ptorem tuum fazie ad faciem videas, &

»conftiturus inter agmina Beatoruin con«

te0

»temp'ationis diving dulcedine poriaris.

ofect:

nto lt

»Commendamus tibi, Domine, ; ani-

»Iham Famuli rui N., ut, propter quem

ofüm

5 ad terram mifericorditer defcendifti, Pa-

smes

, triatcharum rmorum finibus infinuare non

(eride

Delicta j:ventutis & ignoran-

. Do

,»1ia$ ejus, quafümus, ne memineris, Do-

;Xäüdi

j d

»Thine; fed (e:undum magnam milericor-

» diam tnam memor eftoil'jus in gloria cha-

je m

,Fitatis geternse,

Intercedant pro eo om-

» nes Sanéti & electi Dei, ut vinculiscarnis

;itiusï

» €xutus pervenire mereatur ad oloriam re-

mise

»Bbi cmleftis, preftsnre Domino noflro

m

» Jeíu Chrifto, : qui cum Patre & Spiritu

catus

»fanéto vivir& repnat infzecula f:eculorom.

(juftly

;»Amen. , Dein defixo in crücem ob:u-

iu, quafi propediem moriturus, fübjun-

!b?ü*

&os virtutum actus megno cordis aff-étu

(üe

elice,

G

» Grede

Ld

98

Adjumentum . 1 Il.

» Credoin. te fümme veridicum. — doró;

D f

Huni-

,te (üpremum meum Dom'num.

5j*

»lio me ante te, cum fim nihilum.

Doleo

»propter te offenfüum fummum Bonum.

d

» Propono potius mori, quatn feedari etiam

T

» Veniali peccato.

Spero in te infinite mi-

(l

»íericordem;, fidelem , & porentem in

M

0X

» adimplendis tuis promiflis. : 7:0 te fum-

Qu

»me amabilem unice propter te; füper óm-

»nia, éx omnibus viribus meis.

Gvütias

l$t

»4g0 tibi . f(üamme benefico ob tot per vitee

Vl

»curfum collàta mihi beneficia. J/izo me

Qu

»tibi ; & conformo penitus (apc&iffitna ruee

tüo

»voluntati. JPariar libenter ; & amplius

hoc

» patiar aimore tui, ut tue juftitie pió pec-

; cátis meis jam nunc fáusfaciam. | Defidero

Wl

,te ultimum finem meüm,

:

E

hi?

, O facrofanéta Trinitas; dà 6raiiam fi

-N

lii

,Dalei! [efü, eito mihi Jefu! Marer Dei;

, memento mei! SS. Patrorii mei, orate pro

Vr

»me, ut dignus efhciar prormiffionibus

d

» Chrifti! Domine, cupio diffolvi, & effe

pe

,cum Chrifto in cclo; defidero; te ibi iü-

Dün

»tüeri, & amare eerernum.. O gaudia fere

dis,

»infinita, quee praparavit Deus diligenti-

pii

, bus fe! O-Deus meüs & omnia! quid mi-

li

» hi eft in cclo, & a te quid volui füper

ptü

»terrám? Volo abíolvi, & lucrari omnes

lg

»indulgentias in morte lucrandas.

O Do-

,,&nine, in manus tuas commendo fpiritum

D

,umeum

-

Methodus fe. ad movtem ezc.

99

Áhü

j»meum! Jefu, Maria; Jofepli! jciu']efu'

Tum

def

u!

a) Jh.l

Dus

His virtotum àct bus pw:ir)l ;itis; lmagl-

mum.

narefdbi, re ex(pirafie; jamque relicto hoc

enam

inundo mxglaze in domum zteiniraris; ju-

' i

dicio fifti; & purpatorii ignibus ad.ici;

n i

Moxque flexis adhuc ad orztorium gecibus

füm-

quam brevi(lime fequentia pérpende;

'om

i (luandu ánima corpore egrefía, reli-

rütus

é&is tuis illis táin v

váris rebus; ex cubiculo

I vxfæ

vel domo tua in alrerüm orbeim miprabit,

10 C

qnó tubc ocula afpiciet illás tüás xeculas,

v

tuum illud cadaver? ;

quvomodo tücc

mpli

hoc habailffe, illis vero uf'am fu:ffe optabit?

à. Dutn judicio fifletur, quomodo tunc

j pec

jiiri

vixiffe, quid épiffe; quid caviffe defidera-

bit? quid tuac dà honorxbus, divitiis; vo«

i h

luptanbus fentier ?

j DEI,

3. Quid feiriet ia primo fuó in purga-

torlum mgrefTu dé m.litia peccan venialis;

Ie)

onibus

de volunt;rià vite afperitate;

de virtüti$:

à d

perfectionisque ftudio? Age, quid prodeft

jbi 1

nünc, per vite curfüm omnibus commo-

j fere

dis, dignitatibus deliciis abundaffe,; & fic

reml

purgantes flammas auxiff? contra vero

ld ff

quid nocet miferum , paeperém , contem-

(üptt

ptüm vixiffe; & fic piacularis érg-ftuli poe-

fmne

na$ evafiffe; vel faltem minuifle?

pe-

: 4. Si mortuüo tibi ad vitem redeundi co«

pia fieret; fimulque ab angelo cuftode pree-

um

eutm

A

dice-

ioc

Adjumeptum . 21H.

diceretur, te poft menfem denuo fatis con-

ceffurum, quam brevi hoc tempore viue

normam inftitueres?

His modico temporis fpatio confideratis,

Ü

& renovatis, que haclenus, formaverzs;

(

propofitis, preefenti exercitio fnem impo-

lt

nes illis precibus, quas Ecclefia recitari ab

?

egrefTu animae jubet; quequeOrdini.com-

mendationis animee fuübjunéta reperientur,

fe

Dein poft breve examen, num pofi'as

infra annotationes accurate fervaveris, fine

gulaque hujus praparationis exercitia de»

bito cum fervore peregeris, templum ac-

(

eede, ibique a Deo euchariftico, nec non

ü

a Patronis bonc mortis tibi tuisque propo-

p

fitis benedici pete; pro acceptis vero hoc

]l

In-

die beneficiis grates bumillimas age.

d

de te ad tua negoria rurfuüs tra£tanda con-

fer, tanquam homo a morte redivivus, &

a judicio ac purgatorio redux, cui poft u-

num meníem denuo fit moriendum. Pre-

cipue vero duobus vel tribus primis diebus

concepto fervori vigilanrius attende, &

jam nunc ex factis propofitis unum delige,

quod deinceps. examinis particularis mate-

ria (i. — B.atus ille forous s quem, cum ven«

5

vit Domiwus ejus, imvenerit fic facientem.

"Anen dico volis , fuper omnia bona fua couffi«

zuet eum. . Matth. 24. v. 46.

| Am'lo-

:

Metbodus [e ad movtem &5'c.

1OI

; COT

Aumotationes im bhac ad snortem pre-

E

paratione ob[ervaude.,

L. Firmam concipe períuafionem, hunc

ais

diem effe ultimum tucw vitae; & hinc ftude

|Veros,

omnes actiones eo modo peragere, quo il-

m0-

j ab

las uiimo vire die aliquando pereg:ffe

optabis,

COf

n

]. Ad colle£tionem animi multum COu—

ferer obícuritas cubicull.

Item juvabit fie-

ofitti

pius ( v. g. ad horc pulfum ? manibus pre-

, li

hendere, ac ofculari efhgiem Crucifixi, &

n

interni affectus . inierpretem obrutum in

m ««

eam defigendo dicere: o anima! iterum

c Df

una hora, vel uno quadranre morti pro-

ropo-

pinquiores fümus. .O mi Deus! ft hoc vel

) hoc

illo rempore mortuus fuiflem, ubi nunc

n

effem ?

| C0

IiI. Finito prándio, vel alio commodo

057&

tempore cubiculum ordinabis, tua:que res

li

difpones, prout illas poft obirum ab aliis

pre

inveniri cuperes.

jcbl$

J

IV. Si rubrice id permittant, dici pot-

9)

elige

erit Miffa voriva pro obtinenda bona mor-

te, vel de requiem; vel faltem inferi Col-

nare

w

lecta de fapra di&tis Miffis.

$ique non t€-

nearis ad Horas canonicas, diftinctis tem-

gt

poribus recitare juverit Officium defuncto-

uj

rum; fi non integrum, faltem unum no-

ture

3

11

d

102

Acüumeiztum H

é&turnum current-i ferig re

iþgndeps unacum

Laudibus.

h

V. Propofita

faltem preecipua deivnceps

obfervanda ícripto annotentur.

Summi

ha mome'ti annotario eft, cujus obferva-

(

tion. m ut daemon impediat, omni vi labo-

0

rat. Regius ile minifter moriens geme-

lr

bat: o me infelicem! tot chartzrum fcapos

Vü

obfcquiis regiis impencïi; cum interim nec

19

f

paginam pro mea anima adhibuerim. Eiiam

tu plures jam papyri faícesinutli ícriptione

p

maculafti; an ergo nimium foret, fi faltem

[

chartulam in

fanctum adco negot um infu-

meres?

'

VI. Cum nihil bene fiat, qvo

d or&inatq

non fit, ordirem diurnum t4lem qu.libet

4

fibi praefcribit, qualem alize occupetiones,

qui differri non poflunt, ei permirtenr.

Cacterum licer accuratio in obfervsnda pree-

fcr.pra horarum & funct'onum di(tributio-

ne exadla effe oporteat, anxia tamen elfe

minime deber. Er hinc fi forte in aliquo

fpirituali exercitio copiofius te a Deo iilu-

minari, ac moveri fentires, abrumpi illud

xi

f.rupulofa follicitudine minime convenitob

metum, ne forfiran aífignatum alteri fuün-

&ioni tempus incorim elabatur: fed potius

j

vela erunt pandenda afpiranti Spiritui fan-

&to, ut nos pro

pitio fuo Hamiqe abæreptos,

ge;fgt » quo vu];

M

VII.

Metbbdus fe ad movtem ec.

105

^qm

VII. Pro materia examinis particularis

hujus diei atfumes accuratam obfervatio-

n

nem harum additionum ; cum illarum ne-

m

glectus non raro impedimento effe foleat,

(irve

quo minus optatus referatur fructus. — Nec

1lb

obítat, quod parvi ee momenti effe videan-

peme

tur; cum fiftendz etiam magnae navi par-

vula füffi-iat remora: etiam pulvifculi ho-

[4pot

n n

rologii rotu'is immixti ejusdem curfuüm

morantur. Licer ergo annotationes hw

Est

j

ytione

prima fronte leve quid effe appareant, ih-

(titeq

tento tamen fini confequendo non levi ob-

zil

ftaculo fünt, fi temgra negliganmr.

vdinte

CONSIDERATIO.

lu»,ïïbü

Ad libitum jro materia aut smatutine

[j0ne$,

iehl,

2ueditationis aut pie interdin

lectionis q[]?æ7ne7;da.

apïæ-

buti

PUNCTUM I.

n ex

Pavelllus iutev fidem moflvam, €3

jliquo

) 11/11

vitatn. noflvain,

illud

errum eft nos morituros; nam zemo

I'.C

nito)

efl, qui [eimper vivat; (4) & quidem

| (un'

inopinato; qua emim bora mom putatis, Pi-

lius bominis vemet. (b) ; Incertum tamets

'otius

j at

cum Chriftus di-

quaqdo , ubi, quomodo;

4

cat*

:P[OS

[ -

YRCIHBSUS

Vil

- (a) Ec;læ. 9. 'u.l4. (b) Luc. 12. v. 4O-

LÀ

104

H um—ekzäm 9723

cat: sefcitis dieu, Beque j boram. (c) : Hac

e

«redimus;

Et ramen vivimvs quafi nunquam mozituri,

(cti rerrenis 1mmerfi, cosleftium iacuriis

E

quaíi virae rerminus jn noflra forer pot-

eïïa:;te, ac Deo manite(tanre cognovifle-

mus, quo leco, tempore, modo deces-

furi fimus.

II. Ce:tum eít, nos non nifi femel me-

1;

r

vros, fecundum illed Apoftoli : fatutum

efl bomiuibus femel mori; (d) & errorem in

morte bene obeunda vel femel admiffum

nec aeternis lacrimis expiari pofle.

Nam.

lignum, in- quocunque.lozo cecidevit ,

2

() Hec credimus;

hr

Et tamen vivimus quafi fiepius morituri;

lllli

Ü

& fecunda morte primam emendaturi;.

Til

aut faltem ejus vitium pofthuma poeni-

D

rentia correcturi; de procurando filici

tránfitu, nunquam anxii.

E

II Certum eft, hoc corpus in purridos

cineres redipendum, & feda putredine

confumendum effe ; gam pulvis cí, €g m

pulverem vevextevis; (£). animam vero. im-

mortalem effe; & sternum vel in orco

li

;ru,'-

LE (CTTHM THDUMUT NUA

i

(e) Ecla.r1.v.3. (f) Gen. 3. V. X9.

e

)!

Methodus fe ad mortem £zz.

105

H

eruciandam , vel in ceelo beandam; quotiiam

JDeus eveavit. bominam inextertninabilem, (g)

"|türi

Hec credimus;

curi;

Er ràmen modo hoc coagulum Gercorüm;

putrem hanc efcam vermium coceco amo-

3&73 i

re adeo deperimus, ut illius commodis

dCCCSr-

innumeros virturum & gloris gradus fa-

crificare non borreamus; animaque ita

prodigi, ac illius future fortis ità imme-

me-

tidttt

mores vivimus, quafi uzus zutevitus eíTet

bominis €g jumentorum, €9 equa utriusque

m n

conditioy . . . . €g mibil baberet. bomo yumeu-

"1

yfum

zis amplius. h)

Nm

j d.

IV. Poft hanc vitam fequ-etdr alia vita;

nam zoz babemus bic mauentem civitateur,

/

fed

Juturam iaquivimus. ()) Ex hoc mundo au-

ÍtUIT;

di migrabimus in alium; zibil enim intuli-

wïiæ

mus in bunc mumdum: baud dubium, quod

,G:H'ï-.

nec aufevre' quid poffumus. (k) Fiec credi-

'tllici

mus;

-

Et tamen ita rebus terrenis cor noftrum af-

'f(?OS:

figimus, quafi femper in hoc mundo

]ine

manfuri, aut quafi aliquid bonorum tem-

poraiium inde nobiscum .abl,a-turi fifnus.

j"

I

V. Poft mortem fequetur judicium par-

yrco

orzct

u-

ticulare; ommes eniun nc')s:

m;aizz'[e/iaïz' op

$

(IIZT:(?

P. (g) Sap. 2. V. 23.

(h) . Eccla. 3 w 0

TR

n

G) Hebr.13. 9,14.. (K) 1. Tint. & 9. 7

106

- Adjumentum.: 1.

ante tribunal Chrifli, ut. vefevat unu:z]'u'z'sque

l

n

peopria covpovis, prout geftt [iv: bonum f've

inalum. . (l)

Pariácolare excipiet judicium

p

Q

univerfale, ubi hoc corpus noítrum denuo

vefüvget. in vefurvelione in. uoviffino diey (m)

(

velin fupplicium ateviumn, vel in vitam atev-

Il

Ac demum ;bit bomo in domum

Ü

gam. (n)

etevnitatis , (0) que eft circulus carens pria-

Q

cipio & fine, cujus peripheria elt erergum,

f

muiquam, fempev: cojus centrumeeft vel.coe-

t

lum, vel infernus: aut cumu'us omnium

E

audiorum, aut obyifus. omnium tormens

torum.

Hsec credimus ;

Et tamen vivimus, quafi vel il'ud judicium

j

declinari, vel Tadex fraudibus deci;d, aut

recibus flecti, vel ab illius featentia ap-

pellari poffet; quafi a«ternitas non nifi

conficta ab /Efopo fabula, vanumqueter-

riculum foret, cohibend:ze in officio ple-

bi excogirat&m; adeo parum de ultimo

vite momento ancimur, licet ab illode-

!

endeet & fententia ludiglsz & þg,a*gä[ue,

do geternita:s.

4l

V]. Datur infernus.

Infernus eft lcus

"

toymestoruim , (p) ubi fuccenfus eff tzmis afuvo-

D

nd.

e

ve Dei, qui ardebit usque ad infern novi[fc

(q)

"D z.Cor.s. v.10.. (m) Sjosnm. 1 1. v. 24.

(0) Marth. 25.9.46. (0) E«cle 12. . g.

(p) Luc. 16.v. 28. (q) Deut. 32. v. 22,

p

'

Mitbodus fe ad movtem s.

1O7

í

(Ut(u.

(q) Vel unicum grave peccatum mererur

m fat

infernum; nam propter unicum illudque

dicium

primum ron nifi cogitatione admiffum pia-

denu

culum Deus. 74upelis peccantibus non pepevcit.

t j (m)

(r) lnnumeri homines jam fuerunr damna-

t

ti: inpumer! adhuc z erergum pevibunt , (s)

donu

7

;

?

: n profuudiffrmum infermum. defcendent. (t)

p

Qouod innumeris contigit, &adhuc contin-

GA

get, eriam nobis contin

gere poteft. . Haec

(ek(r-

credimus ;

noum

Ertamenpeccamus, — Dilatavit z'n/ew:z'd ant-

ymey

mam [uam ; (Q) & tamen peccamus. n

momenta mori poffümus ; & tamen in

diciuf

peccatis vivimus, nihiltimi:di, ne fors &

peccat/is immoriamur.

Deus continuo

[ia dp*

j Ril

damnat, & noscontinuo peccamus

lB*',

numeri fünt, qui Zucuz£ in bozis dies fuos,

üe t

€9 in punclo ad 1uferua d.fceudunt.(x) Hoec

ïo plea

ultim

ícimus, nectamenaliorum ruina fapimus.

illod

VII. 'Da«t;ur-xcgglum,, ad quod licet fint

multi vocati, ramen funt pauci ele&i. (yynam

htl

angu[la porta eff, g av&a via efl , que ducitad

( hat

vitem, eg pauci [utt , qui imveniunt eaim. (z)

Verbo:

pauci [unt , qua falvautur. (aa3 Hec

qjumt

credimus;

W'[gm(h

Et

:

—

V(r)A 2. Petri a, v. 4. . (s) Shob. 4 v. 2

O.

9. 14

( 3ob.17. v. 16.. (u) Ifa. $. v. 14.

" ;U f'

Q) Sob.21.v, 13.

(y) Matth. 20..16.

V.2

(z) Matth.2..14. (aa) Luc. 1 3. V, 23.

e

108

äzäz:znentztm 41l

uU

Et tamen bonz mortis ita negligentes vivi-

f

mus,.quafíi de ceelo accepto inde chiro-

rapho illius fezuri effemus; & quatino-

e

u

mina noít:a l.bro vitee indelebili littera

infcripta legiffemus.

Til

ff

Hac uoffra fides , & heec noflra vita.

fém

PUNCTUM Il.

en

Aaimadorrfto fupra difcvepentiam vitie

o9n

nofive cuu fide no[ira.

W

Quis ad hec j:m tibi fenfus? fr h«c non

M

credis, hereticus es; fi vero credis, necta-

dff

men aliter vivis, profecto ftultiffimus es.

hT

An nonenim malitiofa flultitia eft, ifta cre-

pa

dere de morte, nec ramen aliter vivere an-

tdi

te morterm ?

Q infelix! Fi:des tua tüibt fu-

(ï/;,

fp:níà e collo afinaria erit mola, cujus pon-

I/C(

dere eo profundius usque ad wfernum demer-

lh

geris, (bb) Age, quando d&mon ia ulti-

hi

mo agone geminas has tabulas, fidei unam;

hq(

alteram vitz tibi ob oculos ponet; quando

de

remordens conícientiaillud Auguf(tiniincla-

My

mabir: ZLec tua fides: beec tua vita; quafo,

quis tibi tunc animus erit? . Quando olim

h

divinus Judex fülminanti voce ac traci afpe-

Qr

&u tibi dicer: en, o homo! /«ec credidifft,

£? bec fecifli; qaid-refpondebis? ah mifer!

quid tunc fenties de tuà vita cam tua fide

com-

(bb) Lac. 140. . l.

Metbodus fe. ad. smostem . egc.

109

s VIVI

compofita? . Subfifle hic paululum, & fu-

du

fpen(a nonnihil aure au(culta, quid coníci-

gali -

entia refpondest .... Equidem velad ífo-

liten

lam rei hujus cogitationem toti cohorre(ci-

mus; & tamen, o immanem focordiam! &

lt

temen de vita fidei conformanda non copi-

temmus,

Verum vos ipfi judicates (cc) num rationi

J

cenfeotaneum fit cum tali fide talem vitam

componere? hec de morte credere, &ta.

men ira ante mortem mortis immemores

lv

cnon

vivere? Ut prudentibus loguar, cos ápfi ju-

«

dicate, (dd) an cum regulis prudentigcon-

mus &

pruar, futurorum improvidum, ccco im-

ia f

peru, iriparátum lethi f& retibus induere?

ereàn.

celut ff avis feflinet ad laguewum, €9 tie[cit, quod

bi fuü-

de peviculo animee 1leus agituv. (ee) At vefi-

gpon-

jemct

&i Corozain/ (fF). vae ralibus chriftianis! quia,

fi harum veriratum hotitia data fuiffet homi-

QV

, ult

ni gentili aut barbaro, cerre mores (uos ad

jundn

has fidei regulas conformaffet.

Soli nos fi-

güändo

deles atheittico lamguore futurorum incurii

J HCJG

yivimus , quafi pevcufEffemus fedus cum mor-

judio

te, Q9 cum infermo patlum ; feciffc

mus, ( gg)

)ohm

Jvnbefce Sidom, ait mare. (hh)

Erubefcat

iape

orbis chriftianus tantam vel in ipfis eriam

l

jf

"

d

z

m:feï'

Cäzhoe

; fit

(ec) 1. Cs 11.9.13.. (H) 1. Cor 101j«

com

€ee) Proverb.7, v.25.

(f5 Marth. 1.

?021. (gg) ]/21«3830. I 5. khl]) 11-40230:084-0-

e

Ms

i1o

Adwimnentum | 1F.

Catholicis eeternorumi incuriam; & vite 4

aj

fide d'fcrepantiáiri;

.

t

L]

be

O fupreme mortis ac vi

&& arbirer Deus!

Ql

da nobis augmentum fidei, ut fidem, quam

Wil

linpua noftra loquitur, tàándem aliquando

etiam inoribus vita noílra fateatur.

Da;,ut

l

Ü

veritates, quas de morte credimüs; etiam

durante vita operibus exprimámüs, üt ante

dMi

do,

mortem correctiori vita evitemus; & affe-

Qui

quamar illa, que tioftra nobis fides timeni-

lid

da poft mortem ; & fperanda proponit.

K

Q

o Qesdon s eeoDodos o o hao oD

duf

Qi

ADJUMENTUM IV.

QU

d

Coufideratio ftatus auimee poft

i

4orienu.

ho

"

oftquani apnovimius, fürimam effe nec

N

d

ceffitatem. feíe parandi ad agonem &

quidem tempeftive àc fine mora fefe paran-

l

fe

di; poftquatü itidem edocti fümus inerho-

düin id effectui levi brachio dandi, anteéotn-

n

f

nià e medio tollendaà occürrunt precipua

bons&é inorris obítacula nempe nirmiurn aue

Vi

&us per vite curfum culpe & poenge rea-

[r

tus: nec non prapof(terus ad divitias; ho«

NI

neres & delicias affectus, uti & inordina-

cceli

tus lethi inetus; ac modicä vel nullaà

Gupi:

um

Em

I!.»fä('

C onäa'e?atio flatus anime gc.

XII

E

cupido. Horum affedtionum coercitio; ac

impedimentorum amotio quam potenti ad

Jeus!

bene morienduim àadtniniculo fint; ex mox

juat

d'cendis pat:bit.

A primo rei probandee

iudo

initium dabo.

Dl

Moriemür, & poft morteti ibit oinoiz

etlai]

domum élernitati ; (2) ibi anima fiftetur ju-

t ante

dicio; ubi cotmerito vel addicetur füppli-

alle-

cio, vel coronabitur premio. QCadaver

quidém tnandsbitur terr&; ibi cárneum il-

men'-*

[

lud arnoris proprii idolam in faetidos cine-

Interim

ré3 , & putres favillas redigetur,

animá; poltquam füerit judicatà; fi non iri

x

inferno; fal.em in purgatorio ardebit. .O

quam alia tunc mente fenfa. concipiet! in

quam diverfos ab his, quos modo fovet,

D

dffc&us erumpet; precipue primis flatim

ab obitü momeatis, uernpe in jüdicio, pri-

inoque fuo in ptirgatorium ingreffü. Haec

li Lepius attente perpenderemus; exconfi-

fTe i

en

defato Ítatu anima poft mortem; difcere-

T

iius (aüctiüs vivere ante mmortemi: doce-

remur jam nunc pisevia folutione fatisfáce.

ho

jofm

re pro noxis preeteritis, & caverea füturis;

jjput

ficque imrmiinuere nimis au&tum a nobis per

j 0U

vit& curfüm culpe & paina reatum ; qui

qu

precipuurn bona: mortis obílaculum eft;

cui proin auferendo plurimuim fervier con-

| .h'(l'-

]int«

M

e

li

: 1(3') Ecdla. 12. v. s.

op»

r l

II2

Adyumnentium 4F.

fideratio animee 1. in judicio. 2.in þm'g/:n-

«

vio. 3. uti & geminainde formanda conclu-

Qu

f1o.

T

fit

ARTICULUS D

list

Anima im judicio.

quo

o ipfo; quo exfpirabis momento, mox

d

L Fl

eodem in loco, in quo animam exha-

(üfe

lafti, ad judicium ciraberis, ac divino tri-

bunali fi(teris ad dandam de torta vita ratio-

&if

Tevo

nem; o fulmen! ad accipiendam pro totà

Ceth

terernitate fententiam; o tonitru! o quam

alia hec, quamque terrifica erit fcena! Lo-

dgtx

Tilb

cus judicii eririllud ipfum cubile, ille ipfe

lun

lectus, in quo fortefepius graviter peccafti,

fine

Ille ipfe Deus, quem toties cffendifli, &

( |

cui difplicere, ut horminibus placeres; non

tig |

timuifli. lleipíe Chriftus, cui tor irt Eu-

chariftia defpectus intulifti, ille tuus tunc

*

fity

J

udex erit; & quidem jodex omnifcius,

quem [nec minima tua cogitatio latet: u-

?&g

pu

dex inexorabilis,. qui fec minis rerreri;

Dec ullis tinc precibus flecti poterit: Judex

-'

lor

LOI

rigidiffimus, incujus oculis nec cceh mun-

di fünt, & qui etiam zoviffmnun quadvatitem

ii

p

tefte Matthao (b) implacabilis ;xa&or re-

Detet.

Cür

de«

Accufatores erunt Cuftos Angelus, cujus

fnonità contemipfíifti: hoftis ftygiüs, cui

pita

pec-

(b) Mgrri;.g;æ-.zs*; |

(

|

a

Coufidevatio flatus amime tsc.

113

lw'gl" []

peccando ferviili : propria confcientia;

condi«

quam toties etiam graviter lefifli, & con-

tra cujus teftimonium excipere non poteris.

Ratio reddenda erit de tota vita, de finpgu-

lis cogitationibus, de omni verbo, (c) de

quolibet opere, detot omiffionibus, etiam

t0, 0f

p exhte

de acceptisa Deo pratiis: ipfs& quoque vir-

(no tri-

tutes, & operabona ad Sanctuarii pondus

THU

examinabuntur.

Sententia ferenda erit ir«

revocabilis, inevitabilis, sox & quidem

'o totd

certo exequenda; cuim ab hoc tribunalinon

quari

detur appellatio. Anima erit fola, ab om-

4! 10

nibus dereli&ta, inter duas eeternitates cce-

o if

lum inter & inferos media, fine patrono,

?€CCüm1

fine advocaro, imo fine ulla jam mifericor-

(j, à

dia fecundum omnem omnipoteatis jufti-

5,n0n

tie riporem judicanda.

n Eu

Tunc infufo fupernaturali lutnine claris-

s tune

Íime cognoíces multitidinem, varietatem,

Vci0s,

ac gravitatem tuorumi deli&torum, praci-

Ü Ju

pue horum N. . O quam aliud tunc de il-

rerreïi)

lorum malitia & fcdirate . judicium feres !

[udex

tunc agnofces, fuiffe mortifera, qua ex

'-.'mtm

ignorantia aKectata aut falfo di&tamine dece«

pattte

prus venialia reputafti: deprehendes cir-

bor It

cumftantias fpeciem & numerum rnutantes,

de quibus. nunquam. in. facro tribunali co-

cuis

alie«

^ cul

—gitaüi: apparebunt innumera peccata

na,

pee

[

i

ii

) Matth, xa, v 36

114

Adjumentum. IF.

na, de quibus nec fufpicionem habuifti:

f

videbis infinita numerobona, qua vel omi-

fiíti, vel male fecifti; de quibus nil anxius

li

vixifti:

Heu! furget tunc.illa anima a te

feducta, & vindi&ctam petet: clamabit con-

li

t

tra te vox fanguinis Chriíti in tot animabus

perditijquasfalvare potuiffes. Age,quid repo-

nil

nes Deo, vindici feveritate de hoc velillo N.

ite

fÍpeciatim rationem petituro ? O mi[ervime 9

t

fi

ánfipieus peccatov! (exclamat/Thomasa Kem-

pis) quid vefpondebis divino judicà omuia mala

ü

D

zua fcienti, qui intevdum fovmidas vultum bo-

minisirati? (d) Nempe, ut Huff:eus Va-

|

tes vaticinatur, (e) «on

f

potevis gi ve[pondere

unum pro mille.

*

:

f&

II In hoc rerum arti

culo x.!'-quid fenties

[

de peccati malitia, de tuis illis dictarninibus

Q

f

politicis, de peractis confeffionibus? 2.

Quem tunc ftatum elegiffe, quam vivendi

N

normam tenuiffe, quid in hac vel illa occa-

1

fione, inhoc vel illo negotio & munere, in

his vel illis circumftantiis egiffe, quid omi«

fifle optabis?' verbo; '

Íe-defiderabis?

quomodo tunc vixis»

N

Si fapis, modofac; quod neglexi(le tan

l

topere tunc dolebis, ne hiecipía rei cogni-

tio, fi inutilisfaerit, futuri judicii rigorem

dh

novo'fu peraddito-pogder? ageravet, &

pra-

entis

Qu

nlb

Ü

'(Ad) L.1. 6244 (e) f]ob;. 9 V. 3

um

d

Confideratio : flatus atime €gc,

115

ul

fentis gra'iv abufus divini Judicis furorzm

]omi.

mapis exafperet, quide hac ipía coníidera-

TOX

tione rigidam a te rationem peter.— Proin

at

quz deinceps vitare, vel agere v«iis fingil-

iL Cofl

latim jam nunc derermina. . Nam propofi-

nabos

ta penera!ia ignes fatui (unt,qui lucis parum,

mepe

nihil caloris habent, brevique extinéti mox

lloN,

iterum difparenr.

H«c ipfa tamen propo-

fita nonnimis mnlta fint oporret.

Pauca &

i

Kem-

fingularia fint, ne fua multitudine propofi-

u mila

ti efficaciam enervent, fructumque immi-

"

Cavendum infeper erit ab illo mul-

us V

torum errore, qui fe hoc ipfo jam refipuis-

j

Íe purant, eo. quod refipifcendi neceífita-

tem agnofcant, non diftioguentes inter de-

^ntie$

fiderium correctioris vite; & ipam morum

nibu$

correctionem. . Non emendationis propo-

Pa

fito; fed ipfi emendationi venia promitti-

wend

tur. Donis defideriis plenus eít infernus ;

aft celum non nifi bon

r occ

?

proftat.

is operibus. yenale

ett i

jomi

A RISVECILLU:S:.IE

vitis

"Anvma in purgatorio.

« tif

maginare tibi, tandem adivino Judice

:ognï'

-

lata finali fen'entia, rremendo huicju-

ore

z

dicio pro tota eeterairate finem imponi, te-

que falvari quidem,; fed prius tamen jufto

entió

m damnari, moXx-

P n

Dei dïgcr.eto ad purgatoriu

2

que

e

al

116

Adyumentum . 1H1.

que illuc cruciandum raptari. . O quee tibi

j

li

tum mens, quis fenfüs erit ad primum il-

lius carcersingreffum ! prius in molli lecto,

!

commodo cubili, circumdatus amicis, füb-

d

levarns.a domefticis nunc fubito vertente

Qi

fcena, in ignibus, in tenebris; in cruciati-

bus: dereliétus ab omnibus, fineullodolo-

(

10

rum levamine, autintermiffione. Oquam

tremenda hac fortis mutatio! prius molli

Ij

k

eulcitre impofirus, nun

c igneo illi ftagno

Nihileítin

ü

totus quantus immerfus ardes.

Ó

te, quod nonai deat, patiatur, doleat. lgnis

fupra te, ignis infra te, circum te nil vifi

b

ignis; & oqualis ignis! cujus vel unicafcin

tillula füfficeret comburendo toti orbi: cui

comparatus nofter hic igtiis, non nifi ros

lr

eft : cui injectus monsferreus inftar globuli

cerei momento conlumptus evanefcerer. Et

p

bt

in hoc immaniclibanojamardes. O quam

aliud runc, quamque diverfum de malitia

p

MU

peccati eriam .venialis judicium feres!

T

Tior

Pone piacularís rogí fünt atrociffimee,

& majores omnibus tormentis Marryrum :

[M

(fingula minutim expende) otnibus füpe

pi

pliciis latronum: omnibus morborum crue

ciaribus fimul & colle&tim fuümptis,; ita ut

(in

hi

adftipulante unanimi fan&orum Patrum &

"Theologorum fententia S 'Thomas doceat;

peuam minittiam purgatorii excedere maximam

paugimn

CQn/iäemtz'o ]ïam aume t Y

e tib

. penam bujus vite. (£) Ei adftipulatur S. Ju-

m

lianus Archiepifcopus "Toletanus, dicens:

[6803

G'ravior evit 1lle ignis, quam quidquid bomo

potefl patiinbac vita. . Nel modicus dentium

j (Ub'

ttente

dolor nos vix non in defperationern apit;

JCidti-

quid facerenr dolores vifcerum, calculi, po«

dolo:

dagrz, fi una cum aliis omnibus morbis in

nosirruerent? Siinfuper nobisoculus erue-

]uam

nolli

retur, m»nus abícinderetur, cutis abftra-

heretur, (i vivi affaremur, o quantus hic

ügHO

"

eim

dolor foret? cohorrefcimus de his vel fo-

ïgnis

lum cogitando; quid faceremus ifta patien-

jl rf

do? & tamen poem purgatorii his omni-

bus doloribus multo majores, graviores;

gfcinf

cul

& vehementiores funt.

iüros

Et.he poene atrociífima? (audi, o pecca-

tor, & totis artubus contremiíce!) & hs

obl

[, Et

poene atrociffime infliguntur ob leviffimos

etiam defe&tus: & infliguntur animabus

um

"I

predeftinatis, fponfis Chrifti , haredibus

calli: & quidem infliguntur a Deo juftiffi-

l

1n0, qui peccatum ultra meritum punire

non poteft, quique animas illas tenerrimo,

mf

acinfinito amore profequitur: idque per

n

plures annos; oSuperi! per plures annos.

p

II Ex hoc q«id concludis? Deus juftis-

| crüe

fimus animas fibi chariffimas in illo piacu-

?Fg UF

os defectus tam atro-

i

lar; carcere ob leviífim

H 3

'eat

Fibus

T

j

vf(f.) 1714*d€/i-21090 Io fl. qu. 3.

118

Adiumentum. 1F.

q

cibus termentis punir, & quidem pluribus

b

annis punit.

Age, ex hac veritate quid

P

concludis? Si regia fponía, & delicatiffima

Princeps in fornace ignis ardentis per plu-

res dies ardere cogeretur, idque juffu di-

le&iffimi, & alias clementiffimi , illiusque

Il

amantiffimi fponfi, certe aut fponfus dice-

n

retur ryrannus, aut culpa, ob quam hzec

fe.

fpon(a in illos gnes conjecta fuit, cenfere-

N

tur gravis nimium, & magna.

Jam vero

atrende , & expavefce. Ecce! Deus ani-

n

mas electas, fibique dile&iffimas per plures

aonos in illo luft:ali rogo cruciandas deti-

!

net, & quidem absque ulla mifericordia &

commiferatione detinet. "Ergo aut Deus

li

[

crudeliffimus & injuftiffimus eft tyrannus,

ln

(quod cogirare blafphemum) aut certe pec-

f

catum veniale prorfus tremendum, &eexe-

crandum eft malum.

"

ita eft, o homo! ergo aut Deus crude-

liffimus & injufliffimus eft tyrannus, aut

illa tus fuperbia, detra&tio, ira, diftractio

prorfus 'remendum & execrandum eft ma-

lum.

Hc credis; & tamen peccas! Scis

vel unicam levem noxam mereri purgato-

rium; & tamen peccas! quafo, ubi ratio,

ubi fides? Non auderes vel femel veniali-

ter delinquere, fi certo fcires, te poft unum

;;

vel alterum tale piaculum. vivum in foro

combuftum iri. En!credis te ob has ipías,

quag

us

"2

as

u"COf?/i.deV/ltZ.O Fütu.f 0721;"'169 Ej,c. 119

ürbus

quäs committis, leviores culpas in illisigni-

qii

bus arfürum; & tamen eos tam audaécter

accumulas, & iniquitatem velut aquam bi-

ilfim

t pl

bis. Qcve hscinfania? exclamat Augufti-

nus; Ziwes erdeve , 9 mom tümes peccave /

o d-

.Q cali! credimus dari purgatorium :

Ipque

[cimus venialia mereri purgatorium : vide-

; i

mus etiam fanétas animas ob leviffimos de-

n h&

nfert-

fe&tus cruciari in purgatorio; & tamen pec-

camus, peccata peccatis indies cumulamus,

vero

TU

&& minora erraia per rifüm admittimus;

nihil folliciti, ut caveamus a futuris: minus;

p

ut fstisfaciamus pro preteritis.

Indigna-

s deli

mur hereticis piacularem carcerem negan-

»[diä &

tibus; & tamen ita vivimus, ac fi illius poe-

[]«us

jnnus

ne merz fabule forent.. Ah! tandem me-

liora fapiamus, & his veritatibus convicli,

£ pEC-

fequentes confecutiones alte animis impri-

[ CX«

mamus. Videlicet veniale peccatum poft

capitale eft maximum in orbe malum ; et-

qde

go eft cavendum. Graviífimis a Deo vin-

dice fuppliciis in altero mundo punitur ;

ao

ergo eft fugiendum. . [ta eft, o peccator!

m

füugiendum eft etiam leve delictum. Id fi-

Sdis

des docet,.& ratio dictat.

Proin magnum

! a[o-

femper horrorem & implacabile odium

ratifh

animo fove omnis.noxa etiam. venialis ;

gm'ali-

jamque nunc ftatim unam vel alteram, qua

nulm

aliorum defectuum fons, & origo eft, Deo-

foro

nda-

que in te prae aliis difplice

| t, difcreta i

p(ä&

4

gine

TT

1206

Adywnettum. 1F. |

pe,

ho

gine feli

be: ]

pofthac medio examinis

parti-

cularis fedulo emendandam.

Kl

re

l(l. Porro modi fibi in pofterum a cul-

pis venialibus cavendi, vel faltem ea - quo-

i

ad numerum & fpeciem imminuendi, funt

lp

fequentes. 1. Qaotidianus ufüs examinis

lot

*um generalis tum particularis. 2. Con-

fdn

ftans interdiu, exempli gratia ad horae pul.

fia

fum hujus actus exercitium : Malo. suori,

hh

quam

fedari etiam. veniali peccato, pracipue

cwzj

jffo . 3. Frequens confcientig per fa-

mo

cram exomologefin expiatio, & aceurata (ui

Dui

€tiam de minuris venialibus magno cum

pa

dolore accufatio. 4. Fuga illarum perfo-

do

narum, locorum, negotiorum, qua pec-

i

«andi leviter occafio eíIe folent.

5. Colle-

€tio animi ,, amor folitudinis, certa metho-

dus actiones quotidianas perfecte peragen-

o

di. 6. Juvabit etiam fub oratione, vel'poft

confeffionem aut facram communionem fi-

bi ob oculos ponere occafiones & illicia pec-

candi venisliter, feque previo horrore ac

f

premiffo diffenfu contra lapfüm prasmu-

]

ln

nire.

tn

"Vide, quomodo circa iffa te habeas,

D«

quidque in poflerum facere velis. Per-

7/ni

contare ex temetipfo, quidít levi menda-

dra

«io impacte infamiz notam effüpere, aut

Dof

honorificum munus acquirere aut aliquot

? Si

:ureog lucrari polfemz an non mentirer

hoc

m

Confidevatio flatus: amime €g'c.

121

Duti

hoc vel illud contingeret, an non denuo ira

rei impatiens effervefcerem ? Si optio da-

| qu-

retur, aut venialiter peccandi, aut rei amatee

qu.

jacturam fubeundi, quid agerem? Ad hunc

[unt

lapidem lydium tuum, quo a veniali ab-

mini

horres, odium examina, ac illud S. An-

COl«

f«lmi tibi familiare redde: Domige, fi binc

p

fuccenfim flammis vogum ,. illinc veniale pecca-

7A

züm ceruevem, mallem aufilie 22 vogum, quam

fiput

confeutire in peccatum. Verüm d bearam

tf

mortem confequendam, non füfficit mi-

a li

nuiffe reatum culpe cavendo a futuris, infü-

qum

per tollere oportet reazum poue fatisfacien-

er/(*

do pro prateritis, id qued aiticuli tertii

pe

argumentum erit.

Vl

(ho»

ARTICULUS II

Y

Gemina conclufo ex didis deducenda,

polt

udiat terra, & pavido corde perci-

nf

piat'intonantem cali fententiam :

p

ex

20n intrabit in eam (nempe cceleftem plo-

n

Tiam) aliguod coinquinatum. (g) ld dicit e-

terna Veritas. Ergo fatisfaciendum eft pro

25,

peccatis vel hic vel ibi.

Zmen dio tibi

700 exies inde, donec veddas ziovifmum qua-

)er.

d

dvagtem. (h) d ipfe divinus Judex inter-

r. Ergo melius

jur

poügo jurejurando minafu

$

eít

t

Si

Qc

(g) «dpoca]. 21.v.27. (b) Matth. 5. V. 96,

e

122

Adyumentum IP..—

eft fatisfacere hic, quam ibi. Geminas has

cul

veritates nonnihilattentiustecum perpende.

D

Primo: velis, nolis, fatisfaciendum eft

p

pro peccatis vel hic in hoc mundo, vel ibi

[U

in purgatorio, Per bonam confeífionem

delemus quidem reatum culpe, fed. rcftat

D)

adhuc deletdus restus poeng temporalis.

bity

Hujus peng reatus eft macula: nulla ma-

du

cula in coznm. intrat: adeoque nec anima

il

cum talt rearu.

Proin fatisfaciendurm: .elt

t

velhic vel ibi. Alterntroüm. certum | eít:

Wt

aut hic fatisfaciendum,, aut ibi ardendum;

L

quia in hac providentia medium. non.da-

Du

tur.

/

Jam.eli2e:

del

Secoundo: melnus eff no

xas exþïaie hic;,

Uf

quam ibi. JMelius efl snodo, ait 'Thomas a

toí

Kempis, (3) pargave petcata, €7' vitia. vefe-

&

0m

cave, quam iie futuro purganda vefervave ; quia

tnd

ibi pàena erit & grovior & longior ; hic vero

ls

eft brevicr. & kEvior.

Jbi, pergit citatus

u

Afceta, erit una bora grautoy.in pena, quam

f0

bic centum auni ia gravifana. panitentia. .

I

vere tremendam fenteotiam, féd tamen ve-

MT

riffimam! Si deberes per duos annos pati

Un

acerrimos dentium dolores, certe foret gra-

l

Ío)

vis poenitentia; & tamen ibi erit una. hora

£T

gravior in pona. . Si infuper deberes pati

Im

acutiífimos dolores 'caypiti»s s vj[cerum "

. cal-

&

p

—() De imit. Chrifii. L. 1.c.24.

*Cöiz/ïderatio flatus anime csc.

I23

ints h

culi, idque non tantum per decem conti-

!pende

nuos annos, fed per centum, certe foret

lom d

gravis poenitentia; & tamen ibi in purga-

, velli

torio erit una hora gravior in poena.

:iüonem

II. Jam vero fi ita eft; ergo ftultiffimi

d rr:fta[

nobisque ipfisinimicitfimi fümus, durn de-

pora!t

biram Deo expiationem in alierum mun-

li t

dum differimus.

O homo peccator! tues

: animi

ille infelix decem millium talentorum debi-

um d

tor, quem, cum 7on baberet , unde veddevet,

m el:

xdum

dratus Dominus ejus tradidit tovtoribus, quoad-

usque veddevet umivev[um debitum.(K) Quodü

non. Q

nunc ftatim in hac adhuc vita : contractum

debitum expungere fategeris, modico Deus,

jte hiCx

unico etiam talento contentus erit.

Atve-

omasna

ro fi folutionem in alteram differas, omnía

i 10j

omnino usque ad noviffimum quadrantem

^ Q,-U—iä

icvet

in divinze Juftitiee menfa adnnmerare coge-

ris. Annon ergofumma ftultitia eft, dila-

us

ta inillum carcerem placatione, malle ibi

lj qtlöm

totum folvere diving Juftitia, quam nunc

j

modicum dependere divinie Mifericordiz?

yen Ve

Si &es alienum quinque millium aureorum

j me

unico, quem manibus renes, teruncio dis-

et gl'ä'

folvere poffes, an id facere vel momento

, boft

tardares? En! potes nunc levi impendio

immenfíam culparum debitionem redimere,

] C*ll'

ubeft,

culi;

& motaris.? Quid; -quäæfg,' caufze fi

quod

— "À

z

| -(k) Matth., 18. v.25. O 34.

1245

Adyumentum. IF.-

A

quod in aliis rebus Argi, non nifi hic no-

No

&uz fimus? quod illud ipfüm facere ne-

do

ligamus, dum agitur de anima immorta-

j

lo

^ quo

dcerto faceremus, fi ageretur de lu-

cro remporali? Erg» fi (apimus, jam nunc

f

mor

in hoc mundo contra&ta apud Deum nomi-

na diffolvere ftudeamus, ur igais illeexpia-

Is

IT

torius nih:! ampliusin nobis inveniat, quod

exurat.

limt

«TC

Porro pro culpis przteritis fatisfacimus

triplici potiffimum modo, i. per frequentes

ich)

2c intenfos perfcctidoloris actus. 2. perin-

p

ïabt

dulgentias. 3. per opera farisfactorta & poe-

nalia v. g. per eleemofynas: per patientiam

flat

det;

in adveríis, preecipue in morbis: perfpon-

taneas caftigationes corporis; uti funt ufus

«

V0

cilicii, & flagelli, j»junia & »bttinentie, alice-

que fimilescarnis macerationes. Videergo,

tiis

fesi

quomodo hac deinceps ia ufüm deducere

velis, utdivinz Jufiiriae in hac adhuc vita

ff

Q

anticipata folurione, quod debes, perfolvas.

Catterüm ne, quefo, . te lactes. vana

de

Xf

Ífpe, aut purgatorium omnino effugiendi,

aut citius inde evadendi. Nam fru(tra fpe-

ras, te poft. obitum recta in ceelum fine

le,

purgatione evolaturum. Pauci enim, pau-

Q

ci illud ergsftolum evirant. Pzx ulli ju[li be-

viff

d

minpe$, ait Bellarminus; k(l)*- "ifi ex magna

&Ii

?pz' e-

RRE

(D L. 1: de amtjJione gratia. c. 13.

um

Confidevatio ]iatüs anmet&jc. . 125

hicno.

mifcvicovdia Dei . penam puvgatorii evaduut.

i

Nota: vix ul jufli. $i vix juít; quomo-

molti-

do id fperenr peccatores? quomodo ru?

* de lt

Longe verofimilius nec tu, qui hec legis,

T UE

nec ego, qui hec fcribo, piaculariailla de«

1 Dormi-

mortuorum ftativa effugiemus, Ardebi-

eepie-

mus etiam nosin igneoillo ftàgno; inflam-

meo iilo carcere etiam nos cáptivi detine-

; quo

bimur; ibietiam nos immanibus poenis ex-

crüciabimur.

Voimus

Nam nihil coinquinatum in-

trabit in regnum coelorum firie prévia ex-

iuemes

peï'm-

piatióne; id docetfides, Nos fumus plu-

ribus peccatis venialibus coinquinati; id te«

T

entiim

flatur conícientia. Ergo nemo noftrum eva«

v[ of

det pureantes Hammas; nifi jam nunc fatis-

p u(us

faciamus proó pratreritis — Quid dubitas,o

P

anima? ardebis in illo clibano, certo cer-

,dit-

engos

tiü$ etiam t ardebis. Quid multum ha-

res? nàm peccaíti: reatum culpae per con-

u

k Vï[ö

feffionem quidem delevi(ti, fed reatum poe-

ne tantum abeft, ut expunxeris, ut eun-

[ojvts

vana

dem potius per nova peccata quotidie au«

xeris. Ergo ardebis.

X

iendir

Sanctus Udalricus, $

. Magdalena de Paz-

pe

fine

zis, $ Virgo Viralianàs S. Severinus, alii-

que Sanéli , quos enumerat Lancicius, gra-

pir

h

viffimas in altero mundo . poenas luerunt.

Ad ipíorám corpora pátrabantur miracula,

j

gt

& ipforum animee luftrica patiebantur in-

cendia, O Superi! fihaece San&is, quid

n

peeca-

e

m

1

P d

6

Zdjumentum 1 F.

peccatoribus fiet? fiilli ob leviffimos &

$1

1

pauculos defe&tus tam acerbos cruciatus fu-

bire debuerunt, quinam nos manebunt pro

Ti

innumeris noftris, iisquelonge oravioribus

p

peccatis? "Timeamus, qu&ío, rigorem di-

lu

vine Juflitie; nam, ut ait lfaias: Vonmi-

dij !

n

Jevebitur ejus, qui fecit. eum, & qui forma-

355

4

wit eum , non pavcet e1. (m) -

[]

lt

III. At dices: fpero me ci

to indþ aliorum

LU G

erum

fuffragiis ac precibus liberatum iri.

dmp

fruftra eft, incaffum fperas, te citius inde

Mi il

liberandum. . Nam incertum eft, an alii

pro te fint oraturi; & fietiam orent; in-

Tes

€or

certum eft, an Deus illorum preces & fuf-

1bi

fragia tibi fit applicaturus. — Quis memora-

bituy tui poft movtem , ( verba funt Thome

l

Kempenfis) (n) &g quis ovabit prote ? MNe-

ii

li cotifideve [uper. amicos . proxtmos; quia ci-

W

zius oblivi[centur 1ui. bomines, quam. eftimas.

W

Yi

Si u ton es pro te [ollicitus snodo, quis erit [ol-

licitus pro te in futuvo ?. Melius eftf munc tem-

10

peflive prevideve , eg' aliquid boni. pramitteve,

l0i

quam [uper aliorum auxilio pof? mortem [pera-

li

v dge, age ttunc chaviffme, quidquid age-

D

ve potes; & 1. eflo modo follicttus, 69 dolens

(

pvo peccatis. 18is, ut du die judicii [ecurus fis

li

uotidi-

lts

cum bLeatis.. 2. 4luc pffe;e: 7 gemitus q

110$

tpf

f&cþ

(m)- Ifa.'z'y.'u.. rm^w De zmzt.Chrzji: L.

Ti

F. 6.23. 7 24.

Coufidevatio flatuy anima cgc.

127

imos d

4103 ( d lucrandas fzilicer indulgentias ) cum

iatus(i-

lacvimis divige, ut fpivitus zuus ncveatur pofd

ünt pro

mortem felicitev zv anfive.

3. Cafliga nunc cor-

roribus

pus tuum pev peuitentiau ut tunc cevtam va-

yrem d

lea$ babere confidentiam. — .Difce munc in mo-

Mi

dico pati, ut tunt a gravioribus valeas libevari.

ANam quanto amplius tili pavcis, Q? cavném

j m

fequevis, zanto graviuspoftea lues, 6 majovem

iateriam comburendi vefervas.

J'erenos ipfos

dliotom

Verum

decipiimnus per ipordinatum amorem , quem a

g indt

cavaem babemus.

at di

An nob enim in(ania eft, malle per plu-

et; *

res hebdomades in illo igne ardere; quam

, & li

corpus Clicio per horam caftigare? malle

yunon

ibi graviffims tormenta per plures annos

"home

páti; quam hi modicum laborem ad lucran-

D

das indulgenriasimpendere: malle ignibus

"m

expiare, quod paoenitentie lacrimis elui

f

poffet O quam aliter aliquando in purga-

TU

rorio judicabimus! O quantopere runc hanc

TM

noftram negligenriarn ac improvidum fururi

i

torporem deteftlabimur. |.Si redux ex illo

J fpt'ïü'

luffrali carcere anima quepiam in bunc

mundum rernearet, quomodo circa przdi-

T

? i

Ga fe gererer? imo fi tibi poft mortem in

nj

h:s auras redire concederetur, quid ape-

p

res? Annon erpo innus, & erpa teme-

tipfüm immaniter crudelis es, fimodo non

ii

— À

facis, quod tunc omififfe fanguineis lacri-

ram

"m

tnis deplorabis?-- Peccafífe te , übi cer

eft:

L d

-

128

Adjume,'ztäm I7.

Th

éft : fatisfaciendum effe docetfides; tenec«

dum fatisfeciffe clamat conífcientia.

uid

&j

[UE

ergo ages in futurum ?. Hic ftans delibera;

pr

nam forte opinione citius, forían ho;.—ad-

li.

huc anno morieris.

Edic proin, quid ages in futurum ? Sic-

Dar

ne perges quotidie peccare, & nunquam

poenitere, ac antiqua debita non rantum non

judi

( Q

expungere, fed novisindies cumulare? An

ha5es moralem certitudinermn, te per vitae

fsl

tum

curfum vel unicam indulgentiam; üt. vo-

cant, plenariam lucratum fuiffe? | An pro-

C

«f

babili conjectura fperare potes, te faltem

unicum veniale peccatum congtuenter ex-

ám

h

pisffe? finunctibi moriendutmn effet, o qua-

le quamque diutinum te purgatorium ex-

f&f (

K

fpectaret! o quam gravia; quamque diu»

turna tibi füpplicia ibi fubeunda forent!

fiti

Bu

Sola hujus rei cogitatio animum horrore;

artus tremore complet; & tamen tantutn

Eun

abeít, ut füperioris vitee maculas abolea-

inus; ut nécá novis abílineármus,

Itaque faltem nunc excuffo omni torpo»

re ftudeamus taliter. vivere; ut in judicio

valeamus potíus gaudere, quam titnere:

(

peccatorum fordes praviis lacrimis itd de-

leat peenitentia, üt nil, quod ii purgatorio

caftiger, reperiat Juflitia, Verbo: cavere

em

a futuris, fatisfacere pro preteritis fit propo-

« Hae

hUT j

firum, & fru&as.do.&riqæ prasfentis

tatio-

p

$2oC$

129

fenec:

ratione confideratio flatus anime in judicio

Qi

& purgatorio, fingularinobis eritadjumen-

to ad bene moriendum; íic enim tolletur

Jiber

yx d

pracipaum .bone mortis obítaculum, cal-

4 fcilicet & penme reatus.

1 Sic.

O (upreme Judex malorumque vindex

um

Deus! firmiffime. credo; me poít mortem

m not

judicandum, & niüi prxvia nànc poeniten-

A

tia commiffas vitz noxas delevero, iisin lu-

1 vitté

ftrali carcere peenis excruciandum effe, qua-

t V0

rum minima maximam hujus orbis fuperat.

Credo vel unicum etiam veniale peccatum

i proe

lm

effe malum omnibus mundi malis, ipfteri-

am tartaro majus, &íolo mortali misus,

jter &f

ogu

Et hinc doleo, toties re, tamque impuden-

ter offendiffe. Da Domine, ut in hac ad.

] eke

e Qit

huc vita plene fatisfaciam pro culpis praete-

ritis, & deinceps mihi caveam a futuris, ut

jrent

*

ttott;

moribundum nec rig

:

or j

L

angat purgarorii metus.

udicii aurbet r nef:

sntul

ol

ADJUMENTUM Y.

ofpo»

ydicio

jiett

Caniemplatia cadaveris, in loculo.

tde

' ücmadmodum corpss noflrum duran-

torio

(3

te vira variis tentatiónibus mult pli-

jvelt

cem aní(am füppeditat, megnaique non ra-

UOPO'

z eftob

H

ro falutis obtinend

l

(

Gg;ulum ; iae

«on*

:alïüt'

43Q

A(ljumemzmi E.

eff

contrario poft mortem fan&iffimis cogita-

tionibus uberem materism prebet, illius-

f

Q

que attenta in[pectio efficaciffimum procu-

rande bonee mortis remedium eft. Quod

&

tm

enim exitum ex hoc mundo amarum nobis

|

difficilemque reddere folet, pr&cipueeft ja-

Qura divitiaram &honorüm, quibus vitio-

diii

fo affectu nimium addicli viximus, & quo-

düat,

rum vehementior appetentiá ingens beati

Quic

Obitus eft rc:itnora.

'Tollendo autem huic

W

alo optima penacea eft conitemplatio cada-

box

de :

veris noftri in loculo; ejus enim aípectus

docebit nos costemnere 1. Zerre divitiat, 2.

w

nifi

enundi bonores ; qui certe contemptus placi-

Quo,

do agoni confequendo praítans prafidium

p

erit,

Iæ;w

L L

ARTICULUS L

m

Cddaver in lobulo docet uos contemmerve

NY

ierve divitias.

NT

&

inge tibi, animam paulo ante e cor-

s

Q

I.F

P

ore epreflam, & e purgatorio in

m

hunc mun

dum reducem, locum ingredi,.

W

ubi cadaver tüum feretro jam inclufum, do- -

0q

nec terre mandetur , interea expofitum pro-

folo

ftat. Finge tibi, prater aquam lu(tralem

te videre impof(itam fandapila Crucifixi effi-

Dibi

giem duos inrer ardentes cereos mediam u-

na cum infigniis us nobilitatis, dignitatis,

Q

(

h

/

P

z*

? 001zteh7platia cadaveris inloculo. — 31

etgitt

- officiorum & (temmatis, qualia effe folent

Ts

fcura g.ntilitia. ga'ea. cum gladio, mytra

| pTOCU--

cum pedo, calix cum birreto, ut vocant,

Qui

& his fimili»; fimulque confidera vanita-

n nobi

tem divitiarum , & opum hujus terrae.

T

O miier! que paraffi, cujus evunz ? ('a)

ts Vif

divitie ruz? non jam tuz, fed heredum

&qu.

,funt, & quidem ralium non raro heredum,

v bt

qui erectas a te ulrimae voluntàátis tabulas

m huic

evertunt: qui corra/aa te tanro cum fudore

od

bona prodigi diffipant: qui dumin judicio

;(pe&us

de adeunda haeredirate ltigant, tuis opibus

judices & cautidicos ditan:; tibi vero non

rlb

"T

ni(i ingeftis tumulo maledictis parentanr, eo

2/00]

quod vel minus, ac fperabanrt, iis legave-

Ti5; vel voluntatem tuam dubie expretferis.

,

Quidquid detritum, vile & rejectaneum

alicubiin domo latet, id tuo corpori tegen-

Ex tot veítibus

etind

do ex angulo protrahitur.

& ornamentis, ex tot domibus & pradiis,

& omniauro & arpenro nil nifíi viliffima

pecr

quadam laceraque linteamina cum quatuot

orio !

compaéclis afferibus tibi reftant. Hxc omnis

ngredb

tua portio eft. Confidera corpus tuum in

|ff) d

loculo, ubi rerum omnium dominio exutum,

mp

folo feetore dives, cadaverofo pallore om-

(

at.

nibus .hor'ror-em cre

En'! iis modocen-

jyi al

I2

toni-

ab

iam

aitansf

Q

vCa) 'Lm. 12, V. io.

b

I 32

Adyumentum | F.

tonibus involutum fordet, quos vivus vel

i

tangere horruiffes, Procubiculo feretrum,

f&ü

pro domo fepulchrum, pro culcitra tineas,

Qu

p:o ftragula vermes habet. | Cum eumin mo-

01

vietur bomo , beveditabit fevpeutes , & beflias,

D

£2 vérmes. (b) Hec tua modo hareditas eff;

fini

id folum tibi tuis ex bonis jam reliquum

bit

eft.

l

mj

- Interim ardet anima in&purgatori'o ob has

EUY

ipfas tnalis artibus comparatas, aut faltera

fhor

nimio affectu dilectas opes, de qua icde li-

VW

beranda ingrati heredesne cogirant quidem;

[UT

^€um pia legata vel non exfolvant, vel fal-

pl

tem imminuant; & facra piacularia vel fie-

bu

ri differant, velomittant. Ardert, inquam,

tor

in illis immanibus flammis anima tua, om-

fut

nium oge deítituta & derelictaab illis ipíis,

lii

qui tui obliri tuis ex bonis interim geniali-

Qu

ter vivunt: ardetin luíflrico carcere, ac in-

teí

fandis cruciatibus affigitur, & quidem ma-

W

gnam partem etiam propter illos affligitur,

)

quibus, ut hicbene effet, te male habuifti,

li

conícientiam leíifti, . Deuin offendifti.

fa

II.. Age jam!. quod runc judicium de ter-

(

renis opibus anima tua feret? dum ea tri-

Ítem obrutum in illas tuas . arcas defiget?

qi

quis tunc illi (enfus de divitiis, quee opinio

&

erit? .O execrabiles pecunie! tuncexcla-

u

mpabit

Ó

.(b)w ).E?cli. 10. 'u.filþg.l

Contemplatio cadavévis' ia lotulo.

133

us vé

mabit fibimer ip'fi' füccehfebs ánima; o'in-

retum,

fauítum tempus; cura & làbor, qu'e vobis

Wi

cum virtutis jadtura comparandis imnendi!

*v

VnL D

o deteflabilem .affeftum, qoo flavee hui&fïf

$277

pleba adítricta vixi! ^-Ah ! utinatn eleemo-

ditase

fynis peccara redeemiiffem, crediroribusde-

eiquua

bita; mercedem operariisfo'viffém! ubinam

majorem opum parremipiis esufis vivusipfe

oobhat

applicaffem. | Superi! ut quid animae im-

ltea

mortali protota eternitate nón fnelius proó-

jcde l

vidi, qui putrido corport-ad breve rtempus

yulrem

tám follicite coafülut:

Heu! ftaltitiam ju-

vd ll

gibus lacrimis/diguam! ucineratis heredi-

avf

bus effet, unde Tsutius ^viverent: his. me

inquam)

torme^tis irbprüdens devovi; illis ipfisthe-

; 0(13*

fauris, quorüim'meliore ufü' ccelum emere

ig iPüSi

licuiffet; horum abu(u piacularis. ergaftüli

gema!!-

cruciatus aüxi; .O 1uam melius fuiffer (pon-

, aCiü'

te & cum merito deferui(Ie; quod nunc in-

jemot

vito mihi & absque merito deferendum eft!

Deo & faluti ultro facrificaffe; quod nunc

)[Hig'ml")

haþuifïh

nátürg & neceffitatiimmolandum eft. Quam

facius füiffer, thefaurizaffe fibi z/refaurvor 2

[i

detet*

cclo: ubi neque evugo neque tinea demoliturs

e [l'i-

€5 ubi fuves non effodiunt , tec furantur; (c)

li

quam thefaüriza(Te fibi zbefauvos ii tevva t ubi

30pini0

evugo €9 tinea. demolitur : $9 ubi fures: effodi-

T

unt, 09 fuvamtuv. (d)

gbl

1

Ita

i

| (cj Matth. 6. v. 20.

(d) ibid. v. 19. -

154

.äafjumenmm F.:

]ta tunc f:ntiet, in:lü(um locolo corpus

f

contemplans anima; hoc tunc illa de rerre-

[/

!

nis opibus judicium. feTet ; /fic tunc fzculi

100

bonis ufam fe fuiffe oprabit.;, Quae erpo

p

Circe oculos mentis faf-inatos. tenet, quo

minus jam nunc idem fentiamus: & judice-

qui

mus, iludque jam. modo faciamus, quod

tunc feciffe

D

bimus?

gaudebimus ,. & omififfe dole-

[

III. Itaque agd*p,edes pauperrimi penden-

Dor

tis e cruce Dei 1. flarce, contracta a te no-

Is

mina ipfus & quidem ftatim expungere, non

ànt

Ti

vero heredibus diffolvenda rclinquere ; tum

quia ipfa hec nimia folutionis dilatio, vo-

jn

dl

luntaria. fi fuerit, peccaminofa. : eft; tum

quia fruftra ab hzredibus factum iri íperas,

[f

n

quod ipfus facere neglexiíti. . Nuncquidem

creditores immifericordi potentiorum duri-

tie opprefTi,, & rerum creditarum folutio-

ne fraudati gemunt; verum in illo tribuna-

Q

W

li, tefte Bernardo, ffabunt inagua conflautia

It

adverfus eos, qui [e angufliavevunts flante quip-

pe proeis. Patre ovpbDauorum , &2 — Judice vi-

(

duarwm. (e) ltem propone pactam opera-

l

riis famulisque mercedem prompte exfolve-

d

re, nil inde detrahendo aut fordide infici-

X

ando;ne etiam ribi aliquando exprobretur il-

lud. $. Jacobi: (f) Merces operaviorum, que

wrau-

- (e) Bernard, ep.42. (f) Sacob, g, v. 4.

p

u

Contemplatio cadaveves in loculo.

135

U

fraudata efl'a vobis, clamat.: 9. clamov eovtm

r

án auves Domini Sabaoib itttYoroit.

Prointzof£

fzqii

movabitur opus mercenavit D) aþudze uque ia«

. &po

ue. (g)

t, QUi

.. 2, Determina certam Apecz.l::riiæ.rfummaüi;

judict

quam in panperes fta-iscemporibus eroges ;

quod

: dole«

namfiducia magsia e: at coram [ummo Deo cleemo.

Jynaoumsabus facieztibus cam. (h) Aliam infuper

ndeft-

portionem fepone, ( fiquidem tot faculta-

t& n0-

tes füppetant) quam ad pies caufas adhuc

ante mortem ipíus äpplices'. Non exípectes,

ol

e;tut

monet Petrus Ble(lenis, ) Ut pro te movtuo

fiant legata €9 . eleemofyng , quas., vious fecifé

dehueres. — Eleemefyga enim viventás lumen eff

; [üm

Deldóy

aute faciem tucedeztis; eleemofyua cevo poft obt-

jidect

fu-m eff quafi lucerza poff tevgum.

duti

3. Examina, an non fis himiufn prddif

Jutio-

us in pecuniis profundendis : vel avarus

tbuft

iniis accumulandis: velcupidusin iis appe-

vjir!miä

tendis : vel etiaminjuftus inalienis retinen-

iil*

J d

dis, aut per illiciras praxes acquirendis ?

E:rrata corrige ; fecus thefaurizas tibi iram in

;pera-

die.ire. (k) Copita, quia teftante divino

olve

? inmi-

afic

. S:pir-i;u ü qvnïo gibil efl Jceleflius ,.bl €

4

quius,

rüri

Jllæ

: (g) Lewif; 19. 'v.Ig.l(h)- Tob.x4. V. I2.

frul

G Petrus. Bleffenfis in fefloomnium Sanclo-

(k) Rem.2,. 5.

j 4

yum Serm. 46.

n

156

d djumestum

quiut, quam amave - pecuniam.

fi

Hic e'nz'm"ïaf

Qu

auinam fuam venolem babet. (1)

*4- Sepius tibi; prafertim poftquam eu-

Y

charifticum Numen cordis hofpitio excepi-

Tà

fli; ob oculos pone finiftr: s eventus, qui-

lil

büsilli:; quz potffides, bonis per inccndia,

h

furta, bella litesque foreníes & fimilia exüi

poffes, heroico actuad omriate proemprüm

Qu

offerendo, & cumHufleo Principe excla-

un

inando: Zeminus dedit, Domimus - alftulits

h

U

Jicut Domiuo placuit, itafa&um efl ,. fit iomen

r

Domipi benédidum. (m) : Denique fubjun-

genda ad calcem hujus inflirationis monita

b

de teftamento rite copficiendo artenre per-

R

le

e

ve, & füo

N

fl

tempore in opuüs deducer: fa-

dulo ftude.

fü

IV. Si vero Relipiofus es;'cubictlom

qu

circumípice, reculas difcute omnemque fu-

In

pelle&tilem tuam examini fübjice, an n:!pos-

V

fideas fine lepitima füperiorum licenria? an

nil habeas füperfluum, aut tuo ffatui; regü-

l

lis & paupertatis puritati contrarium; cui

devoticnis, necelfitaiis, aut uriliratis inane

f

pallium pratexas? an non cuidam rei tuis

It

etiam ufibus conceflae ac neceffarige . nimio

k

tamen affe&tu adftrictus hereas? an nonim-

ài

digne laturus effes, &i hujus vel illius re-

a

cula, quam pre cateris amas, jacturam

ol

4

| fübi-

W

q

(D) Ecdi. 16.9. 10.

(m) Shob. 1. v. 21.

Contemplatio cadavevis ia loculo.

157

eme

fübires? fi eam a fuperiore vel ab alio tibi

auferri contingerec?. an nil fit; a quo fepa-

Uaf d

rari per mortem horreas? an illa dictami-

exeqpr

n8, quz fopiendo confcientie vermi in ma-

ls QUi

reria paupertatis formas;, a divino Judice

nf

in illo tribunaii (int approbanda?

lial

- Ape, manum pedori impone; edic:

dum anima corpore eprefía tuo e cubiculo

jmptum

e exde

in purgatorium raptabirur, quo tune illa

alfulis

ftudio pauperiatem coluiffe optabit? quo

i od

tunc ea obrü:o (lam tuam ad oómnemcoin-

(ubj-

moditatem exquifitam füpellectilem intue-

monttt

bitur?-: an tunc tot utenfilibus, munufculis,

nté pv

rebusque variis abund.íffe gaudebit? quid

vcereli-

tunc de fepofitis apud foperiorem pecuniis.

fentiet? ..... Hic pedem fige, eaque nunc,

lum

que tunc folario erunt, propone. Ne ve-

QUQ !u

ro amor proprius obducto glaucomate tibi

iludat, mortem in confilium adhibe.

nlpr

n

— Ag*, generoíos in aufüs mentem attolle,

quaqaue aliquando mors mortuo tibi certo

) IQ

,

rapier, ea nunc vivus Deo in ara chariratis

s inane

fpontareo facrificio immola.

Quid he-

res?..... omnia illa, qua modo tam fol-

j t

nimio*

licite aflervas, cum tànto incommodo' iter

nonm',

agendo tecum circumfers, & fociis vel mu-

tvo dzre refugis, ea, inquam, omnia poft

jus I*

fyrirt

obirum alii auferent , & illis ipfis forte ob-

venient, quibus minime voluiffes, Quid

(b

-—"

ergo iardas, id nunc fponte Deo ingenti

—

cuin

Q1

i5

d

158

Addyumeutum . F.

cum merito facrificare, quod absque me-

h

C

rito forte poft horam mors ab invito tollet?

Nec tibi blandiaris cum obtenta a füperiore

Ir

|

licentia. Quid enim inillo tribunali ribi pro-

Im

Wf

deritlicentia aut importune extorta;aut fub-

reptitie obrenta, aut invalideconceffa? Infe-

g

lix! cum hac tua licentia; fi non in infer-

jrin

num, faltem in purgatorium ibis.

4mo

R

&i

O vere deplorandam illorum

'eligiofo-

rum cecitatem!. qui, poftquam paternas

Qu

li

opes,. domos, .& facultates a fe generofe

li

(9r

abjecerunt, dein in religione . paupertatis

voto illipati, vili reculce addicti vivunt; cu-

r

ht

jus illos in. feculo puduiffet: qui majori

affectione non raro crepundia, quam fzecu-

[//

lares füa predia profequuntur: qui majo-

ht ;

ribusfutororum curis quarn laici anguntur;

fide

füorumque commodorum nimium ftudiofi

il

ubice folliciti füunt, ne fors unquamj defe-

Tüs

&um sliquem, feu fancte paupertatis effe-

'tGi

étum experiantur. O quantopere illi poft

mortem huic fuaz ccecitati illacrimabuntur,

]

d

durn pauperem e cruce Deum fandapilae

impofitum cernent, cui nudo fe fpirituali

E

ege[tate conformare debuiffent; quique fua

f

nuditate ipforum divitem nimis, commo-

lk

dam, & murmurabundam paupertatem vin-

dici filentio condemnabit.

Audiant tales Hieronymum (cribentem:

o Religiofe! ;ffatzm dites efl, qui cum. Chri-

Jio

E

Comtemplatio cadavevisin loculo.

135

e me.

flo pauper e. (n) Audiant Auguftinüm ex-

ol

clamantem : um avarus ef , cui Deus non

erioe

fufficit. Cumque illos Chrittum pauperem

j pI«

imitari pigeat, faltem eos a daemonibus hac

it f0b

in re vinci pudeat.

INübil enim , tette Gre-

! Infe-

gorio (o) zmaligni [pivitus in boc muado pro-

at

prium po[fidemt, nullius rei defiderio, aut

amore renentur.

INudi evgo. cum nudis lu-

igiofo-

&avi debeinus , rerumque terrenarum affe-

[ernas

€u nos exuere.

Quid enun [umt tevvena

verofe

omnia, pergit citatus Pontifex, n/j quedam

ettati

eorporis indumenta? qui evgo coutva diabolum

mt; q

ad certamen propevat , ve[imenta bec abjiciat,

ne f[uccumbat.

INain fi veflitus quis cum nudo

mijot

I[æ.CU'

lu&atur , citiusim terram dejicitur; quia ba-

bet , unde tenueatur.

Et certe nullius rei de-

14/0»

T

fiderium maximum eft in orbe imperium ;

illeque ditiffimus eft, qui folo Deo conten-

ydioli

dele-

tus eft; contra vero omis cop

:

A qua Deus

4on efl, egeflas efl. (p)

D

V. Quodfi vero Ecclefiafficus es, examina,

l pOü

j. an non forte illorum ex numero fis, qui,

tntuly

Api

lg

uti deflet Gregorius Magnus hom. 16. in

Evang. Cum unuum officium vix iinpleve fuf-

itux

ficiant, [lipendia fibi vendicant. plurimorun.

ye (ti

nmo

Beneficiorum enim multiplicitas diaboli in-

ven-

v

(n) Hieroi; 'eþ. I. ad He!iodor. (o) $. Gre-

rem:

i*

gor. hom. 32. in Evang, (p) 4ug. L. 13.

Conjf. c. 8,

L

Wtj

140

Zdumenum | P.

ventum eft ad perdendás Ecclefi/fticorum

animas, a Loncxlæo 'Fridentino (g) fulmi-

f

nantibus verbis profcriptum..-Nec oppo-

V

nas obtehtam.Roma .difpeniationem, ne

1

etiam ribi aptentur. verba- ab Alberto M.

ti

üt

(r) cuidam Canonico Cclonienfi ha eadem

occáfione dicta: poteras ive in iufevmum fimne

Wi

f

li. entiay nunc ibis cum d,/p(wpitmne

Nam

fe

if

tefte Bernardo (s) .ifpen(atio , sf necefft-

1à5, vel coununis (uon pm;*mz) utiltas uv-.

kïï

geat , qgon plane hdf'l's difhenfatio : fed. cvudelis.

t

diffrpatio e[], .quie in illo tr.buaali adduéta;

D

& allegata una c&m difpen(ato in ignem.

comtcæ'ur

2. Examina, quomodo obferves Cano-

dl

nem deciimum Concilii Turonenfis, qui fic

habet:. vehas Ecclefie ita utautur non. ut. pro-

Qu

prüs, fzd ut [ibi ad dzrpeiyundum commiffis.

iNam ves Fc.lefe, ut ait Concilium Acuenfe,

ü

(t) vota fuut fidelium, pvetia peecatorum , es

patrmloum paupevum.

Qusmvis enim cle-

ficis bonorum ecclefiafticorüm einiam . fu-

perfluorum competat. domiuium, tamen

Q

(uti communior 'l'heologerum. fententia

Y

tenet) ex pracepto ecclefiaftico. ad. pias

caufas ea exnendere füub gravi tenentur.

i

(qX Seff; 24.c: 17 de reformat.

(r) 5f becul.

clevic. $1g. 7

(S) - L..3. de cem[d C a

Á

(O Corc. Fquenfe an. 1 58. tit. de monaft.

Contemplatzo cadaveris ia loculo.

141

-0rum

O quam rigidum ergo judicium illos ma-

fülmi«

net, qui edendo, bibendo, ludendo: qui

Opp()f

vano veftium luxu, prodigo fuppelle&tilis

TEU

appararu, fuperfluoque famulitio hanc por-

^

10 M.

tionem paupcrum , Chriítique. potrimoni-

«qüem

um diffipant. O quamalia, quamque. di-

i. [utt

verfa ab illis, que modo fovent, animi

aligt

À À o &

"!

Nm

fen(ah

L

unt; dum in

: C

intuebuntur.

lufüm loculo ;qrpus

if

4f ur-

Refert P. Barry S. .S

acerdös de quödaih

ina

j adelit

gua dign ratis pluriumque beneficiorum

;&ü&ü,

Eccle

..lt

t

co, -ul in «Xtremis verfanti ipfe-

ignem

met p

raä)

fens adftirerat, tragicam íane hi-

ftoriam,

ls animam jam jam exhalaturus,

C

ad lectum def.rri juflerat omnes gemmas

qui [ic

& uniones, aurum & argentbm, ac quid-

( r

quid pretiofum fuis in thefauris repofitum

ii

fervabat, fingulaque tremula manu contre-

uenit

&ans, & lacrimantibus oculis confiderans,

jtfl, Ej

flebili voce exclamavit:: o quanto libore,

m o«

quotque curis vos comparavi, o charz gem-

n FU'

ma! & tu o aurum meum, argentumque,

quem pofthac dominum habebiiis? ergone

tamen

rentia

,vos mihi mors auferet? o me miíerum!

| pii

qua paravi, cujus erunt? Sicque ing:mi-

fsens, nullo edito doloris (iono;, obürma-

;gnwü

rum in vitiis fpiritum efflavir.

Que nunc

illi mens de divitiis, quis de plurilirare be-

n

neficiorum nunc ei feníus erit ? 'Tu modo

Wul-

IT2

fac, quod ille ageret; 11 ex avernali carcere

emiíIo

!0.71,[4*.

LL

142

j *A?Ijumentmn p

emifTo vitam denuo aufpicari d'areturr; &

Ti

d

quiere morieris, q

1

uia opum conytemptor

vives.

i

[

ARTICULUS Il

l

Cada'veï in loculo docet mos cbntemnere

7undi bonores.

lo

T

raeterea confidera vanitatem honorum

t

I.P

ac dignitatern hujus mundi. Hanc

Om

tioy

enim tibi vivis coloribus depi&ctam exhibet

inclufüm fandapile corpus. Omnis hec,

pa

qua modo excellis, nominis magnificentia;

l

munerutnque fplendor, ac claritas vapor ef

tl

ad modicuin pavens. (a) — Falfa felicitas eff; eg

di

tel

vera mifevia, (b) que vere miferos reddit,

quos falfo felices putamus.

Omnes fzeculi

(

honores, pr&rogative, & dignitates ina-

li

nis nebula, fomnium, & umbra (unt, queis

teni

mortalium mentes, durante hujus vite co-

qu

moaedia, brevi tempore dulciter incantan-

W

tur. At vero füb mortem preterit figura

hi

bujus mundi; (c) ibi omnis gloria veluz e-

bula. diffolvitur, (d) 9 fugit/ velut. fommnum

Cat

avolams. (e) Oriente eternitatis radio om-

at

nis fama evanefcit, £ fugit velut umbra.(f)

m

unc

(2). J'uc. 4. v. 15.

(b) 4ug. in. Pf. 85.

(c) 1. Cor. 7. 9..31.

(d) Sap. 2. v. 3i

| ( 7o5.20. v.8

(f) j705.14. w.2.

M

d

l

Cöi;ümplaüo eadavevis ia loculo. — 143

i&

'Tunt omnis illa commentitia amplitudo

tnpir

dignitasque vanas in auras abit, €5' zraz/it

zanguam vefi

igium nulis, que fugata eft a va-

diis [olis. (g)

Potens ille aularum Minifter, maonus

ifte Ecclefie Prelatus, martios hic popu-

(

lorüm terror regnorumque Victor, cujus

zominatim efd nomen glovie usque adextvemumn

jorutit

terre, (h) hic, inquam, eum zuterievit, ex

Hanc

omnifaítu, potentia, & exiítimatione fua

ihibat

non (umet otmiia (ecum , non purpuram aut

galerum, non mytram aut pedum, non ga-

; ht

Kceit

leam aut enfem, zec defcendet cum eo gloria

ejus. (1)

Ex tot fummis Pontificibus mun-

W/JW j

"

dique Monarchis nil nifi pugillus cineris

reítat; meinoría eorum, ait Bernardus, pau-

Edijifg

'eculi

£i5 offibus contizetur. Omnis illa corgnarum,

; n

tiarae, fceptrorumque purpurata majeítas

tenui loculo inclufa vaneícir. Nempemors,

,queis

tg a

quam de[picienda fit teimpovalis vite gloriay in

antate

spfo glovie priucipatu oflendit. (k)

Huc ereo adefíto, o exccecate inanis ni-

f il

/ "

hili idololatra! ad fandapilam accede, hoc

m

cadaver infpice, horrida pallore membra

.om.

attentius intuere. O vane! quod Deusolim

u

usqae buc

mari, id ggo jgm tibi inclamo:

'Uenl.e.f)

l'unc

n

(g 5Sap.2.v.3. (h)r. Machab. 4. V. IO.

Ó

J, 3'

()) Pf. 48. v. 18.

(k) Petrus szmz'ani

€p. ad Alexand, IH.

ho

144

Acfyumemmn F.

venies, g mom procedes. amplius: bie. confrim-

b

il

ges tumeates flu&us tuos. (P) . En feretrum,

o füperbe! usque Puc vezicf , velis, nolis;

h

usque buc vemies, €9 mom pvocedes amplius ;

ef

illud fa:ale inomentum non effugies; //c

de.

confringes tuinentes flu&us 140$... Omnes. tui

[

honores, omnes idez & fpes tus loculo

i

allifae peribunt.

Jn. illa- die pevibuunt. omues

"u

cogitationes tue, (m) ficut tela avaugeavum;(n)

e

quam faám»la manus e. domus angulo fco-

T

pis in terram sbjicit.

pie

fant Senece) fed

Nunc quidem beue (verba

u

bec quamdiu? . hwec eminentia nominisque

L

claritas, hwc fama tua & exiílimario quam-

&m

diu durabunt? Cita & inopinata mors lu-

ptu

dicrz huic fceng tragicum finem momento

Wt

impon«t.

Poft cbirum eris, tanquam nona

N

fueris: preter modicum cineris cum ali-

eí

quot fedis offibus de te nil remanebit.

i

Nempe omnzes tovimur , 6? velut aqua. dila-

bimur im tervram: (o) — Et pofl boc. evimus,

p

tanquam non fuerimus. (p)

*

.

N

En! tibi hic lugubri feretro 1

mpoütum

C&l

Salomonem, olim Solyme Regem, nuac

dit

vero pulverem, Mona:cha erat; & quidem

Q

dititfi-

tei

porentiffimus: Princeps ergt, isque

mus:

X0I

(D. Job. 38. v. 1r.

: (m) Pf. 145. 7. 4.

(0) ob 8.v.14.. (

0) 2. Reg. 14 V. 14.

(

( Sap. a. 9. À.

-

us

[

Conïenäþlaïio cadaveris i2 loculo, . 133

tufri

mus: Homo erat pre cunctis fapientiffimus.

'etrum

JMagnificatus ef? , ait facer Hiftoriographus,

mols;

Rex. Salomon [upev omnes veges tevra. divitiis

iplu

7 fapientia. (qQ?. Quin imo ipfe Salomon

i li

deíe fcribit Ecclae. 1. & 2. magnus effe&us

ne$. [ul

fum, £2 precefft omnes fapientia, ..... €9 fu-

loculo

gevgveffus fum opibus omnes, qui ante me fue-

f Oi

(n

vunt, e9 ecce! umivev[a vanitas.. . Modo ja-

^l

H

)

cet exanimis, magnum inanitatis monu-

n fCG'

mentum ; jacet imbellis, pauper, omni fa-

pientia rerumque fcientia fpoliatus; omnis

)d

ejus gloria, majeílas & prudentia evanuit,

jnsqu

Jficut vifio noclurna. (r) Cui vix orbis fat

p quit

amplus erat, nunc brevi fpatio circumfcri-

37

ptus jacet: vix totam Salomon nunc implet

merto

urnam.

mnod

Sorstua eadem erit.. Omnis tua ploria,

m 'clh'

exiftimatio, & fama in putres favillas con-

cidet, &terna oblivione rumulanda.

Nam

u d

in regno mortuorum nulla datur acceptio

erittlh

perfonarum; zon efl vefpeGius movti eorum. (s)

iNulla hic ftemmartis nobilitas, doctrine ex-

oíitum

cellentia, munerumque preerogstiva atten-

Qu

ditur: mors nullo difcrimine principem

uidem

cum fübdito, nobilem cum plebesje, divi-

dicil

tem cum paupere coco falcis ictu demetir,

mi:

confunditque: 4Zorzrur doGlus fmiliter, ut ii-

—À

K

dOE?ufa

ab

g, I)

m(q) 3. R&g. £. 10. 'vz.

3. -0 Jolcao o

f

7

()) P. 7a. v. 4-

ia

N

146

Adjumentum — F.

do&us. (t) Nulla inter horum cineres äïf.

[

ferentia eft; nifi quod Magnatum gravius

Qu

foeteant, uti ajebat S. Aloy(ius: nulla inter

m

eorum animas diftinctio eft, n:fi quod prio-

i

res accuratius examinentur, rigidius judi-

centur, & feverius puniantur, juxta illud

t

Marci 12.v.40. IZi accipient prolixius judicium,

Tun

II. Fingetibi, quicunque ad füblimiorem

0m

honoris apicem evectus alios antecedis, fin-

pir

ge,; inquam, te publico in foro exantho-

qui

rari, magiftratu abioi; officiis depelli, orn-

u

nique pote(late, dignitatis gloriaque gradu

ht

nil tale opinantem dejici. Finge, te fubito

u

omni tua per tot annos torque laboribus

Ve

acquifita fcientia, rerum & idiometum no-

ptt

titia fpoliari: omni lingua, oculorum,; au-

Dn

rium, manuum pedumque uíu, omnibus

lnül

denique nature dotibus memento privari.

m

Quo animo ferres hunc variantis fortung

q

]udum? En! tragicam hanc fcenam fub vi-

tee finem tecum ludit mors,

Hc te cun-

b

&tis decorum nominibus, munerum pra&-

l

rogativis, natureeque ornamentis exutum,

Eu

in loculum abjicit, ubi non jam excellens,

l

illuftris, & gratiofus, fed efca vermium es;

hi

fed pulvis & cjnis, imo, jam nihil es. Hic

p

jaces coecus, furdus, mutus, torus ftupi-

dus &amens, omnibusque membris captus,

Or«

bu

ul

tib

EE

(t) Eoclæ. 2. . 16.

à

e

147

Contemplatio md:iverz's i loculo.

« dlb

fortunz ludibrium, & vanitatis: documeh—-

;ravius

tum. ÁÍnterim alii (non raro eemuli & ini-

ia intst

mici) tua officia & redditus avidi prenfant,

d pri»

fubfeliia occupant, & dignitatibus gaudent.

1 judi-

Pendent quidem circum fandapilam fcuta

a illi

gentilitia, nobilitatis geftorumque mune-

i,

rum infignia: ardeot t:de & luminaria,

nioreft

omniaque luétuo(o faftu funebrem pom-

üS) fin'

pam fpirant —Verum ad horum afpectum

qtho-

quis tunc animz fenfüs de honoribus erit ?

j orte

an lugubris hic apparatus magnum illi fo-

ondi

(ubit

latium afferet aut levamen? Age: Quid

tunc, dum corpus in loculo jacebit, anima

boribus

vero in purgatorio ardebit, quid tibi tune

m no

proderit, fuiffe nobilem, doctum, fuperio-

frdi:

rem, variis honorum munerumque titulis

nibus

infignem, fi propterea vel unicum glorie

rivati

gradum perdidifti: fi purgatorii poenas vel

yrtuné

quadrantis fpatio auxifti? quid proderit do-

(übi

&trina omnibus precelluiffe, naturae doti-

te Cu

bus excelluiffe, precipua munia obiiffe, (i

j pre

hec füperbisee fomento, virtuti obítaculo,

UuTl

animze detrimenro fuerunt ? Quid proderit,

|lens,

alios rexiffe, & fe ipfum neglexiffe? plu-

gme

ribus annis ad clavum fediffe, & alienis

. H

peccatis confcientiam maculaffe , redden.

ftopi

damque olim rationem occultis omiffioni-

;ptüfo

busaggravaffe? Quinia fui,exclamabat mo-

fote

ribundus ille Imperator, qui per omnes

sst

dignitatum gradus a ftiva ad fceptrum , a

2

caula

E

[

148

"Adumentum F.

caula ad thronum fuerat elucta

J

/*'/

tus ; onmz'd

M

Tü

fui, €9 nibil mibi prodeff.

Ti

Contra vero quid mo

do nbä&t Paulo,

(

oanni a Cruce, Simoni Sales, Franciífco

aliisqe Beatis fuiffe zagquam purgamenta bu-

p

u

us imundi , €7

omnium per ip[eu.a ?(u) Eccc/

eli

quo

imodo coiputati [unt intev filios De, $9 in-

lil

ferv

San&os fovs illorum eft. (x). Quid modo

nocet Lazaro, vilem & abjectum ante fo-

Tür

res Epul,nis jacu fIs, ipfi: cinibus defpe-

N

&tiorem? nünc 79 fizu Alrale c

on[olatuv :

t

dives autem [ipultus eff ia iuferto. (y) . Quid

W

modo «oc:t /Egidio, Felici, lfidoro, Wen-

d-lino, alisque innumeris, fuiffe rudes;

pe

idiotas, contemptos, non nifi viliffimis mu-

lín

niis locisque deftinatos? nunc fulgent quafi

ii

fplendor firmamenti, eg quafi flelle. im. pevpe-

£ua$ ctevuitates. (z)

t

T

An nunc illis dolet, honoribus caruifTe?

an nunc illos peeniter, viles & defpectos

Yi

in hoc mundo fuiffe? Abfit. O (ancta

penitentia, exclamavit moriruriens Pe-

!

trusde Alcantara, o fan&ta humilitas, abje-

&io, & contemptus, o quam magno mihi

d

punc folatio eftis! Enimvero fan&ta & falu-

[

il

bris eft hacc cogiratio, identidem animo re-

:? quid

p

?olvgnda: Quid prode/i'.? quid noce

prodeft

2

- (u) I.Coï.4.'v.13; (x) Sap.$. v. $. (y)

Luc.16.v.22.Ó. feg.. (z) Dan. 12.9. 3.

m

149

Contemplatio cadaveris in loculo.

ul

prodeft honorari , fi fic damnor?

quid ve-

ro nocet defípici, fi fic falvor? O verba

d

mole quidem parva, fed ten(u pleniffima :

Quid prodefl ?. quid uocet?. gemini vos fca-

nciloo

jtü lm-

puli eftis, ad quos alitus honor tanquam

bulia evanetcit.

Geminz -vos columnae

Eal

g

eflis, que füblime humilitatis aedificium

fuítentatis.

modo

te fo«

Ah! ingemuit morri vicinus

Hifpania-

rum Rex Phiippus hoc nomine terrius:

lf

"

li

atl

INubil confert. Regem effe , mifi qucd [ub mor-

zein cvuctat fuic.

Audite o famelici hono-

Qd

Wete

rum aucupes, & repia hec verba alte ani«

mis in(crbite: ni) confert Regem, Princi-

podes

jeml

pem, Optimatem fuiffe: nil confert excel-

lentiis, dignitatibes, prarogativis füpra

I un(ï

alios eminuiffe: nil confert divitem, m a-

r

gnum, potentem extitiffe, nifi quod füb

mortem cruciat fuiffe.

ate

Ita eft : repeto: ni-

hil confert fuiffe Nobilem , Pr.:latum, Do-

edo

&orem, Dynaftam, Mag

natem ; üifl quod

a

fub mortem cruciat fuifie.

$ pe

1H.

uodfi ita eft, ergo vangitas eff, con-

Üe

cludit pius Afceta, (aa) Ponores ambive, €3.

mll

Ergo vatitas eff

jm altum flatum fe extollere.

(t«

állud defidevave, undeopovtet poflinodum graviter

jore

punirz*.

Ergo van:tas ff vauitatumy&g omnia

q

ez illi foli fer-

yelt

vattitas , prater amave Deum;

3

vzref-

()

v-(aa) De imitatione Chrifti L. 1..6. l.

^

1jo

diunentin F.

vire. Si enim fcires totam. Bibliam. exteviut,

It

£? omnium Pbilofopborum didlas i omnium

fo

Regum & Principum gratia polleres, om-

fü

nesque te v-lut narurz prodigium fufpice-

fü

Ch«

rent, quid tibi id proderit, f1 in oculis Dei

es mifcv eg mifevabilis, €9 pauper, & cecus eg

Q

Á

3t4dus? (bb) Proin randem aliquando vanas

iilas fal(ae c'oriee ideas ex animo expellamus,

(«

illumque eminendi fupra alios & excellen-

li

di appetitum fedemus: contempris honori-

tio

bus terrenis id folum sftimemus, quod

p

Deus & Beati aítimanr, quodque etiam nos

olim (üb vita» exitum, & poftmodum per

q

totam eceternitatem aeftimabimus.

p

Eiapís aliquot ab obitu diebus apparuit

[

T

focio Religiofüs quispiam , triftique gemitu

in hec verba prorupit: theologus fui, &

l

rühil eft: concionator fui, & nihil eft: fu-

!u

periorfui, & nihil eft: Religiofüs fui, &

Wi

hoc aliquid éft. Quo di&o in auras abiens

W

videri defiit. En! qua in hoc mundo tan-

topere &ítimantur, in altero nequidem at-

d

tenduntut. Alius ex eodem Ordine Frater,

l

Opificio fartor, aponi proximus füam acum,

quam fibi ad le£tum deferri petierat, leta

rnanu in alrum ex:ulit cum dicto: hec mi-

!

hi clavis inftrar erit, qua coeli portas refera-

O, cum nupnquam ila absque pramiffa

inten-

(bb) A?ac-; 3« V. 17-

n

Contemþïätib cadavevis in loculo, — 151

VA

intentione bona fuerim ufos. En! majori

rinium

Íolatio huic fartori in illo reram articulo

;7 Om'

fuerat acus; quam Principi fceprrum. Quali

Yfpict

tunc folatio tuus tibi calamus erir, quo tot

lis D

charte ícapoes literis complevifti? Vze illis,

vt

qui füo l4bore vanam gloriam caprarunt!

) Vifdd

"hnen dico vobis, veceperunt mevcedem . [uam,

|lomis,

(cc) vani varam. Contra vero o felicem

cellen»

ilum, qui omnes füas actiones pia inten-

onoti«

tione ad Deum retulit!. 74en dico vobis, on

quo

perdet. mevcedem fuam.. (dd)

t nos

$

Et certe deploranda eft

ceecitas illorum,

qui füis laboribus inanem plaufum pro fco-

m

po prafigunt.

Áraneis fimiles font; ara-

nea euim de fuis vi[ceribus telam texit, eg' te-

ppäl'lllf

germm

xendo tabe[cit , ut mu[cam vilifmam capiat.

Quid aliud facit bomo, qui [e evilcerat in ex-

g, X

l:

peufis, €g am cuvis, ut amu[cam, frve smuflum

odovifeve opiniouis g favovem limgue meretvi-

i,

qbiets

cattis acquirat? (ee) O mifer! illa laus;

jo tit

honor, & gloria, cui tam avide inhias, in-

em d-

anis mufca eft, & tamen huiccaptsnda tot te-

fl

las texis, & texendo tabefcis: vires confü-

cufm

mis, & corpus attenuas. Qu« heec (tultitía ?

IV. Proin ferutare [pivitum tuum, €9 te

ht

spfum intevroga, (fF) 1. an fingulis actionibus

C I

efette

bonam intentionem prazermittas; & quories

4

ean-

milla

m

1tene

putt

(cc) Matth.6.v.2. (dd) Matth.10.v.42.

(ee) Petrus. Bleff. ep. 16. (£) Bermardus.

&

E

1:

Adjumentum | F

n

eandem interdiu renoves ? *a'njpræter Dei

gloriam non etiam fpeétes commodum ali-

d&

quod, laudem, propriumque gnítum? an

r

non fortaffis amor propr s pie:atis larvam:

Qu

indutus fefe fübdole in(inuet, & fi non ini-

bus

tium operis , fàltem medium ejus actfioem

lm

venenata afpergine corrumpat? Lvcerna.

corpovis. ?ui. ef? oculus 1uus; (1d: eft: 2nima

U

operis tui eft intentio.tua) P oculus zuus fue-

&0) !

vit nequam» totum: covpus. tuum. tenébvo[um

j

C'IP]

erit. (go) — Fere inauis glovia maía peflis. e[by,

fdt

aitThomasa K:mpis, L.3.c.40.. Et vani«

245 maxima ;

]

conf

"ia a vera: wth/gz'( gloria;, €g*

celefti !peliat. evatia.

Ing,

2. Examina, an non tacito-ambitu. pren--

(ina

fes honorificum aliquod officium , dignita-.

Ntit

&em,. aut eminentiam (upra alios ?: Id fi fo--

i.

ret , etiam tibi quadraret illud Chrifli: /Ve-.

T

Jeitis, quid. petatis; (hhy — Lapis, ferpens,,

LY

aut í-orpio eft, quod panem, pifcem; aut

D)

ovum putas. ( Ambitioli mens oceanus:

dur

eít conrinuis flu&tuum- procellis agitatus;.

P

illius vero animus eft paradifus, qui nilcu--

pit,. nil refpuit: nil optat;. niltimet.

qi

(

3. Vide, an egre feras, fi. a fuperioribus.

[US

non promovearis: fi ab eequalibus contem--

ànii

maris:. fi aþ.quz—iaxibus negligaris ; fi; mu-

lo

nI$:

ief

(gg Matth.6. v.2 2 $:23. (hh) Matt;ta.

2Q.. V 22

) Luc. Yr.."wu; Eb

(

ii

Contemplatio cadavevis ia- loculo,

153

3

nia non níifi vilia & loca non nifi incommo-

Ts

da obícuraque tibi obtingant? Enimvero

?gi

setate quidem viri, fed ammo pueri fumus,

[Vatt

qui negatum nobis vitrum, ereptum mani-

n iil

bus cultrum, afperfüm veftibus

frem

pulvqifeu-

lum pueriliter dolemus.

ATR

4. An nulls invidie ftimulis animum

onifma

cruciari (entias, fi aemu!i ad altiora, te negle-

jTIDs

&to, efferantui? Quid iadign:ris, tea pre-

W.*/ inm

cipitio longius remover,

& humili quird'em:

i d

fed tutiori loco reponi?

"ls

5. Denique examina, quz pociffimum

confufio, conrumelia, aut labes, fi tuze fa-

j " E)A

m afpergeretur, majorem aaimo gegritu-

Jrene.

dinem effet allatura; teque heroica magna-

fitde

nimitate ad illam fabeundam promptumof-

ferto, memor illius Thome aKempis effa-

f

]/^

ti: la eff fumma [apientia, pev./| contemptum

C5

enundi tendeve ad' vegna caleflia:(kk). & certe

Ut

nimis avarus eft, quem gloriam eternum:

onfus

duraturam momentaneo contemptu. l*i'cimriiï

"

atü5;.

piget.

n

P"erþendfet,, an de te ipfo fencias, Io-

quaris, teque etiam tra&tes, prout folemus

'tbïls*

tractare, loqui & fentire de illis, quos ex

animo contemnimus & defpicimus? an fe-.

m

m

zio defideres, &,. quantum in te eft, effice-

[

re üug/eas,. ut alii quoqï-e

c;uam abje&"

iæ&..

H

»

jh.

(kk): De iinitäf,:/Chrijli Duci

*s

«

194

Adumentum

*

^

r

me dete fenriant, loquantur, teque tra-

&tent velut abortivum generis humani? an

p

non potius cogitationes füperbas, defideria

inflota, arrogantes de nobilitate, ícientia

ht

aliisque naturae donis oblect;tiones animo

fj

foveas? annon te ipfüm jactabunde laudes;

D.

A()

verbo: an

Vtilg

zmulos vero invide deprima

non ubique promoveri, encomiis ornari,

Ipen

fan"ge:

aliisque preponicupias? contemni vero, vi-

ttn

tuperari & po(tponi doleas? fi ejus gene-

d

ris bafilifcum in animo tuo nidulari depre-

henderis, ocyus illum objecto calvarie fpe-

pitn

qui

culoeneca. Propofita fingularia concipian-

IPH

tur, eéque una cum eorum mediis fcripto

N

ri?

aünorentur.

V. JNon veputes , te aliquid profeciffe , wifi

mag

tj

omibus te zufeviovem effe femttas. (1l) Etquid-

ni omnium te pedibus calcandum velut lu-

[

Tij

tum platearum abjicias? nam quid fupevlit

t

pulvis £? cinis ? (mm) quoad corpus fenti-

ii

na flercozum es, feminarium morborum,

li

cadaver putridum, pulvis & cinises. Quid

fü

ergo tibi vane complaces ? Quoad animam

peccator es magnorum tibi criminum con-

d

W

fcius.

Peccafti :

infernum meritus es.

Eriamnum peccare potes, potes damnari.

pr

li

Forte etiam peccabis: forte in peccato mo-

rieris,

ul

TT

lor

| (llx) üuKempv lo P 10'.«2.; j (mm)

Eccit. X0..

X

q. 9.

- Contemplátio cadaveris in loculo.

155

qu t

rieris, & eternum damnaberis. Quid er-

n at

go te effers?

lefidiri

(cienit

Pulvis cum fis & nihil, quid indignaris;

hunc pulverem contemni, hoc nihil nihili

; animo

fieri? lutum cum fis ex meris defeCtibus &

: [oodes

vitiis conflarum, curlaudaci cupis? cur vi-

tbo: di

lipendi & c.lcari renuis? fceditfimum pus,

j omar:t,

fanies & tabum cum fis, ot quid adeo re

Je]0, V

etim:s & fuüpra alios extollis ? Si ítultitia

; pente

eft, pauperein agaf;nem, vileque manci-

depte

pium cupere regios fibi honores deferri,quid

nl

quid erit pugillum cineris, faccum fterco-

napi

rum, efcam vermium coli velle & honora-

sfcnpo

ri? O mors, quam potens es humilitatis

magiftra! certequi in ha« fchola ad cadaveris

if nl

confpectum fuüperbiam non dedocetur , hu-

hi

rgh]! ]i

jus defperanda eft cu'a.

Dum ergo ani-

mur vel ficta laudetitillari, vel illato con-

[upevlït

temptu cruciari, aut fuperba cogitatione

y ltt*

inflari animadverteris, ftatim veloci memo-

rborim

ria ad loculum accurre, feretrum reeclude,

T

tuumque cadaver fixo obturu infpice: con-

ia

fide, mox omnis füperbia cordis, omnis

n c

jactantia oris inítar bullee evane(ícer, quam-

us &

primum ac te in hocfpeculo oculatius con-

fideraveris. — Contemplatio cadaveris in lo-

awmf»

culo ficut terre divitias, fic etiam mundi

fieh

honores heroico defpicatu te contemnere

g

docebit.

jj 19

156

Acïgumentmk- ;

tub

O peuperriie ac humillime Jefü, qui

nequidem habuifti , ubi caput reclinares; &

Vài

formam (ervi aecipiendotemetipfum exina-

nivifti, ut tuo exemplo nos avaritiom &(u-

fer

Ti

perbiam dedoceres; ne permittas, ut opum

äult

cuviditare ille&i pro vili gleba ftulta nundi-

pauone infinita coeli bona permutemus; 1ed

tüd

POUES omnem rerum rerrenarum arnoreim

Aug

€ cordibus noftris evelle, ut aliena nonap-

u

u

l

perenres, propria autern plena manu pioque

fic

animo largientes, te duce ita traníeamus

per temporalia, ut non amittamus seterna.

" oile a nobisomnem füperbiam, menisque

[

tumorem , ut nulla in reglor antes preeter-

0f

bt

quam in te, neminemque prater nos iplos

defpicien

tes ,. per conflantem opum hono-

tibi

yumquec

onremptum be^tam nobis morrem:

p«

ac per hancad illum perve-

hs

procuremus;.

niamus, qui verus

animz thefaurus eft ; ac

tevi

Q

omnis plorie cenrrum.

lia

M enita pvo' teffamento vite conficiendo.

Ti

um arr. [. precedentis inftiturionis ege-

É

- rimus de conrempru. divitiarum, ea-

Xmï

lx

rumque refto u(u;

hujus vero exercendi

ultima occafiío fit teftamenti

confeétio, norr

f;

füi

gbs re. me facturum judic^; fi documenta

dam ho- lo-o fabjiciam ,. qua' in eri-

tic

Qu«

gænö

is, quibus ultima voluntas exprimituy,.

ta-

| Wi

Coutemplatio cadaveris in loculo.

157

fü, qu

tabulis Chriftiano pie moritnro fint obfer-

ates;

wanda. Suntaurem fequeicia,

T exitie

I. Cum teitameotum, íi debira cum in-

m&l

tentione, ac animi difpofitione fiat, fübli-

i opun

mis valde ac multiplicis meriti actus fit, con-

nond-

ficiendum id eft, dum integra adhuc vale-

s; &

tudo ac corporis fenfus vigent, ex mente

3moret

Auguttini L. de anima fuadentis: Obfecro

nonap

?e, autequam iufirmitate gvavevis, agas pani-

| pioque

tentiam; €g diponas domui t5 fac, quod

yeamus

faciendumeft: fac tefleentum. INaim (pergit

WM',

S. Doctor, (ui afferti rationem fubdens)

ff exfpe&t vevis infirmitatem, velminis vel llan-

ais

! pr.ætef'

ditis ducevis , quo non vis.. "T'unc enim he-

6 p 0

betato fenfüum & r.tionis u(ü, necintegre

hono-

tibi praefens,. importunis circumftaarium

yjortetm

precibus & lacrimis inductus, ea fieri jube-

erve

bis, nonque tu, fed quealii volent, &quae

n

tevelle etiam nolentem ami-i cogent. Quid?

quod indigna Chriftiano infania (it, in limi-

ne eternitatis conftirurum adhuc tempora-

7A

lia tractare, ac ultima fucientis vire mo-

menta in(ílituendis ac inftraendis heeredibus

s eDe

impendere, quae non nifi Deo ac anime &

" 93:'

lucrande horedirati erernae coníecranda

reand

forenc ?

H« quidem haredum in(ftirutio

0 n

minime eft omitrenda, fed nec in illum ar-

at

ticolum diffzren?a.

n &t

Ii. Si dealiquo bono, num vere tuum

nitüf;a

i

fpo-

id fit; gubitares , non prius de illo di

nes,

158

Adjumentum. F.

pin

nes, donec communicato cum do&tis confi-

lio, omnue dübium excuffleris.

Debita (i

Dd

odi

quz habes, aut aliena fi bona poffides, illa

tu ipfus & quidem ftatim expunge; hac ve-

diti

HS; |

roanre mortem Dominis füis tu ipfus fine

mora reítitue.

Quod fi folvendo non fis,

them

fetun

faltem omoia accurate annotata relinque.

Male enim füz confcientiee confulunt , qui,

tofü

lil

dum ipfi id poffünt, contracta a fe nomina

heredibus expungenda, aut aliena bona iis

lls &

benn

reflituenda relinqunt.. Nam hac ipíafo!u-

tionis aut reflitutionis dilátio (ut jam fupra

v

dictum)ex cominuni Theologorum fen-

pra

tentia, voluntaria fi fit, injufta per fe, adeo-

tem

ompn

ue peccaminofa efl. Er cerre illa ip(ae

difficultates, qua a facienda folutione vel

tutg í

(f

yeílirutione te abílerrent, multo magis

etiam heredes abfterrebunt: adeoque nun-

lis,

t

uam fiet , quod ab heredibus perficien-

d

um fruftra fperas.

W

:

At dices: fialiena reftituo, aut debita

folvo, nihil poíteris fupererit. O crude-

lP

lem fibi filiisque patrem! Ergone tu eter-

Dres

num ardereeliges, ut heredibus ad tempus

mem

mïs |

bene fit? annon melius eft, illos effe pau-

peres, quam re damnatum? — O ftultitiam

fe

fanguineis lacrimis dignam! audi Ecclefia-

Tin

fticum monentem: E/ fapiens auime fue fas

|

pieus. (nn) Qvid, quafo, proderit tibi,

10n

|

|

ïelin.

pin;-.:

(nn) Eccli. 37. *. 25.

p

s Contemplatio cadaveris i. loculo,

I59

ls conf

ui hareditate pofteros beaffe, & te dam-

lebin f

naí

i

e

? Hic filiorum amor f(üummum tui

des, li

odium eft; quin imo etiam haredum per-

ha«

ditio eft. Illa enim aliena, quibus eos di-

Yus f

tas; bona communicato maledi&tionis ana-

j non f

themate, infamem familiae egeftatem, mi-

relinqi

feramque bonis etiam propriis ruinam cer-

to füperinducent.

ünt; ii

nomiot

IIl. Haredibus neceffariis, pracipue fi-

bonaiis

liis ea teítamento lega, que ipfis dejurede-

pfafo!u-

bentur, cavendo, ne vel nimio amore ex-

ceecatusaliis jufto plus, aut aliqua paílione

m p

um fe

pr&ventus, aliis jufto minus relinqu:s. I-

tem: ambiguis vocibus procul amandaris,

l fe) ldCO-

Jle ipi

omnia ira clare, diítincte ac accurate fine li-

tura in teflamento exprime, ne ulla litibus

one V&

mug?

Occafio prebeatur. Va enim illis parenti-

bus, qui filiis non nifi diffenfiones pro ha-

ue nut

eficitr

reditate relinquunt, & quorum teftamen-

tum eft merum di(ícordize pomum.

yt deb'ül

IV. Servis ac domefticis tuis melius de

te meritis ultra promi(Tum illis. falarium

) crid

t g

previa beneficentia aliquod gratirudinis

memnoíynon adhuc vivus decerne.

Ni-

tempi

[e pl

mis enim indifcreteagit, qui hzeredum dis.

cretioni fimilia committit, quibus etiam

alritint

minimum non raro nimium videtur.

Eccfeüi'

V, in teftamento filiis tuis pia quoque

j tb

monita & chriftianze vitee documenta fcripto

reinque. Hacenim; cum ultima paren-

pinf

tum

g

L

:

160

Adjumentum . F.

tum vox fint, mire cfficaciee funt. — Libros

vero, aut picturas impudicas propriis tu .

filü

non

manibus adhuc fanus combure, ne libidinis

*

incendium in pofteris excitent.

puo

Yttt

VI. Quamvis eleemofynae, quas duran-

te adhuc vita pauperibus elargimur, Deo.

Qua

ii

acceptiores, majorisque meriti fiat, ac illee

quas primum poít mortem per msnus ha

Tum,

redum iisdem diftribuimus; nihilominusin

flits

teftamento etiam pauperum, precipue in

ht

xenodochio & orphanotrophio commo-

lo

rantium, meminiffe oportebit. — Laudabile

per

quidem eft, tnorum te confanguineorum

Tem

reminifci; fed, dum horum recordaris, ca-

Tn

ve, ne obliviícaris fratris tui. Jefu Chrifti,

15

qui parirer os de offzbus tuis, €9' cavo de cavne

V

:ua efl, (oo) aliquam bonorum partem ad

f

N

cau(as pias applicando, & in eleemofynas.

Qu

erogando.

lein diüribuendis&eeniof'y-

&

Porro Regu

L

nis ob(ervande funt fequentes: 1. Eleemo-

n

fyne debent fervata proportione congruere

hj

& quantitati bonorum; & numero here-

«ffil

dum. 2. Paoperes, qui tibi confanguinei

Qn

aut affinesfunt, extraneis: item magis paus.

1, aliis k

BQI'

peres, & prefertim. occulte indi

..

2ng

funt praeferendi. 3. In conftituen

d

1

slega-:

tis piis attendendum precipue eft ad illa,

quz.

xummatim

msiapem

* €oo0) Gen. 2. v. 23.

L.]

Contemplitio cadavevit dà loculo;

16t

Dbry

ue magis promovent enlrum Dei & fimul

pris t

falatemanimarurm: præferenda fünr il'a.quae

ibidini

non tantum c*orpm ibus, fed etiam animabus

profunr

Fogeilla, quee plus babent often-

s dur

Tarionis, quam utihtatis: plus vaánitatis;

P Du

quam pietatis.

4. Prefcribe certüm Mis-

; &il

farum numerum tibi defun&o applicanda-

M hæ'

ru mm-

Nilil enim efficacius pu:ga'« rii flam

fRinusit

mas rel!inguit fanguine Chrifti ad arasob-

cipue i

lati.

Ceterum fi ad Chriftian:e humxl:rans

omimo

1eo-e9 tuas exequias ordinaveris, acin iic fü-

qudable

perHuam omnem pompam, qua peéccato-

wentum

rem; qualis tu:es, ceternee morr sreum mi«

daris d

nime decet, caveri ulrima voluntate jufTe-

Chrilly

ris, non'deerit tibi, quod pauperibus leges.

d cartt

- VII. Executones, ut Vocant, reftamenri

AUE

paucos nominare expedit, &quidem rales,

o(ynas

qui mutuo fibi auxilio fint ad exequenda ea,

quae teftamento conftitutà fuere; ita, t in

st

vno eluceat fcientia & prudenria , qua fciafj

Ejeemt

in altero enireat porentia & induftria, qua

poff?t; in tertio denique vigeat cheriras &

dgne

amicitia; qua oel/r, & eriam curet execus

10'l11[1€l

tioni mandari, qua' defunctus difpofair.

enique altimi moniri loco non *abc re enï

zptl^

m alllf

adjeciffe,

u

Pamdzgma tefflinnenti chvifliani.

PU

n nofine San&tiffime & Individuz Tri-

qu

r

nl

nitatis Patris, Filii & Spiritus fancti,e äy

[

162

ZMdjumentum . P.

N.ad divinum tribunal brevi evocandus,

ex motivo fupernaturali charitatis & jufti-

me

tie, religionis & prudentiz chriftianae fa-

qu

cio teftamenrum, & actis bonorum omni-

«t

um auctori Deo pro conceffa mihi vira hu-

$1

millimis gratiis, pleno cum fenfü liberrima-

n5l

que voluntate palam declaro; ac profiteor,

D

ie mori velle in fide Romano- Catholica;

fotm

ulrimis morientium Sacramentis muniturm ;

LT

& hinc fi forfan in ultimo illo rerum articu-

W T

lo me fenfibus deftitui, aut rationis ufü pri-

Te,

varicontingeret, jam nunc pro illis circum-

Y

flantiis extremum inungi, & a peccatis

det

meis, de quibus ex puro amore Deiinten-

de

fiffime doleo, facramenraliter abfolviinftan-

C0n

tiffime flagito. Infüper indulgentias om-

jore

nes plenarias tunc lucrandas lucrari, mibi-

&tf

que applicari cupio.

uer

h

Preterea omhibus deemonis függeftionis

[

bus, quibus moribundum me tentabir, pre-

vio diffenfu jam nunc renuntio; & fi forte

0m

füb vitee finem ( quod Deus avertat) velex

ud,

vehementia dolorum, aut ob violentiam ten-

C()Tl

tationum, vel ex debilitate rationis aliquid

[

minus rectum, fidei vel moribus contrarium

T

velle me, aut nolle, facere, dicere vel co-

&

gitare contingeret, id jam nunc omne ab-

lii

ominor & retracto atque pró non dicio,

dnn

aut pro non haberi volo.

Mli

In-

t

Contemplatio cadavevis in loculo.

163

o

lofuper declaro; me iis omnibus, qui

&i

me offenderunt, ex animo ignofcere; at

dang f

quos ego offendi, ab his me ven:am füppli-

Onnt

cirer petere; extremi vero morbi moleftias

vitai

ec mortis anguftias, üuti & purgatorii pcé-

bertifie

nas libenter pari me velle, utfic fatsfaciam

tofit,

Deo Judici pro meis peccatis, meque con-

dholi

formem voluntati diving, & Chrifto patien-

unitürm,

ti; cum confeffione füupremi dominii Dei

n ticüe

in meum corpus, vitam & animam, qui

jwfoprt

me; illius mancipium cum fim, irftar canis

yciroute

ac vilis vermiculi prolibiru torquere, occi-

ii

dere ac annihilare. potefl. His preemiffis

Deintt

xde bonis meis .a Deo mihi in hoc mundo

Jriinlt

conceffis, nihil aliud fpe&tando, quatn ma-

i l'as omn

jorem Dei gloriam, proximiadificationem;

, ml

anime mez ía'utem ac familig pacem, in fe-

quentem modum difpono.

Hic jam infova-

zuv tellamentavia b

-

yelit

0OV UI difpofitio.. Ea finita

i

f perge :

:Ibiïw p

. Denique cum mihi pér.morrem

i'exgum

URU

omnium domin:o brevi exfpoliando nil ali-

f) Vd &

ud foperfit in hoc mundo, nifi iepulchrum,

jamtet

corpus configno vermibus ex motivo jufti-

diiqu

tia vindicativae, ur iliud ab iis in peenarmn

prartutt

meorüm peccatorum corrodatur: intelle-

] VC] (

étum & voluntatem do Superioribus ex mo-

mne

tivo obedientiz, ut perceecam fübmiffionem

j didu

annihilentur; mea merita & bona opera ap-

vo cha-

plico animabus purgantibus ex moti

f

2

ri[ariS,

p

P d

104

- Zldyumeutum V.

ritatis, ut iis (übleventur: cor meum con-

i

Íecro Beatiffimee Virgini Matri amantiffimae

IPI

ex. motivo hyperdulig, urillius fervumme

tio

effe & clientem profitear:: Chriíto crucifixo

€

imneam famam & honorem dono ex motivo

Ti

humilitaris, illius amore pariter. contemni

[us,

cupiens.

Denique ex motivo . amoris &

dür

gratitudinis memoriam meam legoS.S. Tri-

qmp

nitati, libertatem fupremo Judíci, animam

f

Deo ultimo meo l'ini, ut illum &ternum

Qbic

laudem, ad cui ferviendum, ex luto & cie

nere fum creatus.

fa.

Hxc eft ulrima volun-

t

tas mea, & te(lamentum ex proprio motu,

D

pleno cum fenfu ac libertate, propria mant

N

fignatum, aono N. menfe N. die N.

QUs

indigqus ulteriori vita peccator N,

f

chr«

Ri

H

ADJUMENTUM VI.

)

Ifpe&io cadaveris im fepulchro.

ria precipue funt, tefle fanéto Joanne,

l

(a) quibus mortales a demone türma-

tim in rnalam mortem precipitesaoi folent;

nempe cozcupifcentia caruis ' concupifientia

l

oculorum $3 fupevbia vite; ^d coüic upifeentiami

Oculorum quod atrinet feu divitiarüm cu«

üli

dibia:

pic

s

QU

Fn[petlie cadavevis àn fapulchro.

16j

üm con.

pidinem,nec no» füperbiam vita feuhonos

ntifima

rum ambitionem, ambo hzcin priori inflitu-

Vumay

tione per contemplationem noftriin loculo

rucin

cadaveris abunde, ut fpero, dedodi fu-

moti

mus, Supereít rertium quoque beati exi-

Qnteq

tus haud leve obílacu'um e medio. tollen-

moris Y

dum; fcilicet concupifcentia carnis, quae eo

$5 Tn

amplius obeft, quo dn&äcxllus eít illud odis-

nimaa

fe, quod omnes naruraliter amamus. Huic

ermum

obici comes. accedít rerum coclefhum niu-

tÜ & (

fea , tanquam matri filia; nam cui carnalia

2 VOlit

fapiunt, ei hoc ipfo divina delipiunt; quod

19moll)

talum eo magxs nocet, quo minus cruciat;

r m

Nihilominus etiam gemino huic fe'icis obi-

jie N.

tus impedimentoa nobis amovendo porens.

N

medium .erit infpectio cadaveris in fepul-

€hro; ejus enim intuitus docebit nos 1. care

Dd

nis delicias fugeve, 2. folum . caleflia appete-

re; ficque bone morti. fecuns paHïbus pro-

V

pmquare.

ilr

ARTICULUS T.

[oanae»

Cadaver in Jepulchro: docet: no$ car- -

türme

pis delicias: fugere.

foleny

L

onfideremus (latum ccrporls no&rx

yfatt

.in fepulchro,. quale id . erit elapfis

cent punt

hquot a fepultura diebus.

Age. anima,;

jn d

progrediamur ad tumulum, ac etiam ibi

cup

i

tüum corpus contemplemur. ,

Mira vide-:

d

3

bimus,

p

ap?

| Adumentum FT -

166

exr

bimus; mors enim fpeculum eft minime fal-

lax, quod, quid'homo fit, nullibi ciarius,

fiai

quam iri fepulchro demonttrat. ' Age proin,

lon

tollel;pidem fepulchralem: egereingeftam

alio

fereiro humum: de(cende in foveàm: lo-

d7

culum aperi, ejusqce opercu'um attolle:

fam

Heu! quam horribilis foetor inde prorum-

pl

H

pit & auras inficit! Sed preffum fige, cce-

ptisque infiftens ab exanimi corpore veftes

m 3

remove, operimenta detrahe omniaque lin-

p

teamina 'abjice.

En! purulentum hoc,

ii t

quod cernis, cadaver corpus tuum eft, il-

p

lud, inquam, corpus, quod velut idolum

àcf

in vivis adoraíti, tam ftudiofe fovifti, &

mat

ádeo tenete amafti.

Vah! quam terribile,

lj

fedum , ac trifte fpeGtaculum prabet! Si-

W gt

ne , horrificam totius rei trapaediarn acutio-

fcopu

ti oculo infpiciamus.

frit

Initio cadaver verficoloribus hinc inde

&ïa.w

maculis, mox totum rancida nigredine hor-

0R

ridum fquallet: ex facie, brachiis, pecto-

ïf:äi

re, pedibus exfudat mucefcens fpuma, &

Du

feetidus quidam mucor, graffantis intus pu-

Veni

tredinis prodromus , qua paulo poft in ex-

li

timam quoque cutem facto impetu undique

dj

erumpit.

Ubique mucida, execrabilis &

f

fqualiida fanies ex omnibus membris vi tan-

m

tà emanat, ut córpus ei aliquanto tempore

ld

quaíi innatet, |Ex hoc flagnanti tabo; ex

ls c

um

fiuida hac pun*i-gue materia, qua par

eX-

[ ln

: Jufpetlio cadávevis in fpulchvo.

167

tmefil.

extrinfecus defluit, partím intrinfecus con-

Clatitt

fluit; enáfcitur incredibilis copia vermicu-

pron

lorum, parvulorum ferpentum, tinearum &

aliorum animalculorum, quz illam ipfami

pcftm

: [

carnem & vifcera ingrato quidem, avido

Attolle

tamen dente corrodunt & dévorant, ex qpa

'ODUIT

paulo ante prognata fuerunt.

Horrendum eít videre, qua rabie vertnii-

t (

veles

üm aliqui ex perforatis oculis emergant: hi

yrelite

per corrofüm os denuo in fauces irrepant:

| hot

ifti pe&tus, ventrem, latera certatim de-

eü) i"

pafcantur, & irrequieta ingluvie non fecus;

idolom

acíi formicarum acervus foret, inde tur-

UM

matim emergant, & denuo fe irnmergant.

En, o anima! illa duo calvarie forami-

"tIbilo,

(! 9-

na erant tui oculi, gemini illi inpocentíae

fcopuli, perquos toties veluti per £feneftras

iCUEIOe

'Tabida hec & arro-

gratie mors irrepfit.

fa carnium fruftula erant os, lingua & la-

c inde

ge hu

bia tua, funeíta eheu ! gule, lafcivia: & ma-

ledicentiee inftrumenta.

Excavatus hic ver-

pe&o-

10 &

mium, tinearum & ferpentum nidus erat

venter tuus, quem inftar Dei habuifti.

A-

uspu-

iner

rida iffla & tetrum pallentia offa digiti tui &

delicatulae manus erant tot (celerum mini-

diqu

ftre. — Tabificum hocfoetidze putredinis for-

jlis

diumque coagulum corpus tuum erat, il-

yila-

lud fcilicet amoris proprii idolum , cui to-

7pore

ties conícientiam victimam immolafti. Ubi

5 eí

nunc fcediffima animalcula nidulantur , ibi

yrtitt

4

nares

if

P d

P d

168

o Vdumentum . FT.

nares tua ibi aures, ibi cer;fbrum erat, tot

i

l3

malarum cogitationum & defideriorum of-

e&

ficina, Ad hoc fpe&taculum quis jam tibi

nl

n

fenfus? quos inde fructus colliges?

M. Primus fru&us fit borroy. peccati cafli«

j

yd

smonig oppofiti. : Q Domire, quid ejl bomo, quia

antoruifhi ei? aut fitus bowinis, quia veputas

eum ?(b) E(ca vermium & (:ccus ftercorum

lon

fum: pus; rabum, & peftifera (anies f(üm: imo

tf

ipfo pulvere, cinere & nihilo quid feedius

pre

füm; & ego aufus fui erecto collo confür-

4

Da

ere contra te Omnipotentem? ego te ab-

jicere aufus (üm poft hcc corpus meum, il-

n

lius inf:unitam — libidin-m tue lanctiífimae

Ín

voluntati preponendo? .O Deus! quid ma-

&

Ug

gis obftupefcam? an meam in peccando im-

pudentiam, num vero tuam ín parcendo

Wig

atientiam ? O Superi! ergone in eam mi-

jun

f

fer dementiam prolabi potui, ur putridum

$

bunc truncum plus anima zeílimarem, pra

m

Chrifto diligerem, fummo Bono prepo-

nerem? ut amore hujus cadaveris Deum ir-.

Qu

ritarem, conícientiam lederem, prauom

ln i

perderem ? Ipfus totis artubus cohorreícos

n

dum, que feci, perpendo.

$

fs

O ccli! qua hzc vefania, immortilem

p

animam acerbiflimis purgatori: flamrmisad-

€0

enrum.

ell

dicere, ut huic putidze carni ad mom

as m

-

bene

t

-

Qu

"p HO g"

«

——

b

— Aufpetlio badageris in fepulchro. — a69

t'tto

bene fit! propter momentaneum ejus ob«

unof

lectamentum animam diabolo tradere aver-.

am ii

nali rogo cruciandam: velíaltem eam ater«

n& damnationis pericolo exponere, uctur«

j Ca]

pis illi voluptas .procuretür, cujus poftea

!t (

vel memini(fe puder !

Tpulas

Ah! tandem aliquando difcamus, quam

TCOTUm

horrenda, deteftabilis & abotminanda mali-

m:lmo

tiafit propter corpus peccare! peccare pro-

fcdii

pter hanc calvariam, propter hec offa; hanc

Soare

faniem, hoc tabum ..

L peccare .5. *a»24Q

)d

Deum infinite bonum in fe, erga nosinju-

riisinceffere!

Am, l

lliius 'apieniiffima & eequis-

Gf

fima precepta impudenti leviiate violare,

[uid nni.

& hoc propier putridum hunc truncum &

X lfd«

pugillum cinerist Enimvero ipfía. . etiam

ia

'

inferorum tormenta mitia nimis & exigua

4m f

funthu:c protervie pro meritis caftipanda,

ridum

. Sed peeüitet, o ragne membrorum pla-.

fmator Deus, penitet meimpudentia mez,

; Pïæ

prape

mee me infanie puder. Ah! quid feci,

m

dum ob brutumac inanem corporis guítura.

77[4[1':7!11

in re Deum meum deliqui; dum re fum-

mum Bonum meum propter has fordes of-

Tefc0

fendi! Ah!.fluite lacrime, prorumpite,

rulet

gemitus! urinam pra doloris. vehementia

s

cor mihimedium difrumperetur ! At fixum

e(t, nil amplius in leges puritaris commit-

entu

boe

tere, Execror, quidquid venerem olet,

l

quidquid caflitati etiam levitez adverfatur.

Prius

Ls

)

ap

cs

170

Adjumentum. FT.

Prius decidua colo fülmins corpus hoc ii

cineres redipant; potius illud in mille mor-

pu

tes; in millefrufta diffecandum dabo, quam

for

pofthac in re lubrica levi etiam noxe con-

j

fentiam. TuoDomine! ure igge S. Spiritus

TW

veues mofiros, ut íaltem" deinceps zii caffo

]

corpore feroiamus , €g amundo corde placeamus.

lm

I.. Secundus fru&us ex infpectione noftri

pot

cádaveris eruendus, eft f/udium cavuis edo-

0

:unóe. Adesdum ergo, quicunque nimio:

bul

tui ipfius amore excaecatus proprii corpo-

foli

ris idololatram sgis, huc ocyus propera

om

veti €9 vide/ (c) veri ad fepulchrum, vide

&b

cadaver, intuere hunc Jacum tmiferie, €7 lu-

Inc

tum fzcis. (d) Contemplare, quid tsndem

Vic

fit illa caro, quam adeo delicate habes, cui

o

tot commoda procuras, tot voluptates in-

dulges, a qua, quidquid afperum eft &

T

Manibus

moleftum; tam íludiofe arces.

fdi

prehende hanc calvariam , palpa heec offa,

lu

revolve hos cineres, infpice purulentam

n

hanc maffam. Edic jam, an non amentia

lan

eft hoc corpus amare, omnes «otius virae

liUg

làbores, curas & vigilias in id unum impen-

q

dere, ut huic foetido fordium facco ad bre-

»

ve tempus bene fit; ur habeát veftes, qui-

du

bus ornetur; cibos, quibus recreetur: de»

qu

licias, quibus oble&tetur; & interim ani-

db

ma

d

Inq[

Btat

,,,' (c) Josn. , v. 46f . (d) wPf. 39. v. 3.

«

—

Infpetlio cadaveris in fepulcbvo.

I7Í

hot i

m curam in poftremiä habere?* Án non

; fnor-

pudor eft, illam vermium eícam,illam bu-

Quim

fonum habitationem, carnem illam certe

t COI-

in cineres, faniem & fetorem abituram

;piwm

majori ftudio colere, quam deftinatam coe-

yi a

lis animam? An non crudelis impietas, &

(

impia crudelitss eft delicatioricibo, largiori

4

noldr

otu, prolixiori fomno, commodiori le.

j u

n

to, fübtiliori veítimento hoc tinearum pa-

nmio

bulum cum tanto fpiritus detrimento tam

orpo-

folicite faginare, ab eo procul averruncare

0ptth

omne genus affliclationis, ut funr jejunia,

abítinentie, cilicia, flapra; & interea im-

£

mortalem animam egratiis nudam, meritis

derm

Vacuam purgarorii flammis plures annos

$ qui

excruciandam addicere?

ss t

.. Quod Atheus, aut Epicureus, qui ani-

ii

me immortalitatem negant, hominisque

Ls

feliciratem in terrenis voluptatibus coníti-

: 0b

tuunt, quod, inquam, hi cuticulze fovendae

Jenum

unice ftudeant, indignum quidem eft, (ed

nenti

tamen, pofitis eorum principiis, adhuc mi«

Vite

tius ferendum. — At vero quod Chri(tianus,

i

qui (cit & credit, corrofo a vermibus cór-

pore folam animam e&ternum vel damnan-

u

dam vel beandam eífe; quod Religiofus;

jgi

; de

qui vi regularum continuam in rebus om-

[ ani-

nibus refrenationem quarere jubetur; quod,

n£

inquam, hi non raro tot anime merira, tot

gratie augtenta, & gloriee gradus vili- ac

moe

L

, d

a

Mu

1727

: 4djummtuml FL

di

;nö.m.entaneæ obleGtationi | pofthabeant ;

quod iíti amori proprio bellum. indicere

nl

horreant, hec enimvero

bt

í

' Qigna lacrimis

cacitas eft.-

Ti

d

.1V. O prodiga cceeleftium anima!. En

unica etiam gratia eft. pretium | Sanguinis

fii

üe

Chrifti; & radius quidam Divinitátis cens

tum mundis praponendus;. & tamen. ha.

Dy

Qu

rum aliquod millia furda aure contempfi(ti

propter rabidumn hoc corpus, Quilibet coe-

pir

leftis ploriae gradus in fe continet gaudium

&rernum ; & horüm tam longam. feriem

p

-

perdidifti proptér foetidum hoc ac puru.

W

lentum corpus. ' Minimus, quo fenfus co-

ab

hibes, aétus tanti res meriti eft, ut excel,

",

lentia füa füperet ipfam mortuorum extü-

ita

(f

fcitationem; & horum tam ingentem nu-

merum neglexifti propter execrabile hoc

f

QU

corpus. Si propter levem euftatus volup-

tatem inzflimabili thefauro fpoliatus fuif-

N

fes, quid ribi nünc animi foret? en! tot

f

coeleftium thefaurorum, tot felicium ater-

di

nitatum, tot infinitarum beatitudinum it-

D.

reparabilern jacturam feci(ti, quot propter

i

purridum hoc corpus tuum tui vincendi

T

Occafiones neglexifti, qaot gratias contemp-

i

Ü

fifli; quot glorie gradus perdidifti,

Ert hoc corpus tuum odiffe non poffis,

quo feviorem non babes hoftem ? age! cor-

liud for-

pus tuum odiffe non poflis ? vas i

«

N

dn[pe&io cadaveris n fépulcbro, | 17

dDnt;

:dium, illud- morborum feminariam, om-

ndicere

niumque miferiarum lacunam? tü odiffé

2criny

non poflis latronem illum, qui toties te pra«

tia fpoliavit ?:tyrannum illüm, qui te toties

La

daemoni mancipavit? parricidam illum, qui

rngni&is

fuis te blanditiis induxir, ut Chriftum Fra«

i Cil

irem- tuum. denuo. crücifigeres; ut Deum

n Dd

Patrem tüum tot vulneribus quot peccatis

cruentares? hünc latronem, t

mplil

yra*nnuvm,l &

bet (t«

parricidam odiffe non poffis?-

« O tervas tervas terra /. audi fevmouem Dos

udium

i

(erem

sini! (e) O homo, qui e terra frapilique

argilla fictus, ultimi tui finis oblitus, carni

( pun

abjectam fervitutem fervis! audi fermonem

Domini. Hec jubet exercitmum Deus: Sub

[ exco

ex(te

te evit appetitus ejus, «7 tu dominaberis illius,

(f) Audi monentem Chriftum : ^ /Vemo

m n

lje h

potefl. duobus . dominis. fevvire. ( g) "Nemo

efIe carnis (imul, & Numinis fervus poteft,

,volip

s f

Aut ergo corpus abnegandum, aut Chri-

ftus: aut amori proprio renuntiabdum, aut

en! It

divino: aut cupidirates deferende, aut

mate

Deus: aut mundi at coeli gaudia füntab-

um If

ropte

jicienda, Jam elice. Nam,'ut afferit'Tho-

mas a Kempis, 07 potes duo paudia baleve :

gcend

deleclavi b

D

*

ntetmp.

TE17 mundo,

857 poflea ïegnm cuim

Fþryïo. (b).

*

um

a

V UI':

| pOfEä

e lat

(

X m

L G GH d. 9.7.

id [of«

(g) Matth. 6. 9.24. . (h) Deimit. Chri

dium

fu L 1. 6 24.

L

, d

" at

ï*ï*'&' ;ggdli*?-

/

E

1

174

"À

r

lumentum Vl

.. V. Ultimo Judicii dierefürgemüs omnes,

lr

tefle Apoftolo dicente: /z mometto, 22 idu

oculi , i2 voviffima tuba; cauet enim tuba, q3

lin

moriui vefuvgent, (i).."Tunc quevis anima

dl

ad idem ipfüm corpus, quod in mundo

Tllg

incoluit, redibit. . Redibit anima damnata,

D

redibit beata: redibir anima Petri ad

la

corpus fuurp; redibit & anima Jude. Re-

ib,

dl

dibis etiam tu, o anima! ad hoc ipfüm cor-

pus tuum,; quod modo hic in tumulo fce-

&ir

da putredine tabefcere cernis. Edic:

(iter

U

inodo tunc illud habuifTe voles?

Heu! fi, quod Deus avertat, damnari te

&

contingat, ah! quibus tunc oculis tuum

j

corpus intueberis? quibus execrationibus

CO[)A

inillud inveheris ? O abominandum corpus,

üum

inquies, ob cujus amorem perpetuis jam

lnc

ignibus crucior! o deteflandg voluptates&

0a

iMlecebra , quas tibi conceffi, & qua eter-

WR

nis me cruciatibus manciparunt! tui illi

N

f

execrabiles oculi, tua lingua, tui pedes, tu&

manus a&ternum mihi exitium attuülerurnt,

Qu

O utinam hos durius habuiffem! utinam

&q

carnem ciliciis, flagellis, & jejuniis mace-

fili

raffem ! utinam afperiori cultü, victuque

Q

apperitum edomuiffem!: Haé anima tua, fi

Ut

damnata fuerit, tunc corpori dicet.

?tty

Contra vero o quo gaudio anima beata

pf

i fuum

€. g. S. Aloyfii, C?[imlri, Prancifc

p

corpus

; ()) 1. Corinïly,..:;l j- 7. 52

(

Jufpeflie sadaveris m fepulchro.

175

ofres,

. €efpusamplecterur! qua letitia füa mem-

m

bra exofculabitur ! quo jubilo füos ocujos,

li

n

tijay d

am & aures intuebirur ! o quo affectu

animi

diffu

j*

aviabitur illa cilicia& flagella, tort me-

muni

ritorum inítrumenta! quanta voluptate et-

d

iam tu perfunderis, dum illius temporis &

«ri d

. loci recordaberis, ubi cupiditates reprimen-

h, Re

0, corpori epre feciíti! Id unum tunc

I cote

-dolebis, quod animum nonacrius fregeris

jo ft

& in temeti

titeris.

píum non durior ac I'eve/rior ex-

« Q

VI. Fingamus, te piaculzribus Hainmiä

addictum in illa tormentorum abyílo jam

mnurt

j toon

jam excruciari, tibique a benigno Numine

jonibis

copiam fieri ad tumulum e purgatorio

'orpus

tuumque corpus redeundi: quaío, quid

tunc de illis tuis fenfuum illecebris fentires,

j m

ob quas tam horrenda modo in luftrali car-

(qtes

g u

cere tormenta füftinere cogzris? quod tunc

"r

judicium de vitz afperitate, de corporisaf-

fli&tatione, & apperitus coercitione feres?

dCSy tUt

ulerttt

quid de notis iliis amoris. proprii effugiis,

ütinant

& dictaminibus judicares, qvuibus nunc ille

fallaci. aftutia fuam nequitiam pallare; &

fnác«

ag

conícientie remorfus eludere folet? . Ah !

vere 105 ipfos decipimus per. inovdinatum aizo-

d mai J

vem , quem ad. cavuem . babemus. (k) . llud

ipfüm nuncergo fac, quod tunc feciífe

; i

[uum

optaá-

zorpi

(I) 'j?;. ajKemp. ]. I. c.124,,.

d

176

t

oprabis & ornififfe dolebis; eodem nitic ri-

8

hi

g&ore corpus tuüm haþe,lquo illud tune

habviffe voles.

p

1. Proin determina; an corpori tuo nil

$]

ex fuperfluo cibo; potu & fomno fit de-

fi

cerpendum? Quidoleum flamme ad)icimus £

1

i

(Hieronymi fententia eft ) quid ardenti cor-

pulculo fomenta ignium. mimfivamus ? (V). 2.

if

Dein certi quid ftatue circa ufum cilicii &

/'T

flagelli; circà jejunia & abftinentias; fimi-

lesque excruciando corpori inventas pra-

xes, Quid frontem in rügas contrahis?

C

plus horroris ineff nomini; quam rei. Si

unquam alias, nünc certe generofum té

volo; nam uti nobis fponfor eft Tertullia-

nus; (m) z quautum qon peperceris tibi i&

(

tantum tibi Deus, crede , parcet. 3. Denit

N

que ftude refroenandis continuo fenfibus iü

tim

IN

rebus etiam minimis; precipue in afpicienz

dis rebus cüriofis; in eudiendis novis;odo«

V

tr4

randis aroratibus; guftandis dulciariis, pro:

ferendis dictis ingeniofis & his fimilibus:

À

m

Tantim enim proficies; ait Th: a Kempis l

1. c. 35. Quàntum tili ipfi eimintulevis. Neé

I

ter

parva ves ef],: Do&tore imellifiuo ; eram ii

7nimimis fe vincere.

Itaque hac in re; quid

Mu

Con

facere deinceps; quid fq*ger*e velis, '1pe

—

tim

ïüm

FORAMEAEAC. UE

de Penit. c—.*le;

T

— Q

dnfpelio cadaverit óm fepulchro.

177

nitc r

tim & effica.iter propone. — Eja! deffruatur

ad ub

Doc covpus , peccati, Q9 ultra . nom fevviamus

peccoto. (n) — Age! generofos in aufus cum

tio ii

S. Bernardo; pias in iras exardefce.

Ex-

) firi

furzat Deus, peveat cavo, cadat &g. coutevatuy

zuimicus bomoy contemptor. Dei, amator . fui,

I']in'mw!

Reus efl inor-

Áenti

amicus mundi, fervus duboli.

/

[

fi; crucifiparur, ut fic anime felix exi-

1

i

!

..'

j

l

a&

tus procuretur.

5 ümi'-

ARTICULUS I

is p

ntrahis?

Cadaver in Jepulchro docet . wos. folum

9) d

ceelefia appetere,

ofum V

eulie

l. uamdiu in hàc terra degïmus,ïmmä—

ni celeftium nawfea laboramus:

iji; à

quidquid carnem non favit, defipit. Ve-

Dente

rum tollendo etiam huic benae mortis ob-

(ibus 1

aculo efficax pariter adjumenium erit at-

;(Picïen:

tenta contemplatio cadaveris in tumulopu-

ds, 00

ris p*

trefcentis. Narrat P. Segneri paneg. t.de

ib

"

Anpelo Cuftode; Monachum qucmdam e

iff)

monafterio profupum ab Angelo Cuttode

:mpls $

Ípectabili forma eidem appare;te in via in-

if N

terceptum;e fuga re:ractum,&ad proximum

ia

caemeterium . perductum fuiffe; ubi eum

j 'ql,"

comes Angelus fepulchrum ingredi, locu:

H

dpet

o

um

äïum aperire,

&

on in

.ö-.ïi-nclulä'u-r'n illic fceler

—

*

Mi

diie

.

" hec t

EU.

178

V"Mdyumentum PJ

tueri juffit. Ingreffus eft, aperuit , vidit;

hi

& ecce! trifti fpectaculo atronitus, fuam

ex

inconítantiam damnavit; moxque in.coe-

du

nobium regre(lus, ibi poenitentem vitaat

leta morte coronavit.

tio

Religiofus ite ex infpe&o cadavere fan«

tl

&lioris vitee principia haufit, & fübito mus

Il

tata in melius mente alia fentire, alia affe-

fren

&tare didicit. Qu prius eftimabat, nunc

pto

contemnebat: qua antea defiderabat, nunc

pat

refpuebat: queque prius horrebat , nuünc

put

ambiebat. En! quam potenter cceleítia ap-

W

lol

petere nos doceat infpe&tum cadaver; id

quod amplius ab inductione clarefcet.

II. Anima, quamdiu inter vivos degit;

ij

variis ideis & falíis opinionibus decipitur;

Tlef

variisque finiftris affectibus in divería rapi-

j

tur.

At vero poít morrem o quam alid

t

tunc fenfa, quam diveríos affectus induet;

&

precipue dum exanime corpus füum con-

t

templabitur in iepulchro! nam primo ubi

if

nunc funt voluptates ille, (ingemifcet ad-

hi

ftans cadaveri anima) quibus per vitae cur-

p

Ííum tam avide inhiabam ? ubi 1illa libertas

lt

& otii dulcedo ? ubi lufus & joci? ubi de-

L

nique delectatio omnis in peccato quafita?

tranfierunt omnia.

uid ex eis modo fu-

de

pereft? ah! fola füpereít Dei offenfi memo-

lii

ria, dolor, remorfus, judicium & pena.

P

En, o anima! h&c merces eít, quam fal-

fl

lax

—

M

Jufpe&fio cadaveris in fepulchvo.

179

, t

lex in promiffis demon füis fervis demum

; f

exfolvit, dignum mundi famulis flipen-

In-«e

dium.

| vitit

Contf* vero o quam diverfa cum (uis Fà-

tione apit Deus! In memoriam revoca pau-

uf ts

cula illa bona, quz in vita egifti; recorda-

[to Ts

re ilas tui ipfius vi&torias, fenfüuumque re-

».l'la QHE*

frenationes; cogiralabores & perfecutiones

m

pro Deiploria & proxitn: falute exantlatos;

j, Düft

perpende dolores Dei «more in illo morbo

, "i

patientet toleratos; paucuüm, exguum

eü'la' Qp

eft. Sed ex pauculo hoc, fatere, an non

j

folatiom hauria: maximum?

syer; !

æeïa

rererierunt omnia, preterierünr pau.

dià, illecebre virze ;üe commoca. — Prate-

; d

cipiturs

rierunt etiam afflictiones, panitentig , je-

junia, dolores.

Ex ilis non reítat, nifi

i i

remordens confcie;tiam ftimulas ; folum

qadud

ex hisal'iquod folatium fupereft, Si tevir-

i COU:

tuti fedulo impendiffes, fi femper animi

inotibus ripide imperaffes, omnis modo

jimo

jlcet 1

labor Gnitüs foret, ac fola nunc corona,

premium & olorià te maneret; cum econe

g a

libertul

trario ex mollioris vitae deliciis non nifi in-

fanda purgatorii fupplicia toleranda reitenr.

ubi d*

yelit

Ain'; teipfum compello, an nunc pau-

es, nil fenfibus nepaíffe, omrisque corpo-

odol!

memu

ri indulüffe? an nunc doles, te aliquoties

generofius viciffe? an nunc panitet, con«

i laboraffe, mul-

T fä("

unenrer pro falute proxim

E

xta

li |

-

180

Adiumeintum PT.

0i

ta pro Deo tolera(fe, unice virtuti inbübuïsi

fe! Edic! fi curiofitatem in oculis, levi«

m

f

tatem in moribus, procaciam in verbis;

amorem proprium in victus ratione fomno-

mïu

iif

que conftanter refrenaffes, an non fummi

id tibi folatii nunc matería foret? Nempe

D0n

veriffimum eft illud Thome a Kempis: (0)

Ápi

Gaudebis [emper ve[peve, fi diem expendasfru-

quih

Iem

&uof;.

Gaudebis fíub vitze finem, fi eam

li.

bene ate transactam cogitaveris, — Quis er«

go mentis ítupor te fafcinat, quo minus

Ihüp

bur

jam nunc agas, quod tunc egiffe oprabis

sgere autem haud amplius poteris? quid

j

tini

obeít, quo minus idem jam nunc fentiasde

rebus caeleítibus, quod re fepulchrum, in-

huc

T

fpectumque cadaver fentire docebit? Pro«

pofita fingularia concipe, ne.& tu aliquan-

difa

Qd

do excamare coparis cum illo damnato 2

KEbeu / uno momento licuit ; 4

(bn

;tod ompnis eetev-

hW

mitas negabit..

Hl. Secun

do. O quam levi negofio (ge:

mi

mere perger adítans cadaverianima) ad ma-

gnam fanctitatem, virtutisque perfectio«

0pi

nem eluctari potuiffem! gratiam, tempus;

fidh

occafionem habui ; modo voluiffem, potuis-

&t

fem, facilique impendio potuiffem. Ad

ten

perfectiorem vivendi normam impelli me

Te

fenferam; etiam propofitum conceperam.

mer

bed

diibnd

enzcudi

R

(0) | T/z.f'a Kemgu' [ IcZBa

EE

Infpehio cadaveris in fepulcbvo.

18t

aliore

O quories dixi: 7olo fteri farihus, & qui-

iS ) kVi*'

dem maguus [anclus , idque cito jam nuuc [fa-

Quin imo perfectionis tra-

VerDis

tim incipiendo.

(omno

mitem jam jam ingreffus fueram, — Ah! re-

minifcor dierum illorum, menfium & an-

[ümm

Nenpe

norum, quibus nihil mihi preter Deum

npis-t)

fapiebat: recordor coleftium deliciarum,

quibus mens olim inundabat, O quam be-

ndujie

[an

ne mihi runc erat; quam fuave jugum Chri-

ijis er*

fti, quam leve pondus! optime cceperam;

y mints

magnis paffibus v.rtutis ftadium decurre-

bam. Ah!quis progredienti compedes in-

optabis

g gii

jecit? o infelix remora, que currentem de-

tinuit! non nifi levi victoria, modico ads

ontistt

li, ]l

huc tempore, brevi conítantia opus fuiflet;

& triumphaflem,perfectionis culmen afcen-

? pro«

At

diffem, bravium comprehendiffem.,

hquin.

modo (o execrandum amorem proprium !)

nnato «

ij )d*

ób nugas, ob inanem voluptatulam, ob ni-

hil tam feliciter coeptum virtutis edificium

mifere everfum jacet.

tio (I*

Si me ibi illa occafione viciffim, fi illud

ydme

opus bonum exercuiffem, ab illo peccato

(e(lige

fiabftinuiffem, fi illi illuftrationi obfecun-

daffem, o mi Deus! ad magnam fanétita-

otüs

tem perveniflem,

Ita eft: illas iogenti fe-

M

rie gratias obtinuiffem, & demum fubli-

j

jm

jerdith

mem illum glorie& gradum conícendiffem.

Sed nunc, ah dolor! irrepabili damno ho-

p/

rum omnium jacturam feci; illam feriem

M 5

gra-

E

—

-

182

Adiumexz'tm?z' FI

bi

gratiárum, illum glorie gradumimprudens

perdidi, & (o fluite lacrimze!) p

*

»

VT

vem commodira:em pcrdidi.

ropter le-

Tur

Prolapfüs fum in abyffum teporis, plu-

do

riumque defcctuum & peccatorum. Ablara

fil

fos

efta me de(tinata mihi gratia, nec nori cor-

refpondens illi g'oria, alterique data me-

lo

0f

ftte

liori me.. Ecce! nunc ille focius olim mevs,

ille, ille nunc amictus fu get praeparata mihi

&00

hbo

grati& íflola; ille nunc redimirus g«udet

decrera mihi glorize coropa. O infelix mo-

A

mentum , quo illi inftin&tui reftii! oicfau-

&t

ftam diem, qua illam virtetis exercendee

p

opportunitatem neplexi! Quis mibi tvibuat,

Qu

In.

ut [im juxta. menfes priflinos/ (p) O i vi«

tam denuo aufpicari ceretur, quam fanctius

Tim

l

viverem! fiilla occafiones, ha gratia re-

dirent, o quam ferventius his cooperarer,

ml

f

quam avidius illas arriperem! fic fentiet

po(ít mortem adítans fuo cadaveri anima,

Nempe ira (apere rumuli conremplatio do-

l

y

cet, Sed pergamus, &;, quid ulrerius ge-

mat corpus in fepulchro contemplans ani-

Qu

bü

ma, attenti qufculremus, ut etiam nos ex

infpecto cadavere nan nifi divina fapere

Q

difcamus.

IV. Trrtio. O Domine! (dicet) recordor

(e

ceurarum , laborum; & miícriarum, ex qui-

l&

(0

-

bu?

T-

p

Q ul 29. v.a.

N-

ho

Jnfpg&ig cadavevis. iu þþulcbwr): 1$5

)ndeny

bus vit meze tela trifti nexu contexta fuit.

ptle

Si vel vigefimam illarum miferiarum, labo-

rum, & curarum partem; quas carni, mun-

ïS, plll'

do, & vanitati impendi, anime, Deo.

Ablui

faluti confecraffem, magnus modo f:nctus

of Q

forem. Atnunc, o infanum me! plus la-

boravi pro coeno, quam pro calo: pl«s alii

Ata m

m mb

fecerunt, ur fe damnarent, quam cgerim

ego, ut me falvarem. Omnibus curis meis,

j2 ml

laboribus & vigiliis tum ob defectum bo-

patcet

n intentionis, tum ob immixtos operibus

ix mo:

Q.l':!.fau-

etiam bonis defe&tus, nil nifi purgarorium

auxi

Ah! quid feci! dum omnia alia egi;

t

quam quze agere debuiflem ! dum rot annis

iil

TE

in mundo vixi, quin nnquam ferio cogita-

rim, quem ob finem a Deo in mundo' £ol-

inálits

locatus fuerim.

O fi durante vira morrem

j m

mihi in confiliarium elegiffzm, quam ían-

erate

(ontil

£tius vixiffem! fi eam in occurrente quovis

dubio confuluiffem, fi ex ejus. refponfo vi-

anirtà

3"0 d()e

ram inítituiffem, quam prudenrius egiffem!

Vah! execrandum amorem proprium,

i p

y tf

quem femper & ubique in confilium adhi-

bui; e cujus fententia mores viramque

yos &

compofui! .... Hecerunt fenfa & affe-

at

&us animz füum cadaver in fepulchro con-

coratt

templantis: ita ratiocinari infpectum fce-

leron docet. . Ex his optatum ut fructum

ay qlïl

bof

colligas, fequentia duo documenta prz-

primis nora, -

V.

M4

P

184

jdfjummiuni F.

A. Docummzüm I. In omnibus morteiii

eni

j

conífule; mulra ages, multa cavebis, quae

tunc egiffe, qu.eque caviffe gaudebis. Mors

fen

enim eít optima morum magiílra, & re-

etiffima vite regula. Hanc ergo quovis in

0bi

negotio fedulus confule,

n

juando agetur

de virz flatu. deligendo, de'quodam mu-

dici

nere ambiendo, de eontractu ineundo, de

féj

hoc vel 'llo agendo, aut omittendo, prius

pe«

Tei

mortis fententiam exquire; int-rroga temet

ip/um : quid circa bec (ub vite exitum fe-

jus

ciffe optavero? .... Ad has & fimiles alias

du

quzftioses, tefte Apoftolo, ;pf; in zobismet

f

vo]

ipfis vejpon[um mortis babenus. (q) . Queere

igitur ex illa: (üadesne o mors, ut in hac

£un

d

j

vivendi norma, inter hac pericula, in hoc

tepore pergam, neglecto, ad quem Deus

«

impellit, fecuriori & perfectiori vita ftatu?

dv

fuadesne hoc in coníortio, hac in confue-

hs

tudine, in hac domo, in hoc peccaro üt

i

perüftam? ut tot horas dem otio, lufüi,

ln

Íomno, ambülationi, commoditati , vani-

t

tati? ut totam vitam immolem vaniífimis

(l

19

curis & negotiis? füadesneo mors, ut huic

tentationi confentiam, huic cupiditati veli-

d

1cem, hanc illuftrationem negligam? fua-

h

desne?.... Sic ejus confibum require;

mum

&, quod refpondebir exequere ; veriffi

enim

fio

-

l

9) 2. Cor, 1. v. 9.

d

V Infpeäz"a;ïaäzve?is in fépuluchvo. 185

hortem

enim eft illud Eccli. 41. Q tor; / lzanum;q/!

gudicium tuum.

Q

, Mon

Documentum V.. Jam. nunc eadem 'ipfa

& m

fenfa, & effe&tus indue, quos anima pot

joviin

obitum fovebit: idem nunc zftima, fenti,

ama, quod poft mortem: identidem ad ju-

m m

dicium, quod in morte de qualibet re fe-

res, attende. Jam quidem hoc vel illud

de; de

prius

peccatum tibi viderur leve, motionis illius

refrenatio impolffibilis, confüetudinis hu-

| temet

um fe

jus extirpatio difficilis, fan&tior vivendimo-

dus intolerabilis: At o quam aliud in morte

les ts

tolimd

fenties! quam tunc fctebir omnis feculi

ts

voluptas! quam fuave videbitur virtutis ju-

i ls

um: quam facilis eviratio peccati!- o ut

j hoc

depiorabis tunc, re adeo futili, dictamine

| Deus

adeo inani abítraQtum te a virtutis tramite,

devium aberraffe! o ut tunc execraberis il-

at

las fenfuum illecebras, commoda, & frau«

conii

ao !t

dulentas amoris proprii technas, quibus te

inefcari permififti. — Jeu me^ exclamabat

» hl[ü:h

| j Val

moribundus ille (apud P,Lochner) beume ?

cuvr vebus adeo futilibus a. fantliore vivendi

iif

gorma, ad quam «vocavi me advertebam, ab-

j hii

duei paffus finn ? jam timeo terrificum illud ;

j velh

"bocavi, Q9 venui[li: videbo im iutevitu tuo.

^

1? f

Hc ille. Cive; neidem etiamtu aliquando.

equim

. Demum fequentia axiomata mortis fi

fimufi

non tumnulo, íalrem animo alte infcribe,

enim

P sst

;, Nil age, vel omitte, quod in morteegiíle,

$

ve

^

Adjummtum L. |

vel omififfe dolebis: nil in: animo retine,

p

quod morientem angere poffit. ». Quod-

T$

i

libet opus perape, .quafi forer ultimum vi-

12, & quafi illo finito ftatim effes a divino

10)

Judice ex. hac vira ad füpremum tribunal

"

evocandus ad reddendam de illo rationem,

ii

Confeffionem quamlibet, facram Commu-

pai

'nionem, orationem adeo ferventer perage,

qüd

ac fi effet-ultima. vits.

lu omui epere tuo

dic tibi ipfi: [l imodo moriturus effes, au, eg

s

quomodo faceves iffud? (r) Sic vive, quafi in

horas moriturus.

Sempev. ante eculos. tuoy

vev[etur ultimus .dies.

Cum . diluculo furvexe-

L

vis, ad vefperum te ambigas percenturum &9,

cum in le&ulum ad. quie[cendum. membra . tua

li

qofuevis , noli coufideve de lucis, adventu. (s)

VMerbo : Sic vive, quaft Dominus bodie veu-

fuvu$[üit; & mom timebis, cum venevit. (t)

Hec tria monita fi in praxin deduxeris, fi

ex infpecto cadavere carnis delicias fugere,

& folum 'coeleftia appetere didiceris,bonam

&«

placidamq

ue tibi mortem certus augur

promitto.

W

lllumina mentem mearm, divine Spiritus,

à

ut difpulía omni caligine, idem , quod aní-

D

ma poft mortem, jam nunc judicem , &

n

appe-

d

N

(r) $. Berhard; in fpäc. Mänach. (s) S. Ba-

d

filius inflru&. ad filium fpiritualem. (t) 5.

j

'4ug. Serm, 265.

—

Exequie [pivituales esc

187

- fetint

apperam

Infunde cordi meo tua dulcedi-

Quod

nis promulfidem , ut concepta rerum ter-

um i

i divint

reftrium naufea, & carnis odio jnceníus,

noxia corporis blandimenra fugiendo, (oa-

wibund

lum cceleítia defiderem. . Da, ut conftanti

at100c

niiu illuc animi tendanr vota, ubi vera fünt

v

gaudia; ac omne iliud mihi deüplat qmd-

o 1.

quid Deum non fapit.

yi

(if f/

od ao Q eotoe i u Qpe o natie d Qp ao

quin

hr du

ADJUMENTUM VII

funes

Exequiee [pirituales, [eu medita-

/ra dl

tio Rituun Ecclefiaficorum buma-

ff

(j

tionem. autecedentum &

jp eul

"i J)

Jubfequeutium,

QU

j

rofe&o nulla in fchola potentius, nulla

Qs

P

e cathedra facundius mundi vaniratem

)

bontt

eonfurat magiítra Mors, qvam e fandapila

pl

& in fepulchro; ibi eniin exefa labra, cor-

yotz genze, extincti ocnli, depaftee aures,

)ltllllS)

abfumptæ nares, totum denique faetidae fa.

y dti

niei innataps corpus elingui f.cundia divi-

ffi;

tias fpernere, honores negligere, delicias

averfari, codeflia sppetere; verbo: bene

a*

yivere fan&eque mori omni Tulliodi(ertius

docenr.

W

Ibi mortuales inter umbras ad o-

(*

culum patet; humanz porentis faftum, de-

, T*

licias

P d

i

133

Adyuemum — JH -

ts

liciarum divitiarumque luxum magnee illi

ftatuae haud abfimilem effe; quam Nabu«

Va

|CIU

chodonofor per fomnium unius lapilli alli-

fione in pulverem: comminutam vidit ; cum

ani

1l5

fimili fato etiam terreftris felicitas lapidi fe-

ulchrali allifa momeénto citiusin cineres

E

hd

abeat, a pulvere folofaetore diverfos. Ut

p:oinde nemo facile inficias iverit, contem-

H

fanit

lationem cadaveris in loculo & fepulchro

inordinar« jlli divitiarum, honorum & de-

tibit

liciarum axpetentig fortiter refrenande, ac

vef

fupgande coeleít

fün

Vium naufeg potens reme-

dium effe.

hus

Nihilominus tamen huic bonz mortisob.

u)

ftaculo animis radicitus evellendo non pa-

fmg

rum conferent exequie fpirituales , feu me-

LE

ditatio illorum rituum, qui ex Ecclefie pre-

CIpla

biler

fcripto humarionem noltram comitari ío-

lent.

Quanto ea res felici obtinendo ago-

NU

ni adjumento fit, expertus eft Carolus hoc

t

nomine quintus.

Is poftquam voluntaria

fl

Ine

sbdicatione fuis fe regnis exfpoliaverat, ne

fcilicet mors inveniret , quod invito rape-

iro

ret; in facra illa, in quam fe abdiderat, ere-

ïml!

mo fibi vivo etiamnum vivus parentavit ;

Tij

fibienim perfuaferat non magis porens quam

pius Cefar, optimum, quo beatum fibi e

vita difceffüm procuraret, medium fore, fi

roprii funeris exequias anticipato luctuip-

a ri-

A

fus Quceret, ac Ecclefiaflicos fepultur

tus

Exequie jþiritualä;', egc.

T

"t il

tus practice meditaretur. . Quippe ex pre-

N

via hac exequiarum anticipatione & parern-

]i al

tationis confideratione catholicus Princeps

t cum

animam pre corpore, codeítia pre terre-

jdi fe

nis, juftorum morrem prae Cefarum vita

qinere

squiore confilio am

mare didicit.

plius, QUip unice æüi-v

x U

SOREI-

Hunc igitur chriítiani orbis Heroem imi-

ylcht

taturus, eriam tu fpirituales pariter exequias

A de-

tibimet ipfi adorna proprius pollinctor &

AE

vefpillo, ipfusque tibi vivo ante funus juíta

j MV

funebria folve: illa fcilicert adjun&ta, 1. quee

bumationem pracedere , 2. queeque eandem

ytis o

fub[equi folent, attente meditando, & ex

on pi

fipgulis aliquid fiuctus decerpendo. Nam

2U fT«

varia füppeditabunt & (anctioris vitee prin-

æpïæ—

cipia & bonea mortis adminicula , que fta-

biliendis proxime dictis & firmandis, qu&é

m o

lo ag

conceperas, propof(itis, uti & fügando re-

fpectui humano plurimum fervient.

Nec

jus

lontat

faftidio fit , data jam documenra denuo in

memoriam breviter revocari; hzec enim ad-

j I

[

monitionum, quas magis inculca:as cupi-

mus , iterata repetitio afcefeos Magiílris

j ele

yat;

non minus æüimata? quam frequens eft.

; quit)

ARIICULUSL.

yibi t

Ritus. [epulturam: atitecedentes

for

d 'P*

^wonfidera varia tuae parenrationis & ex-

C

jc t

X equiarum adjuncdta, qu& fepulturam

uj

ahtes

^

190

Adjumen.tum F Il.

antecedere folenr. , A;Uditä cmfümtä ef-

gf

,

ferendo funeri hora compulfantur campa-

pt' u

na, conveniunt amici, confluunt vicini,

lt

Sodalitia quoque & Clerici upa cum Cruce

& u

1

nigrisque vexillis, tedis ac cereis ad defun-

Vitit

éti domutn accedunr,/— Solantur confangui-

AK

neos & affines , àquam luftralem feretro à-

(ucem

fpergunt, triftique filentio moarorern fal-

dlder

tem fimulant; illi vero, quiarctiori cogna-

lm «

tionis, aut amicitid nexu mortuo àd(tricti

tcite

vixerant, fufis etiam lacrimis pàrentant.

i

Verüfn quid tibi proderunt fteriles *

qin

cireumftantium laerime pemitusque? O

tione

q»àm melius effet propriis nünc. lacrimis

Vinbi

peccata delere, quam alienis lupenda relin«

Coltci

quere? — Quod tibi tunc folaium aff.ret;

il «

u

fole erunt Sodslitates, quarum albo nomen

jtec:

tuutn infcribi curaftis fi tamen Sodalis ^on

ts

foclum nomen inani pietate pefferis, fed of-

iyo)

ficium etiam partesque expleveris.

Vide

It

ergo, cuinam Sodalitio (an non etiam illi,

latr

quod de bona morte nomen habet) annu-

d

merari velis; aut; fi Jam alicui adfcriptus

lt

eS$; examina, quomodo prafcriptas preci«

Q

pue Marianis Clientibus regulas obferves.

o

.AL. Tandem d:ftributis cereis & circume

ftid

ardentibus tedis Sacerdos cum affiftentibus

L

Clericis voce lugubri przit Pfalmum: Ze

profundis &c.. cui fübjungit orationem: Su-

incq

Jcipe Domine auimam famuli tui V.. quam de

erga-

Q

V

2

Exequie fl;z'rituales, e7c.

191

ia ef.

evgaftulo bujus feeculivocare dignatus es;. €9 evi-

m

je eam de loco peuarum , ut quietis ac. lucis e-

VICI,

teriig beatitudine pevlruatuv , Q9 intev San&los

Cro«

€7' ele&los tuos in ve[urvettiouis glovia vefufcita-

defur.

vi mereatuy pey Chviffum Dominuin no[flvuin.

fipti

Age anima! finge, te ex putrpátorio re-

fetro d

ucem piis his Ecclefiz ritibus praefentem

em fi.

affiftere, omriem hunc fünebretm appara-

copnt.

tum coram intueri, fufasque pro te preces

dtrid

audire. Quis tunc tibi fenfüs erit? Ah uti-

il

nam! ingemiíces, utinam ipfa epo, quam-

[

diu lucis ufüra fuppetebat, previa expia-

y 0

tione animi noxas deleviffem ; tnihique di-

lrimi

vinum Judicem ánticipato lytro provide

juelt

conciliaffem! o quam con(ültius egiffem!

af

illas enim, qua pro defuncto funduntur,

pomet

preces non raro Deus vel non exaudit, vel

[ig :0fi

aliis in luftrico carcere detentis animabus

fedol-

ápplicat; ea, pro qua offeruntur, anirna fi-

Vidi

ne ullo levamine 1n illis ultricibus lammis

tamdiu reli&a, donec ultimum quadrantem

) anni

diving Tuftitia exfolverit.

Tiptus

Itaque zoli confidere, motet afceta nofler,

pl'æCl'

(a) noli coufideve fuper amicos &g proximos; ..

s

( melius efd enim munc tempiflive provideve,

itcute

quam fapev aliorum auxilio pof? movtem [peva-

ve.

Jam ;nunc; ftatim hodie adhuc,

ontibi

!

'

incipe per frequentes intenfosque pe

rfecti

n/ M

dolo-

j

| ;a) De imz;tat; Chrifli l 1. c. 13.3.- |

"gt

s

192

"djumentum. Il

Ste

doloris a&tus, per obtentas Induïgentïaïä,

»er voluntarias vit& afperitates , perappe-

füric

titus fenfuumque refrenationes aliaque vir-

gin

totum , pracipue mifericordiae opera rea-

aT

|

tum poen

& fi non penitus delere, falrem ita

imminuere ,

ut tibi vel nihil vel parum in

pup

CORl

altero mundo folvendum refítet.

lII Interea funebris pompa intet d

i

egana

tig i

efimi

Quen

tatos alternis vocibus pfalmi quinqua

verficulos meftum progreditur. Effertur

Oculo

Quat

ex illo tuo cubiculo, ex illa tua domo, ubi

toties eheu! ut carnis geniolitares, corpo»

heüt,

orem Deum offendi(ti; effertur,

flate

ris plasmat

inquam, ca

daver tuum, illuc non amplius

DT

ffertur perillasfcalas, atrium;

Vero

rediturum: e

*

es lerhali noxa onu«

& portam: quas toti

Wingi

ftus fübii(ti; in

deque exportatur ad tumu-

il

lum, interdi

&o ei in perpetuum reditu.

Yalb

llli tuse chare

fupelle&ili, illis tuis bonis

ho

thefaurisque cum tan

to anime derrimento

Wi

corrafis eeternum mo

do vale dicendum eft.

bomini pacem baben-

O triftem feparationem

; in [ubflantüis fi

u

1

i5/ (b).

l

lo fubfe

quens funus animá

f

uo tunc ocu

P

n

hec omnia intue

bi

tur? quomodo tunc do-

f

fuiffe defiderabit? quo a-

Qui

ini füge verfatam.

nimi af&

ectu hec fu

abonadeferet? quomos

g!'te,

do tunc

de illis difpofuiffe optibit? .. .. -

Sié

A-N

P. a

fui]

&lg

W(b) | Eccl;'. 41'0 li

Exequie. [pivitualer, egc.

193

Eüüä$

Sic érgo nunc domi tuz te gere, prout

"

appe

tunc ge

fliffeté voles; eunded jam nuncer-

c W

ga res terrenas affectum indue,

quo tunc

(3U

anima in illas feretur.

em ità

- ]V. At pergaimus, elátümque domo co

r-

ürm 1

pus per plateas ad ceemeterium vel templum

comitemur. Er ecce! nova lugendi mate-

ecte

ries in via occurrit. ma(tem' agmen infe-

;efimi

quenti animae, dum trifti objectu ei (ub

ertut

oculos cadunt illa loca & per/óne, ubi, &

y ubl

quarum amore toties Numen. füpremum

lefit: En!(rorvum muens exclamabit) en! ibi

u

fertufy

ftatexecrabilisilla domus, ibi eft dercftabilis

illa occafio, qu& olim tor peceatorum, nunc

mphw

iriuty

vero tot cruciaruum infelix-caufa exritit. O

0nü«

urinam illam (ocietatem fogiffem! — utinam

u-

illam perfonam nunquam ocülo, minus

edit)

verbo dignata fuiffen! — Fa erpo, fi fapis,

bont

nunc omitte, que tunc feciffe dolebis; eà-

meu

que nunc cautus nge,A quae tunc: vitaffe

2

m eü;

gaudebis: fimulque

iþükü

V. Obferva, quid homines, p

recipue fl-

li; qui longo ordine tuas exequias cohone-

nimá

ftant, tuumque corpus ad fepulchirum ge-

mina ferie ultimi honoris ergo comitantur,

cde

yo &

quid, inquam, hi de te nunc fentiant, co-

omo

gitentve? Quemdiu vixeras, idearidem

DO

& ore & mente volvebas fámofüm illud:

quid diceut bomines ? vaniffimum hoc terri-

La

culamenwm ;i—bi idolum erat; cui tóti

esfos

difra.

e

» d

194

Adumentum. F L. "

Tglg;if;'agum curvaíti genu;. Age ergo, vi-

pit

fü&t

deamus modo, quid de re poít morremdi-

«ant homines; quid in.te nunc &fiiment;

Qu

L07

culpentve?

*

Itaque:propi

us ad cdmï:aniem funus tur-

fs

hon

bam accede,. & fufpenía'aure, quid inrer

fe muffitenr , aufculta. .. Age, quid.jam di-

fj |

tl

cunt de te homines? dicunt, te quidem

uiífe egregie doctum; fed parum humilem:

ul

tinti

valde eloquentem, fed nimis. mordacem:

blande modeítum, íed proprii judicii. ni-

([90;

3nium tenacem ; denique.tam tibi benignum

Vesq

te, quam aliis rigidum exttiff. . Dicunt,

fis.

te fuifIe. divitem, avarum, munerum,cupi-

dum, perfonarum acceptatoreo:, honorum

ürdc

& dignitatum aucupem ; re(pectus humani

Quià

3mancipium, hominem fordide parcum, fui

QO

Apfius rerumque fuarum ftolidum zeftima-

f«

.torem.

Dicunt, te fu ffe . laudis .avidum,

!t

T

laboris.oforem, commoditaiis ftudiofum,

merendarum amaniem, ab dominis férvum,

ïsqw

fen

nemini denique, nifi fibi amicum..

- Quod modo. homines in te fufpiciunt,

pa

Q

non funt dores nature, quibus pree aliis lu-

xifti; non fcienria, qua fupra alios eminui-

NU

fti: non ho»orifi. a officia, ad quae promo-

ili

tus fuifti: non denique laudes & plaufus,

hd.

quos per vite corfíüm tuli(ti.

nj

te.nunc.:zeftimant homines non folum boni;

&

eft,

«

at

fgigi'etiam tepidi malique; fola. virtus

":

pie-

f

n

Exequie [pmitualets 85'0

195

0 V

pietasque. . Nunc neio te laudat, quod

endi-

fueris dives, nobilis, aut doctus; bene vero

inieat )

quod fueris obediens, humilis, patiens, ora-

t:oni fuique ipfiusaffl &arionideditus.Nemo

18 (üt*

te eeitimát; quod vitam placide transegerisz

| jntet

honoribus & commodis abundaveris: pri

im (l

ma ubique fübíellia tenueris; fed quod

jiden

multa pro Deo egeris, tulerisque: quod.

milem:

mulrum faboraris: corpus caíligaris: pa«s

|icem:

tientia excellueris, largasque eleemofynas

di n

érogaris; quod. varias perfzcutiones,.gra-

ignum

Vesque contemptiones forti animo pertules

ris.

)iauy

Hxc modo landis materia fünt.

?

Henricos, Ferdihandos, Ludovicos, Edus

norum

&rdos & Leopoldos modo veneramur,non

5

umáti

uià Principes, fed quia fün&i.fuerunt.

À

m i

Antonii, KHilarionis, FKrancifci emortui$.

(tim

pedibus a Ducibus etiam & Dynaftis certa-:

jidut)

tim ofculafigebantur. Velipfi piorum hos

Bofüm

minum cenrones intercinelia numerantur;

aVl

isque cultus pauperibus eorum exuviis de-

fertur, qui vix Regibus Caefaribusque ims

jciun;

penditur. Cum aliorum cadavera putri

foore omnibus horrerem; metuim nau-

iis lu-

ninu

fearnque incutianr,.horum corpora occulto

'orno«

illicio cun&tis reverentiam, gaudium, fpem,

aufüfæ

fiduciamque. infpirant. Ea nempe virtuti

magnetica ine(t vis, ut, quae viva non rare

gd Vi[l

-

boni,

conremptui. fuit, pofthuma d:in ferrea

eriam corda in fui admirationem & venes

| eib

tationem rapiat,

Pieo

N2

Quaü«

L

» d

196

Addjunenta. VT.

: .Quanta erga ftultitia eft, diverfum modo

In0t

de pieiate, piisque hominibus fovere judi.

lisí

de n

cium ; illudque nuác sftimare, quod unice

tunc contemnemus; idque modo contem-

qui

fj

M

nere, quod folum runc eítimabimus!

Quanta amentia eft, nunc illa vivum am-

Y

fong

bire, ob qua homines te mortuum vilipen-

ent; eaque viventem negligere ; que fola

lügn

lim

in defuncto magni fient! Que hec caci-

tas eft, ex refpeétu humano ea nunc facere,

pho

vel oinittere, qua poít rnortem facta a te,

L

vel omiífa iidem homines damnabunt; id

t

u

nunc vivum agere, ne difpliceas homini-

[ci

bus, ob quod ipfum iis mortuus difplice-

f

bis! Ergone hoc principium: Qu dicent

hr

botnines? (olum poffit nos avocarea virtute,

[i

ii

non autem a vitiis; folum impellere ad ma-

lum, non autem ad bonum?

dj

Itaque Crucifixi pedibus advoluti, inanes

"N

illas mundi ideas, opiniones & phantafias:

N

ftulta :lla corrüpti fzeculi di&tamine, vel re-

t

&ius deliria: pueriles illos refpectus hu-

n

mani timores generofi coremus; folumque

lor

illud nunc vivi eftirhemus prenfemusque,

tií

quod folum in nobis vita fun&tis homines

tiq

eeftimabunt, laudabuntque; quodque etiam

lh

nos, poftquam vira excefferimus, per ejus

bo

eurriculum aftimaffe, & prenfa(Te optabi-

N

mus. 1llos nunc defectus corrigamus, quos

l6

losque

'tunc homines in nobis carpent: il

mores

Exequie [pivituales, 'ag'c.'

!97 1

]udo

mores fectemur , quos tunc homines in no-

j

bis füfcipient. Verbo: illud axioma: Qui2

unie

de me smortuo dicent bomines? fit panacea;

ntem

qua & a vitiis curemur, & in virtutibus

ymus!

folidemur. Singularia propone.-

1 4

ft longiorem .circuituäl

VI. Tandem po

liptt-

funebre agmen caemeterium vel Ecclefiam

æ'fol'a

ingreditur, ibique ad deftinatum tibi tumu-

ca

lum greffum fi(lit, orantre fequeatem anti-

jCefs

phonam Sacerdote: Subvenite Santli Dei,

16

occurrite /4ngeli Domini , [uíciptentes animam

w d

ejuss offerentes eam in con[pe&tu AAltiffimi . fu-

iom'mi-

fcipiat te Chbviflus, qui vocavit te, &5 in fi-

fplite

num /dbvabe A ngeli: deducaut 1e..— Santlifice-

!dl

ztur iffud [epulcbvum in. nomige Patris, . 69

rtüte,

l e Spius fan&ho dmen.

dmt

.O anima!. dum in hunc modum a Sacer-

dote Angeli & Sancti tuum in fubfidium

iab

evocantur, quomodo tunc Angelum Cufto-

yoft:

dem honoraffe , quo cultu fanc&tos tuos Pa-

vdte

tromos, precipue B. V. pro(ecutam fuiffe

j hi

optabis! Minus efficaciter poft mortem il-

mque

lorum auxilium ab aliis pro te imploratur,

squo

nifi in vita confítanti, & quotidiana devo-

mine

tione illos tibi demereri ftudueris.

Proin

efitfi

atue , quo cultu deinceps tuos, prefertim

(j

bonz mortis Patronos, quove honore affi-

cere velis, memor illius moniti Chrifti Luc.

ytbie

u0ó

16. V. 9. Facite volis amicos, ut, cum defe-

Qque

cerjtis, vecipiagt vos im atevma taberiacula.

ec

ore

[

198

Zduneuum | FT.

Hec de ritibus

4

humationem anteceden-

vl

Dor

tibus.

Y

inJ)

g

Rius Jipulturam fulfffi;*ü?üæï?'

Yb

$.

X.

Tnterea inclufüm loculo corpus demit-

ltin

I

1

& titur in fepulchrum, dicenteSacerdo-

"

!

«e: Sume ferra, quod tuum eft ; [umat Deus,,

inter

. quod fuum eft; covpus de tevra. formatum. efo,

Ti

Jpirirus de. fuvfum infpiratus. efl. — O. verba.

filti

trifii fenfu pleniffima!: corpos de terra for-

matüm , fpiritus de fürfüm infpiratus eft;

l

m

& tamen iminortalis fpiritus luteo corpori

qua

indignam fervitutem fervire debuit; herum.

piqg.

mancipio, rationem appetirui, animam car-

i

ni femper & ubique cedere oportuit. ^ E-

nimvero terreflre himis, animale & bru-

Ql

[

rümrerat hoc corpus meum;. (umat ergo,

terra, quod füum eft: in. putres favillaSab--

a

e

€eat; quod non aifi pulviseft, & cinis. Ar

vero an etiam Deus aflumet, quod- füum.

r

fe

eít, vel (altem effe deberer?' ah anima! cu-

jus es? Dei,an deemonis?: Chrifti an mun-

V-ir

Vl

Xi? cujus eft imago, quam vita & mori-

1

;bus refers? cujus es fervus? Ecclefiae aut

Mammong ? ad quem pertines? .... ex-

ol

Ve

pulfà ex corpore , €jecta e mundo, a quo.

& in quam zrerniratis domum aflumeris?:

V« nobis! fi ad illas Sacerdotis voces: $u-

?na£

Exequie [pivituales, €9c.

199

xdete

enat-Dess, quod fuum . cfl, audire cogamur

trifle illud:- /Vuzquam t07t vo5; (c) nec ego

Dominus; nec vo: fervi; qua vobis. pars

inBeo?.,.. . O Domine, tibi fervire re«

gnare eft; tuus.fum, ruus effe eternumi

m

volo

P

,

l

-devota flammis illa (it a&t'o; quze bo-f

naintentiose ad te non referetur.

:

(efti

»«2. Poft haec fandapila una cum :

fepul:

LE!'dO-

chro.«aqua bened.cta afpergitur a Saccrdote:

WR

ioter haec verba: Aove cele[li weficiot animarm:

n if

um Deus in nomine Patvis , g Filireg Spi-

verba

vitus JnsRi dmen. Nerum - facre hujus

lr

lymphe afperfio :parum tunc refrigerabit

IM eü

luftrales rogos ilius anime,;qusz:eaim,

orpon

quamdiu inter vivos numera»atur, fine ullo

erumm

| CaL-

piet.itis fenfu non nifi ex morre ufürpabat.

Diin incenfo.thure pergit Sacerdos dicen-;

l-

brü

do:- Odove calefli pafcat amimam . tuam. Daus,.

2n xomine Patris, €9 Pili, eg. Spavitus- [aue!

«

i. A4men.. O homo; poftqüam in.vivis;

lu52

effe- defieris, 'corpus tuum non nifi-feeto-

A

rein fparget; fed anima tua; quam.illa poft.

fünm

íe odorem relinquet?. num boni exempli:

lCl

virtutisque; an vero potius évz? pro [uavt.

p

edore fetor? . (d)

Va illis; qüorum con-

j0ri«

foripti libri; depictee imagines , cantiones

j 3[1[

obícens, immorigeri 6lii pravi mores,

r

mina Íunt peccans

quo

,v»erþa, actiones, dicta

NA

pec-

'159

st

Oti-

- €co) Matth.7.v.23. - (d) Tfaie 3. 9.24.

u

9

" d

200

: Adyanestum II

pe-citum, quod eriam poft eorum mor-

pH

tem contagiofo feetore mundum fcekribus;

rm

or.um damügats replct. Sic itaque viva-

Áüp

mus, ut mortui cum Apoftelo ecam. nos

m

dicere polfimus : Chrufla bonus odor f[umus.(e)

:3..DDemum S:cerdos ter pala arreptam

Vül

humum locslo tüperinjicit his verbis: 4Mes

&X

iesto bomo, jüra pulvis es, C? in pulveranm

Qf

vevertevig; | Audis? pulvis es; & tamen fu-

LU

perbis? in puiverem reverteris; & con-

Hl

temnirefugis? palvises; & omnipotentiam

d

fit

laceffis? ia pulverem rcverteris; & cuticu-

deri

lam curas,ut vermes amplius habeant,quod

füet

rocdant!- /Equumne eft(te ipfum compello)

Inin

ut immortalis fpiritus propter hunc pulve-

r e

rem pereat * O deftinata cocdlis animia! er-

qu

one tibi eternum.male fit; uc huic argiillae

(ie

ad-tempus bene fit ? ah! memento, quafo,

figr

homo, quia pulvis es, & in. pulverem re-

u

verteris.

"

Dum ergo inani fuperbiz, ambirion

,..

-

ti

& vansglorie vento in alrum . exrolleris;

pe

memento; quia pulvis es, & in pulverem

Tif

reverteris. " Dum iracuadiz, livoris, eut

W.

vindictz aeítu abriperis; memento, quia

tio

pulvis es, & in pulverem reverreris. Dum

T0

nimio proprii aut alieni corporis amore li-

fum

bidinofe incenderis; memento, quia illa,

pit

& in

quam ad—co deperis; caro pulvis eft,

u

p

(e) 2. Cor. 2. U. 1.

(

e

*

;:x:quiæ fpirituales , 29*:

201

fhor

pulverem revertetur. O fi fiepius pulve-

T1bos,

rem hunc glifcentibus cupiditatum flammis

V.

füperinjiceremus, quam

. l$

cerneremus!

*

brevi eas gxün&æ

M

9

:4. Ultimo denique Sacerdos, fümpta par;

um

vula cruce lignea, fignat ter fepulchrum;

lr

eamque eidem infigit, dicens: Szggum Sal-

qu

2

vateris Domini nofiri Jefu. Chriffi: fenatum

Á

fít fuper te , qui ia bac imagitie vedemit 10 ; uec

COl

permittat introire Zdngelum . pevcutientem du

Mu

etevnun. — Pax tecum. — Sed quid tibi pro-

u

derit impofita tumulo Crux, fi ex numero

quà

fueris illorum, quos Apoftolus flens vocat

pdi)

inimicos Crucis Chrifti, quorum Deus vei«

l id2d

ter ef]: (£) qui inftar demonum quamcun-

l efs

que etiam levem fugiunt crucem; qui ob

adverfüm ;quemcunque cafuüm mox in

gülæ

ygd0

murmura &

lamenta parum chriftiane

u

erumpunt? -

Itaque vide, qua animi zequitate immiffas

njonit

tibi a Deo recipias affli&tiones? ha enitis

hs;

genuing fünt Crucis Chri(ti particulae ; fir-

rem

miterque propone, illas deinceps de ma-

ut

nu divini Patris füfcipere patienti cum filen-

"

tio: cum gaudio euchariítico : cum defide.

n

rio psura adhuc patiendi: cum firma per-

1

fuafione, ea, que tu pateris, nihil effe come

l,

parata poenis purgatorii, quas es meritus ;

In

cmciatibusChriRi ; quos pro te pertulit;

il

f

gau-

(f) Phi!o 3. 'U.i 8- ü 19-

^

20

d

Adjumentum. PH..—

audiis cceli, qua fic auges;^"Ac demumr

dit

apidi fepu'chrali ep taphirdoco: vitae. tuae

flic

compend um ia hnc fenfim infcribe: hic:

Aeii

m.trous jacer, qui, dum vixir, egit mul-

(ni

D

tum mili, -

IC)U«

rum - bene.

Qüjus

Säcerdoä* cum C I.el"tchI m

tunci

facrarium ; reliqua vero torba ; amici; affi-

VOl

nes, confanguirei in fnam quique:domum;,

dott

concedunr...|. Qui-tibi in fepulchrum velad:

ln

judicium com:es.ear, nemo unus reperitur.

Mtle

nequidem ex illis; qui individuos fe fore.

Dib

focios profeffi funit. & quorum amore toties:

ne

Deum offendittis& animám peccatis-onera«

(

fti. - Fug:unt omnes; omnues avolant , om-

1d

[

nes ru$ inemoriem deporunt.

Cum cam-

)

h

paue fonitu omnis quoque defun&i recor-

üy

datio evanefcir :« peraiz memovid.eovum. eutm.

Gu

fouitus (g) cum extin&torum fünalium fu-

Q

mo omnis páriter amiciria im auras abir.

fiom

Corpus putrefcere in fepulchro, ánimam

ahq

veto ardere in'ptirgatorio.otunes quieti-fi-

ln gi

nunt. lod ipfum tui focii«nunc dicunt.

lleg

tibi, quod olim:Phari£ei udae :proditori::

Ony

Quid ed gos? tu videris ? (n) quid: Deo re-:

-

pm

P

ondeas, quomado illius manus efïugtas,

quid ad nos?;tu videris. :

i

am cum' m-

Rim

: : Et fit;

ui-amicitiam human

m

n-.

&ura di vjnæ meïfcari velit; qui Deurn ofte

at

-'ïg) P9g w7 .«b Math.27. .4«

(

e9

v

Exequie [pivituales; : £9c.

203

b

dat, ne hominem laedar; qui' Chrifto 'dis-

? t

plicere non curet, ut modo fociisplaceat?

: D

Asgite. o vilia refpe&tus humani mancipia:

L mu

(nam hanc peftem repetito aífàltu proflrga-

u p

rejuvat) cum incideritis in manus illius Deiz

cujus gratiae favorem hominum pretuli

"

ftis

*

r

z

V

"

tuncillos focios & amicosveftrosin suxiliu

jl

vocate, dum f(uccenfis tortoribus flam

is

ymum

velad

iratus Judex vobiscum judicio contehdet,

furgant tinc t? opirulentu volit;/ tg in ii

o«

antür

m

fate vos Drotegant ;(1) eruant modo vosei

. (ore

nibus Omniporentis, quemt

riüïiö:

*

ü

ne illis difpliceretis.

;

Y

one

— O blafphemas voces!

"difpficem Deo;

T

modo 6on difpliceam homini: fim inimicus.

Ctffl»

D:i; tnodonon fim inimicus hominis: per-

ecote

datur gratia & amicitia Dei; modo norper-

- Cttti

datur gratia & amicitiahominis: offendarur

mfll

Deus, modo non offendatur homo. Quis.

s g.

m

non exhorfeftat ad hac verba? & tamen

aliqua faltem rationetua hec erant ; quories.

"

in gratiam hominum offéidifti Deum; quo-

jcunt

ties excvano refpectu aut bonum aliquod:

yori:

omififti; ne ridereris; aut malum ali

5

auod

0 f&

parrati,, ut laudar.ris:

"

ug?äi;

Domine! quid feci? dum tuce homi-

^

*; BILEA

num: gratiam prauli? deteftor in(anidtis

j d*

meam mille cruciatibus aigmm, dum

eum

&Eüt'

—

Ioeft,

iat

. (ï)* D,eät.gzv,. V. 38. 1

204.

Adjume-ntuni F. :^2

Ql

l;æü(, qui poteft c$ animam 9 covput perdere

E

ip gebeuzam ,(k) ne homini difplicerem, qui

Eu

non.eft nifi vapor ad modicum pavens , (I) Poe-

nitet, o Jefu! mea . me impudentie,. abo-

pit

ii

minor ftulrum meum de tua & humana ami-

citia jodicium. ^Tu, tu Domine, tu folus

culn

[ito

verus amicus es; tu folus in neceffitate non

deferis. "Tibi foli deincepsferviam, tefo-

p

faor

lum amabo, tui folius amicitiam pre cun-

&is mundi the(auris eftimabo. . Rideant &

fim

Inte

illadantalii: modone tu ininteritum meum

rideas. |Supoillent, traducant & fannisex-

gu

&

cipiant focii; nocere quid poterunt? mo-

VIV

do tüme ames,. protegas, eftimes. |Uni-

verfamcaleftem Curiam teftem invoco, me

and

jam nunc omnem refpectum humanum de-

Qrat

ponere, execrari & ejurare. . Infpe&tante

Qiin

Nf

divina Majeftare pleno rationis fenfo & vo-

luntatis confenfu, fponte & libere illi ido-

Wi

lo: Quiddicent bomtnes? p:rpetuum renun-

b.

tio.. Nihil amplius omitram boni, ne ho-

(

minibus difpliceam ; nihil patrabo mali, ut

hominibus pliceam. . Adhereat lingua fau-

g

fiy

cibus meis potius, quam verbulum profe-

rat ad captandam ab aliis laudem : exare-

T

hn

Ícant citius manus, quam aliquid agant;

quod hunc execrabilem rcfpectum fapiat.

fj

6. Denique. poft confideratos Ecclefiee

ritus aliaque adjuncta, qua humatio

nem

Qu

no-

""(k) x Matth. IO; v. 28. - (b jacob. 4« 9. 35*

e

*

205

,Exequ'iæ fpirituales, esc.

pdm

noftram comitari folent, finge, mortuo ti-

bi ad vitam redeundi copiam fieri. Finpe,

im, u

)9

animam tüam ab Angelo Cuftode e purga-

eatorii carcere ad fepulchrum reduci, tibi-

f) abo'

ia

que dici: en! cum defcripra Luce 13. fi-

t ol

culnea fueris fructibus vacua, qua non ni-

d& 000

fi noxiam aliis umbram projecit, inutilique

pondere terram occupavir, hinc vindici

, ltl

g

mortis falce füccidi te juflit cceleftis Pater-

familias , ultricibus flammis- cremandam.

n

meum

Interceffit pro te Mater mifericordie, lon-

yisede

gius merendi tempus, opratum ad corpus

Q m

& vitam reditum tibi fupplex exoravit ; ad

vivos remeandi melioremque vitam incho-

m

At cave, nova hac

0 me

andi tibi poteftas fit.

mde-

gratia aburaris; fecus: irreparabile exci-

dium time.

Cuote

Securis advadicem pofíta eff. (sn)

Ni(i fruétus dignos ponnitentiae feceris, nifi

T0

priorem vitam correxeris, &fàanctius dein«

j

ceps vixeris, actum eft de te; exícinderis,

fenit

n bo-

& in ignem mitteris: time!.. Age ergo,ad

corpus revertere; membr-is unire; tumulo

mzfi; u

egredere, & ex alio in huinc)f'modum redux

p fit-

fiovam vitam, eamque fan&tam aufpicare.

ol

Vive, prout viverer a mortuis redivivus

exit

homo; certus, te poft unum

mgnvfem de-

3gafïf;

fiüo moritürum.

H

;pidt

-Ad bsec quisanima tuc fenfüs, quae mens,

dl

Lrür-

o

quis animüs foret '? age; fi qlortuo tib

f0

.fum

"

(m) Luc.3.*.9.

g, H

206

- nddyunentum- F -

fíamad vitam redire daretur, .qui deinceps

ii

£*

viveres ?. .. Si fcires, te poft menfem ite-

rum moriturüm; quomodo.illum tranfige-

&12

ef

res? ..,:quo, qu&ío, fervore-novam hane

viram ánchoares? qua devotione quemvis

T0n

Inca

diem hujus ultimi menfisexigeres? qua at«

tentione orares ?.quo ardore fàcram Exo-

Isl

Tüm

mologefin. & Synaxin frequentares? . qna

modeília & charitate cuin proximis ageres?

Bo

n

quomodo corpus tractares, tempusimpen-

dercs, aliaque nepgotia perageres?

4

i

Inm

hic ul-

tum

- Idem jam.nuncage. Si prefens

timus re ipfa vitee tug menfis fuerit (utifors

i

erit) id egifle gaudebis. Sin minus; non

litm

peenitebit. .. Certum te volo, non ponite-

jetla

bit,. Maximapars vitee jamabiit:. parva re:

o

íftat; hanc ergo ferventius exige. Labora

ltll

pro coelo ; labora pro &ternitate, — Nullum

T

diei momentum vacuum abire permittas.

t

A&um tempus inflanter redime, prereriti

W

i

ja&uram.prafentis ufu compen(ando.. Via-

torem fequere, qui, quod per diem forte

DUIS

àm;

neglexit, füb velperum duplicato fervore

füpplet. : Quidquid operari poreft manus

Wt

tua, inftanteroperare; precipue vero con-

Te]

cepta propofita conftanter exequere ; tuam-

Qu

que converfionem ab actu quodatn heroico

I

aufpicare; .Age, audealiquid; ac meliori

tt

Viiee per heroicum quoddam facinus iniriuga

ipfa

valet

flacito. Ve; unicus ralxs l—aläqius plus

Qe,

^

mile

Y

Exequie [pivituaki ,-&9'c.

207

incepi

mlllems aliis remiíToribus..

Dæmldæum fa-

f

li habet, qui animole incepit.

anlipe

Huncin finem medium tibi fsppeduo

n hat

e&icacæfïimum Áimul ac.nobilillimum, nec

Jem Vi

non animó generofo accomiodati(fimum,

mceufum videlicer De1 amorer.

Nihil

qua at

j E

enim grave eft amanti, nildurum autafpe—

1 qna

rum dlho-enn.

Po:ro morivum, quo, divinum in teamo-

ul CS

mpet-

rei füccendas,. tibi gemipum. propono, 1,

Immen( beneficia Dei erga te;. 2. Infini-

hicul

mm amorem Dei erga te.. In prsmls Deus

in te comulxt beneficia numero plurima; ütle

uufom

pj 0

lirate. maxima pretio.infinita ,. qua ob mas

jeftatem donantis, ob vilitarem donati , ob

Iæ jl [o

Jure

mapnitudinem..doni, ob modum dcnandi

mæfhmabxha funr.

Deia Deus te amat, ;

ibor

M

: Deus ,. llle, inquam, fibi foh. fuff-

cxens fe ('Glmnfïmte beatus & nulhus crea-

Qs

ture mdugus Deus amar, & quidemte,. qui

«t

non es, nifi pugillus ciner.

& ex meris vi«

; Vi

Üuis& (celenbus conflatum,n bxlum.

Ille te

forté

rfare

amat (ine.-ullo tuo: merito, etiam . prævms

tot ruis pec.cans ; & quidem preror aliiste

as

) coni

melioribus, . eique fervepuus fervituris; te-

que amat amore «ferzo ; ita» ut fe nec: Cl

tuart

101

tius dilexerir, nec diurius amaturus fiq quaim

te; eoque; m)ïmm, nempe .illo i ipfo;. quofe

eliot

riBi

ipfüm diligit, diligendo te toto fe, omni

que efentise fuge infinitate ; mexeque eratui-

valez

10

ga

m^

208

Adjumentum. FTI.

lus

1o fine ulla tui indige

;

ntia, aut prqpria uti-

litate.

,

f

Et huic tanto

pere te amanti , tamquebe-

ie

nefico erga te Numini actu quodam heroi-

ll?g

co tuüm pariter amorem teftarirenuas? O

Qu

ingrate! Deus contra te integrum exerci-

t

tum beneficiorum in campum educit ad ex-

pugnandam tui pectoris duritiem; cingit&

91

coronat te in imi[ericordia £? mifevatiomibus,(n)

d

i

ut tandem aliquando reciprocante affectu

Itfi

tuum cor illi dones.

Prateiea-amat te a-

Dey

more fümme benefico, ac nihil non agit,

fica

nihil. non patitur amabiliffimus cordium

Tem

Deus, unice ideo, ut amorem atmori re-

f

pendes: & tamen lethali frigore torpes.

dmo

Amas hominem te diligentem, quin imo

Dong

blandientem tibi canem amas: & benefa-

b

cientem tibi Deum , fummeque diligentem

lh

amas.

Ut hominem amore profequaris,

(Mw

füfficit, ut tibi blandiatur. Enftringir, fo-

Qd

vet, amat te Deus, & innumeris beneficiis

u

obruit ; nec tamen redamas.

Mundum

fgo

creat, mortem Ífübit, Euchariftiam infti-

&m

tuit & miracula miraculis cumulát, ut mu-

Tsl

tuum a te amorem ermendicet; nec tamen

N

redamas.

Exhaurit quafi omnem poten-

&nit

tiam & fapientiam füam, ut füurn tibi amo-

s il-

U!

rem teftetur, itaþ quidem, ut; fiomni

es

l(

n

| .(n)' Df.162. v. 4.

LÀ

ïx"egafae ]þirfituaïä ; £v 209

n qti-

lius felicitas a tuo erga fe amore dependeret,

fi tu Deus Dei fores, vehetnentius te ama-

que

re, amplius tibi facere nequiret; & tamen

herg

us 0

ingrato tepore laugues; vel unico mapis

generofo a&tu .

exat

rem gravaris.

^

»

genuinum «gi probare amo-

Itdete

.. Q Superi!. Deus amat

hömïn-*em . &. ho-

ingit

mo non amat Deum! fümma illa Majeftas,

us (0)

& fibi foli fufficiens Divinitas, ille f& folo

sfredu

infinite beatus, & nullius creatura indipus

t

leus amat hominem, hominem, inaquam;

p

laccum ftercorum, eícom vcrmium, cine-

ordiurt

rem & nihilum ; & tamen hormo non reda-

muri

mat Deum. .. O imortales! ubi, quefo, eff

m(pts.

amor, ubifeníus nofler? an ergo (ümmum

jn Iff0

Bonum amabitooftrum nihilum, &noftrum

ynelte

nihilum non amabit füummum Bonum?

, Ergone tu o Deus! ab eterno amabilis-

;en!em

nuiris

fimos immenfe charitatis tuze oculos inme

yiit

defixeris; & ego tui nec memini(le digner !

ld

tu non uüifi beneficia in me contuleris; &

ego in te non.nifi maleficia congeram! tu

jndum

MU

amore mei fis mortuus; & ego levi aliqua.

y m

mei victoria tibi placere refpuam, hanc ti-

qmet

bi creaturam facrificare renuam! vah fripus

otet

animi ftygiis ipnibus dignum!

. O beneficentiffime cordium ametor De-

j o

jnis l

us! agnoíco ingratitudinem meam, pudo-

re confundor coram te. Ah! Amorem

P

Jil?

um erga me, me«

n'qn..amavi! tam benefic

Q

*

que

*

210

ZAddyumentum. IT

que infinite amantem 'ïDemnænon:redamaxä;

quin & offendi! tot beneficiis non nifi ma-

lefacta, tanto amori non ni(i odiüm repen-

di! fed poenitet ! dolore confixusabominor

duritiem. meam; tandem victas do manus,

"Vicifti o amor! viciíti! ribi debetur :cor '.

meum ; meos tibi confecro amores. Dein-

in

€eps amabo te, o mi Deus, &eo intenfius

lm

amabo, quo ra:d'us te amare incipio. -

et

Atno te; ah amo te! o.Amabilitatem, -

mg

DBonitatem & Pulchritndinem infinitàm*

üq

amo re, idque pure propterte, nonexfpe

fit,

premii, aut metu penz, íed unice pro-

FT

piér te; quia fümmum Bonum es, & infi-

üif

nito amore digniffimus. . Utque amorem

Ín

:3eum ipfo etiam opere tibi comprobem

lg

ab hoc N. actu heroico.correctiorem poít-

i

hàac vitam aufpicabur. "Tu o Deusfac, ut.

Vet

deincepsvivam tanquam homo a morte re-

Tis

divivus, & ex purgatorio in hunc orbem

N

xedux. |Fac, ut immoriar fancto amori

&

tuo ; «& quia vitam atui amore non inchoa-

A

vi, :da.esm faltem amando finire, Da; ut

confideratis Ecclefiz ritibus, qui &umarionent

tl

fidelium jpartim zecedugt; partim fubfo- -

i

quuztur , i inpoflernm vivam, netandemr

d

in inferno cüm divire Epulone fepeliar; fed

h

potius cum Lazaro in finum Abraha depor-

tin

ter, poft glorioíam e rümulo

| anaftafin æ:;er«-

m 'beïndus,.

AD.

4

$5o€9 -

a

LUA

D tD o oD DP IDl

[mt

ept

ADJUMENTUM VII. .

T0f

Ynus

Optatio mortiis,

r C

nter alia, quae mortem no(tram plerum-

Ven

I

À que turbidam, vel taltem minus paca-

tenfis

tam reddere confüevere, poftremum haud

€ft nimius quidam timor difIolutionis ani-

d

m a nofítro mortali corpore, ac inordina-

jun!

taquaedam diutius vivendi cupiditas; qua

erfit

fit; üt mortem nonaliter ; ac fübmiffüma

j

divina Tuftitia lictorem, immitemque car-

&i

nificem intueamur. Hunc ergo horrorem

r

fi non omnino expuliffe; faltem temperas-

jpe

fe.multum conducet ad procurandum mno-

0-

bis placidum & vita difcefum. ;Mediura

w] u

vero hujus metus moderandi eft votum mo-

tero

fiendi; quod enim optamus, timere haud

xb

folemus. :Opratio itaque mortisegrepium

4moi

adjumentum erit.excut

"

iendi hojus-timo ris,

yhor

adeoque obtinendz quietee mortis.

jj lt

, Porro que fupremum nobis diem ita ter-

iif

tibilem difficilemque reddunt, potiffimum

fj

£ria funt: 1. jaGura pre[eutium, ?. dncevtitu-

dent

4lo futurorum, 3. vigor juffitie $7 abufus mi-

;

fericovdie Dei. Mors enim, cum fit ini-

zium aeternitatis, & ffinis temporis, fepa-

Pol'.

ngo

rat ab omni, quidquid nobis charum in

oS-

hoc mundo; quidquid pretiofum e(t; n

N

2

que

D

*

v

212

HJjumeh;um 7IIL

&if

turi incertos perducit in. talem re.

que ven

rá nos opera

m

gione

T

*

m

adïquam (olam noft

Tar

«oinita

puntdr, & ubi nil nifi 'everffimum

du

dicem, coelum, aut infernum ;nvgnicmus.

Ticu

E

N

ihilominus fi mortem acutiori mientis

dl,

oculo infpiciamus, ultro fatebimur ,. eam

$

Chriüiano minia;e timeodam effe.

li

fum

ARTICULUS L

ET

fdi

: 06 jacturam. prafentium.

(Te

ro itaque, & contendo; mortem

po

D

non efle timendam ob ja&uram pra-

tü

feutiuim, N

itae Ícilicet rerumque terren:ruimn;

pa

& in primis vitee.

| Quid enim eft diu viveres

queric Aug.ftinus,

mifí d:u. tovquevi? (a)

Qing

ftra, nili mare conti-

um

Qaid e(t vita hzc no

&

nuis perfecurionum;

miferiarum & adver-

tatum ?

.quidnifi nubes

M

fitatum procellis agi

N

perpetuis curarum t

urbinibus circumacta ?

ue

peris .( . profequitur

V

Certe quot. quannis

Hipponenfis

Prae

ul ) agitetur. genus buma-

num; nZulo [e

4

"

rmoue digeri, mulla cogitatione

f

n

comprebeudi pote[?.

(b) Enimvero ur minua-

mus timorem mortis ;

fufficiet confideraffe

firmitates fcilicet corporis,

n

miferias vitae; in

entus. &

bi

æg?itudines gnimi, variosque ev

pr

fafh-

T

Is

10

u

3) Serm. 7. de ob Doniini. (b)- 'L. 22.

4

4

Optatio. mortit.

213

m fes

faftidia, que itenti^em nobismodoa Deo im-

Qpità

miriunrur,modo ab hominibuscreantur, nom

raro eriam a n.bisipfi: per noftram impru-

imum

emus.

deniiam, indolem melancolicam, Q exoe

nentif

ticum agendi modum gignuntur. Quis

elt, qui non vltro fateatur, fe in hoc mun-

ia

do p:o momento gaudii numezafTe centum

heras teedii? Perpende infortunia bono-

rum, viciffitudines rerum,. inconftautiam

amicorum , ingratitudinem clientum; per-

fidiam fociorum, dclores & morbos cor-

xdtfem

poris; affi:ctiones & tadia animi, labores,

m

pericula, & a&rumoas, que hactenus ipfus

tu jam pertulifti, & que etiamnum tibi

yTüd

u

perferenda reftant, fi diutius te vivere con-

tingat. O qvam acuri adhuc morbi, quam

j? ()

'onti«

graves perfecutiones, triftitize, anxietateg

& miferie exantlande te manent! Nempe

dvete

nobes

labor & dolor duo funt cardines, circa quos

noílri omnes à

x

vuntur.

gmi infelici gyro Ci?,(:ummli

quitul

His calamitatibus corporis adjunge mi-

file

at

feriss animi.

Verfíari in continua occafio-

ne peccaridi: vivere in perpeuua incertitu«

ipute

erdue

dine falutis: femper ambuiare ad marpí-«

nem inferni: nullo non momento poffe la-

pO

r

bi in peccaium, & inde in orcum: femper

i

pra oculis habere imminentem fibi Juftitiae

filie

romphaam; hofítium infidiis undique cin-

Ab

gi;& Aad peccandu-m mod

0a dam

one, nunc

&

3

-

iv

e

E

u

Adjomentum. PL

4 mundo & carne conjuratis viribus ith

It

pelli: neícire, an fimus in ftitu pgrative ; &

Q

fi etiam fimus, perdere eam quolibet mo-

*

HU

(

mento poffe; quanta hec afflictio ftudiofae

falutis animz? Quomodo erpo, Deom im-

(

nl

mortalem! quomodo poteft amari vita tot

miferiis corporis, & periculis anima fub-

lmp«

jecta? quomodo poreft timeri mors, quae

ij,

nos liberat a tot timoribus? Erpgone diffi-

qud

cile. fit carere fenecta: tor. inquietudinibus:

at

turbata tot folicitudiribus agitat2, tot cu-

I

ris diffipata, tot morbis, eerumnis, dolo-

d

ribus, & anima periculis obnoxia? an nom

&

»elior eff mors, quam vita amara? (c) —

ef

. Quis mifer miferia" finem: expavefcit ?

Hl

atqui mors eft omnium hujus mundi mife-

at

riarum finis, .:Difceffus ad. Deum efl : cincu-

T

lovum folutioy onevit excuffoef ;; (d) ut quid

bl

ergo eam: tímes? Miles defiderat fineme

[

prelii: viator finem fua* pereprinationis z

N

reus cruci vel rotae affixus: nil velhiementius:

optat,. quam finem fui fopplicii. . Jam vero:

Í

quid eft vita hzec noftra? Continua & an-

)

ceps pugna eft; enilitia: eff vita bomims . [u-

D

per tervam. (e) Difficilis & periculofa pe-

reprinatio eft; guoniam, dum famuys im cov-

que**'

gore» peregyinamur a Domiuo.. 4('6:)—: Deni

-*i?ü-f

ff

' (e ä&ch;- 30.v.17. (d) G?älNdz;ïknL (

mft 18- (e) Job. 7.9. x.. (£) 2. Cor.5.v.6.

/

. Optatio movtit.

"

Sift*

diuturnum quoddam füpplicium ; lentum-

^

que martyrium eft., crudelitate quidem:mi-

LO«

tius, f«d diuturoitate moleftius. Zv vita

Vdiol

Chrifluni , fi fecundum Evangeliwm vivotycyux

fD Ij«

efl &$ martyrium , t-fte Auguftino. Et huic

4 of

mhlitie, peregrinationi, & martyrio fiozm

[üb«

imponcre verearis? Si7ota vita tormentum

efl , uti revera eft, erco leneficium eff , con-

qu

(ifie

cludit Perrus Bleffenfis, (g) fu/:to:figire vt-

nibus

Jaw. |Et hoc beneficium horreas *

»

d

. II. Quodfi

vero viram noftram oculis fi-

dolo-

dei contemplemur, quomodo; quafo, pot-

ao

eft Chriftianos amare vitam, quam credit

^

effe exilium a coelo? quam fcir effe divor-

7

tium a fupremo bono? illam, inquam, Vi-

"

milee«

tam, quz, quo lon;ius protrahitur, eo

fltle

diutius eupi a coelefti. parria arcet; quae

quidg

blanda quadam captivit«s eft ; privans per-

pem

fe&ta libertare filiorum Dei? Ergone Chri-

nis:

ftianus; qui vel modice Deum amat, ne-

entus

queat coritemnere iliam viram ; quze ob cu-

ras, quibus nos diftendit: ob negotia, qui-

j vt

u

bus nos diflrahit: ob tedia, quibus nos

obruit, non ran'um impedimento eft, fec

13

T

nos omnino inbabiles reddit ad Deum per-

[ QUf«

fe&te amandum; quz ob violentiam con-

cupi(centig , ob tenebras inrellc&us, & cor-

jque

voluntatis.nos confti-

*

fupte am depravatae.

"

—0 4 "

:

1 tui;

Ü

T QD ov $r de Adoenpe.

-

,.

N

Ar6

AMdjunintum PL

'tüi'-f in mo

f

7

ali quadam neceffitate illius Ma-

r

jeftarem conrinuo offendendi?

ec

O homo, qui mortem times, audi, &

Wa

contremifce! illa tua, quam adeo. diligis,

ul

vita infclix quaedam neceffitas eft peccandi.,

J

Si diutius vivas, certe adhuc peccabis ve-

l

hialiter : potes ctiam peccare mortaliter ;;

Tum

forte etiam peccabis, imo fpectara fragili-

Vite

tate, inconftantia, tepore, & tua ad. ma-

pr

lum propenfione probabilius peccabis. Sa-

fcor

lomon, Origines, "Fertullianus, aliique iu-

gem

numeri illa (enes

i

perpetrarunt,a quibus ju-

lt

7

venes abhorruerunt; forte etiam tu.

dia

quam melius illis füiffer, fi praeci/olongio-

HU

ris vite filo citius rapti füiffent^ Age; fi

pol

etiam tu anre aliquot annos in illo. morbo,,

Yne

illaque arate. mortuus fuiffes, an- non plu-

lll

rima peccata modo. omifía gauderes, qua

ob protra&tos vite annos nunc commiffà

tdhg

xj

doles? Idem, crede mibi; poft aliquot an-

Qu

2:0s de przfenti vita judicium féres; tunc.

b

citius te fuiffé mortuum oprabis. Cur er-

o nunc diutius vivere defideras?' $7 remm.

ph

[2

j

ne difcutias, ait Ambrofius, son feis na-

Q

Zure novs eff , fed' malitie ; mon tam finis eft:

du

vite, quam culpe. (h). Verbo: itirum.

üis

ftpulturaefl. (i) ! Et hunc finem Chriftianus.

für

tmeat;, quiDeum amar; & pecf:ca.tum: 'odif?;

A

(b). L. d: fide «sj

j:ï.,

(1). /dem de lono md*:Q

G 9*

|

"

r

,

Optatio lmm;s.

217

du

[6] q-uam' alia pectore fenfa volvebat ille, qu»i»

exclamavit : Jomine, tol'e, quafo amimam

diy

meam a mé; quia melior eft mibi movs , quam

ls

vita. (KF) Non ergo timenda eít mors ob

:

Xl

jacturam vitee.

]6 Vee

IlI. Sed nec timenda eft ob jacturam re-

lter;

rum terrenarum; bonorum ícilicer hujus

sgll-

vit ; honorum, & amicorum. Quis enim

| ff«

prudens renuart abjicere glebam,. vitrum,

. i«

Ícoriam, ut illa commutet cum argen:o,.

qe «

gemmis &auro? T'erreftria heec bona ca-

u

leftibus comparata lutum, palez, crepun-

.

dia fünt. . Quo diutius illa potfides, eo diu-

n

tius his careas, elt. neceffe; temporalium

polfeffio eft dilatio eternorum. Quam no-

s;l

y'o,

xia ergo hac cocitas eft cupere differri cce-

p

leftia, ne deferere cogaris terrena? no!le

qu

adhuc indui ftola glorie, ne centonem exue-

mi

re jubearis? ami.is Dei in caelo necdum fo-

clari velle, ne tuis in terra valedicere de-

i

f

beas? Ergone adeo nobis viluit ccelum, ut

pro ille terram relinquere recufemus?

?ï d

f

Ad hec bona terrena fping funt, que,

w "a.

dum non habentur, punpunt fui defiderio;

uf

dum autem poflidentur, cruciant am:ílio-

nit

nis periculo. Impedimentra funt, ingref-

n

fam per anguítam cceli portam remorantia.

d

ibus illipatos dae-

0

Aurei compedes funt , qu

i

|

y)

mon

m

-

(k) Jone 4. v. 3.

2;8

Adjumegtum FA II

mom a virturibus abftrahit, & ad fcelera

fot

pertrahit, -

Vitiorum fomenta (ünt; nam

Titfur

tefle Grezorio, u/z aurum pluit , pluit €g vi-

foi

tium. E has (oinas deferere, hos compee

tedüt

des abr*umpbre, hec ceeli impedimenta, (2

Qu

lürisque obftacula abjicere gráve fir Chri-

fliano, qui vi folemnis ill'us promiffionis

in bapnfmo factz abrenuntiavit fatane &

omnibus pompis ejus ; qui juxta dc&rinam

Evanaeiu ira joberur uti boc mündo ejus-

que bnms, quafi non utatur;(l) urpote quae

T

Ti

ipfr a Deo muruo data ad tempus; non au-

tem donata fuere9

Xleo

fas |

Enimvero fi inarniemi rerum rerrenarunr

br'ewtarem bonorumque cedeftium ater-

ts I

nam fel'ciraterm faniori oculo c^nfiderare-

Tif

müs, cum S. Ignatio etiam nos exclamare-

EU

fnus: Q' quami /?Ardet mibi teyra, dum calum

QUi

afpicio/ etiam nos cum Apottolo ab hujus

fs

vitae mundique vinculis cuperemus diffolvi,

W

ecf eff? ewm. Cbrifto. (m)

Et certe his rite

m

füt

expenfis raríttum abelt, ut mor: fir timends

ob jactur:mi vite rerumque terrenarum, ut

9

potius fit optanda.»

At opp^nes : equidém nom timeo mox*-

D

tem ob ja&huram prafentumt, (ed. ol incerti-

fudrent futurorum , nempe ob gravium pec-

h

te]

eätormn mulmudmem, ammæque dubiam

fortem :

d —

(ua

(l).) Cor.N 3[. (m) Plnlzp T,7.23.

"

—

Optatio mortit..

219

fortem: ob inftantis ]üdlCll rigorem , pe«

(l

; m

narumque aternitarem ; hac funt, que vel

] 631

folam mortis memoriam mihi terribilem

ompe

eddtmt

Verum oüendam, mortem ne-

nra f

que timendam effe.

t Chn

Nfioni

ARTICULUS II

yie X

&rnam

O5 imcertitudinem futurorum.

)j

0 9ui

rgo ut dicis, morrem times, quia.

pecca&l & peccando reatum pzenae

yequa

mcurnfh

Qon a

At vero fi diutius vivasy an

ideo fa&tum infeCtum fiet? an prolixior ee--

enituti

ras nom peccafï'e te facier? am paenee'pecca- *

] t

tis prareritis debiize per longiorem vitanr

derart-

minuentur? an non porius per nova pecca--

amare'

tz qumebuntur ? — Dein fi mortem times;.

Qul

quia peccai.h, cur non etiatn times diutur-

niorem vitam , ne denuo pecces? fimetuis

hu;uï

mortem ob peccata prætemä, cur non Efld

am metuis prolixiorem vitamr ob peccara

li rm

futura, quorum longzvior atas eo ceruor,»

jrint

quo uberior ; occafio eft?"

jim,

'Fimes mori, quia nefcis, am odlo vel

amore dignus fis. Scis; quod graviterpec-

j o

caris: fed nuu etiam rite poenitueris;. hoc

T

nefcis; & hinc in alterum mundum migra-

p

relhorres. "Fimesmori, qura ignoras, quo

hybiatm

rfem

tua poft mortem iturafit animpa. Scisqui-

dem, m iturum in: domum ætermtms, red

t

j, 27

Miifins

220

Adjwnentum FII.

icem, hocne-

ANtr

in qualem, felicernne an infel

— —

Qu

fcis; hinc mortem metus. "Fimes mori,

3US1

quia time

s comparere coram judice omni-

fio, inexorabili, feverilfimo;

de otiofo

Thd

4

[

etiam verbulo rationem' exacturo. Deni-

D

uerimes mori, quia times poenas inferni;

aut faltem purgatorii.

fdm |

diutius vivendo

quis

Sed edic, an

certigyr fies

de ftatu g. abz ,

& seternitaris futura forre?.

p«

an divinum illud tribun

1l per hoc effugies ?"

utius vivas, an forre interea infernus.

.

tam

Si di

tum

extinpuerür, aut pUrgator!

um refrigerabi-

tur 2 num forte tra&tu remporis tua pecca-

Quii

de

taoblivioni dabuntur, aut poona illis debi-

( ve

tamitef;et? Si tardius moriaris, an tunc

oft aliquot annos mors minus terribilis;.

tut

W

geternitas minus longa , judicium minus ri«

*

[

gidum, ]udex minus fapiens ac (evemsï

R

eri;?

! Si (altem pertimorern mro ti

S Fongiarem:-f

po

v vitam nosa morre morier.Jique neces-

pe

M

fitate; fi a judicio inrnoque liberare pof-

íemus, dignior venia bic metus foret. Ve-

diu

ET

rumquaitu

m-unquemori timeas, morita-

men certo

debebis: ferius aut citius eriamr

h

Ti

érto eXcedes: certo jü-

!

inu

tu aliquando . vita C

dicaberis: perperam acta,

*

nifi in hoc mun-

N

*

do expiaver

ijs, 1

bi certo lues; nilque eo-

L

s, per longiorem vitanr

rum, que metul

m

effugics.

nergo

ineptum eí timer;-,

f

tDor-

(*

Optatio. movtit,.

hoce.

Amortem ob mcemtudmem eorum, quaife-

To

'cutüra füunt mortem; cum inutilis hic me-

? Ort

£us mala illa non folugi non arceat,. fed im-

otiolt

maturo horrore potius aggravet ?

led

Dan

enim ad mortem, ait Ambrofius, 4404 poj?

infeti

movtene[l? (n) Non ergo metuas mor-

tem propter peccata, eorumque ped iffe-

j fs

quas paenas.

f

orte

Viciffim porius time flimulum mortis,

uiest

peccatun; quod enim hominis noviílima

fornus

tam terribilia reddit, non mors, fed pecca-

stbl

tum eft.

Nam Deus neminem damnat,

| p

quia mortuus e(t, fed quia male vixit; ua-

j; d

de ig. mevte nog babemus, qwod timeamus,

j um

( verba fünt Ambrofii ) fj zibil, quod sne-

Thilies

zuendum [ , vita noffra commifit.

Ert hinc,

jUS fl«

ut fuádet Thomas a Kempis, (0). AZeus ef-

NOTUS

fet feccata caveve , quam qortem fu,:eve , 2ut

timere. , Quinimo ob hancipfam rationem

Vortrt.

por-usin voris habenda eft mors, ut nem-

pe vitam.abbreviando peccata imminuamus

nete

& fic rimendi ceu(as tollamus; nam quo

j pOf

diutius vixerimus, eo amplius peccabimus,

r Ve'

jritte

adeoque mortem nobis, judicium & eter-

etldfft

nitatem f-mper magis formidanda redde-

1nuS. Vive proin line peccato; & morie-

to ]

mut

risline timore; fique pro admiflis fatisfa-

] 80'

cnas

jf

(n) L. de bono mortis, cap

v

nere

. (o) De imitat. Chrzjf: l

.

Do:o

222

Adjumentum. FA

fn,

cias in hac vita, non habes, quod timea$

CU

in alera.

]L Sed.

dices, ob hoc 1pfum viree tibi

etaf

dies multiplicari te cupere, ut plus tempo-

Vix|

ris habeas peccata delendi & merita augen-

n

ts

Tilis

di. Verum quisquis ita fentis, ab amore

proprio pia fraude illufüs fplendide decipe-

paá

ris. Naminprimis nepo, teita delerurum

p

prererita, ut non in dies commiffurus fis

NT

nova; tefle enim Bernardo, 4uanto vita

Vita.&

longior ,. tanto culpa eft numevofior. — Optas

inho

plus remporis ad peenitendnm, auotamen

certo abufürus es ad amplius peccandum;

epe

Doft

&ficinon tantum non expunges debita pr-

terira, fed infüper contrahes alia; que erunt

lm

UL

o graviora, quo zmagis per atatem au-

lisgg

gebirurmali notitia. Et, quaío te, an po-

flerioribus, quos vixifti , annis prioris vi-

H,e

Tuy

tz errata expiafti? an velunicum peccatum

congrua fatisfa&tione deleviíti? Proindeex

füy

J

preteritis futura aupurare; quam parum

enim hactenus pro preteriris fatisfecifti,

pto

lt

&que parum pro prafentibus etiam in fu-

rurum fatisfacies: adeoque fi dinrnior tibi

TR

eetas obtingat, non tanrum non delebisde-

liétapriora, fed potius accumulabis nova,

gravioribus fuppliciis eluenda,

Dein illa; quz obire folemus, poeniten-

ti& opera ex una parte tam modica,

tamque le

t; ex altera vero parte no-

*

CB,

-

" Üpratio anortis.

223

,

d

]

ftra, qu& nullonon die accumularnus, pja-

cula tam inu!ta graviaque fanr, utanima

vitetli

etiam pientiíimaac peenitentice addictiffima

temp

vvix pro-erraris quolibet die committendis

1 o

fat'sfagere queát; ita, ut pró deleadis prio-

j amat

ribus nil reftet computandum. ^ Illüiioer-

] .decipc»

go-eft, pio hoc obtentu,. delendi fcilicer

eletorum

æ,ecpa'm,:maræ'is ümorem palliare.

fürus f

j

- "Sed neque .ob ;auge-nda meti ta þindlikinr

(ptts

vita:eft opcanda; ;nam certüm eft, amplius

inhonorari .Deum per unicum etiam venia-

yotumet

candun;

lepeccatum, quam per.maximaplurium aa-

b pre

norum fervitia ; piaque.opera honoretur.

ye erunt

jJam verofi vitam.in plures annos prorrahss;

em d

Certus?s, re peccaturum venialiter? &cer-

us es; .Denm a te amplius inhonorandum

ag

ioris

eile, quam peromnia tua bonaopera hono-

randus fir. . - Ergo fi puro amore in Numen

ecatud

fupremum ferris

oindeit

; plus timere debes malum

D

ei per veniale creandum, quam optare

y puut

il

proprie eloria: sngmentum per au&ta meri-

t2 duplicandum; adeoque plus debes hor-

i

jor Q

reredonpiorem vitem , us accumulandis

peccatis occafionem prebet, quam mata-

dhis

; no

ram mortem , qua augendis meritis tem-

"PDS;. l,adim'it? pcnigue-uggrimgnda eü;mg;;P

viilet

odict;

e n

oj

K.

224

ZAdyimentum | VIHI.

ARUEA CU.L 844l

inj

jo

ovYe"

juftitie , 69 abufum

l

| O0b vig

nifericerdie Det.

!gnt

i. [^ateor equidem, Deum eífe ju(tum;

À fed eundem magis adhuc mifericor-

ol

trüd

dem eíle, ipf&e íacre Paging pradicant;

iil ]

dum dicunt, .effe milerationes ejyus. fuper om-

zia opeva ejyus. (p) — Ira Omnipotentis eft ri-

BR

menda, non inficior; (ed ut eam lenias;in

pQ

tua fitum eft poteftate, mortem prefertim

qef;

Qt

in pcenam peceati prompta fübmifífione ac-

ceptando. Judicia Dei funtaby(fus mulray

Tnei

precipue in predeftinandisaut reprobandis:

hominibus: itaeft; fed etiam illius miferi-

iim

cordie non eft numerus, & bonitatis infi-

Mif

Ws

nitus eft the(aurus. . Pater eft, & omnium

Patrum optimus, qui infirmitates noítras

m

s

eo affectu commiferatur, quomodo mifevetur

Pater filiorum.(q)lp(emet perProphetam pu-

ly

Qu

blice denuntiat; fe nolle mortem peccatoris,'

fed ut magis convertatur & vivat. Dicad eos:

Tel

bu

vivo ego; dicit Dominus Deus: tzelo movfem.

z'mpii, fea' ut convevtatur z'mpiu: a via fua, t9.

ii

vivat. Si dixero imptio: 1novte 1novievis ; eg'.

ls

hu

evit peuitentiam a peccato [uo , fecevitqueque.

Á

icium €9. ju[litiam, vita vivet&g ton 1norie*

D

fe

ib

?ur. O;rz(zia peccata eju$, que peccavi

f? 402

imptu-

IU NI G-nceetum

W&(q) Pf. 102.v.13.

225

.. Optátio mortit.

t

ämpaæhäwz;w- el.(r) Quaío, quid amplius

promitti, quid «erriu: fponderi pcffi ?

i

L

.. Innumera licet graviffunaque forent tuá

peccata, modo poeniress, prcmptus eft ad

uftun

ignofcendum, Veüiam primus offert etiam

ferictt

nolenti, eratiam fiam etiam repiigeanri ob-

trudit ; &, quando fcrte puniendum eft,non

dl

"uþ!ï (l*

ni(i invitüs punit, & plerumque tarce pu-

d-

nit, femperque infra meritum punir.

uis

js,l

ergó tatm bonum Patrem miremque Deum

(ertim

deíperato ac fervili meru timeat? clyp:o

p d

tantie Mifericordice te&tus, ]um ts tela quig

; li

metuat?

. H. Atdices: equidern non babet, quod

Cbind

. mifgfl'

timeart à Juftiià, quem rüencum füfcipit

jeinft-

Mifericordia; fed quod [uititie timorem:

ynium

euget, eftaimius Mifericordia abufus: hao

o

cum diu nimis abufus fim, v.ndices nune

iras vereor. — Verüm fi illis folum fperendi

fmutr

locus fepereff-t, qui Dei Mifericordianun-

4m p.U'I

quam (ünt abufi, omnibusdefpersndum fo4

catol

bt

ret, nec Chrifus dicere in Evangelio dée:

buiffer, fe e ccelo i& terrss non pro juftis

p

inÜ

fed peccatoribus, non pro fanis, fed &gfo-

tis Veniffe; omnes enim hi illius clementia

51

luntabufi, 1mo eoipío, quod divind Mi-

w

1

nl«

lericordia tam impudentem (u bonitatis

ue pati-

V,/M

&bufüm tánto. temþnïc in te, tamQ

tienti

ida

p

6

MTETUETTNT

d

226

ZMjumertum. PHI.

enti charitate COnnivehdo to*ei'ari,t;*(täq'üjä

necdur ultrici Juftitiae ple&tendumn commi-

a

ferit, fignum eít, ab ea te benevolo illo

div

affectu diligi, qui zeterne ele&ionis felix

K

prognofticon eft. |Quid enim? an Parer

du

TUS

cceleftis paenitenrem rejiciet!" qui rebellem

tot beneficiis complevir? an Paftor bonus

EUl

oviculam ultro redeuntem repellet, qui er-

Wnk

rantem tam follicire quaefivit? ^Quid? il-

J«

le Deus tua damnatione dele&tetur, cui la-

lu

crimz unius etiam peccatoris majus pau-

dy

dium creanr, quam cantica nonapinta nO-

lu

vem juftorum? Ah!

up;llam Dei ladit;

j

de illius Mifeiicordia qui diffidit.

Proin

Tur

quo minus filiali cum fiducia ad thronum prá-

&t

tiz accedas, nec Mifericordiz

"

í

"

te äbufu.st'?þ-'

ii

flerreat.

Tem

V'ide peudentem ( hortator

elt Auguflinus)

l

audi precantem: . Paterignofce illis. " Poft has

i

voces quis defperet? /r[pice vulgera penden-

tt

31$: in[pice [anguinem movientis : [pice pve-

fi

tium vedanentis. His vifis quis non optime

el

Íperet?. Ceput Dabet inclipatum ad. ofeulan-

[

ii

á

dum: voy apertum ad diligendum: totum cor-

N

pus extenfum ad vedimeudum. (s) Etfir, deé

ejus amore qui dubiret? Parenz avcama cor-

O

dis (tefle Bernardo) per fovamina covports.

in

ln tali afylo a morte quis fibi timeat? —

lu

jus

"M

(5

Hg.

J Optütio siovtil

2**2*7

L

Oftinl

g E)us fherita non-foludi válore infinitày

fed ilusdono etiam noftr fant ; que cum

jlo 1

l)

divino Patri in lyttum btulerirbüs , ea ré-

is feli

Jicere nec Juftiia porerit, nec Mifericor-

| Bate

dia Volet; cum plus folvamis, quam debea-

opellen

ius Peccata eniri noftra ütut iniumerd,

r bonts

tamen finita fünt; quibàs éxpungendis vel

quia

unica diviniSanguinis guttà infiptte füfficit*

"

adeoque tántuci abefl, ut morsob riporem

qui l

Juftitie & abu(um Mifericordis fit timene

; p

da, ut potius mille votis fit exopranda.

us

Tta eit; tam pdrum metuenda e(t mors ob

i ldl

jicturam prafentium, aut metum futuro-

*

*

L

3

Brit

rum : ob ricorem juft

iti, eut àábufum mi-

Imprte

fericordiz , ut potius defideranéa fir, mà-

Xime ab illis, qui fidem, fpem «& charita-

Jïuszb-

ter fe hsbere profitentur.

fins)

TII. Si en/m credis, Deumn effe (ümmurn

Y has

Bonum, ut quid erpo non deéfideres mor-

pe'ndeæ;-

tem, quse fola eft via perveniendi ad poffés-

y p

fionem tenti Boni? Deus, docenteid fide,

t

eft tale Bonum, cui fimile oculuy yon vidit,

^il*

Vec auY2s audivit, auec i cov boinimis afcendit.

- (f*

(D eftBonum, quod excludit omne malurm;

&includiromnebonum: quod non tantvm

r d

j at

excedit omne meritum; fed etiam omnem

intelle£tum, ac defiderium: Bonum infini

,-p,f;'ïlf-

tum, univerfle, erernum: Bobumirama-

)

Fs

E

-

h

d

"

RUMERU NT

228

"d dyumentum FIIL

ut ipfemet Deus, licet omnipoteng

]i

gnum ,

atis tamen non poffit nec melius da-

fic, Be

j

Ie, nec május.

Quid enim potera: darefe

u

fiet,

ipío melius vel ipfe? ( Augullini fententia

efl.) Porro janua, p«r quam ad tantum

1

3/1/?4

thefaurum perveniamus, fola mors eft.

Hec credis, nec tamen eam defideras? quin

hd

imo etiam meruis? que hec fides?

.

Qu

die di-

Si enim credis, quod nulla non

m

cis, ait Cyprianus;

füpremum Numen ruum

l.

in coelis ; Peter

efIe Patrem, eumque effe

Tid

softer , qui es in calis; ficredis,. c

celum efle

Iu

tuum patrimonium, ibique tibi a regum

0pl

Rege parari regnum feliciffimum; fi hec,

Is

&ut

inquam;

credis, quomodo non aftuas de-

fiderio mortis? quomod

o non idenridem

fugt

Quis me liberalit

il

cum Apoftolo exclamas:

de corpore mortis bujus? (q) ut anima carnis

W

foluta vinculis evoler ad poffidendum tan-

tum Bonnm ? — Profecto, concludit Augu-

ni

ftinus, ze dum credit , qui mortem 1imner..—

Tü

IV. Imo necfperat, — Quis enim inter bate

be

mortis prelud.a, q

ugrit Cyprianus, frepi-

mi

dus $9 mafhus efl , mifi

cui fides && fpes. deefl *

q

Quortidie petis, profe

quirur laudatus Au-

I

hoc eft, ad-

€tor , adveniat vegnum tuum,

à(

veniat dies mortis & judicii; ac per eam pot-

p

feffio beara aeternitatis; & interea timesil-

lus

j

« ",

(u

229

Optatio movtis.

Ntent

hus adventum. Q zmfane / quid evgo ovases

iuj df

petis, ut adveuiat vegnum calorum , [i caprivi-

daret

za$ tervena. delolat ?. quid precibus frequeutev

Yrentii

itevatis vogas, & po[cis, ut accelevet dies veptits

intürit

Jfi majora defidevia 9 vota potiova [unt [ervive

s ell

flhic diabolo, quam vegnare cun Chriflo ? (x)

$qua

In dies rogas, ut Det voluntas fiat; dum-

que dein te vulr mori, hanc ejus volunta-

(it d

tem implererecufas. Poftulas inpredi cae-

jluum

lum, & refugis illinsadirum; delideras ter-

Dat

minum, & abnuis medium. Qua hzc re-

ym EBe

rum repugnantia, dum aliud oras, &aliud

]l*

ul

optas? qua hac fpes, dum illud ipfum hor-

;

Q

res, quod tperas? Proin aut ceffa timere,

f

yus de

aut ceffa orare: aut aliud fpera, aut aliud

tidem

fuge. Ejus enim eft, (citati Praefulis ver-

leribid

ba funt) ejus eff tímere mortem, qui ui/ [perat

catni

poft mortem : qui ad Cbriflum nolit ive.

m M

" Equidem quod ille paveat mortem; qui

nil fperat poít mortem ; quod Barba-

. Aup?

ii

rus al'iquis aut Atheus horreat mori, qui.

beatam «eternitatem reputat fabulam, haud

La

ff

mirum. Sed quod Chriftianus, qui credit,

codlum íuam eife hereditatem: qui fperat

i

g At

masliorem a morte vitam : qui fcit, (e ideo

a cacleíti Patre ex hac lacrimarum valle ad

"m

vt ibi ex mifero

m*

giorie olympum evocari ;

m

jl

beaius, ex paupere dives, ex abjecto

*

110-

lus

3

eseminitund.

"d

T(x) . Cuprianus L:.dm

220

Adyumentum PL

ri(ifus reddatur; quod ifle, inquam, to-

ht

P

ri rimeat, id enimvero portento pfoxi-

mum eft, & evidens (gnum, talem nom

"

[j

f

O

.

?

a

lum fide, & fpe, fed etiam charitate ca-

xere.

Dür

üt

V, Amor enim irrequ'eto ardore iniime

C.QPiI uniri ainato, — ]im vero in altera fo-

&

den

lummodo vita Deo uniri intime potfumus.

Qui ergo morrem metuit, Deo uniri noa

Qici

Qut

ambit, adeoque eum pnec diligit. Dein

araus oprar videre dilectum. — Arqui non-

tq

Q

nifi per mortem perveniemus ad D-ivi&o-

nem. Quisquis ergo moii refügit, is Deum

videre non defiderat, adeoque nec amat,

ü

Cui dulcis eff pevegrinatio, big patriam non

auat , nondum cegpit e[fé. amator Dei, noudum

ln

dïm

capit fufpirave tauquam . pevegvinus, ait/ Au-

guítinus. (y) . Et certe Chriftianus, qui

iv

D«cum vel modice diligit; mortem optabit,

D.

4

in

urpore qua eum conflituit in felici impo-

N

Di

tentia illum offendendi, & besta neceffitate

eum amandi, & quidem perfe&tius amandi ;

«

nam nullibi Deum perfectiori amore, ac in

b

collo, complectemur. — Quisquis ergo ara-

W

biliffimum Numen perfe&tius defiderat di-

ligere, mori optet; eft neceffe..

n

. Imo fe ipfum qui dilipit, mori defide-

lü

beatUS-.

f

r;,bi;s, quilibet ,.s;'qim cupit effe vere

ob

ii

--

2

[2

N

Cy)

Optatio mortif.

"

,me

Atqui per folam mortem eluétari poffümus

ad veraim feli-itatem. O magnem ergo in-

J

) Dot

fipientiam hominis a morte abhorrentis !

[6 C

cupir effs beatus: credit, fe exrra caelum

nunquam fore bestum; fcit, ad hanc bea-

IT

ütudinem non perveniri nifi per mortem;

a f

& tamen timet mortem: que hzc impru-

dentia! Enimvero timor mortis evidensin-

m

[ od

dicium eft, in rali corde hzfitare fidem,

nutare fpem, & languere charitatem; cum

poa

Qon

e contrario ille; qui Theologicas has vir-

tutes in gradu eminentiori poffidet, excuffo

*JM*'

Deurt

inortis inordinato meru extremum vitae

diem fervearibus fufpiriis fit acceleraturus.

. d.

j fi)

Dixi,- zzordimato metu; dum enim . con-

tendo, mortem Chriftiano non effe timen-

T

dam, minime mihi fermo eft de timore na-

t

turali, qui in appetitu refidens, voluntatis

. Qu

tübih

imperium pravertit. INam fimiles natura&

fui excidium horrentis motus extingui pe-

m

ofttat

nitus, caverique nequeunr; reprimi tamen

ac miaui poflunt: quin imo etiam debent

yands

ac

per atteotam confiderationem allatarum ha.

&tenus rationum. — His convicti morrem in

Af

g

votis habebimus, cujus frequens non mi-

nus ac fervens optatio medium efficax erit

diie

tum illii moderando timori, quo anima

füum e corpore egreffum horret; tum illi

atf US:

jiqul

obtinendae equabilitati, que noftram mi-

tranquillam reddere fo-

E d

girationem fumme

4

et.

/*'X

252

dájemestum. PL

lez Ad urrumque vero »dbeinändu.tä: nem

parum conferet voluptarium facrificium il

lius creaturg , cujus jactura & dereli&tio

iorrem tibi pre sliis amaram redder. Proin.

acuro menris oculo difpice,cuinamrei, loco;,

perfona: atfecta. intenfiori addictus vivas,

2 qua fep»rari per mortem, vehementius

Au

füot

borreas; illudque jam ounc fponte Deo

immola, quod invito, mors brevi rapiet.

L

IM*

O Domine, quid eft diu vivebe,. nifi diui

X

vexati vel: (enfü vel metu: malorum? Et ta-

K

Tnen, que noftra caecitas eft! meri horre-

lu

qnüs, & diffrri cupimus,, qued' evedere:

non.po(fimus; etfi. mors pie acvime fir fi-

dit,

nis mifériarüm, peccarorum terminus, ja-.

nua. tnelioris vite, aditus coeléftis parriz;,

b

DT

& beatiffimus Diviniratis amplexus! Aperi;,

Voti

quaío, oculos mentis noítre , ut agnofcas

Qs

mus; difceffüm e. vita non. effe jatturam;

d

fed' lucrüm; cum: per eum majora recipia-.

&nt

inus, quam: deíeramus. Fac, ut vitiis no-

bisque mortui nilame:mus in hoe mundo,,

Ithyo

quod: mors. adimere invitis poffit; itaque.

lo

vivarnus , ut nec jactura prateritorum, nee:

Ym

qmetas futarorum. diffolutiocem na.

p

turg nobis difficilem: reddat,. ae

ien

&imcndangm |

ex(p

AD-

d

"W. (o0) gf

773

L

n d

um «

elidio

ADJUMENTUM IX.

Ptoi

— Defiderium celi.

lo

VIVAS,

d promerendum felicem e mundo: ex-

n

À

ceffum non füfficit minuiffe rimorem

:De

mortis, infüper perennis vire defiderium

pief..

auxiffe oportet; fervens enim füpernz fe-

licitatis optatio quieti obitus obrinendi effi-

»fi diià

cax adminiculum efl. Nam ardens amor

t

ac cupidiras finis omnem mediorum afpe-

dore

ritatem vel rollit; vel lenit; facileque red-

u

dit, quod alias durum, & factu vix pofli-

wæäfl&'

bile vidébarur. Cum ergo migratio animae

j .lä"

medium inevirabile fir adeunda bearitudi-

atl

nis eternz, inde fequitur, coeli vehemens

Apeïïj

votum mortis libenter obeunde ingens illi-

sote

cium efle; fediumque beatarum incenfam

vara

defiderationem omnes extremae lu&tationis

reip

jj n

angores placido lenimine potenter mitigare.

Nihilominus homines reperire eft, qui

qunao,

muagna voluntate relinquerent celwn cali

j(aqüe.

Domnino, (3). modo finerentur perpetuo ter-.

n,ne&

xam incolere; adeo nulla ceeleftis patrize cu-

d

pidine tenentur. Tanta incuria profluit ex

i

ignoratione illorum, qua nos in Paradifo

c,x.fpe&aqtz bonorum ;

ignoti enim nulla

P.5

«u-

u

U(a) Pf.1 Iä. v. 16.

Jnumezz;um ]X

f')34

$

cupido. . H""c igitur. malo..ut. remedium

d

affzramus, da nobis, o eternae beatitudi-

nis Au&tor & objectum. Deáüs! 'da ' grat'am

dt

cognof. end zf-lrem per fppculum in enig-

[

macv, qua para(ti ciligentibus te; ut ill üs

l

fürm

bearitatis amore fuc;enfl, iiuc noftra. jam

tend«nt vo'a, quo migrare poft morrem

«

DT

Qgplet anima.

.Porro rrrud'a, que nobis

promittuntur. in cæhs, 1. fuat dafiita : du

D

ii

üm

fuit eterma ; adeoque omni virium contene

uonc ardennlïxme de&deiafwa,,

(&

[is,

ARTICULUS 1

iil

ys

|

fin:

H

Celi gaudia faut infimta.

—

Qmn

nprimis Paradifi g'or:a eft zufinita tura

lii

IN

w

ob infinitarem malorüm, que exclu-

0rn.

dit; tum ob mfimmtem bonm-"m, quæ in-

T

cludit, ac i& fe continet.-

Primo exc'udit

infinitátem materum nam in Coclo nullum

pa

omnino d.tur malum.

Duplicis generis

Tie;

fün

iniferie repenunrw in terra, nempe dolo-

res ccrpons, & aflli &wnes anime; quid-

n

ll

quid enim zrnmrarum in hoc munda eít;

vel corpus crüctat, vel ansm i torquet.

9

Porro in illa celefti pstria nu'ic erunc affli-

0r

&iones animi, nulli dolores corporis; qui

Ihfr

per rurbem erernam illam felicirarem ; nam

tafle facro Codice non erit ibi /uus; eque

€ amor,

(

uT

Defidevium . cali.

235

&diüü&,

elamor , neque dolor hujus exilii evit ultra. (b

rindi-

AVon e[uvieut ,. neque fitient amplius , neque ca-

det fupev 1llos [ol, meque ulluseftus. (c) — Fu-

n

gnir

giet dolor.£g. gemitus ab eis. , (d)

cillt

-.In hac vita nihil eft ex omni parte bea-

2 a

tum; nullum datur gaudium purum, quod

ortem

careat omni armaritudine: non fic in coclo.

E

Ibi erit gaudium purum, beatitudo com-

(h:

pleta, & congregatio perfectiffima omni-

Qn rl

um deliciarum ac voluptatum, fine ulla af-

fli&tione mentis, fine ülla moleftia corpo-

ris,

O quam dulce & fuave erit habirare

in illa civitete fancta, Terufalem coelefti, cu-

jus incolz omnes funt fancli ;; ubi fe omnes

fincerius &tenerius amant, quam fratres; ubi

omnes & finguli magis gaudearde alterius fe.

(; tofB

licitate; quam de propria; unde exulat omne

excli

omnino malum, omnes angores animi;, &

ye Y

membrorum cruciatus; ubi nullusmorbus,

Wil

nulia fames, fitis, frigus, aut eftus; nullae

pulit

perfecutiones, invidie, odia, semulatio-

nes; bella; calumniz; ubi non nili pax

;edü]()'

fumma, ferenitas perpetua, & beatiífima

vranquillitas: regnat!

qüi

IIl. At non folum

jo d

nulla in Celitum Re-

gia erunt mala, fed omnia infuper erunt

1l Pl

bona. . Carleítis gloria non folum excludit.

, qul

ludit.

infinitarem müo.,mm;. fed "ggæ:e.rea— inc

; n

in t

T d

T Aps.33 w d. ) Apag. 16

um

() Jf 51 v.11.

usf

336

AJgumäm*tzm IX. |

infinit;rem bonorum : comple&itur omnes

f9)

excogitan

das, & p tfibiles deliciàs. O ani-

Tés

na eleéta

!

*

ibi frueris omnibus poffibilibus

if

gaudiis, iisque frueris fine ulla remiffione;

3

fin

nauía, aut interturbatione. Omries tres ani-

ma tüx faculrates, omues quinque corpo-

Q

lr

ris tai f:nfus liabe! ünt omnes excogitandas

& poffibiles del'cias, quas he faculrotcs,

Quj

fenfüs in coclo habere poffünt; easque ha-

itfü

bebunt in gradu"imenütümo, & continuo,

bj

fine allo onquam fatüidio.

lq[

hi

" O homo,; quicung"e hec legis, en! hoc

ip(um corpus tüüm ; cu

jus triódo appetitus

xanus tuze, qui-

domas: hiipfi pedes; haemn

;

üni

bus :r odo ill citos rac

tus & greffus negas,

:;

tim

nt.

olim !

onge clarius, quam ipfe fol;fulgebu

f

Hoc ipfum corpts ruu

m immortale erit; &

lJ

doloribus ac mife-

ab omnibus erumnis;

d

um: utn

ii dicera. de (übtilirate

T

riis exernpt

j

"

i

j

*

& agilitate ,

qua mftar (prirus. duriffimas

«

re

w

ervader

e, & inftar fulguris in ictu

peiras p

Qu

Ooculi sb uno

ad alterum Amtm.di- polum

hi

tránsvolare poreris.

um

In'uper finguli fzufüs

tuifua gbïlle&am-en t&

n

li tui, quos modo

habebunr. kKiripfi oca

if

illicitis cbjectis claufos

tenes, ine

ffabili vo-

hlnï

contemplando & in-

luptate

recreabuntur ,

0ij

tuendo

Chüiftum, Beatilfimam: Virginem;

itle

& reliquos $a

nétos.

O quis hujus gaudii

Q

magaijudinen

explicabit! Edic, an non

fily

inor-

dAT

Defidevium . celi,

* 5,

omna

mortalium omnium te feliciffimum judica-

A

res, fi tibi modo fub hac ipa le&tione, hoc

bilibus

ipfo in loco Beatiifima Virgo cincta radiis

i(font.

aþpareret ; fi Chriítus fe tibi una eum ruis

CI

finétis Parronis in gloria Majeflatis fuse

qorp

coram videndum, & clare intuendum prae-

gitandas

berer? (O quanta hec feliciras foret! Ar-

It5

qui in coelis eos non rantum videbimus, fed

quebzf-

infüper cum iis famdiariffime & amiciffime

ilinüO

agemus, colloquemur, & converfabimur;

idque quotidie, pro

-

liþ.im, per wr*a'm. ';æt?r—*l

J h

nitatem.

"

mentanea vifio vel

)petïmï

Si ergo unica & mo

m (*

ünius etism Sancti in hic vi:a nos mortales

fs

tám inexplicabili afficerct folatio: quid; quae-

ebuit«

fo, faciet ià altera afpectus clariffimus ; is-

&

Jue non momentaneus tantüm & rranfiezs;

eï'xy,

E

í

fed continuus ac perpetuüs, & quidem tot

»ulite

tamque innumerabiliom — glorificatorum

rf

corporum, precipue Beatiffimae Virginist

j

Quo, qu&^/o, gaudio ocu'os no(tros reple-

po)mri

bir afpectus clariffimus amabiliffimce Hu-

m:nitatis Chrifti, qua adeo pul-hra cfl, ur,

menti

fi nulla alia ibi forent paudia, illa fe fola

medO

fufficeret ad conftirnendum Paradifum. Lt

hinc ex mente Auguftini erunt in caelo quoz

&t

focii, iot gaudia; quot San&ti, rot beatitu-

ineh

dines &terng; dum enim quiliber Besto-

ju

dii

rum inexplicabili puchritudine decorus

| noft

fghnde'bit, tot quivis vPa;'a'di(os 'hábe

bit

g]Ql"

I

38

Adyumentum JX |

Don

quot fps&abit glorie Socios. O vere fe-

füttr

liciatem incomprehenfam!

. Jam veto fi hxec in

folo vifu, quas volu-

q.

oyrates experiemur in reliquis quatuor cor-

[G)]

poris fenfibus? Enimvero ang:lica hic mi-

QUi

hi lingua opus foret.

Age, conjiciamus

in cumulum ,. quidquid in hoc mundo fen-

Vil i

Cet

fus humanos, auditum, odoratum, guítum

& tactum delectare poteft: dein imagina-

(em

elci

tione noftra accumulemus; &. multiplice-

mus in immeníum hancipíam, quam nobis

OR

Necdum contenti,

remï

fingimus voluptatem.

denuo & millies eandem cogitatione noftra

p

t

En!

inrendamus, duplicemus ; augcamus,

huer

tamén hec, utur magna, voluptasnec uma

bra erit; collara illi voluptati, quam reipfa

Tin

W

inilla regione noftri fenfus experientur.

Verbo: nec oculus vidit, nec aurisaudivit,

Titen

$V

nec intell:&us humaaus capere poteít, qua-

r

les quanteque delicie noftros corporeos

Bu

fenfus in illo Divinitatis palatio exfpectent.

Iii.. At pergamus... Magua erunt in c-

lo paudia corporis; ita eft: fed majora ad-

mi

di

huc, & immeníum majoraerun: gaudia ag«

"n&. Si gutta internge confolationis, quam.

lig.

Dor

Deus Xaverio in Indiis dedit, adeo fuavis

fuit: fi tranfitoria mentis dulcedo Martyres.

Qul

o

tanto folatio afficere potuit; uttyrannorum

tormenta etiam cum. gaudio. füflinerent .

QUi

it in Paradifo, ubi deliciaé

N

hoR

quid,

^ Pefderiüii! cali.

«t f

non guttis feofim mánantibus, . (ed idftar

torrentis pleno curg.teafüpdunrür? 07v

$ VOl

— O quis explicabit delicizs) quibus türé

of QUi

difllueratiima, dumfibi in semorianmr reqo-

hic mj

cabit gratías; quibus eonfenfit: tent;tiones,

|cmis

quas vicit: pericwla pecesodi, quae evira-

vit: panirentias, virtutes, boriaopera,quae

ndo fe-

exercut! O mi Deus! éxclamabit , equi-

gu'/fum

dem poruiffetm & ego daminati; poruifferi

nagina*

tiglce

excidere hac felicitate mea.

Ah! fiilli ilie

1 nobï;s

cebrs ceffiflem, fi huc illuftzationi rettitis-

Qntenti

fem, ubi nunc effem ? héu! periiffem, 'Sed

v noftt

per Dei gratiam refliti; vici, beata evafi.

JUS,

l

En! ilifocii & familiares mei vi&ti fücc u-

fec um

buerünt, & perierunt, in peccato mortui

funt: punc miferi ardent ininferno; &egro

1 reipfa

jentut,

beata fum, futcra &eternum. O f-licem pe-

nitentiam ! o fan&as corporis sfflictationes!

ydivis

( Qu

6 beatas vexationes! absque vobis actum

M

rpüteüs'

nünc 'Fähg; (üm,beata fümä

pedhll

eroque eternum. — O feliciras! -

UIV. ]

TU

muüs. Et nihi! eruüt com

Magna hac funt, fateor; at perga-

o d

páratà iis, quad

dicentür.

Autclethuy tüus, o deffinata coe-

dia at

utni

lis anima! intelle&us tuus intuebitur Deuri?

; (navfsï

non per fpecies, non in eenigmate aut fpe-

culo, fed fzcie ad faciem. — Proxime in f&

n

ipfo, modo fcilicer perfecliffimo. O quig-

10f ii

quis hoc audis, arrende, quid dicam! Tu,

gretty

L

Mdicid

tu videbisDeum vifione inioiea, wtTheo-

gi

nol

r340

Adjumentum | IX.

logi ajunt ;

fecundum illud Joannis: 7Ze

bimus eum,

ficuti eff.(e) O verba dulciffi-

fhi

mo fen(u plena: Deum videre; Deum in«

s

tuitive cognofcere; perfpicue intu:ri illum.

Pulchritudinem, Omnipotentiam, Immen-

at

fitatem, Sapientiam : cernere illud mare

p

infinitum Perfectionum divinarum, illude

j

d

que vifione clariffima ,. & perfectiflima in-

tueri! O quis

fe

erit!

X

guítus, quæ volupras hae

t

o

Si Deus Beatis fue Divi

aitatis Effentlad

.

a

gradatim oft

enderet: fi fua

s illis Perfe&tio-

t

nes fenfim ;

& per pártes detegeret: fi fua$

!u;

illis dlicias pedetentim communi

caret; pof-

tU e

fet illos novis femper fpe

étaculis

) allls &

li

inexplicab;libus

aliis femper deliciis, &

ii

]

audiis per

totam sterniratem — pafcere,

Qu

diftinere, & recreare.

Quid érgo érit his

dj

frui: his fpe&taculis

3

omnibus gaudiis fimul

bl

ünó eodemque t

empore p3

fci: bas pulchti-

i

tudines fimul ompnes uno intuitu

videre

lat

poflidere

conjünétim totum hoc immen.

Ch

füm pelaguso

maiurn poffibilium bonorum,

F

LU

& gaudiorum ;

illudque peffidere fine ullo

etu amittendze ütquam hu-

IY

ericulo aut m

thr

jus felicitatis in

finite? Ah! homo non ef-

li.

fem, fi hec capere poffem.

hs

p

- Defidevium coli.

24t

q/7

V. Sed pergamus: majora adhue audie.

hicf

Tus. Folwit.$ tuaà amore beatifico ( quae

prm Y

Scholafticorem phrafisett) poffidebit Deum,

il

mmet

& in Dco boffidebitomne bonüm; imonon

tartum poffidebit omnia omnino bona, fed

d mut

ipfum etiam fontem bonorum omnium.

, lii

Jam ninc ré fingulariter attentum ctipio;

im. i

audi, & obftupeíce! Bearirudo noftra erit

1 hi

ipfe Deus fecundum illud Gen. 15. Ego ero

Wevces tua mugna mimis. Dum hec dico,

omnia dico;

«

Epo ero mercesua, — Q verba

arcano fen(u pleniffima! Ergone tuo Deus!

Kiio

1

Ti

tu, quies ipfa felicitas, ipfa bearitudo, &

fupremoni Bonum, tu eri merces mea?

p

tu eris beatitudo, felicitas & pofTeífio mea?

liis

Itaeft; o avima! electa! in caelis eris bea-

b'.hbm

ta illa ipa beatirudine, qua Deus beatus eft,

A(cert

ertli

quamvis in diverfo pradu

: tu ilii ipfi áffi-

debis menfz,

cui Deus affidet: tu cum Deo

:&BCUI.!S

ulcite

bibes eundem volupratis potum, & quidem

ex eodem calice: comedes cum Ss; Trini-

vicdtà

tate eundem cibum ex eade

m quadra, tefte

mine

Chrifto dicente:

Edetis $. bibétis fupev meu-

oruttl

fam meain in vegito meo. (£) ' Sedebiscum Deo

j UM

in eadem felicitacis (ede, in eodem gloriae

m t

throno, fecundum illud Apoc. 3. Zalo ei

fcdeve tnecum in. tbvono qneo ; hoc eft, eris

beara illa ipfa beatitudine, qua Deus bearus

l

Ti

Sed

eüä

"us mET N

242

| Adjumentum. LX.

eft; nam beatirndo Dei confiftit in cogni-

Tl

tione & amore fui ipfius; tua beatirndo pa-

gre

riter confiftet in cognitione & amore Dei,

fote

in diverfo ramen gradu. lllam ipfam pos-

Cun

fidebis felicitat:m quoad fubftantiam, quam

Doi

Deus poffidet: illis !píis abundabis delicüs,

ant

( 0f

quibus Deus abundar: illud ipfüm bonum;

quod Deum ab omni retro a&ternitate per-

li

fectiffime fatiavit, etiam;cor tuum abun-

dtim.

dantiffime fatiabit. — "T'ota in Deum abfor-

infni

ais

tüm.

pta vives in eo; imo non jam tü vives; fed

vivet Deus in te;. & eris velur alter D«us fe-

Ttrail

Cun

cundum illud Joannis: Suniles ei erimus. (g)

Deus in te, &tu in Deo fuaviffimo mutuí

guil

amoris complexu beatiflime conquiefces.

t j

Nullum optabis gaudiutp; quod non ftatim

Deg.

habebis: nullum concipies defiderium,quod

fms,po

Deus non ftaiim implebit. Imo non tan-

i

tum habebisormnia, qua defideras; fed tan-

Ut

ra infüper felicitatis plenitüdine fatiaberis,

tüt (

vt nihil füperfit, quod defiderare poffis.

h(s

Non eris tantum beata, fed eris ipfa beati-

in Ms

tudo.

tür,

O Deus ! quis in terris poterit capere

&x 1]

gaudia Beatorum in coelis?

Tefte repio

Tenti

Píalre Deus non tantum calice, fed zorreg-

&

ze voluptatis [ue potabit e05,

Beati non taü-

0 Cit

tum fatiabuntur, fed igebriabuntur ab ulev-

lüte

ilüi03

—

y

ïf:. yogn*. 3ü

lg

Defidevium cæ?i.

243

cogn'i-

?ate domus Dei : (b) gandinm Domini non in-

p

gredierur. in cor ipforum; ( nàm fpatium

* [

forer nimis angu(tam , oaudinm nimis cir-

1 pos-

cumícripram ) fed. illi zz/rabugz in. gaudium

h quam

JDomugz. (i)

illi fefe toros quantos immer-

ddliis

gent immenío ili omnoium deliciarum

Ondffi;

Ooceango.

o

In quolibet corporis fenfu, in qualibet

j abun-

animae faculrate non tantum erit gaudium

difor-

infinirum , fed erit ipfa infinitudo gaidio-

i d

rum & voluptazum; &hocfineullaunquam

asf

remthone aut faftidio.

Nam Be ti in coelo.

Is (9

erunt femper evidi, Qg Jeuipey plent, at Au-

p muïUl

guítinus. Semper avidi, í:d (ine anxieta-

ulelcà

te: femper plezi, (d finefaftidio; cam enim

jl

Deus fit pulchritudin:s infinite , quo diu-

1qU0

tiuspoflidebitur, eo amplius placebir.

n tafr

O anima; que hiec audi;! fi beara eris,

(rd tl

tahtà, tam exundans, tamque perfe£ta erir

ab

tua felicitas, u ex illa plus volupra i« tu fo-

e p

la fis habitura in genere boni, quam doloris

[z b

in genere mali omnes fimul damnati patian-

tur. Age, fingamüs, vel unicom puitam

ape

ex illo mari tuornm gaudiorum, ex illo tor-

erepo

rente tuz felicitaris in rartarum . defluere;

n

& en! unica hec gutta infernum momen-

to citiusin Paradifüro commntarer, lta efl:

A

(;þ ,'/M'

unica felicitatis tuge gutta in orcam delapfa

;

gcer-

Q'3

À

h) Pf 35, 'v.-g. (i)-Mjfh.zg. 'u.«.r.æx

L

aW

244

'Adjumentuh IX.

Vtt

acerbiffimasillas paenas in fummas deliciaæ,

ilud fel draconum in dulciffimum mel, il-

i

lamque abyílum eeternae defperationisin do-

snicilium maximze fel;citatis pun&to tempo-

D

Tür]

ris converteret.

Non m:a hazc, fed Au*

ouflini fentenria eft: —52 furtre glorie unica

du

itd

guttula ( verba fünt S. Doctoris ) defluevet in

lcet

enfevmum , totam damnatorum amaritudmem

dulcoravet. Conjice in cumulum omnía

omnino tormenta omnium fimul datnnáto-

hu

rum: &en! minimum gaudium infimi &

minimi Deati majus erit omnibustormenti:;

dip.

& cruciaribus omnium fimul damnatorum.

Qu

Nam Deus, licet damnatos in inferis po-

dep

tenter puniat, tamen puni

t infra condi-

per

, infra meritum, ut

Scholaftici lo-

il

gnum

quuntur; at in ccelo beat El

ectos füpra con-

ni,

M

dignum, ulrra merirum. n inferno a

cruciandos reprobos íola con(ürpit Juftitia;

Q

at vero in coelo omnes omnino Perfectio-

ln

nes diving concurrunt, ut nos felices red-

pn

dant. Concurrit Juftitia Dei, ut nos beet

fecundum merita: Mifericordia Dei, ut nos

0

M

beer fupra merita:

Magpnificentia Dei,ut nos

beet ultra omnem fpem & vo

ta.D'eus, ut bea-

I

tos nos reddat, exhaurit, ut ita dicam,otn-

lat

nes thefauros Porentie , & Sapientise fuz ;

du«

nam licet Deus fit, tamen illius Omnipo-

Q

tentia non poteft, illius Sapientia non to-

dic

"

vit nobis dare meliorem & majorem felici-

tateim

N-

9

JDefidevium. cali.

245

kici

tätem quoad íübítantiam, quam Beatis re

r il

ipfa det dando f& ipfum;

Ego merces tua.

(

Sint-

Ex his patet, izfizira e(le gaudia, quee

temp?

Deus praparavit diligentibus fe. Infinita

tüm ob infiniterem malorum, que exclu-

(id Àb

jeut

dunt; tum ob infiniratem bonorum, qua

includunt.

Ita eft, o anima! dubi:

daku

et o5 r

non

hat i

TT

licet; articulus fidei eft: 1ufimta; qu&

m Deus ia calo dabit.

| áni-

omnia

náto-

VI. Enimvero ftupenda hxc

fülnt : | quæl

fimi &

hucusqne audiv:ífti; nam dixi in compen-

t

dio, quidquid iütellectus niofte: de hac üüü-

AUL

quam comprehendendi f: l:cirate fibi animo

depingere, aut menie fiogzre poteit, — At

r

(0n0»

perfuafum tibi liabeas velim, me nihi', ni-

j l-

hil dixiffe. ' Qutdquid omnes cloquen iffi-

mi, & doctiffimi Oratores, "Theologi &

fa cot

no !

Aícerz de caleí(ti vira dicunt, dicent, & di-

D

(l

cere poffunt, umbra eft; imo nihil eft col-

yr

latum illi, quod reapfe eít,

tf

An'mo concipe gaudia, quentumvis ma-

p r

gna & maxima: Beatorum gaudia femper

|

r

omni cogitatione tua infinite majora erunt,

u no$

Mualtiplica, auge, intende fine modo & fi-

)

p

ne; quidquid delectare cor tuum poteft; &

ub

tamen nec minimam paucii illius partem,

m

quod ibi te maner, tibi effingere poteris,

g u

Quod S. Dionyfius de Deo, 1dem de ccclo

p

dici poteft:: Nempe non efl boc, neque eft il-

jj 10

lud, [ed efl omnia.

Coclum nec eít hoc, quod

felici

^

oU

—

Qcitur

* o

46

Acäuläfenium X

dicitur effe; neque: eft illud', quod nobis

jut

fingimus effe;. fed omzia, fed eft quid lon-

gau«

ge dulcius;: longe excellentius,: & melius.

Vi, |

Sicuti Deus eft Ens incomprehenfum , «ex-

Tttr

cedens omnem intelligentiam . creatam,

[

quod nec mente intelligi, nec verbis defi-

(pt

niri poteít:. fic etiam i'ea minus imperfe-

ll

é&ta, quain nobis de Coelirum patria formare

leo, :

poffumus, eft, quod fit quid e&que incom-

hn

prehenfüffn;eque inexplicabile;ac ipfe Deus.

Q

O momentum itaque: millies. fortunatum,:

[

quo ad rantam gloriam admittemur! o gau-

b

dia infinita! o inexplicabilem felicitaiem!

quam dulce eít fe ipfum perdereinimmen-

ï)'lïï

cif

Ío hoc mari infinite beatitudinis! .

fü

;Ergone tu, o Deus! eris merces mea;?

0 merces magna nimis! Enimvero eft ma-

gna nimis pro tam vili creatura, quae tam

parum te amavit: ; eít magoa nimis pro

tam gravi peccatore, qui tories te offenditz

:

eít magcna . nimis. pro tam ingreto . ho-

l

muncione; .qui tot beneficiis. non. nifi

i

O Deus! coli

ingratitudines rependit.

r

gaudia funt inbnira: & ramen illorum tam

d

modicum me defiderium tenet; quin imo.

p

ea pro turpi etian voluptate d&fnoni ven-

&

dere non dubitavi.

Hen! quid egi, duin

de

iliilecebrae cetli? a5, juri ad. coclum re-

nuntiavi! Contremiícani cólumna firma-

Cid

menti; & tremant füundainenta terre! ego

juri

W

f

-

P d

j

ag*

Defidevium. : celi.

247

| tobis

jüri ad ceelum renuntiavi : ego; 'qui ejuä

*id hu-

gaudia effe infinita credo, ccelo me abdica-

tnelis,

vi; & quidém non pro regno aliquo autin-

1 6

Tegro imperio; fed pro nihilo, pro re, &u-

eafafhy

jus vel meminiff: pudet. " Ah! confufio'co-

s def.

óperit faciem " meam ; indigous füm; qui

erfe

illam cceleftem patriam refpiciam! .. Do-

onmue

leo, o Condifor fiderum! deteftor infaniam

incott-

hanc meam!:ratum eft non ampliüs pec-

(Jetif

care; cum toto corde deliderem te videre,

tUtf

te amare; & tui poffeffione immenfum,

Ü g&ü-

beari. Q hora-exoptatiífima! o moómen-

|

'

t

tum feliciffimum, quo motui amoris dul-

imrmá

ciffirno complexu tu in m

e; & ego' i;'; te

ma?

ïþïa**mmä conquiefcami!

ATRTICULÜUS.

[ mite

p

0s li. igandia. [unt-«terua, -

is p

L (C*oli gaudis non folm infinitz; fd in-

Tenol

fuper cefevia fünt. Nota: eterna

tp. hi

funt, eterma. O vocem fono quidem te-

o mh

nuem, fed fenfu gravem! cccli gaudia xter-

! culi

na fünt, nulla unquam temporum viciffitu-

n t

dine amitrenda.

O anima electa! in colo

y imo

poffidebis gaudia infinita, eaque poflidebis

jv

aternum, fine ullo metà ea un

quam per.

du

dendi. O qu felicitas"

g

Ergone o Deus, quas nobis paras deli-

j*

cias, ecernum durabunt? femper fübfiftent?

ur?

| egO,-

t

H

per totam &ternitatem continuabunt

Juïl

Et-

Bu

N

?o9

248

"yumnentum. IX.

Érgone, qui aliquando beatus eff; eternum -

Tut

beatus erit? Ita elt: aterne fünr;, peren-

&i

nes, & perpetuz funt; quas Deus Juftis de-

lictas preparat. Eít id airiculus fidei in

Qere

Syifibolo Apoftolorum cantentus: coeli

Quir

gaudia eterna effe, eft primarinm dogma

fim,

carholice veritátis, de qa0 vel dubitare hz-

ia

reticam eft. Id teftarur. ipe Spiritus fin-

Pofü

étus variis facre Pagine locis, uti Sapien-

Intg

T

tiz $. Juflhi in pevpetuum viveut: Xem I(aie

35. Erit letitia [empiterna, fuper. capita eo-.

N

m

vuin : denique Apocalypfis 23. Sfufferum l-

zitia fempiterna ervit , àn perpetuum gaudebunt z

9j

l

vegnabunt. in [acula [eculorum z.. per. totam

£eiernitatem felices erunt, nunquam immi-

Qui

nuenda beatitudine. . Quamdiu De

d i

us er.i?

Deus, tamdiu Beati erunt. beati,:

Ti

Adveniet extremi Judicii dies:-interibit

l$(

vniverfa hac orbis machina: poft mundi

Deet

interitum effluent centum. millia annorum,

0v

& poft hos denuo elabentur plures millio-

nes annorum, & tamen nec unicum ma-

qu

mentum a beata eternitate decerprum erit.

Dlp

Denuo przteribunt tot milliomes fieculo-

elt

im

rum, quot arborum folia numerantur, &

tua beatitudo tunc quafi primum incipier X

Tri

quodammodo renaícetur.

Necdum fatis:

aK

immenía hac annorum ferie elapfs, iterum

lic

tot fzcula eflluent, quor atomi in aére,

per

quot pulvifculi in terra nunerantur: & en!

f

Beeti

4

N a

e *

t

Defideriumn. celi.

249

]

Beati femper erunt beati, femper felices;

pittt-

& infüper certi erunt,. fe id femper fore,

i i

. O mi Deus!. quale gaudium erit poffi.

at i

dere te fine metu te unquam perdendi! o

cel

quam dulcis erit;hec copitatio: beatus

domt

fum, in ceelo füm ; eroque eternum: om-

Jirelte

nia habeo, quaecunque defiderare, ac oprare

t5 f

offum; & habebo eternum: cor meum

innarat mari: puri(fimarum, & perfectiífi-

Säpieüe

M

marum deliciarum;. eique innatabit eter-

TE

num: inexplicabilem , -& infinitam felicita-

'umfæ.

tem polfideo; & eam poffidebo aternum,

TU

Q jubilus! o felicitas! o gaudium!

u

, M. Sed pergamus ulterius; fi tamen ali-

Tun

quid eft, quod ultra dici queat. Coeli gau-

In eri

dia infinita funt, eterna fünt; & haec infi-

nita, haec aterna gaudia funt infuper no-

u

bis cev'a, O 'anima! coeli gaudia fünt.infu-

n

per tibi certa: .coelum eít certo tuum, mo-

Q

do. velis.

gt

,. Do rationem ; nam Deus immutabilis eft ;

u

quod feme! vult,.femper vult. . Deus om.

Ti

nipotens eft; quod vult dare, etiam pot-

eit-dare.

cuite

Infüper infinite fidelis eft in ad.

implendis füis promiffis; quod femel pro.

I &

of

mifit,- hoc certiffime praftabit. . [am vero

(utit

audi, & exulta! atqui hic immotabilis Deus,

gl

hic infinire fidelis & poteus Deus juravie

4él

per thronum & fceptrum füuum, ac facro-

;enf

fancte .Pr*omiütz daturum íe ccelum [uftis

hii

DIMI

.0

5ro

Adjumentum - 1X.

diligentibus: T& perfeverántibus in g*m&::,;f

((

& moricntilsüs'(ine pecedto?mortali.

"Haájas'divtii promilfi nobis teftes funt

m

omnes Próphe:s* antiqui Téftámenti : teftes:

-T

dinhes quaráor Evanpelift&? novi Teffa--

TUI

menti: teltes"Apoftoli Befrus; Paulus, '&

C0f|

au

]oa^nes in (ats Epiftolis? feftes tór Sancti/

Mirtyres, Conifeffores; Painitentes, & Vir-;

—

lu

gines; qui'omnes fianc promifTionem in fe

Quid

adimpletam* füiffe teftaatur!* Ergo, qui-

"

cuüqüe im etratia! moritür;- falvus erit; &

li

hoc certüm eft, articulds$ fidei'eft ;; dellioc'

3

vel dubitare nefas eft.

Q ''Chriftianet Si-

ü

Tiat

absque peccato eravi, gratia fanctificarite

ofbatus-moreris, cérto beatus eris ; ccelumt

Ieq

idrlm

certo tüunveft. — Hac ipía Paradifi gaudia,.

quz infinità & sterna 'effe vidimus, nobis

àr,

certa fütit ; certo mea, certó'tuá fünt, mo-

Their

db 1

do velimus. : Et fit; qui langueat, qui tor-

peat, quií non ommnía agat, ut coelum ac-

COT;

T

quirat? Si reperire Chriftianos, qui nullo

proríüs, vel retiui nitris

Inq

: cæl*e(ti? patrig de-

fiderio flaprent?

j

"

t

Enimvero ccelum n

on me;r'etur, quinon

I fu

inoenri illius " cupiditate ardefcit. ^ Quid

iPpa

enim?' an non probrum eft, coeli a(pectum.

ley

non majorem in nobis, acin brutis; illius

Í5y

te]

cupidinem excitare, hominemque equali

curn beftiis fenfa coeleftes illas fedes afpice-

UT

rg?, Erumpamus i

girur quam £epilfimein.

j

e

L

actum

* a

e€9

Defülevium cah.

2f

aéctum intenfiffimum ardentiffimi- defiderii

(CULA

caeleftis. patrias;. is enim lenier. horrorem

s fmt

mortis, efficierque, ut egreífus ex hac vi-

teftas

ta placidus nobis (omnus fit futurus. — Fír-

Te

mum concipiamus animi propofitum, 1.

d5 d

conítanter fugiendi, quxd quid a ccelo abdu-

$0041

cit: 2. genem(«a amplectendi, quidquid ad

wWir-

celum perducit:

3.

forürer. tolerandi,

nf

quidquid:coeli glorism auget.

Credo, Domxm, infinira efle & sterna

; Qu

j

cmli gaudia, que parafti diligentibus fe.

jehyc

Spero, illis eriam .me pontu:um cum cer-

us

M

ta fint amanribuste.

Defidero intueri glo-

fcene

riam pukhmudmem tuam. .

CüplO amo-

re complesti,. & sternüm potlidere amabi-

agl

lifhmam. Bonritatem & effentiám cuam;.

E.

nobi

duc,.o0 Domine, .de- hoc carcere animam

mearn ad.confitendum in calis Nomini faa-

p mo

&o' tuo.- O felix hora;'qua liberabor de

&m i()

um «

corpore-mortis hujus;. & volabo ad.te ultiz

mum finem meum ; ubi non

!'2'?' f

eculum

j o

r d

in enigmate, fed facie ad faciem videbo te;

& ; fuaviflimis affcfiuum.nexibus ampze&ar

te fümrham bearitudinem mésm, nunguam

yiaon

de

Íeparandus a *e!- O- quando anima mea in-

ter amplexus tuos uawm req

: iilefe

Hactu

:ens ab-

t

forbeb: tu£- tota in tes s feliciffime fr

erur

, Ts

te Deo amatore (fuo? O1

201e

efuï ne per-

gqü&lï

miitas inein hora VQUTHS Pæ-i. DQCLEEüiü [fe-

fpio

paxarz aie, icd in gratia confirmatum jube

mun

ine

um

[4

*

.e

2j2

Adjumentuüi Xx.

me venir* d ré/^ Fac bonitateth ceum fervo

[7

l

T

2

do,

ut inli3bitem-in domo- tüa.; omnibus

f

C

,

à

Q

icbus vitz meg, ibique^cum Sanétis te

inl

]aä-:g»,:m'in fa:cula.

T

VC

lu

.ADJUMENTUM X.

D

tls

« Xecurgta coufeffo.

li

motis principalioribus beati rranfirus

4 X obítaculis, affignanda quoque funr

U:

propinquiora bonz mortis fübfidia, qualia

1l

font accurata confeffio, doloris intenfio ;

fe

matura & fervens (acri Viatici & extrema

Déi

i

Unctionis fufceptio, denique previa inve-

ftigatio & emendatio eorum, qua& nosin

Qn

fie

illo rerum articulo pree aliisanxios reddereé

confüeverunt, . Quam efficacia hecad (an-

Q

éte moriendum adminicüla fint, ex dicen»

«

dis patebit.

[

^A p?imo rei probandz ini-

tium dabo.

[

Malumin orbe max

imum poft peccatum,

qu

fummumque bone mortis obílaculum efe

"W

mala & manca confeffio; nam poft factum

innocentie naufragium unica, qua in falu-

d

tis portum enates, füpere(t poenitentis ta-

K

bula; in hac ergo debito modo arripienda

"fi erras, toro ceelo aberras.

Licet enim te

jejuniis;. afperitatibus & vigiliis penitusema-

.

h]

Cid-

e?

F

Es ial

253

Atcuiata eonfz[fio.

Mero

tiares: licet te tyfannis pro fide in frufta di-

nirious

fcerpendum offerres; nifi habita confeffarii

ia

copia bene confitearis, a&tum agis. INam

in di&o cafü aut rite confitendum auteter-

num eft ardendum ; fic enim d. vinaac irre-

vocabili lepe cáurum effe, definiit Conci-

liam Tridentinum. (a)

Proinde confeíffio

M

eft illa bafis, cui innixa ftat &terna peccato-

rislalus; fi hecfueritbona, in tuto eftres;

!

fin vero mala, actum eft de anima,

snftus

Ex quibus facile patet ,. nullius confcien-

» (

tiae (tatum magis effe deplorandum, quam

illius anime, quz poft male peractam con-

) quaüa

meniwx

fellionem, falío errore illu(a, tamen febe-

Nam dum alii pec-

iljdn

neconfeffam opinatur.

jv

catores, patratorum fibi criminum confcii,

confcientiz arbitrum anxie conquirunt, illa

nos

editt

facerdoti fe fiftere fupervacaneum cenfet ;

gl

cum fe a lepra peccati jam mundaram judi-

o

cet: & fic mifera indormir fallaci melacie

animi, quz pejor eft omni procella, Cer-

xdfä iril-

te nulli egroti magis funt defperandi; quam

4f

qui fanos fe judicant, ipfasque etiam medi-

m*

: cinas ftomachi vitio in venena vertunr,

Et tamen hoc malum (quis afirmanti fi-

Onm

j (l

dem haberer, nifi multiplex experientia de

fei veritate nos convinceret? ) & tamen

rl

ntiffi-

jeid

'hoc malum setate noftra longe freque

murimn

jiu *

P

"

—

p

(a)-- Sq/] 14- c d.

cu

,.

"ia

254,

djumnentum .X |

mut'n eft. Namconfelfio.eft quidem gem-

|(-

ma; fed ral's, quz a fpuriis difficile digno-

[

Ícitur,

Non raro evenit, ut modica illa ia

tf

premittendo examine diligentia, remiffus

ls

ille in eliciendo. dolore conatus, inefficax

ü

ilia fefe emendandi velleitas a nobis genui-

bd

na cenfeaniur ac lepitima; quae tamen San-

tid

&uarii pondere poítimodam lbrata, mini-

me [u(licientia fuiffe d:tecto virio deprehen-

ha

duniur.

Et licer ( quod mali caput eft ) fu-

jui

binde remordensanimnus de valore fimilium

fj

confeflionum . anxie dubirer, hi tamen re-

tot

a

morfus mox iterum ur inanes fcrapuli de-

fpiciuntur, Neve per tempeftivamomnium

[*

erratorum exomologefin promprum 10alo

pri

remedium afferatur, plurimos abílerret

dex

horror diíficultatis, quae in retexenda totius

ii

vitze tela (abeunda forer,

Unde fit, ut £l-

lis

fis dictaminibus fopita, & de valore pera-

d

&tarum confeffionum fibi vane blandiens con-

Ícientia, fuis erroribus fecura indormiat, do-

4

M

nec fub mortem quafi e lerhargo evigilans;

Í

tremebunda videart,

3

& agngfeaf defolazionetm

t

abominuatiouig.

fü

Jam vero quis explicabii terrificos ango-

res, & de(perabundos. terrores, quibus

j

auima moribunda. difcruciabitur, quando

P«

ad faralem mortualis candele lucem, didu-

€to veluti fipario , attonita flupebit, pera-

étas hactenus afe confeffiones mejorem par-

[]

| tem

e ?

:

«ceurata. corifeffto.

255

tem

rem malas, facrilegas, null;s.fuiffe ; quas

(loO0

taren illa; fslfo dictamine decepta, lepi-

dian

ümascrediderat? quando trifti obrutu Cer.

millus

net, omnem faluris fpem, quam in pera-

EfHCcX

élis confeffionibus hactenus repofitam ha-

'enut

bebar, (fubrütofundamento, una ruina con-

bn Sanl

eldere 2

i

Certe turbulenra illa conflernatio i impii

rehtt

Balthafäus, dum.vifa quefj amagu — bominis

m

Jevibentis coniva candelabvum in fupevficie pavic-

jl

ti$ qulg vegi , (b), pallore exanimara facie,

u

toris artubus coniremuir; illa, i ingnam, fa-

j d

crilegi regis confternatio non nifi umbra eft

mriut

perturbarionis illius animze mor ibunds, cui

li

propria cofifcientia tanquam | fui ipfius Ju-

ferrat

dex;, teflis; & carnifex male peractas con-

(oLUS

feffiones expmbrab:ï illis ipfis myfticis ver-

ANumeva

El

bis: Nuinera, poudera, divide.

depofias per virae curfum .confeffiones.

Qeïä

s cofte

- Pondera, pum babuerint omnes requifitas

condmones.

Dzvzde;am bonas a malis, &

"

1j MF 57

fepone in cumulum errores in iisdem depo-

juni

-nendis commi(los, & deprehendes virram

fmffe, quód gemmam exiftima(ti.

an(ï 0.

les tunc terror, qu& deíperario tua

erit, quando anticipato, planztu, forfiran

mbuS

per totam zternitatem congnnando, inge-

Jandü

didl*

miícere cogeris mP*e lllud Ergo évvravi-

mus?

e

"

| päï

(b) Dan. $. 9.5

n

920

g

"

256

! szjanuæ:tu?n w :

2m$? (c) ergo erravi infelix, & quidetn in

L

fe tanti momenti , a qua pendebat seterni-

feti

ras, erravi? ergo in ipfis fontibus Salvato-

O

ris, in ipfo balneo fanguinis Chrifti mor-

(f

1em inveni, & inde toxicum haufi, urde

Q

falutem fperabam? — Quod peccaverim, &

r

perdito jure ad ccelum tartera meritus fim,

bon

hoc mihi eff certum; an vero riteconfeffus

COpl*

fuerim, & per-veram peenitentiam occlu«

illor

fo orco; denuo mihi cceli portas referarim,

l()ue

hoc efl incertum; quin imo de hoc dubi-

ünü

tandi graviffimas rationes habeo; & cum

Wt

hoc dubio nunc mihi moriendum,; coràim

il

der

judice comparendum, & miigrandum eft

in domum zrernitatis, ignaro, an Bestis

in coclo fim accenfendus; an Vero damna-

tis apud inferos annumerandus, O que

tua tunc confternatio etit!

His ergo angoribus ut fontem in tern-

M

pore obtures, priorumque confeffionum

defe&tus emendes, modo per accuratam

Qu

confeffionem conícientie rationes cum Deo

fen

ita compone, prout illas in árticulo morts

Cet

compofuiffe defiderabis; ut ibi anticipata

W

fedulitate jam aentea. fa£tum gaudeas, quod

forte tunc agere ob morbi vim vel omnino

Bru

ton, vel faltem non nifi e&gerrime poteris;

ti

id quod certe quietg miprationi obtinende

äa;

P

i'ng;e'ns

aocdti

-'*(C)' Sap. f 9.76

(

e ?

« ZHceurata coi)fä(]ïo.

257

J uf

ingensfübfidium erit.Huncinfnempra-

quettis

feuri inftitutione apemus 1. de confcienrize

Sdltte

examine: 2. de doloris perfectione: 3.de

(l m

'confeffionis accuratione: 4. de fatisfactios

, Ut

nis plenirudine, Cum enim optimum, irno

eritt

precipuum beate mortis adjumentum fit

us f

bona & accurata confe(fio, ejus materiam

aovf

-copiofius diducendam cenfui ad uiilitatem

-

illorum, qui generalem totius virze exomo-

feriti

logefin peraéturi, huic uni negorio per

y dibi

unur alterumve diem vacare conftituunt ;

& um

ut in pugnum contracta; & in unum col-

"

Qd

lecta haberent, quacunque hac in re defi-

dun &

derare minus trira poffent.

; J'eit

Quate

ARTICULUS I

) qu&

De con[cientie examine

yo t

uod plurimos a facro tribunali at«

Q

cer; eft confcientiee perfícrutatio;

fronirt

ncu 316111

quam non pauci velut animi equuleum hor-

rent; fed plane immetito. Nam, ut do-

num D

,m0ït9

'cet facra Synodus Tridentina, (d) non fum-

mam & maximam, fed mediocrem tantum,

iicipti

& cujuslibet capacitati & conditioni con-

s qu

gruentem curam ac diligentiam in difcüu-

m

tiendis confcientie latebris adhiberi Eccles

qtetls'i

fia precipit; anxietates vero ac fcrupulos

,n'nen .,

R

otïänin?

ingms

^

d

"( Trd. Sqf. 14. 6 5

258

Ma?umentxumk X.

omnino vitari defiderat; cum nerno Theó-

u

logorum tam rigidus fit; qui majorem in

D

*X

fupputrandis conícienti& rationibus accura-

nia |

tiovem requirat, quam qualem in quolibet

tht

alio gravioris momenti negotio. adhibere

fati

folemus; aur qualem fidelis eeconomus im-

ii

pendere confüevit, cum ad reddendam de

fett

acceptis & expenfis rationem a. Domino

Xim

&€vocatur.

[

Nihilominus tamen hzc in. perícrutan-

f

dis intimis animi receffibus diligenria eequa

hm

proportione refpondere debebit 1. dintur-

qua

niati temporis, per quod quis confeffio-

adn

nem diítulit: 2. mulritudini & gravitari

lit

peccatorum , que quis commifit : 3. qua-

&td

litati negotiorum, qua' quis tractavit: 4.

müq

varietati munerum , quaz quis obivit.

mre |

Reliqua autem peccata, (verba fünt Tri-

P

deminil. c.) que diigentev cogitantài non ot-

Qen

curruut, in univerfum eadem coufeffioue inclu-

fiem

f e[fe intelliguntur , & indirecte una cum re-

Pur

liquis concomitanti nexu remittuntur; !

doi

quod certo cunctis peenitentibus magni fo

du

"

latii argumentum eft.

í

E

H. Prominuendo autem

hujus examihis

m

tedio, flatue 4ibi [peculum , (e), percurren-

10

do precepta Decalogi, Ecclefig, & feprem

R

peccata rmortalia,

Dein dirige cor tuum 7

Tua

viam, in qua ambulafli, (£) & confidera, in

lil

qu l-

hU

(ïe.) Jer. 31, v.«a1.. (£) zbid.

e?9

Zd!ceimata conþ/]z"o

259

0 Thed

quibus locis vixeris: cum quibus perfonis

orem i

egeris: qua neporia traCtaveris: quee mu-

CO

nia obiveris.. Demumn a cor tuurm fuper bu-

juolbe

(hiber

merostuof (uti LXX. Interpreres proxime ci-

tata Jeremiae verba legunt) & fcrutare pec«

mus i

dam d

€ata, qua copirarione, verbo, opere, p:ae-

fertim vero omiffione: contra Deum, pro-

Dumino

ximum & te ipfum: in pueritia, juventu-

te, state virili, fene&ure: in hoc vel illo

(ctuti-

ftatu commiferis. Precipue quoque vigi-

f equ

lem obtutum defiges in defectus & errata,

Qu

qua in

peragendis actíonibus quoridianis

wl

admitrereconfuevifti. Er ficuti venialia url-

moritd

liter afferuntur ad tribunal peenitentize, fic

; ;: que

etiam cum fructu perqu'runtur, & addito

;Wl: b

in(üper eorum numero ex

P

ponuntür; maxi-

ofiora,

me frequentiora & pericul

E

n[ Tl'i'

Preterea duo adhuc funt peccatorum

imnd

genera pre aliis accuratius perícrutanda,

j i

l )u-

j

nempe peccata occulía, & peccata . aliena,

j um*

Per peccata occuita intelliguntur illà, quae

m[llïl ;!

dominans menti, quam vocant, paífio ob-

g

ducto fallaci fuco nobis tegir; quo minus

eorum faditatem claro obturü cognofca:

mus

O quor abfirufi& animo d:lite(cunt

rcuffen'

nDOX&, quarum malitiam vel non agnoíci-

ïl fepïem

mus, vel faltem gravitatem igenoramus; &

j P

que variis obtentibus , & fpeciofis di£tami-

jefà IP

nibus, laxioribusque fententi:s vel pallian-

qu

fando immincimous!

p d

do tegänus, vel excu

RA

Quando

LA u

lia

260

Adjumentum | X.

Quando enim voluntas inordinatoappetitu

res lege veritas amar, tuhc ea, ne remor-

yiti

j

dentis conícientie ftimulis in fuo affectu

turbetur , proditorio intelle&um faícino

Tün

in fuas parres trahit; eumque cogit confi-

ing:

&is fübüulitatibus cólorare ut licitum, quod

Wil

bis.

voluntas diligit ut commodum. . Et fic ra-

(ebi

tio, qua deberet effe rigidus cenfor cor-

[iat

ruptiontm cordis, noxia meramorphofi fit

tül[.*

prevaricator; dum ingeniofis fpeculatio-

nibus & figmentis nixa, temere approbat;

h(s

tud

qua damnare deberet.

Inde, veluti ex venenato fonte, fcatu-

QV

ziunt tor conícientize erronez, vana effuü-

In

gia, falfaque principia, quibus nos contra

fat

wS,

internos animi remorfus objecto veluti cly*

pee obarmamus.

Inde illa affectata diffi«

lls

mo]

mulatio, qua de bonorum dominio dubii,

pofleífionis titulum examinare ftudiofe

Ties

per

glipimus, ne forte dere&o tituli vitio reffi-

tir

tuere cogamur, quod retinere ftatuimus.

Tur

Inde illa graviter peccaminofa cunctatio,

qua frivolis obtentibus nixi debira folvere;

ten

aut aliena reddere cunctabundi per plures

Ws

annos differimus. Inde illa confcientiee coe*

H

citas, qua dubia minime contemnenda ut

fià

ini

inanes fcrupulos explodimus, aut (ne fci-

licet veritatem edoceamur) non nifi indo-

UIP

étos, vel nobis obítri

tl

$

étos 'adqlatgres cons

fulimus.

Vil

&

At

261t

"denata corfeffio.

At vero füb vitze finem, dum fadio zter«

pprit

remot

nitatis Sol divinz Juftive, cui mox Judican-

affeti

di fi(temur, conícicntias noftras illuminabit;

Cafcimo

tunc. velut ipnes fatui evanefcent omnesillae

COR«

ingeniofz fubrilirares, & fictiria feducte

ratonis lumina, qua modo offuía »ubeno-

, quii

Y

bis occulunt conícientiz fiatum. "T'unc vi-

rf

r qot

debimus illas, ur vulgo loquimur, fenfüa«

litates & amicitias fuiffe luxurias: illas . oc-

ho

cultas: compeníationes, & direfcendi pra-

opftio-

xes fuiffe injufüitids: illos pallarz prati-

probaf;

tudinis titulos fuifíe fimonias: illas animi

averlüones, dicteria, & fufurrationes, quas

, [ott

m d

modo antipathias, jocos, & zelum nomi-

namus, fuiffe praves inimicitias, detractig-

g con

luti d

nes, iras, & odia.

Tunc deprehendemus,

illos nimis liberos tactus & afpectus, quos

; dil

dubi

modo curioías levitates dicimus ; illas fu-

perfluitates, & inobedientias, quas modo

ye n

minutias appellamus, fuiffe

grayes VO[Oe

( reli

rum violationes.

od

Infüper peccatis occultis accenferi me-

m&z[iO;

rentur defideria, precipue vero copitatio-

()vete

nes peccaminofe. Cum enim intellectus

jured

d

nofter femper de aliquo copitet, & ordi-

narie cogiter de eo, erga quod paffio do-

n d

minans magisafficitur ; hzque cogitationes;

(ne f

utpote fpirituales, ac parum (enfibiles, men-

l jndæ

tis noflra aciem facile effupiant: incredi-

TU

bile dié&tu eft, quam innumeris peccatis ob-

noxius

b

Va od

262,

djumentum | X,

d

noxiuïs fit ille, qui longiori tempore vehe-

mentiori cuidam paífioni prafertim amoris

füb

aut od;i deditus vivit. .Proin fcrutare Je-

hi

rufalem in lucernis, ac omnes animi recef-

qu

us rimare, num nil ibi occultum lateat,

füb

du

quod in morte primum detcétum nolles.

H«ec de peccatis occultis: jam de alienis.

(;

.. Peccatorum aliegorum participes reddi-

Til

inur duplici modo, vel pofitive, ea fcilicet

imperando ,. confülendo, approbando, iis

qui

cooperando, ad eaalios inducendo, exem-

15 í

plo preeundo, occafionem prebendo: vel

1

qegotrve, aliorum lapfibus connivendo, er-

(f

ran'es non inftruendo, vel eos omninonon,

9?

aut fine debito vigore & efficacia repre-

L7

hendendo.

Nam i:oties erratorum al:eno-

por

rum nos quoque rei fumus, quoties, dum

i

tenemur, & poffümus, ea pro viribus non

ff

impedimus.

x

bEN

.O Parentes, qui bonis filios moribus

p

imbuere neglexiftist illa, quee ab illis per-

p

petrabuntur, fcelera etiam vobis. impata-

VI

buntur. De noxis illius fervi & ancille ra-

f

tio eriam a domino reddenda erit, cujus

W

incuria peccandi occafio sut fomenra non

V

fuere füblata.

Reus es criminum,quorum

€

cau(a fünr ille impudica cantiones, libri;

d

& picture, quas fociorum & domeftico-

L

rum auribus, oculis & manibus obvias ex-

Q

W

pgnis.,. Tot peccatorum Sugeï'iores, Pa O-

&

b

as

63

dccurata votrfeffo.

Vehe-

c-:hi ; & Magiftratus funt rei; qub,t in fibi

dmor

fübditisnon corrigunt, dum poffunt. - Et

hic eft omnium articulorum terribiliffimus,

itt :

tecdf

qui proin aanc probe erir difcutientus, tit-

fub mortem n:l fit, quod snimum remor-'

luett

ml

deat; -nihil;enim funeftum magis, quam

n

ob.aliena errata coeli g :udiis excidere;& etet-

feld

nis inferorum pocnis mancipari.

fciice

- HL. Porro nota, ut quis peccet; duo re-:

quiri, 1. ex parte intelle&tus plena & a&tua-

do, ii

nitio de talitiaaétus:

exem-

lis advevtentia, feu co

Bt

2. Ex| parre voluntatis plenus; isque liber

o:vd

003 d

conjen[us.

Et hinc peccatum'ex (e mortale

poteít fieri veniale 1. ex defe&u plene ad-

(j nf

vertentiae: - 2. Pleni liberi confeanfüs: 3. O

jte

Errant autem illi; qüi

at

parvitarem materis.

poít atum commiffum ; antequam ad con-

J dm

j 000

feffionem, animam expiaturi ; accedunt,

varios infpiciunt libros, & anxii disquirunt;

Lüï.lb'»ä

an hoc vel illud, in quo deliquerunt, fit

eccatum lethiferum, & an ideo illud cla-

ppt

Heec enim füb-

vibus fubjicere teneantur.

Tpile

fequens opinio, 'quam fibi formabunt, non

Jie t

poteít facere; ut actio praecedens fuerit,

uj

vel non fuerit peccatum; nam ütrurm pec-

; n

caverint, nec ne, pendet a confcientia &

yorum

di&tamine, quod tunc habuerunt, dum hanc

Ii'Dfiæ

actionem po(uerunt. Exponant ergo; utrum

fH-

5 e

muac illam apprehenderint ut mortaliter vel

m. Cmterum folus

A

Ven;aliter peccaminofa

dih

R 4

a;—,

.

[ ]

Vg il

464

Adjumeutum . X.

'afï'e&u's ; Voluntas, & conteflátio non pec-

tunt

candi per hanc actionem, quam tamen co-

f

gnofeis effe peccaminofam,.vel de qua du-

lid,

bitas, an non fit leg

à0U!

non. excufat 3. peccaro.

i divi-næk contraria;

4

vlti

Ne vero circa ipfüm modu

m je'xp,rimen'a

fore

di, & explicandi detecta vitze errata aliquis.

d

tibi fcrupelus remaneat, qui cum tempora

fohut

moribundum anxio remoríü turbet, in di.

gitos mitte f2quenres repulas. 1. Ex temet

Tem

ipfo quere: fi jam nunc mihi moriendum

ff

eflet, an hanc circumftanriam , & quibus

t

illam verbis exprimerem ?. . 3. Quibus ter«

por

minis utetur. demon, dum. me in judicio:

ht,

et

de hoc vel illo: peccato. eft' accufaturus?

ticu)

Conandumque, quantum licebit, ut iisdem

f D

omnino verbis & terminis modo tua pec-

tl j

cata facro. Judíci exponas.

3. Stude, ur

confeffarius per finceram, claram. & inte-

jtey

hN

gram confzffionem in tua conícientia videat

ü

l(

omnia, que Deus ibi videt: omnia deni-

Tu

que, qua.in ulti»;o univerfilis Tudicii die

r

totus orbis ibi videbit; idque eodem pror-

Vita

fus.modo, quantum fas erit... . Porro ne

S

fors in depipngenda rite confcientia, labcris

fup

pertefus, manum a tabula jufto:citius re-.

fin

moveas, perpende, te laborare eternitati

:eg;

fructumque, quem ex hoc labore decerpes,

Diny

non tàntum per hebdomadem, menfem, &

n

annum, fed per totam terpitatem . dura-

turum :

- veccurata" confeffro.

265

li þec-.

turum; & bearam animi pacem, qus corf-

n«

feflionem confequerur, effe centuplum il-

Ui de

lud , quo Deus'jam in hac vita conatus tuos

itarig

abunde remünerabirur. Id vero laboris in

ultimum morbum differre, ftulra remeritas

ritter:

foret; quod enim tibi. modo difficile acci-

us

dir, id ribi nüàc moraliter, & forfitan ab-

pora

folute factu impoffibile erir.

2

i

in d

* Quodí quis jam aliqusndo perconfeffig-

femet

nem generalem con(cientiam rite ex piaffer,

ndunm

fufficeret ab ultima incipiendo vite telam

quxbus

retexcre.. Duo eurem potiffimum funt tem.

pora, quibus confeffio peneral

Js R

"

n

is fuaderi fo-

TU

Mi

let.

Primum e(t, cum nos videmuüs in ar-

nris

ticulo mortis conflitutos; eft enim chriftia-

Kcdett

nae prudentice actius, pravio hoc ficramen-

pe

tali judicio extremi i

llius: judicii riporem

T þü[

prievenire.

Altert

1m tempuseíl, cum quis

I

poít aliquot vitze ]

ixioris annos ad caftipa-

videt

tiorem viven

d

-

l normam animum adjicit.

T

Tunc enim accuritior patratorum hactenus

d d

erratorum exomologefis folidum melioris

ror

vitze fundamentur effe foler.

0 f

Si vero unios vel alterins horee fpatium

fupputandis rite conícientic rationibus for-

jpois

j

fan non fufüccrer, opere pretium erit in-

1

nitä,ïi;

teprum etiam

diem, vel bidunum, aut om-

nino triduum faltem prima vice eidem im-

erpe

'm]

endere, donec nobis, confcientie & Deo

]urt-

adumfirfats. ld temporis & labozis mae-

$

retur

. 6

TTj

ass

66

äfljummmm X.

fétür cternitas; anima, coelnm; Deus ;nam

din

'(l/?w

naüllus labor duyis, mullum tempus loggum vi-

devi debet, quo glovia etevmatis acquiritur. g)

m

den

ARTICULUS IL ..

Tite

gerc

* De doloris perfectione.

T05

Y eclarat facra Synodus Tfidehtiüa,(h)

ti]le

: ]

lorem Sacramenti

IU

*

-^ bane, quie ad . va

n

pro nullo ca(u antiquanda

Dun

Jure divino ac

lege requiritur, contritionem ;

uon [olum ct[-

ü

An

fationem a peccatoy $g. vitie move propofitum

&5 meboationem, [:d vetevis etiam odium con-

Ti

nmeve. . Eft itaque contvitio, profequ'tur di-

Ti«

ac:dereflatio de

&a Synodus, animi . dolor ;

comuidf]o

peccato, cum pyopo,

fito 3101 þecmndi

[

u

de cetero. . Quibus docemur , veram con-

f

tritionem tria includere; 1. deteflationent,

fib

odium, horrorem, & averfionem peccati :

T

2. dolorem , amaritudinem cordis; triftitiam

n

& afllidiionem-de commiffo peccato: — 3-

£

Ti

propq/z't u

im efficax non amplius peccandi.

Dolor t

a defcriptus debet infuper effe

qu

fupevnataralis, tum q

uoad motivum , ex quo

f

fit

D

procedir; ita, .ut ratio, ob quam doles;

füpernaruralis: tum quoad przgc:pium, a quo

Ia

ftn

procedit ;

nam verus dolor; dOCe;nte Tri-

den-

pri

; (2) L.cf;'d.æczmzezi;f.i;i!æjþirüc aþlld Bemaïdül

I) ff ia c.

e

e

EL

267

-decuvata. confeffio.

s um

dentïno;'(i) requirit excitautem atque zz«züu-

7M ts

vantem gvatiam fupergatuvalem, qua becca-

i.

tor morus de err:tis doleat. Poffumusqui-

dem fine pratia peccare, non autem filuta-

fiter poenitere: cadere, non aürem refür-

gere. . Licer omnes capiris, & pectoris vi-

ves intendas; licet omnia dolcris motiva in-

xfms(h)

]

telle&u perpendas, ac inpentem -lacrima-

;ramen[l

rum vim ex oculis profündas: fruftra es,

fquand&

nun4uam ceenuinum contririonis actumeli-

liit -

cies, nili Parer luminum pravio fuüperna-

opor ii

turali radio mentem illufftrer, & accendat:

nili motivum, ob

iun t

quod doles, fupernatu-

yiutrüe

raleíirac divinum.

í

1'.'7/ M /kl

Prererea debet effe fummus, nonquidem

hat

ii

intenfjve ? quovd fenfum, qu:fi appetitu fen-

5 con

itivo plus dolendum effet do'ore etiam fen-

itioitl

fibili de peccaro, quam vulpo dolere fole-

eCCäli :

mus de morte parentum, vel jstura bono-

vifm

rum: aut quafi certus quidam intenfionis

i o

gradus requireretur; fed. debet effe füm-

a.

mus appretiative , €g' quoad voluntatem , ita

r d

quidem, ut, ficuti »ppretiative amas Deum

! "u (W

fuper omne bonum; fic etiam appretiative

oderis peccarum füper omne malum: pa-

illl Mm

ratusque fis, omnern potius pauperiem, in-

nte Tt

famiam & cruciarum perferre, omnemque

(

prius bonorum, fima, &etiam vita jactu-

rau

—

Eeïimïd*

Q Sejf OPEM

' L

Km.möd p

468

Adiunknmm X.

n

te

ram fübire, quam denuo!peccare, Exquo

colligitur, veram contritionem rem efle

bis

majoris molinnnis ac difficultatis, quam vul-

u

o nobis perfüafirm habemus

Er certe cui

d

non tinniant ambe aures adrerribilemillam

i0r

[

Ambrofii fententiam dicentis:: Plures sepe-

Yi, QUi iHHMOCC

l272

A

iamervaverint, quam. qui ve-

bigi

&e pewiteniiam . egevitt.

Quem enim lare:;

ha

f

!

rariffimoseffe, qui primam innocentiz fto-

lam, acceptamque in baptifimo gratiam tu-

po

»ulo illibatam inferunt? Si ergo rarior eft

frec

u

vere peeni/entiem, quam innocentium nu-

merus: quid mirum, quod fan&ta Therefia

nt

orcum plenum viderit mzlis confeffionibus?

mi

Td

non quafi adeo frequens fit pudibunda pec-

catorum reticentia; fed quod ob defectum

fecu

veri doloris inpumere confeffiones vitien-

hobi

at

tur, füoque effectu fruftrentur.

II. Quapropter cum fecundum Tridenti-

u

num (k) coutvitio primum locum intev ditlos

D

peuitentis a&us. Dateat , ac omnuis hujus Sa-

pf

cramenti fructus & valor precipuea vera

g

contritione dependeat , fümmopere curan-

duin erit; ut dolor non tantum verus, ac

citg

ed valorem utcunque fufficiens, fed & in-

d

fuper valde intenfus fit; ur hac raiione va-

p

riis faper hac re fcrupulis, & anxietatibus,

Inc

qua moribundos non raro excruciare Ío-

fbl

Nam 1. cum in-

lent, Janua præc!ufïatur.-

tcl

Gen-

A

TO Suf 14. e.

e 9

—

h.'/z'ccztrkzta w?]'a[]ä),,

&9

Fren

renfio doloris fit menfüra gratize , quse no-

em de

bis in hoc Sacraimento confertur, fequitur,

m Yi

ut, quo dolor fuerit intenfior, eo quoque

^

P

erte QU

gratia fir futara copiofior.

"o I5ten-

milim

jior fuerit dolor, eo plus etiam delebitur

f f

de reatu poenarum remporalium, qua no-

u

bis vel in hac vel in altera vita pro men-

m

füra calparum exfolvende erunt. 3. Eo

ac

vie l

firmior etiam erit in bono conítantia,

T4t LU«

propofita vitze emendatio; ideo énim tam

rior e

frequenter relabimur ;

quia adeo raro

m n

intenfe tolemus. 4. Quo retenfior fue-

rit dolor, eo major erit fecuriffima àni-

Thendt

conibi

mi pax, & tranquillitas orta ex dulcifi-

p

maípe; &ex interno, neício quo fuavi,

fedum

fecurg ^confcientie teflimonio, quo omae

vitit«

nobis dubium eximitur, quin cum Deo in

gratiam redierimus: cum e contrario re-

sidett

miffe & tepide dolentis femper dubia fit ve-

j d

nig fpes, amicitia cum Deo frigida, rela-

pfus facilis, fatisfa&tio tenuis, & medicum

vjl

pratice incrementum.

Ceterum notà, quod moderatam folii-

du

TA

citudinem veri doloris adhiberi vslim; an-

Xietates Vero ac fcrupulos plane vitari cu-

T

piam. Pellendus pariter eít anxius ille ti-

j

e[&!ibüia

mor, quo fruítra quidam fíefe e&cruciare

folent, dum femper timidi dubitant, an fuf-

u

a

ficiéntem confeffioni dolorem pr&miferint :

r

cum enim nemo viator in hac vita Ícire

-—..

pollit)

-

e

od

270

Adjumeutum ..

Trio

poffit, utrum odio, au amore dz;gnm fit, (1)

Ípem quidem de fufficientia doloris, certi-

(àC

rudinem vero.omnimodam (nifi revelatio-

nem e coelo exfi

e!ici

ge&emus) habere minitne

offonmus.

V

Porro ad obtinendam utilifimam banc

of

doloris intenfionem adhibenda erunt fe-

K

x[l(

quentia fnedia.

Prünum medium eít ora.

PXI

tio: cum enim inteafus hic dolor, utpote

iliq

fupernaturalis, extraordinaria minimeque

K

debita peccatori oraria fit, multa ac ferventi

n«

prece eit efflavitanda ab illo;. cujus miteri-

li

cordie non eft numerus, & bonitatis infi«

p«

nitus eít thefaurus.

Mulium proinde in

Citi

hunc finem co»ferat aut facere, aut ab aliis

etis

fieri eürare Miffam precipue votivam pro

obtinenda remiífione peccatorum, inferta

vitfg

ieq

Colle£ta de petitione Jacrimarum.

li.

Secundum medium eft, ur non illam tan-

!

tüm, quam ab ultima confeílione viximus;

rn

fed omnino univerfam nobis vitam, omnia-

Ti

H

que per ejus decurfüm perpetrata peccara;

quali in cumulo reprafentemus, exemple

!

Ezechiz Regis, qui dicebat: JAecogitabo tili

Tj

0mes annos ineos$ n amavitudige autma mee.

iüi

(m) Licet enim vel unicum peccatum seter-

po

nc poenitentiee fuüfficientem materiam fup-

(li

peditet; noftra tamen accumulata quafi in

mloqna !

(

A Ecclæ. 9 LA 1& (;n) | [/a 38. ". 15;

E

4ccuvata. confoffo.

271

J

montem peccata ciendo dolori longe effi-

cacius

ipotivuni erunt.

NU

"vela.

Tirtium medium eft, ur, antequam. tead

frifum

eliciendum dolorem accinpas, prius moti-

và, qua te sd contririonem permovere

m h

poffunt; previs confiderarione ferio per-

ünt Á

ndrs, ne illorum ex numero fis, qui

ell o

poft luftiaram examiue confcientiam, preces

U

aliquas, quibus dolor exprimiiur; obiter

Tec .cam

imeque

argumenta vero, quibus dolor

erventi

incenditur; vix unquam ferio exper.dunt.

quieT

In hunc finem feqþentl inftirutione tria fup-

us n

peditabo, eaque valde efficacia doloris in-

pinte

citatpenta.

Cum

vero

perfe£tus | dolor

d

etiam, & quidem neceffario involvat ferium

vite in pofterum emendande propofitum,

Ti pl'O

infertt

de ejus quoque neceffitate & doribus pauca

hic fubnectam.

Il Zera penitentia (doceme S. Grego-

ym u

jnxim

rio) (n) ef þmter:tn mala: plouyere, & fir-

omm

mxter f'catuere, [ azzgenaa itevunmi 5104 com-

mzttere.

Nam, ut infert Auguítinus, (0)

pe.tä If

p

f feciffé peuitet ;

evgo noli dcnæo facere, .c]uod

male fecifli: fi adüw f*cis, cevte non es peni-

h t

z Nempe confeffio fine pmpf fito non

n

matd

ponitentia eft, fed illufio teíte S. Ifidoro;

dicente : (p) ]/Ju[m £j non penueus cew(ezz-

li

u$

ugh m

o

(n) Hom.33. i Evang.

(0) Serm. 393

—

(p) Lib. de fummo bono c. 1.

i

Ms

72

"Adyumentum .X

p

dus efl , qui id facit, aut faceve cogitat, cujus

Tem

doloverm prefefert. . Ex quo. pater, firmum

bib

eriee emendationis propofitum peenirentize

ii

animam effe, verique doloris individuum

comitern.

^

Porro hoc propofitum debet r. effe

| fof-

erdi

C

"

h]

um enim Tridenti-

Gd

male $9 explicitum.

nui (q) dolorem de peccate. commifo. dittin-

ls 1

fant

guat a propofito ttom peccaudi de catevos cum-

que infüper in prafenti materia agatur de

w

boni

valore Sacramenti, ideo eligenda videntur

rutiora, & in ufum deducenda opinio €o-

que.

exu

rum, qui contendunt; non fuüfficere propo-

fitüm virtuale contentum in ipfo actu dolo-

linq'

ris; fed ad validam confeffionem infüper

tiig

hn

requiri propofitum formale €9' explicitum; ac

diftin£&tum ab actu doloris; idque non taue

W

a Y

tuui de confilio, ut plerique etiam ex ad«

verí:e fenteutise Patronis facili annutu con:

D

W

cédunt; fed étiam de precepto, uti plures

lem

Au&ores tuentur, non fpernendis rationi-

famj

bus nixi..

Quodfi

tamen .hUcusq'ue ad cönfefïïone,m

cer'el

acceíliffes, vel etiam in pofterum re acce«

.uïc

dere contingeret absque diéto formali &

ls

expliciro emendationis propofito;non prop-

Qus

terea angi deberes de valore peractarum

3l

hactenus confeffionum, nec eas denuo re-

Wte

Áin,

h[i)etere;

e]

LT

TOTINM

e 9

|

p

73

edccuvata. confeffo.

it, cuja,

perere ; ob rationes fcilicet, & euctorita-

futmm

tem fententize oppofite, cujus veram pro-

-nitenn

bab:litatem

in dubium Vocjare m-*imme

iidütr

intendo.

». Debet propofitum ita effe firimun, at

excludat omnem voluntarem graviter pece

A

Trident

candi de cetero; idque pro omni tempo-

re, pro omni loco, pro omnibus circume

jj diti

«; d

ftantiis, fine ulla exceprione aut limitario-

ne, irag, ut malis potius omnibus fortunee

putT d

videntt

boais fpoliari, fümma ignominia affici, ipfa-

»pinio Q

que etiam vita crudcli(Iimos inter cruciatus

exui, quam denuo in Deum oravi nox: de-

p

gnde

linquere. Juvá5itque, propofitis ultro va-

riis conditionibu: , própofiti animique con-

y if

jj «

ftantiàm velut ad aj idem lyd:um repetiro

affri&u examinere; dicendo: v. g. etiámfi

n tat'

m Ü

has vel illas divitias, hos vel illos honores,

has vel illas delicias viteque commoditates

w r

Vel unico peccaro nundinari poffem, mal.

uu pllïm

lem in (ümma reram omnium penuria, in-

b ratiot

famia, & miferia infeliciffimam viram du-

Cere, quam denuo in hac vel illa o«cafione

Rf

fe

huic vel illi tentationi vi&tum füccumbere;

illas nominarim defignando, quibus hucus-

)tlü'äü i

que faepiüs re debellarum meminifti.

on p

3. Debert effe univerfale, feque neceffario

ia

exrendere ad ominia omuino peccata lethi-

enio I*

fera, etiam non commiffa; nec non ad om-

ericula

Pefefeï

n?s—c;iam Occafiones$ proximas; & p

/

faltegn

L g

e

L

A74

Addyumestum x

n

faltem formalía in eadem peccata denuo re-

labendi. Et quando non ni(i venialia ex-

n

D

ponuntur , confeffio erit facrilega, nifi adfit.

firmum & efficax propofitum deinceps fal-

t

tem ab uno ex illis, eoque determinato ab-

i

,

flinendi.

ed

Oportet tamen,; ut pceenitens domefticae

aK

fragilitatis ac innatee malitize confcius; pro-

fdnc

pris omnino diffidat viribus, omnemque

n

in concepto propofito conítantiam unice e

iC

celo ex(pe&tet: femperque aliquod vitium

Diec

fpeciatim defignandum erit, cui deinceps

di,

vitando peculiari ftudio invigilabir. Pre-

Uf

T

cipue vero illa, adhibito etíam examinis

particularis adminiculo; emendanda erunt,

£0l

Ipf,

qua nobis prae aliis dominantur, & unde

velut ex fonte reliqua etiam peccata potio-

fl

ul

rem partem fceturire folent.

fiti etiam cod—

Porro ut de efficacia propo

(l

fcientie Arbitro eo certius coníter, optime

üi;

fibi confulet peenitens, ( quamvis ad id ex

"

precepto non teneatur) fi obligationes,

im

!e

quas forte habet, reftitutionis faciende ,

deferendae occafionis proxime, redinte-

Aw

lii

rande famz, inimicitiae deponenda; aut

inftaurande amicitie, & fim'lia ante con-

do

Quodfi prava qua-

D;

feffionemn adimpleat.

dam peccandi confuetudine conftriétus ha

fne

D.

reat, arpumentum minime aequivocum fe-

CbllS)

Pl

r;i propofiti erit, jam pluribus ante di

ante-

a

«decuvata c*onfepïo

2775

0 f

antequam facro Judici fe reum fiftat;. 'al f'a-

yla et«

miliari vitio abítinuiffe; ne a recensadmitTa

E

Dei offenfa etiamnum fumans in Sacramen-

s (

tum crudo imperu irruat.-

at 0*

^ Ceterum quamvis

fabinde frequens in

eadem lethifera peccaia relepfus in certis

ha

circumítantiis fündamentum prebeat dubi-

IN Pw'

tandi, & fubinde etiam preífurvendi, prio-

res depofitas exomologe!es vero propofito

nemqis

Qniceé

caruiffe: noa tamen funt 6gnum certum,

i

|vitium

nec f:mper (üfficiens argumentum judican-

p

di, defuiffe debitum propofi:um; cum vo-

P

lubtás noftra adeo inconíta:s fit, ur tefte

exam'mïi

Thoma Kempenfi, una vel'altera a peracta

j erttl

confeffione hora denuo bumana levitate illa.

t undé

ipfa commirtamus, qua paulo ante. con-

pozio

feifi & ferio deteftati fumus. -

-. Ut autem voluntas in facto femel propo-

m COh

fito ea amplius roboretur, & concepra ca-

ftigatioris vitee defideria eo altiores radices

0 t

d d

ágant, proderi ea ipfo íanpuine Chriíti,

impreffo veluii figilo, . obfignare; inque

garionö»

j

rei teítes affümere vuinera Chriiti, nec non

Auguftiffimam coli Reginam una cum Coe-

vaittt

dæ ,.aüï

litibus univerfis, tanquam futuris a'iquan-

do tuis in judicio accufaroribus, fi datam

i Q*

Deo fidem fefelleris. — Juvabit quoquetibi-

v qu

tnet ip(i przevia feveritate cerrum aliqnod

s i

ponse genus diclare, ex motivo virtutis

qme

onte

jebus

pernitentige &:juüitiæ vindicativee fp

3

u

at

e

276

; Ac(jumentum -

fübeundum, fi forte feedifrago relapfu con-

dn

DO

ceptum propofirum te infrinpere continge-

ret. Sic ante confeífionem de preteritis

de

&

doluiffe, & de noxis in furürum cavendis$

fa

propofuiffe, ingens morituro folatium erit.

ln

ARTICULUS Ill.

fio

De confefiotir accuratione.

a

onícientia pcenitentis ip conjpe&u [édu

m

L C

facri Judicis zazquam mare vitreum

Q

Qp

fimile cvyflallo fit, oportet, (r) per quam

1

Lo)

mnes omnino, faltem praviores neevi, qui

qi

tunc mermoriz occurrunt; pellucido caü-

Ie

dore intepre traluceant: hzc enim integri-

tas ád valorem Sacramenti requifita condi-

di

tio eft. Ur auütem integra fit confeffio,

conícientie Arbitro aperienda fant omnià

Qu

& fingula peecatá mortifera poft füfceptum

Hs

fs

baptismum commiífa, & necdum Zirede

Ti

per abfolutionem facramentalem remiffa;

ion folum quoad fpeciem, fed etiam quoad

[i

L

numerum ac circumf(tanrias fpeciem mutàán-

tes, eriamfi occultiffrma illa figt, ud doceg

(

Synodus T'ridentina. (s)

(

f

Praterea, ur nobis füai

br eft divus 139

effario

fs

þäyentu;a, (D non abs*r? erit, conf

er

imgrf

il

ox d U

L

Jpec. difcip. p. 3. 6. 3.

e

e

"ecurata. confeffio.

??

internas pariter & externas tcnïtatïones,quæ

t

nos importunius infeflant, humili candore

ii

eterii

detegere, ut apta iis vincendis, &ad rem

accommodata remedia facer Medicus prir-

end

ml

fcribere valeat; cum Deo folemne fi:, fide-

lem hanc, tentationes manifeftantis demis-

fionem, earundem victoria remunerari.

Quodfi peccatum aliquod multiplicem

)

"

malitiee fpeciem continere:; illa tantum a

peenitrente exponenda erit, ad quam ani-

27

ia

mum - advertit, dum actum pofuit; quia

operans illam tantum malitiam contrahit,

quaà

»i Q

quam cognof(cit: non vero etiam reliques;

ad quas operando non attendit ; licet. plu-

j) d

res in pofito a f& actu malitiae etiam Í

tfegn

pecje.

condle

diverfae r:perirentur.

Y

IIT. Motiva vero fuper

buni illum in dete-

lfeï,ïwa

Qmoil

gendis anime morbis, noxiumque pudo-

rem generofe vincendi Auguítpus nobis

;epwm

| dil?gf

fequentia fuppedita, Primum.Ei fubmi-

niftrat ipía perfona peccatoris,

Cur evule-

mll

[cis, inquit, coufiteri, quad facere nequaquam

anüä

erubuifli? won te pudeat coram uuo

4ceYe,

mudfr

quod te non puduit forfitan coram multis, $g,

o

um inultis facere.

Secundum peritum eft a per

f'on-ä confef-

vbs b

farii. Q bomo, quid times coufitevi ? ilud,

(efura

quod pev confeffiouem [cio , minus fcio, quam

Dd

j

tllud , quod nefcio.

Car confitevi erube[cts pec-

cut & tt.

Coufiteve

qh

cata tua ?. peccatov þ:m,.ä

3

919

278

Adyusmentum x.

doma bomisi, peccatov pecczztori ; qui ea ipfa

9l

fei

€rimina, & adhuc graviora patrare poteft;

nullum enim peccatum efl , quod unquam fece-

&

h

vit bomo , quod 1on po[fit faceve altev bomo.

Tertium arieter, quem profternendo

Tio

tn

pudori noxio admovet Hipponenfis Praful,

eft univerfale Judicium; fic enim pronun-

QT

Tec

tiat; Urique melius efd covam uno. aliquantu-

file

lum vuboris tolerave , quam in die Judicii co-

vanm tot millbus bominum gravi vepulfa deno-

Q

Zatum . 2alefceve.

Cogita evgo, confe[Jarium

f

Jfove usum ex illis, qui judicio illi imtevevumt :

t

nec evule[cas.muuc. ei ipagio ?uo comnodo ma-

Wifeflave, quod tuttc aperte cognofcet cum infi-

Q

l

gni pudore 69 contempru tuo.— Hec Aupufti-

nus. (0) Cui confonat Bern:róus fic fcri-

f

bens: Cur pudez peccatum tuum dicere , quem

zon pudet facere?. 4ut cur evubecis Deo con-

f'«'(t

Q

fitevi, cujus oculis non potes abfcondi? quodfi

pudor tibi efl uni bomini €2. peccatori. peccatum

d

f

tuum exponere , quid fa&luvus es in die Judicii

uli omuibus expofita tua confcieitia patebit. (x)

Íi

Quarrum denique morivum ab inferno

Tu

defaümptum füppeditarTertullianus,(y)dum

E

ait: $; exomologefín detve&as, gebemmam im.

]

corde confidera, quam exomelogefis extiuguit s

fl

t9 peuca prius maguitudinem imaginave, ut de

(

| vemcdi

/Qu) Lib. de vifit. iufr.c. g. (x) Bern.im,

( dent. — Qy) Lb de ponit. cap. I;.

..

279

3

decuráta. confeffio.

t ipi

vemedii adoptione non dubites ; nam aut 'confi-

tendum, aut ardendum. Hac perpende,;

poud;

n -

& non erubeíces zternam vitam tranfito-

0l

rio, eoque momentaneo & mere imagina-

«mend

rio pudore mercari: vel enim confeflarius

Oneft

re non novit; vel, fi novit, ob multitudi-

nem confitentium tuorum peccatorum non

pmun-

u

recordatur; vel, fi eorum recordatur, ea

Aiti t*

filenrio premere füb paena seterna cogitur.

T.

uin imo, cum fibi conícius fit . propriae

frapilitatis, fibimet ipfi a fimilibus fancte

g(p:rium

"HTUP

timens, tuis lapfibus paterne compatietur,

& ob hanc tuam erga fe fiduciam. pudoris-

n M*

m d

que viétoriam magis te zítimabit, ama-

bitque.

jgpid

[c f«

Iraque pro Deo, pro colo, pro anima

1ua 7e corfundavis diceve vevum; efl enim con-

, qui

Jro tt*

fufio adducens peccatum , €g efl coufu[io addu-

cens gloviam eg gratiam. (z) Hanc enim

? qulj

ptantim

deviéctam verecundiam per finceram con-

feffhonem in triumphum ducere, genero-

) ujl[l'i)

Vi

fum omnino, ac heroicum facinus eft ple-

numque gloriz, tefte S, Gregorio dicente:

ipfermo

/

Ego tton minus admivov confeffionem bumilem

yim

effla virtutum ;

"E

peccatorum , quam fubtimia

cum 1ajor iutevdum . fovtitudo vequivatur. ad

D

i

m vitandam. (a)

l u

culpam fhtgjzda;n, quam qd ea

4

aienedh:

"At

yzi/h'llli

?

—

(z) Excdi. 4. . 24.

36 ïïï- int

Yal C. 10.

(äa) Greg. 1. 22. te-

280

| Adiumnegtum, X.

tet

At dices: nimium difficile accidit, infan-

da quaeque, neminique nota homini pro-

illi

dere, Verum cogita, multo difüciliora

Wp

elT» illa, quz, fi grave quid retices, ster-

fem

num pátieris tormenta. Copita majores

À

ef[e, quas Chriltus pro peccatorum tuo-

hite

rum expiatione pertulit, confufiones, igno-

fufl

minias & dolores.

Perpende denique,

mol

multa alia longe graviora a te Deum exi-

Wit,

gere poffe, fi peccata tua appenfoSanctua-

tie

rii pondere a divina Juftitia accuratiori tru-

Qus

tina examinarentur; fiquidem tartareos cru-

ciatus, & confufionem fempiternam pro-

(

meritus fuiffes. Enimvero /f rem granden

fís

dixiffét tibi, & imperaffet Deus, certe facere

6t

debueyags . quanto. magis, quia nunc dixit lili:

poni

lavare, confitere, £g muadaleris ; (bb) pre-

&

cipue cum ralem confeffarium eligere pof-

in i

fis. cui penitus fis ignotus.

í

qui

O fi illis.damnatis; qui ob ftul

tam, qua

at

peccata in confeffione reticuerunt, vere-

Q

cundiam perpetuis modo inferorum incen-

lnit

diis eddicti ardent; fi, inquam, illis aunc

(ein

confitendi .copia fieret, o quam iniegre

Yi

omnia, quamque lubenti animo confiteren-

tur! O quor meledictis inceffunt illam ho-

Doï

ram & locum, ubi peccata pudibundo fi-

det;

l?ntie in facro tribunali prefferunt! Er en!

u

tempus,

(bb) q. R j w.13..

(c

L d

w

e

n

«decurata. confeffro.

ag

, if

tempus, quod Dei ]üüitia eis negät, nunc

ii ptt

illius Mifericordia tibi concedit.

Quidni

li

ergo nunc facis, quod per totam eternita-

j, at

tem omififfe deplorabis? An nunc panitet

mj

Auguftinos, Magdalenas, aliosque Ss. Poe-

jm (

nitentes, omnia íua peccara rite confeffos

u

fuifle? Nempe fincere peccatornm exao-

d

mologefi debent, ut ipfis probro effe defi-

m a

mat, peccarores fuiffe. Proinde cum fpes

ndat

mu[ericordie ef? ( monet S. Petrus Chryfolo-

iori lfU«

gus) cum tempus ef? venie , confiteamur Pa-

&o as

i, ne G'udicem fentiamus: prodamus, que fe-

m pre

cünu$, pietati, me [eo evitati cogamur ex[oloe-

p

ve, qua tacemus. (cc) Integre facro Judici

f;;fmz

omnes animi noxas, faltem mortiferas ex-

« ts

ponamus, illumque facrilegum pudorem

Hunc

l) Pfæ'

heroica magnanimitate vincamus.

in finem juvabit ab illis, qua pree reliquis

p

exulceratam poenitentis confcientiam urunt,

m (

aut majorem afferunt verecundiam, facram

exomologe(in aufpicari, ut proftrato ftatim

j t*

m i

initio pugnee robuftiori hofte, expeditior

Jf quac

victoria.

dein fir cum reliquis conflictus, certiorve

A

Relique conditiones, que ab Angelico

fiteret*

qm o

Doctore ad perfe&tionem confeffionis defi-

deraniur, precipue fünt fequentes; nem-

uüdü ,

! H t

pe ut fit 2umilis, nil excufando: clara, fpe-

€ierfi

m

d

ww-(ec) Serm 42-,.. j

1

282

: A djumentum. X.

ciém & numerum diüän&;: exprimendo:

u

brevis , omnes fuperfluas circumlocutiones

puá

& inanes narrariunculasrefecando: fidelis&

Y

verax , nil palliando, nil augendo, vel mt-

tita

nuendo: denique ut fit pura, a vana fibi

fbia

gloria aliove pravo fine cavendo; adeo enim

perte

aftuta eft füperbia noflra, ut vulpina frau-

lterut

de vel in ipfam humilitatis arenam irrepere

(lion

prefumat.

Vivan

la f

III. His circa confeffionem notatis, fu-

conf

pereft, ut eliparr.confeffarius ea charirate,

doctrina & prudentia praedirus , qui Judi-

tem,

neac

cis, Medici & DoCtoris parres explere non

tantum íciat, fed eriam velit: Q« (verba

omp

bj

funt S. Ambrofii) 4ui znoverit profentibus pe-

viculis occurvere, furura provideve, de. immi-

Dugne

zenti^us ademoneve, dubiatg avgumenta tua [ol-

—— —

veve, Q9 in tempore vemedia edbibere: mec

As

folum confiio, [zd etiom induflvia te quvare.

N

s,

(dd) Elige, (hortatur S. Dofiius) elzge

virum virtutis exemplavis , magme [cientue, vi-

Icu

vum integvum, velaxationis Loflain, ab oumi

lom

avaritia alienum , negotiis. fseularibus mon [e

Thor

immilcentem , ad amiinee tueg bouumn pyocuran-

trog

dum propeufums: quem luerim non. fle£at , qui

fl

3nanui gloria non evaue[cat,qui ambitione uon tra-

Qniug

f!(l?ur, cui nibil fit pveflautius bonove Dei :

cujm

cau[a

(te

Qd D 1 df. o

..

E d

ff

pR

"ecuvata: confeffio.

283

"rmendi

eaufa vultum potentis non metuat , nec ip une

yeutiomm

puntto [uo defit officio. (ee)

fu! I!&

Verbo: quere virum, qui poffit & nove-

)y d

rit cum dexteritate uti clavibus, quasa Deo

vana f

fibi commiffas habet ; qui forti animo ac im-

(eoenin

perterrito fit, audeatque corruum femelac

Yna ffat

irerum percutere virga directionis & corre-

ymqd

&xoms, ut tandem velut alter Moyfesaquam

vivam compunctionis ex dura cordis tui pe-

tra repetito affrictu eliciat: qui Jofuein(tar -

yuis, t

confcientiam tuam, velur alteram Jerichun-

charitt

tem, (zpius circumeundo, tanra fortirudi-

u]u'

neadmonitionisbuccina clangar, uttandem.

xp»ete w

omnes fuperbie turres, avaritiae cryptas,

2/[( me

ambitionis valla, & luxuria receptaculaex-

vtthtpe

pugnet, ac demoliatur.

jp n

ut

-Talem vero confeffarium cum naéctus

fueris, isconfiliavius tibi fit unus de imille ; (££)

lt uoa

fimulque ftabilis! nec levi de caufa mutan-

dus.

ms* eh:/

Si enim eundem femper corporis me-

dicum adhlbemus, dumcaro languet quan- -

z]ffll?y [!

, j o

to magis rationi confonum erit, in animae

morbis eundem quoque fpiritualem Archia-

j m

gt

trum conftanteradire, qui propenfïones no-

ftras, vulnerumque radices & caufas inti-

h

dul

TT

mius perípectas habeat?

J

Ca-

ju: "

(l

j

(ee) Serm, de alvdzcat. Saculi, colum. 3«

*

du E

(ff) Eccdl. 6. v 6.

N.

-'

84.

"CL dyumentiun X

4

Civendum infuper, (uti monet S. Ber.

f

pat

nardus) (pg) nedefideremusi!

ludipfum ex

d e

confeffario andire, qucda Chri(to quidam

iil

cecus, nempe: Quid tibi vit , faciam ? (hh)

B

Sunt enim, qui «üpiont, ut con(cientidear-

hedr

biter fe iniis, quz officii füi fünt, eorun-

lil

Gem voluntati ac palato riolli qnadam poli-

üit;

tica accommodet, & connivenri len'tate de-

þüQB

licato eorundem genio Evangeli rigorem

Qs i

attemperet; ' Potius cum Saulo prompta

lollic

mente exclamemus: Zomige, quid me visfa-

e[fus

cere£ (ii) nos generoía quadim ac indiffe-

enim

renti voluntáte promptiffimos offerendo ad

Dd QU

explendum c& a fübmíflione omne id,

$

quodcun

que ccn(eiïari'oþ ngbfisr injungere

fhenh

p!acuep;r.

Vr

]ta animo obf

qf*mar.us, tandem humiliac

ftribu

modefto, qui peenitentem deceat, corporis

Tüm

geftu ad (ácrum tribunal accedes ad eluen.

fm 1

das ibi.Chrifti (3nguine peccatorum tnorum

maculas ; Sacramentum enim: peecitentiae e(t

pl

Vori

fons ille aque vive ,. perennis; femperque

patens, ac nullo unquamtempore exíiccan-

hi

Jun

|

dus, quem íecundum . Zacharie Prophe-

üam (kk) Deus in Ecclefia omnibus patu-

RUR

li

)

lonem

lum vconftiz/uiwt non íolum in ab'ut

-

E

PCCC&-

^W

(gg)wSeïm -ïde Cb;'rwe;jï .SA'.HP-a(z)(l'i. | (hh) Luc.

-*8' v!4!t

i

Zach. 13. 9. T.

2 Aæäïf 19 v.6. (kk)

1

e -7

*-

X

Hccm am £0j 8,7'0.

cäs

M

peccamrum, & fananda vmorum vulnera,

plüma

ed eriam. ad, rellituendam pradee vitam,

quidm

amifTaque merira inftauranda. .

m

Finita confeffione cam magna veneratlo-

entgd

nc & mentis attentione (alutarià excipies mo-

&orün

nia, que Chritus tibi per os Sacerdotis

ü mþ()l*'

dabit; cavendo, ne, confeffario loquente,

qutil

piaque documenra. fugn"rente i interim

|DIQONT

aliis intentus vel c.olorem anx;us elicias, aüt

Qmpt

follicitus perpendas; num omnia rite con-

"n

feffus, nellinsque pecceari oblitus fis; illius

c indite

enim verba falutis font femina, adeoque pro-

j

na aure & docili corde fu(.ipienda.

omne f

Sacram abfolutionem demilffo capxte ac

(/)/U/]Ue[e

fnente humili excipe, velur impertiram ribi

à Chrifto, qui proiuo ex facratiffimis Vul-

p

neribus Saocuine animam tnam a peccato-

corpon

rum fordibus mundat, ac fanétficante pra-

q du

tia; appenfo veluü e collo monili; denuo

y tüorut

placatus donat, & éxornat.

Qui certe fa-

Vvor excellens adeo & d.vinuseft, ut S. Au.,

jrnne

ftinus non ebs re dubiret, urvum fit ma-

zmpel'

eMC*än'

jus juftos cveazi. quam mipi 3 Ju,!zäcaw, ficque

Proote

concludat: Certe fi equatis efi utruinque potetie

ys gt

zzæ boc magcz/zs 6/2 m;/awwra'zæ.

urioti

ARTICULUS IV.

peCLa'

JDe Satisfacionis plenitudime.

Ji

atisfaftionem z peritente ad 1ntepvita-

d)

(i

'S

ten ..Samzmenm ad plenatmque €g per-

o

jeetattn

K.

dem 4

E

CShle:

286

Zddjunentum X.—

fe&am peccatovum vemiffonem ex Dei initw-

P

tione neceffariam effe, docet Tridentinum,

tj

(lD Ejus vero injungenda finis ex menre

fetti

ejusdem Synodi (mm ) eft duplex; nempe

que

ut nontautum fit ad nova vita cuflodiam ts in-

famer

firmitatis medicamentum , [ed etiam ad prate-

ptior

vitorum peccatorum vindi&aintg cafligationem,

te, $

Quantee autem utilitatisea fit, ex eo patet,

m (

1. quia fecundum 'Tridentinos Patres loco

due

proximecitato, sagtopeve a peccato vevocatit,

&tam

£2 quafi freito quodam coercent bee fatisfatlovrie

dicer

[ene cautioresque & vigilantioves in futurum

quim

penitentes efficiunt.' 2, Quia medentur. quo-

poni

M

ue peccatorum veliquiis, eg vitiofos babitus ma-

certi

le vivendo compavatos contraviis vivtutum attio-

E

nitus tolluzt.

3. Quia nulla fecuriov via in

V inü

Ecclefía Dei utiquam . exiffimata fuit ad amo-

Dbent

vendum immiuentem a J)eo peuam , quam ut

fhügn

becpenitentie opera bomines cum veyo auimi

(Xl QX»«

dolore frequenteut. — 4.. Quia fatisfaciendo pva

Tj

peccatis ,. Cbrifo Sefu , quài pro peccatis noftrit

terg1

fatisfecit , couformes. efficimur, . .. facientes.

On

fru&us d

!

2os penitentig , quiex illo vim La-

fmgl

bent , ab

[

i

o offeruntur Patri ,

eg per illum ac-

tüm

&ptantur a Patre; adeoqué fatisfactio ex

m

mente Ecclefize a futuris peccatis pre(ervat;

Tate

a preteritis emundar, iram Dei placat; &

Ter (

meritorum Chrifti,

afhonis nos

m

ejusque p

; 'Acce-f

(lpo

Pgrtiþipes r«erq*dit.

(

.-L-(u);se'ü: 14. €ap. 3. (m-m) Seff. 14. cap. 8;

e 257

| P æzzfäm totifffio.

)u infä!?l

" Accedit.,'—quod ex mente S. Thomr (nn)

jentinu

modica nobis injuncta a confeffario poeni-

ex matt

teniia plus deleat de poena temporali, quam

a

quazvis alia licet magna fatisfactio, proprio

diamt

tamen arbitrio & voluntate fu(cepta, INam

YT Id

prioreft quodammodo tinéta Chrifti fangui-

]ligafiwm

ne, & hinc gratior Deo, & ad (atisfacien-

( 60 1

dum efficacior.

Imo non pauci Doctores,

Dutre

duce Susrio, docent, eam rite. peractam

t

etiam gratia fanctificantis aupmentum pro-

tifitnü

ducere: ut proinimitandus illorum fit mos,

quí majorem fibi & graviorem a confeffario

jf

ttyt qu

peenitentiam injunpi flagitanr, qua poenas

certius deleanr, & gratias copiofius auceant.

jaiitni

um

Porro modus fatisfaciendi in eo confiftir,

j u i

ut impofita nobis poenitentia & acceptetar.

411 [

libenter, &impleatur devote fine mora &

mautatrione.

at t

Nam 1. ejusmodi poenitentiam

(ü at

füfcipere decer //enter , animo fcilicet ge-

h !

nerofo & ad omnia promptiffimo fine ulla

terpiverfatione ; aut. minima excuf(atione.

at

g

O peccator! infernumes merirus: Deusex

fingulari mifericordia fempiternas infero-

um u

rilim d

rTüm paoenas peccatis tois debitas mutat in

temporaneam eamque levem; & murmu-

íidio d

rare aufis? Oquam protmpte, quam liben-

r

ter damnati fpir'tus illam fubituri effent, fi

Yacif

tam faci!i medio flernmis avernalibuslibera-

gnis t

2.Im-

ri poffent!

At

mdibusiaitd:

w—(nn) Quodhþ- 3' . 13

"

o

288

AzlLiünkntuüz X

Q Irhplen'äa eft devote , hoc eft, magna

un]

cum atrentrione & fervore, ne fcilicet vin

Tüm

fe

dicem Dei iram denuo irrites perillud ipfam

miedium, quoeam plácare cupis; que enim

Rn

]l

hac fatisfiétio, que ipfa indiger fatisfactio-

ne, & ubi ipfe farisfaciendi modus novum

Ti

eft peccatum, nova penitentia delendum?

Hfr

Ào

3. Exequenda eft Z4tim, neillam diutius

fj

differendo te periculo committas illius vel

«89

oblivifcende, vel culpabiliter omittendae

tema

aut in ftaru peccari mortalis, ( quod venia-

Posj

«m

lis 'oxa foret) adimplende. Et quidem

exequenda eít per ipfum peenirentem; non

fdie

enitn, (uti conflat ex propofitione 1;. ab

temF

Alexandro VII. damnata) pezitems propvia

pan;

auctovitate fubflituere fibi alium potefl, qui loco

Qonfa

ipfius penitentiam. adimpleat, — Neque licet

iity

poenitenti injunétam fatisfa&tionem aucto-

ftpide

ritate propria commutare in aliud opus,

N

etiam evidenter melius, uti communis ha»

tecit

bet 'Theologorum fententia.

51

Videjam , an, & quomod

o iftá hactenus

u

obfervaris, prefertim quam prompte, fide-

il

liter & devore impofitas tibi peenitentias

Dd

implere con(ueveris.

Perpende, an non

füïsh

etiam rüc pcenirentize indipeant nova poeni-

&i

tentia, & ru farisfactiones nova farisfactio-

hvif

ne.. Certe nil triftius eft; quam per illud

ru.Pe:

ipfur peccare, quo pecca'um expiari de-

beret; & ger: illud infim Eurgamrii

mas

at

m

(Q

e

,

"Accurata cottfeffro. *

289

b m

maslaugere, quo reftinguendae forent, Ve-

1cet Vi

rum hec de fatisfa&tion : (acramenta'i notas-

ydipha

Íe füfficiat; de (pontanea

;uæenim

niunt memoranda.

quoque pauca ve-

visadie

.IL Docet Ecclefia, interprere Synodo

j5 novunt

Tridentna, (00) falsum ounimo effé, eg a

hndum?

verbo Deialienum, culpeima Dominozunquam

n dotos

vemitti, quin uuivevía etiom paua coudonetur :

il d

ergo remifla per confeflionem culpa, adhuc

jitenda

remanet expungenda temporalis poena, Per

y| ven

Pennitentiz Sacramentum remittitur qui-

ia

dem peccatum, non ramen oblipatio faris-

s Do!

faciendi pro peccato: punitio zterna in

TAE

temp oraneam- commnutarur.

Porro hee

y jnpn

porna raro integre deletur per injunctas a

uilità

€onfeffariis peenitentias, vel quia hze nimis

je licet

fünr parva, vel quia nimis imperfecte, &

|audo-

tepide peraguntur. Quis enim fanz men-

| opui

tis fibi perfuadeat , modica & perfunctorie

Mms l

recitata prece pro pluribus,

iisque eravi-

bus noxis jufto lytro farisfieri

? Frgo infi-

hod

gniter decept

errant illi, qui explera, quae

l Hde-

ilis imperata fuerat, poenitenva fibi vane

i

rentidg

blandiuntur, fe jarn inregre Deo offenfo

g not

fatisfeciffe; non tantum culpas, fed etiam

T

debitas iis peenas uno fpongise ductu f de..

Jeviffe; nihil

ao

g

il

jam amplius, quod folvant,

füpgre(-—ïm

T

u oe

Enim. |

j um

"At sH

mis

s

e

490

deumentum X.

. Enimvero fi brevi aliquo precum penfo

qui

Qivit

diftracte deproperato Juftitia divina exaequo

placatur; ut quid ergo /ancti Patres tar fe-

Q

Ts

veram nobis de hac fatisfzétione ideam pro-

ponunt? Certe fi pe* deblateratum ad mi-

gone

nora grana Marianum Rofarium offepfo Nu-

dignu

mini ex integro fatisfit; ergo injufta om-

mjb

for(t

nino & crudelis Eccleiia fuit, dum primis

i

temporibus pro unico etiam peccato lerhzli

t oj

mint

graviflimam plurium aonorum poeniten-

tiam impofuit.

tiiten

Optima hsc Mater ol

im þro.fadmilï'a for-

jl

nicatione trium, pro adulterio decem, pro

mini

inceftu duodecim annorum poenirentiam

puni

imperavit; derractionem vero feprem, fur-

tum viginti, perjurium quadragirta dierum

tdeg

[Qmpe

jejunio in pane & aqua :aítigavit. lpfe

Deus, cujus Mifericordia in ipfis etiam poe-

QUi ]y

nis elucet, Davidem a!ias fanctum poft de-

lssf

letum jam per contritionem peccatum , tà-

Iu

men adhuc rebellione Abfalonis,

morte

ta d

filii, pefte ac feptuaginta millium morte pu-

àit

nivit. Ezechiam vero alias juftum, ejus-

D

que pofteros, poít remiffum etiam culpze

Btqy

reatum, adhucfuneftiffimo bello, thefauro-

EY

rum jactura, & calamitofà captivitate affli-

Wa

xit. ]Jam fic: ergo vel Deus & Ecclefia cru-

YTHj

deli rigore erga illos poenitentes nimis ime

"f

mites fuerunt, vel nos proprio amore dece-

pti immaniter hallucinamur, dum brevi

qua-

Q

.',

: "dccuvata. confeffio.

391

n penf

quadam & diítracta oratione larfze Majfeüa;i.

exaquo

divinze ex aquo fatistieri credimus,

17 13

- Quid enim ? ergone crimina modo mi-

Ampte

nus funt crimina, quam olim füerint? er.

nad ni

gone Deus minori nunc, cultu, ac olim, eft

afoNe

dignus? Ipfius Bonitas eftne nunc minus

jl om-

amabilis? [pfius Tuítitia. miniüis terribilis?

3 primis

forfitan illius Sanctitas mincre nunc odio;

o lh

ac olim, peccata averfatur? Nempe. nos

pæni:en-

minus Chriftiani,: & hinc etiam minus poe«

nitentes füumus. : At Deus immutabili Ma-

vf fot

jeítate idem femper eft; qui peccata etiam

X PW

minima impunita non finet; qua fpontanea

preiul

punitione ab homine.non plectertur, il'a a

&f li

Deo vindice graviori füpplicio. punientur ;

diertr

adeoque faeramenrali fpontanea íatisfactio

femper individuo nexu e(t focianda ab illo,

m

iiam p

qui luftrici carceris atrocioreslonge crücia«

tus effugere cupit,. Cozverte fe, ait Augüe

TU u

flinus, ad punienda peccata tuay quia impuzi-

o

7a eJJe peccata mou po[fut. — Puaieuda [utt aut

yortepr

4 te, aut a Deo. (pp)

Dein fatisfactio debet congrue

re & -cuml

[] erS'

; ii

gravitate & cum multitudine. delictorum ;

id equitas dictat, & fides docet. . Prozmez-

vdaurt

ate d

Jura. peccati , ait facer codex, evit ? piaga-

vum modus. (qq). . Peuitentia crimiue minor

p

2e fz(, (rr) monet Cyprianus. Annon er-

2

go

( qet

p In'PMzF ?. t8.

(qqD Deut.25. vw. 2.'.

l bfcvi

g

(tr) Cuprian. lib, de lapfis..

s.

292

»ideüummtum X.

o monftro fimillima res eft, peccatorem, qui

I

Á

ub peccati jugo incanuir;

cum ipfà confef-

uadran-

Qiir

fione etiam farisfactionem finire ^

olv

tis fpatio illorum criminum poenirenriam

fin

curcumfcribere, que per pluresannos con-

tisf

tinuata ferie durarunt? brevi precatiuncula

redimere velle peccata, quibus mors debe-

fito

nit|

tur eterna? . Certe aut offeofi Maj-ítatem

UE

aut offeníae gravitatem, aut fatisfactionis

fis;

levitatem non füfficienter ponderamus.

tali

f

Satisfactio, fi rei naturam fpectemus, eft

H

commurtatio : ternor umx.cruciatuum in tem-

poraneam punitionem ;in qua commutatio-

fus,

ne licer dari nequeat equalitas, procuranda

tamen erit aliqua faltem proportio. ]Jam

fb

dicer

autem quz proportio invenierur, fi noftras,

It«

quas haétenus pro peccatis fübivimus, poe-

ft, (t

QU

nitentias cum fempiternis inferorum füppli-

Dentr

ciis comparemus? qua enim proportio in-

ter rofarium &infernum? internoftras elee-

Qe hb

mofynas & avernales flammas? inter jejü-

dium

ftm

nium & tarteri cruciatum? Ettamenetiam

Utior

has pcenitentias nimias effe judicamus.

Ad hec finis fatisfactionis eft placare

lep

lx

Deum, reparare offenfam , & compenfare

injuriam fupremo Numini . per peccatumm

I

00

ilatam. ]jam vero an per levem illam a

confeffario imperatam punitionem Numi«

Proi

nis offenfam jam reparatam, & impactam

i injuriam fatis compenfatam exiftirnamus?

(s

qui

(u

"It

Mcéuvata. eonfe[fro.

298

r

confe

Equidem Chrittus pro noftris criminibus

divino Patri abundans lytrum in cruce ex-

udo

folvit;; nihlominushac ipía fatispaffio Chri-

"elridt

Y05 C0f*

fli nobis applicanda reftat per ultroneam fa-

tisfactionem , exemplo Pauli in fe ipío per

riunct

5 dCbC-.

fpontaneos criciatus fupplentis, que dee-

rentpa/fronum Cbrifli.(ss) Ethinc peeniten-

JMter

a oni

tia a Tridentino vocatur baptifmus laborio-

fus; quo docemur, fatisfactioni facramen»

Ts

rali ípontaneam a nobis fociato fcedere june

müs, ER

endam effe. — Ét certe femper hec fuit Ss:

jn t

PP. mens, piorum praxis, & Ecclefie fen-

o

fus, Proin qui fatisfactioni facramenrali

x

fpontaneam non fociat, is fe poenitentem

j

dicere haud . praefumat.

aof

Itaque de propitiato peccato moli e[fe [itie mez

s ve

z4. (tt) Confeffus es, de peccaro doluiftiy

jpi

peenitentiam facramentalem exfolvifti; be-

ymo*

ne habet: reatum culpee, & etiam parten

r

r

aliquam reatus poenze delevifti; fed soli effe

yeru

fite imetu.

Adhuc vindici zelo a temetipfo

gndit

ultionem expofcas, neceffe eft: refiduusad-

ww"

huc poenz reatus delendus reflat; refiduum

ts

hoc peenz debitum fponte füfceptis poeni-

enfäfe

Ver-

tentiee operibus expungas, oportet.

C

bo: JDepvopitiato peccato woli effe fine metu.

jlom 4

H«

P?oin, uti monet Chryfo

&omus , (uu) f po

Nim

3

f

s um

T

;amUS?

(ss) Coloff.1. v.24. (tt) Ecchi.$.v.g.

d

(uu) Hom.3T. in ep. ad Heby. é, X0.

s.

294

"Mdyumentum. X..

te peecata tua punias, ve peudas non [ponte fup-

qu

plicia: fpontanea tui ipfius punirione, quid.

pen

tam

quid peeoarum reftat, u'troneus nunc vin-

dex exíolvas. ^Nam tefte Anfelmo fectata,

Ó

Jfive magua five parva , àmpunita. e[fe non . po-

prac

li,

funt ; quia aut.ab. bomine punieute , aut a : Deo

vindicante pleitentur.

Nota: non tanrüum

dom;

Ufüs

mapna, fed etiam parva peccata fi nona te,

certe. a Deo. punientur; nam zmpuuia ejfé

üri

z0n pofJunt; welis, nolis, punientur. - Igi-

pv

tir fpontanea fatisf.étione Dei Juftitiam pla-

pori

care ftadess in hac vira,. ur anticipata folu-

ut, 1

tione effüpiasiram Judicis in altera.

Coffat

Mun

entim diviua vindifla, uti nobis fponfor elt

te A

Anfelmus, /i comve

fttei

vat bumana.

v/io ( & folutio) gtcgïur—

10f

Ill. porro modos, quibus

reatum þæ-

GI'QO'«

n: deleamus, geminos affignat Concilium

L

Wt

Tridentinum. (xx) | Prior confiftit in. pzs

d

nc laboviofis operibus fponte anobis expian-

[iti

(i

dorum criminum caufa füufceptis. . Pzorum

hl

operum nomine veniunt Sacramentorurm,

fra]

Ecclefiarum, & concionum frequentatio ;

myfteriorum ac veritatum fidei meditatio:

bona

librorum fpiritualium le&io: SacrificiiMiffae

W

quotidiana auditio frequens& devota oratio:

(

repetiti virtutum, preecipue theologicarum,

ür

accuratum

ac in prinxlis intenfi doloris actus,

quo-

(

(XX) Sgg: 140 €,. 9.

.,

x

Accurata. confeffto.

295

n

quotidie conícienrie examen: item indul.

gentig, eleemofyns aliaque mifericordiz

I6

ünc v

tam fpiritualis-quam corporalis exercitia. *

-^'^Per opera vero l;forio/a intelliguatut

; ptf[dhl,

i.

precipue illa,-quibus aut corpus macera-

tür, aut fenfüs coe'centur, aut appetitus

ita D

? r

domatur; u;i funt jejunias, & abftinenrie:

D

u(us cilicii & flagelli; peregrinationes &

durior cubatio: v.lopratum ctiam licitarum

ii 1

y. D

privatio, & fimiles alie excrüciando core

pori inventz? praxes

ZEquum enim eft,

jample

ut, qui exhibuerunr fua meuibra fervive im-

r

i

/

]

munditie $7 iniquitati ad iniquitatem, monen-

. (j

onfor €

te Apoftolo, (yy) nunc eadem exhibeant

feyvire J'uftitie in [antlificationem , & farisfa-

| M[üf-

&ionem. Quin imo juítum eít, hortante

Gregorio Maguo, (zz) ut, qui fe illicita me-

qm po

du

iminit commififfe ; a quibusdam etiam licitis flu-

deut abflineve , quatenus per boc Conditovi fuo

i pi

fétisfaciat, ut, qui commifit probibita, fibimet

$ expian-

Junn

ipfi ab[cindeve debeat etiam coneeffa.

— Pofterior fatisfáciendi modus confiflit in

yort

malis & erumnis hujus vite, aliisque zem-

entttloy

poralibus flagellis (verba funt-Tridenüni) 2

dittio:

iM

JDeo inflitlis , Q9 a uob patiemrev tolevatis.

(aa2) Qxowalia (unt. 1. 4a&ura. bonovum. pet

1 ol'ä[iü:

ia, lites forenfes, &

x

fgrta , bella, incend

mor-

i

Ls

quof

*(y":y)" Rom. 6. -uxg (zz) Hom 34. m

d

"Evangel. (aaa) $eff.14, c. 8.

" o

296

ddumentum . X..

t

mortem-nobis charorum: z. joÉfura. fame

per injurias, contemptus, detractiones, ca-

cdi

umnias, & confufioves: 3. S'aZfura Jani-

prac

zatis & interne animi quieris per morbos,

REl

Ícrupulos, perfecutio

^

nes, aliasque adver-

*qie

*itates.

Numihis iiam

r.|

Laudandus pariter offenfi

f« (r

placaodi modus eft, fi contraria contrariig

Veto

emendes; e.g. filectionem vanorum libro-

üeti

rum lectione piorum , mundanas converfía-

Datia

tiones íacra Íclitudine, periculofa con-

Qtls

venticula templorum vifiratione, verba in-

t

utilia.difcreto filentio, veftium luxum ha«

bitus modeftia, jafturam temporis otii fu-

quar

quan

g3, prodiealitatem in lufum piis eleemo-

fau

Íynis, exceffum in cibo, potu, & fomno

le

tf

moderata abílinentia & vigilantia expiare

fatagas

ltem fi injurias & dsmna per

41 Q

T c

roiptas reftitutiones, data fcandala per

bona exempla, detraCliones & fufurratio-

VN

dolo

n^s per feriam dictorum pslinodiam ftatim

fine mors reparare conrendas.

mltt

. O fi plures fic peeniterenr, qvam pauci

denuo peccarent! .Si confeffarii . fimiles

Üner

poenitertias imponerenr, numeraremus for-

n

taífis pauciores confeílicnes, (ed plures con-

| Qb

verfiones.

Vide, quomodo tu hactenus

! Emgc

pro commiffis a te noxis lee(o Numini (a-

tis ]

tisfeceris, & quid in pofterum ei placando

) fldm

agere velis: jamque nunc flatim fcripto an-

|dy

nota

L

P d

Ahiéureta confe[fie.

29y

t fim

tota modum deinceps peccata tUà vindi;

s d-

candi, & ípontanea fatisfactione delendi;

n jit-

precipue vero determipna, quales indul-

morbos

entias deinceps lucrari velis, circa.

güafs:

X

É

e

quentia accurate nota.

nis jf

1. Indulgentia non delet peccati culpaugi

r

fed folum poenam culpse debitam; poenam

vero nuriquam relaxat, nifi prius condonata

m librt

yverfte

fuerit culpa. Cum ergo Indulgentia ple-

naria temittat omnem omnino paenam pec-

fi con-

erbolt

catis tam lethalibus quam venialibus debi-

tam; hanc autem remittere nequeat ante,

um D

s oti f

quam omnia quoque peccara tam venialia

quam lethalia quoad culpam abolita fint,

eleemo

r fomni

facile apparet, neceffario requiri, ut poeni-

tens eo tempore, quo plenariam Indulgen-

exp:'are

tiam obtinere nititur, nullius etiam leviffi-

Q p

ma culpe coram conípectu divino reus

d p

utatt

inveniatur. Ft hinc intenfiffimus fempet

doloris vel amoris

perfectiffimi a&us pra-

" flatim

mitti debet.

2. Indulgentiam lucratarus præf&riþ&

; t

fimits

Opera eo fervore ac diligentia perage, ac fi

ps ltt*

tota vita tua nullam unquam indulgentiam

e coIt

obtinuiffes, nec in pofterum obtenturus

effes ; & quafi certo tibi conftaret, preefen-

Q&enüs

"T

tis Indulgentie unico quaeftu, alioque fub-

;gal'ldo

fidio nullo poenam peccatis tuis debitam

abolitum iri.

s Ín-

od

Hac xatione ac

,quirendi

nos

5

-dul-

" o

298

A dymnentum - X.-

dü-!gïentiis per:vitam - incubu

€nif]

3f

rfïe j: ingen'tï

moribundis fo atio er:t.

perfs

!rCeereruimiftade confcientize examine

&

tod:

doloris intenfióne :de. confeffionis: accura-

pulío

tione, & fatisfa&ionis plenitüdine produ-

mum

&iori,etiam flylo in.medium atiuliffe, fu-

vit f

petVacaneunmi aut inutile cenferi minime de«

fpont

ber; cum cate-her/ca horum notitia noü

morte

omnibus, etiam linguie latinae periris adeo

fera (

feiiper fit obvia & familiaris, ur non fub-

ánima

ihde eorundem memoriam redinteprari ne-

dom

ceffe fit; prxefertim tunc, cum anime ra-

V,

tionés cum Judice Deo per a-curatam con-

pret

feffionem ita componere cupimus , ut eaà

E

bonze mortis non folum adjümentum fity

fed etiam aufpicium.

L

j

-

as

OD

"

omine, qui fempe

r promptior es ad

parcendum, quam.peccator ad poeniten-

dum, gratias tibi apo ex intimis medullis

anim mes, quod in poenitentie Sacra-

mento tam pretiofum mihi fordido balne-

um, vulnerato medelam, naufrago tabulam

prepararis. Ne'permittas, ut fons falutis,

vas.gratie , &carbor viree mihi fiat pureus

Thintr

interitus, lapis offenfienis, petra fcandali,

Potius illumina tene-

13

& lighum mortis.

fTen|

bras menris"mez;, ut videam, 4uaz/as ba-

Prat

6p

rbum

þea | inzjgz:ätatþï |

4

peccata , (bbb) qno

de

enim

Tten

dbb) Ju18 ol a.

Wa

L v

"Rs (0) i

299

enim.noffe fanitatis initium eft. — Da,, ut

ingentï

perfectiffimo dolore:contritus, omnes agni-

mie d

aeCun

tos defectus miniítro tuo Sacerdori ; procul

pulío omni pudore , rite:confitear, ac. de-

;(;dll-

mum plene pro iisdem in hac etiamnom

j

Íi

6

vita fatisfaciam , facramenrali poenitentiee

medee

Ípontaneam quoque fociando. Confice ri-

n QUf

more tuo carnes meas, & amore tui vul-

jris d

nera cor meum, ut illo territus, hoc vero

gon (ü0-

animatus conítanter declinem a m:lo, & fa-

ciam bonum. Fac denique beniguniflime

grari ne

m r

Jefu, ut accursta confeffio fit mihi. pro

um r

preeteritis, malis pharmacum , contra futura

f u

antüdotum, pie vite incitsmenrum ,

ztom d

& bona:» mortis remedium.

oresad

oO -«5 qeOxo d Ordedrdo

yenitete

metili

ADJUMENTUM XI.

g o

10 ba!ne-

Doloris àinutenufio.

uante utilitatis res fit doloris intenfio,

'Sülü[is,

e

quamque porens bonge mortis adju-

i »UICUS

mentum, ex Arr.2. N.2. prioris Inftitutio-

nis abunde colligere 'icuit.. Cum enim pro

kandülil

men(íuüra doloris deleatur peena, aupearur

gratia, & crefcat fecuriffima animi pax, fa-

yii

U

cile concluditur, utiliffimam banc doloris

elti

intenfionem ad quietam migrationem pro-

i

curandam ingens fübfidium; ejus vero re-

miffüra

^ 6

300

PMdjumentum .XT.

deni

aniffum languorem non.leve obftacolum

fàtem

effe. finc nom nifi. medium a me expeti

Detg

viderur, quo animus ad tam proficuam do«

loris intenfionem

jenda

rias I

incendatur,

potentcr. Lanlime»tuxfl,» : &

: äoidr.is morx-

m

. In hunc finem fuppedito

vum homini moribundo cumprimisaccom:

nempf

of

modatum; nempe Deum in cruce propter

tentit

peccatum morientem. : Cum enim Cruci-

Deun

fixi effigies unica, quam moribundi pren-

fabimus, eaque obvia fuppellex fir, confü!to

lm

m

hec homini ad bonam mortem .fe . di(po-

nenti in doloris incitamentum proponitur;

ut nempe huic motivo in vivis aflueti; olim

in morte vel folo Crucifixi a(pectu ad con-

tritionem inflammemur. . Qai enim ferio

Deum propter peccatum in cruce mortuum

confiderant, de peccatis plengezt plan&u

:

TN

lj

quafí fupev unigemitum ; (a) fique infüper per-

pendanr, fe per (üa peccata Deum cruci af-

Uüttn

LT

fixiffe, (e vuinera vulneribes addidiffe, fe

larus rimatos, ac crudeles Deicidas fuifle,

Quen

r

ta£li dolove covdis intvin[tcus, ex incenfo amo-

ris affectu quafi rugientes, & ejulantes do-

—— S

N

lebunt fup

*Betï

er eum» ut dolevi [olet i 3novte przj-

ili

mogeniti. (b)

*

- Crux enim e

ft illa menfura arundinea au-

K

1 vi-

rea; (c€) quaæ Joannes in manu Angel

erat,

- (a) Zach. 12. 9. 10.. (b) JLid.

Sy

"" QG1. 9. 15'

q

e

Doloris: iztenfio.

30t

«derat,h& qua metiri poffumus, r. oravi-

hod

tatern offenfe ex nullo manifeftius, quam ex

t expeti'

um o

Dei morre elucentis: 2. ingratitudinem of-

fendentis ,. fammis beneficiis non nifi inqu.

«tur, d

rias rependentis: 3. excellentiam offzuf, vi.

€tima non nifi divina placandi. Hec tria,

is mot

nempe gravitatem offenfz, ingratitudinem

yentom.

offendentis, & excellentiam offenfi, qui at-

:

; propter

n C

tentius perpeoderit, liquido experietur,

Deum in cruce propter peccarum morien-

(l prév

tem, efhcaciffimum efTeintendendi dol

Oris

corült

, die

« medium & mozivum.

opon'uurä

Jjer o

ARTICULUS L

y4d Ut

. Offeufe gravitas.

m n

I

rf

rripe ergo, o infelix peccator! effi-

giem Crucifixi; & in hoc dolorisfi-

2

|

l

mul &amorisobjectum lacrimabundum ob-

Jpef pe!

tütum defige. ' Edic, o pcccatrix anima!

quit

cujus eff imago bec?^ (d) .... quis eft hic,

idifi, *

quem e cruce pendulum fummos inter cru.

J füil

ciatus & infamias morientem cernis?

nfbämo'

jnres

Nempe ett ille ipfe, qui, cum iz forma Dai

xyety uou vapmmam avbitvatus efl , effe fe equa-

ii p

lem Deo; (e) dequo pater cceleítis dixit:

Hic eff Filius meus die&us , ia quo. inibi. beuc

j

COolii-

] e/l Vr

citiiddidie

deti

d

—

(d) Mgtthe 22. U. 19. R(Q) Phile A. V. 60

s,') APOV'[

— e

302

zddjumentum .X L.

couplacui (£) in quem defiderant Angeli profpt-

tntt

funj

ceres (g). cui data efl ommis poteflas i calo eg

in tevva: (h) qui babet inve[ftimeuto &9 in fe-

findh

n le

more f[uo [eviptum : Rex vegum, g Domiuus do-

minautium: (1). quique eff Filius Dei vivi, (k)

TiaLus

ormni.

couflitutus a Deo: Tudex vivorum j 67 mortuo-

vuim: l) in cujus gomine omnue geuu. fle&litur

Dum .

caleflium , tevve[ivium eg infevumum, (m)

M j

Verbo: eft illeipfe, cujusnatura huma-

Tem ]

na fecundee Trinitatis Per(one hypoftatice

Qüer:

eít unita, & quiob hanc ipfim unionemad

QUi

Quus

illum fanétitatis gradum eft elevatus, ut non

folum omnium gratiarum charifmatibus or-

infs

Ser

natus, fed infuper etiam peccandi poten-

tia; confequente hanc unionem nexu, fit

poíi

exutus.

In unum cumulum conjiciamus,

mOX :

quidquid excellentizee & majeílatis, quid-

g,

quid glorige & fanctitatis, quidquid fapien-

Voris t

tiae & pulchritudinis mensnon folum huma-

AR

na, fed etiam Angelica excopitare poreft;

n

& fateri cogemur, haecomnia nec umbram

&

efle fummz illius perfectionis, quam in

ení

Chrifto adoramus.

3

m

L

m vero attend

e, 0 peccatof, ac offen-

lii

en hic

fa' gravitatem. exhorrefce! Et tam

tant'us.

ld

(f)—Maf)h. jzou5. — ) f Petr. 1,9. 12.

(l) Matth. 28. v. x3.

(1). Apoc. 19. .

16. (k) Matth. 16. v. 16. . (l) A&qr.*

(

-Iom 427. (m) Philip.2. v.10.-

(

e 7

, äDolof'i: dAntenfio.,

393

]i mf

tantus Deus, .coram. quo tanquam normen-

"at

tun [lateve, [iceff ovbis tevravums (n). hictam

o

fanctashomo, qui non foium nalla unquam;

nittit «

ne leviffima quidem peccati unibra contami-

»woi

natus fuit, fed ne: contaminari potuit: hoc

? worti

omnium deliciarum, virrutum ac perfectio-

T

num abfojutifimum compend:um vix- for-

AU

mam fevvi (0). peccatoris, laef(üm Dei hono-

pa Dütyt

rem reparaturus , nosque redempturus.in-

'polïarice

duerat; vix; inquam, pro nof(lris fe pec-

(oneftà

catis eterno Patri vadem confíliruerat,.ac

; Urnol

onus pro illis diving Ju(titiag fatisfaciendi

itibus of

in fe (üfceperat; cum mox ( ob(tupefcite Q

Seraphini , & illud veftrum trifa

ion inter-

J potelz-

:

neyu, l

pofito filentio tremebundi (ufpen

fcldrml

mox non ob íua, fed noftra peccata ex ob-

,qui-

jecto amoris divini eft (3ctus objectum fa-

voris ive Dei omuipotertir. (p)... Qui prius

|fapiet

hum

fuerat unicum delicium . totius "'Trinitatis,

e potcij

momento eft fa&us pro tobis maleditlum ; (q)

& ex centro omnis gloriz &. beatirudinis

um

evafit (copus omnium cruciatuum; contem-

qun n

ptus &exinanitionis; viv dolorum; (r) oppro-

K of

brium bomiun,, g. abjellro plebis. (s)

uin-imo.hoc. non.contentus pater coe-

fen hlG

mit-

tanti

efti: omnes ü-mul ex in.fernöo daemonese

L

-

-

tif;

—

d

(n) Sap II. 'v 2.3 ! (o) Pizzl 2 U

!

ï

(p): Apoz. 39« 7. 15:..(q). G2l 3. v. 13.

J j!c?oï

(r) fa. 53. v. 3.

(s) B/-21. 074

!

h.

e

304

Adjumentum. XI.

tit, ut füuam in Eum rabiem exer'a-:ir: omnia

eti

elementa ultricibus armis inftruit, ut cruen-

Tfb

tam ab Eo vindictam fuümant.

Omnipo-

Q9

tentia carnificumri manus roborat: Omni-

ThUs

fcientia nova poenarum genera excogitat :

T.

Tuftitia divina e fuo armamentario nova

Torre

femper & nova illi excruciando inftrumen-

fredi

ta fübminiftrat. Nec prius abfiflitur, do-

Dute

nec innocens hic Agnus toto corpore vul-

flifin

neratus, cunclis offibus luxatus , omnibus

Quo

nervis diftentus, duos inter latrones, coe-

C

lum inter & terram medius, tribus clavis

m

ferali ligno füffixus magnam animam agat.

Qu

-"Huc jam accede peccator, & ex morte

Quel

Filii Dei malitiam peceati metire. Coafi-

tyra

dera, quis, quid, a quo, propter quid pa-

thoní

tiatur. — Qui patitur, eftSanctusSanctorum,

Á

Homo-Deus: 4uod patitur, eft dolorum &

RU.

cruciatuumi Oceanus: 2quo patitur, eft pater,

t

& omnium parrum optimus: ratio,o/ quam

t

patitur, non.(ua fünt, fed tua, o homo*

?uy

tua fünt, quae tu commififti, peccata. .Ex

(j

hoc jam divine offenfze gravitatem collige.

fpy

II Si unicus potentiflimi Monarchz Fi-

RU

lius obdelictum a füo mancipio commifTum

D

vivus pelle exuererur, & in frufta diffectus

Ont

rote imponererur, idque juffu clementiffi-

dil.

1ni eique addict:(fimi Patris; cerre omnium

judicio aur Pater dicererur crudeliffimus ty-

rannu$; aut prona concluíione inferrerur;

(

ergo

R

- Dolris z'üfm]ïz'o.þ

3oj

t: omii

;ferfgö culpa fervi, ob quam Filius patitur,

J t

nimium quantum Patri difplicuit, & omni«

)mnit

no praviflima fuit. Jam vero innocentiffi

Omi:

mus ille Agnus, & unigena Dei Filius vie

xcogital:

wuse trábe tribus clavis füffigirur, ibique

o 0i

horrendos. inter cruciarus, inter latrones$

flrumate

medius morirur, & quidem jubente diving

imh h.

Patre moritur, . Ergo aut Deus Parer ínju-

Qre -

füffimus & crudeliffimus eft . tyrannus,

ormtibut

( quod bla(phemum foret vel füfpicari ) aut

ne, «

certe péccarum; ob quod Dei Filiusin crü«

ys d

ce moritur, horrendum omnino & execrane

dum eft malum. — Age peccator! huic fes

ey mort

quele quid opponis? ergo aut Deus Pater

*

E

3

yrannus eft, aut peccatum deteftabile

T

inonflrum eft.

Borum

Audite celi, & auribus percipe tevva! (t)

orurmi

Deus- Homo incomprehenf(a tormenta pas

g& Pam,

titur, & quidema divino Parreipfli£ta patis

tur; eaque non proprer fua, (nam fecca»

um non fecit , nec mventus efl dolus in oveezuss

] honw!

AU.

(u) fedob noftra deli&ta patitur: vulzeratus

efl proptev iniquitates. noftvas. (x)

Verbo:

ncom C'-

1-

ltch&'

ä

Deus in cruce ob peccatüm moritur... Q

pmi«um

fpe&taculum, ad quod ipfa etiarn tartafa co-

if

Jorrefcant, & foluta ruat coómpages mun-

-a

,menti ,

di! Deus in cruce ob p?cca*mm morit

U

Q

4

*

imi* 'y^

;—.4

CQ lfu. QU) s Petr. du hd

g;;etur '

r

L.

up

| Q lfai- $3. . $

806

Adjumentun. XI. |

Oimmanem erpo. peccati malitiam! H

pui

dim

certe longe plus elucerex morte Dei, quatiá

ex sternitate inferorum.

Nam eontent-

patü

euim

plando damnatum in inferis video Pomzyem

qict

patentem id, quod meretur ob crimirna

propria; at inruendo Crucifixum video.

quod.

fis,

IDeum ipfüm ansthema fa&tum , & maledi-

fem,

é&tum ob peccata mea. lbi creatura eft mi-

fera ob deli&ta fua; hic Sas&us Sanctorum;

ggit,

Filius Dei vivi ex decreto Sacrofancte Tri-

is pa

pitatis factus eft vi&tima ultricis iree divinae

ttag

Ob crimina rebellis fervi: 44ritur ef) pro-

Cri

prer fceleva. mofiva, (y) O peccatum, quam

h

grave ergo, quam

fee!

jum!

*

qge | gxxecran»dum es mà»

Íam ;

III. O peccator

! ve[pice i faciem Chrifli

Q qg

t£ui,C

clavis füffi-

QO If

En! Deus in cruce moritur, &obfce-

) exarboris trunco tribus

Wt ngs

Xi.

leratua moritur, & quidem (quod rem

W

immenfüm agpravat) tecrucifipente, te oc-

pty

cidente moritur. Nam quid dubitas? tu

f

es auctor & cauía hujus tragoediee, tu im-

Unar

ticu]

pias manus divino Sanguine cruentafti , tu

eum flagris conícidifti, tu clavis perforafti,

lm

tu cruci fuffixifti, & occidifli,

5

[

Hsc non folum per auxefin dici ,

fevdþ L

n

rigore theologico veriffima effe, ex fequen-

folur

H ut

mlqm

ti difcurfu patebit. Sic enim arguo

ponit

Tüm,

enu

'-27) Jfai, 53.1*2!. $. (z) Pf.83. ". 1.

e r d

|

- Doloris intenfio.

307

! Ls

ponit caufam mortis Chrifti, is pariter reus

eft mortis Chrifti.

Nam; (ut habet vul-

6 quii

eonta

gatum axioma) qui eít cauía caufz, eft

ho

etiam caufa cauíati. Sic morfus ferpentis

ctimit

dicitur caufa mortis, quia afflat venenum,

; Video

quodaffert mortem. .. Cadaver eft cau(a pe-

ld

flis, quia producit feetorem, qui caufat pe-

dl mie

ftem. Denique qui januam aperit, vipiliag

agit, arma füppeditat; ut patretur ceedes,

neorut

Vg Tr

is pariter eft reus cedis; cum fit cauía pa-

sdinnd

tra z caed s,

Proin, qui eft cauía mortis

i

Chrifti, pariter reus eft mortis Chrifti.

Jam vero, audi o peccator, accontreti-

Íce! qui committit peccatum, ponit cau-

ime n

fam mortis Chrifti, ponit illud delictum,

ob quod aterno Sacrofancte T'riadis decre-

"Ti

pl

toincrucem actus fuit Hotno- Deus. Nam,

TONG

ut nos docet fides, Chriftusaon folum mor-

tem oppetiit ob peccatum Adami; fed etiam

g ff

propter noítra delicta a quolibet noftrum

feparatim commiffa. Eft hec non folum

p f

unanimis Theologorum fententia, fed at«

7 lUlm'

ticulus fidei eft a Deo per Ifaiam Prophe.

nra(ä ) ll?

tam univerío orbi promulpatus, dum cap.

atfordtà

$3. ait: Pulgevatus efl propter ipiquitates uo-

Jiras, attvitus efd. proptev [celeva woffra* non

fe [

folum Adami, fed & moffra. Pofuiip o

y g

iniquitatem omuium noflrum ; ergoetiam tuo-

j; Q

rum. ltaeít, o impudice! vulgeratus. of

Ponlt

Agnu's ille immaculatu?»

propter illud ruum

z

uXue

jo

*

e

468

sddjunicntum X1

quurïæ peccatum ? attvitus éf), o iräc'ufiä'ä!

pette

Tmenta

roptet illum rancorem tuum; blasphe-

mnias & iram: pevrulit in corpore [uo , (a3)

p

aperiü

o maledice! peenas tu& füperbie, maledi-

centize; invidize debitas : cuiz feeleratis veputae

patt

gusefl, (bb) : o fraudulenre! propter illas

folys t

imo h

tuas injuftitias, detractiones, dolos & furra.

lotte

Quoties igitur peccaíti, roties po(uifti

caufam mortis Chrifti: pofuifti: illud cri-

dfipe

tni ha

inen, ob quod illein crucem actus exfpira-

vit. Ergo per mortem Filii Dei vere ac

0i

f w

proprie factus es patrati a te Deicidii reus.

Hec audis, nec tamen peccarum execraris!

il

obn

.. Heeccredis, nec tamen peétus tibi pra

fiyu

doloris vehementiain fruftadiffiliit! Enim-

vero, quid hic.magis detefler, ignoro;

Tapf

num gtavitatem offenfz, an offendentig du-

titiem ?

nunun

Wn

Obftupecité cali [uper boc , &$' povtae ejus

defolawmini vebemente ! (cc) Dei Filius juffü

Patris in cruce ob peccata hominum mori-

üif

tur; nec tamen dolemus: ... imo & pec-

Pror

camus. Ab peccator! dudi & expavefce?

tern

Deus in cruce moritur: ... &ob tuum pece

ig(igi'

carim moritur: ... & tecrucifipente mo-

t'mr1

ritür: ... hsc cernis, nec in lacritmas dif-

Y

I

fluis! Ad hoc fpectaculum folobfcuratur;

tem

Umemyme

"

i*

um

W q

a) L Pdr. . (bb) Jfah $d. 9. h

EY

£CC) äüi- 53. 9. :

*

e

——

Doloris iuteufio, -

3069

ricitd

pettze fcinduntur , terra tremit; omniaele

menta fremunt; tota natuüra horret: folus

bligpe

fi, (

tu; peccator, immotus perítas! Sepulchra

aperiuntur; velum templi fcinditur, etiam

-mall

trtifub

entiles redeunt. percutientes pectora füua ;

íolus tu homo & Chrifílianus non moveris s

per ila

g funt

imo hanc funeítam tregoediam iterare non

horres, denuo péccando, ac ruríum cru-

p

dhic-

cifigendo tibimet ipfi Filium Dei, & often-

tui habendo,

f ex[pira-

Va &

. Oiinfelix! fi pater t

pus ut frater a te in-

fcio vel invito per' errorem occifüs occue

sdicrets

bui(fet, defleres incuriam, En! Jefus tuus

exemüs.

ob tua delicta; per tuam malitiam cruci af-

gb

fixus exfpiravit;.nec ramen angeris; imo

ji! [

repetitis f:eleribus eundem rurfus interimis.

j igmw',

Age crudelis! edic: an mortuo cani, qui

rdentisüvf

nullum tibi malum intulit, ferociter inful.

tare, illiusquecádaveri immanem cultrum

irti f

immergere füttineres? FHeu! quod nec ca-

iios

ni faceres, tuo Salvatori facis, dum ipfius,

m at

y p

propter crimina tüa jam olim mortui, pa-

terno lateri tories crudelem lanceam denuo

d

infipis, quoties iterato peccas. Petra du-

gmpe

rior, imo diabolo pejor, homo non es; fi

opte Inó

iíta tibi fufpiria luctumque non movent. :

ins i

l

Ah! tandem fluite lacrime, erumpite

ouria

gemitus, totum pectus jam occupet maror;

pe!f

ut digne defleam divine offenfe agnitam

gravitatem, quaex nullo manifeftius, quam

; IH

CX

3

[j

^fO

Zdyenentum .XT.

ex Dei morte elucet....O Jefu Crucifixe!

q

u

permitte, ut pedibus tuis advolutus, effu-

yerh

Ío fletu meum tibi dolorem tefter, & praz

horrore tam gravis, quam peccatum con-

lm

tinet, malitie interrupta finpultibus voce

euli

non prius dolere; quam vivere definam.-

f

]

à

.ARTICULUS Il.

fiti

[

Offendentis ingratitudo, -

]i

anc ut crucis flatera rite pbhderaf&'

-H

j

difcas, leva oculos tuos, & vide. (a)

T

Vide, inquam, Sfefum, quem tu crucifixi[li.

He

(b) Audi, que tibi moribunda voce incla-

n

met pendulus e ligno Deus.

Edic popule

jn

meus, (anima mea) quid feci tibi, aut quid

p

sioleflus fui tibi? vefponde mibi, (c) Edic:

Pio

quid inveuifli :2 we imiquitatis, — quia elouga-

iejpm

ff a me, g ambula[ti pofl vauitatem ? (d) imo

1

^

quid boni tibi debui facere, . &g mon feci ?

W

(c) En! amore tui tradidi dg mortem ani-

fu

mam meam :(£). pvoptev te [uflinui opprobrium,

1h)

€7 opevuit. confufto faciem mcam. (g)

x

; de

; ()

quorte vedinevem 1e, (h) my"er faélus [um

4

(D Gem.t2 v.rg. (b), 4Bor.

(c), Mich.6. . 3. . (d) ferem,

(e) Jfa..$5 9. 4.

(f) lfa. $34, v. 12

(g) Pf 69.v. 8.

(b) Ofeffs 13« U. 14.

o 0 Hv

LÀ

Dolorä intenfo;.

311

TU

egenus & pauper, (k) defpetdus &5 noviffimus

IS, EHU'

irorum . (l). itmo.vermnit, &g nou bomo; (m)

L r

erbo: u jumentum fa&lus fun , t5 ad mibi-

&pe

wn vedatlus.,.(n)..— Eu flagellatus, (0) . a€

m Qot«

tllS V

vulvevatus propter iniquitates Juas, &g cum

Inam

fcelevatis veputatus, ut lgvore meo fauavem te.

(

- "Super doloreim vuluerum. meorum.| add:

À

/

2

qutüt: (q) dedevumt in éfcam meam fel, &y if

fiti mea potaverunt me aceto: (t) dijevunt

jb veflimétta vtaz foderumt manus meas, £

ydett

pédes meos:. amies deviferuut me,(S) 9 oppvo-

ajb (

évia exprobvantium. ceciderunt. [uev me, (O.

visi

Hec ?

voptev. te fuftinui (u) , o homo! 4uía

l

rl

?ï?tiafzz'

fuit àufa tua, in oculis meis; (X)

ic p

proprer fey ut falvarem. auanam tuam ; Cy)

A n

propter te, quoniam ip[e pior. dilexi te.. (z)

Edc:

Propter quid horum er

go fne off:ndgüi*ä

datg*

ve[ponde mibi, (aà)

V

edbE — Zeeccine : vedd.

i Domino tuo, popule

)

[

j

(peccator) flulte e9 infipieus ? nunquid tion ego

um pater tuus, qui po[fedi-te, €9 creavi fe?

qiril

| [f [j

TTE TUEMNON ol

fll"h (*)

f

(k) Pf.69. v.6. (i)"' I/?zfgfu3 "(m)

M

:

pÁR21..7. (n) Pf 72:v.20. (o)Pf.

LUE

42:39. 14. (p) /fa.3. v.5- O 12.. (q)

Pf.68.9,27. (r)lIbl. (s)Pf.21.v.8.

2

I

( i

^ ) Pf.68. v.10. (u) Pj.68..8. (9)

3

S:

lb

I. Reg. 36; v. 2.1.

(z) 1. Joan. 4. v. xo. (a8) Mich. 6.v.3

e

31

diumenun XI.

2

did

29' ajübrþ/i ?e, atque portavi d burieris ml

-

Et tame

j

n, 0-genevatio prava atque pevoer[n 4

u f

& tamen Deum, qui; te genuity develiquifli

iil

á

à

€j oblitus $ Domini Creatovii tui, (bb) -

cm þt

«Audite celi ! filios enutvivi e9 exaltavi, ipfi

grari a

Toptti

euiem [preverunt we, (cc),— Incraffatus efi d-

UCC

le&us, incva[fatus Sacramentis, 1mpinguatus

gratis, distatus fpiritual'ibus donis; (dd)

N

& en! (o immanem in

U

ratirudinem!) u-

evaffatus efd diledtus,£9 vec.

alcitravit : mpiugua-.

?

ilït'ate;

1u5; 8 dereligutt Deum fa&ovem [uum: . dila-

fOïpI(f

qatu5, €g veceffit a Deo [alutavi fuo. (ee). Te-

bote

tendit advev[us .

D

Deum . manum . [uamy $9 con-

fitvü

tra Ommpotentem voboratus eff. (££)

ft j

i,

Et hoc propter nihil: . Zolabat me þwv-

ter pugillum bordei, e2 fragmen pauis : (gg)

Wlhffg

jvo letntis edulio ; (hb) wz.guflavet . paululum

V d

ancl/is; (ii). eo. ipfo tempore, quo.portabam

dUl

€um in finu. meo

w

*

ficut portave folet. gutvix it

fantulum: (kk) Quo. eum enutrivi , $g exal-

)

$4v1; (I) & quidem cum immani prorfus

dum

Q2)

living mes Majeflatis contemptu;

u Ra T

m

dile-

b IN NT

(t

TET OU

(dd) Deut. 32. v. r$.. (ee) Jbid.. (ff)

job. 15. 9. 2540 26.. (gg) Exech. 12.

V. 19.. (hb) Gen. 25.9.33. . (ii) 1. Reg.

14. V.43. .(kk) NNum. 13

Iít Y.9. 24

-7

:-. 71:,;29 | (.ll)

$13

vi mj

dile&us meus quafi per vifum ffultut aperkbd;»

htl

ziv [celus5 (mrn) licet non. fit nifi folium,

quod (nn) vento vapitur, 9 vapor ad modi-

*

eut pávens. (oo0) O vere deteftabilem in--

r

*

lo jj

rati animi labem, cui fimilis nec in brütis

!

7

tl d

humane.

eperitar! At nondum fimsmgramudxm&

M

i

s; (0)

- H O homo' bm'þu

$ aptavi , (pp) Wm

m tf

perfeci tibi, (qq). illumimaus oculos, dans fa-

np'igie

siratem 69 viram; (vr) & tu projecifli rie poff

n dl

corpus tuutni, (ss)" his ipfis (enfibus & donis

g

abutendo ad mei offen(am. ^ Elegi ze, uf

fexvias mibi; (tt) ur facias mandata mea at-

N

)

que judicia , &2 ea cuffodias, &5 impleas ex toto,

ht fn-

£ovde tuo, €9' ex tota anima fia: (uu) Et tu

coufregifli jugum tneum, vupiflà vincula meay

i (QU)

&2 dixifli: non [éroiam. (xx) Quin imo tu

aululmü

Yab

Jervive me fecifla in peccatis tuit ,

6 prebufü

gt

enibi laborem in iniquitatibus tuis.

.;. G y^

(r (l«

V

Denicjüe i-n)ïcöa'iimtc perpetua . dilexi. gg.g;

o

"

: ,n(aaa,ï.- ut be

te fa«.

(Ün ün

fm tm 1

$

cevena,

(le

um

T

-

mm) Prov. 16.2.23. . (nn) ul. 12,0.2

S'E*

N

(o0) fa. 40. V. 17« (pp) Hebr.10.9. s.

(qq) Pf.39. * 7. . (rr) -Exdl. 34 v. 20.

N

(ss) Exech. 23: . 35.

h 1

(St) 70fue:' I4.. U.

, M

22.

(uu) Deut,26. v. X6. . (xx) "fevem.

(i)

2.v.20.. (yy) 1fa.43. v. 24 . (z2) Jf«

1001,33. 9. 3. (2a2) Pf. 113« 12«

354

Adjyme,r:.tumæzïz

cevem tibi. (bbb) .. Et tu oblitus.es mei ïdz;:þz;;

Proin

i numeris: . (occ). fecifti amalum.in. oculis meis,

fim

(ddd) veddendo tnala pro boniss-£9 odium pro

fitem

diyetlione. (eee) - Haec fecifi ; & tacul, (£E),

Tb

dilimulans: peccata, vua. propter . puitentiam ;

Via

(ggig) ex[petlavi per.plures meníes Grapnos;

furent

ut- jfaceves judicium , 69 ecce iniquitas! (hhh)

bolis

quie indies mulriplicata ef? [upev capillos capi-

jor fü

f tui, (ü) dum iniquitatem velut. aquaim

mihi,

bihfti. (kkk) — Et dixi, cum feciffaes bac om-

Ah p

5nia: ad me revertere anima meas £7 non es

megz!

vever[a, fed magis frozs meretricis facfa. ol

tm,

zibii moluifli erube[ceve. (lll) . Verbo:; in.cae-

a.

no Peccatorum computruerunt omnia otla

Gpimm

tii, Edic jam, an non.major tua fit, quam

pudem

d

Á

:

ter def

crucis pede-meriaris,

à:monum ingratitudo, precipue fi »ill.an;

fidn

- «t fc

d.

de , quia mizlün-zæ t2 amaïlln

cito , &5 vi.

N ber

eft, seliquiffe te Domiuum Deum tuum (mmm)

Qittiv

& offendiffe füummam illam divinge mese

t

Efl entiz béneficentiam, & plus quam pa-

ä

ter 'nam ac amore pleniffiràm tibi continuo

qudiz

em.

a ubique - béllefrsaer. CDLDBHMOR

o

bb) Zach. 8 v. Is (ecc) | v'j;*'þeïem. 2. 9.

-6

32. (ddd) z. Reg, íg. v.19. — (eee) Pf.

I.'ï

Io8. v.'$. (fff) Pj-49.v.21. (gmp

RN

Sáp. 11.9.24. - Chhh) J/a/3.v.77. Qii)

Tf/394s r3.* (kkk) Sób. 15.v. 1 6. (llI)

—

férem.3.0, 3. (mmm) Jerem.2. v, 19.

(

: | Dolovis. iutenfio.

315

il

Proinde reverzere ad me , £? ego fufcipiam te:

wj d

um

fJaltem amodo voca. me: . Dater 1neus;. (nnn)

f^

faltem nunc fanguini lacrimas; amori dolo-

rem,beneficiis gemitus grata mente repende,

TT

- Vicifti, o Amor Crucifixe! vicifti, habes

s danmts

fatentem reum. [ngratior füm omnibus

i (

beítiis, a quibus faltem non offenderis:. pe«

hihiud-

jor füm ip(íis deemonibus, .quibus tot; quot

;

|

]

J

quaä

mihi, tantaque beneficia haud contulifti.

T

Ah pudet me . mei !

udet. ingratirudinis

p n

megz! heu! quidfeci, dum peccavi? jugum

tuum, jugum fuave conturmax fervus ex-

r

RU

cuffi: onus tuum, onus leve rebelle man-

yoma 04

cipium abjeci./ Prodigus etiam ego & im-

T02

pudens filius tam beneficum Patrem effron-

[ il

ter deferui, & tuis ipfis beneficiis ad te of-

fendendum abufüs, eo fui fceleratior, quo

; amani

tu benignior, Sed ponitet! deteftor in-

gratitudinem meam, fretus bonitate tua a

n

i

tribunali Tuftitie confügio ad aram Miferi.

u r

co;:diæ tue. - Dercebors ani(ererel « s.

o

ARTICULUS Ill

ii

-Offenfi excelleutia.

(l

enique.ex infpedta Chrifli e-eruce

g

M

3

. pendentis effigie mira majefítate elu-

(t

J

"n

P

en-

i

€et Numinis per peccatum offeníi excell

m

tig,

W

L

(

H '(nnh:)'w?f'erem: 3', M 4

V n

316

Adjumentum. XL

Mil

(ía; utpote quód vi&tima non nifi divinsy'

nec alia quam Dei* morte: placari potuit, ;

phur

Finge, interrupto ad rempus Angelorum

lo

trifapio, iterum fieri /zlentzum in celo, quale'

tur

olim f:étum fuiffe Apocalypfis 8. v. 1. nat-

Qu

ratür, omnesque Coelites divine Juftitise:

lib

m à

throno. fupplici geftu advolvi, eidem pro-

unico a re commiffo oraviori fcelere con-

demi

titulo

digna expiatione fatisf:cturos. Finge, An-

relos fuum atorem, Patriarchas füam fi«

tüm

tb

dem, Prophetas fuam fortirudinem ; Apo-

ftolos fuas preeditationes, Martyres fangui- '

toini

cien

nem; Virpginés caftimoniam, Epifcopos

zelum ; Confeffores peenitentiam, denique-

com

Matrem Dei omnem fuam fanéctitarem laefze

fatis

Divinitati appendere,

ideo folum; ut tuum .

ff

hoc- piaculum condigna

fatisfa&tione de-

Q

leant.

:

3

Finge, centum miliones animae

frti

T

u

i, quarum quelibet vitee fanctimonia:

Wt

ipfam cceli Reginam füperet, ter mille an«-

t

norum ípatio immania tormenta; ftygiis,

d«

ienibus atrociora, infigni conftaptia eun-

per

d.

em ob finem parientiffime tolerare.

ef

Et en! frufta fünt: incaffüm patiuntur:

nihil hec omnia poffunt: omnes Beato-

rüt labores, cruciatus & virtütes tinime

fufficiunt expiandee pro merito vel uni of-

fenfie gravi; cum nulla pura creatura pro-

atis-

mortali deli&to condigne, ut ajunt,

Atha-

facere Pomt; uti cum $$. Iren&o,

naio,

E

Doloris. intenfio.

317

j ürit

&afio, Cyrillo, Fulgentio, Aquinate &

| pnti

pluribus aliis Patribus(a) communior Theo-

rgelorum

logorum opinio tenet. Nam rmera crea-

tura nunquam pote(t ponere ejus gerieris

g qui

VO Il narA

obfequium , quod ex intrinfeco fibi valore

habeat tantam vim placandi Deum; quane

jititie

jem pro

tam habet legis divinae transpgreffio: Eun-

efe Ql«

dem irritandi ; quodque fit tam eftimabile

'ingC, lt

titulo fatisfactionis, quam gráve eft pecca-

(pam

tum nomine offenía: cum infinitas diftan-

[ APO:

tie, qua intercedit inter dignitatem .Nu«

s

iinis offenfi & vilitatem creature farisfa-

pf

cientis, nullà obíequiorum finitate valeat

!, deniqu

compeníari, aut exaequari; adeoque hujus

fatisdatio femper fit inferioris, quam, of-

rem g

ut tourd

fenfà eft, ordinis.

Quis eniri neget, dbsque comparatione

ne 0e

qüimi»

majus inalüm effe, viliffimum vermiculutn

conteminere füpremam illarmn Majeftatem;

æïmonliü

mile 1

quam leviffimus etiàm contemptus infinite

dedecet; quam fit bonum, eundem llli re-

) Bygü&.

yin a

pendere amorem, quo Ejus bonitas infinite

eft digna; quique Creatori a füa creatura

,ti'unmïï

ia

| BeatO*

(a) Iïe;ææuy. lzb 3 aAdwerfz;; hæreþr,' cap. 20.

qii

u

ZAthanafius in paffionem Salvatoris, . Cy-

vilus Alexand. in feripto ad. l'alerianum

j o

; lii

Epzjï'opum Fulgentius in lib. de incarnas

)

tioney O gratia Chrifl

Àe

"',f

Dottor Avngd;

P

E. I * g. 2,0

318

;' Adyumentum. XI

pluribus aliude nominibus infinite debitus

H

eft? Ergo cum obíequium pura creature,

üfz

quantumcunque id intendatur ac multipli-

fhott

cetur, ex his titulisfemper decrefcat: pec-

[ce

catum vero ex oppofitis rationibus femper

Atfa

crefcat, nunquam erit tam eftimabileillud,

K

ite.&

quam grave eft illud; adeoque gravitashu-

teplæ

jus femper füperabit valorem alterius. . Ex

tecefl

to,,

quibus conficitur, mortifero actui tantum

malitie virus ineffe, ut nullis purg creatu-

qdüos

re meritis condigne expiari poffit.

D Cu

moyje

. Et hinc (Leonïs Magni illatio e['i) quiá

ia

zulla San&lorum merita ceuditiouem potevant

litjo

illate mortis eviniceve, neceffe fuit, ut veni-

(

ret e calo [imgularis Medicus, qui etiam ipfe,

« on

nifi e[fat. Deus verus , on. affervet vernedium ;

Wttat

(b) cum lefi Numinis ira placatione folum

Vlüs

theandrica ex zequo leniri valuerit, ac ne-

N

mo mortalium nec Angelorum tefteS. Joan-

;

l&

ne, zemo zeque in celo, meque tt tevra , neque

fübs

fubtus terram potuerit aperire librum iumdi-

ltür

ving Tuftitie, & in eo vel unicam capitalem

mendam perfecte oblitterare, nifi folus

D&cg

Tsf

"Agnus , qui occifus e[! , &g vedemit nos ia San

(

t

1

guine fuo. (c)

fhen

Huc

sb

(b) L"*Ser-m. 12. de paj]ïaize Domini ltem fev^

(

mone 1, de natz'*vz'taz*g Domin:.

EU. 5.

9.

: (f) Apoc;

-Doloris 3utenfio.

319

tedebitt

Efic ergonjarh accede , o peccator! &

CECaUEE,

Wefixo in Calvariz clivum obtutu ex F ilii

mylipl-

tnorte offenfi Patris excellentiam metiri dia

at: pe

fce. En! ur irate Nemefi pro unico a te

s fempt

atrato lethali delicto ad ejus menfüram de-

bileilid

ire & plene fatisfiat; neceffe eft ( trepi.da-

«s hu-

te pize aures ad fententiam terrore plenani!)

m b

neceffe, inquam, eít, ut Verbum fiat Ca-

i tentud

fO; ..... incrucem agatur Chriftus: ... ..

g at

duos inter latrones medius moriatur Deus

l

««« CUttt delendee originali movti nullum tiftin

moyte Chrifli potuevit eff vemedium ; necvecoti-

d nl

tiliave Deo potuevit exules 62 damnatos aliaob-

j piti

latioy quat Sanguinis bujut fiugulave. [acvifi-

T

cium.(d) Ad hac jam quis tibi fenfüs? L.i-

ramiphs

cet omnía totius mundi animalia offenfe Di-

TTR

vinitati victimse immolerentur; licet u ni-

y folur

verfus orbis hoftiarum cruori naufragus in-

"1 QC IIC-

nataret? divinus nifi Sanguis libetur, nifi

eS r

fecunda "Trinitatis Perfona victimae vices

ii MK

fübeat, a&tum agitur; nec mundus expia-

bitur, nec Deüs placabitur. "Tànra eft, o

peccator! tam immeníà tamque infinitaim-

jí DI

menfe illius Majeftatis, quam irrirafti, ex-

TN

cellentia. . Exinde jam conclude, quo de-

gnum

u

v

4

mentige prdlapqu fis, dum tam m2

m

À

j

(d) (Auäbrþcark'iinal»ium oper'um CATi]ii apï;d

(c) APJ;;

. Cuprianum in fermone de paffione Le-

mini,

3290

Adjumentum. XI.

qui

iiamq*ue excellens Numen mordferö fcele.

TU

re lacetfifti.

,

ojeri

.. Verum ut

O'fïenü" ex&ellet*-x*tiia ihä'nif&z

Ítius eluceat, Crucifixi effigiern attentius

jnat

QU

infpice, & confidera, quisergo fitille Deus,

üm4

quem huic pendulo infami e trabe homini

orbem

hypoftatice unitum credis. In primisadeo

plum.

poteus e(t, ut ad unicum oculi ni&tum fübfie

Co

liat ceelutn, contremiícat terra, G fremens

prod

irrugiat orcus, lmaginare tibi magnumil-

Dec p

lud Nihilum; cui ante mundi creationetmi

Oper

totum hoc Univerfum immer(um jacuerat.

Nihil eràt. immenfíum hoc coeli firmamen-

verb

ftudi

tum, nihil hec fidera, hoc mare, hec tel-

lus: nihil extra Deum tunc erat; nifi ma-

X ni

Vce (

onum undique níhil & nihil. Cum ecce!

f

üpremum illud, fibique foli fufficiens Nu-

8 f

f

A

men aterno confilio decernit creare hunc

inundum; & moxinictu oculi, fine ullola-

"n

l,

bore & operis adjutore, fimplici divine

Voluntatis actu circumgyratur vaftum hoc

pori

inter

firinamentum, emicant fidera; libratur tel-

fu.

lus, circumfluunt maria, gerrninant arbo-

pr

res, & univería heec orbis machina innu-

Wüoy

meris animalibus repleta, & plantis veftità

adftat.

»

C

Qem

Cum Sal

O

mon Rex fuum illud Jerofoly-

mie temp'um edifi-aret; facro atteftanre Hi-

ftorioprspho, adhibuit triginta millia ope-

um

(

rarigrum, nec non epruagiata tuillja eor

qui

ïl

Dolo-rïs intenfo.

32t

qui otievà portabant ; [ o&fogimta milli»latomo-

f f;e)e-

vum absque. Prepofitis, qua preevant. füigulis

opevibus, zumevo tvium millium C9 tvecentorum

Ts

attentit

precipieutium | populo. (e)

E:r nibilominus

cümomni hac hominum multi.udine trede-

'Mel)eus?

cim-annos infumpfir, donéc, non dicam,

v ho

Orbem, non civitatem, fed. anicum . tein-

mig4(et

plum ad perfefhum usque pevduxit. (£)

m (ubf

1

Contra Deus cum totum hoc Univerfüm

kfremtti

produxit: nec previo materie apparatu,

agnumi-

attiomtl

nec plurium annorum fpatiis, nec aliorum

opera indiguit; fed unico momenro, unicó

jugtdt

verbulo, folus.fine focio, fine ullo labore,

i

ftudio aut.conatu to:am haftic orbis molem

ex nihilo creavit.

D

Solummodo potenti (ua

Voce dixit:. Zie£, €9 fa&hum efhl.^ Fiat dux,

g !

& facfa efd . fiat, firmamentum , €9 faflum qff.

jens N

JPiant luminavia in firmamento: congregentur

r hu

aque [ub. clo: germinet. tevra. bevbam viven-

e ulol

tem, €9 fattum e[l ita.... Nihil proríus tcem-

T

poris aut morz interfüirinter velle & effe:

fhur 1

inter dicere & fieri ; zpfe. dixit, 9. faa

pnr

fuut. (g)

st 40

*

Praterea unico opus e

l verbulo fiat, &

p nv

mox alter, mox tertius, quartus, quintus

j vel

&c. adílabit orbis, noftro hoc mundo lon-

operis

aof

ge major & pulchrior; idque fine

"

[hint d

ilit "

(R)..5- Reg.þ $. V.15. -16.U

í tOVWt

9. l.

(g) Gen. I "

(f) sg Reg. D

4«!

328

A djumentum. X L.

'axcel

adjutore aut inftrumento;fine preevio labore

PT

vel ftudio. Quodfi hunc mundum denuo in-

terire voluerit, nuliis ad id indigebir machi-

'omn

vl

namentis, inftrumentis nullis, operariis nul-

lis; folum id velle fufficiet, & mox puncto

moi

Bu

temporis omnis hec rerum univerfitas in

li

nihilüm recider. O potentiam adorandaim!

Hanc ur clariüs cognofcas, fübito animis

kefüa )

noftris volucri nifü in ccelum nos attollamus.

N

Titàte

Et ecce! magno ibi ormnia tumültu mifcene

tur: arma armis, figna fipnis, Caítra ca-

Vrl

flris opponuntur. Verbo: duo pctentiffi-

ïrg'mi

mi Angelorum exercitus mutuis inter fe iri$

qui

eolliduntur. Nam ortum eít ibi prelium

fit;

mapuum; Michael g. eyus. A4ngeli preliantul

Cor p

cum dváücore. . Contrà hos paritet dráco pü-

N

gnaty 9 angeliejus. (h) — Lucifer cum tertiá

N

Angj

angelorufn pàárte rebelli audacia nititur fupér

Xus

efiva Dei exaltave folium fuum; fedeve i mot

WNie

te téflamenti, &$ failis effe zAltiffimo. (1)

li

$t

Tb

jam véroartende, & vide, quàrm potens

fit Deus. Unicus, etiám minirmus angelus

üre

tanto pollet robore; ut folus fufficiát toti

2n)

huicorbi füs deqüe vertendo.Ex lioc collige-

fcigg

re licet, quam inagnpá fuerit vis, robur àc

r T

potentià tot millionum angelorüm cónjura-

p

to furore jubctim adverfüs Deum rebellan-

T

tium.

Et tamen (audi o Peccator! acvin-

fhini

dicem

ERN

h

j .(hj AP-;)e.IZa U. 2. (f) NIjla. 14 w 1 3;(9' 14;;

9

Doloi:s inteufio.

323

olbo

dicem Dei porentiam adoraro!) & támen

jemtit

ad unicam hanc vocem: Quis, u? Deus?

jt m

'omnes, nüllo excepto; unico inítani, fine

ariis Q

ulláà repügnania aut mora e catlorum fume

x punà

mo ininfimum inferni barathrüm inftar ful-

eríies i

puris irréparab;li ftrape priecipires. ruunt.

yandat.

En! quam potens fit, quod àdeo remere la-

£effis, Nümen.

iputimis

quolumis

Id ut melius intelligas, factiquetui teme-

numilat

ritatemámpliis exliorrefcas, ex monte Cal-

&i d

varia in vallem Jo(aphat, faturam illam ex-

ctttlie

trerni Judicii fedem oculos defle&te, fimul:

que perpende, quam magna poten:ia opus$

gtf

]i p

fit ut tot milliones mortalium, quorum

r;t/l'/llïïïï

corpora vel àquis haufta; vel flammis exu-

ftà, vela befliis devoratay àut humi defose

dhinp

g terti

fa compuiruerunt, folius tubz clang.re

(Camet enim Tuba, G fuortui velurpent) de-

jtor

m

nuo e f:pulchris redivivi füfcitenrur, ac in

illis ipisfuis, qu& olim habuerunt, corpo-

i()

nj

ribus, & quidem z iZu oculi, (k) üne la-

bore; unico nutu füfcitenrür.

Confiderà

i WN.

dein, Qüàlis potentia requira:ur, uttot fü-

fícintt

[citatórurm rnilliones; & millionesex quatu-

ór mundi plagis e tàm diffitis regionibus &

robura

provinciisunum inlocum Judicandi transfe-

rántur : ut tot millionés demonoum;quorüm

| rgbellan*

rreré

" K (

jüinim'ü*s omhem hänc orbis

/fr'nolem Vve

2

Ü

*

»

E

fus

-/

K STEpAN

j

324

"Mdjumnentum . XI.

fus deque poff.t eandem in vallemad fubeun-

f

dum finalejudicium coganrur: ac denique ut

füri

t£otcentena millia hominum & anpcelorum

ln

pauculis fyllobis: Zte maledicli/ in tartari abyf-

u

duj

fum e vefligio precipites ag:ntur, quin

vel minimu:n junctis etiam viribus obluctari

n

valeant.

Conclud* demum, quami poren-

gride

tem effe oporteat manum illam , que fub

potef

mundi finem fimp'/ici volünratis acto tot ci-

put

vitates- & montes terrae motibus fepelier, tot

hec

regoa & infuü'as maeris fluCtibus obruet, e

frani

ceelorum orbibus ftellas dejiciet, terree fu-

dipn

perficiem fulphure & flammis comburet;

pto

idque tanta cum poreftate ; ut omnes om-

lent

nium creaturarum ibi tunc congregatarum

ad p

myriades hanc Univerfi ruinam ne dicam

lo f

impedire, fed nec momento morari valeant.

pato

Et hac potentia pollet Deus; in

t

de Illiu-.sþex-

Vitdi

cellen:iam colligas; licet.

N

. Eja igitür quis tam potens, &, quodex-

ttïar

inde confequitur, quis tam excellens, ut

pre

Deus;cujus thronum circumftant sJ2 mil-

q;

fur.

lium, &9 decies smillies centena milha Angelo-

ctlo

rum & Sanctorum, (1) quorum finguli ad

i

omnem ejus nutum diu noctuaue paratiffi-

feu

mi funt? Er hunc tam potentem Deum tu

tian

offendifti? contra hanc tam ingentem po-

tus infur-

;egtiam rebelli pxjoteirvia tu arma

. rexifti ;

(t

(l) Dan. 7. v. 10.

m m

Doloris Mteþ/ïo.

325

|(ibetn

fexifti; tu, inquam, qui non es nifi guzta

niquett

vovis antelucaui , (yn) pulvis exiguus €9 mibi-

gelorum

lum ? (n) zu tam timeudam. Majeflatem aufus

ariab

es aitare, vilis pulvifculus levi flatu difpevgen-

j qui

dus ? (0)

Poreftne cogirari mapis sudax

TLT

temeritas? "Times laceffere leonem aut ti-

T pO

ridem; & non times irritare Deum, qui

qi fü

poteft illo ipfo; quo peccas, ioftantitg cor-

tot d

pus &8 animam perdere in gebennam ; (p) qua

odl t

hecinfania! Quisergo miretur, tamim-

:manem malitiam nonnili cruoredivino con-

]bmft, (

terta i

dipne elui potuiffe; cum .talis tantaque fit,

qrmbug

prout ex fola potentia patet, offenfi excel-

gmne (

lentia? O Colites! qui, queío, fit; ut non

regafzmm

ad primum quodque peccatum omnia e cee-

je dicam

lo fulmina, creaturg & elementa facto im-

j valeant

petu in peccatorem irruant, leíum Numen

Tliose

vindicatura?

HI. Accedit, bunc tam potentem Deum

uodex-

etiam effe fapientiffimuim.

Nil oblivifcitur

prateritorum ; nil nefcir prefentium: fü-

glenty U

nl m

tura fic provider, quafi coram omniain (pe-

culo intueretur: nil tam occultum, tam

j Ange $.

abítrufum nihil, quod ignoret.

Imagina-

f

j q

re tibi bibliothecam, omnes omnium ícien-

at

Deom t

tiarum ; omniumqqe totius mundi Autho-

3

rum

yem p*

*

p i

OP

(m) Sap. x 1. v. 2.3;

(n) Ifa.'4o. V. 17

l/

(0) S. Bern. Serm. 16, tn Cant.

(p

.Matth. IO. 'U. 28.

326

Adjmnefzmm XL

rum libros continentem: finge, hanc (ciens

Ji;

tiarum cyclopeediam una cum Adami & Sa-

[

Qüi

lomonis notitia; una cum omniom Ange-

lorum & eriam Chrifti fapientia uni inrel-

dar

di

le&tu'infundi. Eren! ignorantia erit com-

9arata fcienrize Dei.

(l à

lid

— Benucoculosinextrem

; Tudiciitheatrum

defge, ibique infinitam

N

iuminis fapien-

ipío

tiam admirare, omnium omnino cuigslibe-tf

fcti

&ctionum certiftmam & evidentem noti-

fiu

Qtu

tiam habentis.. A condito orbe fex jam an-

norum millia numerantur, & forían adhuc

neu

has

aliquot snnorum mi'lia; donec intereat, nu-

merabuntur.

Percenfe jam, quot millio-

&l

&i

nes mortalium per vaftam hanc annorum

inter: apedinem vixerint, vivant, &«sdhuc

fiof

Cur

viéturi fint; compu'a, quantum horum

qu libet per viree curriculum copitarit,dixe-

QXCOg

rit; fecert & omierit.

Et tamen ex ipfi-

Qu

nito hoc numero nec unica e(t autcogitatio,

Qs

aut actio, nullum nec verbulum n:c omis-

Á

fio, quam Deus non intime, & quidem con-

p

tinuo perípe&am habeat; idque clariffima

B

cum perfpicuitare, fine ullis adverfariisaut

Wt

codicibus, absque ullo remiaifcendi cona-

W

tuaut mora. "T'anta ett, opeccator! (apien-

Qu

tia illius Numinis, cujus tu prudentiffimas

tu

leges adco proterve violafti. -

ln

1

Heu! quid e2ifti; dum unicum etiam ejus

1g

mandarum transgrefTus fuiti?. Durante om-

Qu

ab

.. Doloris intenflo. :

327

nefet

si, qu& przcefferat ; zeternitate de illa le-

ia

e ferendaillius prudentia quafi deliberavit:

1 An

tuas illas difficultates, carnis rebelliones ac

damonis tentationes Illius Sapientia provi-

ni i

dit: hujus precepti eequitatem Illius Jufti-

:ri; Q

tia ab eterno prius ponderavit, donec il-

Dettruti

lüd tandem ex decreto Ss. T'riniratislatum;

s t

ipí(o Divinitatis digito tabulis Mofaicis iri-

Ícriptum, & tandem tibi fervandum impo-

rl

m o

firum fit. . Et hoc tu fapientiffimi Dei man-

datum ram temere,; tam petulanter, tam fi-

vjm at

iadtt

ne ullo remor(u quafi per rifüm transpgredi ;

t n

has tu legis tabulas confringere, & pedibus

ealcare au(us fuifti ? O Superi! ftupidum

0t millio-.

anorum

& vilem vermiculum violare preceprum Dei

fapientiffimi, illudque violare tota ccelefti

fadhu

ll horom

Curia infpectante: qua major impudentia

excogitari poflit! Finge, aliquem in lpfis

grit,dïxö'

n ex

Germanie comitiis, fpe£tantibus &affiden-

tibus Imperii Principibus, ad thronumce-

gt

fareum accedere, ibique Corpus Juris Im-

( C 00115*

idena

peratorii una cum fanctiffimis Ordinum de-

cretis facrilepa manu lacerare, lacerata in

gunfimt

(ariisdt

terram projicere, projecta protervo pede

conculcare.

An non impia hec; fummis-

ld] eonie

que digna fuppliciisimpudentia forec? Idem

| p£

tu;, àc gravius quid agis, quoties peccas.

qyliné

In ipfo Colitum confeflu, coram folio divi-

n Majeftratis , prefentibus Angelis Beatis-

m

que ipíi Ss. Trinitati 'i/n

faciem infultas: in

;

jreot

4

h

e

328

A;üuf;?entü;:z AXL

con

ectu . Legislatoris lepem- violäs?: in

UK

pr.

'

e' tia Judicis: poeuas fpernis:-in oculis

det

Redempror:s redemptionis pretium calcas;

D«eiq:« Omniporentiam cogis, ut ad infa-

u

ine- actus n(tar man.ipiiconcurrat, Ejus-

dip

que immenfi atem , üt eos.coram intueatur;

ts

compellis.:.Quis execranddam hanc effe

$uf

Ampictatem. negabit ?. Quid. ergo mirum;

ctäge

tingo»am injuriám non.alia quam Dei morte

Tec |

pro meritis expiari potuiffe;: cum ranta Le«

finit

gislarorisSapienta infinitam pariter effe of-

mll

$

feníi excellentiam probet ?

LU

IV.. Deus preeterea Saz&iffmmus eft. Nau-

lite

fea, quam v-1 deé levi mendacio corcipit;

&v

major eít.omni gaudio, quod ex omnium

tiffn

Sanétorum heroicis actibus haurit. Singil-

irre

latira. cuncta. & cogitate .perpende. - Pec-

uffa

catüm ob . infitam. ei naturalem malitiam l-

flem

lius..Divinitras. tota fua. infinitate;. effentia,

Wrf

G immenfitate perenni odio nunquam non;

minen

idque. eflentialiter. & /neceffario averfatur;

i

.'(;

abhorrefcit , & execratur, tanquam malum

Tif

omni: bono. íüo (umme contrarium, & in-

hx

d:libili: repugnantia. oppofitum.

Si pser

x

hyp-^thefin nunquam. poftfibilem unica: le«

len

tbalis noxa in Aupoftiffima D«i Matre ap-

Tnje

pareret; mox illa e fupremo coelorum thro-

àdn

n0 . plaudentibus angelis, ;in . orci abyflum

v

precipiraretur aeternis ignibus excrucianda;

üam

ATQQQJ. nempe: fauctiffimum; INNumen €

uni«

Doloris i;ntenjïo.

325

NI

unicam tantum

| oodlg

deteftatur.

graviorem animi laþeig

:

calc

Verum quis explicet, quanto illi fint

d infe

odio impius , $ imptetas ejus? (q). Crucifiki

; Ej

effipiem afpexiffe fufficiat. ^ Vix innocens

uïwmï,

Je(us formam: peccatoris induerat, mox

n d

Sanctitas Dei clamavit; crucifigatur! crü-

mitütt

cifigatur! 'En! fic Deus odit peccatum, ut

i morti

nec proprio Filio parcat. O Sanciras in-

nralis

finita! o quam abominanda fir oportet' illà

d d

1nalitia, cujus rantum in te odium videmus!

Et ramen, ( o fidera! offufis teaebris occu-

LNU

lite radios). & tamen: ego; pugillus cineris

oropl

& vile figmentum; 'ego aufüs füm in'pu-

ynpitt

riffimis oculis fané&tiffimse Divinitatis ea

Sug)

agere, qua' me coram homine patrare pu-

j Pec'

duiflet!! [mpudens eriam ego fi non verbis,

1713

faltem factis dixi; jubeat licet. Dominus ;

(fentid

non faciam: prohibeat licet, non obediam:

n 00f

minetuür, terreat; non timeo: difpliceat illi

eritifs

hoc facinus; non curo. . O ccdli! quod nec

ml

rufticus a fuo fervo roleraret, id ferre a me

debuit Deus, & quidem tam Sapiens, San.

I

p

&tus, ac Potens Deus; cujus infinite excel-

lens Majettas praecipue ex ejusSanctitateim-

a le

feq

meníum elucet.. Enimvero nulla me jam

admiratio tenet, tanti Numinis offen(am

j thfü-

ylim

——

victima non alia quam divina condigne ex-

——

4iom

yh

z5 (9) -Saf.lzl.. V. 9.

Néniusste

3as

Adjunestum: XI.

iari poffe; id miror, iratee Nemefis mi-

p

niftros demones, peccarorum non flatim

4

in mille fru(ta difcerprum per aera abripe-

a

re, in inferórum barathro (epeliendum. -

at

-M. Verum ipfinitus fim, fi omnes illas

C

perfectiones . percenfendo profequi velim,

K

ex quibus offenfi excelientia luculentius

Dom

emicat. "Taa:asnim e(t amalilita: Dei, ut,

i

fi. celum vel ad momentum aperiretur,

i

orones orci Spiritus a füummo illo, quo eum

peti

profequuntur, odio puncto temporis in

ttm,

fümmum illius amorem fuavi violentia ra-

Sel

perentur. "Tauta eft Ejus pulchritudo, ut

em

damnati libenter p'ures in infiaitom multi-

quit

I

plicaras gehenuas paíuri effent, fi vel uni-

co inflanti illam intueri poffent.

"Tanta

Viol

denique eft. Ejus Zogitatis dulcedo, üt, fi

hi p

vel unica ejus.guuula in tartarum deflueret,

gt

is momento citiusin ceelum commataretur.

Wi

Et tamen, infelix! hanc odio habuifli.

IK

Summurm amo-em non tanrum non ama-

0

fti; fed infuper Creatorem, fine quo non

D

exifleres: Con(ervatorem, fine quo durare

prc

iinime poffes: Gubernatorem, (ine cujus

Yd

providentia vivere non valeres, offendifti.

h

Juftitiam eternas poenas minitantem derfi-

fer

fti: Mifericordia abufus es ad liberius pece

fe

candum ; Omnipotentiam ad infamesactus

der

eoncurrere, & immenfíam illius Omnipo-

lo

tentiam &o0s intueri coegiíti. ..Et hoc pro-

u

pter

Doloris. intenfio.

331

vl i.

pter quid? age! propter quid Rupenaan*;;

n Rüm

adeo fupremi Numinís excellentiam, quee

E

ex relatis hucusque perfectionibus divinis

ndum,

tanta cum ma

jeftate refulget, adeo proter»

us il

ve irritafti?

j velim,

Edic: cur optimum Patrem tuum, cur

otlentit

Dominum ac Salvatorem tuum contempfi-

: D Ut

fti? quid lucri exinde, quid commodi hau-

(ifti? an forte ut regno aliquo aut Imperio

p,erirem?:

quo Qu

potireris? an ut intentatam a ryranno mor-

pv il

tem, fevilfimosque cruciatus effügeres?

J«ntit T

Sed neque vel fic delinquere debueras. Cur

fif!ld(h UI[

ergo eum laceffifti? cau(am effare: propter

quid peccafti? Vah probrum! Deum tuum,

T

Patrem fummumque benefactorem tüum

- Tantt

violafti propter ( o cceli expavefcite! ) vio-

lafti propter vilem (ah! heret lingua, ftu-

äOx W (l

pent artus) violafti propter vilem volupta-

xotar

tulam, propter leve lucrum, propter mo-

mentaneum honorem , ob pibilum inane.

buill

ynndme

O factum execrabile;ad quod ipfi ceelorum

qno 101

Principstus horrore concuffi tremunt! Ah!

ropter brevem: delectatiunculam , cujus

y dirtis

ne ]l

vel meminiffe pudet; propter paleam &

lutum, proprer pueriles nznias Deum of-

fieni l

"T

fendere, Eumque nullo cogente, ex mera

s

petulantia, actu nobis benefacientem offen-

dere, & quidem ipío prafente & videnre,

mei »

974

hoc cerre tam atrox tamique immane faci-

aus eft, cui pro merids caftigando

" nec

joc ]

pIC

millg

e

Nigas n

33*

Ac[qumerztum ; X]

mille tartara (ufficiunt...O peccatum! o in-.

u

il

juris! o infinite excellens. Numen! hucne.

ergo mea progredi protervia poruit? O

&q

bone Jefu! Te ob peccatum cruci affixum,

poli

mirari jam de(ino; cum tanta fit offezfi ex-

€ont

eellentia, tanta offeudentis inpvatitudo, tanta

mugzn

CLf

tamque dete[tgnda offen[e malitia. gravitqs—w

que.

f

-

flam

.Enimv

tifid

ero —-xn;;:ruiüem, o Deus! ut tua.

Juítitia creaturis eandem jam nunc in me

Exti

«5 m

conferret uliricem. facultatem;. quam . in

noviffimo Judicii die illis datura eft, quaz-

h

do avmalit creatuvam ad ultiouein inimicorumy

(r) ur illatas a. me tuz Divinitati injurias

ulcifcerentur.

Et tu nihilominus non fo-

lum parcis immerenti, fed ultro ad te, ut.

l

xevertar, invitas. Errantem oviculam, Pa-

ftor.bonus, tu. prior quaris; filii prodigi

lat

oprimus Pater tu primus in . amplexus ruis,

Brachia in cruce.expandis ad. me rec

Ipien-

D

dum::caput inclinas ad me ofculandum:

!

Q

latus aperis in meum afylum; undique fan-

m

uinem f(tillas in.animae mea balneum. .O

Btio;

Mifericordiam vere infiniram! ah! tanto

DT

amori obluctari haud amplius valeo.

En!

cmw

redeo ad te; reducem & peeaitentem non

T

repelles, qui fugitivum & peccantem tam

illud

ndi!

amanter tolerafti. — Heu! ego te offe

füpl,

(ah

| (r) Sap » -v Ig.

S

e

333

"Ws (0) E

m'oit-

(ah fluite lacrime) ego te! .. fervusDo-

I hyne

minum, creatura Creatorem, homo Deum,

i? 0

& quidetm talem rantumque Deum! . .. .

um

poft tot beneficia ... per tám immanem

—

ff o

contemprum .... Odquis mihi der, utfit

h, tit

magta velut mave cottvátio(S) mea, ut totusin

gravitas-

lacrimas diffluam, quibus, quoad vixero, de-

fleam offenfie salitiam , offcndentis iugra-

E

tifudinem ; offenfamque rànte Majeflatis

cin t

Excellentiam , quz ex nullo alio, quam Cru-

pm ii

cis myfterio luculentius elucent; ficque mi-

b, qu*

hi per praeviam doloris intenfionem

nicort

| | beatgm ymigrätiOnem- promerear.

jnjiná

pon

jie, Ut

ADJUMENTUM XIL

ptodïgï

Viatici matura t ferveus Jufceptio.

æs w's'

edptt

nter adjumenra procurande bone niortis

I

Jandur.

omnium fententia principem facile lo-

cum obtinet Viatici matura & fervens füfce-

jque!an-

üm, V

ptio; quid enim aptius felici confequendee

! qiono

morti Auctore vite omnisque felicitatis

, Bn

eentro? Id cum minime lateat generis hu-

em not

mani hoflem, omnem movet lapidem, ut

efl t

illud vel omnino non,vel non nifi tepide fü-

ofkgdl'!.

neat ala-

fcipiamus. ng)d ut o certius obti

(

.. ftor

CEZSEXUETN

—

L

354

Adjumentum X 11

flor ítygius; id impigre agit, ut per Vità

$

ell

curfüm tepidé eommunicando affueri; in

poeham hujus teporis a Deo vindice füb

w

mortem vel Viatici pratia, vel fali em ejus

Wtj

[ts;

fru&u privemur. Huic tàm noxio bone

mottis obflaculo ut armatis viribus obviam

digr

eamus, nil utilius erir; quam motivà attti-

d

Dens

liffe, quibus tum ad cavendum per vitam

Comtrunionis teporero, tüm ad virandam

tppi

fub mortem Viàtici dilationem atirnémur.

ficen

Eum in finem imodo apemus r, de fummáa

indi

[ets

Fuchariftie excellentia: 2. de modico exin-

de ob noftrum teporem früttu: 3. de Via:

&t

ticiy nec non etterne Un&tionis dilà'ioné,

tlà .

His enim excitabimnr &ad Cormimünionis

que .

fervorem; & ad Viatici àc eXtreme Un-

Fal

&ionis matürationern; quorumn Sacrámen-

fiind

toruim fervens & matura füfceptio àad bo-

Ü t

fam tnórtem acquirendam eéft optima difpo:

tin

—

N

fitio; & exeellens adjümentuüm.

Vil

ARTICULUS L

x

tioi

De funima. Eucharifue excellentia,

N

ümma & ine(timabilis eft excelleatià

1. S

lt

Euchariftie o2 dignitatem i, qui

(

füb illa repreffo radiorum fülgore praefens

delitefcit. Finge triundi machinam centies

iftamajorem; major Deus eft.

Finge mil-

hoä

lies pulchriorem; pulchrior Deus elt. Fin:

ho

&

(

Fiátici matura. ege.

395

p

ge centies rillies meliorem; melior Deng

[uej; d

eft. Cogitando mulriplica, «& accumula

dice fl

pergendo, íi pores, in infinitum; quidquid

hem ey

effe poteft pérf«ctionis, décoris, fortitudi«

o bote

his, bonitatis & majeftatis; infinite perfe-

s bt

&ior; fortior, gloriofior & aupuftior Deus

ptivà tl

eft. " Et hic tantus ac incomprehenfibilis

er inn

Deus cum irnmenfo Perfectionum fuárum

vitutim

appáratu, cum glorid, poreftate ; magni-

jfétt.

ficentia & imegnirud/be iüfinira. refidet in

efntini

fan&iffimo Altaris Sacramento. bi pree-

j st

fens adeft auguftiffime Trinitàtis Majettas,

Vi

eeterna Patris Potentia, infinita Filii Sapien-

diri

tià, immenfaSpirirus fanéti Bonitas, totius-

iil

que Divinitatis intermipàta Pulchritudo ac

iné U

Felicitas, Sub vili fpecierum tegmine ab-

Ltdfnete

fconditus latet Deus- Homo Chriítus Jefus,

rb

Orci terror, mundi vità, cceli totiusque

a d*

l'rinitatis delicium, in quo ormnes glorie

Gótes, prati: orines, oinnisque decor, füa-

vitas, divirie & deliciz continentur. n

l

Oc facro cotivivio confertur auctor falutis

hobis imiferis, fons omnis fanctitatis nobis

ii

péccatoribus, theíaurus omnium divitia-

, d

rfurn nobis epenis 5 ZJeus zotius coujolatiouis

(2) nobis affli&tis.

lu Q

] ]i "

. O Chrittani! quem in facra

Euchariftía

ofter,

ämcentf?s

thpitem fufäcipitnus, eft Advocatus n

geti

U o ag

:

E

i

jj J

V olb

( n Ores.

Nügg, o

336

Adjumentum .—X'[l.r

qui ad tribunal Juftirize diving noftramcaue

di

fam aget: eft Medicus nofter, qui certam

|

gt

vulneribus noftris ( modo velimus) mede-

prel

am

lam afferet: eft Amicus nofter, qui nobis

fÍcit & poteft opitulari;. cum omn:potens ac

Faten

l

fapienriffimus fit: quique nobis ( modo obi-

cem non ponamus) cerro opitulabitur; cum

excl

noítri amaniiffimus fit, tamque incredibili

ám,

in nos amore feratur,, ut, fi noftra falusid

10 "m

exigeret, denuo in crucem agi fe fineret.

tj

Verbo: adeft. in hoc amoris Sacramento

DT

Deus majeftatis & gloriz, qui appendit tri-

hd

bus digitis molem terve ; (b) adett Chriftus Je-

tem

fus.Dominus domimantium , (c). Salvatov mun-

men

&i

di, (d) [plendor olorie, $9 fizura fubflantie

JDei , qui

tebri

Jédet ad dextvam Majeflatis n excel-

fs. (e)

yrete

;j

O magne

Deüs! cceli cæ!bruni te non Ca-

Vl[, i

w

piunt: & capiunt te humiles panis fpecies!

'Throni & Principatus in ccelis te proni ado-

ddin

rant; & füb vili conopzo , obfcuro inclu-

|

C

fus fanctuario noftris in templis inglorius

!,q

Lotün

lates! Mille Angelorum millia ferviunt ti-

bi; & decies centena millia affiftunt tibi; &

lirg,

ades hic inter mifellos & pauperes! Enim-

(

vero verba me deficiunt, quibus predicem

N

m

'ma

hi

tanti Myfteri exceilentiam-, T fu

redeg

; eftþ

(b)' Ifa. 40. v. 12. | (c) Apov'. 19. V. IC.

(d) Josn.4. v.42. (e) Hebr. 1. v. 2*

ü

T d

EPT

"gatici matura. ejc.

337

Tam dl

eft.ob illius, qui ibidem abfconditur, di-

] Cettam

gnitarem. .O Domine! credo, te adeíle,

L]

) mde

prafentem adoro, latentem ain

d

laudo &

ui no

admiror immeníam tuam erga nos boni-

.

Dutenid

tatem.

Qd 0i

lI. Summa iníup

gr & inæüimabilie .eff

tür; um

excellentiia Eucharitie o pr.digiofum to-

voredirl

dum, quo füb ea Chriftus adeít, Enimve-

ra s

IO memoriam fecit mivabilium fuovum mifevi-

c [ine

cors cg mifevator Dominus, dum (« ipfum i2

TAf06000

efcaim dedit tüimnentibus [e. (£ — Fecit potentiam in

vt

dvacbio.[u0 5 (quis dübitet?) dum divinita-

tem humili fpecierum velamine texir, im-

wtule

xtfort

menfita em teouibus hoftie rerminis coar-

&tavir, mag"ificentiam vilibus (in&tuarii re-

jühm

nebris occuluit.

Fecit potentiam, dum rot

'rsz

prater omnes narure leges miracula patra-

"T

vip; ut unum hoc amoris miraculum ope-

(peciESf

raretur; nempe miraculum in. pane, qui

deftruitur;. miraculum in quantitate, quae

ioniud

t ird

caret fübje&to: miraculumin corpore Chri-

fti, quod totum exiítit in to:a hoítia, &

ingloriqf

totüm in qualibet illius parte; tametfi mi

nima.

1

- Omnes potentiz thefauros exhaufiffe vi-

Bu

edic

detur omniporens Amor, dum gloriof.m

Ch.i(ti Humanitatem in eum victimz ftatum

(umo!

d

redegit, in quo naruraliter nec videre; nec

audire,

—

J (

; ' »(f) Pj-. IIOO W. 4'

. LA 2,

338

ZAdjumentum. X1L

n

audire, nec loqui, necfentire, nec ullum

corporis motum exercere valet; eamquein

t

1j

iftum adhuc quotidie ftatum redigit; idque

non interpofita Seraphinorum aut Principa-

Atj t

T T)

tuum opera, fedtribusduntaxet quatuorve

voculis a facerdote, eoque non raro pecca-

lingu;

tore prolatis; & quidem toties; quo'ies, &

Á

ubicunque ea rite proferre eidem lubuerit.

faten

eíto

Ac in hoc ftatu tamdiu perfiftir, donec fpe-

cies, queis tectus fübfítat, naturali vitio

ll

U

corrumpantur.

Nec hoc contentus ;

fe infuper in cibum

QUo

nobis offerr, inftar vulgaris de trivio panis

Qu

l

utiendum. . Si Chriftus ecoe!o in arasno-

c

j

ras defcenderet radiorum luce folis inftar

PA

coruícans , ftupendum id omnino divine

ludir

inflj

Bonitatis prodigium foret. At vero quod

s ip(e re&ta. fplendoris majeftate füb vili

! 10jj

fpecierum tegmine delitefcat, formamque

W

anis induat, 3 nobis cibi inftar (umendus,

Q .

die

mafticandus, glutiendus, ac in ftomachum

trajiciendus: id enimvero ejus generis mi-

10)

raculum eft, ad quod patrandum omnes X

dlfc]

fingulas Dei perfeé&tiones, utut infinitas,

tüto

concurrere neceffe fuit.

h;l

Q admiranda diggatio G

brifli, exclämät

hic S. Bonaventura, (g) Deus meus, Spon-

le

San-

Quo

fuis meus, gtorreus fattus e[fl cibus meus !

ovum

assneti

T Q P.3. fmul. div. amor. . id.

(

m

Jiatici matuva: ejc,

339

Y ullun

&orum premiumn , gaudium augelorum;, Dei

impit

Patvris F'erbum efl. nutrimcutaam snewi / Lux

t t

mundi, [olceli, Sipienia Dei (f vefetlioani-

Jrincije

ani mei/. Quid ultva offetlo?. quid uitra me po-

1efi alliceve «

O utinaim nille corda, mille

R

Qtuom

1 pet

linguae mihiforent, quibus te;. o acabilis-

pottes, d

fime Jefu, amare, huju:que Myfteriicigni-

| mhuefitc

tatem extollere poflem, qua certe maxiuma

joneci

eft ob modum , quo ineo prafens ade:!

jul v

. ]Hl. Summa denique & i«eítimab lis eft

excell.-ntia Euchariftiee o/ emmnenfum amevem;

dbur

quo Chrit'us ho« Sacramenium inftituit,

Sriopa

quique ex tribus potiffimum elucet: 1. ex

circumítanti- temporis, quo illud inftituir;

j 4rsto

foliginiat

2.exingrata vi itate hominum;pro quibusil-

p d

lud inftituitChriftus; 3. ex fine,ob quem illud

v qu

infti uit Chriftus. Primoingens fuit hicamor

je fb

ratione temporis , quo illud inftituit. Nem-

pe fciens elus, ;uia veuit bova ejus, ut trau-

m

(omett .

feat ex boc mwude: ad Patrein : (h) fciens u-

de perfidiam, & facerdotum farguinarias

Romadïlll?

geperi

molitiones: previdens Petri perjurium, &

difcipulorum vecordem fügam: pra(cia fu-

s o

;

t

urorum mente coram conremplans flagel-

| infin'?ms,

la, columnam , fune- , clavos, lanceam;

edit

hec, inquam, /czeus Jefus, tamen mirabi-

) *W

le illud & amabile Sacramenrum inflituit,

s incibum, fanguinem

"ml

quo tibimfuum corpu

Ya

iu

hn

(h) Seann. 13. v. X.

340

Adyumentum - XTI.

ttt

in'potum heroica charitate præbuit:,.täbi,

inquam, ob cujus peccata fe poftridie fla-

fen

gris dilacerandum,

(pinis coronandum, cru-

cique affigendum pranoverat. Quis im»

"

dj

mernífum fuiffe hunc amorem negabit?

Secundo infinitus fuit hic amor ob vilitatem

fier

fur

eg ingvatitudinem illerum , pro quibus hoc

Sacramentüminftituit Chriftus. Nam quid

tity

ted.

efl bomo, o Domine! quod memor es ejuss

aut filius bominis, quomiam viftas eum? . (1)

N

ft)

Liq

Ah! quid agis; o bone Jefü! En! non fo-

' lum viles, cceci; ignorantes, ad bonum |len-

IQUI

ti; ad malum proni, mille miferiis, pet-

ie

Con

perue mutationi, ipfique corruprioni ob-

noxii homines fünt, quibus te (umendum

Ío]o

p

. offers; fed, quod magis borrendum, fri-

gidi, irreverenres, ingrati, petulantes,

quin

frlün

MU

etiam facrilegi non raro peccatores & redi-

vivi Jude fünt, quibus angelico hoc ciboad

Wi

fit

infanda quaqueabuti luduserit... O Amor

divine! hec fcis, nec tamen a propofito

Qm

tnu

abfterreris? Si pro fola B. V. aut Apofto-

lis caelefte hoc convivium inftruxiffes, ftu-

in r

penda nihilominus dignatio fuiffet ; quid

ergo erit, illud apparafle.pro tam vilibus

ii

ebjectisque vermiculis, pro ingratis pec-

catoribus, & perfidis orci mancipiis, quos

$s (

hoc Sacramento ad veneficia; facrilegia, &

magl-

—

(

à) Pf g. ". 5.

p

- Niatici matuva £9c,

341

itt i

mapicas artes abufüros previdifti? oamo-

idie

tem vere inf&initum! o Deum, fi fas eft diei,

prodigum füi pre. defidevio bominis / (k)

lts i

*^» Tertio incomprehenfibilis fuit/hic amor

i?

ob finem, propter quem Chriftus hoc Sacra-

il

mentum inflituit - fcilicet u orbi palam te«

us hoc

flaretur,- fuas delicias effe vevfavi cum filüs bos

Nnti

minum; (L) ut in pérpetuum hoftize ftatum

TIS

tedactus mortui in(tar femper viveret ad 14«

m

zevpellandum pvo nnbis; (m) ut fefüaque ome

g f

nia modo tam mitrabili nobis dando, inu-

munlete

tüum a nobis amorem cxtorqueret, ac fe«

tlf Peï'

inedpíum exinaniendo nos bonis omnibus

Yionl 4

compleret. .. O anima! Omnipotens ille; fe

m m

folo beatus & nullius creature indigus Deus

in Euchariítia prefens adeft nulla fui, fed

Jff [ri

res,qüïfl

folummodo noftricau(a & emolumento ; ut

nos amet, foveat, recreet ac pafícat; utaf-

& reth

T

fli&tos foletur, tentatos erigat, egentes di-

tet, miferos protegat, languentes fanet;

( Ant

ropüüm

omnique thefaurorum. genere ingratos :cu-

mulet.. Verbo:adefl,ut (e nobis & pronobis

T

in noftros unice vfüs totum quantum im-

f

pendat. O vim amoris incomprehenfam,&

q; Q

gid

inzílimabilem Euchariftize excellentiam! .

1 viïlbuï

O coli ! Deus dilexiz me, Deus... me!

i p

us

fé

186, (n)

JiS; q

quin imo & zmdidz';t

3

fm-eïipfum pro

modo-

j

:

4

XK) Guerr. Abbas in feft. Pent. Serm. x. in-

m

m

ter op. 8. Bernard. ï(i) Prov. 8. v.'31.

— Qm) Helr. 7. v. 25.

(ü) Gd!l 20 W. 29-

e

342

l

A/Z;';umentum XII;

modoque tam mirabi'i tradidir, fümmoque

vdl

cum affectu & amore tradidit! & tamen

Sjn

langueo; totus frigeo, tam igneisamorum

quo

flummis non nifi gelu rependo. Ah miferos

(5

nos! credimous re in fanctiffimo Sacramefie

Qu

to prefen:em, Deus magne! & tamen.in

Qu

It

omnes rcverentie lege: audacter pe:camus.

'Trementes ad(tant puiffimi Spiritus, & in

f

aby(fum humiliratis íe demirtunt coeleftis

1107l

aulae Principes; folis nos vermiculiincome

tia|

potito corpore adeffe füftinemus Deo terri-

Qüe

bili

Exfpeétat nos in Auguftiffimo infini-

f

ta Diviniraris Majeffas, ut invifentes ad fe

Wj

ceeleftibus donis cumulet; & accedere pi-

gt

gr! neg'igimus;

integros dies Chriftum in

ara absque cultufolum deflituimus. — Ardet

am/re noftri nobiliffimum Cor Jc(u; folum

D

co/ noítrum immani rorpore friger. Ultro

nós invitat ad etheress dapes divinus Ho-

Íbes; & venire r:cufamus, filiquarum avidi

ll

dngelicum Panemi naufeamus,

:O Jefü Enchariftice ! - quid magis admi-

eí

l

fer? tuamne erga hominesbonitatem, an

Vero hominum erga te improbitarem ?

n

Enimvero in bellu:s migraffe; aut faxa in»

t

duiffs nos oportet; nifi heec meliora nobis

*

fenta infpirent.

Vide itaque, qua corpo-

&

ris modeftia, & animi reverentia in templis

compareas ? Determina, quoties deinceps;

ifitare

quave hora Deum Eucharifticum - v

velis?

ï

843

Piatici matura £.

o

velis? quoties pofthac, quove die ad facram

t famen

Synaxin accedere ftatuas ? Difpice, an, àe

Amortra

quos virtutum actus, pracipue Theologi-

mifertt

cos ante- & . poít facram Communionem,

A tameh

quove fervore elicias ? an non utiliori ali«

vimenit

qua & perfectiori methodo uti poílis? Er«

le-camUS'

ratacorrige, neetiam tu minus digne com-

, &t

municando zuZicium tibi manduces , €9' bibas,

ll

z0n dijudicaus corpus: Domini , (o) teque gra»

[Lircofr

tia bone mortis indignum reddas.

Certe

eofeftl

quem -confiderata ineffabilis heec Euchari-

p infini

ftig excellentia ad ferventem illius cultum

m e

non animat, is jure füb. mortem ' Viatici

s

s

gratia privari meretur.

ii

hum i

— OAri

ARTICULUS iI.

"H [O)Um

De q0dico. noffro ex . facra ' Commupnios

r Uro

. me ob nojtrum teporem fructu.

s U

umaïl l

umma eft, ut paulo ante vidimus, Eu-

n

chariftiae dignitas; & tamea vix ulla

eít: noítra, quam inde capimus.;, utilitas,

p n

Ex mente Thomz a Kempistantee efficacice

Jfaft u

juarem

unica. etiam Communio eft, ut, nifi mali-

tia noftra obicem poneret, vel unica (ufti-.

n

ceret, ut quis in magnum fübito Sanctum.

evaderet.

Et tamen (quae noftra ignavia.

4 n

yenpa

eít) poft tot per vite decurfum perceptas

4

om-

Vififäm

(O) Ic COT. Ilo vg 290

viii

!

344

ä&[yumentum XII

Communiones tantum abeü,ut fïmüs fan&ti,,

hf

ur ne quidem fimus Chriftiani mediocruer

fur]

boni: quin imo mali füumus,tepidi ac variis

TitfT

id$

f

vitiis atque nzevi: irretiti peccatores f(ümus.

Si Barbaroalicui au: fndo media varsillarutm:

lj

grátia; um collata fuiffer, quas Euchari(ticum:

p

Quse

Numen inhoc amorisSacramento t»tn pro-

d'ga manu in' nos, tamque frequenter ef-

lic

lomi

fudit,..n magnum isSanétum evaliffer ;cum

interea nos, Chriftian: licerfimus; Religio-

Quer

fi, aut ^acerdo'es, te

poris veterno faede

ho

immerfíi hzrreamus.

pf

O mi Devs! quæmäa confufio erit in

K

cha

extremo judicio, potuiffe ad (ümmum fan-

&litaris apicem eluctari, idque tam facili

femp

medio potàiffe:- & tamen noluiffe! Quis

dcpe

terror, queve, coníternario erit moribun-

tionil

di facerdotis, dum recordabitur, fe toties

a

!u

facr.ficando ad fontem & (catur ginem om-

"m

filum gratiarüm fedi(fe; Chr ftum hasüber-

wïpu

tim ultro infinito cumamore ob:rufifle;.&

(

ïpg

tàmen his ob teporem fe uti. neglexiffe:

lit: :

J

fij (

dum cog'tabit, fe toties Agnum immacu-

latum omnisque puritatis Auctorem rani-

tl

bus tenuiffe; & tamen tot peccatorum for-

ERE

"

dibus femper maculatum fqual'uiffe: dum

i

perpender, Deum inSacramento akaris mi-

Mul

racüla miraculis camulaffe, ac femetipfum

tug,

exinaniviffe, ut vel micam mutui »smoris

emendicaret; & tamen -'vf'e tanta charitati

[

non

Faatici matuva egc.

345

findi

non nifi ingrá'o fricore refpondi(fe, inipío

O CTURE

grararüm mari ficc;m, cam bonorumom-

C Vatit

nium: rhefauro egenum ; uuerdwmasepu.

(ümus,

las famelicum: perinanfiffe!

Waoni

Enimvero inex. ufabilis eü,qmsqms Deo

rldicum

paítus ,. taraen adhuc profanus & vtiis ple-

pI

nus eft; quisquis Euchariflia refectus, ad-

qeé

huc rebus creatis addictus vivit.

.Et. nihi-

ena

lominus hoc mon(tri genus n mis qoam fre-

quens eft.:

Chriftus in facra Synaxi omnes

Rehgw-

fæde

atnóris in:nos, ac bonitatis füz thefauros

profundit , nihilque non agir amabili(fimus

TAU

hic cordium Deus, ut nos per delicias.Eu-

chariíticas fao amore inflammet; .& tamen

um t

y fil

femper tepidi torpemus, & toties Angelica

d;pe refeéti, tamen adhuc-pravis animi mo-

Qui

ribute

tionibus, imo & peccaris obnoxii vivimus;

Heu mibi/ exclamat S. Chryf'of'tom"s, (p)

totió

beu mili !

m of

quot- ad falutem uobit vie/ .4Vos

covpus [yum effecit , mobis [unm. communicavit

g

108,

c:wþus, t borum mos mibil a. malit. aver-

t; adhüc peccamus.

laxiee

San&is cavnibus. fuis

ynicu»

5noj dedi.impleyi; & /Egypti: cepas appe-

timus.

(hite

Semetipfum appofuit. immaculatumg

m fot

& peccatorum maculis fordefcimus. : Quæa

nam igituy erit uobis excufatio; cum talibus

dort

paffa , talia peccemus ?. cum lupi fiamus, agnum

rism

comec/eme: d (q)

jj

$

De-

»mf)l'ïs

arwï

(p) Hom. 16. ad pop. Antioch. (q) Hom,öo.

nol

d pop. Antioch.

346

Adjunegtum- X IH.

- Deberemus; pergit citatus Pater; (7)721-

S

fru

quam lones ignem fprvantes ab illa menfa. veces

pet

deve , fa&i diabolo tevribiles; & tori frigidi

recedimus ,

fa&i . Tudibrium ; daemonis.

qui.

pECu

Agnum comedentes adhuc lupi fumus: pa-

Ml

ne angelorum faturati adhuc filiquas efuri-

(defe

mus; cclefti ne&tare potari adhue'fee:ulen-

tas mundi aquas fiximus; Verbo: Deo pafli

filon

adhuc terram: fapimus: - Chrifto pleni poft

fipr

creaturas corrimus: ipía San&titáte fapinati

tnot

ob(

adhuc peccatores fumus. ^O Seraphini!

coeleftes oculos avertite, ne hanc abomina-

at

lam«

tionem defolationis intueri; cogamini.

rill

Repeto: vere inexcuf(abilis eft,. quisquis

Deo paítus; sdhuc profanus & vitiis plenus

Dec

C0r (

eft ; quisquis (an&tus non eft. Qualis tu

ess ..

. Age, fcrutemur conícientiam :

pufio

lus

edic, quot vitia hucusque ope facrae Com-

munionis depofuifti? quot pravos habitus

phor

eradicafti? . quot-nevos correxifti? Plus-

T

OY

quam centies cale(ti meníe accubuifti, &

tamsen fortaífis nec unicum defectum emen-

CQ

f'as,

dafti. — Qualis ad San&a Sanctorum acceffi-

fti, talis-denuo receffifti, zque fuperbus

r

i

M

a

cavarus, aque iraeundus ac adverforum

p

impatiens, z:que commodorum (tsdiofus

Q

f

& voluptatum:cupidus; nihilo factus mee

lior, & utinam non pejor: totuscereos a

m

Q

vitium nannifi ad bonum cautes fuifti.

€

mtemuiir

Q

(vr)' Hom. 61. ad pop. Amio&h. |

p

fïatici imatuva €jc.

341

n

Sed quid in pofterum facies? Sicne fine

kj vt

ru&u etiaín deinceps divino Pane veíci

erpes?...,

Hic ítans delibera.

Age,

yi -.fügidi

demons

quid ftatuis? Sicne perges? ...

Id ne fiat,

peccatum aliquod, feu defectum,; qui coe-

Imus; p

m efiti

lefti Sponío in te magis difplicet, figillatim

c(ele

determina, deinceps ope facrze Commu-

Denaf

nionis ftirpitus.eradicandum. — Solerti in-

leni l

fcper indagine inquire, quanam precipue

t (aginaxi

motio; aut finiftra mentis affectio majori

eraphiniï

obftaculo fit, quo minus tibi Deus fua gra-

dbormint

tiarum charismara communicate foleat ; il-

D

D

U

lamque pladio fpiritus in ara cordis Eucha-

riftico Numini victimam generofe immola:

, quiqi

j p

nec prius defifte, donec ab illa re creata

cor tuum avulferis, aut ex corde tuo illam

20.7/15" [j

jentiatt:

pa(fionem , aut finiftram affectionem peni-

tus eliminaveris. . Si plena lapidibus am-

Q

g ho

phora parum aque ex mari haurias, id non

maris, fed amphore vitium erit. Si corde

i D

UL

pravis affe&tibus pleno ad Euchariftiam ac-

cedas, quid mirum, fi parum pratize refe-

naxel

ras? Prebe cortuum Chrifto vitiis vacuum,

& reftituet illud tibi coeleftibus thefauris

erfoni

plenum.

Si infania eft, malle arcam. cir-

cumferre lapidibus, quam auro plenam; fi

( diol

e-

ftulritia eft, oblatam. nolle gemmam acci-

3&05"1

j

pere, ne claufum manibus vitrum abjicere

g

cogaris, quid erit nolle creaturam relin-

i

malle

fuims-e

X'uquere ; Ut Creatorem poflideas; &

k

d

carere

i

348

ZAdjumentum X1A^

éarere Deo, quam luto? q-uxid enim eft iHa!

-

psffio & recálà, cui cor tuum inordinato

tibi

affecu adeo annexum. adheret, quam. lu-

jpit

tüm & palea üammis digna? Denique fi

Tieri

(üb:

quem in córde tào latere deprehenderis af-

fec&tum ad peccara venialia, feu habitum

filio

ll

péccandi leviter, etiam hunc extirpare pro

viribus conare; nata unicum veniale plus

[ton

utili

füpremo Numini difplicet, quam ei place-

réttotus in ccelüm translatus per te infernus.

tem

frá

Age, audi aliquid ; meretur id divinus

füb panis velariiine delitefcens Amor. - Ho-

Syn

mo non es, exinanito pro te Deo fi negare

gt

quid audes ; . .. Quid hafes?...' Ergone;

nilr

qui fanguinem tibi viramque facrificavit;

Temi

huie tu affectiunculam aliquam pravumque

1107 j

habitum immolare recufabis? phantasma

tfim

eft; quod te rerret.

Cogita, quia eeterni»

(ivine

fás, ccel'um, ánima omnia merentur; -forte

RR

t&m !

áb hac victoria dependet corona eterma.

Quodfi dübites, quid tandem immolare

add

nit?

Numini debeas, fémper poft facram Com-

munioner (ítata lege aliquaritüm temporis

(5

fuübfifte, & x prefente intre cordis pene-

Tobj

tràlia Chrifto percontare, quid illi in te po-

ïïnn

tiffimum difpliceat ?. quid prexcipue a te fie-

Ch

ri; quid vitari cupiat ? queenam (it illa pas-

tia!

fio, aüt credtüura, quam a te fibi inara core

RUs

dis amore miniftro jugulari petat? Confi-

aliis.

Qe, quis non raro verba prandia tibi a

d4

COgu

cos$

Viatici matura £9c.

349

nd

il

cþr loquetur Deus, ac immiffo lam!ne fuafn,

Hoc

ordintt

tibi voluntatem manifeftam redder.

gam J

igitur fac, & íancte vives, beategue mo-

Dqu fl

rieris. . Co:leíti epulo fic accuboiffe, ingenti

detigd

füb mortem non Ífolum folatio, fed & pra-

habitum

fidio erit.

à

Il. At vero non fufficit, modicam no-

wrett

yie pl

flram, quam ex Euchariftia percipimus;

& place-

utiliratem agnovifle, nifi etiam in mali fon-

fofers

tem inquiramus. Porro hujus tam modici

! dirints

fructus infelix caufa eft ille, quo ad facram

Synaxin accedimus, tepor.

Equidem hac

pft. fie

f mpidr

state nihil frequentius Communione; af

nil rarius eft ferventi Communione. Hor-

Eïgül??r

7[['H€3Vif)

remus quidem divino Pane vefci indigne,

Et tamen

rumque

non item tepide, & di/lracte.

etiam tepida & dillracta Communio cordi

intasmi

eetert

divino naufeam quandam movet ac horro-

rem.

Et quis non horreat, dum facerdo-

" fre

| etettt

tem tepide facrificantem , aut chriítianum

ad divina myfteria diftratte accedentem cer-

mmüäfïïö

nit? Ardenr pre amore aram circumftan-

m (

tes angeli, fibique negatum dolent;. quod

nobis conceffum vident.

Procumbunt

ppa

p

Principatus, tremuat Poreftates,. adorant

Cherubini, deficiunt pre amoris vehemien-

; atefie'

tia Seraphini: folus in medio pofirus lan-

p

guet homo ; quin imo totus diftractus, ac

! (jonll-

aliis intentus vagabunda mente. de nupis

nifi li-

ibi 4

gpgita;; quafi in Euchariítia, non

qf

gueum

L

350

/"Aaäqmentum XII.

neum coleremus Deum, qui has irreve.

d)

qe

rentias nec videret, nec fentiret.

Qu

Verum hic ipfe nunc filens Agnus ali-

r

quande irrugiet, ut leo. O quanto runc

Ten

rerrore percelleris, dum ab illo ipfo te ju-

dicandum cernes, quem in Euchariftia tam

d

las

viliter ac'indigne habuifti; dum a tremen-

do Judice audies: ego fum ille Jefus, quem

Qio

ad te divertentem tam tepide ac di(lracte

fufcepiíti: cui tot irreverentias in alrarig

pid

fur

Sacramento intulifti: cujus corpus non ali-

ter, aC communem e trivio panem toties

Ut

H

illoto ori tumultuarie injecifti; ego ille fum

fre

non jamSponíus, fed Judex, non jam agnus,

iny

fed leo, qui fanguinem meum irreverenti

àb]

tepore profanatum ultrici poena vindicabo.,

Ad hec quis tibi tunc fenfus erit?

Qp ,

Si fubditus divertenti apud íe regi ter-

tione

gum obverteret, & dimiffo hofpite regio,

quid

ho

cum cane luderet, digna füpplicio rufticitas

foret. Id tu facis, qu»ties poft Commu-

lm

fer

nionem diftra&a mente per divería vagaris.

Regem regum, & Dominum dominantinm

Is

fiio

co:dis holpitio excep:íti; & diftractuscum

ineptis cogitationibus quafi rotidem catellis

tel

s

pueriliter ludis. Adeít intra te magnus

ille e ceelo Medicus, anima" tue morbos

Ti

t5

curaturus; & tu animo vsgus, ac crepun-

diis inteotus adftas.

Adeft cum thefauris

r

e

a,

m

fui; ipfa SS. Trinitas, fuis te gratiis dit

eu.

— É

e

Fiatiei matuva e7e.

351

y ufeyt

cüpiens; & tu tergum obvertis, poft

crearuras cur;is, neplectoque auro lu-

tum colligis. -Verbo:; l.quenre tibi Deo,

us ]

fitQ QUi

tu nupas mente tractas; qua hac irreve-

entia! Quid ergo inirum, quod tam mo-

"

(fia 08

dica fit tua, imo nulla ex facra Synaxi uri-

Areme

litas? Inquirexproin, quz fit caufa diftra-

us qu

&ionum, quis obex devotionis?

: dl&fa&e |

Porro negligens preeparztio eft cau/a te-

ip dlutà

pide Communionis: perfunctoria gratia-

;nondle

rum actio eít e//e£/us tepid Communionis.

Utrumque hunc defeéctum e medio tollar,

p (uU8

neceffe eft, qui ferventer coeleffem menfam

lr

frequentare cupir. 1n primis fervens Com-

ag

reyrett

munion! premirrenda preeparatio eft.. Affus

indicabo

ab Ifraelitis comedebatur. agnus Pafíchalis,

non crudus; fi ergo fine debita prapara-

epi t

tione cordi tuo ingeras Euchariftiam,

quid mirum , quod plus obíit, quam pro-

v RP

fic? Pro meníura difpofitionis infundi fo-

lent a Deo opes divinarum gratiarum: quo

Comm

ferventius te praeparaveris, eo plura refe-

f Vggaris.

res dona.

Vide ergo, qualem Commu-

nioni prernittas preeparztionem? quomodo

ÓV

(rcom

1 a f

te habeas die facram Communionem pra-

cedenti? an non ante Sacram Communio-

maonüs

; mOf

)

nem in extrerna te effündas, aur negotiis va-

ces animum nimis diífipanribus?

Dein examina, quantum temporis im-

theguns

i Qu

pendas gratiarum actioni poft facram Com-

g

T

o

x

352

Adjumentum |. KL F.

munionem? an non etiam tu judam imite-

hy

ris, qui tefte Joanne, (s) cum accepi[et buc-

Thet

cellam, exivit coutimuo ? Sed opponces:; non

Verl

habeo tempus diu poít facram Synaxin va-

mag,

candi Deo; aliame avocant negotia. At

Quo.

vero negotium animz tua eft et'am n-go-

tanqt

tium & quidem omnium maximumy;ac unice

Que

neceffarium, . Accedit, tempus Commu-

gend

nionis tractando huic negotio eífa omnium

MC

opportuniffimum. Quodnam eft ero illud

pruc

vel

adeo urgens ncgotium, propter quod

Cent

ipíe etiam hofpes Deus fit relinquendus, &

&cci

cui negotium zrernitatis fit poftponendum?

Àmi

. At dices: non habeo, qua Chrifto lo-

&l

quar;

mox aridus languet cordis affectus,

f' ?

vix tempus :

protraho, mox diítraétus va-

Huic defe&ui medeberis;. fi

WW(;

ria cogito.

U n

fcle&tos virtutum actus, quos libri. ps(lim

m

ulcherrimes (üppeditant ; attente petle-

o

gas. Quem in corde preefentem poffides di-

AW

vinum Hofpitem, is Rex tuus & Deus eít,

Qu

Sponfus & Medicus, frater & pater eít;

& huic non habeas , qua loquaris?

- C;'ede,. dole; fpera, grates age, dili-

ge, adora;

Vulnera pande animz ; donique

[

fanécta pete,

——

"

Demum ( quod vehementer ranquam uti-

Quar

lifimum in via virtutis proficiendi medium

fLig:

(Sj goan. c. 33. v 30.

(

Fiatici matura eec.

53

m ml

fupgero) ättento ^oculo veluti ex quadari

pl

mentis fpecula praevide, quanam tibi ad-

nc$; QUl

verfa accidere , queeve fenfui genioque tuo

mitxin Ve

Tnagis contraria evenire poffent; vatidico-

;oria i

quodam :mentis vigore, quz furura funt;

m

tanquam prefentia ante ocul.s ponendo, &

jacunos

que poffent accidere, veluti even:ura fin-

Commüe

gendo; moxque previa anitnacomparatio-

ompum

ne contra füturos cafus temer obarms, con-

ergomud

gruos actus, quos intelligas profuturos, eli-

quod Vïl

j

!

ciendo, quidque tunc agendum fit, fi irà

endus»

acciderit, definiendo.

Doctrina hzc efl S,

gendut.

Ambrofii dicentis: Forvtis eiri eff taquam

'yrilol

explovare de [pecula quadam wentis, $9 obvia-

; afmwl

ye cogitatione prooida vebus futuris. . (INam ad-

u

verfitas fi impavatos imveniat , facile: oppyimit ;

p l

&9. animum imala inexplorata plus frangunt. (x)

j pl

Sic S. Synaxin frequenraffe,, cerrum bonee

[e pi*

mortis prognoflicon erit, ac poténs me-

Dmdeg Ü

dium, pulfo tepore, op

d

tatur!a injdcke-» 'xfj':u:

&um colligendi.

Bzüf i

ARTICULUS HL ..

)

(il»

De Via'iz'c:i 'd*ilat-ifvræz-*?.;

r

oft tepidam per vitee curfüm Commu:

nionem, alterum non minusfrequens

|

quam magnum:. beati tranfitus obítaculum

diorm

eft

il

,

i*

—

" L. "-

354

A dyumeutum. X L.

eft Viatici dilatio aut negle&us; quo tamen

Qu

hoc tempore nil communius, licet id non

pul

minus impium fit, quam noxium. . Zzpium

K

quidem; .quia eft contra preceprum Eccle-

14114

fiz, periculofe decumbentibus Euchariítize

foln

fumptionem przcipientis.. - /Voxium vero;

jïl /ifi

quia privat maximis gratiis,- quasAueuftif-

Áitti

fimum hocSacramentum c

,

&

um mone luctan-

1

tibus conferre íolet.

Yl

Et certe ille ipfa rationes, ob

quas illius

C

füfceptionem differimus ,. nobis. deberent

tarq

effe incitamento ad illud fine mora procu-

randum. . .Nam tantum abefl ut Viaticuin

Vis

fit trifte quoddam mortis augurium, .utpo-

Dor

tius fit medicina corporis, & remedium

Droi

inortis; hoc enim Sacramentum, ut ait S.

üum

Cyrillus Alexandrinus, (u) zoz mortem fo-

lüd lf

lum, [ed etiam morbos depeliit , €9' eegrotos cu-

Votto

Vat.

Et fane mirum .omnino ftupendum.

) o

que foret, fi ipfe Chriftus per Communio«

tüor

nem nobisintimeunitus idem facere nequie

eh

ret ; quod illius toga potuit, que preftan-

fhif

tiffimum contra omnes morbos antidotum

fmen

fuit. Siergo folus attactus veftis Chrifti fa-

Q

nitati reflituit

emorrhoiffam; quid non

X

faciet atractus corporis Chrifti ope Viatici

dQ

egroto applicati? Si'erpo alias medicinas

«f

s?

äcgelerari curas; Qur iftam procraítioa

W

u

AO

(u) Lib. 4. in Sfoan.

e

Fiatici matura. egc.

355

yttrnet

Qu hac cocitas, Sacramentum falutis re-

idon

Dd

»

putare preludium mortis, viteeque Aucto

Inpa

rem nolle füfcipere, ne citius moriaris!

1Ecde

"dudiant Chrifliani, exclamat S. PetrusChry-

haritit

fologus, (x) quautam: de spfo covpore Chri-

nv

fli fumere poffint medicinam ,. quaudo mulier to-

gl

tam vapuit de.[ola Chvifli: fimbvia fanitatem

ndan-

Sed, quod nobis flendum efl, nobis medicinaipfa

vetovquetur ad vuluus, dum huic illam applie

weili

care vel omnino ne

tardamus.

gligimus 5 yel nlmlum

:

foparent

1 pto:

Accedit, quod differen

do fuf&ep'-tibnc;ä

Vietiur

Viatici manifeíto te periculo temerarie exz

1 up

ponas fine illo exfpirandi; vel faltem ob

rmediin

pro(tratasdoloribus viresjob hebeta:am fen-

fuum aciem, turbitumque rationis ufüm il

rian J

lud non nifi tepide, languide ac fine ullade-

vorot o

votione füfcipiendi, teque impia crudelita-

i

te privandi ingentibus beneficiis, ad quae

moin'

moribundis conferenda hoc Sacramentum

eftinfttutum: — Illad enim occulto medica-

r t

p

mine inftillat patientiam in doloribus, fola-

men in teediis, in aerumnis levamen , fidu.

p pum

(

fl

ciam in anguftiis, fortitudinem in angori-

'bus, miramquein fümmislanguoribus con-

j

flantiam.

erla

Hujus nobis coronatus Pfalres

pe

eft teftis ; dum ait: (y) Pavafli 21 con[peclu

n

djond

emeo smen[am. advgr[m

eos; qui tribulant mes

2

net«-

Qllæ

Emb

Q) Sern. 34 .(y) Pf;; zi-.v- j

356

Adjumentum X1L.—

£0

nemf)e adverfus cruciatus corporis & affli-

&iones animi, quibus moribundi tribula-

inur.

Unus evgo fit nobis dolor, concludit

bi

'"Chryfoftomus, Pac efca privari; (Z) cum il-

la neglecta, ve

,

l dilata tam infignibus bonis

aj

Qüu

fpoliemur.

l :

IL..Infüper panis angelicus in Viaticum

p

porre&us efficacifimum eft antidotumn con-

à

£ra omnes cujuscunque generis tentationes,

quibus demon lethali ex morbo decumben-

4

lt

tes fumma rabie apgredi ac impugnare fo-

let. . Si enim vel folum nomen Jeíus devo-

put

W

te invocatum, alaítorem (tygium in fugam

dat, ejusque tela rerundit; quid non aget

a

[

ipfe Je(us egrotantis ore fümptus; cordi-

que inclufüs? Et hincair S. Cyprianus, (aa)

4nr

fün

quos in articulo mortis coztra adverartos tu-

205 volumus , bos snumimento diving [atuvita-

füm

W

£is avmamus. Huncergo coleftem cibum

hi

negligere eft cum orco colludere, ac iner-

snem in illam arenam de(cendere, ubi cum

q

hoíte fortiffimo pro regno eterno eft ]n-

p

Ctandum. . Nam tefte Cypriano mens defi-

!

f

cit - quam vecepta Euchariflia ton erigit €7 ac-

cendit.

Anima coeleíti hac armatura ac for-

D

tium Pane deftitura, in illo apone & animum

1

defpondet, & tóta viribus languet.

Con-

L

tra vero, fi hoc illa clypeo fit munita; & cibo

I'Q 0^

j (2 Hom.60.. (aaj EP--S-

4

L.]

Viatici snatuva eec.

357

£Oborata, . non eít inimicus, querrj'üon vm-

& df

tibuie

'Cat; nectentatio, quam non repellat.

Et vero quid paveat homo, quocum ha-

ncudt

cumi.

bitat exceptus hofpitio Deus? quid timeat

zgrotus, in quo fumptus refidet exerci-

s boni

tuum Dominus? an mortem ? verum, ut

ait S. Pa(chatius, ad boc. immovtalitatis ttobis

WUR

m te

prellitit alimoniam, ue mortem timevemus. am

damnationcm ? at quomodo. movietur . morte

tafond,

mbet

eterua, querit Ambrolius, cu vita cibus efl?

Itaque nec timor damnationis zeterns ani-

ntrt

p -

mum.Angelorum Pane munitum turbare

o:eít. - Nam Viaticum eft medium effica-

y gt

ciffimum. obrinende finalis perfeveran:ig

ponax

J

tum ob innumeras gratias huic Sacramento

y COr

us (4)

annexas: tum ob peculiare Chrifti promif-

fum inrerpofito etiam jurejurando firma-

r T

murifte

tum, & a Mattha«o facr:s litteris. -manda-

tum: 242meu, amen dico volis , qui manducat

cibu

«cint

bunc panem, vivet in etevnum. (bb) Exhinc

coeleftis hic cibus a Ss. Patribus vocatur fi-

Qbi uf

gnum predefltinationis, pignus future glo-

( e[HH

rig, pharmacum immortaliiatis. Et pro-

"T

fecto. Eucharifticum Numen /pem nobis bo-

! U,(W'

pam de futuvis prebet ; quippe. qui iobis bic fe

a of

ip[um tvadidit , multo magis id faciet. 1n futu-

ynimu

vo, Chryfoftomi verba funt hom. 6. inep.

(ot

cuidam

2. Cor. ubi praterea narrat, Deum

o

3

fancti-

100

(bb) Jeann. 6. . 39

458

: Trdc(y.umen?um AH

fan&titate celebri viro revelaffe,-fanctos an-

J

e

los ftatim poft fu(ceprum cordishofpitio

d

b

eum zgroü lecto circumftare, nec prius

hi

ab eo diícedere, donec animam:egerir.. "Ta-

li

lisenim .(fübjungit. ciratus Pater) proper

f

aff unptum f

an&te illud Srzcvamgntum.þz"nc (zlzdu—

€etur in celum. (cc) . .

x

Ex quo coliigitur; qugantoperre peccent

m

illi domeítici; quorum incuria moribundos

Mi

x hac vita fine Viatico migrare contingit;

i

quantoque in errore verfentur illi eegroti,

Tat

qui Euchatiftiee fumptionem incredulo ror-

tl

pore in dies offerendo,illa tandem vel om-

Tho

nino fruftrantur, veleo in flatu reficiuntur,

do

in quo ob animi intemperiem morbique vio-

Ni

lentiam cibum hunc caleftem a terreftri vix

H

ac ne vix quidem diícriminare. norunt.

üitt

Quod certe non minus indecens, quam no-

Tert

xium eft.

W

— Ul. Nam finge tibi poïemifïï,mum- Re-

mü

gem , qui propediem finali fententia fit de-

fng

cifurus famofíam litem, qua apatur de tuis

00

omnibus bonis, de fama, ipíaque viraj

lür

finge, inquam; illum preíía majeítate, vi-

Qu

li lacinia tectum pridie ad te amicitig ezgo

do

invifere, opem füam promittere, confilia,

It

quibus cauíam evincas, függerere; & me-

s

dia, quibu?*aäïor'es eludas, fuppeditare. In

a

Ooc

'

F

ïUm

(cc) L. 6. de Sacerd,

e

Piatieif-ma!kra* €^c.

259

E

Joc rerum articulo quid ageres?'quo gau-

olpite

idio; quareverentia; quo amore füpremum

: prits

hunc Judicem hofpitio exciperes? qua fol-

kt Ta'

lieitudine omnia mormenta tam pretiofée vi-

ppt

firationis in tuam rem impenderes?

tll

^ IEn fenfa, quibuscum Viaticum fufcipe-

re decet moribundum, ad quem tunc ul&-

pQCCCM

mo divertit triticeo füb orbelatitans Deus!

bundté

Mifero jam imminer tremenda judicii dies,

iing

idquejam apitür,' ut citetur ad tribunal, fe-

xatur fententia, tnagnumque falutisnego-

ol

ylotol-

tiufn pro tota eternitate finiatur. « Et en!

vd oft

qmoerentem & defolatuüm vifitat divinus Ju-

Qu

dex, modum mitigandi'judicii; placandi

! uevio-

Numinis, & leniende fententize ipfus edo-

[lri Vif

cet: füam amicitiam offert, gratiam pro-

mittit, mifericordiam fpondet, füaque ei

m no

meérita, fanguinem & vulnera, quibus de-

bita expungat, liberaliter donat.

Quam

um A

indigna erpo res foret, tantum hofpitem

f

el

frigide fu(cipere, tepide venerari, nonnifi

ld

ron

obiter alloqui; & obverfo eidem tergo fo-

)j

lum fine ullo devotionis fenfu relinquere!

j2 u

j V

T

quam: indecens rufticitas foret, eundem a

eo

domus Ingreffo plurium dierum fpatioarce-

confM

re, ejusque alloquium ramdiu differre, do-

nec debilitato rationisac fenfuum ufu

^

&

, quid

ydfe

ln

jam agas, ftupidus nefcias!

h *

Proin &grotus ad primum flatim pericu-

lum mortis ipíus tu fine mora magno cum

T

"u

9

260

-ddyumentum. XII.

n"

defiderio fpttium Pane. communiri repeti-

tis precibus inftanter pete. .. 2.Summo cum

f

fervore, & folito majori cum devortione,

"

quantum per morbum licuerit, coeleftem

Mi

hunc Hofpitem fufcipere ftude.. Cum enim

dtt

fit ulnima Communio vite, qua divinus Ju-

D)

dex ultima vice cordis hoípitio excipirur,

7

ipía rei equitas confüetos virtutum a&us

il

majori cum ardore elici poftulat, majorem-

que praeparationem pra mirti , ac ferventio-

i

ii

rem gratiarum actionem .fübjungi. Id fi

Q

feceris, felici experientia convinceris, quod

«n

fervens & matura facri Viatici fumptio ad

bonam mortem fit exceliens preeparatio, ac

lu

infigne edjumentum.

ld. quod etiam -de

matura extreing Unclionis füfceptione pa-

ld«

riter intelligendum eífe; ex mox dicendis

bir

patebit.

, *

(j

Qu

^ ARTICUL

Us IV.

I

I

De matura extreme Undlionis

«

! fufceptione.

!l&æ

f

li

I. Et

adverfavius moffer ( verba fünt Con-

cilii Tridentint) (dd) occafiones. pey

*

b

omnuein vitam quevat, €9 captet, ut devovave

m ta-

t

animas noflvas quoquo modo polfit : sullu

L2 74

&

(dd) Seff. 14. «, a.

E

107115,

.de Sacram. extrema Un-

Wiaticl matura t7c.

361

D

men tenpus ef? , quod vebementius zlli' omtes

QUA

fuce ver[utie nevvos intendat ad pevdeudos 1os

100

penitus , &5 a fiducia etiam , [i poffit, divinee

(lem

Mifevicordi deturbandos , quam cum impen-

enim

Et binc cle-

dere nolis exitum vite pev[picit.

asf

mentiffinus. Redemptov noflev , qui [ervis fuis

quovis -tempove voluit de [alutaribus vémediis

jfül

us

advev[us omnia omnium bo[flium tela effe. pvo-

Dtet

e&um , exiremee Unéctionis Sacramento

4

n

T

em.vitz tanquam firmiffimo prefidio

li i

munivit ;:dum illi virtutem tribuit tripli-

qui

cem innqbis effectum operandi.

»ü() ä

Primu;. eft (anitas corporis groto reíti-

gro t

m

tuenda, fiquidem id faluti auime expedierit.

ld enim a Deo per Jacobum Apoftolum no-

fie P&'

bis clare promittitur his verbis: Jwfirtmatur

*endis

quis in volis, inducat. Presbyteros Ecelefieses

orent (upev eum, ungentes eum oleo i nomine

Domini; e9 ovatio fidei [alvabit infrmum.(ee)

Idem .docet. Concilium "Tridentinum, di-

I

cens: .Jofirius [anitatem corpovis intevdum;

uli falutà anime expedievit , con[equituv, (ft)

ldem afleverant Ss. Patres, qui non raro

.*

egrotos eodem , quo facra Unctione deli-

à p

buti fuerant, momento fübito convaluiffe

TO

jun

teítantur; ut proin de hac veritate dubitare

»

a haud liceat.

nt

absque inüdelitatis not

Z5

Nec

» d

( U

- (e&) 74,&0&. jvapo (E) ld.

362

ZAdjumentun -XHUL.

)

; INec opponas.experientiam-,.qm frequen-

ter extremum inunétos emori - cernimus;

nüe

fanitas enim corporis non ompi/us eegrotis,

Dig.

nec [emper promifla eft. . Nam Spiritus fan-

p

étus grariam conferendze fanitatis non alli-

dUj

gavit foli Presbyterorum orationi, fed huic

li

ut copjuncte cum fide & fiducia .«proti :

fin

Et ovatio fidei falvalit iufivmum.... Cumergo

]

innumeri vel fine devotione;: vel.fenfibus

«on

deftiruti, veltante virturis ignariy aut fal-

non

tem de illa dubii hóc Sacramentum | fuíci-

leat

piant; quid mirum; quod obice pofito pro-

dib

mifífum effe&tum non confequantur? Acce-

fehr

dit; quod hic effe&tus-huic Sacramento füb

nen

hac tantum conditione, interprete Triden-

fa.

tino annexus (it;.fiquidem /z/uti anime ex-

COmi

jedierit ; quod cum non femper expediat,

tonft

mirum heud eft,..quod non femper confe-

x

pecm

rat fanitatem , quà

à

Y

gtotus in .-P?mid";"

,

anime abufürus preevidetur.

la

Cáterum licet forte f(acrum hoc Oleum

QT

fanitatem corpori non femper conferat, ta-

Erg«

men vim dolorum tacito lenimine multum

deq

minuit, teftante id Tridentino loco füpra

Vi

'citato, ubi ait: hae Un&tione zzfivmus fuble-

j

vatus, t9 snovbi incommoda 2 labores: levius

x

Q

fert.

Fundata eft hec Concilii doctrina in

ob

L

HT TY

mmf éeum

m

illis Scripruree velj-b-is : -(gg) 29* allev

—

om?-

hiog

t

(gg)-; wyaxcob. ; 9515 .,

e

- FAiatici matuva £sc.

363

Qu

JDominus; Ícilicet vel morbi dolores mi-

Ti

nuendo, velíaltem patientiz ac refipnatio-

groi

nis balí(amo eorundem vehementiam miti-

U5 fj

gando.. En primum vereque íalutiferum

n 4l

hujus. Unctionis effe&tum ,. quo corporis

d hux

languores fi non omnino pelluntur, faltem

finuuntur , . vel leniuntur!

Í

prori:

( erpo

II. Secundus, quem coleftis heec Unctio

nf

confert, effectus in eo confi(lir, quod, fi

au h

non omnem, faltem magnam partem de-

ff

leat poene temporalis criminibus noftris

9g

debitze, & non raro per accidens (ut cum

Eu2

fcholis loquar) etiam culpas mortales;dum

nio ib

nempe peccatori attrito quidem, confiteri

Tridat

tamen vel conteri non valenti, aut eas fe

T

commififle ignoranti gratiam fanCtificantem

ydiat,

confert, fecundum illud Jacobi l. c. cg fiim

confes

peccatis fuevit, vemittentuv ei.

Unde fequi-

N

tüur, non paucos damnari, qui falvarentur,

fi cum illa fua, quam moribundi eliciunt,

Oleum

artriione extremum .inungerentur. Vg

ergo illis, quorum incuria lethali ex morbo

uf

pulturt

decumbentes fine hoc S

.

acramento ex hac

vita decedunt!

Infuper non folum delet. venialia,: f&d

i ]uþl :

d7

etiam illa mortalia, quae ex ignorantia vel

oblivione aut clavibus nunquam fübjeci-

kinti!

mus, aut a quibus bona fide, falío tramen

jj

nos abíolutos credimus, eo quod ob defe-

J

"d

&um vel doloris in peenitente, vel inren-

tionis

564

] äc[mmmtum XII.

Tnt

tionis in abfolvente gratiae Sacramenti oc-

cultus obex pofitus fuerit.

Id docer Tri-

pno

Inor

dentinum feff. 14. de extrema Unctione c.5.

in heec verba differens: haec Un&lio delida,

Toor.

d

fique [int, adbuc expianda, ac. peccati veli-

quias abflevoit.

Proin fàcra hec UUnctio non

dit;

fcin

tantum peccati veliquias feu paenas, fed ipfa

etiam deli£la in fen(u explicato expiat, &

(diffe

n

abflevgit. Audiatur hac de re S. Carolus

Borromteus in (ua inftru&tione ficloquens:

Titc

pu(l

Effelus bujus Sacvamenti efl , quod peccati ve-

liquias. tollit tanquam. complemeutuim. Sacva-

Thot

at

meuti Pententie: que veliquie. peccata. e[fe

intelliguntur , five mortalia, ffve

venialia, que

1

Inrd|

poft -alia Sacramenta vemanent. — Potef]. euim

fievi, ut ignovatte eo, qui. commifit , vel non

fidas

valeute confitevi , peccatum'mortdïe vemaneat z

IU

im quo delendo ita boc Sacramento juvatur, ut

M

fievi poffet, eum pev boc Sacvamentum falvari,qui

hUY

Dl

alioquin fuiffet damnandus. Quid ad demo

L

ftrandam hujus Sacramenti virtutem, &

(ilà

h

accendendum in nobis illius fufcipiendi de-

fiderium efficacius dici ac in medium afferri

fii

iti]

poffit?

W.

HI. 7eriius

deniqüe , quem producit ef-

ll

tte

fe&us, colefte quoddam:robur, ac animi

vis eft, qua moribundus ad ultimam cum

^

elt

Tn0;

demone luctam erigitur, ac animatur.

Nam in illo rerum articulo, ubi homiai

fola

enuiter

ht

ægm;o, debili, femifopito, & fibit

tantutr

[E

Fiatici matuva. Qjc.

36;

C

rtantum þræfemi cum hofle. terribiliffimo

cet Tr

pro felici eternitate luctandiim eft: ubi d-

jonec)

inon cum integro rentationum exercitu in

? dilidi

moribündum irruens, eum modo ad pec-

ati r

candum animat, modo ad defperandum in-

KCHionot

citat; nunc dubiis;fidei, nunc fcrupulis con-

fedipl

Ícientiee perplexum reddit: ubi ratio, quee

ypitt

difficillimi conflictus aleam moderari debe-

. Curol

ret, tota languida, femiextincta omnis fe-

Joques:

ri& applicationis jam incapax eft, omnesque

vt ite

paffiones alteratis humoribus fümmo in

j tl

motu fünt; in hoc, inquam, critico rerum

Ed

articulo extrema hec Unclio angores miti-

at, fcrupulos diffipat; fiduciam excitat;

tidi

DQW a

inrellectum illuflrat,. animum roborat, in-

fidias detegit, ac hoftium vim heberat, &

u m

at

repellit.

Id nos docetSynodus T ridentina

at !

l.c. cujus hec funt verba: Sacra hec Un-

ïalvüïiaqæ

€io egroti animam alleviet, &9 coufirmat,

viapnam in eo diviue Mi[evicovdie fiduciam ex-

Q dem*

rem ]

citando. nfuper facit, u imfirmus. fubleva-

zus tentationibus demonis calcaneo. infidiantis

piatul d

En nobiliffimos effectus hu-

iumgffem

facilius vefiflat.

jus diviniffimi Sacramenti!

x

IV. Et tamen (quis non miretur!) Ex.

trema Undctionis vel nudum nomen multis

T

eft fulmen: vix de illa mentio irigeritur,

mox omnes panico terrore confternantur:

ginit

íola illias memoriía animos horrore com-

j jomit

pgro-

jgnitt

þrïef- Inde eít, quod ragus gudeat a

turmm

gt

366

)Idiumenfum Xm.

tum de illa fu(cipienda commonere;' hinc,

ne decumbens hoc nuntio contri(terur, il-

ina

lius adminiftratio in ultima vite, momenta

u

differtur, hoc eft, in illud tempus, ubi mo-

&io

ribundus fui jam impos nefcir, quid rerum

tery

circa feagatur. T'unc horroreft viderequam

DOf

Vi

frigide, quam luride, quam fine omni di-

fpofitione. illud Sacramentum. füfcipiatur,

EUH

quod ordina

ta mini-

i

ríe non nifi (emel in vi

3

4

*

"

flratur.

aét

" Non folum anime, fed etiam corpori

der

fümmie proficui funt faluberrimi hujus Sa-

qUXI

cramenti effectus; id fides docet. .Et Ca-

acli

tholicos reperire fit qui hoc Sacrámentum

0be

füfcipere horreant, vel differant? Coeleftis

(8, (

hec Unétio delet peccata, lénitdolores, im-

Vaf

fninuit reritationes; & hanc Chriflianus ad-

r

mittere timeat? Apge, quafo, quid eft, quod

I

in hoc Sacramento times, ' vel horres? an

lii

preces, qua tunc ab Ecclefia pro te egro-

«t

to ad Superos fundi folent? at precibus

T

illis a Deotibi petitur remiffio peccatorum,

dolorum lenimen, fanitas corporis, animae

hT

falus; & hoc te terreat ? an Sacramentum

&if

times? illud, inquam, Sacramentum, quod

LC

tollit peccata, dolores mitipat, corpus fa-

fig

nat; &animam alleviat; id tu timeas? an

pu

fenfuum Unétionem horres, quatibi coele-

pia

ftisgratia, jus ad coelum, & pignus eterna

VW

glorige confertur? hanc tu borreas?

r

emme.

Viatici matura czc.

367

t: liit

fr.Nemp'e cum hoc Sacramentuim non nifi

CEUI', i]'

in articulo mortis miniftrari foleat, de vi-

0 ment

tze periculo admoneri times: cum hanc Un-

I .

&ionem prodromutii mórtis augurium in-

dretyn

terpreteris, hinc eami horres. Verum an ig-

f& quitm

norantia periculi illud imminuet? an inanis

ymi di

vite fpes mortem vel'momentoretardabit?

[f

an ideo ferius morieris, fi inungi differas?

]s m

annoninfíania eft, timere morbi remeditim,

I

ne timere cogaris morbüm? no!le edoceri

TU

de periculo mortis, . tíé'admittere cop ais

auxilium vitze? Conttiflerur licet, timeat,

D N

Bu

ac lethi metu conturbetür egrotus, nilhoc

ármenturt

obeft, quo minus domeflici corpori fomen-

a

ta, & morbo medicinàm quantocyus adhi-

jtesj t

beant: tuncfolum eutn affligere crudeli cha-

n

ritáte verentur, quando de anima apitur.

t quo

Enimvero fi hoc Sacramentum non niíi po-

v? 1

litica qua&dam ceremionia foreta m

agiítra-

tu fzeculeri inftituta,

te p

an majori cum 7igcu-

à

)redbus

ria nepligi poffet?'

Nempe cum damonem .minime láteat,

cartm

', tnime

hoc Sacramentum füppeditare arma poten-

tiffima ad illum eo tempore vincendum, ubi

nentufm

n

tanti illius intereft, ne vincatur: hinc om-

nem movet lapidem, ut vel omnino neoli-

,rpus t

p

gatur, velfaltem íine debito fru&tu (üfzi-

piatur. Idícimus, fraudes patent, pedicae

hi

videntur, nec tamen caventur; etiam apiis

,æternæ

non raro animabus fufceptio in illud tem-

NI

pus

LÀ

368

deum&ntüm XII.

du

us'differtur, ubi non amplius erit tghaþut

illud debita cum devotione & fructu fufci-

ol

Veni

piendi, |Mori fine ultimis Sacramentis ma-

num infortunium. reputatur; at vero illa

torp«

Iu

in eo ílatu füfcepiffe, an magno nobis fola-

LOU

tio erit?. Ergone perpetuo demoni ludibrio

erimus ?. ergone folum Sacramenta ejusge-

pO

tico

neris remedia funt,. que jure timentur, fe-

cure differuntur . & femperfatis cito. - pro«

Qere

Sr

curantur ? 'Tandem aliquando errorem de-

doéti fapere dií(camus, & quamprimumle-

ribu

tem

thali ex morbo periculo(e decumbimus, ul-

tro nos ipfíi ultimis morientium Sacramen-

a

tis rnuniri mature & in(ítanter peramus; ut

etiam nos illam effedtum confequamur, ad

quem in moribundis producendum a Chri-

fto hoc Sacramentum fuit inftitutum.

I

O vere immanem humani cordis vecor-

diam! 'Tu o Jefü! tot mihi tamque poten-

W

tia falutis media fuppeditas; & his impru-

densuti pigror. "Tu totus conflagrasamo-

ris ignibus. erga tne, ac in panis fpeciem

iei caufa redactus, snimam meamnon alio

quam teipío fatiare cupis; &tamenlanguet

cor meum, ac ingrato torpore friget. . |Ne

t

in (upremo certamine fuccumbarn, teipfüm

E

mihi in Viaticum offers ad iter eeterpitatis,

du

ad illamque luctam facro me Oleo inungi

cupis; & tamen utroque hoc prafidio me

mfp

mno

munire i'mprovidu]s negligo. At da

an.

L

e

$3594

369

tehpi

lanpguorem, dete&orfocordiammeam; Tu

t faic

o Domine! accende in me igném, quem

Qs t

veniíli mittere in terram; ut excuffo omni

'ro il

torpore, epulo coelefli reficiendus, totüs

sl

rui amore & defiderio exaftuem, ac meas

dudiro

omnes delicias in fola deinceps Euchariftia

repofitashabeam: ne permitras me fine Via-

Leyspee

tico & extrema Unctione ex hac vita exce-

'H[Uf) ('

p pv

dere; fed benignus concede, ur utrumque

yemde

Sacramentum mo£ure ac fevventer a me mo-

mum i

ribundo füfceptum m.hi fit & bonz mortis

us u

remedium, & melioris vitze augurium.

ctamen

mus; w

ss Qexoxdpo s r oeDep ao ao

Ti à

ADJUMENTUM XllI.

: Chri

|

Previa imceffigatio & emendatio

!

'VCGOF'

€0TUN), quee 0s tu avticulo qmor-

: QORH'

j '[mpflï

Ltis preecipue auxios. reddere

;rasamO

loleut.

(peciem

EL

uando ultimo vitz termino appropin-

(2

i

quabimus animam jam jam acturi, tunc

»et

nobis eveniet illud ipfüum, quod Propherae

!

)

gipfum

Ezechieli accidiffe facr.e Papinse memorant,

r

dum ad templum accedere, & per foramen

in illüd infpicere juffus fuerat. Acceffit,

g

(jo m

infpexit; vidit; €9 ecce/ ommis fimilitudo

du

vepiilium eg animalium, alominatio , & uni-

li

a

veY-

e

E

379

Adumentum. XIII.

teol

ver[a idola depita evant in paviete in circuitu

er totum. (a) Confcientia noftra eft tem-

l: i

lum Dei vivi, (b) quod (ub mortem reclu-

Prac

fis valvis panderur. TTunc in eoattoniti vi-

Xime

debimus aJominationes peffanas. (c) Ad ter-

obhgf

vificam illam mortualis candelae lucem cer-

pri

nemus ingentem cumulum peccatorum tum

füent

propriorum tum alienorum cogitatione,ver-

omif

bo & opere patraterum, de quibus nunquam

pine

doluimus. Deprehendemusimmanem nu-

plan:

merumomiífionum, etiam in punctis effen-

p'ius

tialibus noftri ftatus, officii & muneris, de

dete

quibus nunquam cogitavimus. Intuebimur

[)bfxl

longiffimum catalogum gratiarum , tempo-

&dju

ris ac talentorum , quibus temerario defpi-

catu abufifuümus. Verbo: videbimus aPo-

sinationem defolationis flautem in loco fantio;

N

(d) qualis locus utique confcientia noftra

tanquam templum Spiritus fanéti effe de-

1

buiffet.

h

|

of

'Tunc ratio noftra, que modo per vitee

curriculum pravis animi motionibus ini-

g!exir

uam ferviturem fervit; tunc, inquam, il-

el'sqm

la legitimo dominatui reftitura ultrici judi-

temp(

hllüls«

cio fine palpo improbabit, accufabit & dam-

nabit ur illicita, quze modo cceco glaucoma-

1.

te

b p

Conj

tiim

Q Eiei'h. 8 v.1O, (b) 2. . 6. -v 1:5:

(c) Exech, 8. v. 9.

li f

(d) Mqtth; 24*

V. 15..—

L]

371

: szgvia emenzfatz'o eorum egc.

tint

te obnubilata, & ab amore preprio fafcina-

( tan

ta: ut licita probar, defendit, & abfolvit.

1.

Precipue autem fequenria nos tunc vel ma-

il

xime anxios hab.bunt; nemipe 1. neplectus

Àdtet

obligationum noftri ftatus: 2. conterp!us

n d

gratiarum: 3. jacturatemporis: 4. abu us

u turmi

talentorum : 5. mala commifía: 6. bona

Qd

omiffa. Que proinde modo przvia inda-

m

gine & provida follicitudine it; erunt com-

inerm i«

plananda, ut in arriculo m ortis nihil am-

liselft-

plius fit; quod nos iaauietos & apxi^s red-

ners de

dere potlit.

Id quod feciffe procul dubio

Obtinendze bonz ac

vebimt

placide morti ingenti

, temp?

'

adjumento erit.

j deb

mus t

ARTICULUSI

; f

- ANeglectus. oHligationum noftri flatus,

; nollrd

omini: moribundo timorem incütient

df de

H

obligationes fui ftatus, conditionis &

officii, quas per vitae decurfüum explere ne-

et vit

jb D

glexi. Hos ergo anpores ut pravenias,

eisque fontem, unde illi fzaturire folenr, in

um *

ji j

tempore obrhures, examina te, quomodo

hucusque impleveris ob'igationes g. nerales

[& dufte

I. Chriftiani, 2. Relipiofi,. 3. Sacerdoiis,

Iguwma'

4. proprias denique & peculiares tui fia:us,

condit;ionis & officii.

A

rimo ergo ini-

tium ducendo, vide, quomodo fatisfe.e-

".

ris officio

ia

Aa2

Cllïi-,-

372

Vddyumentum .XIII'.

Chrifiiani

j

ii

In [evvandis preceptis vam Decalogi, quam

Ecclefi&. In horum trensgreffores fulmi-

POf |

qui

nabiturilla divini Judicis fententia: JDi/cedite

Cat!

a me maledicli in iguem etertum ; (e) [cviptum

«

efl enim: Malediélus omnis , quinon pevmanfe-

citi

yit inomnibus, que [cvipta- [unt inlibro legis,

Tàff

u faciat ea. (£) Er merito; nam quis expli-

care poterit ( verba funt Auguttini L. 14. de

IQF

civit. Dei) quavta malitia fit, n obedtre in

üi

ve facili tantee Majeflatis impevio, tanto tevven-

P

Z5 fupplicio? — lgiur difpice; an & quibus

t1e

potiffimum gravioribus noxis animum con-

n

taminare foleas: qua cautela vites non fo'um

tib

occafiones proximas, fed pericula etiam re-

r

mota peccandi lethaliter. Ocyus malo re-

medium pone, nihil hic neglioe; omnia ca-

Tirr]

(hi

ve, velumbram fuge.

Ulterius inveftiga;

an obligationem Chriftiani expleveris.

dl" 1

kg»

Jn vitaudis peccatis. etiam venialibus, pree-

)

cipue pleno cum fenfu admiffis. Peccata

finj

venialia (ut alibi didum ? funt ligna, qui-

d

bus purgatorii flammar nutriuntur; & im-

ma

meníüm augentur; quo plus peccas, eo

amplius cruciaberis.

Ve ergo illis, qui

dia

tl

bibunt velut aquam. iniquitatem, (g) & venia-

lia fine fcrupulo & numero paífim temera-

(m

r

ln

(e) Matth.25. v, 41,. (f) Gal, 3. v. 10,

(g) Job. 15. 9. 16,

Previaemendatioeovum 'esr*c'.

373

rii accumulant... Hi enim in peccando adeo

l quui

fulni

potentes poteuter tormenta patientur. (h) . lta-

Jl

que iterato inquire, quibus precipue pec-

catis venialibus magis obnoxius vivas; &

arptus

uj*

eorum caufam f(crutere, urt fu-cifa r.diceeo

citius aref ant malorum fructuum feraces

r lgl

rami. . Demum inda

T

te probaveris

gaþ, num Chriílianum

a

In exevcendis bonis opevibus. "'alibus fru-

j t

pfent

&ibus vacuis arboribus jam proximum !m-

minet excidium ; nom omzis avbov non fa-

.quious

um cot

ciens fru&um bonum excidetur, €?. im ignem

smittetur. ()) — Coe'um verale eít folis ope-

mnfoïum

ribus bonis: his qui caret, illud ne fperet;

enamiv

pr&cipue fi careat operibus mifericordie:

milot

nam cor durum male babehit i noviffimo. (k)

smmü (

Quippe divinus Tudex in extremo Tudicii

!yelfigä;

die non aliam damnationis reproborum al-

18

legabit caufam, quam negle&tum miferi-

lls þfæ'

cordie operum; efuvivi enim, dicet, t9

pecca(a

zonm dediflis mibi manducave ; fitrvi, &g. uon

;03) qül'

dediflis mibi potum. ()) | Nec alia ele&torum

n

Pnerita predicabit, quem fola mifericor-

u5 9)

diz opera, dicendo: Efuvivi, e9 dediflis

lf qul

mili manducave:: fitivi, eg dediflis mibi bibeve.

&vema-

(m) Prein examina, quomodo te habeas

m*

in fublevandis pauperibus; & egro

tis: 1n

ril

3 3

(olan-

m

(h) Sap. 6. v. 7. (1) Luc 3. v.9. (k)

I' V. IO?

. Ecl. 3.

y.2"

-[-

(D Matth. 25. v. 42.

(m) Jbid. v. 31.

374

Zdyumentum. XIIH.

I'olahdis captivis, & affli&is: in inftruen-

l

dis rudibus, & corrigendis domefticorum

]

bris

Diatlo

erratis |. Quodfi infüper facro cuidam Or-

din:mancip.tus fis, explora, quomodo hu-

mur

Ren

eusque impleveris partes

dm

Religiofi

m

JIo fervandis votii; vae enim voventi, &

t 1

non reddenti.

Jadicium duriffmum porta-

dem

bit, quicunque efl ille; (n) — Bonum evat ei, fi

qu

zatus zon fuifFt bomo ille. (o) . Nam . vota

que

tali vorifrago Juda nil aliud funt, quam mola

Que

afinaria e collo:ejus füfpenía, qua illum

lege

faciilego füo pondere eo profundius in or-

€on

€i barathr..m demerget. lgitur vide, quo-

tibt

modo te habeas circa vota, pracipue pau-

!

pertatis; conftat enim ex var is, iisque tra-

Vite

gicis exemplis, non paucosReligiofos, qui

d

p^uperratis minus ftudiofi vixerant, demum

Is )

füb mo:rrem ram horrendis turbatee con-.

()pe

fci-nrie ftimulis ac remorfibus exegitaros

NU

fuiff-, ut a de(pcr»tione quam proxime

di

abfueri t..— Quid terribilius, quam fi Reli-

&

giofu« iisdem omnino fcalis, quibus in coee

fly

lum afcendere debuiffet, in infernum de-

q

TiQ

Ícendat? ,Poft hec expende, an genuinum

te Rcligionis filium demonftraris

Qu

9/

pel

IT

od RA U.

(

»Cant. (o) Matth.

26. v. ;4.

;Prævia emenzatto eovum &5c.

375

feren.

]n obfevvandis Regulis.. Unus ex illis li-

Jcorum

bris, ex quibus in ultimo Judicio ex vatici-

m -

natione Joannis Apoc. 20. v. 12. judicabi-

do li

mur, afferente Bernardo etiam erit libellus

Regularum, quem tunc producens daemon

clamabit: Ze tue Regule, e9 bi tui moves.

V nobis, fi fübdu&to calculo tot invenian-

w V

tur regularum transpreffiones, quot earun-

Inquire itaque;

j þarm-

dem apices numerantur.

nid)

quasnam precipue regulas pre aliis fre-

j votd

quentius, ac liberius transgredi foleas, eas-

mmola

que in charta notabis; deinceps feepius re-

; um

lependas, & accuratius fervandas. Tandem

y o

conícientiam confule, an non defueris pat-

s qu-

tibus boni R«ligiofi

e pa

- du pevfe&le pevageudis opevibus quotidiatis.

je (f

Vere magna ftultitia eft seternis lacrimis

J$ qUi

digna, ob defectum purze ac ab omni amo-

re proprio defcecate intentionis illis ipfis

eruft

? r

operibus, quibus facili impendio coeleftem

coronam augere poffes, irreparabili difpen-

vlatos

rorime

dio non nifi piaculares peenas accumulare;

& per tot exantlatas in vita miferias, exhau-

( J

jn d

ftosque labores ac füdores loco. majoris in

ccelo glorie non n'fi fupplicia in purgato-

T

rio mercari. Adeoque accurate diícute,

jinum

qua intentionis puritate, qua methodo ac

[

perfe&ione quotidiana opera peragere fo-

leas? Unam actionem poft alteram affume

d

a folitis defe&ibus expurgandam ; & ad

lib

Aa 4

pe:-

LÀ

376'4

2 ddyuitentum XIPHL

perfectionis l-ges efformandam. Preetérea

o

fi Sacerdotii dignitate praeditus es, folerter

d

tecum reputa, quomodo impleveris munus

Swcerdotis.

p

inté

Ia vecitandis. boris./ canonicis. Sacerdös;

fiti

dum penfüm Ecclefiafticum perfolvit;: tam

Hu

pro Ecclefia militznte quam purgante gra-

fend

viffima legatione fungitur ad Deum, & me-

Q

dius ftat inter Deum & naturam humanam,

p

Nemefin iratam reconcilians. Va igitur

A

illis, qui cum Numinis iram placare debe-

Tur

rent, eam maois irritant, dum attentius

[ent

ludunt, quam orant. Immurtabili Dei ef-

dis

fato eft maledi&lus , . qui. facit. opus. Domimi

Vlg

fraudulentev , vel, ut alii legunt; sgligenter.

pen

(p) Cum ergo horz canonice vere & pro-

Ceri

p'ie fint opus Dei, utpote pfálmi a Spiritu

li

$. dictati, meriro maledictus erit, qui ma-

of

Jori cum attentione legit novellzs, quam

exxg

horas canonicas. .. Quid enim efl voce p[allere,

"

Ms

snente auteim domum $9 fovum civcumive, af

Si

bomines falleve . 69 Deum ivrideye ? ait Conci-

TX

lium Trevirenfe fecündum. - Quali. vero

gu

Deus nofter aut cecus effet, qui hec. non

Tf

videret: aut fürdus, qui nos nonaudiret: aut

v

ligaeum idolum, qui iftas irreverentias non

fii

fentiret. At fentient hi (uo tempore poenas.

pe

Hss ergo ut effugias, animo recole,num

a

oras canonicas recites.loco decenti: tem-

pore

——(p) 36ï€i72.4.8. v. IQ.

ï

r

r]

Prævia emeba'atio eorum tgec. 377

if

pore congruo: fiu modefto : voce diftin-

folette

Xla: mente attenta: juxta Rubricas fervato

tnond

prafícripto ordine. Ítem num vitesomnes

inrerruptiones, omiffiones, omnesque di

vetdo

flractiones | voluntarias.

Nam . Thomaás

Vit, t

Hurtrado enumerat 50. Au&tores, qui con-

e grt

tendunt, eum non fatisfacere praecepto, qui

me

cum diftractione voluntaria orat.

Et licet

Ymát4nt

pro-fententia oppofita Diana plores quam

? igiwr

T

24 Auctores citet, tamen hec ipfa Docto-

e dee

rum & opinionum diverfitas, ac. prioris

Jtentios

fententiee vera probabilitas nos in excutien-

ag

dis & cavendis evagationibus voluntariis

[j

vigilanriores reddere deber.

Infüper ex-

lJ

gþgzzmr.

cerdortis

pende, qua accuratione fungaris officio Sa-

&pro-

- J celebranda Miffa. Si de quolibet verbo

Spinità

m m

otiofo íeveriffima ratio exigetur, qualis

exigetur de tor füb Miffa diítractionibus,

? quam

J Wäïfy

verbis preecipitatis, aCtionibus immodeftis?

i I?flï

CUM s m

Si fanguis Abelis Deum tantopere ad fu-

j Cone

mendam vindictam incitavir, qu.d faciet fan-

gf] vero

—

guis Chrifli , facrilego litantis tepore teme-

[ not

ratus & profanatus? Pro aliis, etiam pra-

jret; dU

viffimis fceleribus ipfum Sacrificium eft ho-

ftia; fed pro commiffis in Sacra operando

jos 001

peccatis jam zon veliuquituv boflia. (q) — 1d-

«irco, nempe ob errata a filiis in facrifican-

j

j; [ufe

Aa $

....do

^

,por:

À

ï."(q) 'vHebr. 10. v. 26.

378

Aa[jumenämi XIIL

bri

do admiífa, juravit Dominus domui Heli,

quod zon expietur iniquitas domus ejus vi&imis

do

g. [aciificiis im &tevnum. (Yr) Sacramentum

Euchar:ftie, quod aliis eft thronus gratiee,

(

& menía vit:e, malo facerdoti eft tribunal

dlle

jufitie /| & menía calicis furoris Domini;

fice

ubi mortem & judicium fibi manduca:, &

enitr

nefi

bibit. (s) . Quid terribilius, qu:m illa ipfa

actione ultricem Dei Juftitiam magis irri-

,

Ly

tare, qua illam placare deberemus, & loco

T |

gratiarum : [auvizave fibi iram (t) ex illo

Chi

ipfo Myfterio, in quo Deus, tefte Triden-

m 1

uüna Synodo, omnes thefauros fui amoris

feff

i

profudit?

Qu

fer

Adeoque disquire r. qua mentis atten-

tione, & cordis fervore, qua vultus mode-

ettrai

ítia, fenfüumque cuftodia, qua vocis gra-

im.

vitate; motuumque decentia fanctaSanécto-

Qtte

rum pertractes? 2; Quomodo re habeas in

Md

[

obfervandis Rubricis, in acceffu, receffu,

al

ll

& Canone; precipue vero in Oblatione;

Confecratione & Sumprione.

Errata cor-

[^17)

rige; finita poft Miffam gratiarum actione,

juli

peculiare examen (upra comm ffos in ea er-

Qu

rores inftitue; dein poftridie ante Sacrifi-

fig.

cium propofirum eosdem emendandi reno-

E.

is Ru-

if

va. Certum Lquoque diem relepend

bricis

(r) *!.Reg;g.v.14.

(

(5) 1. Cor. ;1.w v, 29.

(t) Ria:n. 2. v. 6.

e

Em

Previa emendatio eorum t2c.

378

bricis de&gna. — Denique fcrurare, quomo-

L]

TT

o fatisfacias oblipgationi Sacerdotis

entum

In admiriflraudis. Sacramentis , precipue [a-

Y4tí

eva. Exoinologefr.

Femibi, [i zon evatgeli-

tibund

zavero/ ingemuit Apoftolus. (u) Etiam

ormiai

facer Judex habet, quod ingemiícat; vee

1,4

enim tibi o Copnfeffirie! nifi officio tuo be-

ne fungaris.

Nam erit anüma tua pro a.ima

lia

ip itf

equ$ , illios fcilicet peenitentis, qui tua incu-

&l

ría perüit: (x) & /anguigem ejus... Nempe

er 1lb

Chrifti; cujus pretium in hac vel illa ani-

rda

ma tua culpa interiit, divinus Judex, o Con-

at

feffarie; de tua smanu vequivet. (y) . Et vero

quid miferabilius, quam temeripfum in in-

Wil2

fernum pracipitem dare, dum alios inde

modte

extrahere cupis: temet peccatis polluere;

du

dum alios iis mundare fatagis: inde forde-

j

Ícere, unde alii mundantur: ibi perire, ubi

yes 1

alii falvantur: inde fugere mortem, unde

v«ca

alii vitam?

i.

! non egim lbominuis

latiott

Proin vide, quid facias:

exerces,jud.cium , [ed Domini; €? quodcunque

j a

;&fone,

judicaveris , in te vedundabit. (z) Vide, in-

quam , an non etiam tu illorum ex numero

yu d

ycrile

fis, quibus Deus foam focordiamillisEzech.

34. V. 2. verbis exprobrat, dicens:

utod

j

&gvo-

j

iufivinum . /uzt , "n confolidaffis, €g quod

ftum,

ld

—

9 0

(u) 1. Cor.9. 9. 16.. (x)- 3. Reg. 20. v. 4'2.;.

— Qy) Exech.3,v.18.. (z) a«Paralip.14-v.6.

e

du

380

Zddumentum . 5('11].*

rio

£um , 1on fanaflis: quod cotyfmäum, 20n alli-

Dl

gaflis, &g. quod. abjeCum el , non veduxi[lisy

€g9 quod perievat, non quafüflit 5 fed cum . au-

nite

fieritate tinperabatis. eis

* €

Ervaverunt, $g

CO

dijperfi f[unt gveges met, & mon evat, qui ve-

tl

quiveret.

Propterea. Pafloves audite verbum

feren

JDomini/. vivo ego, d:cit Dominus Deus; quia

max]

pro eo, quod fa&li [ut. greges mei ia vapiiam,

füs

€2' over mee in devorationem; pvopteres, Pa-

refti

Jloves , - bac dicit Dominus Deus: ecce ego. ipfe

Ti

füper Paflves vequiram gvegem meum de manu

[cier

eorum. (aa).'AKeddeut amimum

*

pro qnz'ina.

catu:

Exod. 21. v. 23.

&i

Itaque examina, quomodo fungaris of-

lepe

ficio 1. Judicis in procuranda Sa.ramenti

Ihor;

quoad (peciem & numerum fàaltem formali

(s

integritate; in difponendo poenitente ad de-

4l

biium dolorem & propofitum ; in. injun-

Wtb

genda eidemr paenitentia peccatis propor-

f

tionata; in differerda & neganda, ubiopus

Vs

fuerit, abfolutione; in ejus formula debita

ex|

cum reverentia

,& mentis attentione ,Pm,'

nuntianda.

.

ræfcrib'e-näis- contra rela-

aQ

02. Mediciin p

f

pfus med/is, & injungendis medicinslibus

mit

poenitentiis : in formandis interrogationi-

far

bus diícretis, ne fcandalo fis, & occafio

ime

ruinz vel tibi vel peenitenti: in vitanda cu-

rio-

ine[

; ; gaa) -Ez,äch. 24. 7.2.8. O j&q.

e

E

?rævia eätendatio £orum £jc. — 38

riofitate & impatientia, nimio rigor&. vei

ml

noxia lenirate, metu & refoectu humano..

du

3. Dotlovis in folvendis propofitis a pce-

(UIL (

u d

nitente dubiis: in füppeditandis confiliis

congruis: in inflruendo & monendo po-

NU

nitente,

1777

An non nimis preceps fueris in

ferendo judicio &. dandis refolutionibus;

y; (

maxime quando occurrerünt implicati ca-

fifi

fus de impedimentis matrimonii, (imonia,

T^ Pd'

reftitutione? Pracipue vero num necefla-

T il

riam tibi pro excipiendis confeffionibus

o at

fcientiam, prafertim circa jurisdictionem,

j dl

ca(us refervatos, cenfuüras, reílitutionem,

& impedimenta matrimonii comparare fa-

yurit

tegeris? Hunc in finem ftudio T'heologize

Wil

moralis determinarum tempus, (i non in

formal

ndde

dies, faltem in fingulas hebdomades affigna.

4. Qua cautela, prudentia, morum,

| i

verborum, vocisque gravitate excipias con-

prop

feffiones, precipue faminarum: an er

vbiopd

ilas te feverum

exhibeas ?

Pocius 2 quam/ familia;' em

j d

yx pro

j. An accedendo ad

| facrum: tribunal per

a&um contritionis tibi procurare ftudeas

« r

ftatum gratie, fiforre illo excidiffes; pra-

iniibis

mitcasque actualem intentionem tuo officio

gatot*

farisfaciendi, & poenitenres. abíolvendi ad

occtio

mentem Chrifti & Ecclefiz ?

6. An non fub frivolo obrentu infcitiz,

1io-

ineptirudinis, negotiorum, Ítudiorum, va-

letu-

—

382

Adyumentum Xi]]. ;

n

letudinis, aut ex vano metu propriam con-

fcientiam laedendi, turbandi, &c. confiten-

jj

ribus pronas aures prabere fübrerfugias?

Tour

Sun

Parochus peccat conrra juítitiam, qui ex-

hibendo fe morofuüm & difficilem Parochia-

refr

Don

nos fuos abíterreta frequentandis confetfio-

nibus; Confeffarii vero Regulares, qui fa-

P

crum tribunal vel accedere renuunt, vel

etia

rarifrequentant, peccant contra charitatem;

obediett'am, obligationem (ui flatus; &

etia

fed

mentem Fundatorum; ac privant Deum

oloria; Chriftum gaudio, coedlum Beatis;

Conf

Kcclefiam juftis, fe vero ingentibus meri-

fuen

tis.

ln

Licet enim juxta S. Gregorium vegi-

men animavumfit av$ avtium, & minifterium

pul

typi

angelicis etiam humeris formidandum: ta-

men per hoc Chrifto cooperari in falutem

fatrj

itfim

animarum., ut advertit S. Dionyfius, ef

Qu

opus-diviniffinum; & tefte S. Bernatdo, bq-

IT

mini mevitorium cque ac gloriofum.

7. Examina, quam cautus fis & relioio-

Qu

fus in fervando confeflionis fipillo? Illius

lo

Iu

infractio triplicis preecepti transpreffio eft,

naruralisfcilicet, divini & Eccletiaftici;nec

Dlo

Ms

non triplicis virrutis violario eft; in primis

Suflitie ob injuriam fame proximi impa-

Qut

&t

étam: dein Z?digionis ob irreverentiam Sa-

cramento illatam: denique Charitezis ob

Dier

fcand lum fidelibus d::um, quinulla readeo

Qn

à

fcandalizantur, atque fi confefliones revela-

Iri

X Previa emendatio eorum £gc.

383

ri audiant.

qm Cor.

Quemadmodum igitur Num.

yonttat

19. Vas, quod non habebat operculum, im-

fügis!

mundum cenfebatur, & ineprum ad ufum

quie-

San&uarii , ira Sacerdos, qui lingu;m füuam

TT

refroenare nefcit, officio Confeffarii a

non eít.

P[US

yfelli.

ux, W

Porro morrale peccatum eft manifeflare

etiam levem poenitentis noxam: filendze

ariti

htis, d

etiam funt ille peenirentis conditiones, de-

fectus naturales, aligque circumftantize ex

t Denn

] B€8ïi$1

confeíTione cognita, quarur revelatio con-

j nel

fitentis opinionem apud alios etiam leviter

imminueret: utfi diceretur, quod fit fcru-

inm uf

pllerim

pulofus; patiatur tentationes, labores zelo-

typia, occulto morbo aur difficultate in ufu

um fe

(ilcem

matrimonii; vel quod fit illeoitimus, - ex

iu$; !

infami familia ortüs, ere alieno gravatus;

quod habeat grandes afflictiones, aut aliquid

100

fimile.

Propter eandem caufain abítinen-

dum pariter eft a quibusdam generalibus

i

) llis

loquendi formulis, v. g. in rali loco audivi

multa facrilegia, adulteria; velin tali tem-

remo CH,

plo, in raliloco audiri tot confeffiones ge-

f

nerales, que neceflario erant. repetenda ;

l Ptimls

aut primus panitens, quem audivi, erat fur,

j m*

autadulter; fimilia enim dicta facile occafio-

jm

nem prabent maximorumincommodorum

fl d

i

cum graviffima hujus Sacramenti injuria,

Ex quo facile colligitur, quanti referat, ut

mer

ii

v Con'

e

)

384

"Adyumentum .X iI [^

Confeffarius ponet cuffodiam ori fao, (bb)

l

& oflium civcumflantie labiis füis; (cc) cum

Que

hac in re incautior linguee lapíus facile le-

ju.txt«

thalis effe queat.

[I5 «

Detectos itaque defe&us ut eo certius &

Ten

citius emendes, fequentia duo media adhi-

(n.

be.

1. Poft auditas confeffiones ftatim, in-

jula

ftituto brevi examine,. re reflecte, analiqua

tils .

in retuo officio defueris. 2. Quando denuo

ii

ad facrum tribunalte confers, firmiter pro-

qm&

pone a commiffis nuper defectibus cavere.

fegu

Id fi feceris, auditee confeffiones inarticulo

þerc«

mortis non offendiculo, fed folatio erunt.

E

Denique diícutienda etiam veniunt

Omi

Cler

Obligationes proprie ac peculiaves -

cujuslibet flatui.

llerQ

Cui placidus & quietus ex

hac vita dic.

Dd

ceffus in votis eft, is modo peculiares, ac

&nenr

proprias fui ftatus, conditionis & officii ob-

WW

ligationes &qua rigidaque trutina expendat;

f

precipue verofcrutetur, 1. num earum de-

i at

bitam fibi notitiam compararit, ne verferug

Yih

in ignorantia crafía? 2.an omnes partesef-

E.cm

fentiales füi officii expleverit? 5, an nil omi-

tm

ferit liberum quidem, nullisque leg:bus prae-

Ti

ceptüm; quod tamen facere oratitudo erga

[l

eum, charitas erpga proximum, perfectio

Chriftiana, & inftinctus divini fuaferunr.

N um;

EMEREAEILTY

—(*bb) Ff 38. v.2. (cb) Pf. 1'40. V. $.

Q

e

um

- i

,

Prezvia emmendatio eoritm Cg'c.

385

10, (1)

Nuné quilibet propriam judicem , eum-

cc) qum

que maxime in hac materia rigidum agatj

aclle b

ut tempeftivo hoc examine rerr bilésin morz

tis articalo angores, divinique judicii rigo-

ertius d

rem evitet; fecundum illud Pauli: (dd)

dia adh

Quodfi nosmet ipfos dijudicaremus, ion utique

m

judicaremur. . Nunc, antequam ingroat fle-

ndigi

rilis illa & tenebricofa nox, 4uaudo gemo po-.

lo deni

ef] opevari , (ee) nunc, inquam, mature

Tiet o

quisque ac ferio perpendat, &«x femetipfo

; aavert

fequzntia duo. puncta fiepius & meditate

atio

percontetur: 1. quid inarticulo moris, quid

tl etuti

in judicio circa hactenus dicta epiffe, quid

It

omlfiffe OP['abOl? ATR UE atf*endc, QUid COU-

772

Ícientia refpondeat. 3. quomodo me in po-

fterum habebo; qug deinceps, quibusque

vt d-

mediis, pracipue circa modo examirara

ates, V

emendabo? Propofira fcripto annotaffe, &

fficid

in nfumdeduxiffe, ingentem morienti con-

fo'ationem afferet.

Nihil enim du!cius, ai£

;xpendzf;

egnm t

eneca, bene geftorum memoria; nihilfua-

vius interno confcientie reffimonio, quo

enntt

| Yfo$ei"

fecuri füb mortem reddimur, nos per vis

tam omnes faltem effenriales noftri officii &

mnil omi-

bospr

ftatus obligationes accurate femper; & ad

udo df

äimïïim eXplevi'(T?;

Rf d

afentn

AR:

NUHC

Ms

s

) s. Corc i. a. (e6) Sfan- 9. 1

44

E

A

336

Adyuuentun XIIL

CARTICULUS L:

Ti

nac

Contemptus gratiarum.

uf

oribundo timorem quoque incutiet

M

confideratio fequentis veritatis: de-

t

buiffes fieri fanctus: potuiffes fieri fanctus:

Mi

& tamen vixes Chriftianus mediocriter bo-

d

Ti

nus.

Potuiffes fievi fanttus

f?

U5,

Ob tot tantasque gratiaf, easque prorfus

dem

fingulares per decuríum vite a Deo acce-

pras: ob tot media, Ícilicet exercitia, ani-

dem

mi colle&tiones, examina, medirationes;

Qio

communiones , confeffiones, lectiones fpi-

in [

rituales, conciones, &his fimilia: ob rot

GRU

occafioges exercendi a&ctus heroicos, & varias

Vitg

infignes alias virtutes; quarum gratiarum,

at

li

mediorum, & occafionum fi vel tertiam

Ut

partem quivis alius habuiffet; ad magnam

l,c

eluctatus fuiffet.

fan&tirarem

Qu

Debuiffes fievi fouctus

Ts

"Ob voluntatem Dei omues ad fan&titatem

Dion

proprio cujusliber gradui & ftatui confor-

tüj

mem exhortantis : $az&i efflote, quiaeg

o fan-

n

difi-

&ys fum. (££) ^ Ipomni conver[atiene Jan

tü.(mg) Huc efl enim volunmtas Del, [auchifi-

ede-

illo

catio gcvjlra, ghwh) | Nam ideo creavit, r

mit,

VTaf

(££) Eev. 119 44.

(gg) I.."Peï'tr. I. 9. 1j-

- (hb) 1. T4eff. 4. V. 3.

(

e

(

m

Pvevia emendatio. eoyum egc.

387

mit'v'&elegz't not Deus, ut effemus fanfhitg im-

maculati n con[pettu ejus. (

D

751') Deþüiifcs fie-

ri fanétus

cütit

.Ob conditiouem [latus religiofi: ob digni-

|de

tatem Sacerdorii : ob officium, quod geris,

lus

Monftvo[a enim ves eff, tel!e Bernardo, gva-

x bo

^dus fummus , 69 amnnus sofiius : bonor. [ubli-

mis, €9' vifa defovmi, ut a'vertt Ambro-

fius.

Demum debui(Tes fieri (anctus

'Orlus

-. Ob tot bona exempla aliorum, qui ejus-

(

dem recum conditionis fuot, & qu'!in eo-

, ii«

dem tuo munere & pradu magnam perfe-

i0nes

&tionem adepri fünt.

Potuerunt ifti & iffi

ss

in eadem tecum domo , ftatu , officio edu-

) t

cati & verfati, eandem tecum regulam &

iaf

vitze genus profeffi, aeque fraoili carne ve-

[üity

iti, non minus violentis animi motibus &

tiat

tentationibus apirati, potuerunt , inquam,

i; cur non & tü? edic: cur non & m ?

,gmm

quid excu(ationis olim divino Tudici affe-

res? quid enim illiamplius habuerunt, quod

Tuteti

non etiam tu habuifti ?

u:d maoltis

: pO-;

tuiffes, & debuilffes fieri fanctus

yot

, & qui-

, t*

dem magnus fanétus;

il

Et vix es. Chrifhanus mediocviter bonug..

i

Quse tua confüfio, qus rremor erir in

illo rerribili judicio, ubi. de his ommbus

gt

mi(;

gfatiis feveriiimam rationem omnifcio Ju-

E

L

. dici

j if

(il) Eglz'ejl I. 0.4;

Pa

388

Adjumentum XIHIE. —

dici redderecoperis ? Quid tibi animi foret,

t

Ífi temera;ie prodipgus fexcentos milliones

(ud

& viginti reg2a pro re nihili dilapida(fcs?

(o0

Atqui unica; eaque etiam minima gratia plus

didr

fiein

valet mlleois million:bus,omnibus regnis,to*

toquemundo;&:amen harum tam ingentem

Quj

77

numerum adeo temere pro re nihili prode-

n Vel minima gratia eft pretium fan-

jqd&

guinis Chrifti, eít nobis communicatus Di-

lat

viniratis radius, eftarrha & pignus bearitu-

005,

dinis :terng; & tamen tot tantasque gra-

fem

1is Q

tias perdidifli, idque proprer nihil. . Quid

reípondebis divino Judici pretium (ui San-

4

Tim

tibbi

uinisa rerequirenti? torgratiarum exaclif-

j

^'(am ra ionem exigenti quid repones?...

De(

mla

quid ;unc feciffs optabis? .... Subfi(tehic

paululum ..... quid in pofterum facies? ...

i

Vela non prius complica, quam certi quid

propofueris , fcriproque notaris.

Va illis, qui Judaico rnore igcivcumcifis

covdibas Spiritui [anlo, ejusque inftinctibus

femper veliftunt! (kk). . Habenthi, quod -

bi timeant ab ira 74gni. (ll) Quoniam quafi

É

c0]

peccatum aviolaudi eft, vepugnave: &9 quafi [ce-

jus idololatrie , uolle acquiefcere voci Domin.

fiQ:

(mm)

'T:meas, ne etiam tibi dicatur: Pro

Q

€o ergo, quod abjecifli fermonem Donuni , ab-

| jecifl

(Kk) Aäör.7. V. 5-1. (ID) Ap

060 -60 'U, 16l

(nm) 1. Reg. 15..v. 2g.

Previa eniezgdatio eovum €sc.

389

fotet

jecit te Dominus, (nn) & te abjedo a'ium

Tiones

quafivit fibi Dominus virum juxta cov fuwin,

liffs?

(00) paratamque tibi gratiarum feriern trg-

a pl

didit 'proximo 1uo melira te. (pp) — "T:meas,

ls

ne in poenam ram prejc&ia-f'xufus pratia: um

enfeft

aufevatur a te veguin Dei, deturque genti fa-

grode-

viexti fvu&lus ejus. (qq) . Sic Sauli Davisem,

n

jude Mattham, judeis Gentl«s, Chri-

flianis inter tormcnta deficientibus Ethni-

i D

editt*

cos, ipíosque non raro tortores in gratiae

egl'ä-

regno fübrogatos legimus. Quod innume-

Quid

ris contigit; etiam tibi contingere poretl,

i.

Time, & ea deinceps fidelitate illuftratio-

nibus morem gere, qua eis paruiffe in 2po-

if

]esq, "

ne defiderabis. Sicur enim eas neglexiffe

mala mortis indicium, iia iis obtecundalffe

li

J

gratiae finalis felix augurium eft.

quid

ARTICULUS IiL-

ml

jactura temporis.

dbut

oribundum vcehementer anget jactura

iodl-

M

temporis, facla per otium, perotio'a$

Mll/l l

coilocutiones, per occupationes ant omni-

jfe

pl

no inuriles, aut minus utiles neceffaria:ve.

pfia

i PN

Cum cernet, fe illud tempus, quod i

3

Deq

j ^

em

sl

jefif

(nn) I,.Re,g-. 15 mg. ' (00) 1. Reg. X3. v.

I6

14. (pp)t. Reg. 15.v.28. — (qq) Matth.

21. V.43.

üvac:

390

Zdiumentum . X1II.

Deo tam liberaliter conceffum erat ed agön—

f

dam po^itenriam , ad aügerdam prariam,

-mi

àd promerendam gloriam, maxiniam par-

Hs

tem perdid ffe, aut a//ud agenuo, aut zil

I

&gcndo, aüt male egendo.

pi

Tuntum valez modicum tempus, quaiztüm

pii

valet Deus: bcae enim coufumpto tempore eumi-

dæ [

yuY Deus, ut nobis tefüs eft Bernard:nusSe-

f

nenfis.

Msle ergo confüumpro. rempore

P

gemmam dilapicafti, qua ceeium, ipfum-

hel

que Deum mercari licuiflet; nam cu:libet

j

temporis momento bene.transacto refpon-

3

d«-:f'gradus giorig. « rernum — dura.urus.

ia

üot ergo remporis momenra male impen-

14

cilti, tot beatasternirates perdicitti, & qui-

pusï

dein damno reca rermis lacrimis reparardo;

UE

quia perditum non redit tempus.

J;éta-

ilu]

Tam a te fattam jam quidem non agnofcis:

licu

erit; cum agnoíces; & utinam non fzroni-

qui

mis! eriam ru aliquando, fed incaflum ex-

a

clamabis illud:

)uis bt tiibuat, ut fimn u-

Qu

xra ineuf.g priflnos? (v). Ab!1 non et acer-

t .

ior ia orco dolor, quam male impenfi rem-

T

poris, & neglecta occafionis memoria;

Xer

aJebar anima illa

; qua »apparuit P. Ramie

Tie

Fcz S. |.

3

Damnati vel

unicum quadrantem ex ho-

pa

n

Tis illis, quarum iot nos adeo teniere pro»

p

digi-

^ (rr) juib.gq.gg V, 2

e

Previa emendatio eorum €3c.

39*

p

dipimus, wniverfo mundo & atrociffimis

TM

mille annorum cruciatibus lubenti animo

m pit

mercarentür; & nos de maile locatotempo-

üt t

re tántum abeít, ut doleamus, ut etiam

At veiet tempus, uti minatur

n

gaudeamus.

unm

piusA(cera,(ss) vemiet tempus, quando un

At dlli-

diein feu boram pro emeudatione defidevabis, €9*

ï:nmSe,-

nefcioy animpetrabis ; in poenam (cilicet pro-

st

digz illius remaritatis, qua tot horas, dies;

ipfum-

hebdomzdas, menfes & annos irreparabili

[u:hböl

ja&tura perdidimus, vel mala patrando,

elpür-

vel bona omittendo ; vel etiam bona male

apendo,

[WIUS.

i

Indaga ergo, quomodo hucus

que rem-

, AQUe

pus impenderis? quomodo illud in articu-

i doy

lo mortis impendiffe volueris? quomodo

;&u-

illud dein-eps fis impenfurus? Neve par-

yofct

ticula bong diei te pretereat, hodieadhuc

"

(sto *

cuilibet hore certam fünctionem, & cuili-

lum d

bet fun&ioni certum tempus'prafinito;: ut

"

quotidiang a&tiones ex praefcripto tibi ordi-

el f

ne diuruo , non vero ex fortuito impetutu-

Ita ex ordine fivi-

lii

multuarie peragantur.

gmor

xeris, ordinate optimeque compofitus mo-

um

rieris.. Nam benefemper vitee tempusim-

pendiffe, beata eerernitati per bonam mor-

Ti

tem confequende ingens adjumentum eft..

gie p! Pi

Bb4

(

AR.

nj

j

(s$) L. 1. Q. 2,4.; dehimit.—C'hrij'ïki—; |

*

392

Adjumegtum. X 111 |

"AR TICULUS.IV;

fur

Abufus. Yalentorum, .

pi

tü,

'oribundum non minus anxium habebit

eon

M

LV&X abufüs, imo & non ufus talentorum.

E

'Taleüta cuiliber noftrum a Deo concredita,

pun

fünt quinque fenfüs, & duze precipue ani»

GD

m faculiates, interprete Gregorio Magno

tüler

Hom. 9. i Evang. ubi eit: Quinque ergo,

LEU

l

galentis domum. quinque. feufuum. exprimitur s

duobus vero intellelus qg operatio deliguatur.

inln

Tgitur rigido examine jam modo difquire,

nitd

quomodo hucusque ufüs, vel potius abu-

Tner

fus fueris tuis fenfibus, ac anima potentiis,

tili

prefertim intelle&tu & voluntate, aliisque

80q

acceptis a Deo talentis; nam.om/i, cuzmul-

àQui

zum datum efl , multum quevetur ab eo:: £$ cuá

DI

commeudaveruut. multumy plus petent. ab eo.

füod

Luc. 12. v. 48.

Proin vide, quibus pet

mge.

diem copitationibus memoria, queisaffecti-

Ua

bus voluntas occupetur? qua cautela cohi-

dlis

]

eas oculos precipue ab objectis minus pu-

Otl,

ris? qua follicitudine refroenes linguamia

Iu

verbis otiofis , jaétabundis, charitati vel

Tin

puritati coritrariis? quo guítus moderami-

Mito

ne utarisin cibo & potu? quapromptitudi-

1

ne auresavertasa murmurationibus, 'detra-

ha

&ionibus, nec non a falibus Venerem olen-

tibus? quomodo tibi caveas nontantum ab

oprii

ilicitis, (cd gzi.gm a periculofis tum pr

(

tum

Q

e

)

Previa emendatio eovum t$c.

393

j

tum alieni corporis tactibus? an nonamori

'proprio nimium indulgeas in fomno, vefti-

tu, recreatione aliisque ftudiofius quafitis

hdbcli ï

commoditatibus corporis? Eriata corrige,

XOTUTT,

Etiam non ufum rilentorum gravitfime

(tediti

puniturum divinum Judicem, abunde do-

lj df

cet pzrabola deillo fervo, gui unum tantum

Migno

talentum acceperat , idque abiens fodit in ter-

a ag

vam, €7 ab[condit. (tt) INam licer illud nec

perdiderit, nec delapidarit, . fed reduci Do-

Ti

ägimtzm

mino integrum denuo illefomque reddide-

ii

ritdicens: Ecce/ babes, quod tuum efl , ta-

s du

men audiit f(ervus malus; & piger, & inu-

otenti

tilis;' ejectusque fuit in tenebras exteriores,

dlisq

eo quod illud noncommiferit nummulariis,

juimi-

a quibus dein veniens Dominus illud cum

;«9'.['!4

"wfura recepifet. Perpende ipitur, quo-

Qj d.

1nodo fanitate, corporis viribus, fcientia,

us pet

ingenio aliisque. nature & gratie dotibus

;a?fü&i'

utaris? an fis lacerna, que. in domo Dei

aliis lucendo confumitur?an vero füb modio

m

pl

-otioíe delireícens, Deo inhonoram,proximo

TE

-inurilem, íoli tibicommodam vitam ducas?

iUl v

"Time, ne etiam in te coeleftis Paterfamilias

ratm

intorqueat terribile illud fulmen: Zvo/ite ab

Ui

-€o talenum , &9 inutilem

yut

feïvumejfia-ite 15 tem,.

*

du

- dras exterio,ïefï- (uu)

makn'

Pomo

um 2b

Bbs-

u

ao

- (tO Matth. a. v. 18. -

un

(uu) Matth. 25. v. 28. 0 30. -

d

394

"Adyumentum AXII -1;!. :

Porro fi meru: non ufus talentorum tatf

horribili peens pleétetur , quibus fuppliciis

talentorbm : abufus caftigabitur? Vee, ve

villico diffipanti bona Domini fui! Pazebit

D-

smale n noviffimo.(xx) Magnum certe be-

neficium eft, quod nos Deus nec caecos, nec

il

riiej

claudo:, nec fürdos, nec mutos, nec amen-

tes aut deliros, (ut! voralios). nafci permi-

que

ferit. / Quam barbars ergo & immanis in-

Quo

[eri

graritudo eft, his ipfis corporis fenlibus

Tem

animgque porentiis, qu& ad ipfirm hono-

randum unice nobis concefie fuerunt, nos

pri

rebelli proterviaad eundem Deum offenden-

Ciän(

lips

dum abuti; fümnio beneficio maximum

maleficium

U.'rig

per fummam ipjuriam repen-

E

Ti

dendo !

- ]dcirco m

odo corporiä'fenfus, aüima&« :

dere !

tela

que porentias injecto fr

ceno ad retionis le«

ge^»itamoderare, prout illos te m

oderarum

T

Verl

fuifle in articulo mortis defiderabis. . Dis-

UV

quire, quid deinceps iis negandum, quid

Libi

Obtrudendum fit? & certa tüm externg,

tum inrerng (ut vocant ) mortificationis

pre

opera determina, deinceps fuis queque

fubjh

temporibus ftabili lege obeunda, — Quod fi

À

feceris, magni id ribi folatii olim mareria

f

erit; precipue dum facro Oleo hi ipfi fen-

etlg

flusf tui exzremum inungeleur.

dAUP .

(lun

W.

(xx) EccdW3. . à7.

Pravia emendatio eorum qsc.

395

»^ARTICULUS V.

m t

;ppliciis

Mala, que eommifimus. -

(g, v

lub

enique ingenti pariter angore moribun-

« b

d! animum excruciabunr illa a fe com-

05 08

miífa peccara, quae vel nunquam, vel non

C atmelt

rite in confeflione expofuit; eaenim, quae

qu&é bona exomclogefi eluit, fibi faltem

l m f

pacis

quoad .ulpam remifla effe, pie (perare po-

ferlbas

ter't. lraqueexamina, an non fape majo-

j hono

rem curam a follicitudinem, plusquerem-

, 00

poris difcuriende: conífcientiz, quam eli-

ifnito

ciendo dolori impenderis? num debitam di-

moxmut

ligen'iam, con.tum temporisque fpatium

uirique bene faciendo adhibueris; & fuper-

patu:alia doloris motiva prinsrite apprehen-

anire

dere fludueris? num debito modo repara-

ionis t

re fategeris ruinas (pirituales aliarum anima-

:defawm

rum, quibus vel fcandalo,. velconfilio, vel

verbo; aut facto, aut omiffione peccsndi

s. DI:S'

Jffl g

occafio fuifti ?. an pullius animze perditio

tibi imputari poffit? an non ipfze etiam tuee

exerma

prereritee confeffiones fi

fiations

:

nt materia clayibus

fuübjicienda?

uo

At oppones folenne illud. tuum:

m

| maiem

fum — confeffus.

Sed. num omnia, & num

l 'lPü h

eriam bene? num idem, quod tu;: judi-

cium de tuis confeffionibus feret divinusju-

AW

dex, quandofub vite finem fcrutabiu

r Je-

//

ru/a-

e

"—

396

Adjumentum| XIHT.

&

f-u/?z!em in lucevnis? (yy) Nota: JNon omnis,

qui dicit: Domine, Domine/ imvabit an ve-

quc

Tor

gnum celorum. (zz) Certe S. Therefia or-

cum plenum malis confeffionibus vidit.

bus,

i

Quot non ob male peractas confeffionesar-

dent apud infercs, qui tamen fe bene con-

I'fpäl

nfer

feffos crediderunt! Time, ne & tu ho

gum

fum!

numerurm augeas.

At dices: 1íta non

ferviunt , nifi ad im-

pue

plicandas fcrupuliscon(cientias. Won tein-

g,

epte (crupulofum, fed de tua (alute pruden-

&i

ter follicitum volo. Sed edic! fi nunc tibi

a

moriendum e(fet,. & coram divino J:dice

b

comparendum , an tibi peracte hactenus

(uq

confeífiones folatio effenr? an de earum va-

|

1

De y

lore fecurus morereris? an r/bi conícientia

feS, 4

teftimonium perhibet, te (emper omnia; in-

| Mfej

tegre, & debito cum dolore confeffum fuif-

QU i

fe? Siiita eft, felicem te pronuntio; fecus

I5ye

vero-ítatim peracta accuratiori confeffione

at

omniutrn priorum defectus emendare ft tue,

L

:Et fi forte confcientia tibianxio remoríu

Jug

alicujus animz ruinam exprobraret, vel fi

n c

te laxioris vitae exemplo aut dicteriis, alio-

tj

ve modo proximo in decurrenda perfectio-

D

nis ac virtutis femita cffendiculo & ícan-

&

fola

dalo fuiffe, te reum ageret; íine mora

Qüj)

non folum verbis ad pietatem compofiris,

m

(

bt m p qer r

e

u-

— Pravia emendatio eorum s.

397

At

& melioris vitee tenore, fed etiam-fufis

TU

quotidie pro eodem precibus, & frequen-

fia Ql

tioribus mifericordia & paenitentige operi-

Vidli

bus, aliisque volunrariis ac heroicis virtue

fasdh

tum actibus illarum glore diving damnum

je 0f

reparare iatape.

Secus time, ne redax ex

horuri

inferis feduéta per te anima, uliricibus te

flammis involutum una fecum in. orcum

g

pracipitem agat; ut ibi habeat focium pce-

fl I

n&, quem hic habuitauctorem culpe. 77e

rude

enim bomigi illi, pev quem fcandalum veuits

1 '[lbi

expedit. ei, ut fufpeudatuy imola afinaria.in col«

üdice

lo ejus, $9. demergatur. in. profundum . emaris,

(aaa) "Terreat hos larvatos, & humana car-

,Qunti

-um yh

ne veflitos deemones, quos Lucif«ti fatelli-

4

^jentid

tes, orcique emiflarios apgere non. pudet

lm)m"

terreat; inquam , hos Derengarius moriens;

p full

qui licet peenitens, tarnen his circumftan-

fecu

tes verbis affaus e(t: Paulo poft - delebo--ad

|

«t

Dei tvibunal compaveve , vationem vita meq.

vedditurus, . Et, quantum ad mea peccata at-

I

afmor Ál

ginet , veniam [pevo , eo quod penitentiam ege

Yün ex amimo.

Zt, quod peccata aliega coi-

, (

cevnit, tümeo etiam atque etiam, me &ternum

à aïiO*

peream. | 1ta P. Segneri difcur.2.1. p. 1. n. 20.

d

Hec nempe mens, hic fenfüs moribundis

La

folet effe de peccatis pracipue alienis, de

Ab

g-'u"ibus nos tam parum anxii vivimus.

,P()ä( IS;

x

-/

- qui) Matth. i. 6

,.1),21:

"

o5

398

; Adjumen?am XIHl.

h

iftis itaque fibi caveat

Á

felicem optat.

, q'uisquis tranfitum

aud

tl

ARTICULUS VL

fila

neCu

Bona, que omifimus.

(2

tiam de non commiffis feveriffima rigi-

prof

diffimo Judici erit reddenda ratio; mo-

itur

ritüri tnentem torquebunt eriam omr/fionef

ob

admiflze in propaganda Dei gloria: in ani-

V,

mando ad pietatem proximo, eodemque

emeridando: in impediendis peccats: in

temp

flri

augendis propriis meritis, & gloria ccele-

etiam

fli, ac exercendis variis actibus lieroicis;

illam

aliisque virtutibus, pro quibusagendis jam

E

C

tempus 1on erit amplius. (bbb) Lynceis p'oin

tmer

oculis;accurate disquirendum, quomodo

K mo

eirca ifta re hucusque habueris, teque in

tadi

pofterum habere velis, precipue in pro-

Ti

curanda falute animarum; in corrigendis

defectibus maxime domefticorum, & alio-

o

Won

rüm tuc cure commifforum? Hunc in fi-

idun

nem fi non quotidie, faltem fapius fübora-

m

tione marutina vel alia occafione difpice,

quasnam praefens tibi diesalizqueloci, tem-

! exrren

poris, muner'sque circumflantize extraor-

| lotog

; Dv

dinariis execcende virtotis occafiones prae-

beant; easque füis remporibus a:ripere fta-

-j Mper

rüe, né incurio tibi," irre

parabili ja&utg;

E m

neglectae elabanrur.»l

In

(«

—(bbb) Apoc. YO. 9 6.

e

E

Pyevia ämefzdatio eortim £9e;

365

'Nam cui non tinniant ambz aures, cum

TT

audit Chriftum maledicere ficui , quis, cum

tranfiens venit ad eam, nibil inveuit in ea, nifi

folia tantum? (ccc) Arbor hec nec exfucca

necarida;nullique noxia erat ; nam /ecus viam

fteterat: nihilominus tamen; quia omiferat

Y f

proferre fructus, divinam mailedictionem

0 mo-

incurrit, & avefa&a eff continuo ficulnea, non

mf

D

obftante, quod tunc non fuerit zempus fico-

jn a

rum. (ddd) |Quid ergo illis fiet, qui etiam

jemqit

tempore fructuum fperatos fructus ferre

s; M

fterili focordia nepligunt? "Timeamus, ne

à

Vrl

etiam nos feriat fulmen illud: "Succide evgo

ilam; ut quid etiam tervam . occupat ? (eee)

ylis j

Caveamus, ne, fi occafiones bene vivendi

x

915[) oll

temere abjiciamus, nobis etiam occafio be-

gmüdO'

ne moriendi fubrrahatur.

Si Bearti in coelo

Qu Y

tedii cujusdam & doloris .capaces forent,

n pro

maximum ipfis fola hec omiffionum. me-

[ïgendis

moria crearet. Certe, quod illis in articulo

M

mortis frequentes adeo pgemirus expreflit,

ncin d

id unum er»t, pro Deo non plus boni egiffe,

fübort

ac mali ruliffe. Er profecto animam in

dípict

eXtremis con(tiraram immen(üm :flliget, fa

tot occafiones augenda perennis glorize im«

xtráot«

providam perdidiffe.

Ah! quid feci (tune

es pre

inpemifcet) dum omiflis tot bonis non,niA-

yeret

fi

jg&üï )

Nfh

(ïccc)'Matthþ.lzl. vV.19. (ddd) Marc. uk,

d

M*.,13. (eee) Luc. 13. V. 7.

"

Ug

400

ddyunentum XT1I. - —

fi mala commifr, & illis ipfis,fenübus,*aäliä

[

maque facultatibus Deum offendi; quibus

eum honorare debuiffem? QO quanta me

male loc:ti.temporis per totam eeternitae

Pïa

tem ponitenria cruciabit! -Ah! potuiffem

[

tam.facile, ac eriam debuiflem fieri fanctaj

& eheu!

. ,sVerba reforbet dolor, Undá

cum incumeris: gratiis etiam . obligationes

mei flarus neglext, totque neporiis diftentaj

non nifi ilius oblita. vixi, ad quod tamen

curandum unice crearam me fcivi;

Ita ali-

de I

*«

quando etiam tüaà pemet anima. Ex quibus

Toun

patet, fex enarratà hucu:que pun&ta illa

tori ]

*

pracipue effe;.

3

us nos in árticulo mortis

dubi

pra aliis turbare;. & angere folent

12; 6E-

Cept

-^

go nunc per vire curíum emendafTe; obtie

Yero

nende bonze morti ingensadjumentum etit;

Rn

Da igitur gratiam, Dornine ; bonorumt

dum.-,

deinceps operum frequen:adone comtnif-

lfs

-

forum fcelerum multitudinem compenfane

frsii

di; talentorum vero & temporis abufum

fiote

eorundem fideli in pofterum ufu emendan-

d&lim

di, & ita gratiis räfpondendi ; ut expletis

JDti

ftatus noftri obligationibus nil fit; quod ii

TM

articulo mortis anxios nos turbatosque rede

--

Qutm

H

dere valeat. Da grariam previa follicirudiné

BT

omnia bone mortis impedimenra ita e viá

ptet

tolleridi, ur ejus obtinendz adminiculis ins

exh

Ítructi; felici obitu illuc migremus, ubi .

tecum: beàti eeternum 'vivamq's.

A

Q

j

r

40l

) ani-

quba

Ia N

ADJUMENTUM XIV.

ernit

vifem

Proevium z,xercitz'zzm aciuum vir-

tutum n articulo qmortis eli-.—

fndt

Uni

ctendovum.

Yiones

K ita noftra quedam quafi comoxdia &,PG

ilent

M

tamel

cujus cataftrophe ultimus agoa eft, ubi

od

de rei fumma apitur.

Quamdiu in boc

yibus

mundi theatro vite noítrz fcenam fpecta-

à TM

tori Deo, angelis & hominibus exhibemus,

t

dubio adhuc marte variis rum illatis tum ac-

TE

cepris cladibus cum daemone pugnamus. At

vero in vite epilopo cum eodem nobis de

at

regno ccelefti pupna decretoria eft decertan-

mowm

|dum; qua lu&a eo periculofior eft, quo

i

.. hoftis ad invadendum validior, nos vero in-

fra&tis morbo viribus ad refiftendum debi-

] enfan-'

liores fümus.

d

liguram hujus certaminis

neüdan

delinearam habemus in illa muliere Apoca-

lyptica, que z atero babens, clamabat par-

e];plem

Tuvieny, €9 cvuciabatur ,. ut paviaty & ante

]uod i

luere

quam f/etiz draco, ut, cum peperifJet , filium

d

ejus devovavet. (a)

Hic enim parres, inter-

prete S. Ambrofio, mapnus ille Chriftiani

"o

quis t

x hac vitain alteram tranfituseft ; nam Ec«

Cc

clefia

j

jbl

] Ag-

(2) "A-;wc. 12. V. 2. O. 4.

ia

402

Adwmnentum XIP..

clefia milirans, qua per illam mulierem de-

N

fignator, toto hoc mortalis vitae tempore

nin

nos filios fuos in Religionis finu, & .hari-

Ino

tatis vifceribus inclufos geftat, ut tandem

Qu

fub morrem calo pariat, & Ecclefize trium-

m

han:i eternum beandos transmittat.

ld

« $

aut:m ne fiat, draco infernalis, /ciens, quod

fri

snodicum tempus babet , (b) avernali impetu

ul

€ulQ

irruit, in omnem occafionem intentus, ut,

devorato partu, pia matris vota fruftretur.

plu

Ql

Nam ultima illa fugientis vite momenta

illud ipfum tempus fünt, quo daimon ha-

bens iram magnam, duplicato furore claffi-

cuminfonare, & conjurato tentationum ex-

(

ercitu in moribundum irruere folet.

Cum

enim probe videat, nifi nunc vincat; om-

nem fibi victoriz fpem a morte precifum iri,

eí

omnes füas vires nunquam faturanda rabie

exerit, ut morientem. (i qua ratione poffit

Ti

in exitium impellat; id quod , ut malignus

Ü

& faoax efl, variis modis multisque artibus

haf

perficerefatapit, Ex quo pater, quantitua

Dtir

interfit; jam nunc praevio exercitio illa in

"

praxin deducere, qua beato agoni procu-

rando apta fünt; illisque jam nunc matura

diligentia virturum actibus affuefcere , qui-

D

bus tunc ab adítante Confeffario prelectis

Enu

contra ingruentes tentationes te fortius ro-

fes j

borandum, ac amplius animandum fperas;

ii

acc

—

n*c

fu.

(b) A4por. 12, v. lÀ.

E

Previum exevcitium $90

403

emde

ne forteribi moribundo aut minus apta, aut

E

nimis nova függerantur, quibus vel parum

dure

movearis, vel etiam amplius perturberis,

tandett

Qvem in finem horum tibi actuum p:radi-

trlom-

pgma propono r. ex Pfalmis colle&tum: z.

u d

ex Ss. PP. decerptum: 3. a me ipfo cón-

fcriptum. |Ex his illos, qui pre aliis ad

1 ii

ml

guftum f:ciunt, notabis, olima te inarti«

Jtus, l

€ulo mortis eliciendos; ideo enim varios &

(lretüt

plutes cong*ífi; ne dele&ui a Lectore fa-

"

omentà

jciendo materia defit.

yon ht«

« duf

ARTICULUS L

ynume

| hus virtutum ex. Pfalinis collethi,

. n

"Atus fidei.

j, 0IT»

[omith

Teftimonia tua credibilia facta fünt nimis;

1 rabie

T

À Pf.92. Tu es Deus folus. P/. 85. Tu

t PO&X)

reddes unicuique (ecundum opera fua. Pf.

nalgoi

61. 'Tu Deus Salvator meus. Pf. 24 Ad-

hefi teftimoniis tuis Domine ; quoniam

eanbd

(itid

principium verborum tuorum veritas, P/.

"

118.

p ii

"us adovationis.

j proci

Venite; adoremus & pro*cid'a.mü'suäntä

: matu(ü

)eum , qui fecit nos; quoniam Deus a*

; qu

T

gnus Dominus, & Rex magnus füper om-

nes Deos; quia ipfe eft Dominus Deus no-

ytius

fter; nos áutem populus ejus, &oves pa-

g(þmf ]

n

Adorate eum 'omnes-'an-'-

fcuæ ejus. pf. 94.

w62

ge

æ/

e

ii

404

ääjumektum XIF.

eli ejus. pf.. 96. Omnis terra adoret te; &

per

píallattibi. pf. 65

L

Thdt

"AGus fpei.

per

I. Domine Deus meus; in te fperavi. f/.

&nin

7, 'Tu es Domine fpes tnea. ff. 9o. Su-

neí

Ícepror meus es tu, & refugium meum,

ia

Deus meus; fperabo in te. pJ. 112.

Sal-

DN

vum fac fervum tuum Domine, fperantem

«

in te. f/f. 85.

]

Il. Dixi:

in te fþeravi'; non confundar

min

in eternum. pf. 7o. Spiritus ruus bonus

Mag

deducet me in terram rectam. pf. 142. Ad-

«

implebis me laetitia cum vultu tuo. ff. 15.

LU

Inhabitabo in tabernaculo tuo in fzecula. f/.

fapi

60. Quooniam tu, Domine, fuavis & mi-

ALO

tis, & mulre mifericordie invocantibus te.

07

ll

.lll.. Dixi: credo videre bona 'Domini in

i

Qu

terra. viventium. f/. 26,

Quoniam bonus;

uoniam in fzeculom mifericordia ejus, pf.

Uli

Lau.

2y.

Et fidelis Dominus in omnibus verbis

gai

fuis. pf 144. .. Prope eft Dominus omnibus

Dom

invocantibus eum: omnibus invocanribus

DO[T

eum in veritate.

Voluntatem timenrium fe

W (æ,

fa ier, & dep'ecationem eorum exaudier &

j

Ü

falvos faciet eos. pf. 144. Quoniam Deus

nofter, Deus falvos faciendi. ff. 67.

&Jüs

zAB&us amoris Det.

I. Dileam te Domine, fortitudo mea.

Jf 172. Quoniam tu Deminus alti-ffxmus fu-.

per

nequ

5

Provimn exercitium g9c.

405

t6«

Ideo dilexi

per omnem terram, f/. 96.

mandara tua füper aurum, & topazion: fu-

per millia auri & argenti. pf. 118. Benedic

ïmVi-P[-

anima mea Domino, & omnia, queintra

p. NI

me funr, nominiíancto ejus. pf 102. Quo-

fneg

niam benignus, quoniam fanctus Dominus

&

Deus noíter, & magnitudinis ejus non

anter

eft finis, »f. 144.

II. Quam magnificata fünt opera tua Do-

vündit

mine! omnia in fapientia fecifli. p/. 103.

bonis

Msgna opera Domini; coufeffio & mogni-

N

ficentia opus ejus. p/. 310. — Magr us Domi-

ly

[

T

nus Deus nofter, & magna virtus ejus, &

a ]

j

fapientie ejus non eít numerus. f. 146.

j &i

M.gnus Dominus, & laucobilis nimis, &

([þUS [ó

magnitudinis ejus non eft finis. pf. 144.

]IL Laudate eum omnes Angeli ejus:

nim i

laudate eum omnes Virrutes ejus, pf. 188.

boni)

H

Diligi:e Dominum omnes Sanéti ejus. pf. 30.

QIWSQ p!'

Laudate eam omnes popuoli, pf 116,. Ma-

y v5

guificate Dominum mecum, & exaltemus

omnlbüä

nomen ejusin id ipfum, pf.33. Sirnomen

canu'bus

Domini benedictum ex hoc nunc & o'que

puum «

in (ieculum: a folis ortu usque ad occafom.

b[.112.. Timeat Dominum omois terra. pf.

n u

32. Benedicat omnis:.caro nomini fancto

[]

ejusin feculum, & in Ceculum (zeculi. pf.144-

"Aétus tunoris Dei.

H

l. Domine, ne in furore tuo arguas me,

mps t

neque ia ira tua corripias me: turbatus eft

PC

C c.53

a

"as

406

Zdjumentum. XIF.

a furoretuo oculus meus. ff. 6.

In metran-

fierunt ire ruz, & terrores tui conturba-

ti

fe

verunt me. 5f. $87. Nonintresinjudicium

cum fervo tuo; quia non juflificabitur in

€0I

confpectu tuo omnis vivens. pf. 142.

per

Xet

II Terribilis es in confiliis fuper filios

D

hominum. P/f.6;.

Juftitia tua ficut mon-

mií

tes Dei: judicia tua aby&us multa. f/. 35.

[ur.

Timor & tremor venerunt füper me. jf.

ll

54. Confige timore tuo carnes meas; a

Taf

judiciis enim tuis timui. pf. 118.

Mi

III. Tu terribilis es, & quis refiftet tibi?

i

jf 75. Quo ibo a fpiritu ruo, & quoa fa-

cie tua fugiam? fi afcendero in celum, tu

0ra

illic es: f defcendero in. infernum, ades.

feta

Pf. 38.

Qe;

uior olioi.

Et p

I. Miferere mei Deus fecundum magnam

Wi

mifericordiam ruam, & fecundum muiti-

pa

tudinem mifíerationum tuarum dele iniqui-

2

tatem meam. Quoniam iniquitatem meam

ego cognoíco.

'Tibi foli peccavi, & ma-

lum coram te feci. Ne projicias me a fa-

tl

cie tua, & Spiritum fanctum tuum ne au-

dit

feras a me: averrte faciem tvam a peccatis

tiy

meis, & omnes iniquitates meas dele: am-

€Xe

plius lava me ab iniquitare mea, & a pec-

lex

cato ineo munda me.

Cor contritum &

Dat

humiliatum Deus non defpicies. ff..50.

l.

Provium exevcitium eec.

497

Tetrtt

ILl. Domine miferere mei, quia peccavi

ntorbe

tibi. ?f. 40.

Dolor meusin confpectu meo

ydicium

femper. ff.37. "Tota die verecundia mea

witur 1

contra me eft, & confufio faciei meze coo-

h

peruit me. pf. 43. . Exitus aquarum dedu-

xeruntoculi mei, quia non cultodieruntle-

al fiit

Mui'erere inei Deus,

u mor

gem tuam. ff. 118.

miferere mei. ff. 56.

NNe averras faciem

Laf

tuam a me, ne declines in ira a fervo tuo.

Ime:þ*

]/- 25.

Deli&ta juventutis mec, & igno-

mes i

rantias meas ne memineris Domine. f/ 24.

Miferere mei Deus, mifíerere mei; quo-

( db

niam in te confidit anima mea. ff. 56

IIt. Miferere mei Domine, & exaudi.

quo: t

E/ümn u

orationem meam. pf.4. Reminifcere mi-

ferationum tuarum Domine & mifericordiae

n, HdæA

tuz; dimitte univerfa delicta mea. ff. 24.

Et propitius efto peccatis meis propter no-

g

men tuum. ff. 78. Fiat mifericordia tuafü-

per nos, quemadmodum

j mll

fperavipus in te.

je iil

pf 32.

"A&us propofiti.

m

I. Jurav/; & ftatui cuftodire judicia jufti-

,

tie tug. — Scrutabor legem tuam, & cufto-

pit

T14

diam illam in toto corde meo: in juflifica-

tionibus tuis meditabor: in mandatis tuis

| ecca!i&

exercebor.

Quia mandara tua equitas, &

pe: 4f

lex tua veritas, ideo dilexi mand:tatua fu-

& ! pEC'

per aurum & topazion. Faccum fe;*vo tuo

du &

g

mife-

t

,Cc 4

e

498

- Adjumeutum XIF:

mifericordiam tuam, &

ju&ificatïo'nes tuas

&

Lal

doce me. ff. 118

lr

ll. Cuftodiam legem tuatm femper, in fie-

p

culum & in fzeculum fzeculi.

Nam lex Do-

f

TET

mini immaculata; juftiie Domini recte:

Tün

preceptum Domini lucidum: judicia. Do-

NI

mini vera, juftificata in femetipfa: defide-

Ug |

rabilia fuper aurum & lapidem pretiofum

Dilan

multum, & dulciora fuper mel & favum:

Tme

in cuftodiendis illis retributio multa; De-

per

duc me in femitam mandatorum tuorum,

Qp

quia ipíam volui. ff. 11g.

lisa

lII. Omnem viam iniquam odio habui;

pin:

quia- bonum mihi lex oris tui füper millia

jv

auri & argenti. pf, 118. . Si oblitus fuero

&nif

tui; oblivioni detur dextera mea: adhareat

J

lingua mea faucibus me:s, (j non meminero

hg

tui. ff. r56

Si eft iniquitas in- manibus

]

J

meis, decidam merito ab inimicis meis in-

WPW

anis: períequatur inimicus animam meam,

& comprehendar, & cónculcet in terra. vi-

W

Tos

tam mecm, & gloriam meam in pulverem

l

deducar. ff. 7.

Refpice & exaudi me, Do-

lis

mine Deus meus: illamina oculos meos,ne

unquam obdormiam in morte; ne quando

l

dicat inimicus meus :

LHIST

prælvalui qdverfgs

euim. pf. 12.

CO

"tius bz:mz'lär;ti:.

brig

I. Domine, quid eft homo, quia inno-

deri

tüifti ei ? aut filius hominis, quia reputas

eum ?

8

—

Previum exercitium Q9c.

409

165 100

eum? fj. 145.

Imperfectum meum vide-

runt oculi tui. ff. 158.

Quoniaminops &

r,in

pauper füm ego. jf.85. Subítantia mea

ex Dr-

tanquam nihilum ante te. ff.58. Contexe-

rede

runt me tenebra. ff. 54. Putruerunt, &

a De

corrupi fünt cicatrices mez a facie infipien-

defide

ti meg: non eft fanitas in carne mea; quo-

«füm

niam iniquitares. fuperereffe /fünt caput

Áavüm

meum, & ficutonus gravegravate fün: fü-

h [e

per me. p/. 37.

Multiplicate funt füper

JOrurT

capillos capitis mei, [f 39. Repletaeftma-

lis anima mea, & vita mea inferno appro-

jvl

pinguavit. h. 87. . Nifi quia Dominus ad-

M

juvit me, paulo minus habitaffet in ioferno

uf

anima mea.

2134

jnarat

. H. Elegi abjectus effa in domo Dei mei;

qireta

pl. 83. Ut jumentum factus füm apud te,

pf.71. Egoaurem vermis, & non homo:

panïbUS

as

opprobrium hominum, & abjectio plebis.

" qo4d

pl.21. Latati füumus pro diebus, quibus

terra V

nos humiliafti : annis, quibus vidimus ma-

)U]Vfr a

la. pf. 89. Non nobis Domine, non nQ.«

j I*

—R

bis, fed nomini tuo da gloriam,

pf. 113.

o5*

AGus paiientia.

n

I. Paratum cor meum Deus, paratamcor

qua

tdxger[llä

meum. ff. 107.

Po(uifti tribulationes in

corde noftro, pj 65. pofuifti nos oppro-

brium vicinis noftris, fabíannationem &

derifüm his, qui unt in circuitu noftro, pf.

X

43. Defecitin dolore vita mea, &

anni mfei

Cc ;5

ID

eum?

ii

41o

Zdjumentum. XIP.

in gemitibus, ff.50. Circumdederunt me

dolores mortis. pf. 17. Egoin flagella pa.

r

ratus füum. pf. 37. Mifer factus füm, tota

fey

die contriítatusingrediebar: afflictus & hu-

lia

miliatus (um nimis. f. 37. Domine, da

me

nobis auxilium de tribulatione, pf. 107. Ne

ff

derelinquas me, Domine Deus: ne diícef-

qum

feris a me.

Intende in adjutorium meum;

inv

Domine Deus falutis mez. f/f. 37.

fpes

Hi. Dixi: cuftodiam vias meas, ne delin-

g

quarnin lingua mea, Opprobriuminfipien-

ümb

ti dediti me: obmutui, & non aperui os

m

meum; quoniam tu feciíti.pf. 58. — Os pec-

catoris, & os dolofi füper me apertum elt:

deer

locuti funt adverfum me lingua dolofa, &

LA

fermonibus odii circumdederunt me, & ex-

"NT

pugnaverunt me gratis: pro eo, ut medi-

LT

ligerenr, detrahebant mihi ; ego autem ora-

Tingr

barn. pf. 108.

Le'ati fümus pro diebus;

nn

quibus nos humiliafli: annis, quibus vidi-

eüc

mus mala. ff. 89.

prir

"AGus vefignationis.

Teq

L Adjutor meus, & protector meus es

ií'9

tu, Deus meus. f/. 39.

In te projectus fum

ex utero: tues fpes mea ab uberibus matris

l

mesg. pf. 21.

Dixi: In manibustuis fortes

l0 «

mes. pf. 30.

Quoniam Deus meus es tu.

ün

Dj. 55*

Quoniam ego fervus tuus. jf

Q n

11j. Doce me facere voluntatem tuam. f/-

li

142.

lI

þ[-ls

u

— Pveviam exercitium cgc.

41i

]nt f

II. Dixi: in manibustuis tempora mea,

ll n

pf 31.

Mifericordia tua & veritas tua fu-

NU

íceperunt me. pf. 39. .Dedifti mihi prote-

hr

€tionem falutis tue, & dextera tua füfcepit

'Tenuifti

manum dexteram

Qes (

me. ff. 17.

. Ne

meam: & in voluntate tua deduxiíli me, &

(ilcel-

cum gloria fufcep fti me. pf. 72.

Proregar

meurtoy

in velamento alarumtuarum ; quiafactus es

fpes mea: turris fortitudinis a facieinimici,

deli

L/. 6o.

Nam, etfi ambulavero in medio

xüpifü'

umbra mortis, nontimebo mala;quoniam

ag 0$

tu mecum es. ff. 22.

jpe

]I. Dominus regit me, & nihil mibi

m eü:

deerit. pf. 22. Dominus follicitus eft mei.

!0531 &

ff.39. Adexteris eít mihi, necommovear,

bf 15-

Ecce! oculi Domini füper metuen-

de

medi

tes eum, &in eis, qui fperant fuper mife-

mot*

ricordia ejus, ut eruat a morte animas eo-

Bonum

ömebn?:

rum, Q alat eos in fame. p/. 32.

ys

eft confidere in Domino, quam fperare in

principibus. pf. 117. "Tu es Domine fpes

Tp»ea: altiffimum pofuifti refugium tuum.

meus 0

pf 9o.

lum

"us gratiarum a&ionis.

I, Confitebor tibiy Domine Deus, in to-

1 mä!ïis

to corde meo, & glorificabo nomen fin-

s [ortà

y o

étum tuum in eternum; quia mifericordia

tua mapna eít füper me. pf. 85 Tuforma-

Ju$. l

yun J

fti me, & pofuiíti füper me manum tuam,

bf. 138. Eduxifti ab infernoanimam meam:

falva-

].

e

d

412

Adyumeutum. XIF..

die

falvafli me a defcendentibusin lacum.2/. 29,

tib

Eripuitti animam meam de morte, & pe-

pCI'I

des meos de lapfu. pf.56. Benedic anima

iils)

mea Domino, & noli oblivifc

i omnes re:rrif

fand

butiones ejus, pf. 102.

ll

"Attus fiducie.

inteii

I Dominus illuminetio mea, & falus

tioni

mea; quem timebo? Dominus protector

Ne

vite mec; aquo trepidabo.p/.26. Sicon-

fiftant adverfiim me caítra, nontimebit cor

in:

ling

meum, f/. 26

in Deo transgrediar mu-

Tmeu

rum. pf, 22

Deus mihi adjutor; non ti-

tum

mcbo , ^ quid faciat m'hi homo . ff 117.

bus

Dominus adjutor meus, & prorector meus:

lm

in ipfo fperavit cor meum, &adjutus fum.

Quon

pf. 26.. Spes mea in Deo eft, pf 61.

cundi

II. Domine.virtutum ! beatus homo, qui

Tum

fperatinte. p/.83. . Pater meuses tu: Deus

meus, &fuíceptor faluris mecw, pf.88. Tu

"s

N

Deus meus, & fo(ceptor meus; non move-

Quti

ln velamento alarum

bor amplius, pf. 61.

&Ul (

tuarum exultabo: adha/it anima mea poft

Debi

te: me fü(cepit dextera tua: Deus meus,

«;

adjuor meus, fperabo in re, f/. 14. . Quo-

niam tu Domr:ne fin

UM

eulariter in fpe c.ony(,(ti-.

lüs (

tuifti me. ff 4.

ip(e

Petitio gvatie finalis.

om

L Exaud: Domine orationem meam : au-

Quia

ribus perc'pe lacrimas meas. 9f.38. Noli

hiia

d

effe mihi, Dom.ne , alienus; parce mi

die

—

m

:

d

i

Previum exevcitium fafc

'.'L

4

"

die mala: ne fimul trahas mb cum peccato-

,

ribus; & cum operantibus iniquitatem. ne

&p

: anit

perdas me.

Ad te Domine clamavi; Deus

meus ,.ne diícedas a me. p/f. 27.

Spiritum

Sfetl?

fanctum ruum ne auferas a me. p/f. jo.

ll. Verba.mea auribus percipe Domine,

intellige clamorem meum : intende voci ora-

Y falus

tionis mea; Rex meus, & Deus meus.. ff. 5.

gedor

Neavert.s faciem tuom a me; ne declinesin

Sicof-

ira afervo tuo. Adjutor meuseíto: ne dere«

ebit cül

linquas me,neque deípicias me;Deus faluraris

j (

meus. Unam petii a Domino, hanc requi-

rion ti'

ram, ut inbabitem in domo Domini omni-

j

bus diebus vitz.mez ; ut videam volupta-

ormels

tem Docini, »f. 26.. Exaudi me Domine,

nuplun.

quoniam benigna eft.mifer'cordia tua: fe-

[

condum multitudinem miíerationum tua-

noïqïli

rum re(ípice in me.

In muitiradine mife-

y: Ual

ricordie tuse exaudi me. /f. 6g.

W Tu

I1I. Nunquid in :rernum projiciet Deus?

n m o

autin finem mifericordiam fuam ab(cindet?

j if

aut oblivifcetur mi(creri Deus? àut conri-

m o^

nebit in ira füa mifericordias fuas? pf.76.

j Is

Deus noíter, Deus falvos faciendi. ff. 67,

W

Quomodo miferetur parer filiorum, mifer-

tus eít Dominus timentbus fe; quoniam

ipfe cognovit figmenrum noftrum. pf. 1c2.

Domine, fac mecum proprer nomen tuum;

[

quia füavis eft mifericordia tua. pf. 108. In-

M

gt

jl

tende in adjutorium meum, Domine vir-

tus

e'mih"i"

!]

uf

414

Adymestim. XIF.

tus falutis mez, pf. 37. Adhefi teftimoniis

tuis Domine, noli me confundere. pf. 118.

Don

Defiderium coleflis patrie.

lo,

I. Laetatus füm in his, qua dicta funt

Defc

mihi: in domum Domini ibimus. pf. 121.

disn

Concupiícit & deficit anima mea in atriá

]l

Domini.

Unam petii a Domino, hanc re-

G

quiram, ut inhabitem in domo Domini. ff.

137. Hec requies mea in fzculum fzeculit

hic habitabo, quoniam elegi eam. 7/f. 131.

Ali

Il. Heu mihi! quia incolatus meus pro-

longatus eft.pf.119. Educdecuftodia ani-

mam meam, ad confitendum nomini tuo.

Clamavi ad te Domine, dixi: tu es fpes

mea, portio mea in terrà viventium. .

(

141.

Concupivi falutare tauum, Domine,

QU eji

D/118. Exquifivit te facies mea: faciem

firnd

tuam Domine requiram. pf. 26.

li

III. Quemadmodum defiderat cervus ad

i

fontes aquarum, ita defiderat anima meda

Dius r

ad te Deus.

Sitivit animà mea ad Deum;

om

fortem, vivutn; quando veniam, & appa.

&dq

rebo ante faciem Dei? pf 41. Sitivit in te

anima mea, ut viderem virrutem tuam, &

gere.

Qüri f

gloriam tuam. f/. 62.

Satiabor, cum ap-

paruerit ploria tua. pf. 16. Quam magna

Ong

Veto

inultitudo dulcedinis tue Domine, quam

fui

abícondifti timenribus te! pf. 3o. Domine

lll

ante re omne defiderium meum, & getni-

tus meus a te non eft abíconditus. pf. 37:

Qu

p

Previum exevcitium Qg«.

41$

fhonis

| IV. Et nunc, que eft exfpectatio mea,

Ilj

nonne Deus? pf. 3.

Quid mihi eft in coe-

lo, &ate quid volui füper terram? pf. 7.

4 funt

Defecit caro mea; & cor meum: Deuscor-

[ i

dis mei, & pars mea Deus in &ternum. pf.

n at

41. Erdixi: quis mihi dabit pennas ficut

i pe

columbe, & volabo, & requiefcam. pf. 54

.n.mi- p à

f

ARTICULUS II.

1]b

Alii virtutum attur, ex variis Scripturee

j pro-

li al

€g Patrum . locis excerpti.

g u

Fides.

& fpe!

redo Domine, adjuva incredulitatem

26

j J

meam. /arc. 9. v. 23. Credo,quia

Vortinà

tu es Chriftus Filius Dei vivi; qui in hunc

íciem

mundum veniíli. ?oaz. 11. v.27.

II. Credo unum Deum in Trinitate, &

s

Trinitatem in Unitate: credo, quia Domi-

m m

nus nofter Tefus Chriftus Dei filius Deus &

Dam

homo eft, qui paffus eft pro (alute noftra:

&

ad cujus adventum omnes homines refur-

uirin t

gere habent cum corporibus fuis, & reddi-

WU

turi funt de factis propriis rationem; & qui

im $

bona egerunt; ibunt in vitam aternam, qui

ml

vero mala, in ignem arernuim. |.S. 72:bana-

fíus in Symbolo,

T

o

IlI. Credo, quidquid dixit Dei Flius;

filhoc verbo Veritatis verius. $. Z2otmaf

[ geml*

4dquinas,

Ü

Spei.

e

s

m

416

Adjumentuiu XI V

Spes.

3

»

]. Repofita eft mi

hi corona ju

Pcvitiæ, quam

L

reddet mihi Dominus in illa die juftus u-

ipi

dex. 2. 77moth. 4. v.8

In carne mea. vi-

ii

debo Deum Salvatorem meum, quem vi«

l

furus fum ego ipfe; & oculi mei confpe-

ep. [/

&uri funt, & non.alius; repofita eft hac

tord

fpes mea in finu meo. 7oJ. 19.

Aug

AL. 'T'u Deus peenitentium! in me often*

po

des omnem bonitatem tuam ; quia indignum

mu

falvabis me fecundum magnarm mifericor-

fe;

diam tuam. Oraz. Manpof.— —

ha

III. Tu es Domine fpes mea.. Zerz. Ne

Q

permittas me faparari a te;. (ed jube me ve-

Tne'

nire ad te, ut cum fanctis tuis laudem te.

l

X. Apat. Lo:ola.

CQ

Chavitas,

-

6; |

l. Domine t (cis, quia amo re. 2oaz.

mf

21. v. 1j. Quis mihi tribuat, ut ego mo-

WR

riar pro te? 2. Aeg. 18. v. 33. Quisnos fepa-

i

rabit a charitate Chrifti? .... cerrus fum,

quianeque mors, neque vita,neque inftantia,

l

neque fütura, neque creatura alia porerit

li

me feparare a charitate Dei, que eft in

Qera

Chrifto Jefü Domino noftro. 20m.29. 7.38.

Dreh

.H. Diligam re Domine, virtus mea, di-

Cingr

igam te. ;ug. zp Pf. 17. Sero te amavi,

LUS

pulchritudo tam antiqua & tam nova, fero

thili

te amavi!c. . ..

O amor, qui femper ar«

ll

charitas,

des; &, nunquam extingueris;

T. n

Jeus

—

Previm exercitium £.

ATT

Deus meus, accende me! 24ug. 1. Cuifr ,0" 10;

Q

£. 27. £7 29. Tomm cor meum coníumat

fs |

ig nis tuus: nih] mei remaneàt mihi: totum

T2 V

t tibi. 22ug. Serm, 205.

Jem Y«

Ili. Amor meus crucifixus eft. Zpzar. M

conf)

ep. ad Rom.

Proin totüs. mihi Bga:ur in

dLhat

corde; qui totus pro me fixus fuit in crüce.

Aug Tu, tu, mi Jefü, totum me am-

'e OHDFI

p'exus es in cruce: tuliti clavos ; laticeam

dionum

multamque ignominiam ; innumeros dolo-

feriot.

res, (udores & anpores, ac mortem;' &

]

ac propter me, ac pl"O me peccatore'

ii N

cur lgltur nonàmem té, o Jefü amantiffi-

e m

me? $. Xaveviur.

dem !

lV. ODeus, ego amo té, noh ur ià

Coslo falves me; aut ne &terhum damnes

me, nec prámii ulius fpey fed ficut tü

ol

amafli me; fic amo, & amabo te, folum

yo m

Quia Rex meus es; & folum quia Dcus es;

S Xavewus.

1:

U [jt

Doloy.

Ymb

$^ Qms dabit capiti meo aquam, & ocu-

lis meis fóntem lacrimarum, ur defleam vul-

po €f

d

nera animde meg ? gevem. 9.

Ipfe me re-

13

prehendo, & ago paenirénpam in favilla &

nea dl'

cinere. 70]. 42. ï (u Fili Dàavid, miferere

tnei. Muzw IG. 9. 47:

Deus propitius eü*ö

atv

ïmh: peccatori, Zuc. 18 v. 13.

if fero

d! l

TI. Peccavi füper nümerum aren& inàz

tis: multiplicaiz funr i 1mqu1rates mieá Do-

harltäS)

mine:

pas

e

Nistiteen-

418

i äumentum: X! V.'

míne: exciravi iracundiam tuam, & ma—

ey

lum coram te feci: non feci voluntatem

l3

tuam, & mandara tua non cuftodivi: ftatui

abom nationes, & multiplicavi offenfiones.

[

Peccavi, Domine, peccavi, & iniquitates

levaU

1Tneasagnoíco. Remitte mihi Domine, re-

lin

iüüitte mihi; & ne fimul perdas me cum ini-

Ql

quiratibus meis, neque damnes me. 'Ora-

Ütai

zio Manaffe.

à

Qu

.Al Doleo, Domine Deus, doleo, quoä

2, À

peccavi, &, quia Darum doleo, maxime

ll

doleo.

Va tempori illi; Domine, in quo

te non amavi! va tempori illi, in quo te

refpe

ihei

graviter offendi! difplicet mihi, quod feci,

fün

difplicet, quod peccavi; füfcipe vocem con-

&pa

firentis, & miferere mei. Vulnera. cor

meum dolore perfecteconttitionis, &folve

Verün

ol |

vincula . peccatorum meorum, antequam

It

moriar. J4ueuflinus.

pütte

IV. Quanam fronte atto

llo oculos" ad

vultum tam boni Patris tam malus filius?

fhent

M

exitus aquarum deducant oculi mei; ope-

dm'm

riat confufio faciem meam; deficiat in do-

[l

lore vita mea, & anni mei in gemitibus.

Qd

Bern. fevm. 16. i2 cant. . Da mifericordiam

h

miféro ac paenitenti, qui tà

ó

indiu peperciüi

put

peccatori. /dem.

1hj]j.

V. Quid dicam reus, & omni confufion

1 d D

plenus? non habeo os loquendi, nifi hoc

pec-

bufi.

tantum verbukm : peccavi ; Dorine,

Tf

cavi,

L

m

*

Pwävium exercitium eoc.

419

& n

cavi, miferere mei; ighoíce mihi, Z7. lfemp

Dtatedt

lu ;30 c- 52.

: fl

*

Yüones

]fzmziütdf. "

L Deus meu

s confundor, & erubeíco

quints

levare faciem meam ad te. 1. Esdre 9. Non

ine r

fum dignus intueri, & a(picere altirudinem

üm ini«

« (tte

cceli pre rpültitüdine iniquitatüm mearuim.

Orat. Malaff. Vilior fiam, plus qu«m fa

&us füm, & ero humilis in oculis meis,

0 qgod

2. 4Aeg. 6. 0. 32..—

maxume

Il. Quis ego füm fervus tuus, quoniam

: W Qu

refpexitti füpet^canem imortnum fimilem

i

inei? 5. Aep. (. 9. v. $. Homo peccatof

ii

fum Dornine. Zuc. $. v. 8... Vere epenus

'efn COl

& pauper füm.. Pf.69. v. 6 Carnalis (

g O

venumdátus füb peccatos non enim, quod

&(oive

Volo bonuin, hoc facio ; fed

; quod nolo

«qui

málüm, hoec ago. A.

7. 9. 14.. Quafi

putredo confümendus f5

m & quafi veftis

vulos r

mentem, quod cored:t

uraüidea. Joj. 13.

J5 6"!15?

O quis mihi dabit a

pud homines de vitiig

d o

Gigne humillari? $. Bery.

g n

II. Ego cinis, & viliffima

párs luti: ego

emitib N

Cunctis peccatorum lfordibus inquinatus.

Hievonym. ép. $. ad. Flovent,

icodiut

Grarige toge

?epercil |

deputo Domine, quecuaqu

e non feci

inála. Zfup. cosf. l. 3. 6 . Nullum enim

)nf'llüone

eft peccaturi, quod facit homo, quod non

jf 0*

potlit facere alter homo; i delit Rector, a

á

1 pec.'

a

quo factus eft homo. (Augg; fevin. 95. 09 &

£

e

420

Heljumektunz XIF.

Et hinc defpicio me, & projicio in profun-

«f

fu

dum vilitaüs mee.. Zbom. Kemp. L 4.c.2.

IV. Coli non funr mundi in confpectu

fng

tuo: & ego pulvis quid prefumo? quo-

Dor

rum opera videbantur laudabilia, ceciderunt

&pa

ad infima, & qui comedebanr panem ange-

&i

lorum, vidi filiquis delectari porcorum. O

»

hi

Tur t

quam bumiliter ergo & abjecte mihi de me

ipfo fenrtiendum eft! o quam nihili penden-

higc

dum, íi quid boni videar habere! o quam

[

]l

profunde fabmittere me debeo füb abyffa-

libus judiciis tuis Domine, ubi nihil aliud

Ing

talen

me efle invenio, quam nihil, &nihil! 772om.

Dion

A'emp. l. 3. c. 14.

V. Domine n

ihil fum, nihil poffum, ni-

Ge,

hil boni ex me habeo; fed in omnibus de-

diral

ficio, & ad nihil femper tendo.

"TT hom.

r

AKemp. l. 3. c. 40.

Mihi igitur jufte debe-

tortuof

Weg

tur contemptüus, & confulio ; tibi autem

laus, honor; &gloria. /dem l. 3. v 41. Da

KC q

mihi propter te amare contemni , & nefciri

lt

in hoc fieculo: 7jid. c. 15. Quid enim me-

POHE(

tui pro peccaris meis, nifi infernum, &

ll

ignem &ternum? In veritate confiteor, quo»

UT

niam dignus fum omni ludibrio &' con-

hi

temptu, nec decet me inter tuo$ devotos

|. Wi

commemorari. 75om. Kemp. l.3. . $2.

. ghor

Patientia.

| *1g

I. Innumeras quidem amaritudines pä—

| Wt

Ii(?r; íed Deo gratias; quia minus

Va]dg*

aiüls

' Wtm

e

Previum exevcitium egc.

421

protte

affligor, quam mereor. G'eg. ep. 38. ad Con-

p6b

flautiz, Quid enim merui pro peccatis

meis, nifi infernum & ignem aternum?

n(peat

? qu

Domine, nihil dignus füm; quam flagellari;

& puniri; quia graviter & fzepe ce offendi,

iderott

n anre

& in muliis valde deliqui. 75om. Kemp. l.

'go C. f'l.

Fiat voluntas tua; ego bene me-

ym Ü

hi deme

rui tribulari, & gravari. i/id. c. 29. Merito

penden-

hec patimur, quia peccavimus. Geg. 42.

v- ZI-

p qui

IL. Hic ure, hic feca, modo parcas, &

abl

j al

in erernum parcas; ut ita pu

rpes me,;

&

E

! Ti

talem me reddas, cui jam emendatorioigne

non fit opus. Zuguflinus. Ecce Pater dile-

[üm, n*

&le, in manibus tuis fum epo; fub virga

directionis tuz meinclino; percutedorfüm

hus de

Tliort.

meum, ut incurvem ad voluntatem tuam

tortuofiratem meam. . Tibi me, & omnia

. Qd

j aute

mea ad corrigendum committo: melius eft

hic corripi; quam in futuro. 77. AKemp. /.

, i

4. c* SO.

Domine, da modo patientiam, &

Y P

pofítea indulgentiam. $. Pulgeutius.

mimfe

Ili, O Domine, quod patior, tranfit; &

ym, ^

finitir; quod sccepturus fum, finem non

01*,(]00'

habebir. Z4uguff. i2 Pf. 48. Non funt con-

& o

digne paífiones hujus temporis ad futuram

devot

gloriam , qua revelabitur in nobis. Aom. g.

A

v.18. ldenim, quod in prefenti eft mo-

mentaneum & leve tribulationis noftre, fu-

j Päf

pra modum in füblimitate eternum gloriee

sVäH

Dd 3

pondus

il

e

"osccoi

422

Adyimnentum. XIF.

poddus operatur in nobis. 2. Cor. 4« . 7

n

Domine, libenter patiar pro te, quídquid vo-

n

lueris venire faper me, 7J. Kewp. l.3.c.17.

Cur

IV. O Jefu! cum te videam vuineratum,

HUM

nolo v.vere fine vulnere. 7:rg.

Nam ille

(ei

non amat Chriftum , qui non amat crucem

&l

l

Chrifti. Petr. Dam. ferin. 8. de inveut. crucis.

Tif (

7.2. 'Tu nofti Domine onus meum, quale

tebo

fir: da mihi illud patienter ferre, ut per

di

viam crucis extollar ad te. A4ug. c. 37. 1ned.

Jube, quod vi:, & da, quod jubes: adauge

n]

laborem, modo adaugeas patientiam. /4.

ne[

Si enim bona fufcepimus de manu Domini,

omr

mala quare non füfcipiamus ? 3lob.2.v. 10.

nlb

V. Repletus füm contolatione, fuperab-

pif

undo gaudio in omni tribulatione fioftra,

mil)

2. Cor.7. 9.4.

Gaudeo in paffionibus, &

mi(e

adimpleo ea, .qua defunt paffionum Chri-

nb

fti in carne mea,. Co/of. 1. v. 24. Pater ju-

&

fte & fancte, pratias tibi ago, quia non pe-

iWf

percifti malis meis, fed attrivift) me verbe-

h

ribus, infligens dolores, & immittens ane

Ó

puílias foris & intus. 7Pom. Kemp. l. 3.c. 50.

$it nomen tuum Domine benediétum in fa«

pau

cula, quia voluifti hanc tribulationem vee

n

la,

nire íuper me. //;d. c, 29.

m

"Gratiavum a&lio,

Ine

I. Confitebor tibi Domine Rex, & col.

mi|

laudabo te Deum Salvatorem meum, Con-

&f

ftebor fomini to, quoniam adjutor &

Qu

pro.

Pravium exercitium &8c.

423

4 1,' I.:l

prote&or faétus es mihi, & liberafti corpus

dv

Ineum 2 perdirione;

4441

cundum multitudinem mifericordia nomi-

eTatUD,

nis rüi a rugientibus preparatis ad efcam

(am jlle

de manibus querentium animam meamz

Crucem

& liberafti me de perditione, & eripuifti

1. Cru.

me de tempore iniquo. Pioprterea confi-

, u

tebor tibi, & laudem dicam tibi, & bene-

T

dicam nomini Domini. Ecc. 51.

3-. I/lf:'.

II. O Deus, tibi foli fit honor & gloria.

d

. Tim. 1. v. 17. Tu eruifti animam meam,

um. Jl

ergum tuum

ne periret; projecifti poft t

Domïnï,

omnia peccata mea. //7.3.8. Pelle & car-

VZQU*JO'

nibus veftifti me; offibus & nervis compe-

fupEl'äb!

gifli me: vitam & mifericordiam tribuifti

3 Q od

mihi. 7o. 10.

Totum , quidquid fum, de

172!15: &

mifericordia tua eft. 4ug.im Pf.;8. Siset-

TAU

go benedictus Domine, qui fecifti bonita-

yet jte

tem cum fervotuo fecundum mulritudinem

mifericordie tue, — Laus ribi & ploria: te

ao*

e vt

laudet, & benedicat os meum, anima mea,

& cuncta fimul. 75. Kemp. l. 3. c. 21.

tens df

/:M ii

III. Benedico te Peter cceleftis, quia mei

m]nl'!] [æ"

pauperis dignatus es recordari. 7/. Aemp.

[23. c. s.

F'eciíti enim ultra omnem fpem

mifericordiam cum fervo tuo, &ultra omne

meritum gratiam & amiciriam exhibuif(ti

mihi.

Cum non effem, fecifti me, &, cum

& COI«

errarem longe a te, reduxiíti me. llid. c.Xo.

Y

/'ugüï.

Quid dabo tibi pro omnibus iftis millibus

/

Dd4

bonis ?

!

i.

-

424

Zdjumentum. X1F.

bor;.ïs? Phid.c. $. Benedictus fis Deus

m-us; quia; licet ego' omnibus bonis fim

indignus, tua tamen nobilitas, & infinita

tüi

bonitas nunquam ceffat benefacere. Ibid.c.g,

f

Laudent te un:verfi populi, tribus, & lin-

EE

ux, & fanctum ac mellifluum nomen

10j

tuum cum (umma jubilarione, & ardenti

dmgs

devotione magnificeni. Z5. Aemp. L. 4. c,

lI

17. O mifercordia mea, Deus meus! ti-

fin

bi fo!i fit laus, honor, & gloria per infi-

Vi

nita faecalorum (cula. /dem [. 3. c. 40.

füm

Conformitat cum diviga vülz;ntate.,

Coní

. X Pater mi, fi poffibile eft, tranfeat a

hil

1ne calix ifle; verumtamen non fíicut ego

fcis

volo , fed ficut tu. Ma:;. 26. v. 39. Pater

"dCe

mi! fi non poteft hic calix tranfire, nifi bi-

lum

bam illum, fiat voluntas tua.. 44a:115. 26. v.

!lu.ml

42., Fiat voluntas tua, ficut in ccelo, &in

&

terra. /atj.6. v. xo. Ecce venio, ut fa-

Qn

ciam Deus voluntatem tuam. Z7Zer. 10.v. 7.,

f 17

II. Proteftor, nihil velle me, nifi quod

ll

fciam velle te : fac mecum, ficut ícis, &

d

vis; nam fcio, quod amator fis. $. Jgnatius..

Qm

Tua voluntas mea fit, & mea voluntas.

tuam íemper fequatur, & optime ei con-

u j

cordet.

Sit mihi unum velle, & nolle te-

lm

cum; nec aliud poffe velle, aut nolle, nifi

perc

quod.tu vis, & nolis, ZZom. Kemp. l. 3.

Rtüs

Q« E5.

Wey

Ke-

Praviun exercitium tsc.

4253

Dag

AR

f

gnatio iu divinam voluntatem.

jis lm

- L Do;inus es; quid bonum eftin oculis

infinit

tuis, facias. 1. Aev. 3. v. 18. Para:umcor

')ld L

meum Deus, para umcor meum; pararum

: &m

ad adverfa, pararum ad pro(pera. /ug. 21 pf.

Domot

107.

Na:n fufficir, ut noveris; non enim

atdenti

amas, & de(íe:is. 77ug, TYa& 49. in Joanm.

['. 4- 56'

Ecce ! comitto me mifericordis rue: re-

etp. t

fieno me manibustuis. A ge mecum (ecun-

x il

duin bonitatem tuam. 75. Aemp. L. 4. c. 9.

M

ll. Ecce Pater dilecte! in manibus tuis

fum epo. Tu ícis omnia & fingula: fine

l,

confilio & providentia rüa, & fine - aufà ni-

fut à

hil fit in terra. 75. Aemp. 1. 3.c. $0. Tu

stl

t Bgl)

Ícis, quid expedit ad profectum meum.

Fac ergo mecum defidera: um beneplacitum

j Ptf

lil

[i bi

tuum. //; Non enim poteft effenifi bo-

46.')

num, quidquid de me feceris; major eft

0 &

enim tua follicitudo pro me, quam omnis

)

u

Ccura, quam ego gerere poflum pro me. /j.

105

6 12.

III. Domine, tufcis, qualirer meliuseft,

Da, qvod vis, &qnantum vis. Fac me-

[ty

puio

j

cum, ficut fcis, & ficur magis tibi placue-

rit, & major honor tuus füerit.

Pone me,

oluntas

g eot

ubi vis, & libere apge mecum in omnibus,

In manu tvua exgo fum; gyra & rever(a me

olle (

percircuitum. En! fervus tuus ego, pa-

lo n

ratus ad omnia. 775. Aemp. l. 3. €. 15.. Si

p"

mevis effe intenebris, fis benedictus: fu*qg

Dd ;

Vi$

li

LÀ

426

A'djumäntum XIF.

W

vis effe in !uce, fis iteruur benedictus: fi

me dignaris confolari, fis benedictus: fime

f

u

vis tribulari, fis «que femper benedictus,

J). Kemp. l. 3. c.17.

M

d

IV. Domine libenter patiar pro te, quid-

quid volueris venire füper me.

indifferen-

]

Inni

ter volo de manu tua bonum & malum,

[[in

dulce & amarum, lctum & trifte fufcipere

& proomnibus mihi contingentibus gratias

fidu

fim

ageie: cuftodi me ab omni peccato, & non

timebo mortem neque infernum.

Dum-

por

[eo

modo mein aternum non projicias, nec

deleas de libro vite, non mihi nocebit,

C0

lei

quidquid venerit tribulationis füper me.

te í

h. Kemp, l. 3. c. 17.

PFiducia i Deum.

um

I. Etiamfi occiceris me, in te fperabo

"m

Domine, 7«).13. Spesm

eatu in die aflli-

V

Si copfiftant ad-

Ximi

&ionis. Zerem. 17. v. 17.

verfüm me caítra, non timebit cor meum.

tiof

fl 27. Pone me juxia te, & cujusvis ma-

qu

nus pugnet contra me, , oj. 17. v, 3. Ec-

l,

m

ce, Deus Salvator meus eít; fiducialiter

agam, & non timebo; quia fortitudo &

mif

laus mea Dominus, & factus eft mihi in

falutem. Z7fa. 12. v.2

l

me:

II. O Domine, vulaera pro nobisfüfce-

pta colo inferre voluifti, abolere noluifti ;

Pm]

ut Deo Patri noftra. preria libertatis often-

N

c. 24. In tuis

N

deres. 2dinbrofi. l, 1o. ia Luc.

vul-

1

/ Previum exercitium Qgc.

421

Qus:

vulaeribus dormio fecurus. 74ug. Enthir. 2.

: ime

€.12. "Tues Medi us, tu es miferi.ordia,

edidu

tu es vita; Jefü Naz.rene mifereremei. Zfeu.

Magna elt iniquitas mea, íed major eítre-

t qui

demptio tua, /4ug. Se/m, 122. de temp.

duf

III. In nullo poffum plene confidere, qui

t mlf

in neceffitatibus auxilietur o pportunus, ni-

fi in te folo Deo meo.

Tu es fpe«mea; tu

(ulipe

asprti

fiducia mea; tu confolator meus, &fidelif-

0 &

fimusin omnibus, Inteergo Domine Deus,

u-

pono omnem fpem míeazn & refugium: ij

teomnem tribulationem meam & anguftiam

nod iïa

confttuo; quia totum infirmum &inftabi-

p m

:

le invenio, quidquid extrate confpicio. Ad

te funt oculi mei; in te confido, o Deus

meus, & mifericor

-

diarum pater, 72. Kewp.

(oeribo

l.3 c. 39.

die f

1V. Maria, peccatorum fcala! tu mea ma-

Xima fiducia es: tu poft Chriftum rorta ra-

f

yr meum.

tio fpei meaz. Quid enim? . exaudiet uti-

que Matrem Filius, & exaudiet Filium Pa-

p

(

ter, Bergavd. Sorm, in mativ. B. F. Adet.

musergo cum fiducia ad thronum gratia, ut

läuc.ialiïet

judo

mifericordiam confequamur, . Zebr. 4. v. 16,

Petitio auxilii divin.

| [mm n

X Domine, vim paticr, refponde pro

me: Domine, falvum me fac, /fz. 38.. Deus

s o

propitius efto mihi peccatori. Zuc. 18. v. 13.

noiüi !

INoli.me condemnare. X

jj ol

-

Job. yo.. Sed parce

Jg t

peecatis meis, . Job, 14.

D

1. Do-

qi

428

Adynentum. XIF.

II. Domine Pater, & Deus vire mesg,

U»

ne derelinquas me in cogitaru maligno: ex-

tüm

tollentiam oculorum ne dederis mihi, & de-

Aug

fiderium malignum averte a me Domine;

ll

sufer a me concupifícentiam, & animee irre-

edi

verenti ac infrunite ne tradas me. Eccl. 23.

ob

HlL. ZEgrotus fum, ad medicum clamo:

diat

mifer füm, ad mifericordiam propero: mor-

Dünc

tuus fum, ad vitam fufpiro, Opus manuum

uun

tuarum ne defpicias: Vulnera manuum tua-

temg

rum, precor, utifpicias: ecce in manibus

nis h

tuis deícripfifti me; lege ipfam Scripturam

mifa

& faslva me. 24ug. foliloq. c. 2.

O Domine

6 45

Jefu, da, utanima mea te femper ambiat,

Ij

rte quarat , te inveniat, ad te perveniat. $.

Qm

Bonav. in ovatione poft Mifjam.

Qni t

IV. Secundum magnitudinem bonitatis

bis? |

tue, & multitudinem miferationum tuarum

Qtdp

refpice in me, & exaudi orationem paupe-

a

ris fervi tui, longe exulantisinregione um«

n

n

bra mortis. Protege, & confervaanimam

"n

fervuli tui inter tot difcrimina vira corru-

(ero

pübilis

Memento mei, Deus meus, & di-

4' co

rige me recto itinere in regnum ruum. .Da

lV,

finem bonum, da felicem ex hoc. mundo

Dilg

wranfitum.. 75. Kemp.l. 3.0.57. £9. 59.

Qu

Defidevium . celeflis. patvia.

hün,

I. Cupio diffolvi, & efle cum Chrifto,

lom

Pbil 1. v. 23,. Infelix ego homo! quisme

qu,

liberabit de corpore mortis hujus? Aom. 7..

| öWldl

v. 24«

Præviumï exevcitium €gc.

429

t n

v. 24. l'ecifti nos ad te Domine, & inquie-

gBO'.CXs

tum eft cornoftrum, donec requiefcat in te.

Ii) &de'

Aug. confef. l. 1. e. x.

omine:

1L.O fuperne civitaris manfio beatiffima!

he Yre

o dies eternitatis clariffima, quam nox non

p

obfcurat, fed fümma veritas femper. irra«

n dimo:

diat: dies femper lata, fempen fecura, &

[0:mt«

nunquam ftatum murans in conrraria! Q

mmanm

utinam dies ille illuxiffet, & cunéta hee

1um tüt-

remporalia finem accepiff.nt! o quando fi-

matibüs

nis horum malorum? quando liberabor a

iptuat

mifera fervitute vitiorum? 72. Kemp. ]. 3,

ia

€. 48.

[ qmbil

IIT. Jefüu bone, quando ftabo ad viden-

iil

dumte? quando contempl:bor gloriam re-

ni tui? quando eris mihi omnia in omnis

onitats

bus? O quando ero tecum in reono tuo;

eyarut.

quod preparatli dile&tis tuis ab :terno? 75.

Kemp.l.3.c.48. Teftisestu mihi Deus, quod

pape

l'mn': QU

nulla res me poteft coníolari, nulla creatu-

Tu

ra quietare, nifi tu Deus meus, quem defi-

t n

dero aternaliter contemplari. 72, Kemp, l,

4« €, I T.

SUS;&dþ

j A

IV, Deusmeus &omnia! quid voluiam-

plius, & quid felicius defiderare poffüm?

mundo

O quando veniet hac beata & defiderabilis

Y

hora, ut cua me faties prefenria, & fis mi-

Cbri[fü-.

hiomnia in omnibus? 7. Kemp. l. 3. c.48;

O quando ad plenum dabitur mihi vacare;

us

K()m. 76

& videre, quam íuavis es; Domine Deus

mneus?

aM

LÀ

430

Adjumentum. XIV.-

0

meus? usque quo rardat venire Dominus

meus? Veni! veni] quia fine te nulla erit

If):

p

leta dies, aut hora. 77, Kemp. l. 3.c, 21

V. O fons viree, venà aquarum viven-

poí

dium

tium! quando veniam ad áquas dulcedinis

ruz deterra hacdeferta; invia, & inaquo-

4

fa, üt videam virtütem tuam & ploriam

tuam, & fatiem ex aquismifericordiae fitim

ineàm? Sirio Domine, fitio ad te Deum vi-

tef

Tne

vum, O quándo veniam & appareboante

faciern tuam? O dies preclará, in qua au-

totl

tecu

diam: iatrá in gaudium, inrra in domurmi

Dominitui; ubi erit omne bonümfine om-

&e

Inet

ni malo; ubi erit, quidquid voles; fumrná

fecuriras, eeterna beatitudo.

O gaudium

P

lI

fuper omne gaudium! quando intrabo ia

te, ut videam Deum meum in gloria fua,

]i

li

àtita

licuti eft? quando veniet diesletinie & exe

ultatioois; quà inprediat domum Dei;-ut

Videam videntern me faciead faciem, & fà:

qui

tietur defiderium meum? Heu mihi, quiá

g

fupe

incolatus meus prolongatus eft! 4ug, i5 fü«

iloguius.

C0f

.VI. Veni Domine, & noli tardare: ve«

tord

hi Dornine Jefü Chri(te; &educ me decore

rtr

pore mortis hujus; ut leter coramte corde

]

perfecto, "Veni Salvator nofter, veni deli-

"

derate cunctis gentibus: veni lux mea, Ree

feq

demptor meuüs; educ de carcere animam

ht

ineam ad confitendum normini fancto tuo,

eft«

| Il

Prk;)iztih exevcitium Cgc.

n

)ottins

Oftende mihi faciem tuam, fonet vox tua

vulla eti

in auribus meis; audire a te merear: fürge,

propera,amica mea; veni electa mea; veni

Tl

n VIvet.

joft multa pericula & labores, intrain gau-

Ycedinti

dium Domini tüi;. quod nemo tOl:let a te.

dniquó:

"Auguflinus,

e

"io eumn Deo,

| gïotiam

die f

L Quis mihi det, Domine, utinveniarmi

te folum, & fruar te, ficut defideratanimá

Jeuri V

inea? ,,.. Hoc oro, hoc defidero, uttibi

eboanté

totus uniar .... Ah Domine! quàndo ero

. qua dU

tecum totus unitus & abforptus? tu in me,

qormut

& epgo in te? Hoc eft totum ddfiderium

ii um

meum, ut cor meum tibi fit ünitum. 7

h fuitini

Kemp, l. 4.6. 13,

| gaüdiüm

II Cantem amoris canticam, fequar te

fb

Dilectum meum in altüm: deficiatin laude

ptid ii

g d

anima jubilans amore. Amernte plusquami

ine, necme nifi propterte, & omnesiri te;

æDel':'S'm

qui vere amant te, ficut Jubet lex amoris

fmï&a5

lucens ex te. 75 Kemp.1.3.c.5. Da mihi

llhl, QW

füpet omnia defideratain te requiefcere, &

i, i

cor meum in te pacificare. Tu vera pax

cordis, tu fola requies: extra te dura fünt

r Ve

omnia & inquieta. //id. c. 15.

III. O mi dilectiffime Spon

(s Jefi Chrls

jte o

fte, amator

uriffime, dominator univer-

Í;e creaturae

,

quis milii det pennas vere li:

f *

bertatis ad volandum & paufandum in te!

n

Th. Kemp.], 3. c. 21. Junge me tibi infe-

j o

para-

Qd

9

432

Adjumentum. XIFL .

arabili dile&ionis vinculo; quoniam tu fo«

mj

lus fufficis amanti, & absque re frivola fünt

I

univería.. 7/:d. c. 23.

&a

IV. Tu, Domine Deus meüs, fuperome

in 1

nia oprimus es: tu folus altiffimus: tu fo-

m

lus potentiffimus: tu,folus fufficientiffimus

[Dant

& pleniffimus: tufolus fuaviffimus & fola-

lt

tiofiffimus: tu folus pulcherrimus & amane

tidic

riflimus; ii quo cunéta bona fimul & perfe-

Teye

&te fun.t-,)& femper fuerünt, & erunt. A-

n ol

mem te Deus meus, amor rneus! tu totus

Qüe)

meus, & ego totus tuus.. D. Aemp. l. 3:c:

Diàtn

&

B

ARTICULUS lil

Verfo

d vivtutum attus ab Audcdlore

IQ y]

propofiti.

* mo

nam i

Aus fidet.

as

I)

räao mi De

üs, quod exiílas; &fis unuä

fupr

L

"]

in natura, & trinds in perfonis: Re-

bi f

munerator bonorum , àé vindex malorum;

fupremus rerum omnium Dominus, prin-

À

cipium ac finis.. Credo myfterium Incar-

demll

nationis, Euchariítiz, vitee, paffionis, mot-

Wedt

tis refurrectionis & afcenfionis Chrifti Sal-

4f

vatotis mel, füpremi Judicis vivorum ae

lüfen

morruorum. Credo in Spiritum fan&tüim,

unam fanéctam Catholicam & Apoftolicam

te (iib

lts d

Ecclefiam : Sanctorum communionem : ré«

iniffig-

hu ?

Previum exercitium t9c.

í

433

nttío

mifílionem peccatorum: carnis refürrectio-

ola u

nem. .Credo, me poft morrem judicandum,

& eeternum vel in coelo praemiandum, vel

Wero

in inferno caftigandum.

;-.m('

Credo denique

-

omnia, que rü revelafti, & E.clefia Ro«

Yil

&lole

mano- Catholica credenda propovit.

. Et. hoc ideo folum, quia tu infinite ve«

N amdt

ridicus, qui nec falli potes, nec fallere, eà

Ó

:

revelafti; ut hac ratione inrellectum meum

p d

in obfequium fidei caprivando, Deique lo-

tü

t

quentis auctoritatem füpra omnem hurna-

j

1 3&6'

nam evidentiam appretiando, fümm2a tuae

Veridicentiee debitum obíequ'um preftem,

roteftor coram tora Curia cceleíiiac uni-

l.

Verfo mundo, mein fide Romano - Catho-

Atf

ica vivere & mori velle. O utinám profi-

e mori; ac martyrium fuübire poffem! uti-

nam omnes ad veram fidem convertere pof-

fem!. O Domine; aupe fidem meam! in

&üs Ü

fup

plementum exigue mez fidei offero tïf

yis:

bi fidem Apoftolorum.

Ij ( Um)

.. us adorationis.

J Pm

J Adoro

te mi Deus fümra, qua poffum,

n ]nctt

demiifione propter excellentiam tuam ia«

creatam & infinitam, me:sm a te omnoimoe

dàrm dependentiam, fübje&tionem & fervi-

hufhsal

vofum L

tutem profitendo; ut (ümma hac mea erga

te fubmiffione füpremotao in me ac r-some

| (4['80 i

)000"

qm

nes dominio debitum homagium preftem,

us ineüs; ego fer-

j

-/-u Dominus tmeüsac De

e

gl

M

LÀ

Adjumentum XL F.

434

lt

vus tuus, mancipium, creatura & factura

tua fum,

Utinam facere poflem, ut om-

nur

nes te ut füpremum fuum Dominum adora-

qu

rent! Gaudeo de hac mea omnimoda a te

E

dependentia, fübjectione ac mancipatu, qua-

lj

tenus inde magis elucet tuum independens

a

ac fupremumin creaturas omnes dominium.

Offero tibi adorationes Beatorum , B. V.ac

lid,

Uag

inprimis Ss, humanitatis Chrifti.

poti

"us fpei.

le in

Speroa te Domine veniam meorum pec-

Ye

ü

catorum ;

neceffarias ad falutem gratias,

G

precipue finalem, ac beatirudinem zter-

fi

J (

nam; quia tu infinite fidelis & potens ea

lus j

promififti facientibus, quod eft infe: quod

facere volo tua adjuvante gratia, confifus

Doter

Que f

infinitae mifericordiee tuae, & infinitis meritis

Chrifti; cum toto corde defiderem te vi-

(

dere & amare eeternum. .O hora exopta-

EUY

tiffima! o momentumf:liciffimum, quo hoc

&tna)

corpore folutus, te potero intueri; & ama-

infh

re eternum, & nunquam arplius offende-

ftine

re! O mi Deus! cupio diffolvi, & te com

Cüm

tis 2ecernum amare.

oofle

Chriíto -& Bea

"Adus amovis.

LR

Amo te, immenfam bonitatem & infini-

omn

tam omnium perfectionum plenitudinem !

mo ;

àmo te! purepropter te, non ex fpe prz-

eXlgu

mii, aut meru poene ; fed pure propter tes

&Qm

quia füummum Bonum es; & infinito amo-

ie

Pravium exevcitium&sc.

435

atturt

re digniffimus. Etiam(i ícirem, me eter-

JL ff

num ate damnandam , tamen te amarem;

;dorte

quia etiam ut me damnansnon es nifitotug

hitt

amabilis.

Q

) que

endens

— Et amo te ex roro'cor&eb ex tota ianima;

ex totis vitibut: te appretiando fuper om-

jiriur.

nia, fuper omnes delicias, honores, divi-

B V«

tas. Millies potius, o mi Deüs! millieg

potius omnia graviffima tormenta, & mil-

le inferos páti defidero, & volo, quam te

npe

vel unico peccáto eétiam venialioffendere.

grmas,

-que

- Gratulor tibi; & gaudeo exanimo; quod

tens d

fis, quies: univerfiras omnis boni, cumu-

lus infinitarum perfe&tiorom; quod adeo.

] qUO

ronäälf

potens, fapiens, pulcher & fanctus fis; id-

que fis à te ipfo, . effentialiter & ab eterno.

perius

Y Vi'

O pulchritudo infinita! o quam fero te

euypre

amavi! amo te! .., amo te! QO otinam te

gonY

amarem ardentius! o amor infi: ite, augey

$m

inflamma amorem meum ! O utinam, Do-

'offende-

mine, omnimoda mei annihilatione vel uni«

i am

cum gradum tuz gloriae extrinfecce addere

poflem! o urinam te amore Seraphinorum

amare poffem! o utinam facerepoffem, ut

oinnes creaturg re femper amore intenfifTi-

T

ylind? *

io amarent! Offero tibiin füpplemenrum

éxigui mei amoris amorem Chriíti, B. V.

Pe Id

à

« anium; Beatorum,

()p[CF l]

jp 4

E e2

ldu

I

e

436

Adymentum XIF.

füg

"us aimoris. inimicorum,

lita

O vindex legislator Deus!. infonatin au-

ribus meis tuum. illud magnum charitatis

li$

$

preceptum: Diligite inimicos ve[lvos, lenefa-

cite bis, qui oderunt vos, €9 ovate pvo. pevfe-

u

Toont

quentibus €g. calumuiantibus vos, ut [itis filii

Patvis vefivi, qui in calis efl, Et hinc cum

imy

amare te nequeam, nififimul & proximum

fltn

diligam, cumque dilectio proximi fit nota

Wece

characteriftica veri Chriftiani: toto corde

vel |

amo, ... itaeft, amo... & quidem maxi-

Tüm

]C i

(i

1o, quo poffüm, amore amo omnem pro-

ximum meurm; precipue inimicos, perfe-

hm

cutores & calumniatores meos, nominatim

&rQ

hos NB. tanquam filios Dei & fratres Chri-

edi

fti, ejus fanguine redemptos: illisque ex

ängu

animo precor , ac fincero cordis affectu op-

Qm

C&fem

to omnia ipfis bona tum naturalia tum fu-

pernaruralia, tam corporis quam animz,

W. i

tütn

prefertim vero omnes neceffarias iis ad fa-

lutem gratias; ipfamque beatitudinem szter-

Ornr

nam; quia tu fic vis, ac jubes, quia id tibi

dlhg

placitum eft, & quia amo te: h

B

in'; & pro-

U

ximum diligo propter te.

Ex hoc ipfo motivo fincere ignofco om-

D at

nibus inimicis meis, & illis omnes offenfas

s

& injurias eterna oblivione penitus condo-

tem

no, ac remitto eo prorfus modo, quoa te

Ino

mihi ignoíci, meaque peccata remitti cü-

lon

pio: T'eque rogo per vifcera mifericordiee

Düte

tus

Prfævium exercitium €$c.

4317

tug,'ne ullas iis penas propter me, autil-

E

latas mihi injarias irroges;. fed potius gr

Y

?-

charitt

tiis ac beneficiis compleas.

y lum

- Siquos vero ego vel per imprudentiam

aut malitiam offendi, ab his. füpplex lacri-

n ptt

Tup

inantibus oculis ac contrito corde veniam

hinc at

impenfe flagito, paratus ad.omnia & prae-

roximur

ftanda & toleranda, quecunque viía fuerint

j f

neceffaria vel pro fatisfa&tione offenfarum;

yo corüt

vel pro repáraiione damnorüm & (candalo-

i mii

rum; quzque illis intuli mala , eaipfis coe-

em pro-

leftibus bonis beneficus farciat Deus. . Co-

p

ram tota caleíti Curia depono, ejuro; & ex-

qoinatim

ecror omnes motus averlionis, inimicitise;

'&j Chr

odii & rancoris; fique'fcirem, vel guttam

fanguinis mihi in venis fluere, que proxt-

que g

mum averíaretur, hoc illam momento eli-

eduop

um t

cerem, & projicerem abs me,

'Tu Domi-

n qnma

ne, da nobis fraterng charitatis augmen-

tum, ut in mutuo amore conftantes, illuc

TT

nett gt

ornnes perveniamus, ubi nos in tegternum

diligemus. -

jl

Atlus contvitionis.

iA p

Confitebor tibi, Domine, in amaritudi-

neanime mes omnia peccata mea, qui-

ofco 0f

bus tota vita mea divinam tuam Majefta-

,ofel

tem offendi.

Doleo Domine, & ex ani-

g od

mo doleo, quod te offenderita füummum

!) ugä[e

Bonum meum, quem amo fuper omnia,

lr d

pure propter te.

r

Ee 3

Dete-

438

Adyimentum XIF.

: Deteftor & execror. omnia peccata tnea,

qu

fe

non propter. annexam: & innatam ipfis foc-

diratem : non quia me tibi füumme odibilem

lib

& execrab:liti reddunt: non-ex metu in-

totr

fer^i aur pürgátorii ; fed pure propter.te

offenfüm fummum Bonum meum,; Domi-

al

num àc Deum meum: quia tibi mala iunt:

m

quia infinize cuge. SacClitati & fanctiffimee

tU

m

voluniati opponuntur; tibique ditplicent;o

Deus meus; qu«m amo ex toto corde; ex

p

tota anima, ex totis viribus, fuper omnia;

pure proprer te: quia füummum Bonurmn

tam

es; quia es, qui es

; & quia te a me ama»ri

tibi bopnum eft.

4

aby

de

. 'Ah pudet me mei ! con

fufio cooperit fä—

Ciem meaim! peccavi in coeluimm, & coram

mo

te; jam non fuüm dignus vocari filius tuus.

t6,

Sed.pann tet ,. o Deus! doleo, & exan mo

lts

doleo. . O utin:m pra doloris vehementia

N

morcrer,-& pectus diflilirer! Offero tibi,

Bnt

o Deus, dolorem Chritti, S. Petri, 5. Mag-

Dies

dalena aliorumque Sanctorum Peeoitentum

fün

pec

in fupplementum exigui mei dolofis.

bio

- dus pvopo, ztl.

.. Sed nullum , Domine, nullum ampliu$

U

peccatum., In confpectu totius Curiz cole-

Vel

flis coram divina tua Majeflate firmiffime

om

ítatuo, ac propono, me millies malle inter

Qto

ac&xbliiimos Cruciatus ac tormenta mori,

N

quam

Praevium exevcitium eg'ef

439

tf

equam te deinceps etiam veniali peægtoof-

.

feadere. .

pl

eundos

iibl

Offero me tibi promptum ad füb

[2

libentiffiie omnes dolores, cruciatus, &

r t

tormenta, etiam purgatorii; ut hac ratio-

netug [Juftitiz vindicativa aliquo faltem

j Dm*

je tpat:

modo. fatisfaciam.

O Judex fupreme!

Cf

egoreus la( Majeftatis diving libenti füb-

Jicettso

-

m'íhone de manu tuaaccepto morterm ut

ati,

.

'l'de j ü

pænam pecc

Ottinid

"AGus bumilitatis.

Donum

1

O tremenda immenfi Dei. Majeftas, co-

tam qua ipía etiam Hummanitas Chrifti in

ye amiti

abyffum (ui nihili fe humillima adoratione

demittit! humilio me coram te fincero ani-

yatite

mo & affectu infra omnes omnino creatu-

X corati

us L.

ras, me' projiciendo in abyffüm. mei nihi-

li: indignus, qui oculos in ceelum attollam.

« fno

ynond

Vere vilior füm omnibus creaturis: indi-

gnus, quem terra ferat, qui inter homi-

feo

nes verfer.

Peccavi, infernum meritus

M Mag'

fum: poffum adhuc peccare: poffum in

pixenwm

peccato mori, & damnari; & tamen fuper-

1

bio!

Deteítor ex animo, & execror otnnes

amplius

copitationes & motus fuperbie: omnia

verba & actiones füperbas.

Utinam me

ia

omnes velut viliffimum vermiculum, op-

mll

robrium hominum, & peripíema mundi

j

j n

pedibus conculcarent! O humillime Jefu!

Ee4

d)

quam

440

Adyumestum - XI1F.

da, ut fim humilis corde! a fpiritu fup&r-

r

bir per humilitatem toam libera me Do-

;

ho

mine!

C

us patienitiæ.'

Tu mi Tefü amore mei tam dura in. cor-

pore, tam acerba in anima, tam infamiain

honore fuftinuifti: & ego peccator tam mo-

N

dicum pati amore.tui recufem?

uantu-

Vide

lum eft hoc,. & quam nihil, quod epo pa-

Lun

tior, collatum ad illud, quod tu es paflus,

Quo;

quod rot Mirtyres funt paífi: quod tot alii

füd j

pro mundo, pro diabolo patiuntur: quod

Que

mea peccata merentur! Quod patior, non-

Wa

dum eft infernus, nondum purgatorium:

forn

&; quo plura patiar & graviora amoretui,

fa.

eo major erir eloria; cum momentaneum

Quem

& leve tribulationis aeternum

gl.Q;*i.æ pon-

Wque

us operetur,

)

lQ

Hic ergo ure, hic feca, modo

x[ü eeter«

N

num parcas. O Domine, da, quod pro te

D

patiar; qui pro me paffus es tàm infanda,

hen

Auge dolores, fedauge patientiam, .O Je-

&p

fu crucifixe! da mihi patienriam! ftsrürum

effe

eit aut pati, aut mori: imo pari usque ad

——

illa

mortem, ur fic Tuftitie. divinz pro pecca-

QUi

tis fatisfaciamn : . ur Chriflo patienti fimilior

in p

fiam: ut altiorem in cco gradum merear,

De j

quo Deum per totam erternitarem eointen-

fius amare potfim.

O Deus! tuum man-

Voly

Vere

culi

cipium cum fim, inftar Qanis & vermi

y

N

pro

Pz*æviu(n exervcitium egc.

4

üpee|

prolibitu cruciare me potes. Offero tibi

hos dolores meos in

m [ ;

Chrifti.

: unione cum doloribps

|

l

|

n chr-

"d&us vefignationis €g' conformitatis. cum

divina. voluntate.

1fa;ï)iam

Wmmo .

Refigno me penitus tüz fan&tiffime Pro-

tll 3

videntie quoad omnia: quoad corpus &

l

animam ; quoad fanitàtem & zpritudinem;

?j Päam)

quoad vitam & mortem, omnia de manu

dl

tua indifferenter accipiendo ; quia, quecun-

pl

que mihi eveniunt, ad te, ad majorem

or, t

tuam gloriam ordinantur; ut fic me con-

prm.

formem'norms omnis fan&itatis ac füpre-

moret -

ma rectitudinis; ut tibi dem illuc guftum,

nianeun

quem percipis ex impleta voluntate tua:

jg pot

utque ruz voluntati me fübjiciendo, abfo-

luto tuo in me omniaque mea dominio de-

T

bitum homagium preeftemn.

Et hinc, o Domine, (i me vis mori, fis

Ti

benedictus: fi vero me

'vis diutius vivere,

& plura pati, fis iterum benedictus. Malo

. Üb

(l

effs eegrotus ex voluntate Dei, quam fine

illa fanus. . Malo cum voluntare Dei mori,

0 Gm'-

quam fine illa diurius vivere.

Malo effe

[

in purgatorio cum voluntate Dei, quam fi-

l mefff arl

ne illa;n coelo. — Fiat; magne Deus! o fiat

voluntas tua, ficut in ccelo & in terra.

o

qpint

vere magnum verbum, & dulciffimo fenfu

um

',c[mfcun

plenum ; ZZoc vult Deus! & quis ego fum,

Ze;

O-

pm

442

- Zdyumentum. XIPF..

Domine; uttibi obmurmurem ? "Tuainme

ü

&

femper, & per ime adimpleatur voluntas.-

Gratiavum atfio.

fle

Gratías tibi'ago, Deus meus, prdlcrea-

Ai

tione, redemptione, srerna mei pradile-

lo

€tione, fanctificatione, ac preedeftinatione:

Hi

pro vocatione ad fidem Catholicam, ftatum

de

Religiofum, Sacerdotium &c.. nominatim

Tl

pro his gratiis N. . Sis benedictus in fiecula

dia

pro immenfis beneficiis S. $. Hümanitari

Ls

Chri(ti, B. V. & fanétis meis Patronis, ac

p

per eos mihi omnibusque creaturis concef-

Ilje

fis...In füpplementum mez gratitudinis

offero tibi illud.Beatorum Trifagion: San-

é&tus, Sanéctus, Sanctus.

dilà

Gratie finalis petitio.

lus

R

;Exfürge Chrifte, adjuva nos, & libera

W

nos propter nomentuum. Per fignum crus

hu

cis libera me, Deus meus, ab inimicis meis.

Tà,

Succurre mihi , & adjuva me.: O Jefu! efto

n

mihi Jefus. . .Oro re per crucem & paffio-

le

nem tuam ,. da gratiam finalem. — Per mor-

tem & fepulturam tuam , da gratiam fina-

lem. 'Per dolores & vulnera tua da gratiam

finalem.Nepermittas me damnari,quem pre-

tiofo Sanguine redemifti;, O bone efu ex-

((

audi me, intra rua vulnera abíconde me;

àm

ne permittas me feparari a te: in hora mor-

hi

fi

tis defende me: & jube me venire ad te; ut

curnmm

Pravinm, exevcitium t9c.

443

jnm

cum 'San—&is tuis laudem te. 'Tota fpes mea

IU

eft.in (anguine" & morte Chrifti.

::Q Maria! monftra te effe Marrem: affi-

fte mihi cum tota aternitate -luctanti,

O

NG

Advoecata mea, tuos illos mifericordes ocu-

fl

tiOne;

los ad me converte, & Jefum benedictum

Fiiium ruum mihi poft hoc exilium often-

fhm

jinati

de;'oclemens, o pia, o dulcis Virgo Ma-

ria! Maria Mater pratiz, Mater rmifericor-

(ecuh

snici

die, tu me ab hofte protege,in hora mor-

tis fuícipe.

S.néta Maria Mater Dei, ora

liS) [iM

pro me peccatore nunc, & in hora mortis

n

mez, &impetra mihi gratiam finalem.

pocini

Ora pro me fanctiffime Jofeph, Patrone

[ $i

dilectifime; ut dignus efficiar promiffioni-

bus Chrifti , & particeps aeterne falutis. O

fanéte Angele Cuítos, ne defere clientem

Noert

tuum: me tibi commifTum pietate füperna

ym du

hac pr&cipue hora cuftodi, rege, & guber-

na. O Sanüi Patroni mei, aíliftire mihi,

intercedite pro me, mihique gratiam fina-

( p&me

um

-lem impetrate.

" fnote

— Defidevium celeflis patvia.

;rfamm

Defidero.ad te ultimum finem meum, o

zm Pfe*

cceleftis Jerufalem! Civitas fanéta Dei, te

]e(

d

amar cor meum; pulchritudinem tuam ni-

j m

imnium defiderat mens. mea.

Veri, o de-

m

fiderium collium eternorum! veni,&educ

' te,

de

cuft

444

- dyumentum x"Xl F.

dt

de carcere animam meam. Cupio móti,

ut tibi erernum vivam. .O Deus meus, &

nit

omnia! pra.amore tui deficit anima .mea.

pa

Amplector te ,. o amor meus! ftringo. te

Ts

amoris nexu. Dile&us meus mihi, .&ego

de(c

il Quafivi, quem dilipit anima mea;

Spir

Teneo; nec dimittam

fid

quafivi, & inveni.

ilum, donec introducat me in. domum

Pon

füam, in domum eternz felicitatis,

furr

aíce

O Tefü! in manus tuss commendo fpiri-

Lris:

tum meum: Domine TJefu Chrifte fu(cipe

L'dical

fpiritum meum. Confiteor animo contrito

trit

omnia peccata mea, & peto abfolutionem

Df

facramentilem. "Volo lucreri; mihique ap-

plicari omnes Indulgentias, quas in articulo

Que

mortis lucrari poffum; & defidero exfpira-

&dor,

re inter dulciffima nomina:- Jefu! Maria!

d D

thüic

»Jofeph! ]efü! Jefuü! Jefu!

N

Profeffio fidei ex. formula. Trideutini,

C

tüoy

Ego N. N. firma fide credo, & profiteor

omnia & fingula, qua continenturin Sym-

bolo Fidei, quo íanéta Romana Ecclefia

reliq

utitur: videlicer Credo in unum Deum Pa-

Ua

trem omnipotentem, factorem coeli & ter-

pl«

re, vifibilium omnium & invifibilium. Et

Cüm

in unum Dóminum Jefum Chriítum . Fi-

Ma

lium Dei unigenitum, & ex Patre natum

finf

ante omnia fecula: Deum de Deo: lumen

NT

€

Y

Previum exevcttium &9c.

445

tf

delumine: Deum verum de Deo vero; ge-

ts Y

nitum non faéctum, confüb(tantialem Patri,

] D

per quem omnia facta fünt ; qui propter

o

nos homines, & propter noftram falutem

defcendit de coelis.

Et incarnatus eft de

«

1 fs

Spiritu Sancto ex Maria Virgiue, & Homo

m

fa&tus eft. Crucifixus etiam pro nobis fub

lum

Pontio Pilato, paffus & fepultus eft: & re-

l

..

fuürrexit tertia die fecundum Scripturas, &

J

afcendit in ceelum ; fedet ad dexteram Pa-

tris: & iterum venturus eft cum ploria ju-

ofcipe

dicare vivos & mortuos; cujus regni non

|!

yurito

erit finis. Er in Spiritum fandtum, Domi-

rione

nuüm, & vivificantem, qui ex Parre, Filio-

Qd

que procedit; qui cum Patre & Filio fimul

aol

adoratur; & conglorificatur; qui locutus

Ylpinte

eít per Propheras.

Et unam fanétam ca-

Marit

tholicam & Apoftolicam Ecclefiam. Con-

fiteor unum Baptisma in remiílionem pec-

catorum: & exfípecto refürrectionem mor-

li

tl

tuorum; & viram venturi fculi. Aren.

fret

jj

Apoftolicas & Ecclefiafticas traditiones,

reliquasque ejnsdem Ecclefiz obfervationes

L

& conítituriones firmiffime admitto, & am-

plcétor.

Item Sacram Scripruram juxta

h&ler |

eum fenfum, quem tenuit, & tenet Sancta

il

Mater Ecclefia ,. cujus eft judicare de vero

jf )

fenfu & interpretatione Sacrarum Scriptu

à natllm

uxtá

mmen

Ü

rarum, admitto; nec eam unquam, nifi j

uria-

446

- Adjumentum / XI F.

unanimem confenfum

tot

*

Pa;rgfp, accipi?m &

interpretabor:

MU

fti

Profi'eor quoque, fepte-ni effe vere &

alte

proprieSacramenta nove legis, a Jefu Chri-

fto Domino.noftro inftituta, arque ad falu-

Chr

tem humani generis licet non omnia fingu-

lis neceffaria, fcilicet Baptismum, . Confir-

d

fnast

mationem, Euchariítiam ,

Peenitentiam ,

Extiemam Unéctionem, Ordinem, & Ma-

váti

trimonium; illaque gratiam conferre, & ex

Tefr

e[e;

his Bapiismum, Confirmationem & Oidi-

fetre

nem fine facrilegio iterari non poffe.

d

ds

&

Receptos quoque & approbatos Eccle

&c])

fi& Catholice rirus in füpradictorum om*

Tüm

nium Sacramentorum folenni adrniniftra*

effe

tione recipio, & admirto, Omnia & fin*

tition

ula: qua de peccato originali, & de jufti*

ficatione in Sacrofancta Tridentina Synodo

1

definita, & declarata fu

01

& recipio.

erunt; ample&-or?

u(ür

e[f:

Profiteor pariter in Miffa offerri Deo ve-

Àpo

rum, proprium, & propitiarorium Sacri-

Ecd

ficium pro vivis & defunctis; arque in San«

&iífimo Euchariftie Sacramento effe vere;

Hgn(]

realiter, & füb(tantialirer. Corpus & San-

guinem una cum anima & Divinirare Domi-

On

d

ni noftri Je(u Chrifti; fierique converfio-

nem torius fübítantie panis in corpus, &

totiug

Praovium exevcitium C2c.

441

und

totius fübítantie vini in fangninem, quarm

converfionem Catholica Ecclefia Tranfüb-

ee

ftantiationem appellar. Fateor etiam,' fub

altera tantum ípecie totum arque inteprum

VChtt«

x ll

Chri&um, verumque Sacramentum fumi.

u

Cónftanter teneo, purgatorium eflfe; ani-

Conit

masque ibi detentas fidelium fuffragiis ju-

onti 1

vari: fimiliter & Sanctos una cum Chrifto

&kM

e,&CX |

repnantes venerandos atque invocandos

efle; eosque orationes Deo pro nobis of-

Qd

ferre, atque eorum reliquias effe veneran-

1

"

das. Firmiffime aflero, imagines Chritti,

', Ecde*

ac Deipare femper Virginis, nec non alio-

mom .

rum Sanctorum habendas, & retinendas

jriltt

effe, atque eis debirum honorem ac vene-

& l*

rationem impertiendam.

eyl

Indulgentiarum etiam pouteüatem aChri-

Synodd

fto in Ecclefia reli£ctam fuiffe, illarumque

)pk&m'u |

ufüm Chriftiano populo maxime falutarem

efl- affirmo.

Sanctam, Catholicam, &

[o v*

Apoftolicam Romanam Ecclefiam omnium

m A

Ecclefiarum matrem & magiftram effe,

Ts

agnoíco: Romanoque Pontifici Beati Petri

fo ver&

Apoftolorum Principis fücceffori, ac Jefü

Chrifti Vicario veram obedientiam fpon-

;

t [ori

deo, acjuro.

Ce.

f9U5

u

448

Adwmnentum . XIV.

Cætera item omnia a Sacris Canonibus

& ccurmenicis Conciliis, atque precipue

a Sacrofancta Tridentina Synodo tradita,

definita, & declarata indubitanter recipio

arque profireor: fimulque contraria omnia,

j

atque barefes quascunque ab Ecclefia dam-

fn

natas, rejectas & anathematizatas ego pa-

i

riter damno; rejicio, & anathemaiizo.

W

t

Hanc veram Catholicam Fidem , extra

el

quam nemo falvus effe poteft, quam in pree-

fenti (ponte profiteor, & veraciter teneo,

f

eandem inregram & inviolatam usque ad

id

extremum vite Ípiritum conftant ffime

lll

( Deo adjuvante) rerinere & confiteri, at«

que a meis fubditis, vel illis, quorum cura

fi

(j

ad me in munere meo f[peclabit, teneri ,

a

doceti, & pradicari, qvantum in tme erit;

Ri

curarurum. | ( Dein imiponautur , duo. digiti

dexteve locoy in quo. defcriptum efl. imitium

Evaugelii [ocuadum Sfoanuetn, dicendo:) Ego

&

N. N. idem fpondeo, voveo, acjuro. Sie

qc

me Deus ad

juvet, & hac fan&a Dei Evane

Inc

pelia.

lo

pe

Sandum 5

Ej

Ju Chrifü Efz/;awge'lz'um'

u

o Jecundum 3'oa;znem.-

P

em

In principio erat V'Erbum, &KVe.!S-

bu

m erat apud Deum, & Deus erat Ver-

(uP

büm0

LE M

j ,Præi:z':z'ïn éxeveitum Cyc,

449

nibu

bum.

Hoc

ID

er!at in pripcipib apudDggg

«dit,

ID

—

Hoc actuum viftutum ,k Quoruwm niïplex

Q

paradigma modo propofui, previum ac

a du

frequens exercitium eft z/efaurus ille zom

n p

i'm'

g

defictens , a S.-Luca e. 12. V./33. deícr:ptus,

illuftrium graiiarum ferax; quo qui utun-

tur, brevi tempore plurimum direfcunr:

at

eft illa Patriarche Jacobi /c4Ja Genef. 28.

n pree

teedy

V. 12. depicta, per cujus gradus mens no-

Ítra facili nifü in ccelum aícendit, & Dei

que d

ad.nos miferatio defcendit: eít fumiculus

a m

ille zriplex , qui teíte Eccle..c. 4. v. 12. dif-

g, d

ficile vumpitur , quove anima noftra cum

jman

ccelefti Sponfo in hac eticmnum vita ar-

ieet

&i(lime colligatur, & ad beatum agonem

oe Efiv[;l

*

mira unctione difponirur.

j dl

i:iznïüfl

Tu proin, o fons omnis boni affectus

;j m

ac meta Deus! da, ut mortis timore liberi,

yio X

z

ac ceelefti defiderio incenfi, per ficram exo-

pEl

mologefin conícientiam noítram ea accura-

tione expiemus adhuc vegeri; ut deleto

per doloris intenfionem etiam poenz rea-

tu, ac omnibus, qua moribundos reddere

;e!iw»

inquietos poífent, previa correctone

emendatis, nil aliud morituris curandum

V'e.f,-

fuperfór, quam ut ultimis Rcligionibus

j V

ina-

bfb

"!

4

[

aso 4Adjunentum XIF. Praviun tjc.

matüra follicicudine muniti, incenfis vit-

tutum actibus immoriamur;: ficque. per

ropofita bone. mortis adjumenta

melioris vitze participes: red

j

|

fer

: | amur.

FINIS

Af

MY a

m

p

E

m 4

- s

V

LO

))X

J

,

EU EN

« M

41

N

M N

R

li

"-

47

S3

NS

——

,

Q*x

N

li

E

N

4

m&ä . z5

II5

&l&

r

ho

v

&

A

ng

i

/L

*

,

ts

$?

a

xe.s

Yi

Ani

N

n

Cnd

amat

Angg

te

in

INEX

n

-

L E

æg*

e AN

AA

gxx /tex

,

"

t

9eo

L PPS

'(t m

Yi Vi

Qp

[2t)

ü-NDEX

l

Rerum memorabilium toto Opufcuïo

contentarunt.

À

Gus eliciendi excepto nuntio de inftanti

A

morte, 68. feq. in vifitatione Sacramenti

$»)

c

venerabilis, 77. feq. contritionis , 81, feq.

as

LU Ea

437. propofiti,.85.' feq. 407. 439. virtue

fie45,

tum, 96. fidei, 403. 415. 432. adora-

SS

*

E

LE

2 d

—

tionis 407, 433.

pei, 104. 434. amo-

B

Mu

MR

-

ris Dei,' 404. 432.

timoris Dei, 405.

amoris inimicorum, : 436.

doloris, 406.

T

humilitatis , 408. 439.

patientiz , 409.

refignationis, 41O. 441. gratiarum actio-

nis 411. fiduciz , 412.

Amicitia humana, cum ja&ura Divinz merca-

ri velle; quam noxium, 202. 203 JEfu

Chrifti optima, 204.

!

bis fucL

Amor , divinus duobus motivisin no

cindi poteft, 207. feq. intime cupit uniri

amato, 230Q.

vAngelus cuflos monachum profugum ad coeme-

terium perduxit , & inclufum illic fceleton

intueri juffit ; 177.

e

DO

Ff

E d

A'ni'-

Judex vevum hzemovabz'lium.

Animae jïamf examinandus eít, & quomodo;

(

72. feq. poít mortem confideratio , 110.feq,

178. in judicio,

C

a. feq. in purgatorio,

I15. Íeq..

B

i

B

ona interna quid fint, 217, — omiffa mori-

(ii

turi mentem torquebunt, : 398. feqq.

Coü

C

t

daver in loculo, & contemplatio ejus,

Ca

129. feq. contemnere nos docet terrzdi-

Cor

vitias r30. feq. mundi honores, 142. feq.

Iufpedtio ;llius in fepulchro, 164. docet nos

r

carnis delicias fugere, 165. feq. & íolum

f

cceleftia appetere, 177. feq. fru&tus eruen-

fe

di ex hac infpeCtione, 168.170. ad hos

colligendos duo documenta notanda funt,

f

"

184- 185.

il

Carolus L/. fibi vivo etiamnum vivus paren-

t

tavit. 188. 189.

t

Charitas 416,

C

Chriflus exemplo fuo rationem, fe ad agonem

per collectionem diurnam muniendi mon-

(

I

flravit, $4, feq. — Advocatus nofler apud

Patrem, 95, 96.

Judex in judicio ex-

Y

tremo, 112. ob noftra peccata ex objedo

amoris divini eít. fa&us objectum furoris

Dei, 303. ex morte Chrifli malitia pec-

[7/

cati metienda e&, 304. Íeq.

Colle-

Bidex. vevum. memovabiliuin. -

)mjo,

Colle£lio animi eft exercitium neceffarium, 52

ol |

utile, $8. & facile, 60.

|

Commendatio Ípiritualis, 93, feq.

fatu

Qommunionás tepide caufa eft negligens prées

paratio; 351.

Conciliatio cum inimicis, 9I.

ijfamori-

Confeffarius qualis fit eligendus, 28 r f?;q.

) leqql

Confeffio, 79. feq. accurata, 252. 276. g&-

neralis, 265,

in ea omnia peccata conti«

tenda, 280. regule ad ejus perfeCtionem,

o ejusy

281.

terted-

Conformitas cum divina voluntate,. 424.

W- (eq

Corpus noftrum in fepulchro terribile, foe-

d n

166.

dum ac-trifle fpectaculum prabet,

& fs

feq. proptercorpus peccare, horrenda, de-

us eret

teflabilis & abominanda malitia eft, 169.

ais

feq. fxviorem illo hoflem non habemus,

j unl

172. Íeq. quo rigore habendum , 176, le-

vi negotio in hac vita ad magnam fanctita-

y p

tem virtutisque perfectionem eluctari po-

teít, 180. feq.

bujus negle&us dolorem

caufabit, 18r.

Confcientia, qualis maxime deploranda, 253.

]i mf*

Perícrutationem ejus non pauci horrent,fed

f

immerito, 257. feq. quomodo freri de-

jdiCiO Ü

bet, ibid, in ea duo genera peccatorum

y oDf 0

pre aliis accuratius perícrutanda funt, oc-

[

n

culta & aliena, 259. alienorum duplici

"d

jiit p*

modo participes reddimur, 262. regula?,

ne

h

Ff3.

(u

"2

hiss

Jnudex veruti 1ne»moraþiliz;mq'

ne fcrupulus remaneat circa modum exþriä;

endi dete&la errata , 264.

Contritio 266. 268. includit tria,. ibid.

E

Culpa veniales , quibus. modis vitande I20.

E

Pro prateritis tri

plici modo fatisfac.hmsQ

124.

L

D

D

ecefTio. anima , 93. i;eq,,

J

Defiderium celt,. 233.

Deus fumum Bonum eít, 276. feq. Ens

incomprehenfum , 246. quam . potens fit,

ä

322. eft fapientiffimus, 325. fanctiffimus,

328. impius & impietas ejus illi funt odio,

11

329.. amabilitas ejus,. 330.

Devitie terra funt. contemnendz, 130. &

quare 131. feq. ob has malis artibus com-

k

paratas anima in Purgatorio ardebit, 132.

ef

quomodo illis bene & utile utendum fit,

H

134. feq.

l

Dolor 417. in confeffione debet effa fuperna-

turalis; 266. fummus, ibid. & íeq. me-

dia adhibenda ad obtinendam illius inten-

fionem, 270. ejusintenfio, 299. pulchri-

Ex

tudo ejus & bonitatis dulcedo, ib;d.

E

Domeftici illi magnopere peccant, quorüm in-

curia moribundos ex hac vita fine

;

Í

| viatico

migrare continget, 359.

l à

E

E

| cclqþ'c]ii*cm rebus Ecclefix non ut propriis,

Fu

fed ut fibi ad dïfgenfandum commiflis

3;

Tadex verum mämbïmbilz'mh.

| expria

/uti. debet ; I40. cujusdam tragica h:i[ïo:-'

ria, I4I.

i

Eleemofyuz quomodo diftribuendz, 160..

? I2

ä

Evangelium JE(u Chrifti fecundum Joanüém

,.

M

448.

uchariflie excellentia

fumma & inzflimabi-

*

g

lis eft ob dignitatem illius, 408 feq. ob

prodigiofum modum, quo fub ea Chriftus

adeft, 337. feq, ob immenfum amorem,

quo Chriflus hoc Sacramentum inflituit,

l Iu

tens [l

339. feq. amor bic ingens fuit, ratione

temporis, zbid. infinitus ob vilitatem &

T L r lsl MO O

H[TImuS»

n leoy

ingratitudinem illorum, pro quibus hoc fa-

cramentum inflituit Chriftus, 340. feq. in-

m

comprehenfibilis ob finem, Propter quem

hoc facramentum inflituit, 341. vix ulla

yu; 0U* |

[,

n

ln

eft noflra, quam. inde capimus, utilitas,

343- efficacia unicze communionis, ibid. &

l

m lity

eq. vere inexcufabilis eft, quisquis Deo

|

piftus, adhuc profanus & vitiis plenus eft,

fypert

(og, I

fl

345. 346' feq. in mali fontem hic inqui-

"

rere debemus, 349.

us It

Exequia fpirituales, illarum ufus, 19g.

Pu C

Exercitia varia in folitudine facra, 69. feq.

il

Jorumï"'*

/

22. leq. 76. feq. 79. feq.. 88.feq. 93.

eq.

|

,eþviatico

F

,!de? nofire. difcrepantia cum vita nofhra;

|

F

108. feq. fides 415..

Ff 4

Fida-

Judox vevrum memovabilium.

Fiducia in Deum, 426.

Fyater cu]usdam Ordinis Religiofi , oplfïcw

fartor, agoni proximus, acum fuam, cla«

vis inflar celi, in altum extulit, &c. 150.

l

G

audia cceli funt infinita, 234. feq. 24*.

G

corporis in colo magnaerunt, 238. Bea-

torum, 242. funt xterna, 247. feq. cer-

ta, 249.

Gloria cwleflis excludit infinitatem malorum;

!

& includit infinitatem bonorum 236.

M

Gratia finalis ad felicem ex hac vita migratio-

M

nem neceffaria eft, 57.

M

Gratiarum. a£lio 90. 422. 442. contemptus,

Mi

386. íeq.

1

H

Mor

q

H

mo pulvis eft, & in pulverem revertetur,

meditatio utilis,

200. feq.

-Honores mundi funt contemnendi 142, ina-

nis nebula, fomnium & umbra funt, 142

feq., vanitas eft eos ambire 149. feq

Humilitas, 419

n

dulgentia non delet peccati culpam , 297

li

quomodo lucrari debeat , ;b;d.

;

Infernus, 106.

Intelletlus intuebitue Deum in colo facie ad

faciem 239. feq.

gjud-

In(lex- vevum memoralilium,

rudicium extremum , x12.. feq.. locus íllius,

)piEcio

ibid. Judex, :bid. accuíatores, ibid. de qui-

, d

bus in eo ra:io reddenda erit, 115.

r

jufti de bona morte non funt certi, 8

Sufitia Dei , 2?5.

Q W

j I

Latvo bonus, 34.

M

, (f

a

ja, qu& commifimus, in morte ani-

M

ilonufty

* L mum excruciabunt 395.

6

Memoria, 239.

xigï&üo-

Methodus íe ad mortem parandi, $2. feq,

Mifericordia Dei, 225.

iuftih

MModus chriftiane excipiendi nuntium de in-

ftanti morte, 68. feq.

Mori quid fit, 1. 2. ícire eft ars artium, 58.

extelut |

qui fe ipfum diligit, mori defiderabit, 230.

Mors eft pun&um, a quo ducitur linea ad cir-

|

culum eternitatis, & porta ad domum im-

42 : [

mortalitatis, 3

incuria falutis non ulti-

! P

mum bonsz mortis obftaculum eft, 4. athei-

"

fticam hujus oblivionem vindicare, divinz

Juftitie folenne eft, 14. r5. qui ad eam

parare fe negligit, aut fide caret, aut ra-

tione, 25. ípeculum eft, minime fallax, 166.

n n

qualia axiomata mortis animo inícribenda,

I85. tria eam nobis potiffimum terribilem

dificilemque reddunt, 211. non eft ti-

| fm'e äd :

menda ob jacturam prafentium, 212. feq.

ob

judr-

d

|

Judex vevum mamovabilium

ob incertitudinem futurorum, 2I9

ob

rigorem juflitie & abufum mifericordie,

—€Ó€Ó

224.Íeq. eftomnium miferiarum finis, 214

"

O

ligationes Chrzjïzam, in fervandis præ—

?

Ob

ceptis, j3

372. in vitandis peccatis , etiam

venialibus, ibid. in exercendis bonis ope-

ribus, ibid. & feq. — Religiofi in. fervandis

votis ,

PETS

274. in obfervandis regulis,

]

375. in perfedte peragendis operibus quo-

tidianis: 7id. Sacerdotzf, in recitandis ho-

ris canonicis, 376.

in celebranda Miffa,

37T: in adminiílrandis Sacramentis, 379.

propria ac peculiares cujuslibet ftatus , 384..

Offendentis ingratitudo , 310. feq.

Offenfe gravitas, 301. feq.. quare & unde,

301 3090

Offenfi excellentia, 315. feq. elucet ex . in»

fpe&a Chrifli e cruce pendentis effigie, 316.

ex filii Dei morte offenfi Patris excellen-

I EU 79 . — g"

tiam metiri debemus, 319 ex effigie Cru-

cifixi , 320.

ä

jrobderfitekGdem nolirial &,v1tam no-

P

firam, 103. feéq.

Patrie celetis defiderium, 4.14. 428. 443-

Patientia ; 420.

Peccatum, pro peccatis fatisfaciendum eft, vel

Iy,

:

in:hoc mundo, vel in purgatorio, 122. ut

hi

qUXS

|

:

Judex veramn memorabilium.

D

"quis peccet, 'duo tequiruntur, 263. qui

"i,

committit'peccatum , ponit caufam mortig

p"

Chrifti;307.

Petitio gratie finalis, 412. 442.- auxilii d1v1—

nl, 4.27 eq.

) Præ.

Penitentia vera 271, anima ejus eft emenda-

ettart

tionis propofitum, 272. hoc debet effe

sope

- formale & explicitum, zbzd firmum : 2/73.

vanu

univeríale, ibid.

egUh),

Praparatio pravia ad. mortem, illam felicem,

; quo

hujus negle&tus vero infelicem reddere po-

dþ lo

teft; 5, tempefiva unicum noflrum in vi-

v

ta negotium, ac curz omnis laborisque fco-

y 3'9

pus fit, neceffe eft, ibid. vix ullus fe ad

mortem preparat, 3. fumma necefílitaseft,

5] ^

fe ad mortem parandi , 5.'feq. juflis etiam

undes

neceffaria'eft ,. 9.. fi hic erramus, actum eft

de nobis, & quidem zternum, I2;.13.

ex j

fol'icita & tempefliva eft etficaciffimum me-

dium procurande bonz, negle&us illius

[ 3ï6

(Cen

"

vero prodromus eft fecuturæ màle mortis,

15. non eft procraflinanda, 16. feq. -Ob-

j Ut

jectiones refutantur, 20. feq. 32. 33. qui

hanc in ultimum morbum differt

anima

qn 0v

falutem fuüimo diícrimini exponit; 133

precipua confiftit in accurata animi expid-

tione, 8o. feq. annotationes in hac obfere

u

Vandæ, I11I.; feq.

Prof/f o fidei, 96. 444.. leq:

d «d

^; W

Pudor in confefione, & motivá eumi genero«

[j

Íe vincendi cz.goa

Purs

-

K:Ac—

. dndex vevum memorabilnim.

Puygqt()ïium—, IIS. poenz illius funt atrocis-

b

fime, 116. infliguntur ob leviffimosetiam

defectus, 117. leq. in illo fatisfaciendum

N

eft pro peccatis, r1g.

melius eft in hoc

mundo, quam ibi, i19.

in hunc locum

differre ftultiffimum eft, 123, . Sancti qui

[

in.eo poenas luerünt, 125. fpes fruflra ci-

tioris ex eo liberationis aliorum fuffragiis

f

& precibus 126. feq.

R

N

,

R

eligiofus, omnem fupblle&ilehi fuam exa-

T

mini fubjicere debet, 136. fzpe in reli-

gione paupertatis voto illigatus vili reculz

Toi

addi&tus vivit, 138. quispiam apparuitali-

quot ab obitu diebus focio, 150. exinfpe-

«

Til

&o cadavere íanctioris vitie principia hau-

B; 179.

k

&

-Reþgnatio in divinam voluutatein, 4.2.5-.

Ü

Tj

Ritus ante fepulturam, 189. eam fubfequen-

tes, 192, feq.

I!

It

N

Ti

htisfatlio in penitente eft neceffaria, 295,

$

286. modusfatisfaciendi, 287. 288.. fpon«

tanea, 289. debet coungruere cum gravita-

J

te & multitudine delidiorum, 291. finis

illius, 292, modi gemini, quibus reatum

gl

pene delere poflumus, 294. .295.

d

Senfus

—

JIndex verum memovabilium.

ii

Senfus finguli in coelo fua oblectamenta habe-

osepun

bunt, 239. Íeq. 245,

^

--

Yendum

Solitudo facra eft excellens bong mortis admi-

in Jàt

niculum, $. motiva hujus obeundz, 2bid.

» lo

& f:4. quomodo inítitui debeat, 67. feq,

(di qi

eft neceíTirium exercitium, 56, utile,61.

jl ci-

& facile; 63. exercitia in ea varia, 6g.

feq. 72. feq.

irgts

85. feq.

16. íeq, 79. feq. 8r, feg,

Spes, 404. |

j exte

1 alentorum äbufus, 392, & non ufus, ibid.

: in rel

Tempus vita noftrz exiguum eft, 18. ultimi

li retul

morbi pro procuranda animi ad mortem

yniti-

comparatione eft nimis incertum, . 32, feq.

erinfte

nimis breve, 35. feq. nimisineptum, 39.

ripiä iav

feq. incertitudinem illius effatum Chrifti

& experientia demonftrant, 32, 33. tem-

n

poris.ja&ura, 389, feq.

Teflamentum, quomodo rite conficiendum,

jl

156. feq, paradigma teftamenti chriíliani,

161. feq.

dimor naturalis, 231.

V

ï'ïa, 285'

atici matüra & fervens fufceptio inter ad-

j

V

jumenta procurandz bong mortis princi-

I Hml

pem locum obtinet, 333. dilatioaut ne-

glectus obftaculum magnum eft beati tran-

"1 'räfllm

fitus, 353. feq.

g

Fita

ag

]

Judex vevum memorübilium.

Fita transa&a examinanda eft, & quomodo, .

7. feq. difcrepantia vitz nofh'æ cum fide .

no&ra, 103. feq.

noítra quld fit? 212.

(215..

- Wirgines decem Gmines erant virgines, fednon

omnes prudentes ; 16. fatug, 48.. figura

L

*

funt illorum , qui in ultimo morbo ad iter

&ternum fe comparare fatagunt, 48.

Untlio extrema , 361, triplex illius in nobis

effeQus , ibid. quinam fint, ibid. feq. vél

nudum nomen multis eft fulmen, 365*. ef-

fectus hujus Sacramenti non folum animz,

fed etiam corpori fumme proficm funt ,

ibid. & feq.

Unio cum Deo;' 43t.

Volunta$ amore beatifico pofïidebxt Deum in

€glo, 241.

sr3 D r

ny-'*ï

]

ha

Y

m;)

Á

UE

a

A

PJQ

E

jj

P d

lv')ay

CONS

N

j V

Mi s

?

CU

P

*1

3147

7

j

/4 r É

i

N-

/,

[

-

h

Á

J (

(

j

(

10000,

!

Qum ïxäe !

I!

TT

N

j g

ho d itet

»

jn nobi

/eq v

36»',. d

y anima

u fut,

H eun i

j

/

|

,

—

ia

m

—

—

—

——

Em

e

u-

ii

o

ER

11

A

*

ss

1

3

""

"

m

N/

ml

—

— & E

rX

"Ó

A

T

EEE u Y

^W

:

1

s

E

*2

*

K

5

W

M.

Z

ais

S&

R

E RE

P

"

n

h

r4

$

"

i

d

Pa

UT

E

.ä

E.

-

ss

34

^

k

L1

g z

".

d

Y

&

á

i*

d!

l

*

*

[2 7

X

-

m

$z

«*

:ï

*

v

Á

*

*

*

*

"j

Li

E

m

€

»

s

2

P.

s

-

g^

b

E

^

z

H

EY

E

AX

21

Ls

xv

:.

'ï

$1

^

E

oA

od

x

p

2

1

"

J

2

sR

AK

k

$:

*

o

M

^

E

v

"

f

4

m

3

4

»:

r

*

LE

P

i

3

E

&

x

a

h

p

7-

E.

ES

&

1

X

2

T

d

A

"

^"

n

y s

*

i^

»

U

3

*

"

x

:

x

*

E

"

"

*

$

&

at

E

*

E

X

s

Á

a

P.

-

p

$

i

Á

£38

UR AUN

1

b

m

m

*

B.

»

E^

?

as

..

od

]

xd

T

N

BD

i

P

2

Wb

L.

P

i

d

*

E.

r

us

*

;

A

a

1

At

E

:

z

"

A

v

t

He

a

T

*

Q*

&

F.

p

*

h

x

x d

AA rgcées

X

»

o

E

:x

*

z.

"

Dl

TW

1

P

[

P

&

-

—

"

L E

N

*

V

sf

H*

s

».

Ti

rA

d

*

NU

-

;

d«

u

T

'ï

p r

*

$

b

T

(s

daé

E

um

MT

s

d

a

al

f A

73

T

zx

v

o

ï

"

d

$

es

u

*

E

T

n

a

5

vMEeet

p

i

U

tf

A

B

ï'l

3

d

SHS

U

3j

L

U

1*5

h..

ä*w

AUX

-

u

gt

W

Nec

*

u-

À

d

P

^;

Vg

us

äv-f

-

E

.(.?I

Euroskala Offset

2

q9

—— ——

VierFarbSelector Standard *

CHRISTIANUS

—æ

17

Bsn

ä

-

PIE MORIENS,

SEU

E

|

ADJUMENTÀ

ä

PROCURANDZE

14

BONæ MORTIS

13

OPUSCULUM

:g

12

PERSONIS TAM - S/ECULARIBUS

| 40

QUAM RELIGIOSIS,

PRIECIPUE VERO

ANIMARUM QURAT ORIBUS

10

PERQUAM UÜTILE;-

Es

t d

ÀÁÜcroRE

P ALOFSIO BELLEC'IO;»

Soc, JEsu s. S TH

x

EOE. DGC]"ORE-

st

DX

7 P RE

*

G.&?

"z

/»äl

3

X

»1

C

7

T

NS- J

(

-

n»,

s

C a

;

ER

IU x

. w

RRBLREOtESE 3.;'":",:?':

iM

,.*tv

U R

n

1 2

M,Z.«.

d W,m::m

WIRCEBURGZ,

Typis Joannis Jacobi Stahel; 1770.

Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

*j

E

;