Gi120-2

—

OEU

LE - d

U

A

o

5«

*

| -

:

|

T

- À

i

"

5

;

;

j

"k

j

;ï;t

:

u

f

M

:

Tv

12

A

ü

us

T d

*

x

:E

A

2

X

Pa

3

x

:

AE

&

E

M

a

P

L

Q

b

g

iO

75

k2

v

^s

:

Ts

g

b

"

Yi

4

u

72

d

D

2

d

E

[

LL

M

E

74

s

:

A

2

d

Ed

?:

E

$x

E

:2

E

3

3

n

ts

*

,

MC

3

TA

»x

u

:

z

s

"w

g

z

s

i

LR

Vil

Sincnel

bj

»J

C»: -

U n oA Dþä/h/" ?

^UA.*

j

?

NI2S511923357. 021

LEULLERDEL EEE

«

UB Tübingen

^ l*'u

E

1]E

l

»i

RA

a

du

t- "

.l

i

|

X

s

Aïäm:m

COMMENTARII

)

THEOLOGICO - HISTORICI

DE FESTIS

.JESU CHRISTI,

D. MARUE Vs

SANCTISSIMO D. N.

P.

M

BENEDICTO XIV.

NUNC VERO LATlNITATE DONATI

CONSCRIPTI,

MICHAELE ANGELO

de GIACOMELLIS,

EX INTIMIS AUCTORIS CAPELLANIS

ALM.E CONGREGA TIONI

MAJORI .ACADEMICAE

B. MARLIE V.

AB ANGELO SALUTAT E

MOLSHEMII Axwo MDCC XLVIII

IN STRENAM OBLATI

Pans ll

[

u

4ergentorati, Imprimeb. Simon Kürsner , Canc.Typ

j

o H d n d Ui E -——r —— —— — — —]

—

EXA

w—RE3L— — c

p — ——

——

— L

MoEES

—

XIDILTTLLcUmE E

N

:

w- - S&Uu&/

n

ä.kw( N

af

CH.»]

,

REVERENDISSIMO,

PERILLUSTRI,

AC

PERQUAM GRATIOSO

DOMINO

D.JO. BAPTIST/E

KENIZINGER

EQUESTRIS ORDINIS S. JOANNIS

HIEROSOLYMITANI

COMMENDA

RUM ARGENTIN/E ET SELESTADII

COMMENDATORI INFULATO, EJUS-

DEMQUE ORDINIS PER ALEMAN-

Ni&M VICARIO GENERALI

&c.

&c.

Almx Congregationis

Academice Majoris Molshemianz

Sub titulo

B. MARLE VIRGINIS

AB ANGELO SALUTAT/E

"

PRJEFECTO

DL

Relzquque Dominis

2

i

W

DD.SODALIBUS

þ&

i

CONFOEDERATIS

IN MAGISTRATU

IN.

CONSTITUTIS

?

jr rj

dietur L

z

f

B

j

$

J.

5

i

dicofgs,

ARU

dedicat

TocirPer

€3 coufecrat

Qro o

krgl, Y

ummhus Q

Bb ermel

Quidi y

Congregatio Major

QUi disdy

Tib) ]U

Molshemiana.

MU

Doni

H

u

n

9

Ll

H

AAAAAA

i

*

$1

i

2

$ L $ $

2 $* $

$ i.

? $* $£

:

EMTI

|

M

M FERIA SEXTA

Qu

PARASCEVES

Cur. Feria [eocta mojoris Hebdomade

dicatur Feria feocta in Parasceve.

Kïf*&'

KR

SGXE quo hactenus die lo-

& cutifumus, isferiaquin-

7Y

Ed

--

ia

as

n

ta in Coena Domini ap-

þl

pellatur. Nuncadeum

N

Z« diem fermonem no-

m a

RRE A CL

«552 (trum convertimus, qui

d

vocatur Feria fexta in Parafceve, cujus

G*W

origo nominis ex eo deducitur, quód

Hebrxi, ut Sabbatho mfequentl ab

omnibus curis vacui , omnibüsque ne-

gotiis expediti effent , edulia, & quid-

quid fibi opus erat , hàc die parabant'

j qui dies ab Apoftolicis usque tempo-

fga IOM

' ribus JESU Chrifti Paffioni & morti

Shmyan commemoranda

deftinatus fuit, lta-

A

que

z

Feria fexta Para[ceves,

E

ue, ütinftituti noftri ratio poftulat ,

! Qr, 0

primüm de Chritti Domini noftri Paf-

ibl

fione & morte , quantá poffumus bre-

u

vitate & perfpicuitate dilleremus , to-

—

1 S'EHü

tiüsque rei tractationem in quasdam di-

Dd

videmus partes.

lum

n

Narratio ex . Evangelto a. traje&a gorrentis

Qrat

Cedron ad fadorem fanguinis in borto ,

que eft prixia pars Pa/Jionis

fti, d

-

Df

AT

Chrifii.

Y

Dic&o hymno , feu Cantico illo, de

fim

i

quo fuprà verba fecimus, torrentem

D

Cedron trajecit Jefus cum Difcipulis

pin,

fuis, venitque ad Montem Olivarum,

W

A

ubi. de Paffione fua, de Apoftolorum

fuga, ac de fua Refurredione omnia

Ws

W

predixit.

Cümque in locum quen-

W ]

dam perveniflent , qui appellabatur

Vi

Gethfemani , ingreffus Jefus in hortum

Tf

At

difcipulos remanere juffit, dum ipfe ad

E

orandum pergeret : addu&ísque fecum

k

lii |

Petro, Jacobo, & Joanne, tedio ca-

Tet

ptus magno in mcerore coepit effe, &

qi

Wi

pavore : tum ab ipfis ad jactum lapi-

f&

tl

dis càm receíliffet , in genua provolu-

Mope

ms P

j

Fería fexta Pararcever.

3

du

tus, oravit Patrem , ut, ei fi liberet:

f

à fe illum Calicem amoveret; ità ta.

MURU

!

men, ut non, quod ipfe peteret , fie-

fb

ti vellet, fed omnia ad arbitrium Pa-

Q

tris voluntatémque referret.

Deinde

humo erectus, difcipulos fomno captos

i ii

deprehendit, quos ad vigilantiam &

T

orationem cohortatus , iterum , ut ora-

L

ret, ab eis feceffit, eàádémque plané

obfecratione idem, quod modó dixi-

mus, a Patre precatus eft. Ciimque

ilb

fe iterum ad Difcipulos contuliffet ,

» Arttit

eósque invenilfet fomno itidem confo-

D

pitos, rediit illuc , unde venerat; ac

tl

tertió in eundem plané modum easdem

prloh

(re at

preces ad Patrem tundenti adfuit Anga-

lus é coelo, qui pavore jacentem ere-

m qi

xit, Delapfus denique in quandam

pl

veluti agoniam , longiüsque & vehe-

us

mentiüs orationem Íuam protrahens ,

dj

fanguineo coepit fudore perfundi, cujus

geiti

veluti guttx iü terram decurrerunt.

) Ikdi(]i'

Tertió demum rediit ad Difcipulos ,

jpit 6[[35:5

quibus dixit, ut dormirent ac quiefce-

Ampa

rent; fibi jam horam adeffe, eímque

TA

Quares-

)

propé effe, qui fe prgderet.

mius

4

Feria fexta parasceves.

mius elucidat.

Terre San&z lib. 4;

g

Vil

Cap. 7. tom. 2. etiamnum demonftrari

aitlocum, ubi tres illi Apoftoli con-

[j

ftiterunt, quó pii Fideles devotione

"a

duc&i fe conferunt: & Cap. 9. locum

[

ipfuni defcribit, quem Fideles pari,

fri[iiï

quà locum , übi feceffit Jefus, ut ora-

D

ret, pietate venerantur.

3t)

Iuj

De Chrifii tedio.

u

De Chrifti tedio & moerore ità Mat-

iim

thaeus cap. 26.

Tant ait illis (Jefus A-

D]

poltolis) Trifis efl auima mea usque a

[iim

anorten, Marcus Cap. 14.. Et a[[amit Pe-

fani

trum , €9 Jacobinn, C9 Josumem [Jecum.,

w

€9 cupit pavere C5 tedere , €9 . ait illis : Tri«

trgi

füis efl anima mea usque ad mortem, Et Lu-

T

cas Cap. a2. E fa&hus in agania pro-

duf

lixiis orabat,

TTj

Verus fuit Chrifli maror.

Pulcherrima D,

hn

Thoma Doclrina de anixi. motibus in. Chriflo.

(

Quomodo concilientur e4 de re "veteres

0

Patres ex Thboma[]020,

a

Vero moeroris & triítitie fenfu JE-

fum Chriítum effe commotum, lucu-

W

hi

1:93.

«

lenter oftendit Auguüinus in Pfa

cujus

-

1

$

Feria. fexta Pamfaiew:.

ii

cujus ea funt verba fané. pulcherrima :

d

Triflitiam fic a[fumpfit, qu0modo carnem. No-

l

lite enim . putare, quia boc dicimus non fuiffe

s ünin

zriflem. Dominum : $i euim boc. dixerimus ,

|

W

E

hM

quia non erat triflis, cum Evangelium dicat ,

s

ls n

triftis eftanima mea usque ad mortem;

K to

ergo €9 quando Evangelium dicit , Dormi-

vit Jefus , uon 'dermivit Je[us; €9 quando

^

Evangelium dicit , manducavit Jefus; non

D

manducavit Jefus €$c.. Quidquid ergo de il-

TO

M

l

lo fcriptum eft , fa&uns eff , verum efl, Ergo

ii

zriflis fuit 7- prorfus. triflis, fed voluntate [u-

n d

fcipiens triflitiam, quomedo voluntate ]uji-

l .gj'w:fa

piens taAT0ED j quomoda veluntate carnetm ve-

impi H

ran , fic. voluntate triflitiam veram. Olten-

LU

dit Divus Thomas 3. par. qu. 15: art.

r D

4. eosdem in Chrifíto, qui in nobis,

u

fuiffe, fed alio quodam modo apimi

motus & affectiones,

Nam quidam iu

hominum animis interdum motus ex-

þuWMïy

ia

citantur, qui ad ea feruntur, quz cum.

eo pugnant , quod honeftum & licitum

"m

W

eft,

ld veró cadere in Chriftum mini-

]

mé potuit, laterdum etiam uiotus ani-

"]

mi judicium rationémque pravertunt ;.

j

contrà omnes in Chrifto affectiones &

T

"

f

3

appe

6

Feri4 fexta Pavatceves,

appetitus nonnifi ad arbitrium nutüm-

Y

)l

que rationis oriebantur, Sepe veró af-

ii

fectiones & motus ejusmodt non intra

lr

appetitüs fenfitivi fines fefe continent,

Y

fed virationem fecum trahunt ; in Chri-

0s

íto autem humanz nature motus ità

d

intra appetitüs fenfitivi fines confifte.

i

bant, ut rationi minimé obftarent Et

g

ert. 6. affert illa Matthxi verba: Tr//lis

q

*f anima mea usque ad mortem, oftendít-

W

D

que, Chriftum vero meerore oppref-

fum fuiffe : quemadmodum enim de-

ho

&

leclatio divine contemplationis ità per

virtutem divinam in mente Chriíli

f

€ontinebatur, ut nihil ex ea ad fenfiti-

fil,

vas vires pertingeret, verósque dolores

à)

&

& cruciatus propterea Chriftus cum

acerbiffimo feníu pertulerit, üt alibi

It

demonítrabimus; fic cüm in appetitu

4

fenfitivo non modó dolor eífet, fed

*

1]

etiam triftitia, &^ Chriftus quidpiam

A

wel noxium fibi, àt Paffionem & mor.

Ü

tem füam timere potuerit, vel noxium

Wi

€eteris , üt peccatum difcipulorum,

n

aut Judaorum fcelus, qui nefarié il-

us in

(nj

lii

?um -necäruntg inde fit, ut Chrift

vero

^i

7

Feria féxta Parafteves.

t

vero fuerit moerore , fenfibilíque trifti-

d

tia, item ut verüm fenfibilémque do-

TTR

lorem perpeífus fit, Ad hunc igitur

f an,

modum differit Angelicus Doctor. fe-

il

cutus veteres Patres, quorum teftimo-

N OA

nia congerit Thomaffinus Theologico-

Is Qd

rum Dogmat. tom. 2.lib. 4, c. 2, aít-

ülnt !

que n. 8. fententias & dicda Patrum ,

vl

quz inter fe videntur difcrepare , ità

in

concilianda effe, ut, fi qui humanas

r

affectiones Chrifto negent,rurfus aliitri-

m

buant, hi de Chriíto üt homine, illi àt

qinstt

:de Deo locuti effe cenfeantur.

Hinc

affedum fuiffe metu. aut 1nzvore , alii anut-

TU Li';::

dl

unt, alii rengunz 5 nenipe. illi de bourine, bi

de Des verba faciunt.

j d

Si qui veró, cüm

(wn t

de Chrifto loquuntur etiam üt homi-

ne, humanas illi affectiones tribuunt,

j d

TT

aut ab eo abfuiffe autumant ; primo

"T

modo de animi motibus loquuntur,

qui rationem perturbant , altero de iis

T

Mul

affectionibus, que rationis parent im-

perio,

Rur[us mortem timuiffe , de eáque

. o

p

impendente. turbatum ,. triftlatiimve effe , bi

j

eonfentient , illi ciffentiunt : nimirum de pre-

]

J I i

!

(hj

!u/?nio €9 obuoxio , f

atimque. difJipabih pey

[

4

"

[//(2/ 2

$

Feria fexta PQm:ce-vesZ

anentis imperium triflitie [en[u omnes. con[ers

PT

Jiunt; de vebementi €9. Vontumaci , tationts-

d

que franorum impatiente, omnes diffentiunt.

nj

D. Hieronymus de triftitia & moerore

hu

Chri(ti ità fcribit in c. 26. Matthzi:

[

N

j

Coutriflabaiur non timore patiendi (quia ad

d(x:!:J

hec ventrat, ut pateretur , 3. Petrum tii-

nj

ditatis avguerat) fed propter. infelicifruum

I

Jadam, €9 fcandalum. omnium : Apoftolo-

IT

-

vum , Cj rejetlionem. populi Judaorum, Ed

tf

everfionem mifere Hierufalen.. Et cum eo

[

confentit D. Ambrofius in Lucam lib.

10. Cap. 22. Doles erzo , Damine, non tua,

ln

Jed mea valuera , non tuam inortem ,. fedl na-

H

1

Jfiram — infirmitatem ; €9 nos — eflimavimus

ze effe in doloribus , cim tu non pro te, [ed

pro me dolores ; infirinatus enins e$ , fed pro-

pter peccata noflra.

Oratio Cbrifli in Zofto.

)

bt

De Chri(ti oratione. in horto hzec

h

habet Matthzus cap. 26.. Procidit in fa-

fj

ciem (44m orans 9 diceus: Pater mi , fi

T

po[fibile efl , tran[eat à me . Calix ifle; verun-

u

tamen non ficut ego vólo, fed ficut tu C3c;

lh

lierum fecundo ab'ít, €9. oravit dicens: Pa«

hs

H fi n potef bic calix tranfire , nifi

. 8I7 uT5

don

i

Feria fexta. Parascever,

9

L

"n

bibam illam , fiat voluntas tna €2c,. Et ve7

L

Y

liclis illis iteruza abiit, €d oravit , tertio eun-

hs

ia

dem [ermouem dicens, Marcus veró c. 14-

d

Procidit , inquit , faper terram , €9 orabat,.

K l

NI

ut , [ fieri po]Jet , transiret ab eo boras €9

j imä [AL,,

^

dixit: Abba Pater , omnia tibi po[fibilia funt ,

i

transfer. Calicem bunc à me : Sed non, quod

" if

ego volo, fed quod tu. Et Lucas cap- 22.

L

Et pofitis genibus ovabat. diceus ?. Pater fi. vis

| ]'Amx,ïf

transfer. Calicem iflum à me: "veruntamen

l, D l

non utea voluntas , fed tua fiat,

Y

it g

Calix quid fignificet in facris paginis. Trans;

Jiay n

ia u

eat à me Calix ifte, penes Hebraor for-

mula erat. [olemnis in. conviviis, Du-

i gim

m

plex in. Chriflo voluntus

explicatur.

j

Apud Syrosilla vox Ab£a idem, quöd

hh

Pater , fignificat. Quamobrem D. Pau-

i

lusad Rom. cap. 8. — 4ccepiflis , inquit,

ii

Spiritum adoptionis filiorum , in quo clamc-

mus Abba Pater, Àc Hebrzi, qui Gra-

jt PM m:fl

u

cà utebantur linguà, Syriacam vocem

HFM [

Abbs retinuerunt , quà filii parentes fa-

sl

lutabant: quà voce fervis non licebat

dominos fuos compellare , üt obfervat

i nmüfflf'

"

Á $

amy

3e

Feria fexta Parasceut,

ud

Lamy Harm. Evangel. lib. s. cap. 26.

n. 43. Calix in facris paginis ponitur

pCCC&l

pro cruciatu & poena ; lfa. cap. «I.

qu

! K

verf. 17. Pfal, 10, v. 7. Pfal. 74 verf. 9.

Cüm veró Chriftusà Patre precatusfues-

P

Ql

rit, ut, fi fieri poffet , à fe Calix amove-

[

retur: Transeaz 4 m Calix iffe : ad eaut

confuetudinem id eft referendum , quà

g

in folemnibus conviviis ex prafcripto

frts

religionis agitari folitis , plenum vini

N

Bu

poculun: omnibus convivis prebeba«

fj

tur, ex quo omnes in orbem paullu-

lum vini deguftabant; fi cui veró vel

hm

fnhy

non liceret, vel non liberet bibere, is

Tefe excufabat dicens: Tranm[eat 4 iue Ca-

T

lix , üt obfervat Calmetus in cap. 26.

ht

Matthzei verf. 39. Sed illuc maximé

TR

advertendus nobis eft animus, binas

I |

in Chrifto JEfu fuiffe voluntates, divi-

ity

nam, & huümanam ; duos ítem intel-

u

lectus, divinum pariter & humanum,

iü

Nam cum ex duplici conftaret natura,

(iotg

Dei nimirum & hominis, fuan: cuique

J

naturz proprietatem fuiffe oportet, ut

QR

mature diving nihil omnino deeffet ,

Qua

quod Dei fit ; & humana omnibus pr-

ita

l;

[

Feria fexta Barascevet.

:

ial

dita effet facultatibus , que , excepto

fri

peccato, ad humanitatem pertinent ;

IT

quemadmodüm in fexta Oecumenica

i

Synodo definitum fuit fub Agathone

ais

Pontifice , cujus epiftolam in eo Con-

n

cilio recitatam Patres approbárunt, ad-

v

versüs Monothelitaram errores. At-

f

que humana quidem voluntas duas in

m

partes dividitur ; quarum altera ratio-

p

nalis dicitur, altera fenfitiva , quam

commuriem labemus cum czteris ani-

u

yapo

mantibus.

Et quanquam rationalis

tan'üm appetitus veré ac proprié vo-

| iUj

iil

luntas appellarí poffit, interdum ta-

'W[H! m

men etiam appetitus fenfitivus dici fo-

let voluntas: & fané pueri, qui ratio-

v

[

ne nondum utuntur, quadam expete-

re, quzdam rurfus afpernari videntur,

yni, 9

hp

üt cujusque rei vel voluptate trahuntur,

vel faftidio abíterrentur.

Fuit itaque

ubd

in Chrifto humana voluntas , nec ra-

dquud

U[m J

tioualis tantüm , fed etiam fenfitiva ;

U

humaná enim praeditus fuit naturá,

i

TU

l

que raturant animantis complectitur,

quemadmodum fpecies continet ge-

yio o

mus; fenfus autem, & appet tus fenfui

u

p

6

a'

refpon-

33

Feria fexta Parafiever,

refpondens ad perfectionem animantis

H

ertinet.

Porro etíi in Chrifto effet di-

T

vina fimul & humana voluntas tum ra-

a

tionalis , tum fenfitiva ; tamen inter

ht

eas voluntates nulla unquam pugna ex-

Y

Iti5,

titit, nulla contentio ; rationalis enim

5n eo voluntas femper cum divina vo-

]i

luntate confenfit, nec rationali volun-

Y

ii

tate, quatenus rationalis eft, feu qua-

tenus movetur judicio & deliberatione

(

rationis, Chriftus quidquam voluit,

j

X

quin effet voluntati divine confenta-

neum. Quod autem ad fenfitivam vo-

j4

hi

luntatem pertinet, cüm ea nunquam

a rationali diffenferit, propterea inter

q.

fenfitivam voluntatem & divinam fuit

(

h

jn omni re füumma confeníio. Etfi enim

lt

i

fenfitiva voluntas, proprio quodam ac

n

naturali motu percita, ea expetebat,quae

hi

li

[j

fenfüs propria effent, fugiebátque con-

traria, atque inde interdum fieri potuit,

1

ut divina rationalísque voluntas quid-

la

dam vellet ab eo, quod vellet fenfiti-

lm

va, diverfüm ; nulla tamen oriebatur,

]!94

inter eas voluntates discordia: ità eninm

llfm

earum unaqueque moyebatur , ut ne»

Iij

qué

2j

Feria fexta. Parafceves,

13

3em

fs

à

Atl

K|

que rationalis, üt in czteris hominibus

juftis, à fenfitiva impediretur aut retar-

ls |

daretur, neque fenfitivam rationalis vo-

d

luntas reprimeret, nifi quantum fuo

AR

vellet imperio.

Ut paucis concluda-

ii

mus, Chriftus Divinà & rationali vo-

In d

luntate ità fenfitivam moveéri volebat ,

lii a

ut nature quidem fuz ordinem teneret,

[ d.

fed fub dominatu effet rationis, eique

d

in omni re obtemperaret, neque ad-

u )

versüs rationem perturbationem ullam

excitaret.

Haec communis eft Theo«

Ine (

frlinen

logorum omnium doctrina, quam di-

I

fertiffime £radiJjit S. Thomas 3. pat.

J[Op(«

fUl

[

qu. 18. art, r, ufque ad finem, Ad Ca-

rünun )

tholicam Fidem ità pertinet, ut nefas

j t

fit ab ea di(fentire.

Qvapropter Aga-

tho Summus Pontifex in. Epiftola ad

j at

fextam Synodum, Adione fextà: Pra-

exp;tfä:t,g-*f

dicamus, inquit, iu Chriflo duas volunta-

Jl

p

g

zej non contrarias , juxta quod . impii afferunt

j

Haretici , Jed fequentem. ejus bumanam. vos

fü

st

v

:l

luntatem , €9. mon vefiflentem, fed potias [nb-

i

jechan Divina ejus, atque omnipttenti. vo-

RUE

ub

luntati,

Et fané, quod hactenus dixi-

i

ill'

Vi

mus,ipsà Chriíti oratione confirmatur.

1!'

1

tà

Feria fexta Para[cever.

l

Ait enim : Tranfeat 4 sie Calix ifte; &

&ignot

(5 Cüu

rurfüs: Nom ficut ego volo: quibus ver-

bis humanam voluntatem non rationa«

i,

lem, fed fenfitivam exeruit a

E

E[[C ii

que à

morte & Paífione, tanquanm formido-

j

lofa, & nature advería refügiebat.

faqi

Cüm autem dixit; Sed frut tw

fv

l

Vis ;

voluntatem divinam

exeruit ,.

]umi,

quam

communentr habebat

cunr

(amahi

Patfe;

In illis autenr verbis, mom

A

J

d

tnea , féd tua voluntas fiat , rationalis YO«

|

m

Y

luntas oftenditur prorfus cum divina

|. fenk

Trntiat

confentiens, quá monemur de recia

ratione Deum obfecrandi , ut Àà nobis

(orem

mortem prohibeat, & à graviffimis do-

"

loribus liberet.

a

N

4 omnis oratia. Chrifli exaudita fz. — Quid.

intd

dicendum de illa Oratiome : 'Tranfeat.

ter

a me Calix ifte,

ln

Quaftionem proponit idem D.

a.

hom. 3. par.qu. 21. art, 4, num omnís

| ftoti

Chrifti oratio femperexaudita fit à Pa-

|qy

tre; aítque,effe orationem nihil aliud,

i

quàm voluntatem humanam ad Dei

E

|

(uri

vo-luntatemrelatam(; Proindäque

tum-;

dici

À

|

f

Feria fexta. Parafceves,

1$

T

dici orantis exaudiri voluntateni & pre-

i

$

ces, cüm Dei adimpletur voluntas.

OL

Addit, hominis voluntatenr proprié

i, pi

effe eam, qua rectà ratione & maturo

Dam

judicio ducitur; nec veré dici polle,

À t

rios quidpiam velleabfoluté,quod fenfi-

tivà voluntate velimus ; tunc enim vo«

SMH

] Qu

Iumus , non abfolute, fed fecumdzm quidy

d a

concludítque , Chrifti Domini, qui vo-

T V,

luntate rationali nihil voluit, preter-

r

quam quód noverat Deum velle , om-

y Qu

nem licét humanam impletam effe vo-

m

luntatems omnémque item ejus ora-

MO

tionem exauditam effe. Ac verba illa,

(j, n

i

de quibus agimus, expendens, travfeut

àme Calix ifle, docet , fi juxta quorum-

dam Sanctorum Patrum fententiam ità

ub t

intelligenda fint, ut Chriftus fignifica-

] Ti

re voluerit, fefe velle alios Martyres füze

j

Paffionis imitatores fieri, aut fi iis ver«

n d

bis precatus eft illud à Deo, ne timore

i

LU

m

mortis perturbaretur, in utroque fenfu,

ll

r

quod petiit, omnino effe impletum.

il

Si veró ea verba juxta aliorum fenfum

wfp][llhl

u

TA

j

accipienda fint, tanquam fignificantía

Chrifti defiderium , ut à fe Calix . Paf-

g

onis

X6

l

Feria. fexta! Pavafceves,

fionis fubmoveretur , aut per ea Chri-

| TT

ftum petii(Te, ne fibi à Judais Calix

gt

ille traderetur , profectó non id , quod

[ j

oravit, fadum eft: ratio enim obftitit

pwpïfr

u

petitioni; nec voluit, ut ea implere-

tur, illud potiüs voluit, ut de ejus vo-

f

luntate naturali, & fenfu, qui homi-

8piY

nem oftendébat, moneremur.

n

d

Ea oratio , Tranfeat à me &c, fuit fenfti-

—

t

vi defiderü — frgnificatio , nec à rationali €3

i u

deliberata voluntate profe&las ideirco

I

"n exaudita.

f.:Un l.fu

Rem ut paucis expediamus, ea Chri-

ii

Sïkius

fti exaudita eft Oratio , quz à rctionali

& deliberata proficifcebatur voluntate,

1l

quà impleri volebat voluntatem Patris,

|

tv

m

Iurum [ecundó abit , €9 oravit dicens ; Pa-

|

Ter vü, fi non potefl bic. Calix tranfire , ni-

fi bibum illam, fiat vountas tua,

ln

Neque

verÓ deliberatze huic voluntati ea ob-

j

W

ftitit conditio, Si n potefi bic Calix : ne-

que eadem voluntas cenferi poteft fu-

ipenfa, aut non abfoluta propter ea

Ü

verba, Si po/fibile efl , tranfeut à me Calix

lt

iþ, aut propter illa , $i vis , zransfe

er Cá-

it,

lican

2

Feria fexta Pavafcever.

17

l:

licem iflui à me, — Chriftus enim. probé

li

noverat, eam conditionem , Sj noz po«

LU

uj

ll

tsfi bic Calix, mutari nullo modo poffe

b

propter aternum Patris Decretum;

iü i

"

Ü

eámque conditionem , $i poffibile ef ,

l

D

n

aut $i vi5, impleri non polle. Pater

lR

!]

enim volebat, ut Filius pro falute hu-

jrini

mani generis moreretur.

Igitur non

eft exauditum , quodà fenfitiva volune

lt

tate profectum eft, Tran[eat à me . Calix

NU

"t

ifle; quo non abfoluta voluntas , quin-

i l, i

/T

imó ne vera quidem, aut propria ora-

tio, fed naturalis & fenfitivi defiderii

Videatur

mys

fignificatio . continebatur.

Sylvius in 3. Par. D. Th. tom, 4. quaft.

luæir;du:i'&

hii

21, art. 4, ubi egregié fuo more , quz

in hoc & precedenti numero docui-

poin i

n

mus, explicat & confirmat, .

TL

Hifloriam de . fanguineo fudore quidam falsá

"

pietate duéli ex. Evangelio expunxerant,

ia

Ferus Sanguis & Chrifli corpore

PT

manuavit,

H poteäïli*

Ut primam Paffionis Jefu Chrifti par-

a pmpm i

tem abfolvamus , de Angeli apparitio-

"L

de fan-

ne, qui ei addidit animum, &

guineo

,!mtv,if;

18

Feria fexta P ara' ceves,

|

[

nyetti

guineo fudore nunc pauca dabimus,

gtl

Nam in lib. 4. dé Canonizat.

Sanco-

:

rum part, T, cap 26. hoc argumentum

&

fusé pertradavimus. ]Ibi S. Hilarium

endi

n

fecuti obfervavimus, quosdam Chri-

ftianos inani pietate ductos, hiftoriam

ii ini

de fudore (anguineo, & de Angeli ad-

La

ventu ex Evangelio Lucz futtuliffe,

qpit

veritos, ne eà Chrifti hoftes abuteren-

rum M

tur; nefas veró eífe de ea dubitare,

À kinar

|

MT

J

i

quam vetuftilimi Bcclefizs Patres ge-

nuinam & Canonicam compererint, &

ärh'i n

amplexi füerint; cüm prafertim Sancta

| inn

| lm

Tridentina Synodus feff. 4. pronuntia-

verit, integros Sacrz Scripture libros

? tl

cum omnibus fuis partibus, prout in

| y

Ecclefia Catholica legi confüeverunt,

qiw

& in vulgata editione habentur, pro

|

IT

Sacris & Canonicis effe

fufcipiendos,

ftil

Vid. Tillemont, Vita Jefu Chrift- Not.

D

28. Igitur, àt pauló anté diximus, ap-

| Min

paruit Angelus é Coelo delapfus Chri-

| d

fto Domino addens animum : ficut

gt

tnim fe fübjecit poteftati hominum ,

iwi

à quibus Cruci affixus eft, ità fe dolo-

U!

r tradidit, utiisdem fuus animus com-

l

Qj

moves

)

f

Feria fexta Parafceves,

19

i

mioveretur affecibus , quibus quilibet

D ys

pius vir in eiusmodi difcrimine obno-

il

xius eft.

Ità enim fe probavit homi-

M

nem adversuüs futuros de veritate car-

Oa (

nis fuz errores. ' Qiaafi autem divini-

hu

n

tatis in fe habitantis virtute deítitutus

u

& aliquantifper Angelis minor fadus,

Lï

:

1

hi,

opus habuit Angelorum folatio. lte-

(f

|

run i hic dicimus aliquos Orthodoxos

8 0.

hiftoriam de fud^re fanguineo, & An-

i lmp

geli adventu fuftuliffe , quia eo Evan-

rl

gelii loco abutebantur Ariani ad detra-

vl

hendam Chrifti Divinitatem, quafi in

ejus humanam naturam, que Divini-

n

ol

tati unita effet , tarita. triftitia cadere

non poffet.

Sunt aliqui etiam nunc ,

hi

euitt

qui verba illa expendentes, Er fa&us eft

ia p

fedor ejus, ficut gutte [auguinis . decur-

rentis iu terram, proverbio quodam, aut

Wa

i QV

Tb

emphafi dicta opinantur, utamari(fimi

d

fletüs vis , lacrymarámque copia figni-

ficetur. Difputantetiam , fi verus fan-

|

jj

1

j

j

guis é Chrifti membris manavit, utrüm

id miraculo fit adfcribeudum. In no-

l j n

ï,mfd

J

firo Opere, quod modó memoravi-

)

1nus, hiftoriam de fanguineo fudore

Anim

Íena-

[

20

F/eria fexta. Parafcever,

femper Canonicam habitam effe docui-

rns*

st

j

h

nus , omnémque antiquitatem de tex-

tüs finceritate fidem facere; qui veró

"u

€ Sacris Codicibus eam hiftoriam ex-

g ql

punxerunt, nor

(

l

!l

lià eos ratione de-

fendi pofle, qu

quód optimáà vo-

tll

luntate id fecerint,

Verus autem fuit

t

V

fanguineus füdor ; nam vox illa Sicaut

f

non femper veritatem negat, imó per-

Qu

fepe confirmat. Ad auctores quos ibi

Ym

allegavimus adjicito Lamy. Harm, E-

D

vang. lib. . cap. 26. & Clotzium He-

a

j

terodoxum Scriptorem Tractatu 4e fu-

]

Mi

dere Domini noftri. Jefu! Cbrifli fanguineo ,

Eu

ui Exercit. 4, num. r, & fequen. au-

file T

oritate Veterum Patrum demonftrat,

feft

fudorem illum veré fuiffe fanguineum,

ll

W

& particulam fv dici quidem polffe

t

QU

imilitudinis, fe4 que mon ad Janguinen: ;

fed ad guttas five grumos refevatur boc. (ene

f

Jui Fuit fudor ejus fanguineus [omilis. gut-

r

[

Jis, quia guttatim. decurrebat j guttis , iu-

Q

j

quam, non quibuscumque fed. craffi]inus &

idor

soncretis. Et Exetcit. r2. fudorem hunc

n

Ó

fanguineum miraculo contendit effe

! Yi m

adícribendum,

Confentit cum eo Sa-

gittae

J Ri

rml '

Ferfa [exia Pät'a[?evtiï

2X

ii

gittarius item. Heterodoxus Harmon.

lii

Hift. Paff. Chr. tom. 1. Par, 2. cap. 3.

t m

"n

pag. 349. & fequen. In eo tantüm dif-

i

fentit, quod n. 62. in eam opinionen,

) mg; i

cui plures etiam favere videntur Ca-

Ü

( i

tholici, propenfiorem fe effe oftendit,

T

ut. propter acerbiffimum animi moero-

LU

rem , & graviffimam luctam fanguis

;

concretus ità intumuerit , ut neceffarió

Antonius Bi-

Ro

per fudorem eruperit.

y ln

neus tom. 2, de morte Chrifti lib, 2,

hm

cap, 2. num. 34. obfervat Hiftoriam de

Til

Angeli adventu, & de fudore Chrifti

hij

"

Sanguineo ab aliquibus Codicibus ab-

[j

M "

fuile Hilarii & Hieronymi ztate ; üt

teítatur hic lib, 2. adversus Pelagianos,

w

k

ille lib, ro. de Trinitate; ac propte-

jim

rea difpiciendum,utrüm antea in Codi-

cibus ea haberetur hiítoria, & inde

] i '!)1[1:';2 ]

j

fuerit ablata , an veró ex integro addi-

ta fuerit ; cümque caufam habeamus ,

u r

j; i*

quamobrem verifimile fit ,. fuiffe eam

T

j

hiftoriam expunctam, nec quidquam

caufe fit, cur adderetur, facilé quie

j

ial

vis intelligat, eam olim füiffe in Co-

dicibus, & inde improvido fané & in-

" cumf**"'

coníul-

!

22

Feria fexta: Parafceves;

f

confülto confilio fuiffe ablatam, Quod.

ledi

quidem argumentum nobis omnino

ii

f

probatur ; minimé tamen illud, quod

?ammhu

idem Auctor fcribit num. 39. ubi ex

t[mnb

illa particula ficut probare ftudet, non

WMI

E

fanguinem é Chrifti corpore manáffe ,

fed verifudoris magnam vim erupilTe ,

d

guttásque ejus fuifle magnitudinis, cu-

dilin

piii

j

jus effe gutte fanguinis folent. Atque

C 1

hzc fünt, que adjicienda putamus iis,

quze in ilo Opere noftro docuimus.

&i

ecunda igitur Paffionis Chriíti pars

hg

lm

explicanda eíft, fed antequam ad eam

enarrandam aggrediamur , illud pre-

m

terire non poífumus, quód inter erro-

; ln

res Ármenorum, quos Guido Carme-

T

lita recenfet, & illum d

rehendimus,

u

nullum unquam Jefum

e

hriftum emi-

d.

fiffe füdorem, humanámque à divina

quyi.

natura fuiffe abfumptam , üt abfumi-

, Wi

turaceti gutta in mare dejecta. Ali-

tl

quot etiam fuére homines pietate prae-

ftantes, qui fcire fibi vifi funt, quot

(

guttz fanguinei fudoris & corpore Chri-

íti manaverint, eásque centum quin-

iij

nt, üt

itdon

guaginta & odo fuiffe affirma

videre

K

j

Feria fexta. Parafceves,

25

A d

videre eft apud Drexelium Par. 2. de

T

Chrifto moriente cap. 2. $. 4. Eas

|

'Mn)&

partim humum irrigáffe, unde flores

J

eruperint, quibus fcriptum erat: O ners,

hi w

quam amara efl memotia ta! tradit Jaco-

bus Marchantius in Hort. Paftor. Tra-

uf

g,

Catu 3. Lect. 16, Propofit, 3. partim

Tbl o

eíTe linteo abfterfas, illádque linteum

i lm

guttis illis ità imbutum magná venera«

p

tione in Monte Sancto Bavariz cufto«

od

diri tradit Gretferus de Cruce tom. r.

j

lib. r. cap. 97. & Quaresmius elucidat,

puild

Terra Sancte tom. 2, lib, 4. cap. 14«

$.4. Nos Armenorum errorem anae

r a

Ms

thematizamus ; quod autem ad alias ,

ab a

quas attulimus pias narrationes, fua

ybadon

cuíque fides efto, de qua nihil detra«

&um volumus ; nec earum. veritas

:

n

!

"T

i

quanti fit, examinare nobis eft animus.

T üb!üm&'

Sequitur pars [ecunda. Pa[fionis ab adventa

p

militum in borto in Chriflum ingruentium

u p

J

)

ad lacrymas. D, Petri,

j ,

l]

Cüm tertió Chriftus, üt dictum eft,

m

äï

j

:'

u

ad difcipulos fuos rediiffet, dixit eiss

ut dormirent jam & requiefcerent, ten-

s

pus

/

n

j

24

Feria. fexta Parafceves,

pus jam veniffe, ac propé effe eum;

gt

qui fe proditurus effet ; & dum itàlo-

vifn

t

queretur, cohors illi adfuit militum

cum gladiis & fuftibus, preeunte Ju-

ia

da, qui, cüm illos monuiffet, eum effe

ia

firre

Chriftum , cui ofculum oppegiffet ,

ofculum Chrifto obtulit, Tunc illi Je-

g

fus: Amice, quid ità huc venifti ? Itá-

jom

Ál

ne veró per ofculum Filium hominis

fiuent

prodis? Deinde goarus eorum, que

fütura erant , proceffit, & turbam in-

d

i on

terrogavit: Quem quaritis? Illiautem

|

l

refponderunt, fe Jefuüm quarere Na-

gitn:

zarenum ; ubi veró Jefus feillum dixit

n

d)

eífe , Omnes cecideruntin terram. At

Qd

;

hr a

!

ii, qui in ejus erant comitatu , jam

tum providentes , quorfum ea reseva-

fs

füra effet, Chriftum . interrogárunt?

i

iil

dordi

Domine, gladiüsne adhibendus ? atque

ilico Simon Petrus, educo gladio ,

|

ditis.

quendam ex familia Principis Sacerdo-

d

frt, (

lj

tum percuflfit, eíque amputavit auricu-

lam. At Jeíus ceffare eos juffit, & ta-

Qd

€&à aure Malchum fanavit.

Principi-

Wi

bus veró Sacerdotum , Miniítris Tem-

im j

ex-

ph Senioribus, turbeque catere

pro:

V;fm.

Feria fexta Parafcevet,

25

DN

probravit, quód tanquam ad latronem

ln

veniffent cum gladiis & fuftibus, ut fe

[

comprehenderent ; cüm toties antea

5 p

docentem in Templo comprehenderé

ml s

potuiffent, Verüm hzc pro illorum

Uf

furore efficere nequiverunt, quin ma-

li

nus in eum injicerent, & vinctum ad

'Tum veró Di-

li

LW

Annam adducerent,

g

Ícipuli omnes fugà dilapfi Jefum de-

Qs a

feruerunt; & adolefcens quidam ; qui

-fequebatur eum amictus findone , ab

t n

ais

iis comprehenfus, eàdem illà findone,

r

quà tenebatur , rejedà, ab eorum ma-

fin lt

nibus elapíus eft. Annas autem vin-

&um duci juffit ad Caipham , ubi pef-

nim.

p

fimé acceptum virulentis irrifionibus,

u

Íputis, plagis, atque omnibus contu-

meliis ludificatum , oculis etiam obje-

j ii

lia

&o velo, colaphis cedebant, & irri-

dentes dicebant, ut fefe prophetam

u i

effe oftenderet, ac, qui fe percuflit-

hi

Íet, divinaret,

Simon autem Petrus,

J

j

;

qui in domum Caiphz introierat, fe-

g

hr

mel, iterum , ac tertió Magiftrum fu-

pl !

WT

t

um abnegavit; at,. cüm oculos- ejus

!

pj

11

i Wg

26

Feria f:xta Para[ceves.

in fe conje&tos animadvertiffet, inde

d

fie

l)

gj

egreffus , amaré flevit.

Q

g

Quis, €9 unde e[ft Judas Ifcariotes,

g

|

Ri

Antequam ulteriüs progrediamur,

pauca quadam afferemus , quae ad co-

ff

i

ghoícendum pertinent, qüis qualíisque

g

fuerit quísque eorum , quós fuprà no-

n

minavimus.

Judas appellatus smws ex

st

duodecimi , & à Sacris Evangeliftis dici-

fi

tür Iícariotes,

Erat Judas unus Apo-

Qu'ï

Efx,

ftolorum : Unzs duodecim (inquitChry-

U

foftomus in Serm. de proditione Ju-

j

&

de) bac erat caterva regalis : de boc choro

W d

Judas eeve[[us. eft.

Idem Chryfoftomus

d

ait, à Patria dictum effe Ifcariotem, Ja-

fl

das , inquit, Ifcariotes.

Quid mibi ejus

hd

patriam dicis? utinam . ipfum quoque nefüre

pitü

[/7 uä]&f .

Hieronymus veró in cap. 28.

v l

lfaje, & in Matth. cap ro. putat, Ju-

Qi,

dam lícariotem fuiffe 6 Tribu Ephra-

dfeta

im, Eam Hieronymi fententiam re-

t

fert Baronius ad annum Chr, 32, num.

m

9. qui tamen putat in vocem J/carietes

SI DH

duas voces coaluiffe , nimirum 15, qu&

lii

od

fignificat hominem ; & Carie, qu

[j

m

Feria fexta Parafteves,

27

Ri

c'ï.ï oppidum in Tribu Juda, de quo

Ut-

mentio fit Jofue cap. 15. v. 25.

cunque tamen fit, facilé quivis intelli-

ltl

gat, falfam eífe, Ubertini & Rubifii

I()gït N

fententiam , qui Judam fomniárunt

|

5

1

fuiffe Picentem , illádque nomen illi

qui

inditum à Cariotte Piceni oppidulo ;

QU i

nec minüs eos erráffe, qui vel Gallum,

vlith w

vel Germanum fuiffe Judam affirmà-

gt

runt.

db

Quis ille fuerit , cmi amputata fuit auricula,

m(hl

Cui veró amputata fuit Auricula,

I

eum fervum fuiífe Principis Sacerdo-

ji

du

.....

tum, tradit Mattheus cap. 26."ldem

(unó

docet Marcus cap. 14. quibus confen-

; !;th,ïï

Nomen autem illi

tit Lucas cap. 22.

QJ "]

fuiffe Malchum, à Joannec. 18. com-

ii

7] n

pertum habemus : Era£ autem nomen fer-

Gupit

vo Malcbur,

Quidam putant, Mal-

us

]F

chum, cüm à Chrifto Domino fibi

Ti d

effet auricula reftituta, Fidem Chrifti

p

amplexum effe, üt videre eft apud

(18

i

Cornel, à Lapide in c. 26, Matth, v. s r.

um

S. Denique Chrifius.

Sunt alii, qui exi-

u

ftimant, Malchum fuiffe, qui cola-

(l ^

2

^

$ phum

-

28

[Feria fexta Parafceves,

phum Jefu impegerit dicens: Sie re-

[jm i

li

n

il

fpondes Pontifii ?^ Nerüm nos,» qui de

neutra iftarum opinionum quidpiam

l iäh !'

v

A

l

detractum volumus , illud monendum

qs

putamus, fecundam apud nonnullos

]

a.;z

1j d

gravem difficultatem pati ; conítat

!

enim , eum , qui colaphum impege-

j

(m

rit, fuiffe quendam ex Miniftris, qui

fifr

Anpne fummo facerdoti

adítabant,

qi d

Unus affiflens sniniflrorum dedit. alapam Je-

ts

f^. Joann. cap. 18. Cüm autem Evan-

hu

&U

gelifta fileat illum fuiffe Malchum,

^

quem tamen pauló anté commemora-

fu.

verat, videtur minimé poíle propu-

uf

id

gnari, Malchum fuiffe, qui alapà Chri-

ftum Dominum percuflerit, üt adver-

prüiäþ

tit Calmetus in Dictionar. Sacr. Script,

WW

verbo Maltbas,

W

(ir,

Quis. faerit Adolefcens , qui vtjedià. findone;

Qu

elapíus efl € manibus [atellitum,

At

De illo autem adolefcente , qui,

T

1]

'1

rejectà findone , é manibus eorum, a

quibus comprehenfus erat , elapfus eft,

N

/

ità S. Marcus cap. 14. Twwc Difapuli

ejus relinquentes eum omnes . fugerunt.

Ado-

——

quo

|

lefceus

i

Feria fexta Parafteves,

29

(

1

lefcens autem. quidam fequebatar eum. ami-

L I

1

&us findone [uper nudo , - €9 tenuerunt eun,

n g

At ille , vejes1à fiadone , nudus. profagit. ab

hi

!

eis, Quis ille adolefcens fuerit, plures

J

fuérefententie. Hieronymus,five quis

Wi

alius Auctor fub ejus nomine in Pfal-

)!

mos, &jEpiphanius putárunt, illum

M

[

fuiffe Jacobum fratrem Domini ]efu ,

:

(

qui appellabatur Juftus; Chryfofto-

ldig)

mus, & Ambrofius, fuifle Joannem

J auii;;äzi.

Evangeliftam; Theophyla&us quendam

jf i

Mievae

ex iis fuiffe arbitratur, qui in domo

Ut

fuerant, ubi Chriftus coenam celebra-

A

—

us

vit; eümque unà cum Apoftolis fecu-

d

tum effe Chriftum , urbe egreffum, &

[

il

proficifcentem ad hortum Olivarum ,

f

[

m

üt videre eft apud Calmetum in cap.

14. $. Marci $. 41, Baronius ad ann.

Chr, 3$. $. 68. & 69. rejicit eorum

Tl

opinionem, qui putant, hunc adole-

lerff 7

Íícentem fuiffe Jacobum Domini fra-

? (

trem, qui tunc temporis non adole-

Jdii

Sua-

ii

Ícens, fed provectà erat ztate.

rezin 3, par. D. Thom. tom. a. qu.

)

u D

45. art, 8, difputat. 34. fect, 3. in eo,

quod ad S. Jacobum pertinet, Baro-

A«! ,

fm'l

niuni

3

30

Feria fexta Parafceves.

Wi Q'

nium fequitur; fed in eo, quod ad S,

Joannem attinet, ab ejus fententia di-

ff

11

a

Ícedit: contendit enim, Joannem tunc

fuiffe annos natum ferme triginta, ut

4 DP Dhj

ne adolefcens quidem dici potuerit,

(

Tillemontius notà 3. in vitam S. Jo-

il

annis quzrit, num dici polfit, ado-

lefcentem illum fuiffe unum quemvis

in vicinia habitantem , qui vefítibus

li

if

exutus in lecto jaceret; excitato autem

( k(,HL

j 0

N

clamore & ftrepitu , lecto defilii(Ie fin-

done amictum ; & domo cgreffum ,

g

!

dima

findone in eorum manibus, qui fe

comprehenderant, relictà, aufugille.

um

h

Lamy Harmon. Evangelice lib. s. cap.

verà

]

27:ea de re ità fcribit:

d

l4v

verv

fuerit

q!ll L

l

j

bic jmvenis , querere vanum efl 5 nec. enim

n

illud [iiri poteft.. Sufpisantur quidam , fri[fe

Gij

Joaunem Chriffo dilehum : fed quare id tein-

q

lat

goris fuiffet Joaunes nudus , aut prope nu-

du;? Antonius Bineus de morte Chri-

Ini

Q

fti tom.2,lib,2.cap.4.num.14.hancrent

fusé pertractat, & concludit: PrePabi-

d

Jius uibil efl , quàm bunc juveuem ex vicina

IT

Qio

aliqua villa armrum , viroríimique fIrepitze

wxcitatuns accurri[fe , ut. cerneret cognofct-

prol

rétque ,

h

-

Feria fexta Parascevef,

23rI

l, qüüï ,

réque , quid ageretur intempeflà — mocle.

t

Quare, quifuam fuerit , indagare — meimo

]oarïn;u

mortaliwm. potefl,

Ij

"w r

dio

Difficultas de. Pontificatu. Aune €9. Caipba.

Wil

Cur Chriflus ad. Aunam primiim duclus fue-

(

rit, D. Auguflini €9. D. Chryfüftomi

fententia,

n

T:

Närrant Matthzeus , Marcus, & Lu-

j

cas, JE(üm addu&tum in domum Prin.

i

Verüm ]oannes

cipis Sacerdotum.

Yi OX

cap. 18. tradit, primó adducdum in

domum Annz foceri Caipha » qui €o

anno Pontifex erat, E£ addzxerant eum

du

ad Auuam primitn : Erat enim [ocer Caipbe,

Et pauló

qui erat Pontifex auui ilius,

$.^

iyvm

póft : Es mifit eum. dnnas . ligatum ad

Sed cünm Lucas

J

Caipbam Pontificent,

"

u

cap. 3. narret, Joannem Baptiftam prz-

!

Ul' rnr n

dicare coepiíIe fub Principibus Sacerdotum

4nna C Caipha, magna inde oritur

de m41f U

controverfia.

p

Satis enim compertum

m

f

eít, unum tantummodó penes Hebraos

u

fummum fuiffe Sacerdotem; qui, fi-

g

quo- impedimento à facris faciendis

u

;fä

prohiberetur, ea provincia ad prafi-

m

nitüm

[hnt

32

Feria /äoct:;y Parasceves,

dl

nitum tempus alteri cuipiam detman-

dabatur. Quamobrem tradit Jofephus

m ,

a

Antiqu, lib, 27. cap. 8. cüm Matthie

fummo

Sacerdoti

impedimentum

| n

if

quoddam prater ejus voluntateni no-

(rit

&u fuperveniffet , quo detentus non

potuerit facrificare, illius tantüm Sa-

gim

p'msä

crificii partes datas e(fe Jofepho Elle-

mi filio.

Baronius hoc argumentum

pOIEH»

TUm

accuraté pertradtat ad ann. Chr. gr.

&

mum. 8, ac putat, qui primus elfet in

qu

72. Virüni . Collegio, feu Synedrio,

fifn

eum appellatum efle Principem Sa-

cerdotum, etfi effet alter ab eo longe

i

(hni

m

preftantiori preditus dignitate, & ad

ann. Chr. 34. num. 70o, ait, Chrittum

Tty

lm

JEfum primó addu&dum effe ad An-

W

nam Synedrio Prefectum ; qui, cüm

RDl BURUAQRDEUNUNEUS

n

poteftatem quidem haberet cognofcen-

tnii

di de Prophete doclrina, non tamen

judicandi ferendíque fententiam fine

kj

ii

Concilio, illum ideo mifit ad Caipham

fummum Sacerdotem, cujus erat eos

m

u

convocare, quibus confultis jadicium

fuum ferret.

Sed hzc fententia Cafau-

h

p

bono minus placet, itidémque aliis, üt

vide-

Mp

Feria fexta . Parafcever,

33

videre licet apud Tillemontiüm notá

Q

mdaj

15.ad J. Chr, Vitam.

Duo fancitatis

& do&trinz lumina de hac re fcripfe-

$0

jl

lt

runt, Auguítinus, & Chryfoftomus;

Jn

W

quorum alter trad. 113. in Joann. ait,

A W

Chriftum Dominum ad Annam pri-

li

Il

Q d

müm fuiffe addu&um , vel quia Cai-

phas id confenfit, vel quia adduci non

l

UP

poterat ad Caipham, quin ante do-

mum Annz tranfiret ; qui, cüm focer

elfet Caiphe, jure poterat à genero

LT

Et Chry-

p

ejusmodi honorem exigere.

n

Ioftomus Homil. 83 in Joannem putat,

li

li

Chriftum ad Annam primó fuifle du-

&um veluti in fpeciem triumphi. . U-

(

)!

tramque fententiam fequitur Voffius

10'

Harmon. Evangel. lib. 2. c. 1. S. 2t.

(

ubi hzc habet : Hoc bouoris efl babituna

Auna , quia foret foter Caipbe Principis Sa-

cerdotum , quem credibile efl, nibil magni

10

fie focero. agere folere , 9. erat ejus domus

in via, ut pretereuuda foret euntibus ad

Caiphbait , queimadmoduin ait. Auguflinus in

n

Joaun. Trach Y13. ut verifmnile fit , wmilites

)

i

ij

voluiffe oculos [enis. pafcere ejus [pectaeulo ,

quemn in triumphum ducerent , t efl apud

ao

D ;

Cb);y fö-

34

Feria fexta Parafceves.

]

n'd]]ü) [

Chryfoflouam.

Quibus esanibus [uffragatur

Lauy Harmon, Evangel, lit. $. cap. 38

gl

qu

I

M

Quis fuerit ille Difcipulus uotus Pontifici, qui

—

g

in ejus atrium cum JEfn introivit,

t

IW.H

De eo, qui Petrum in domum Cai-

G,J j

phe introduxit, Joannes cap, 18. hec

lss aP

fcripfit

M

tj

Sequebstur autem lefum. Simon

Petrus , €$ alius Difcipulus. — Difcipulus au-

T5

ut d

zen ille erat notus Pontifii, & introiviz cum

-

m

lefu in atrium Pontifiis, Quazrunt , quis

-

[

ille Difcipulus fuerit, qui notus erat

hgt

Pontiici, & Petrum in ejus domum

"4 NH

introduxit

Exivit ergo Difcipulus alius ,

i

t erat notus Pontifidi , €9. dixit offiartae ,

"'l )

&

iutroduxit Petrum.

Sic enim eodem

n:f,/.

loco pergit Joannes. D. Hieronymus

vin

epift. 96. aliàs 26, putat, fuiffe eundem.

n

]

j

Jeannem Evangeliltam, qui propter

pl

generis claritatem notus e(Tet Pontifici :

61

verüm Baronius ad an. Chr, 34, num.

i

"Z

in eo quidem conlentit ,

quód

hr

Joannes Petrum in domum Carphæ in-

t

troduxerit, neg;t tamen propter nobi-

1

litatem fLufre notum Pontifici.

loan-

Tt

nes enim pifcator erat, & farciendis

If, |

Ieg-

z

Feria fexta Parastevts,

3$

retibus erat intentus, cüm à Chrifto fi-

d

mul cum jacobo Zebedzi fratre fuo

vocatus eít, Matth. cap. 4. D.

Qs

ul

mas in cap. 1. Joan. Ledt. 3. ait, $.

T

Joannem propterea notum fuiffe Pon-

nl

tifici; quód feu Pater ejus, feu quivis

i5

alius affinitate , vel cognatione illi pro-

m

ximus in familia effet Pontificis.

Lira-

27

nus in cap. 18. Joann. hzc habet: D:-

ii

cunt aliqui , quód leannes erat. peritus in

(mig

lege, €9 propter. boc babebat motitiam. cum

g

Fontifice.

Sed boc non efl verifimile , quia

n

erat pifcater , €3. de navi 4. Chriflo. vocatus

Dj

fuerat €dc,. 1deo alia fuit caufa. notitie: cum

TU

Pontifice , quia. forte aniffus à. Patre fuo plu-

n

vies portaverat. pifces ad. demum Pontificis 5

iicer»i?

m

[j

vel fortó , quia aliquis de cognitione ejus ibi-

l

u

dem ferviebat ; vel aliqua alia cau[a, quam

i,

Ü

aliqui affignant , quia defcenderat de David,

dul

€9 Sacerdotes. babebant iflas ! genealogias.

!l

]

Al

b

I

Quod igitur üt bene compertum af-

]

firmari poteft , illud eft, Petrum in-

j

d

r

j

troduétum fuiffe in domum Caiphz

ab alio quodam Difcipulo, atque hunc

J

]

notum fuiíIe Pontifici; quisautem fue-

"

à notus eífet Pon-

,M

l

ri, & quánam cau£

6

tificl ,

l]

36

Feria fexta Para[ceves,

g

tifici plané incompertum,

Quisnam ifle

Jié Difcipalus , non. temeré afirmandum eff,

gmu

quia tacttur; verba funt Augu(tini Tract.

W

pW

,W D

113. in Joannem. Audcor GlofTx, qua

dicitur Ordinaria, Quis fi ife, inquit ;

9

Id

Difüpulus, quia boc tacetur, non. temeré de-

j

finiatur.

EtJoannes Lamius Tracatu

W

de eruditione Apoftolorum cap. 2. pag.

Tiard

(

36. & cap. 17. pag. 388. fatetur, non

"

liquere, an $. Joannes fuerit ille Difci-

fj

jl

//

Idem fcri-

v

pulus, de quo loquimur.

Dbit Antonius Bineus de morte Jeíu

D)

Chrifti tom., 2. lib, 2, cap. 4, num 2r.

H [

u

in fine, & num, 22.

De Jude proditione,

D

TT

Poftquam de iis hominibus, quorum

in hac lecunda Paflionis parte mentio

(lii

fit, fermonem habuimus, quxdam di-

Vs

cenda funt de rebus in eadem Paffio-

i

nis parte geftis, quarum prima eft Judee

us

Chriftum alibi

docuimus

li,

proditio,

redixifTe , ab uno ex fuis fe proditum

[

iri; & haud obífcuré fignificáffe, Judam

lat

nl

proditorem illum fore,

Apud Ju-

dam pecunie deponebantur ad elee-

A

D [7

mofyBas; qui, Ut erat avariflimus,

qina«

th(g

Fe;ia fexta. Parafcevet,

37

T

magnum avaritie fuz indicium edidit,

h

cüm ungente Marià pedes Chrifti pre-

tiofo unguento adhibito , obmurmu-

N

rans dixit, longé fuiffe melius futu-

]

1

rum, fi eo vendito unguento, pecunia,

qua inde conficeretur, diftributa effet

Lt

pauperibus, ità fuam avaritiam mife.

L

Dixi£

ricordià in pauperes practexens.

li

ergo ( ait Joann. cap. 12.) suus ex Dif-

ii

cipalis ejus. Judas. Ifiaviotes, qui erat. eum

I

traditurus : Quare boc unguentum non venii

[

zrecentis denatüs, E2 datum . efl egenis ?. Di-

. LE

ld

xit autem . boc, uon quia de .egenis. pertineret

ad eum, fed quia fur erat , €9 lculos ba-

lj

"

beus, ea, qua wüittebautur , portabat,

De«

i

"

inde.cüm Principes Sacerdotum con-

filia de Chrifto interficiendo inire in-

lj

ld

tellexiffet, diabolico captus

fpiritu

1us,5

pactus eft cum iis tanti támque nefarii

nauie

Íceleris pretium.

Id narrat Lucas cap.

ij

22.

Quarebant. Principes Sacerdotum eg

iil

j

']

Scriba, quomodo Jefum.| interficerent : time-

bant vero plebem.

Intravit autem Satanas

i

3

in Iudam , qui cognominabaur lícariotes,

f' )'T

unum de duodecim ; €9. abiit, €9 locutus

jl j

efi cum. Principibus Sacerdotum. 9

--

AMagi-

j

Jita-

p

Ws

38

Fería fexta Pdrafceüi'.

j

Jiratibus quemadmodum illum traderet eis : £

&if [aut, €3. pacli funt pecuniam illi dare ,

i

€9 fpopondit,

üM

lgitur Judas ( üt narrare

pergit Lucas) occafionem aucupabatur,

j nno,Jtml

quà in eorum manus Magiftrum fuum

g lii ]lk

Dd

traderet , quod teftantur cateri etiam

Evangelifte; & in Coena Feriz quintz,

u

li

i

cüm panem intindum in patina fibi

porrigi vidiffet à Chrifto, atque fibi au-

Qu

diviflet verba illa dici, quo4 facis, fac ci-

J

[

! u

tiàs, aC propterea fua perfidiofa confilia

detecta effe intelligens, ftimulante Dia-

jb

i

bolo, foras erupit ; Principes Sacerdo-

tum convenit, ifsque monitis jam . ad-

m

effe tem

us, adducià fecum cohorte

ii

venit àd

y

j

Efum , quem probé noverat

':

lh

venturum in hortum Gethfemani , ac

lt

per fimulationem amicitiz ofculo eum

Yi

1

prodidit; àt habetur apud Joann. cap.

|

hur,

18.

Horribile proditionis fcelus ad

;

TT

J

Juda avaritiam Patres tanquam ad ori-

:

ginem referunt, S, Auguftinus in Pfal.

|

Ant

Uf

63. l//a, inquit, avaritia , que taptivavit

Difcipalum Chrifli, captivavit £ militem cu-

D

j

flodem . fepulchri.

Damus, inquiunt, volis

B/T

pecuuiam, gg* dicite, quia vobis. dorimienti-

Qd

d

UH5, ?

Mi

Feria fexta Parafceves,

39

ln i

bus, venerunt Difcipuli ejus €3. abflulerunt

! i,

euin, Et Leo magnus ferm.9. dePaífione

Jj

m

Cap. 4. "Hoc perfidus Iudas inebriatus. ve-

Jl

neno, dum füit lucrum, pervenit ad laqueum,

th

]

€9 zam flultà inipius. fuit, ut. triginta argen-

ümæm

tes Cj Dominum venderet. C Magiffrum.

a

um

Suarez in 3. par. tom. 2. difp. 46.

mmw

fect. 1. teítatur, hanc effe communem

omnium Patrum fententiam.

Dicen«

uT

] h

1) flï l

dum efl ergo, Vudam propter avaritiam Cbri-

L

fiun. vendidiffe.

Hac efl communts [enten-

pridi

t iiors

tia Patrum.

Et pauló póft obfervat,

)

Z

]

tam effrenatà fuifle Judam cupiditate

'n'n'

j

p

Tij

E

pecunig, ut non eà contentus, quam

in colligendis eleemofynis furripiebat,

H

"

ï]l

[

"

vel ipfum Magiftrum vendiderit, quo

Tanta fuit cupiditas

i

5

fieret pecuniofior.

(

(

l

m

lude, ut expleri uon. potuerit iis, qua fuva-

"

hu

D

batur, nifi etiam Magiffrum [uummn . venderet.

Denique concludit, verifimile fibi fieri,

! U]]W:]

M

pluribusà Juda criminibus effe Chri«

Ítum infimulatum , ut de tanti fceleris

T

Mül

um

& perfidiz atrocitate penes Hebrzos

nonnihil minueretur, quod obfetva-

mæwu

vit etiam Cornelius [anfenius in. Con-

;, iqm:, y

Cord, Evang, cap. 128. Quanquam autem

[ L

[

Evate

40

Feria fexta Para[ceues,

Evangelife fatum. Indo fanpliciter. defiri

gm

Ti

bant , pretermffis i5, quo apud Principes

48(b

pretexuit , quemadmodzm €3 Bliis facere

W* & F

U I

Jélent, tamen vationi confentaneum efl, Judam

"

apud Principes quibisdam uodss proditionem

OUU

Jui Domini, ad quam fe offevebat, palliáffe, ut

s

fcilicet dixerit, fe fcandalizatum in. Magiftro

idm

fao . .. Naturale figuidem eff bominibus

E

Jb aliquo colore palliare proprie. iniquitatis

| b

fadium,

l

QU

Refelluntur quedam — opiniones circa 1uda

| nf

proditionem,

[TU

"

Arbitrantur nonnulli, Judam vendi-

I

Id j

diffe Chriftum , non ut interficeretur ,

:

|

1

fed quód fperaret, illum ex Judeorum

"i ;;a i

J

manibus elapfuürum ; que quidem

l mm,l

opinio nullo fulcitur fundamento.

lj

Etenim Judas aut credebat , Chriftum

ht

Jefum effe Hominem Deum, & hác

n

ratione illud quoque credere debebat,

n

e fuis ipfis manibus evafurum ; aut cre-

debat effe merum hominem, & hác

i

ratione non erat, cur fperaret, illum

ii

turbz hominum traditum elabi pofle,

Huc accedit, quód ab ipfo Magiftro

)

fuo jam intellexerat, futurum ut tradi-

pam;

tus

Vr

4I

]

Feria fexta Parasceves.

hh

qh R'L"A

tus in manus Principum Sacerdotum

ii

1j

& Scribarum, ab iis morte condemna-

i

"

m

retur, & poftbiduum Cruci affigeretur,

nj

üt eftin Matthzi cap. 20. & 26. exquo

i

udam

rejicitur opinio eorum , qui

vjm*i '/'"/' l

ant Chriftum vendidiffe , falsà fpe

EZMI';;,

put

du&um, ut non dederetur neci,

fe

TM

Bene ad hanc rem fcri-

aufugeret.

as

bit Sagittarius Hiftor. Paffionis Chrifti

N

tom,. 1. pag. 45$-

Miruin, jain. olim €9

LT

bodie repertos, qui Iude proditiouem quadan-

If

tenus. excu[are, ataite tantum erimen elevare

l z

conati. f[ant,

Nobi certé ommes. difplicent

Ü

colores, qiii. ad. fucandam, 4ut excufandaia

|

ejus sentem . afferri folent, exiflimantes, eam

1

;;

revera fu:[fe nigranz, £. teuebris Diabeli den-

If

filfimis. infetam 5 quippe qui ex animi: fen-

1

t

tentia Chriflum babuerit odio, cis de Regno

J

ejus mundano 6 carnali. utlla. [pes fupereffe

Dd

videretaur,

fi

lii

)

Diguitate oris £9 majeflate Chriflusirruentium

in fe militum impetum retudit,ut il ia

[lF[.'Al

ferrara conciderent,

iU

Ex iis, que in fecunda Paflionis

?

parte contigerunt , alterum illud. eft

jj

eXd-

f

42

Feria fexta Para[cever,

examinandum, cüm Redemptor nofter

! gigt

gnarus eorum , que futura effent, ali-

M

"

'

M

u

quantulüm progreffus, turbam inter-

Hj

j

:

|

g

rogavit,quemnam illi quererent ; iísque

refpondentibus ,

lefpan — Nazarenum ,

|

ii

'

|H

j

dixit, ege /z53155. Atque ii omnes in ter-

ram conciderunt retrorfüum. Eam rem

j

|

(s

ità narrat Joannes cap. 18, — Dicit eis:

Quem queritis ? Refponderunt ei : lefgm Naza-

|fpond |

f

reuum, Dixit en Iefis : Eo fum. Stabat autem

f

€9 Iudas,qui tradebaz eum,cum ipfis, Ut er-

n

*

Dci

go dixit e: Ego um ; abiérunt vetror[um, &

ceciderunt interram, lterum ergo interroga-

|

ET

vi£ eo$ : Quem quaritzs ? illi autem dixerunt :

i

g" al

lefum Nazarenum,

Re[pondit lefu: Dixi

4 QT

4

vobis, quia ego [um.

Siergo me quaritis ,

iil

finite bos abire, S. 'Thomas 3. par. qu. 44.

at

art, 3. ad primum obfervat, plura illius-

linl

modi in vita Chrifti Domini occurrere

i

"ii

fané mirifica. Nam 'ex Matth. cap. 9.

habemus, hominem ad telonium füum

TW

adfidentem , fimul ac audivit vocem

fihü

Chrifti Jefu, qui juffit illum fequi fe,

n

ilico, relicto telonio, fecutum eífe

fi

Dominum.

Matthazi itidem cap, 2 1.

armijqu

legimus, Chriftum Dominum in Tem-

n

plum

u]"þl

Ferié fexta Parafceves,

43

s

TAT

"P

m

lum ingreffum , everfis argentario-

rum menfíis, illinc vendentes & emene.

d

l

d

tes ejeciffe ; & Lucas cap. 4. natrat,

i

eum per medias transiffe turbas, qua

H p

adverfüs eum tumultuabantur. Eàden

t

itidem virtute factum eft, quod refert

Yi lv

Joann. loc. cit, ut turba omnis, ubi

T

Chriftus fe effe Jefüm Nazarenum re-

nitlal;

fpondit, interram concideret, Coclefte

5 )G(ri.illflm

enim nefcio quid & divinum ex ejus

yako

oculis emicabat, üt docet idem Sanctus

imttta

Dod&or fecutus D. Hieronymum , &

LT.

"

ex ejus ore divina eminebat majeítas ;

wm?;

quz caufafuit eorum omnium, qu&

commemoravimus. Ex quibs patet,omui-

j

UT

j allf nilpgi

qne

bus,quidChr.

D

/.L LT s ii

ndo voluit,virtuteDivina

Il

anistas bomiuum: imutavit non folam. ju-

li

st

flificando , fed etiam alliciendo, vel terrendo ,

f

vel flupefaciendo , quod. pertinet. ad ipfa mi-

rai&la. Auguftinus tract. ri12. in Joann.

ia

[

"1

um

n

Ubi usmc, inquit, smilitzm: cobors, €9. inini-

firi Principum €9 . Phavifeorum ?. ubi terror

gt

lgt

munivien armortm ? Neupe una vox dicen-

! i Ü

175, Ego fum, zentam turbauz odiis ferocem

armisque terribilem. fine telo. ullo perculfit ,

j

repuliz, flravit , Deus enün latebat iu carue,

n'wumw"

,'-,lr

P

Verba

F(r!ï

44

Feria fexta Parafcever.

L

Verba autem illa, Si ergo w qu&mitis ,

Jmite bos abire, ait fuiffe verba imperan-

W; ini

tis; nolebat enim interfici Apoftolos ,

;wtl? NV.

qui, etfi tandem moriturierant, tameu

yei

ad eum fidei gradum nondum perve-

g

|

st

f

!

nerant, quó eum pervenilfe Oportet ,

qui 2ternam

falutem | confequatur.

a

1ninicos videt, €9 &ec faciunt, quod jubet. Si-

fuendam,

utunt eos abire,quos non vnult perire. Nunquid

m

noneraut poflea. morituri? Cur ergo, fi vunc

t

'

amorerentur , perderet. eos, nifi quia. nondum

,

l

fill

Jicin. eum credebant, quomodo credant , qni-

MM

Vil

cunque mon pereunt? Affert. Calmetus in

ll

ii

l

cap. 18. Joann. verf. 8. Patres, qui verba

ktul mï

TO

A

illa, Simite.bos abire, affirmárunt effe ju-

bentis & imperantis , & verbailla enar-

|

ij

T

rans Joannis, U£ impleretar fermo, quem di-

dl u

xiz, qnia, quos dedifl mibi, non perdidi ex ei

D S

quenquas, putare ait nonnullos, Chri-

| f

ftum JEfum de morte animz, alios de

l

d

corporis morte, communem tamen efÍe

: p

featentiam, de utraque mortelocutum

? W n

'

eífe,

Preclara in hanc rem funt verba

tl

Q

Chryfoftomi Homil. 82. in Joannem:

ii

Admirari quis po[[et,cur nou comprebenderins

tis

etiam um lefa. Difcipulos, ut. vesberarent ,

lum j

eS

TT

!

[

Feria fexta Parastever.,

45

stj

£. Petrum maximé, quieos féroi aurtm ab-

Ut M.

füindendo irritaverat,

Quis ergo eo$ con-

Mi

;

'

à

tinuit ?. Non alius, quàm qua eos vetror(um

UHl

Quod Evangelifla non

Df

projecerat. potentia,

eorum uiienta , fed. faperna virtutis eos. coer-

i

J!

l

centis fuiffe fimnificat, inquiens, ut [erio u-

ln i

pleretur , quein. dixit : Non. perdidi ex. eis

ii i

quendam. Maldonatusin cap. 18. Joann.

Wt

num. 6. de hac fecunda Chrifti actione

n n

aliquot proponit queftiunculas. Prima

eít, quid ità voluerit Dominus Jefus

äääm

Ms

m

potentiam fuam oftendere, nec ftatim

Mf

pati, ut manus fibi milites injicerent,

Ííéque in vincula ducerent ; ac refpon-

f

det cum Ruperto, id. caufz fuiffe, cur

[

l

id Jefus fecerit, ut fatellites , vifo mira-

Z

IH

ctilo , nullam culpe fue haberent. excu[atio-

il

nem, Secunda eít, quamobrem Chri-

"

IUO

ítus, cui infinit fuppeterent rationes

Aff

declarandz füz potentie , eam voluerit

(

W 35« d

potiüs oftendere eo modo, quo dixi-

w

J

mus, nempe refípondendo. Ego fzm ;

I!

ac fapienter refpondet, ut illis often-

M

D

n

deret , quód, etfi refpon(ione illà po-

tiüs excitandi fuiffent ad . manus

1lü

[) f7*i"?c:

illum injiciendas, tamen eàdem refpon-

"T

V.

fione i£4 impedirentur, ut uon. [olzim appre-

bene

*

46

Fería fexta Parafcevet,

f

bendere, fed ne flare quidem coramiillo poffent,

gl

M

Tertiaeít, quando, & quomodo mili-

tes, qui humi procubuerant, in pedes

ina

fe receperint, antequam Chriítus eos

g m

?

f

P

A t

fecundó interrogaret , Quem quaritz

.

üteft apud Joann. cap. 18.

Iterum

us

ergo interrogavit eos : Quem quaritis?

Ixäï

14

u

aitque : Credendum, eádem. Chrifli virtute ,

quá ceciderant , faurrexi/fe , pojieaqzt-am tatn-

us

diu jacui[Jent, quàm opus erat, ut. ejus, quem

li

comprebendere volebant , potentiam experiri

| &Ei'iïäïatl

pojfent

| n

Miraculum reflituta Malcbo auricula.

| dytzl

Tertium eft, quod narratur de au-

a

ricula Malcho reftituta, de quo mira-

/ M

Ing

culo lib, 4. de Canonizat, par. 1. cap.

16,num. 33. fatis differuimus, atque

$

illuc Lectorem rejicimus.

| buy

i (

De fuga Difcipulorum. — Ejus fuga Prophetia

in vet. Teffamento,

df

Quartum eft Difcipulorum fuga, de

ET

quibus ità Matthaus cap. 26. Tvc Dif-

j l ïnji

cipuli omnes, reliclo eo, fugerunt,

Et Mar-

| m

cus c. 14, Tunc Difcpuli ejus relinquentes

| Üns

ditn

eum omnes. fugerunt,

Hujus fuge pro-

phetia eftin veteri Teftamento pluri-

fl

bus

,* '

"Mf«;m'

Feria fexta Parafceves.

47

"'dä"mu;i«i,'

bus imlocis ; Pfal, 2r.. Tribulatio proxime

Ug

Eb

efl ; quia non eft, qui adjuvet. Pfal. 86.

t fuftiuui, qui. ul contriflavetur, € non fuit ;

yun (

€9 qui confolaretur , &9 non inveni, lfaic

Bta Q*M?

cap. 63. Circum[pexi, €3 non erat auxiliator,

æpl Ig, |:

quajivi, €9 non fuit, qui adjwvaret. Zacharize

" uemgg

Cap. I3. Framea [uü[citare fuper Paflorem

n (j

meutit €9 fuper virum. cobarenten mibi , dicit

jf Mu

Dominus exercituum : Percute. Paflorem , €9

difpergentur oves : Quo oraculo ufus eft

MT

!, i.

]Efus Matth. cap. 26. cüm proficifcens

cum Difcipulis ad Montem Olivarum

77

dixit : Omnes vos fcandalum patiemini in

yl nunaat

mein ifla no&le 5 feriptum efl enim Percutium

Paflorem , €9 idifpergentur

Qves gregn.

TET d

ii

Læ! l

regie adversüs Grotium de hac pro-

ii qui

phetia difputat Huetius demoníttat;

Evangelicà Propofit, 9. cap. 120. Pu-

It

li

bri

dá

tat Chryfoftomus, Joannem non au-

It

fügiffe cum czteris Difcipulis hàc

illac dilapfis, quando JESU Chri-

us

i

L]

AT

fto injeda fuünt vincula ; ac propte-

/M, T

"

tea in illis Matthai & Marcdi verbis:

Omnes Di[cipuli, relica eo, fugerunt , fübau-

Id

Qs

Ht

d

diendam aliquam exceptionem.

rüi, cüm ea vox difertiffiné come

du

plcäg—

h

48

Feria. fexta. Parafcevef.

plectatur omnes, videtur ad veritatem

hr lo

eíIe propius,omnes, quidem profugifTe,

j ol

ii

Joannem veró & Petrum revertiífe ; üt

apparetex Joanne cap. 18.Sequebatur au-

m

zem lefum Simon Petrus, €9. alius Di[cipulus ;

771 hi

i d

quod bene advertit Calmetus in cap.

26. Matth. verf. ;6, Et multó ante

qist

eum idem confideraverat Maldonatus

p D)

qur d

in cap. 26. Matth, n, $6. Dicendum, fla-

tim quidem omnes diffugiffe ; [ed pauio pofl

ageii

Petrum; €9 Doaunem redüff, €9 . Chriflum

igh

fecutos fuiffe,

EU

d n

De alapa Chriflo impacta coram Pontifice.

Chrifli vefponfio. bene cobaret cum ejus

| prüs

confilio tradito Matth, cap $.

| T0U |

! Bd

Quintum eít maximus ille injuria-

" d

rum cumulus & contumeliarum, quas

inhà

in Chriftum Jefum congefferunt He.

i

brei prafertim veró colaphus illi im-

:

actus: cüm enim à Pontifice de Dif-

|

! 3' Rt

|

| dbl

cipulis & doctrina fua interrogaretur,

& refpondiffet ,. propalam fe docuifTe

r

qi i

femper, & in Synagoga, &in Templo,

t

abiis propterea, qui fe audilfent, illa

Srd

poíle quarere, íceleftus quidam &

neia-

L

]

|

!uj

Feria exta. Parofcever-

49

iletrd h

fiefarius homo fublatà manu impegit

yqinps

illi colaphum dicens : Sic vefpondes Pon-

Hrn ts

Lf ? Cui pacaté Jefus: Si male, inquit,

ap. t

locutus fuin, teffmonium perbibe de malo ;

L fämä

L la

fí. autem. bene, quid. vie d ? Teterri-

mas veró & nefarias ejusmodi contu-

s li

melias prophetavit lfaias cap. $0. Cor-

nl J

pus memm . dedi percutientibus , €9 . genas

f (6, D)

1neas vellentibus 3. faciem non . averti ab in-

ff ln

crepantibus C5 confpuentibus in me ; cum

-

nij, t

iis, quz fequuntur, Inter probra &

contumelias alape &fputa in faciem

injeda omnium habita funt femper

TT

y at

graviffima, àt videre licet Numer. cap.

12.nut. I4. & Deuteron. cap. 25.

Mu a

xim 1

1.

num. 9, Alia etiam in Sacris paginis ex-

empla deprehendimus de impacta

Ym

alapa & accepta; fedlongéalio modo,

Qu

quàm quo Chriftus accepit. Sedecias

j Cthhwf?

lib. 3. Regum cap. 22. coram Rege

i D

Achab Michzam Prophetam in maxilla

jy i

percuffit; cui Propheta : Fifuru es, in-

lat

quit, iz die illa, quando. ingrediéris cubi-

jn t *

culum,

Et Actorum cap. 23. princeps

ial

Sacerdotum Ananias juífit ab iis , qui

C[äia

aderant, Paulum in faciem cadi; cui

l qx

Apo-

$0

Feria fexta Parafcevet.

3

Apoftolus : Percutiet ze Deus, inquit, paries

giunt

dealbate ; €$. 14 fedens judicas me fecundum

legem, C contra legem jubes uze percuti ? De

T?

alapis Chrifto Domino impactis ceci-

i

nit Sedulius :

m

His alapis nobis libertas maxima plaufit,

jj

Quo in loco Poéta ad eas alapas refpe-

ii

- Xit,

uibus fervi libertate donabantur,

quo

legitur apud lüdorum lib. 9.

um

Origin. cap. 4. Mamemiffus dicitur, quafs

st A

manu emifu, — dpud Fetere: enim, quando

ii

manuiittebant, alapá percuffos. circumages

NT

bant, €9 liberos confirmabant.

Quazrit

|

t

Auguítinus, cur non eo ufus fuerit

|

d

confilio , cujus ipfe fuit auctor Mat

t

thei C, $. $i qui te percufferit in. dex-

zeram maxillam tuam, prabe illi €3 alteram :

nl

vjtiv

atque confilium non intelligendum

B

adlitteram ; fed verum illius confilii

- ii

fenfum effe, tranquillo animo perfe-

|

in

rendam injuriam , nósque paratos effe

|

grd

oportere, eandem potiüus injuriam per-

peti, quàm illatam ulcifci; omne au-

E

tem confilium illud à Domino Jefu

B

EY

fuiffs completum, qui pacaté nihil

Tosi

effe

aliud refpondit, quäm quod opus

[2:0!

r Jj

|

Feria fexta Pavafteves,

$t

i

LT

exiftimavit propulfandz calumniz, quze

adversüs fe, fuámque innocentiam &

l [j

in

dodctrinam intendebatur, ütbene often-

! I

dit Suarez loc. cit. difp, 35.

[

Ia Caiphaéne, an verüin Anne domo [eries tlla

N

ínjuriarum in Chriftem illata fucrit, E$

P

hfn

[

d d

YU

sl

utrim ante, an pofl latam mortis

feutentiam,

fimn bj

Quzrunt facri Interpretes, in do-

T

móne Annz, an Caiphz onnia ea con-

ii d

tigerint : & quidam putant in domo:

iji o

Annz ea acciditfe, que quidem opinio

lh . [

Q

congruit cum Evangelico textu Joan-

nis, qui, poftquam illam commemo-

WL

ravit injuriam , fubjicit; E£ if eum

nid ib

Aunas ligatum ad Caipbam. Pontificem : cui

À

Id

opinioni fuffragari videtur Calmetus

ii

in cap. 18. Joann, verf. 19. quanquam

? 1 M

fatetur, communem effe . fententiam ,

j i

idin domo Caiphe contigiíle.

Sunt

ueplfzrüï d

1

igituralii, qui, üt dicebamus, conmmu-

A

pff'

nem fecuti fententiam putant, factum

n

id effein domo Caiphz: ait enim Jo-

n j

annes, interrogatum fuiffe Chriftum à

r

Poatifice: Pontifex ergo interrogavit. Jefum

"T

de Dijopulis [us , 69 dejdodrima ejus;

2

Pon-

|

$2

Feria. fexta Para[cever,

| &

Pontifex autem eo anno erat Caiphas;

ia

ità ut verba Joannis, €9 miftt eum Annas,

[

vim habeant practeriti plusquamperfedti

W" )

uafi dixerit, »wiféraz, üt advertit Nata-

| um

lis Alexander in cap. r8. Joann. verf.

l

a

22. & fequen. & multó antea obferva-

m

Prateri-

l

verat Suarez cit. Difput. 35.

; at

zun illud,aifit, pofitum efl pra praterito plut-

miferat.

Iuxta quam expojt-

hndi

j

quamperfecto

(o

n

tionem. non eft uece[fe, aliquid borum. faclum

v

W UVA

effe in demo Aune , [ed im. deme Caipba:

J

ac poft eos Auctores Duhamel in id,

I

Ccap, 18.

Joannis num. 24. ziifíz pro iife-

NI

faí: nam

Hebrai carent praterito plusquatte

il

sdam mieditationie

W

perfecio.In piis quibu

ä

& D

bus fcriptum eft, Chri

(tum alapá acceptà

l

interram cecidiffe ; funtalie quedam,

i

uN

in quibus percufforis manus ferreà ma-

fettm

nicà, feu chirothecà armata fuiffe tra-

[

n

£

ditur ;quzdam etiam referunt , ex ore

ïu

qu i

Chrifti tantum fanguinis alapee vi efflu-

lls

xiffe, utex eo omne pavimentum ma«

duerit, & in ejus Divina facie digito-

q

gh

rum extitife alté impreffa veftigia. De

Nli

his aliísque id genuslegendus P, Ayala

mf

in Opere, cui titulus, Pider. Chriffianw,

lov 3.

"

Feria fexta pavascever,

$3

Idb

lib. 3. cap. 4. num. 7. In quibusdam

iab

itinerariis legimus, illum , qui Chrifto

ls

us

Domino alapam infregit,ctiamnum fce-

Lt

leris fui poenas luere in domo Pilati , feu

GubernatorisHierófolyme : Vicetinum

ia

Qu

quendam nobilem virum, nomine Pe-

T

trum Brantium Penalium,à Turca quo-

dani illuc addu&tum, vidiffe impium il-

nl

lum ab unaad alteram partem magni

] a

Conclavis perpetuó inambulantem, at-

ü i n

que inclamantem : /fic refpondes Pentifici ?

i n

Vide Quaresmium Elucidat.

Terre

Diaci

Sancte tom, 2. lib, 4. cap, 3. & 4. ubi

lt

ejus hiftorie veritatem — demonftrat.

iij

Verüm

p

utcunque judicandum fit

de piis iftiusmodi meditationibus;

pipid

illud quidem notandum, Lucam cap.

tU

n

22, horribilem hanc contumeliarum

p

T

feriem ità referre, ut contigerit, an-

tequam Concilium convocaretur , de

$at

quo

inferiüs fermonem habebimus ;

T d

Mattheum autem cap. 27. & Marcum

j

n

W

cap.I4. hec eadem narrare tanquam

chd!ä

geíta poít latam mortis fententiam.

T5

)

p

Nulla tamen propterea inde oritur pu-

"

gna feu difcrepantia ; easdem enim pu-

(j^

3

tamus

»

$4

Feria fexta Patafceves,

|

j

tamus contumelias Chrifto illatas femel

g

atque iterum , apte videlicet & poft

ag

Concilium vocatum, üt bene perpen-

N

Jiuiurq

dit Baroniusad ann, Chr, 34. num. 727

m

Hac ergo, citin ante coachum Concihum Lutas

accidi[fe fcribat , Mattbaus verà atque Mar-

eus pofl fenteutiam martzs in eum. latam facia

,m**m J

dicant, easdem. contumelias. à perfidiffima ,

g

atiociffiinisque , ac procacibus illis. Minifiris

nl

iterum vepetitas e[fe adver[is Domitum lefuus

Jio,

facile po[[umus intelligere.

n

De D, Petri lap[2.

N

Ultimum denique eorum, qua in

l

um

fecunda Paffionis Chrifti parte. conti-

E

gére, eít lapfus D. Petri, qui Chriftum

M (

negavit ; de quo, ut perfpicui fermonis

DT

rationem ineamus,hxc examinanda fuf-

emr

cipimus ; an, & quodnam peccatum Pe-

hia

trus negando Chriftum commiferit ;

td

quoties in illud lapfus fit ; à quonam Pe-

Tifed

trus inillud peccatum, & quando ini«

| Wij

pulfus fuerit.Hilarius in cap. 26, Matth.

Qj

verba illa Petri perpendens ; Nonz novi

bowinem , ait: Et veré propé jam [ine piaculo

bowinem ncgabat , quem . Dei Filium primus

! f

€Ggnoverát.,

Verüm Hieronymus a

€une

|

!

L

D

Feria fexta Parasceves,

S'AS'

lsl

eundem Matthzi locum aliter fentit:

t

$cio, inquit, quosdam pro. affectu erga Apo-

i lt

l;

fielum Petrum locum bunc ita. iuterpretatos ,

1t ditereut, Petrum mon. Deum negáffe, fed

Ü th:

A t

!

bominem ; C effe fenfumt Necio bominent,

quia [cio Deum,

Hoc quam frivolum ftt ,

L

a

pradens Le&ov. intelligit.

Et D. Augutti-

u injas,

nus tract, 36, in Joann. acriter eos cafti-

ia lo

gat,qui Petrum à peccato exqufare corr-

fa.

tendunt,

Petrus Chriflums negando peccavit,

n

i.

Et (ané , cüm Petrus antea Chrifto

il

Jefa pollicitus effet;paratum fe effe,cum

(

eo conjici in vincula, & vel ipfant niot-

u

tem

oppetere ,

ac

fe

nuuquam

il

j

ab eo receffurum ; quis tam audacter

vt

eum non peccáffe affirmaverit, qui ob-

r

latá occafione, cüm fidei, que pericli-

n

nf

tabatur , confeffione opus effet, nega-

p

vitfeefTe ex ejus difcipulis, imó veró

TM

J

falfo juramento fe ne noviffe quidem

j

ii

eum, afirmavit ? Profectó eum graviffi-

j n

:

mé peccáfle,

qui non fateatur, puto

»

effe neminem.

Ubi efl, inquit Augu-

u

i

"

P

ftinus Trad. 113. in Joannem, i/4 pre-

j

l

4

p

|

)!

!

$6

Feria fexi) Parasteves,

!

h

í

mitténtis audacia, €3. de fe plurimim prafi-

"

"M

Jv

l)

denti5? Ubi funt verba illa, quatido ait : Quare

zon po[[um te [equi modó 7^ Animam meam

) WM

ponam pro te ? Hoccine efl fequi Magiftrum ,

| E[gldklaö

j

Ü

fe megare Difcipulum ? Siccine pro. Domino

l

n

l

enima pouitur, ut, boc ne fiat, vox Zncilla

! Muf

formidetur ?. Sed. quid. mirum, fi. Dem

Vi

vera pradixit , bowm autem . falfa. prefun-

pft? Ec D. Thomas

Quodlibet,

9«

J

"!

li

art, 14. rem theologicé expendens ità

f

concludit: 44hsque dubio Petrus peccavit

(

M JU

mortaliter megando Chriflzan : quod quidem

gatet ex daobus,

Prim quia uegavit. fiden

lE

j

Nr

W

:

in loco, ubi. periclitabatur, €3. ejus. confefJio

requirebatur.

j

Ore enim «onfeffio fit ad

A

Jalutem : i& dicitur ad. Rom. Yo. in quo

l

videtur , quód. fit de neceffitate falutris cou-

!

falfio fidei in cafu praditlo ; €9 pracipuc uien-

]

EU

dacimn in bis, que fidei fuut , efl peruicioff-

fiuum , fecundiin. Auguflinum im. libro de

D

Mendacio,

Secundó, quia defeGui. confes

f£po

fionis. 9 mendatio : addidit. perjurium €3

at

blafphemiam, quia , àt dicitur Matthei 26,

m:jd

cupit deteflari €9 jurare, quia. mou movi[fat

üy

1j

ominem , que confut e[fe gravia peccata.

Unde

lm

if

3?

Feria. fexta Parasceves,

Á

Ro

Unde Glo[fa dicit ibidem : Tertió cepit dete-

Afl

Jiari. €9. jurare, quia mon novi[fez bominem :

s

quia perfeverare im petcato dat incrementum

*ff n

feelerum, €9. qui minima [peraiz, cadit iu a«

l

j

jora,

Peccavit graviter [emel iterum, ac vertio : son

li

Locus ea de ve

tamen à fide desciutt,

* Poeta Prudenti.

(

)

i

Itaque peccavit Petrus, & quidem

graviter; nec (emel tantüm, fed iterum,

!

n

ac tertió ; non ità tamen peccavit, ut

fidem amitteret, fed tantummodó Cha-

f

ritatem ; non enim intrinfecus diffen-

IN

Mi

tiendo, fed extrinfecus negavit ; neque

etiam extrinfecüs negavit, Chriftum

Km[

e(fe Deumaut Meffiam, fed eum fe no-

viffe, & ex illius fuiffe fectatoribus ; üt

'M

apparet ex Matth, cap. 26. ubi, cum.

iil

SITÀ

illi diceretur : Ez £« cum Iefa. Nazareno eras,

J*y ittha

refpondit,nefcio,quid dicis 9 c, Non novi bo-

aminenz Cjc. cupit deteflari €9 jurare, quia uon

"

ii

J

mo[fet bomiuen

Idque habent & Marcus

cap. 14. Lucas cap. 22.

& Joannes cap.

2

Cathemerinon

:

j

,,'l

I8.

Prudentius lib.

1 SW l

x-.

li

Hymn, 1. v. 6o, ità fcripfit :

Fle-

3

f

$58

Feria fexta Pata[ceves,

^

" (

j

Flevit uegater denique

j

g

Ex ore prolapfum nefas,

i

Q

3

CZm mens ianeret innocens,

RUP

"nimísque fervaret fidem :

( l

quod tamen à gravi peccato non libe-

| ^

jt,([

)

rat, üt bene docet Auguftinus de men-

TRU

M

dacio ad Confentium cap. 6. Quis it2

T

d

evanescat, ut exiflimet Apoflolum. Petrum id

babuiffe in corde, quod in ore, quando. Chri-

U»M

flum negavit ? Nempe in illa uegatione tutus

ERN

veritatem fentbat, 89 foris mendacium pro-

lii

f;fï:.(i"(?t.

Cur ergo lacrymus diluit, quod ore

f

f

(l

1l

negaveat , fi faluti [uffiebat , quod. corde

u

m

credebat ? Cur loquens in corde [uo veritateut,

3 li

E*SM

anaro fletu punivit mendacium, quod ore de-

qwd

prompfit ? uifi quia magnam — vidit effe per-

|

niciem , quod corde credidit. ad. jufütiam ,

W

W

fed ore non conf-ffus efl a2 falutem. — Triplex

[

diximus ejus fuiffe peccatum , qui ter

ii

fe noville Chriftum, eümque fecutum

k

Id

&íle negaverit,

Ter me negabá ; funt

((

verba Chrifti apud Mattheum.,

Ter

Qu

qe &j negaturis, apud Marcum., Dico tibi

n

Petre, non cantabit. bodie gallus, douet ter ab-

[ün)

neges nóf[e me, apud lLuacam ; & apud Jo-

fijhe

annem : ANon cautabit gallus , douec ter me

neges,

$9

lfrml

Feria fexta Parafcevet.,

AUM

sege.. Quodnam autem & quàm mul-

LA

tiplex peccatum fuerit Petri, duo con-

Mmy

a

fulendi funt egregii Theologi Suarez

d

tom. 2, par, 3. dilp. 35. fect. 1, & Card.

Gottus de veritate Relig, Chrift, tom.

4. par. 2. cap. 24. S. 3.

!

l

Quis Petrum ad negaudum impulerit. — Dire

crepantia videtur ea. de ve e[Je apud

Evangeliflas.

Mu

Deiis,qux hacdtenus perfecuti fumus,

It

L*wm[

Lb

non iti magnam videmur nobis offen-

diffe difficultatem,

Major quzdam

difficultas in eo eft, quis Petrum ad ne-

gandum impulerit, & quando Chriítum

»VZ' f

Ti

negaverit; que quidem oritur ex eo,

Al

J

non eundem lo-

quód Evangelifte

j w

quendi adhibuerint

modum. Matthz-

"m

!

mó negá(Te inter-

us cap. 26. narrat, pri

Ui

Jf

rogatum ab ancilla ;

iterum negáffe

ab alia ancilla interrogatum ; tertió de-

!mäl

nique ab iis interrogatum,qui ade-

n

J

ran. Ad eundem plané modum lo-

(

M

14. Lucas veró

Tl

M

quitur Marcus cap.

li

cap. 22. ait, primó r

jegá(fe interroga-

M

tum à muliere; negà

(fe iterum ab ho-

]

ertió denique ne-

l

mine interrogatqm N

6

gálle

j"

j

f

60

Feria fexta. Para[ceves,

gàfle interrogatum, itidem ab alio ho-

"

u

quu

mine. Ét S. Joannes narrat;primó negáf-

fe interrogatum ab ancilla ; negáfle iterü

Thoni

0

Mawie

n

apluribus,tertió interrogatum à fervo

Pontificis,qui cognatus erat ejus,cui Pe-

uj i

1

j

!]

RR

trusamputavit auriculam, Praterea tra-

dit Matthzus, Chriftum JEfum pradi-

Yi

|

xiffe Petro,fore, ut fe ille ter negaret;an-

n g

tequam eà nocte cantá(Tet gallus : 4e-

)

PT

j

quam gallas cautet, ter me negabis, Eteodem

( F

t

lané modo eam rem narrant . cxteri.

a

lJ

E

í

m

vangeliftz, Marco tamen excepto, qui

cit, cap. 14, ait, primó Petrum negáffe,

g

& cüm egreflus eílet foras, gallum can-

hia

táfle: Er exit foras aute atrium, CÀ. gallus

t

cantavit ; negálfeautem iterum ac tertió,

lr

& gallumiterum ceciniffe : Er flaziz gal-

d

lus iterum cantavit; acPetro tum in me»

n

moriam venifle,qua fibi predixerat Je-

Duy

fus, eum videlicet ter Magiftrum fuum

hi

negaturum, antequam gallus femel at-

À rl

que iterum cantaret ; Priwquam |gallus

! ET

cantet bis, ter me negabis.

m [

Conciliantur Evangelifle : Confen[us etiam eo-

t

lt

rum oftenditur de tempare, quo Chriffum

"f Mj

Petrus uegavit,

Iri

Verüm multa fuppetunt, quibus ea

L

quz

!l

Feria fexta Parafceves,

6t

! lf'df

qua inter Evangeli(tas effe videtur , dif-

Dd

Divus

crepantia é medio tollatur,

Yi

Thomas Lect 4.in cap. 18, Joannis

i

conciliandos fufcipit Evangeliftas in

WU

€0, quod quaritur, quisnam Petrum

T

ad negandum impulerit: docet autem,

ii

primo negáffe interrogatum ab ancilla ;

ilb

inde egreffus càm eflet, ac rediiffet ,

i

li

ab alia ancilla interrogatum negáffe ;

^ n

o

quz tamen ancilla non fola fuit, fed

[l ff

(

cum aliis collocuta eft, qui Petrum iti-

Jls

"T

dem interrogárunt;tertió denique ne-

j

Ü

A

gálfe interrogatum ab aliis , tametfi

fOR

cognatus Malchi, cui amputaverat au-

rem, teftabatur, illum efle & Sectatori-

iil

anht

nitemmr

)

bus Chrifti,

Sunt alii item, qui, qnod

tf i

attinet ad tempus, quo Petrus Chriftum

negavit ,

oftendendum fufceperunt

A

Verifi-

l

E

Evangeliftarum confenfum.

1

milior autem concordia eft, fi , cüm gal-

l

ln

lus bis cantet, primó medià nocte, at-

que iterum duabus, aut tribus horis

] WM il

ante ortum Solis, cümque fecundus

qi

"m

ille cantus vulgó dici foleat cantus galli,

'(i,lfi,fsï

Mattheus, Lucas, & Joannes, qui nar-

l 'fü

rant Chriftum à Petro ter negatum effe

f

ante

v

7

y p

1;';

62

Feria fexta Para[ceves.

f

ante cantum galli, locuti effe dicantur

de cantu galli duabus tribüsve horis

j

i

n

?

ante folis ortum , qui paffim galli can-

|

T

K^

d

v

tus,feu gallicinium vocatur,

Marcus

:

Jl

autem,qui narrat Petrum primó negáfle,

grisid

deinde gallum cecinifle,atque iterum ac

gj

tertió negáífe, iterámque gallum can-

j mü*.&m

táffe,tempus trium illarum negationum

df

defcripfit accuratiüs, quarum primam

« hia

ponit ante primum gallicantum, nocte

40

li

TU

mediz, reliquas duas ante gallicinium ,

i

Vid. Tillemont.

appetente aurorá.

not. 4. ad vitam S. Petri,

j

D

Wi

"

J

Quomodo Chriflus re[picere potuerit Petrum,

l E.m'

l

fi

qui videtur fui[fe im alio loco,. Contilian-

no d

tur Lucas €3 Marcus,

il

De amaro Petri fletu. Matthaeus ,

li

Vg N

!

Marcus, & Lucas inter fe confentiunt,

m j

quem' narrant vehementer illacryma-

Tl

If d

tum, ubi primüm, audito galli cantu,

ii

]i

memoriá repetensea , quz fibi Jefus

B

AUW

dixerat, fe gravifimé peccáffe animad-

Verüm cüm illud habeamus

Iu

W

vertit.

DT

ex Luca, quod, dum cantaret gallus ,

tumqu

conver[us Dominus re(pixit etrum, €9 re«r-

datus efl Petrus verbi Domini, ficut. dixerat :

quUC |

quia priuiquam . gallus cautet , ter me aegabes ;

D

nova

ä

[

M

63

Feria fexta Parasteuts,

(

i

l

nova inde oritur difficultas, qui tandem

n

N

Efus , qui in fuperiori effet. conclavi ,

J

lr n

refpicere potuerit. Petrum , qui, tefte

i

i

Marco, erat in atrio deor[umi, Quidam in-

terpretesà fenfu literali non recedendü

vtl

Wi

i

exiftimantes,ut con(tet veritas illius ob-

L

tutüs,quoChriftus refpexit Petrum, fatis

À

TOU

m n

efTe putant,fi prima domüs contignatio,

q

j

li

feuinferior domüs pars, ubi tunc erat

A

Chriftus,fubdialiatrio,in quoPetrus ver-

4

Vi

fabatur,paucis: quibusdarm ponatur gra-

dibus altior. Nonnulli etiam animadver-

tunt, Judeorum Concilium noctu eífe

p p

dimiffum , iterum illucescentedie, üt

L d

mox dicemus, convocandum, ac pet

J

"

id tempus Chriftum traditum efle fa-

H»Lu

milie Pontificis & velanz .cuftodien-

"

dum plebi,

à qua tot tantísque contu-

M

J

meliis, quas refert Lucas, affed

us eít ;

ii

atqu

eindefibi verifimile feri dicunt ,

Petrum, qui effet cum

jllis domefticis ,

g

Divus Augufti-

à Chrifto vifum effe.

"

li

nus, confiderato tum quo Chriftus,

a

tum quo Petrus erat loco, ait Chriftum

J

neque eum

efpexiffe , neque oculis

Non

Jj

Ia

corporis.videre illum potuiífe,

potef

TL

jj

]

64.

Feria fexta Para[ceves.

potefl dici, quód corporalibus oculis eum vifrhi-

| j

liter admonendo vefpexerit , fed. interioris

| at u

illum gratix adjutorio relpexiffe, & ad

| J t

poenitentiam adduxifífe, Ez iZeo quod fcri-

que

puum efl, refpexit eum Dominus ; intus adum

"u

£f, in mente achum efl, in voluntate aClum ef :

qua verba funtS. Doctoris lib.2.deGratia

; g

Chrifti cap, 4s. Nec ab hacdimovetur

| a ii

bi

jl

fententia, quód Lucas dicat : Ez conver[us

07*

J

Dominus refpexit Petrum ; nam lib, 3. de

^

V

"

MU

Confenfu Evangelift, cap. 6. ait, quo-

tidie nos ità precari: Demine refpice me;

[

ID

refpice, & exaudi iue ; quie precandi for-

n

ma adinteriorem gratiam impetrandam

nl

pertinet,

Coníonat S, Leo ferm. 9.

al

de Paífione cap. 4. ubi hxc habet:

Ti

Refpexit oculis mentis, non. corports tifericor-

W

diter, non corporaliter ; quia Petrus foris evat

l

€9 iuferiis ; Chriflus ve:ó iutus €. [uperiizs.

erüm qui in legendis hiftoriisà fenfu

|— Ywih

literali egré recedunt, ante primorum

Pafüonis

virorum zdes atrium apud veteres fviffe

!

n

|

"

confiderant, quod intelligitur ex Sulpi-

Q

R W

cio Apollinari apud A. Gellium Nodt.

li

d

Atticar, lib. 16.« cap. s. Qgi dumos am-

CUCL0t

il

plas autiquitus faciebaut, locum aute januam

Áii,q

VacHum

)7

)

Feria fexta Parasceves.

6$

(j

vatium velinquebant , qui. inter. fores. do-

tj

ts €$ viam medius effet.

In co. lwo, qui

D

Dominum ejs domás falutatum venerant,

XMPM; h

priusquam. admitterentur , coufifebant , €9

li

'

m'nz;ä:?

ueque invia flabant, ueque intra edes 4de-

inti

i

raut, ltaque cüm verifimile fit, ante

j

jf

januam zdium Caiphe hujusmodi lo-

(4

cum fuiffe, ubi Petrus conftiterit, lu-

isü

benter eam, quam füprà retulimus,

m;ut

opinionem amplectuntur, dimiffo nem-

Wb

d

pe Concilig , Chriftum [efum Miniftris

Dit

fuiffe traditum , à quibus in. atrium

adductus , ubi reliqui Miniftri & famuli

qu

J

mamïm;::

^

cum Petro fedebant ad prunas, potuit

'.

"

corporalibus oculis eum refpicere,

H

ii

Tertia pars. Dowitica. Pa[frenis à teflimonirs

"T d

iu Chriflum latis adflagellationeme

m P.'ff J ' !

Haujus partis divifro :

f &infæ j

p

J:

Venimus nuncad tertiam Dominice

Paffionis partem, quz, plura continet

"

f

-;j

lj

capita. Prim;um eó pertinet, quód Prin-

p

cipes Sacerdotum falfos fubornárunt

vll

Ls

teftes, ut Chriftus ultimo fupplicio ne-

caretur, & Sacerdos veftimenta fcidit

J

L]

"

J

Jl

fu?; cüm interrogatus ab eo Chriftus

e

4

f

fri

66

Feria féxta Para[ceves,

L

fe Dei Filium effe refpondit,

Alterum

eft de poenitentia Judz, qui fufis pro-

gt

gl

jedísque in templum denariis, inde

egreffus, laqueo fe füfpendit.. Tertium

NU

g

eft de iis, que Chrifto contigerunt ,

lj jf[üi !

cüm ad Pilatum addu&tas eft.. Quartum

eft de illo itu ac reditu à Pilato ad

fgü üm

Herodem & ab Herode rurfus ad. Pila-

ninis t

tum.

Ultimun denique Pilati continet

j n

gefta à Chrifti reditu ab Herode usque

(qi r

ad flagellationem, & latain mortis fen-

Uni

N

m

tentiam,

i^

i, gl

tl

Dno judicia adversis Cbriflum. babita , alte-

m t

rum nocha, funmo usaue alterum, de

um t

quo lequitur $. Lucas.

|

Lf

Teftantur Evangelifte, à Principibus

(

Sacerdotum & univerfo Concilio con-

i

Dd

quifitos fuiffe undique teftes, ut Jefum

morte damnarent :

]

nec inveniri po-

R

Ab

tuiffe: quidam enim ad falfum tefti-

t

monium dicendum accefferant, fed

Mu

nihil conficiebant, quod Chriftam 1z-

a

Vr

deret ; alii eum dixiffe teftabantur ,

polffefe Templum Dei deftruere ,. &

julim

poft triduum denuo illud zdificare , at

lis :

nullius

M

"

Feria fexta Parafceuts,

67

W d

mullius roboris eorum teftimonium

m

habebatur. ltaque fummus Sacerdos

,d

um

A

ínterrogavit eum, quid refponderet;

|

lpz

tacentémque adjuravit per Deum viuztiim,

i

ut diceret, Filiisne Deieffet.

Cüm-

M

que ]efus refpondiffet, fe. Filium Dei

eífe, illum autem vifurum Filium ho-

X

minis fedentem à dextris virtutis Dei

in nubibus Coeli ; fummus Sacerdos

;!1

Ql

fcidit veftimenta fua , clamitans eum

li

TO

blafphemáffe ;

non ampliüs teítibus

terrogál-

opus elfe ;

cümque cxteros in

fet, quid cuique videretur ;

fucclamá-

Ità rem

j

runt omnes :

reus efl mrtis.

quiti)

nt

Matthzus cap. 26. &

LM

geftam narra

Marcus cap.

14. Ea omnia noctu con-

tigére.

Itaque cüm ejus

Concilii acta

hh

i)

|

omnia effent trrita,

tum quód non ge-

1

nerale Concilium effet,tum quód nocta

]

(l

J

habitum, lex autem prohiberet , ne

no&tu & clanculum jus diceretur ; ideo;

j

J

(

h

[j

üt prim

üm dies illuxit, iterum convo-

cati funt Seniores populi,

& Principes

J

n

Sacerdotum ; & Jelum coram fe adefle

i.

d

ju

ffum rurfus interrogàrunt, num

g

lius

Dei effet ; & refpondente illo fe

1Uum

68

Feria, fexta. Parafcevet,

h

Filium Dei effe, omnes uno ore dixe-

B

i

runt, nihil opus efle teftibus, ex illius

d

ore omnia fe audiviffe ; Atque hoc eft

juY

judicium fummo mane latum, de quo

ia

elf.

Lucas loquitur cap. 22, Er 2 fada efi

D

ul

'?

dies, comvenerunt. Seniores plebis ,. €9 Prin-

figin

h

]

lo

cipes Sacerdotum, €3 Sm-'bæ.

Falfe tefles verba Chriflü proferunt. cum . addi-

|

ts t

fiouibus E5 malignis interpretationibus, De

d

n

j n

mere Hebraorum | [cimdendi veflimenta

[ ul d

ia in figuum . doloris.

n fumino

ul

Sacerdoti. id licuerit facere,

g

Verba , quz Jefus Hebrais dixerat;

m

funtea, quzeaffert Joannes cap.2. Sw-

du

vite Templum boc, €9 in tribus diebus exci-

F

tabo ilud. Ea veró non de Templo,

! As

fed de corpore fuo, & de Refurrectione

Kin

ua voluit intelligi ; fed. nefarii teftes

j

Edb

ledendi eum cupidi teftati fünt illum

dixifTe : poffem. deffruere "Templum, C2 poft

EM

Tif

friduum — reedificare ilud , üt eft apud

van])

Matth. cap. 26. & Marcum cap. 14,

14

Ego difalvam "Templum. boc manufacium ;

€9 pofi triduum aliud — mon. manufathum

n

tibi,

edifiabo,

Qua iu re quivis. videat,

qpurt

quan -

Pa.

Feriafexta . Pávafcevnt.

69

ls l [

ln

uantum Chrifti verbis falfi teftes ad-

T

i

W

Hä

diderint, & quàm perperam aliorfum,

i

atque ea verba dicta funt à Chrifto, in-

liüm, ]

tellexerint, -

Maldonatus in cap. 26.

MTO

J

Matthzi num, 6r. cum Origene, Beda

mfml W

!

Theophylado,, Euthymio, Chryfo-

ftomo, & Hieronymo obfervat » eos

teftes, jure optimo falfos teftes appel-

L

nia

[

if

AT,

lari, Noviffrmé autem veneruut. duo falft te-

iil

fies, eà ratione, quia, quod Cbriflus dixerat,

€3 malo animo, &j diver[o fenfu , 69 aliz

1. A at

verbis redtórunt, Quoniam veró neiftud

n

4

quidem, quod teítes dixerant, quam-

st

vis verum efífet, fatis erat , ut morte

us g

damnaretur ; neque enim cogitata ,

Dd

fed factaleges morte puniunt ; ad aliud

i

[V

"I

decurrere crimen oportuit , nimirüm

f

efum blafphemáffe, cüm fe filium

ii

EI effe affirmavit, non quidem adop-

ii

tione, quemadmodum omnes jufti

r

d

Filii Dei funt, fed naturà, féque ipfe

)

verum Deum effe dixit, ídque adjura«

d j fll

qub

j lj

tus per Deum, Adjwro ?e per. Deum vi-

j of

i

vaum, Qui enim ad hunc modumadju-

rabatur, fari eum & vera proloqui

um P

oportebat, üt apparet Levitic, cap. $.

J

Yeli,

h

Zo

Feria fexta Parafcever;

rl

verf. r, Numer. cap. s. verf; 2r. Proz

IT

Verb. cap. 29. verf. 24, Judic, cap. 7.

n

verf, 2. & lib. a. Regum cap. 8. verf,

31, [dque obfervat Maldonatus loc.

giin

cit, num, 63. ubi ad illa verba , adjara

m

IT

t per Deum. vivum, notat eo loquendi

! in w

modo fignificari, Dei momime &9 quafi

qandato aliquem aut. ad loquendum, aut. ad.

n

inicdidi

(

faciendum . obffringere, Quodautem Sa-

um

cerdos fciderit veftimenta füa , ícire

opuseft, morem Hebrzxorum fuiffe, ut

nifi.

in fignum doloris aut ad deteftandam

dmin

Dd

blafphemiam íua veftimenta fcinde-

du

rent, Quidam viri dodi putant, nun-

quam licuiffe fümmo Sacerdoti veftes

TTE

MT

fibi lacerare, quod evinci exiftimant

ex Levitic. cap, 21. ubi habetur ; Fe-

| t

Jüimenta fua mon . fcindet,

Itaque S.

Iyisn

l

Leo ferm. $$. .Caipham , qui, üt

t il

Chriíti verba audiit, veíteni fuam dif-

tl

cidit, ad hunc increpat modum :

i t

Caiphas ad exapzerandam. auditi. fermouis

lia

p :

invidiam [cidit veflimenta fua, € nefciens

quid bic figniheeret infaniá , Sacerdotali fe

D o

bonore. priowvit, Ubi eft Caipha rationale

fint a

lr i

pechoris zui ? Ubi coutiueutia cingulua ? Ui

[uper-

J

o

Feria fexta Patafcevete

ya!

Wuy fuperbumerale Virtutum ?. Myflico illo facra-

H' -'1& 74

tíque — amichu te fpolias, C propris manibus

Pontificalia veflimenta. difierpis, oblitus pra«

ia

;

cepti illius, quod. legeras de Principe Sacere

m

dotum ; De Capite fuo Cidarim non. deponet,

€2 veflinenta fua mm disrumpet.

Verüm

i ld

od

cüm verba ila Levitici ad privatum

Mtinuti

lu&um pertineant, nec Sacerdoti effet

(s

interdictum in. luctu publico veftem

difcindere, üt in lib. , Machab, cap.

t i, n

pl d

1 t. E£ fcidit Jonatbas ve[ffimenta f&a, non

Cs

admodum firma videtur ea doctorum

fimua

virorum fententia, üt bene notat Na-

talis Alexander in Matth. cap, 26. num.

g

&i

4$. Et ad eundem locum Calmetus

Ti t

$. 65, ait, communem effe meliorum

interpretum opinionem , legem illam

hbl

Moylis in Levitico de lu&du privato

"r

'hïml qm'

effe intelligendam, neque compledi

nifi tempus, quo Sacerdos effet in tem-

m

plo, eáque fola fcindi non potuiíle ve-

gt

T d

Ítimentas, qua& facra effent, & quz in

v

publicis adhiberentur folemnitatibus,

^

Í

De hac porró fciflione veítis duo

1' wh

!

funt capita, que attigimus.

Pri-

MM

mum,andivinà lege vetitum effet ,

n

-

ne

"

n

72

Feria fexta Para[ceves;

t

ne veftemSacerdos fibifcinderet. Baro-

nius adann, Chr. 34. vetitum fuiffere-

a*

vt t

fpondet ; Divind lege Sacerdotibus vetitum

ïï

W

j

erat, ne f[ua [cinderent veflimenta, Sed Caipbas

fs

illá contemptá, quó ceterorum. adflantium ani-

! m tU

310: inCbriffi perditioneiimagi: ac magis conci-

Varet,furore quodam percitus,primu: [uminor um

! ol

1 v

Pontificum, quorum fit: memoria, fic [a2 ve-

flimenta. con[cidit.

Hec Baronii refpon-

| mdbu

us d

fio nititur iis, qua Levitici cap. ro,

Moyfes dixit Aaroni, ejüsque filiis : ca-

| bl

pita nolite. vefira nudare, & veflimenta veffra

i g

lrilm

molite findere ; & iis, quibus cap. 2t,

ejusdem Levitici fümmo Pontifici pre-

! Diiian

Ícribitür, w£ caput fmun non discooperiat ,

I

; at

ve[limenta non. [cindat,

Verüm neuter

textus is efle videtur, unde quis arguere

;

Ut

yn

"Mu

poífit, generatim vetitum fuiffe, ne

Íiummus Pontifex veftimenta fibi fcin-

the

i Y

deret, Nam Moyfes videtur vetuiffe,

& N

ne Aaron, ejüsque filii id facerent eà

occafione , quà Nadab & Abiu igne

( ä

ak

M

M

u

QU

j

Coelo delapfo abfumpti fuerant, Deus

i

enim voluit, ne Aaron , ejüsque filii

l

d

Eleazarus & Dittamanus triftitiam ullam

lsj

N

duj

figuificarent : Alter antem Leviticit

ex-

tus

12

Feria fexta Pavafceves,

73

ïifdlliïï hn

tüs videtur prohibere, ne Sacerdotes

]

fcinderent veítimenta Sacerdotalia, aut

Wiäh'm

ne veftem ullam fibi difcindereént in

ht

luctu propter alicujas mortem, etfi. id

"u ll;fwin [1

Hebreis in more pofitum effet.

Alte-

Mituig

rum eft, an Caiphas Sacerdotalia fibi

ais

diíciderit veftimenta,

Sacerdotalia fibi

nl

veftimenta Caipham difcerpfiffe non

cdnirn

modoó credidit S, Leo, àt modó dixi-

mus, fed affirmat Eucherius, Hierony.

leii

qidoo

mus, Theophyla&us, Beda , & Gloffa

| ä at V':'.

ordinaria, quos fequitur Gerardus Vof-

fius in Harmon, Evangel, de Paffione

qinal

m hsge

Domini cap. 6. & cum illis Patribus

concludit, inde verum extitiffe vatici-

TL

nium, fore ut Sacerdotium Leviticum

Ts

deleretur,

Id veró haud facilé admitti

piget

poteft.

Ponere enimoporteret , Cai-

t Bb

pham íneo nocturno Concilio Sacer-

n 5

dotalibus veftimentis indutum fuiffe,

u

TTE

Verüm Ac. Apoftolor, cap. 22. D.

Paulus inConcilium intromiffus jubenti

pb

Ananige Sacerdotum Principi, ut illi

j

alapa impingeretur, audacter & libere

] qæqü:l j

maledixit, &, quód ità fummo male.

Qu

dixilfet Sacerdoti, increpitus refpondit:

"

^

u

/

n

74

Feria fexta Parafceves,

lr

Nesciebam Fratres , quia Princeps efl Sacers

| s

dottimi : quod fané neque dixiífet, neque

qu Y

dicere potuiffet, fi Ananias Sacerdo-

)

talibus

veftitus fuiffet indumentis.

| qytipr

Quamobrem dici pofle videtur, occa-

| jius,

fiones quasdam fuiffe, quibus quidam

T2

Populi etiam Ethnici fcindere vefti.

| n

l

menta folerent; de qua confuetudine

a

fusé Sagittarius Hiftor. Paff. Chr. tom,

n

1. pag 427. num. 38.id prefertim pe-

(

n

nes Hebraos in ufu fuiffe, üt videre eft

P aol

in Tractatu deluctu Hebrzorum Mar-

t

tini Geyeri; tum communem. eorunt

E

fuiffe confuetudinem, ut, ubi blafphe-

ET

miam audirent, fcinderent veftimenta,

t

Con[uetudinis Indaice efl c&m aliquid blaf-

n g

phenie, C2 quafi contra. Deum . audiérint. ,

tl

Jcindere veflimenta [na : üt ait D. Hierony-

itm

mus ; atque inde ortum efíle, ut Cai-

phas fibi veftes difcerpferit.

T

De Inde pouitentia, de[peratione, €3

uiferrimo exita.

Pt

tl

De Jude proditione pauca quzdam

Nunc veró re-

Bu

pauló antéattigimus.

wr) Qu

liqua perfequemur,

Ubi primüm ac-

NU

cepit,

ln

Feria fexta Parascever,

i

mhwhl

Is

cepit, Jefum ultimo fupplicio condem-

|

natum , poenitentià tacdtus Principus

Ui

"

A p

Sacerdotum & Senioribus , quos ab

eis acceperat triginta denarios, retulit

um

0[[ Jl

[

j

inclamans,

fe fanguinem juftum prodi-

di(fe. At illi nihil id ad fe pertinere

Ij

w

dixerunt ; ejus efTe, id ut ipfe videret,

quis

Rem ità narrat Matthzeus cap. 27. qui

I-Pälïk

t;

i

addit, Judam denarios projecifle in

Templum, atque inde egreffum laqueo

Wi i

Binml

Íe (ufpendiffe : Sacerdotes autem pe-

m

cuniam humo füblatam collegiffe,atque

V

AW

"

ex eà, quoniam in a&rarium Templi

, 1b

nefas erat, ejusmodi argentum conji-

j i

cere, agrum fepeliendis peregrinis coé-

j

miffe; quo Hieremiz impletum fuit

, Dun t

oraculum , de quo mox fermonem

iuus

habebimus,

l[mm äj.: L]

i

Difputatur, ecquid valevent. tripinta argentei,

De Jude morte,

J;jf»t'mä

l

Przter ea, qua alibi obfervavimus ,

hi

tria funtetiam de Judz proditione di-

J

gna, quae referantur & expendan-

N

[:

tur; quantum fcilicet pretii à Sacer-

p

Otibus acceperit ,

quaenam ejus

"

2

mors

M

i

76

feria fexta. Parafceves.

g íd

mors fuerit, & qui fuerit impletum

Hieremiz oraculum.

Matthzus ait :

m

gtl

conflituerunt & ( Judae ) triginta argenttos.

|

Baronius ad ann, Chr,34. num, 1$,

yinth

!

[j

& fcquen, confiderat , ex eo pretio

campum eífe emptum ad fepulturam

itit

cxgenlon

Peregrinorum ; eümque Urbi proxi-

mum, nec temporariam illam fuiffe

m

f

emptionem , ut, quemadmodum in

more pofitum erat apud Hebreos,

| qnptt

W

J

anno Jubilei przdia ad priores domi-

nos redirent, ità ager ille tandem in

ml

J

À

venditoris dominium recidere debe-

j

ret; ex quibus omnibus concludit,

Q

iM

quód Judas iniquitatis fue pretium

4

accepit, triginta argenti pondo fuiffe,

Df

Sic igitur, t didum efl, uccepit Judas ín

ii

proditionis prasmium triginta libras, quas m

fa&li penitens projeciJet in Templum , fabur-

bf

Iy,

banws ager figuli emptus . efl. in fipulturam

Vi

peregrinorum.

Suarez 3. part. tom, 2.

|

Atl

difp. 34. fe&t. 1. eam Baronii fenten-

v ly

tiam minimé amplectitur? eos autem

Ti

triginta argenteos putat fuiffe triginta

nummos argento cufos, qui vel ficlum,

lt

Calme-

ii ]

vel ficli femiifem conficerent.

tus

1j

77

Feria fexta Para[cevet,

U fl

tus in cap. 26. Matth. 8. 15. idem

V Mi

lané fentit;ac triginta ficlos obfervat

1 hn

mancipii pretium fuiffe Exodi c. 21,

( m

$i fervum ,. ancillómque . invaftrit , triginta

m n

ficlos argeuti. Domino dabit : bos. veró. lapidi-

m d a

bus opprimetur.

Quidam , ficli valore

m s

expenío, initáque rationead noftratem

yam d

monetam , putant Redemptorem no-

r

f

ftrum octodecim fcutorum Romano-

qu

:

t u

rum pretio fuiffe venditum : inter eos

i ts

Serry Exercitat, 52. & Eminentilfi-

i uhi

mus Gottus de verit. Rel. Chrift. tom.

4. par. 2. cap. 24. $. 1. pag. 82, & fe-

Jf

o (

quen,

In Thefauro Differtationum

inNov. Teftam.

Amítelodami edito

s l

nipi^

anno I702. tom. 2, pag. 2IO. extat

Differtatio Marci Georgii Schwartzen

ff': W" iw

ul

de pretio, quo Servator nofler eflimatus, ubi

$. 26, commemoratis aliorum opinio-

PL

T

[] n'fl

nibus, concludit, triginta argenteos ,

u

anti venditus eft pa&dione Jude

IN LR

C

nb

hriftus Dominus , quindecim thale-

ros Imperiales conficere.

Judas , üt

(

refert Matthaus, penitentiá. dudlus retu-

lt

) pt

u

lit triginta argenteos, iisque projectis

s

[

in Templum , abiens laqueo fe fufpendiut,

Lw

Lucas

ch[ u)

3

h

78

Feria fexta Para[ceves,

Lucas Actor, cap. 1. ità mortem Judze

yri

l

defcribit : Swfpenfus crepuit medius , €3

"l

il

diffufa fant omnia vifiera ejux.

Oecume-

W

nius in cap. 1. Á&or. narrat , Judam ,

n f

l

vt d

poítquam fe fufpendit, nondum la.

queo prafocatum in terram decidi[fe ,

qit &

ac aliquamdiu vivum ità corpore in-

i

tumuiíle, ut fe loco movere non poffet;

yjrs

vehiculo denique, quod illac lenté tra.

qyult

hebatur, protritum, ut ejus vifcera huc

Ms

H

&&X

ln

c difpergerentur.

Quam hiftoriam

lia;apud

neque Baronius ampledtitnr, üt videre

D

eft ad ann. Chrifti 34. num, 74.& vehe-

p

hementer impugnat Ca(aubonus Exer-

od

citat. 6, in Baronii Annales,

Joannes

dtul

Varnecius in Differtatione de fufpendio

fi

l

Jude tom. 2. Thefauri Differtationum

in Nov. Tefítamentum é Mufzo Hafei

ls

&]kenii pag. 308. num. 24. refutatis

aliorum fententiis , probabile exifti-

l(

Í

mat, Judam proje&is argenteis fortaíle

ii

adíuós redire meditantem , raptum à

hi

Diabolo ítrangulatum, & ità in prz-

l

W

ceps actum fui(fe, ut ad terram allifum

p

corpus ejus, disruptum , ejüsque vif-

Áeti

(l

cera difperfa fint, Sed cüm difertiffimé

Qdf j

narret

L

Feria fexta Parascevet.

79

t

narret facer textus, nefarium prodito»

. d v

T N

rem fe fufpendiífe, nullus hic difficul-

tati, neque operofz interpretationi lo-

It

cus effe videtur, quód S. Lucas dicat

Alb i

Verifimile

difpería effe vifcera ejus.

ha s

enim efít, cadaver arbore decuffum ;

Wi

dejedümque in viam, deinde, quod

fu.

projedis cadaveribus folet contigere ,

odlb

crepuiffe; nifi quis malit decidiffe. in

ventrem, atque ità crepuiífe, üt videre

Uet r.":fa;

L

|

. Qu

licet apud Calmetum in cap. 26. Mat.

pldin, i

thzi $ $. & apud Tillemontium Nota

29. in Vit, Jefu Chrifti,

Vetus qua-

d

T

ftio eft, cujus generis arbor illa fuerit,

ij i5

ad quam Judas fe fufpendit; & ficum.

ritone

fuiffe ait Juvencus.

p D

nl

Exor[disque fuas laqueo fibi [umere penas

Infamem rapuis Ficis de vertice mortett,

Ti

Etfi Quaresmio fides habenda fit Elu-

g

(

cidat.

Terre Sande tom. 2. lib. 4.

M

:

(l rm;"

j

f',

[

d

cap. 21, quinquaginta annis,antequam

ille in eas fe contuli(fet regiones, pra-

1 :

P

grandis oftendebatur ficus, ad quam

y,

fenes narrabant, fefe Judam fufpendiffe ;

eam veró, cüm effet in 'Terra Sanda,

edcumcït»:;

D 4

are-

l

$o

Feria fexta Patasceves,

arefactam effe tradit ac cefam, D. Mat-

n

g.2ï^(

thæuscap. 27. Tunc videns Judas, in-

^

i

"

"

d

N

|

quit, qui eun tradidit, quód daumatu e[fet,

| i

!

"

panitentià du&lus vetulit triginta. argenteos

Principibus Sacerdotum €3. Senioribus dicens :

E

iil

Pectavi tradeus fanguinem juftum: ad quee

verba D. Ambrofiuslib, 10. Commen-

vt

gt

tar. in D. Lucam, Ef caffajinquit, ef

peuitentia proditoris, quia peccavit in Spiri-

enlhn,

Tittt

zum Sanchum ; efl tamen ullus in fielere pudor

cnlpaim agtofcere, Principes Sacerdotum ,

"i d

v

(pergit Matthzus) facto confilio,emeranz

ex illis agrum fieuli ad fepulturam. pereprinos

dlui;

grün

um : propter boc votatus efl ager ille Hacelda-

ma,boc efl ager [anguimis usque ad bodieruum

! Pr?;bflid |

diem, Nulla certa ratio conftat, qua-

vl

mobrem ager ille appellatus fit azer fi-

Y

guli.

Quidam exiftimant ità appella-

tum, quia à figulo quodam poffidere-

lj

ollas

tur, vel quód figuliab illo agro figuli-

nam vafis fingendis effoderent,

Valde

g

ial

autem verifimile eft, cüm Hierofoly-

mitanis civibus vel publicus vel fuus

i,

cuique campus effet, quo cadavera in-

m

Iu

jicerentur, ac ejusmodi locus peregrinis

1777

deefïet,idcirgo agrum illum iis fepelien-

dis

l PNW

Feria fexta Pai*ajïews.

uSI

lhtgg)

Quarefmius loc. cit:

dis emptum elfe,

'm uiäm Llr

cap. 23. de loco, ubi ager ille fitus

d tll

eft, ac de prafenti ejus ftatu loquitur ,

!!Kllt "['Smþ

narrat, hoc tempore quosdam Arme-

VE ingk

'

nosilluc injici, qui à fuis decepti Sacer-

ünt L

dotibus haud ità parvam pecuniam ex-

T

pendunt, utállic fepeliantur ; fibi enim

m

pollicentur, eternas futurz vita& poenas

] B)ï N'*gl.,r,.:

'

quii;

evadere, quze propter peccata Ífibi im-

mineant.

Quorundam

opinionem

du ln

refert, qui putant hujus agri humo

p

n dons

vigin'i horarum fpatio cadavera exedi &

abfumi; id tamen falsó affirmari, ex-

fhlea

periundo fe comp;riïfe.

mjhgrrif;i.:

Wum

W

Prophetia Hieremtie de pretio, quo. Chriftus

Tib QU

venditus.

Verba, que Mat beus Hi-

n

ereynie tribuiz, extant apud Zacbariam.

üxma

Y

!

Major eft de Hieremiz oraculo diffi-

cultas.

Matthzus enim cap. 27. poft-

[

hi

M

quam à Juda redditum effe narravit

jl

argentum , & eà emptum pecunià

j

l

agrum, fubjicit : T»wm impletaum efl, quod

p

dicium efl per Hisremiam Prophztam dicentein

n

Ef acceperunt triginta argenteos. pretium ap-

mrlo

p-retiatl, quen . appretlfzwc;rmz:

4 flüis Mfrael,

1

3

At

fir

22

Feria fexta Parafcevee,

At nonapud Hieremiam, fed apud Za-

*gfg[t,eaïün

;lïï; alque

chariam textus ille deprehenditur. Nam

Zacharig cap. 2. verf, 12, & 13. habe-

quirii

tur: E£ appenderunt imercedem , meum tri-

| WM

ginta argenteot, Cj dixit Dominus ad me :

! d

yilih

Projice illad ad San&huarium , -decorum pre-

tiun que appretiatus finn. ab eis.

Et tuli

lt

fragd

triginta argenteos, €9. projeci illos in. doumum

Donini ad Statuariuns,

hd

E

Pulchra ejus dificultatis folutioex Divo

gt

Angujliuo.

gm' D] l!uï

Vehementer laborant Sacti Interpre-

D UET

tes in hujusmodi difficultate diluenda,

gt

üt videre eítapud Maldonatum in cap,

fitét

27. Matth, num. 9. & Duhamelin id.

m]

cap.littera B. Quidam contendunt,

finma

illud effe Hieremize oraculum ,

licét

Wugi

apud eum ícriptum non reperiatur.

flimo

Alii Hieremie quidem effe, fed eo ufum

00 Q

Zachariam ; folent enim dicere Hebrzi,

B

in Zacharia fuiffe fpiritum Hieremiz.

hs

| wd

Alii dicunt, irrepfiffe mendum culpá

litrariorum , qui pro Zacharia fcriple-

tT

runt Hieremiam,

Calmetus in cap.

f

27. verf, 9, opiniones hafce omnes

l

Ó

referrt

Wflrw,

83

Feria fexta. Parafcever,

i ln

refert, earámque ultimz videtur fuffra-

Wg.

:

gari, atque idem fentit Huetius De-

. hloy;

monftrat. Evangel. Propofit. 9.cap.125.

f v

Verofimile prizugn efl , librariorum.| ofcitan-

! r li

:i) eveniffe, ut Jeremim nomen extruderet

^U d

nomen Zatbarise,

Audaciífima veró nul-

TE

lóque pacto eorum ferenda opinio,

Wil

Evangeliftas in- minutis quibusdam re-

bus deceptos effe, temereéaffirmantium.

Abfit, ut. cum ilis fentiamut, vel minimum

1f

errovem in. Sacris litteris reperiri, quas inte-

l

gras nou. dubitamus Spirita Sanclo. infpiraute

Sunt verba Eftii in cit.

um

coxf.riptas e[fe.

Cs d

cap. 27. verf. 9. Itaque deferenda mi-

dnnit 2

nimé nobis videtur. Auguftini refpon-

Diset t

fio, qui lib. 3. de Confenfu Evangeli-

i at

ftarum cap. 7. familiare effe ait apud

Evangeliftas, cüm duorum verba & te-

Jraculuqïvj'

fi

ftimonia volunt afferre, unum tantüm,

non utrumque nominare , üt apud

d

iM

ff

Marcum cap. 1. & duobus fequenti-

j

u i

bus, ubi producto textu, cujus prima

pars eft Malachiz, lfaie altera, Mala-

n

chix nomen reticetur, & folius fit men-

hi

CLet

B

lfaia.

Quod cüm ità fit, obfervat

j

ni de

! qüor injecdtam apud Jeremia

[ 4

1

veti-

-

$4

Feria fexta Parafcever

venditione agri mentionem, de qua fi-

llllm

leturin Zacharia, üt videre eít Jerem.

Em tibi agram ueum, & quz

ïus vl

cap. 32.

pi kï

fequuntur,

Cüm autem Zacharias-;

üt vidimus, triginta araenteoc com.

)

vj["(wlm"

memoret, ait, Matthzum folum Jere-

"uxU'ïUSk

miam nomináíle, & Zachariam prz-

teriiffe licét ex utroque Propheta verba

s ia

illa deprompferit.

Hanc ejusmodi

a

j r

difficultatis diluendz rationem fequitut

Ire

Calmetus loc. cit. & Natalis Alexander

in cap. 27, Matth, $. «. Si quis veró

Qul

dicat, allata verba neque apud Jeremiam

"

La

D)

n

o

reperiri, neque apud Zachariam ; prz-

terea non apparere, quamobrem é duo-

ul

jl

busfaciis unum Matthzus conflaverit ,

Mp

& Jude affinxerit ;

huic fatisfactum

p

eíTe abitramur , fi moneamus , moris

D] Ó

effe Apoftolorum, cüm veteris tefta-

nj

menti proferunt teftimonia, non verbis

harere, fed fenfum refpicere, quod ob-

ial

DI

fervavit pulchré Hieronymus lib. 2. in

Amos C, $. In omnibus Scripturis Sancis

k

obfervandum eflt, Apoflolos, C Apoflolicos vi-

t

ros in ponendis teflinionis de veteri Tefla

THE.

Eal"'ü

ngn verba confi dcrrre, fed fenfum, | Utr

:

Til

que

Mfgs |

Feria [exta. Patafcever,

$5

M i

ueveró factum Mattheus divino fpi-

L

ritu afflatus Jude affinxit, üt conítat ex

M u,m,':

ipfius verbis, que neque apud Jere-

eut:'q L

miam leguntur, neque apud Zacha-

2

riam : E? dederunt eos in agram figuli, ficut

li

Mlli

conflituit mibi Dominw, Quapropter Au-

i

guftinusloc, cit,de his verbis fermo-

il

w

nem habens, Unde magis inquit ex'per-

l

It

fana iplias Evangelifle accipiendum eff. elegan-

ter €9 syflice in[ertum, quia. boc ex Doinini

äïrgtionemïffz,

M

n

revelatione cognoverit, ad. banc rem, que de

i Sl M

Mi

Cb ifli pretio fatla efl, bujusmadi pertineve Pro-

q

W

phetiam,

Lamy Harm. Evang. lib, j.

P

ZW 1

cap. 30. videtur eam ampledii fenten-

TU

)

h

tiam,ut Hieremie & Zacharie oracula

:

in unum coaluerint : Ex duobus vaticinzss

iheos Q

primo Hieremia cap. 32. ulieiit agium, €3

du

altero. apud — Zachariaim unum . vaticinium

mpneamm,ï?

covflatum.

CUf

D

]efus adducitur in Pratorizm , quod. Judei

i

non introiérunt, Pilati cum Judais coloquium.

(

u5

Ex iis, que pofítea evenerunt, illa

funt maximé memorabilia, Judaos à

il

'Ati

Caipha adduxiffe ]JEfum in Preto-

rium ; illuc tamen eos non introiife,

|

Ü

1

D7

ng

&

h

86

Feria fexta Pavafceves.

ne, ütalibi diximus, à manducando

at

Pafchate abftinere cogerentur.

Itaque

, iret

'

Pilatus foras egreffus eos rogitabat, quo

adn

demum crimine Chriftum . infimula-

g pl

rent,

At illi, qui de crimine non ha-

r

bebant, quod commodé poffent pro-

Tbltg

ferre , refpenderunt, fe illi Chriftum

gtb

non tradituros fuifle, nifi homo effet

! gniad

maleficus ; fe quidem comperiffe, ab eo

: ingmia: |

Gentem omnem feduci, & operam

, ii

dari, ne tributum Cafari penderetur ;

ET

ja&itare etiam ; fe Regem effe, & Chri-

yám

ftum,

Pilatus autem Judzis JEfum

tà i

permittebat, quem comprehenderent,

dis

i

& ex fuis legibus judicarent, Verüm

,

illi refponderunt, fibi non licere quen-

| m

!

quam interficere ; quà quidem in re im-

Im fi

pletum eft Chrifti Domini oraculum.

| a

| nitnd

Quis 3 unde effet Pilatus, varia opinionet,

| Ht

Ejus indoles Ej mores,

ET

Pontium Pilatum , quem quidam

WA

omanum , alii Italum fuiffe volunt ,

rei

Petrus antem Comeftor Gallum é Del-

Ti

phinatu, & Theophyladus natum in

il

Ponto, conftat decem annorum fratio

T

ä ?

Pro-

w

li,

Feria fexta Parasceuts,

87

rä Q

h

Procuratorem Cafaris Judac prafuiffe,

o

&, üteratpreferoci animo , ean pro-

Ti

vinclam ità divexáffe , ut feditioni,

AUL i

qu& pa

uló póft excitata eft, caufam

Cb

rebuerit,

De Pilati indole fcripfit

Odf þOEcEI;

Philo Legat. ad Cajum ; & paucis verbis;

d

qui Philonem & Graco convertit, Pila-

. n

tum ità defcribit : Erae pervicaci. duróque

Qd

ingeuio; deindeilli exprobrat vendizas

ET

fententiae, rapinas, injurias, clades, tormenta,

lii

MM

d

crebras. cedes. indemnatorum ,. crudelitatem

m

fevilfiiam , quorum fcelerum in. hac

etiam vita poenas lui*,

Eum enim Vi-

)j

oj

tellius. Syriz Prafes inde exegit, Ro-

j a

mámque, mifit, ut in judicio caufam

u

diceret; cámque crimina, quibus pre-

alettt

mebatur, non potuiffet refellere, per-

win du2

petuo carcere Vienne in Gallia dam-

natus eft, ubi eÓ furoris devenit, z fz4

r p

fe trausuerberans mauu, multorum malorum

compendium mortisceleritate quasiérit, Sunt

L

i

verba Adonis Viennenfis Epifcopi in

r

Chronico.

]

Igitur ad hujusmodi ho-

minem tot 4íceleribus obrutum ad-

j Ü

hd

j

du&tus eft Jefus: & quoniam Hebrei

y

propter eam,quam fupra innuimus,caue

j

am

$8

Feria. fexta Pafaji:e'ue:.

!

fam, in Pretorium ingredi noluerunt, (fHC; J

ex indulgentia quadam ipfe egreffus

ii

eft ad colloquium,

De criminfbus,

f

que Hebrei Chrifto objiciebant , me-

d

minit Lucas cap. 23. H»anc imvenimus

hd f

[ubvertentem pentem naftram, €3 probibentem

Bb

tributa dare Cafari, €9 diceutem f Chriflum

ul

Regem e[Je, ReliquaS.Joannes perfequitur

[

cap. 18. Dixit ergo eis Pilatus: Acapite eun

l

(l

vorES fecundim legem veliram judicate eum,

1

!

M

Ti

Dixerunt ergo eà Iudai : Nebis non licet inter-

tv

ficere quenquanm , LamyHarm, Evang.lib. s.

fims.

cap.3 r.verba D. Joannis, Exivit ezgo Pila«

il

Ius 4d eos foras, ità explicat z im exteriorem

Qu

porticum, froe exterius vefibulum.

»:

T

uo feufm locutus fit. Pilatus,

d

Si quisquam effetg qui in animum

ul

inducerct, cas omnesafferre opiniones,

Qrin|

que de hac re circumferuntur, pro-

exlium

fedó jufte magnitudinislibrum confi-

ceret,

(ï Qnrel

Quidam arbitrantur, Pilatum

cüm dixit, Zfccipize eum vos, per ironiam

i

elfe locutum , quafi illud voluerit di-

cere : Cim veftro . judicio tot crimi-

N

nibus convictus fit, injurium fané effet,

hominem huncé veítris manibus au-

&l

fetre.

E

Htj

Feria fexta Parafteves,

89

d

ferre; Alii veró excommuni fententia,

iün l

I

Pilatum ferió locutum eífe affirmant,

illádque voluiffe, ut caufa omnis apud

j

i

Hebrzos ageretur, qua tota ferein re-

1 lg

bus ad religionem pertinentibus ver-

fu.

fabatur.

Sdemn

Jamys

Quando jus gladii Indais ademptum, Rabbi-

Iflit; dj

norum €9. Scaligeri diverfa. opinio.

njuris

Scribunt Rabbini quadraginta annis

Mi

ante everfam à RomanisHierofolymam

|

f

Hebreis jus gladii effe ademptum ;

]s

p

quod fi verum effet, anno Pafífionis

i

"

Chrifti id contigiffet.

Verüm Scaliger;

»ffm

L

plurésque alii viri docti putant, He-

717

brzos jure illo privatos fexaginta annis

ante Hierofolymz excidium, cüm Ar-

:

chelao Judez Tetrarchà Viennam in

exilium pulfo, Judza fuit in provin-

QU

ciam redacta,

VA

n

Al putant j gladii nunquam Iudais

ereptun,

il

|

|

Nonnulli funt, quibus non arridet

j

J

ea fententia, quos inter annumerandus

:

i

$

n

cit, qui hanc. opinionem

Lamy loc,

fufpecto

99

Fería fexta Para[ceves.

h

fufpect Thalmudis textui dicit innixam.

qiat

gf

Itaque exiftimant Hebrzis jus illud fon-

tes ultimo füpplicio damnandi non

gg,quiïzaü,

fuifle ereptum.

Stephanus enim ab

yig

Hebrzis juffus eft extra portam Hiero-

m

| ia

folyme interfici; & Chriftus Dominus

femelatque iterum ibi fuit, ut lapidibus

m

obrueretur in Templo ; Paulo autem

URU

opus fuit Caefarem appellare, ut Hebrze-

dbl

vt at

orum declinaret jurisdictionem. Scribit

Philo Legat, ad Cajum, Hebreis licuiffe

i(tl;;pm ]

fuis legibus uti, quas Tiberius rumpi

At

t

noluerit, Ex quibus omnibus confici

videtur, ideo Hebreos refpondiffe ,

t

Nobi uon licet occidere quenquam ; quód

Go

e(fet Pafcha; die autem Fefto non lice-

! tin, i

bat quenquam duci ad f[üpplicium.

f

Vid. Cornel. à Lapide in cap. 18. Joann.

l

bupi

num. 31., Suarez 3. par. quzít. 47.art,

ET

lr

4. & Baronius ad ann. Chr. 34. num., 76.

qui obfervat, Hebraeos jam Chriftum

Ml Y

condemnáffe, cüm dixerunt: Rew eff

|

&ä

]

iij

nmortis: quamobrem ea verba, Nobz uon

i,

licet. interficere quenquam, non aliter ex-

tuiüïih

plicari poffe, quàm quód effent dies

Ázymorum , quibus lege vetitum erat

| Jl

[

Capi«

l PMIIM

Feria fexta Para[ceves.

91

tb

capitalem fententiam exequi. Hanc fen-

drip

tentiam confirmat D, Auguftini auori-

( dlmw

tas,quiTra&. r14.inJoannem hazcícribit:

tfphanm Ü

latelligendum eft,eos dixi[Je,non fibi licere inter-

Bu

ficere quenquam propter diei Fefli. fanchitatem,

TM

quam &elebrare jam ceperant. 'uidam,ütSel-

Vb

denus deSynedrioHebrzorum lib.2.cap.

100 lj

15. $. 10. & 1 1. Scriptores quosdam Ju-

gl

daos fecuti narrant, quadraginta annis

Id

ante excidium Templi tantam fuiffe

m ii

fcelerum illuviem, tantam Prafidum

auxilio & ope impunitatem , ut He-

t Ts

Wfmmde

brei Judices, licét non effent à Roma-

a n

nis jurisdictione privati, tamen à Judi-

Quidam

T.

ciis capitalibus abftinerent,

yem o

etiam , üt Edmundus Merillius in Notis

Philologicis ad Chrifti Paffionem in

Tb

k h

Evang.S. Joann. $. 8. ea verba, Nobs

non liet occidere quenquam , ad genus füp-

Vparlq

]lllum enim in crucem

d

]

plicii referunt.

fuftolli volebant, quod fupplicii genus

(1)

Hebraicis moribus omnino erat incog-

lin. a

&

nitum,

Intelligebant. de eo genere [zapplicis,

cui Chriflum addici poflulabant , videlicet [up-

H

plicio Crucis 1ndaicz legibus incoguito.

Ferior

| quüj [;

geï

fn

92

Feria fexta Parafcever.

| j

Verior videtur fententia, Indeis ereptum

jus gladii,

Quid apud illos fuerit. Judicium

m

u

zeli, Chriflus. damnatur. à Indem propter

«4, que ad. religionem pertinent,; à — Pilafo

gt

morti addicittr. propter iuziminntam

gpan

Imperü majeflatem,

ln ]E

TT

Verüm Calmetus in idem cap. 18.

Dd

Joann. verf, 31. accuraté obfervat, Ju-

sl

daà in Provinciam redactà, Procurato-

u

res Cefaris capitales caufas ad fe fuim-

EJ[S , q

que Tribunal avocáffe ; & quanquam

Ánanus Jacobum Fratrem, feu Cog-

ipini

m

natum Chrifti Domini, & nonnullos

&i G

alios interfici ju(Iit, przeter

uamquód

j

M

Jofepho tefte ea de re apud

rocurato-

! O

rem & Agtippam Regem eft accufatus,

L

1

H.e.d£

Alut ia

cere eftaufus occafionem nactus,

d atj

d

cüm nullus per id tempus in Judza

effet Caefaris Procurator,

üna;

Nec quid-

Artots

quam ea obfiftunt, quae pauló anté

hg

memoravimus, nex illata Stephano, pe-

1

Wt

riculum, in quo verfatus eft Jefus, &

i

alia his fimilia : ea enim pertinent ad

Qu

judicium zeli, üt Hebrzi vocabant, quo

B.

fas efle (ibi putabant quafi per popu-

larem

Ugj

j

|

lr

93

Feria fexta Parafcevet,

Ità i

larem tumultum repenté coortum,

Mil fm l

qui propalam violaret & contemne-

Ml WL:-

ret legem , eum perimere , Romanis

1 Pmm,g.

ea in re conniventibus,

Cüm igitur

Mitrig;

non eam viam ingreffi fuerint ad pet-

tnjin

dendum JEfum, fed rationem iniérint

eum condemnandi fervatà judiciali for-

o n

má, bene refponderunt Pilato : Nobis

tonjo d

EUA

non licet interfcere quenquam.

Pergit Jo-

Vi

annes; Ut impleretur. fermo, quem — dixit ,

& Gl

quà morte e[[zt moriturws : quibus verbis

l

fignificat, impletum fuiffe Chrifti ora-

Frirt,

culum, qui dixit, fe nonab Hebreis,

niti, L:

fedà Gentibus effe necandum, üt apud

l, n

Mattheum cap. 20.

Et tradent. eun

t

Gentibus ad illadendum, €9. flagellandum ;

Md

jl

€J cucifisendum , €9. tertii die refurget ;

Q

l

& apud Lucam itidem cap. 18. & Mar-

i t2

mpb?

cum cap. Io,

Id veró minimé probat

Antonius Bineus tom. 3. de morte Chr.

Til |

T

lib. 3. cap. 1. qui eo maximé commo-

(

)u

vetur, quód S. Stephanum lapidibus

(

obrutum eífe conítet, nonnifi causà

nf p

quodammodo cognità ; quod cum ju-

at

dicii zelo componi nullo pacto potelt.

Et flatuerunt fal[os tefles, qui dicereut ; Homa

T

tie

hr

94

Feria fexta Pasa[ceves.

p

ifle thon ce[lat loqui verba adversis lotum

Sanctum C5 legem ; üt eft in ACt, Apoftol,

;c,CiL& ü

i d

cap. 6. lllud etiam apud Bineum vim

g

magnam habet, quód in AGis Apoftol,

cap- 25. adversüs Paulum prodeuntali-

Vn. 4

df

quot teftes, & poftulationes apparent

q, Vi

Hebrzorum ajentium , zon oportere eum

PT

vivere asplizs,

Itaque dicendum eft,

|

vel Hebrais licuiffe fontes reos capitis

guisla

|

Ya

damnare, dummodó à Romano Pra-

fide fententia probaretnr , üt putat

| n

amy Concord, Evang. loc, cit. Iterzm

DT

wj

erg0 dicam , modó me diffentiret. Romanus

Ji al

Prafes, poterant — Judei [evme in eos, quos

Jententiabant fontes effe 5 vel Hebrzis

L.

( licét etiam tunc poteftas effet in blas-

ET.

m

phemos ceterósque, qui contra legetn

Moyfis fcelera perpetráffent, animad-

L2

vertendi capitali poenà) jus tamen mi-

n G

| itaque

nimé füiffe puniendi, qui Romani 1m-

perii majeftatem imminuilfent: ejus

LL

enim generis caufie ad Romanum Prz-

t

nï;mit T

dem pertinebant; atque ejusmodi

gl

erat caufa Chrifti Domini, quem He-

brzitributum dari prohibuiffe, & fedi- 4

ni]yy j

tionem in populo excitare voluiffe ' ^m

Cti.

X

Ti

Feria. fexta Paratceves,

9$

!

criminabantur. ldipfum attingit Lamy

EC

loc, cit. & fusé perfequitur Bineus loco

uf

hii

itidem cit. pag. 31. & Chriftianus Tho-

u

VU

i

mafius Diífertat. de imjuflo Pilati judicie

! illmpm'

tom, 2. Diílertat. in Nov. Teftam.

U

é Mufxo Hafei & Ikenii pag. 350. num,

6r, Videatur etiam eruditus vir.

L i

[]

lu

Bacchinusin celebri Difertat. de Ori-

ff fonm:

ginibus Ecclefiafticae Hierarchiz par. r.

TA

0d

0i

pag. 195$. cujus ea verba funt: Duplex

tb

bujusmodi jus. claré conflat. ex Evangeliorum

biflorias eteniu ad Judeorum tribunal veus

D lod

y ii

viortis pronunciatur. Chriflus, quó fe Filium

Dei dixerit : blafpbemia enim. crimen. ad

ii jent

Synedrium [peddabat ; apud Pilatum tanquam

; (Fg,ï'h

p ü

Cruczs reus agitur, quód probibuerit tributum

dari Cefari , CÀ feditione in. populo teutatà

it i

Regem fe fieri curaverit , quad à Pilato tan-

vt t

mj

quam Caefaris Procuratore cognofcendumeerat.

C itaque Pilatus 1udesms dixit : Accipite

yi al

euin 'vos , €3 fecundiam legena vefitam judi-

imigz

cate eum : jus. blafpbemi: ple&lendi Synedrio

T

alferuit ; ubi veró Synedrii vepo[uerunt : Na-

i

brs non licet interficere queuquam, faffi. funt ,

Doo T.

nullum jus fibi competere de. criminibus Au-

| pmhiþif&:*f

- &fli majeflatem ledentibus cogm[iendi, Cian

R HÍent

TM

[

96

Feria fexta Parasceves,

yi d

autem à Pilato Chriflus Augufle &2 Romane

Majeflatis lefz veus eft. pronunciatus , fup-

, íii

plicio crucis addiclus efl, qui ft de. blafpbeuná

viertid

PUTLI

à Syuedrio. judicatus fuilfet, non. crucis fup-

plicio , fed lapidibus damnatus , coutra quod

ha

predixerat, obilffet. — 1deo. Joannes à Iudass

Barinün

Pilato didum $ Non licet. nobss. interfiere

st

quenquam ; referri debere ad crucis(upplicium

fl d

oflendenus ,. inumediaté [abjunxit ; Ut Jermo

tie, -

IESU impleretur, quem . dixerat, figuficans ,

af

l aledint

guä imorte morituras e[fet.

hp

Pilati varie interregationes, €9 Chriffi-

M

refponfrones,

lat

Poftquam Pilatus audiviffet, Hebroi

L

que fibi refponderant , reveríus in

Md

Prxtorium, accerfitum ad fe Chriftum

m

interrogavit, an effet Rex Judzorum ;

i

qui viciffim interrogavit Pilatum, fcif-

P p

citandíne hoc quzreret gratià, an veró

DT

uódab aliis illud fibi effet infinuatum.

! nüuümque

Cui Pilatus refpondit : Quid ? fümne

ego Judeus ? Gens tua & Pontifices te

' betedeeci

mihi tradiderunt.

Quid fecifti? Tum

Jefus ea dixit, que habentur apud Jo-

ann, C, I8. Reguam wmeuxs ueu efó de boe

Aundo

1:

m

Feria fexta paratceves.

97

d

!

Munde. Si ex boc Mundo effct. Resnum me-

j

m

um , minifiri mei utique decertarent ,. ne

!j]) qW HC f«!;]

zraderer Iudais,

Nunc autem Regnum me«

erä.mw

sm non efi binc. — Profectó Chriftus pro-

It T

bé noverat, Pilatum non ex fe rogáffe,

li jenis

fed ex inftindu Judeorum

, num Je-

TT T

fus effet Rex ; fed ideo Chri

ulmds

. Pilatum,

ftus rogavit

illáne interrogatio ex curiofi-

! Muxä l

tate, an ex inimicorum criminationi-

mdlm j

bus effet profecta , ut declararet , fe

]

nolle ad inutiles quzftiones verbum ul.

uin, W

lum proloqui, Ubi veró Jefus refpone

dit, fe Regemeffe, dicit ei Pilatus : ergo

jm,

Rex es zu? Refpondit lefus: T dicis, qiia Rex

T.

j

| fum ego; addidit dutem, Regnum fuum

ri, D

non effeex hoc mundo, in Coelo effe &

ml

h G'

"

uum imperium , & eos, quibus ipfe

du

imperet; fe in hac terra in animosho-

i

l

Ij

minum poteftate uti ; quibus declara-

5

(i*

vit, fe réum non effe lf Majeftatis ,

jit

nüllümque Principem hujus mundi de-

bere de eo quidquam fufpicari, aut

l

ab eo fibi cavere.

i

(U

ihab

E

Pilatus

mmmrli

98

Feria fexta Pavafceves.

(

f

Pilatus Chriflum amandat ad. Herodem Ga- 12;,' il

lilee Tetrarcbam.

r D

Illud etiam Judai criminati funt in-

j

ter cetera , commoveri ab eo popu-

lum ; doctrinámque diffeminari usque

ln |

à Galilea per omnem Judxam: Com-

i P

110'0e£ populum — docens per univerf[am. Juda-

y B

am, incipiens à Galilea usque buc , üt e(t

| nnt

Luce cap. 23.

Hinc factum eft, ut

Pilatus, audito Galilez nomine, cüm

Tij

comperiífet, Jefum Galileum effe, i-

yrgu

deóque Herodis jurisdictioni fubje-

n

&um, illum miferit ad eum Principem,

àn du

qui tum temporis Hierofolyma mora-

batur.

Id autem Herodi vehementer

|

vidi

Nl

placuit: multa enim de Chrifto com-

dl

muni omnium fermone acceperat, &

l

Im li

in eam fpem eratingreffus, utfignum

lj

aliquod ab eo fieri videret, Cüm igi-:

Vl

tur de multis Jefum interrogáffet , nec

AEORI

verbum ab eo ullum elicuiffet, Princi-

V

pibus Sacerdotum & Scribis criminatio-

freti

nes in eum urgentibus, fprevit illum He-.

fodes cum exercitu fuo, & illuft indutum -

Ut g

U

veffe albá , €9 remifit ad Pilatum ; €9 fathi .

f

ij

1 WM

Feria fexta Parasceves.

99

LT

funt amici . Herodes 9. Pilatus. in ipfa die:

Mtrig,

ii t

nam antea. ininici erant ad ü*vicem , üt ait

Lucas cap. cit.

zmovgri lt

t s

wamobrem . Pilatus Chriflum ad. Herodem

I hz

u"iferit.

Herodes vefle albá Iefum indutum

!t p ii

ad Pilatum remittit.

Herodes &2 Pilatus

ll vty

redeunt in gratiam : qua illis caufa

D i

finaltatis faerit,

lu

yn Gu

Pilati jurisdictio non ultra Judeam

porrigebatur ; Galilez veró Tetrarcha

f

rl

erat Herodes Antipas; idcirco fecun-

düm Romanorum leges, càm crimi-

j

p

ii

i

natio effet de perduellione & affectato

Regno, & Herodesad Pafcha celebran-

Wpdus

dum Hierofolymis degeret, Pilatus JE-

"tnt i

fum illi remifit ; ille autem Princeps

[[ng[flïüs, [

Ípe fuà fruftratus, cüm nullum fignum

f

i

vidiffet, (Chriftus enim non ad often-

p

tationem , aut explendam curioforum

Int

[

hominum vanitatem miracula edebat)

n

i

Íprevit illum cuem exercita fuo, hoc eft

d

fs "

cum omnibus ,

qui in ejus erant

M om

comitatu ,

€9 iluft indutum

ve[le

n

li

T

j!

!]

4lbj, qua& primarium deceret. virum:

Sic

l

1o00

Feria fexta Patafceves,

| Mappel]at

fic enim Deo placitum eít, ut per

odl

hanc quoque rationem ejus innocen-

g

tia declararetur ; nam Regis quamvis

o

fcelefti cor in manibus ejus eft, juxta

j

ea, qu obfervat Baronius ad annum

! ,'."-;er lv

Chr. 34. num. 79. & fequen. , qui pe-

|

IT

nes Hebrzos ait, fuiffe morem , ut rei

LE

ullatà vefte induerentur, & idcirco

m n

EO placuiífe ,

ut Unigenitus Filius

vis i

rus candidà

?

fuus ab omni crimine pu

|

4l

veftiretur. lllo autem die, peftquam

Ea

Pilatus JEfum ad Herodem remifit ,

büluc

cüm fuiffent inimici, in gratiam alter

Eam autem nonnulli

g

alterius rediére.

p

docent fimultatis fuiffe caufam ,

quód

Pilatus Galileos quosdam jufliffet in-

|

LIT

terfici, interea dum illi Hierofolymis

Q

facrificarent, ex quo factum, ut eorum

cum.hoftiarum fanguine mifcee

fanguis

tradit Lucas

Redif;

:

retur , quemadmodum

| if

j

cap. 13.

Aderant. autem quidanz ipfo in

lli de Galilais, quorum

Es

£empore numtiantes i

t

fangui

mem Pilatus vnifcuit cum facrificiis eo-

Ts

vunm.

Rufinus in Expofit. Symboli A-

Xehli-

Bagnxq

poítolor, Chriftum reconciliationis

n

Ht

Feriafexta | Parafceves.

IOI

Uv

um appellat inter Pilatum & Herodem.

De caufa fimultatis, que inter eos in-

H s

tercefferat, confentit etiam Lamy Harm.

i

Tl

Evang.lib. s. cap. 3r.

Inter. Ro ges 89

OP

Romanos Prafules ex . emulatz facillimé odia

na[cebantur ; for[an etiam ob Galilaos 4 Pi-

T

st

fs

lato nuper. trucidatos , dum facrificia offer-

w t

rent/ Hiero[olymis , adeóque ob. jurisdichio-

nem Herodis ufurpatam,

Accedit Anto-

(ipein

nius Bineus de morte Chr. tom. 3. lib.

y z

As

3. cap. 2, infine. Pulchra Baronii ob-

fervatio confirmari poteft é D. Ambro-

hi t

n z

fio in Lucam cap. 23. qui de alba vefte,

Ls

a

quà indutus eít Chriftus, ait: Imma-

€ulata indicia Pa[fionis , quüd Agnus . Dei

f æml;.:'

fine. tmaeula peccata umndi [ufciperet.

n pe

inp

VTL

f

Confilium Pilati , ut JE[um à worte liberaret,

[

T

JEfus Barabba pofibabitus,

i^

Rediit igitur Chriftus ad Pilatum, qui

L

"m

r

illud Hebrzispropofuit, ut, quoniam

j

nec ipfe, neque

e

rodes quidquam in

l Gluv MU

eo comperifsent ,

cur illum capite da-

j

WN

n

mnarent, leviori plederetur fupplicio,

" lj

fagrísque cederetur : fed cüm Judat

venee

j

102

Feria fexta Para[ceves.,

m

vehementiüs flagitarent, ut neci dede-

Apud i

retur, Pilatus ut Jefum à morte exi-

"

meret, id confilii cepit.

Mos erat die

j t

Pafchatis reum aliquem dimitti ; cüm-

i

que Barabbas feditionis & homicidii

vira

reus detineretur in vinculis, Pilatus

Ug

optionem dedit populo , utrum vel-

! ;-m U

lent, dimitterent; fed Principum Sa-

ii

cerdotum & Seniorum impulíu popu-

mbcde

lus poftulavit, ut Barabbam dimitteret;

J i,

atque ità nefario & facinoribus noto

o ron

homini Chriftus pofthabitus eft ; ut eít

gun

in Matth. cap. 27. Marc. cap. 15. Luc.

fapm

cap. 23. & Joann. cap. 18. Matthzus

idy

narrat» Pilatum , dum federet pro Tri-

í dl':[« 16 Su

bunali, per internuncium ab uxore mo-

findiy

nitum effe, ne fein caufa jutti illius ho-

tic n

minis immiifceret: Sedente autem illo pro

l; W

Tribunali , smifit ad eum uxor dicens : Nibil

quo v

hbt

n

zibi €9 juflo illi; multa eniuz pa[[a fum bodie

per vifum propter eum.

ETU

hYa

Hebraorum confuetudo liberandi veum — die

Pafche, Somnium uxori Pilati immi[m-

Ti df

ne fuerit divinitas , an à diabolo,

Qu

incer2un,

llj

Apud

tl

Feria fexta Parafceves.

103

l W).

Apud Matthzum legimus: Per diem

IU ii

autem folemnem confueverat . Prafes populo

l Mün

dimittere tmum voingum , quem volui[fent

D n LY

1 dl

Apud Lucam : Neceffé autem babebat di-

süttere eis per diem fefium unum , Et apud

Wols, l

Joannem :

Efl autem. confuetado "vobis, ut

M

unum dimittam volis in Pafcba,

Unde in-

l lii

ter eruditos orta eft controverfia, num

u

j

y

in Pafchate tantüm, an veró in Penteco-

il

fte etiam , & Fefto Tabermaculorum

fij

(

aunus reorum dimittendus eífet, Sa-

3

n

gittarius tom. r. Hiftor. Paffion. Chri-

I Gd

KC G

fti nullum de hac re tulit judicium, üt

pl

i

li

videre eft pag, $$6. Cafaubonus Exer-

]5

citat. 16. $. 20, videtur in eam fenten-

TP

"

tiam effe propenfus, ut fingulis tribus

W

l

)

.'

illis Feftis unus reorum effet dimitten-

T

dus, Verüm S. Joannesait, in Pafcha,

ial

,.'4

quo verbo , quod Matthzus & Lucas

jj

indefinité dixerant , per diem faolenmem ,

per diem Feflum , videtur Joannes Pafcha-

"

T

tisfeftum determinare. [taque verofi-

at

milius eífe videtur, in Pafchate tantüm,

4

quz celeberrima omnium effet folem-

[L.

1ns

nitas, reum dimitti confueviffe, üt

l

bene

ld

4

I

104

Feria [&xtal Pata[ceves,

-

bene obfervant Antonius Bineus de

m

iblira

morte Jefü Chrifti tom. 3. lib, 3. cap. 3.

x

n. 3. & Joannes Conradus Hottingerus

Differtatione de Ritu dimittendi rcum

hod

in Fefto Pafchatis tom. 2. Differtat. in

Qu

f N

Nov. Teftam. é Mufzo Hafei & lkenii

pag.3$6. à num. $. ad ro.

Cüm au-

g

tem nihil reperiatur in Lege, cuiinni-

, U

us

ti poffit eaconfuetudo, alia inter doctos

virosorta eft quzftio, an à Romanis ad

jund

Hebrzos tranfiérit ; conftat enim in Le-*

?aïchano

a

&ifterniis liberari confuevitfe apud Ro-

dl

manos, qui in vinculis publicis deti-

nebantur ; quamobrem

Grotius in

n

WORO

Matth. cap. 27. n, 14. & Voffius Harm,

Evang. lib, 2. cap. «. $. 4. & $. con-

t

tendunt, eam confuetudinem à Ro-

ft;tgi 0

manis ad Hebraos eífe traductam. Id

T

veró minimé probatur Bineo & Hot-

ail)

tingero locis cit. Et fané Joannes lo-

Gf

Eu

introductá

quitur de confuetudine apud Hebrazos

Efl autem. con[uetudo volis ;

B

& ad eundem modum Matthzus : Con-

X

fueverat; Lucas veró hác confüetudine

Tl

Ícribit obligationem induci : Neeffe

Àiti

autemn

Pl&;ïg.

Feria fexta Pare[ceves.

10$

I

autem babebat.. Quamobrem longeé cre-

f' l

n

n

1l

dibilius eft, morem hunc à Judis in-

md[lv "

trodu&um , ut exculfum JEgyptiace

d

fervitutis jugum regoleretur, in cujus

14

commemorationem inftitutum eft Pa-

il

fcha ; Romanos autem Principes, qui

du Q

fübjedis quibusdam Gentibus indulfe-

Ij

bt

rant, ut patriis legibus facrísque riti-

0j

J

bus utereritur, Judzis jus liberandi u-

m

num & fontibus reis à poena capitis in

ol

Pafcha non ademiffe,

Pilati veró uxo-

J

riquidam exiftimant nomen fuiffeClau-

Ji

die Profculz; & Cornelius à Lapide

J

teftatur, apud Gracos in Sancorum

"

numero adícriptam.,

At h&c plané in-

ulj

certa, quemadmodum item nihil certi

jl

T

ftatui poteft, divinitüsne immi(lum fue-

j

rit illud , quo divexataeft, fomnium,

anà Diabolo profedium, qui jam fufpi-

y l

u

^n

caretur quidpiam , & Chrifti morte ne

Regnum fuum everteretur, metueret.

n

Ignatius Martyr epift. 8. ad Philippen-

"7 j

(

fes ait, fomnium illud à Diabolo fuiíTe

immiíTIum : Cacodamon terrebat muliercu-

r

laum uxorem Pilati , terbaus candem in [omniis,

u)

$

W

106

Feria fexta Parafceves.

€9 utà crucifgendo ce[Jarent ,. moliebatur ,

a

[ r

[

ia fentiebat [uam pernicien,

Idem fentit

| if i

f

eda in Matthzum. Verüm Origenes,

N

Theophyladus , Euthymius, Ambro-

fius , Auguftinus , & Chryfoftomus

ï m

fomnium illud arbitrantar 1mmiffum

T

effe divinitüs, ut, antequam Chriftus

! ais

ia

injuftiffimà damnaretur lententià, hoc

quoque fomnio illum effe innocentif-

; ) nj

l

ii

fimum palàm fieret.

|

j

lunt

Quarta Dominice Paffionis pars a flagellatios

lr

ne Chrifli ad euudem raptatum ad

li

Calvarie locum,

* As

Adquartam Dominice Paffionis par-

j o

tem venimus , cüm Judzi flagris cae-

(mjan

fum , coronáà ex intextis fpinis injectà

| gi|

illufum, & cruci damnatum ad Calva-

FTAT

rie locum Chriftum ][efüm abduxe.

t

runt.

Sed antequam progrediamur,

lt

J

in ea ratione, quà Pilatus in caufa Chri-

ia H

fti ufus eft, paucis quibusdam ob.

düni

fervandis aliquantifper

m

immorabimur.

p

1

Wil

Pilatus

'iff(,

107

. Ferta feg.cta Parajceves,

GWIW1

Pilatus quinquies conatus efl Chriflum morti

Ht ls

eripere, Pilatus ncfario fe [celere ob[iriuxit,

(L18

qui Jefum utcunque pa[Jus ejt interfici,

j

I)

li

Barouids vindicatus,

L Cs

1

In tota Paffionisferie conítat , quin-

UI t

quies illum connifum effe & Judeorum

ia

manibus Jefum eripere.

Primó apud

lfs

Lucam cap. 23. verí 4.. Zlit autem Pilatus

j €H€ Dl

ad Principes Saterdotum €9. turbas : Nibil

.

Secundó a-

1

weenio caufa in boc bomine,

pud eundem Lucam cap. eod. verf, 20.

jj ,"m:.ïlg-'r,g

Iterum autem Pilatus locutus efl ad eos , vo-

I

lens dimittere Jefum. 'Tertió verf. 22. Ille

(l

autevi tertió. dixit ad illos: Quid enim mali

j

!

fecit ifle ?. nullam caufam wmortis invenio in eo.

Corripiam ergo illum , £. dimittam. Quar-

h

[

tó apud Joannem cap. 19. verf, 4. Ec-

T

ce 4dduco vobis eum fords , ut cogno[catis,

ytnpi

Ahy

"

I]r

quia nullam imvenio in e cau[ain, Quintó

p

denique ibid. verf. X2, — Ez exinde que-

!

vebat. Pilatus dimittere. eunn

Conatus eft

iji

]i

i

etiam in Judeorum animis commifera-

tionem erga Jefum excitare, cujus rei

It

p(d

il

gratià oftenditeum populo fpinis coro-

natum , dicens :NEcce bumo:; üt eft in

E6

"

Joann.

Í

108

Féfia fexta Parafcever,

jj m

Joann. cap. 19. Ad quemlocum S. Au

/ dm

guftinus Tract. 161. in Joannem : Si

m MN

Regi, inquit, invidetis, jam parcite , quia

deje&nm videtis: flagellatus ef , fBinzs corona-

üu;e h .

tus e/t', ludibriota velle amiclus efly amaris con-

d d

viciim illufus fl alapts Cefin efl: fervet ignomi-

II

ii

via , fngefcat dinvidia. Intumefcente veró

E I

od

tumultu, cüm jam videret, eum non

polfe eripi , acceptá aquá lavit manus co-

n

Qu T

ram popule dicens : Inuocens ego f[um à fagui-

ne jufli bujus: vos videritis ; imitatus Ju-

t

üt conítat ex

f

deorum morem, qui,

Deuteron. cap. 21. cüm teftari vellent,

lii

TT

nihi! malià fe admiffum, manus pro-

palam fuas lavabant,

Lavabuntque "d-

Vi

T

zius (uas faper vitulam, que in valle percu[Ja

efl, Píalm. 72, Lavi inter innocentes manus

ilitih

7meas, Píalm

sied

25. Lavabo inter inuocenutes

suanus meas, Pilatus enim , etfi homo

437

Romanus erat, Hebraico tamen ritu id-

j

circo uti voluit, ut quam prztendebat,

(inf

fuam perfuaderet omnibus innocenti-

D

am, quod confiderat Maldonatus in

]

cap. 27. Matthzi mum, 24. Cre4o, Pi-

liWA

lutum ,

quamrvis Romauum bemintm , in

ffim

can[a

L

Feria fexta Parafteves.

109

hisi

caufa tamen bominis Judai , €3 apud Juda-

ET

os Judaorum ceremouià [uam innocentiam te-

, WM" 4

Jlari. volaiffe.

Confonat Gretferus de

ir] x

Crucelib, r, cap. 14. ubi, etfi plura

affert, quibus oftendat , etiam Roma-

VCM,, [

D

nos eádem ceremoniá uti confueviíle;

1

IODHOE

quo fuam palàm facerent innocentiam,

Vi

tamen cenfet, Pilatum ideo laviffe

ani T

manus, ut Hebreorum ritui adhzrerete

a

Quidam contendunt, Pilatum permi-

rii; ia

filfe tantüm Chrifti necem, atque fuam

*l

l

fülciunt opinionem iis Joannis £vange-

ais

lifte verbis: Twnc ergo tradidit eis illum ,

fim, !

ut. crucifigeretur. Ità Lactantius Divinar,

Inftit. lib. 4. cap. 18.. Twm Pontius 9. Ju-

, ls

deorum clamoribus , £. -Herodis Tetrarcbae

g

n

ánfligatione metuentis , ne Reguo pelleretur ,

vichus e[t.

PT d

Nec tamen ipfe fenteutiam protu-

lit, (ed tradidit eum Jadans , ut ipfi. de iW

enmh ü :'7

TM

facundum legen fuam jidicarent. — Ità etiam

!

Chryfoftomus Orat. 2. de eleemofy

na?

j

1

ia

o

Q

Er pofiquam. vebementer inflare eos videt, ipfe

l

quidem fuffragimmn nou tulit , [ed ce[fit : ipfi

La

w I)

ver propria utentes dominatione ; omne dein

[],^

effecerunt, Alii veró funt, qui probaþxi-

"

us

/

iIo

f

Feria fexta Parafcevet,

il

liüs exiftimant, capitalem à Pilato la-

Lipa

tam eífefententiam , üt ex Luce ver-

ii

m

bis eruitur cap. 23, — 4djuditavit fieri pe-

titionem eorum,. TJudaeorum videlicet, qui

xl

ad necem Jefum depofcebant. Nam

( j

T

jl

n

more Prefidum Romanorum, qui vel-

lent proferre fententiam , fedit in Tri-

ln

j

bunali, üt bene confiderat Bineus de

gl

K

ifu)Il

morte Chrifti tom. 3. lib.3.cap. 4. num,

T

$4. & Gretferus lib. 1, de cruce Cap.13.

r

qui illud etiam obfervat, Chriftum ab

!u

Ethnicis Pilati militibus cruci effe affi-

t

xum , qui Pra-fidis fententiam funt exe-

ml

cuti,

Quamobrem infelix graviffimo

gt

fe fcelere aftrinxit, quo tamen perfi-

qunii

f

dorum facinus Judzorum longé fuit te-

D)

1

trius & horribilius : quade reS. Leo

( d

ferm. 8, de Paffione: Exceffit quidem Pi-

|

dl

lati culpam facinuis Judaorum , quiillum no-

tipol

mine Cafaris territum , €9 imvidiofis voci-

T

bus intrepatsm ad. effe&hum fu. fieleris impu-

iUl Q

l

lerunt : fed uet ipfe evafit reatum , qui conpe-

! n

ratus [editiofis , reliquit judicium proprium

h

69 in erimen. tranfivit alienum.

Baronius

ag

Ml

ad annum Chr. 34, num, 91, de Pilati

7

í

culpa

hij

Feria fexta Parafceves,

III

i

ln

1

jt

culpa ait, quamvis Hebreorum in Sy-

nedrio adversüs Chriftum Dominum

Mjllüf.(a;: |

juftum latum fuiffet judicium, quod

n as

certé iniquiffimum fuit; Pilatum tamen,

tb V

qui ejus Judicii iniquitatem agnofceret,

N

]

TM

etiam poftquam illud probáffet invi-

"N

tus, ex Romanis legibus ad decem di-

n

mf;dem

es fupplicium proferre potuiffe; Tibe-

Jlb

rius enim , qui illum miferat in Jude-

am, Senatüs Confulto, qued refertur

x.dccm::p.*

mi, Qu

àSvetonio & Dione, jufferat damna-

hs

torum fupplicia decem diebus differri;

*ntenmm[m:ï»

quod Pilatus fifeciffet, Judeorumim-

lüff]LX l n

petum & furorem compreffiffet, Et

Qp at

quamvis iisdem legibus liceret,fiqua tu-

rauga)

multüs popularisque feditionis effet fu»

fpicio, capitalia fuppliciaprevertere; ni-

| quaa'er&i);

bj

hil erat tammen ejusmodi,quód Pilatus fi-

bi poffet metuere , qui Romanarum

n t

»

$m

Legionum munitus effet prafidio, Da-

Dd

ronii obfervationem probat Joannes

ij

Gerardus Voffius Harm, Evang. de Paf-

W.m .L'JF'

(A

Jfl

fione cap. 12. ubi hxc habet: Cotra

L

leges Romanas peccat Pilatus indpdeens. Ju-

j

N

deis feflinam ilam — fupplició - executionem,

L

[j

In.

II2

Feria fexta Para[ceves,

f

Itémque Gretferus lib, 1. de cruce cap.

g

14. $. penult. Et quamquam Bineus

g m

tom, 3. de morte Chrifti. lib. 3. cap. 15.

at

num, 6. contendit, nihil peccáffe Pila-

j nequfiü' ?[

tum adverfüs Romanas leges , quibus

dieat

licebat aliquando nondum decem die-

r

bus elapfis fententiam exequi , juxta

- gt

legem Ulpiani, $i que $. Qu tamen f

fmqil

'

de injuíto rupto & irrito facto Tefta-

Ten C

mento, & Modettini legem r6. ff. de

ii Jf

Appellationibus ; tamen quia leges illze

o

de manifeftis latronibus, aut de aper-

Mu d

ta aliqua feditione loqüuntur , zif forté

d t

latro manifefius , aut. feditio prerupta , fa-

j

nf

dióque eruenta , vel jufia cau[a, quau tnox

& )

Prefes lttezt excufavit, moram uou vecipiants

j

t

& alibi , 24 funt ipfrgnes latrones , vel fedi-

(

zioxum couitores , vel duces faclionum ; ad

dl

Baronii obfervationem defendendam,

TAT

fatis eft oftendere, Pilato caufam defuif-

fl a

fe, quamobrem judicii executionem

t i

feftinaret, quod quidem facilé demon-

fl

ftratur: nam feditionis quidem Chri-

Wi

ftus accufabatur ; fed non fatis eratcri-

ibl

minatio; crimen probatum effe opor-

tebat

( Ju

M

Frria jäxta Parastevts,

113

: UI

tebat etiam ex Romanis legibus , qui«

u

bus non latrones, fed manifefti latro»

M

W

lis (

nesexcipiuntur, mifi forte latro manifeftus:

neque itidem fatis erat qualecunque Íe-

58 Q

ditionis crimen , fed feditio prerupta, fa-

il

i

d

h

Gióque cruenta, Quamobrem , cüm a-

ii i

i

pud Pilatum Judzorum perfidia Chri-

n

N

"

ftum quidem Jefum àt feditionis aucto-

ia

rem criminaretur, non tamen proba-

m

ret, jure optimo Baronius Pilatum ,

tihgst

raverit, üt

quód mortem Chrifto matu

at

iniquum Judicem reprehendit. Facit

m

ad hanc rem Diocletiani & Maximia-

pet, fl'

ni Conttitutio , non fané contemnen-

TCR

da, quia pofterior ztate fit; ipfi enim

Dd

nature , & communi fenfui innititur:

ul

Cimque à populo acclumatum e[fct , iterum

D

dixeruut: Vane votes populi non. fuut. audi-

ii

ende:; mec enim vocibus eorum credi oportet ,

la

quande aut mo.

xium crimine folvi , aut inno-

centem. condemnari defiderant.

It legitur

ao

)

j

m

inl, Decwrienum Y2. Cod. de poenis;

quiiim (

W

uod quidem multó antea docueratPla-

Vs t

to

Dial, 2. delegibus : Non debez , inquit,

Judicio

" OPff'

vwerus Judex , que detnmfnanda.

[/]

funt,

114

Feria fexta Parafcever,

hn

m

funt , ab aliis difcere , €3 quafí. fupefattus

tam clamore multorum, quam igmrantiá fuá

giyh»

ità ferre fententiam, Plura etiam affert ar-

a n

gumenta élegibus deprompta Chriftia-

[;äeïïushpi

nus Thomafius Differt, de injufto Pon-

sl

u a

tii Pilatijudicio , quibus iniquitatis Pi-

latum reum facit.

x*J] n

"

Pilatus , confcientiá fibà. veclainante ,. dimi-

iur, l)

fit Barabbam ,. Jefum flagellatum u-

n /m/m

dai5 tradidit,

;&*gfn:h:m li

Itaque Pilatus , etfi probé noverat,

WJ, (]W

ij

Chriftum efIe infontem;alienümque ha-

bebat animum à decernenda illius mor-

[ r:;(n!ä

T

te, quin potiüs eum liberandi cupi-

diflimus erat , üt fuprà oftendimus ;

J WWI&'H

tamen dimifit il Barabbam . Jefum autem

nl

flagellatum. tradidit eis , ut erucifigeretur s

üt eft in Matth, cap. 27. Marcusautem

nf

du

Cap. I$. Piatws , inquit ,

"voleus- populo

Jatisfacere ,. dimifit illis Barabbam , 3. tra-

f

didit JEfm flagelli cefum, ut eratifigere-

?"r. Lucas cap. 23. Emendatum erpo il-

Mi

lum dimittan, — Joannes. cap. 19,. Tunc

r

ergo apprehendit Pilatu JEfuns, C2 flagella-

IY

vVit,

"

11$

Feria fexta Pavafceves.,

L

it. ldem plané contigit in S. Agapii

ii

martyrio ; qui neci deditus eft, eo-

d.

démque tempore depofcente populo

a r

fceleftushomo dimiffus, àt videre eft

lol

]

apud Eufebium lib. de Martyribus Pa-

lii

lefting cap 6. Trabitur (fant verba Eu-

febii) im medium fladuum unà cum uoxio

t l

quodam , qui Dominum [uum peremi[fe fere-

batur, Pofl bacis quidem , qui Dom/num |it-

lm

um interfecerat , beflits objeus veniam e3

clementiam. Imperatoris promeruit eodem pene

] ,

medo, quo ille, qui teuiporibus: Servatorts

t

nofri fuit Barabbas.

Quain ob cau[am . t0-

ium vepenté . Amphitbeatrum. acclamationibus

diltsmy

tlj

€2 laudibus perfouare capit; quia [ciliet Ime

i

perator cruentum bamicidam beuigni|Jime fer-

i

1

vaverat € bonore ac libertate donavtraz.. *

i

LT

Confilium . Pilati in permittenda flagellatione,

"

I

1

damnaWi ante erucm fupplicium flagellari

P ul

Semélne tantàm, au b

faliti.

lo &t

Chriflus cefus fit.

j t

Poft dimiffüm Barabbam flagellatio

ii t

1

Chrifti apud Mattheum confequitur

cap. 27, cujus verba fuperius attlillimus,.

) ö Wþ

[

Ir6

Feria fexta Para[cever,

N

& apud Marcum cap. 15. Pilatw autem

jpm

Volens populo (atisfacere , dimifit ills Ba-

rabbam , €3 tradidit JEfum flagellis cofur ,

doli

at crucifigeretar. Itemapud Joannem cap.

m

18. & 19. Clamaveruut ergo rur(um. omnes

vt

dicentes : Non bunc ,. fed Barabbam ; erat

autem Barabbas latro,

ígal

Tznc ergo appreben-

jl

dit Pilatus lefum , €9 flagellavit.

Quari-

ámisqot

tur, quánam tandem ratione Pilatus

d

Chriftum flagellis czdi jufferit.

Sunt,

,

g

qui putant, idcirco Pilatum jufli(Te

t

Chriftum Dominum flagris verberari,

(

utexperiretur, num ea poena Judzo-

Ml li

rum animos poffet explere , atque ità

hi

Chriftum fupplicio crucis liberare. Hzec

N

fententia illis D. Lucz verbis innititur

Evang. cap. 13. Emendatum ergo illum

n

C

dimittam, D. Auguftinus Trac. in Jo-

CCM.

anpem II6.

Hoc Pilatus , inquit, mon

cnrad

ob aliud feci[fe dicendus efl , nifi ut ejus inja-

pl

riz Iudai fatiati (ufficere fibi exiflimarent , €3

qrotia

ssque ad eju mortem |[cvire defiflerent.

qui)

Quod Chriítianus Thomafius in Differ-

dyj

tat, de injuíto Pilati judicio S. 28. vel

Yet,

ex hoc ait, Pilati teterrimam emicare

hT

iniqui-

M'

Feria fexta Parasceves.

117

tj

iniquitatem ,

quem , Chrifti innocentià

L

dozquum fuit jubere

cognitá, nullo mo

ut illum

jagdlaqm,

Chriftum flagris verberari

Ut

morti eriperet. — Quidam veró morem

TWj g

roferunt eos verberandi, qui crucdi

M: nj

occifi, multi capti,

affigendi effent : vulti

fcribit Livius de

DI

alii verberati cruci affixi *

i Q

fervis conjuratis lib. 34. Curtiusl. 8. eo-

ii n

fcribit Alexandrum Mag-

r im,

dem füpplicio

num juífiffe eos affici ,

qui obfirmatá

jun jl

contumaciáPetramUrbem defenderant:

i

Omnes, inquit, verberibus affedlos, fub ipfis ra-

dicbus Petre, Crucibus. ju[frt affsi. Et. Di

a

",

Hieronymus in cap. 27. Matthzi: fla-

db

tutum efl, inquit, «t i5 , qui crucifigitur »

ais

ellis verberetur, Vide etiam Lamy

prias flag.

jnn t

Concor

d. Evangel. Differtat, de Cru-

ia

ce $. 6, qui eadem de re multó plura

f lllqüif: ,f']

congeffit, Itaque arbitrantur, Pilatum

m

juffitfe Jefum flagellis cedi, & id exe-

gt

cutioni mandatum, quod juxta morem,

j m

l

quem füprà memoravimus , antequami

j

damnati crucifigerentur , fieri confue-

vera. Hac eft Antonii Binei fenten-

TM

tia tom, 3. de morte Chrifti lib. 3, cap.

T HW"

p

4 n

XIS

Í

Feria fexta Para[cever,

4.n. $. Quidamautem , quód Matthz-

gblmu: D

ib

us & Marcus flagellationem ponantan-

l Pb [füh

te latam mortis fententiam; Joannes

veró infüper nonnihil temporis inter

l

i, 9

rf

utramque interjicit, binas fuiíTe flagel-

j E

lationes colligunt, alteram ante latam

mortis fententiam , quam fedando Ju-

us

deorum odio Pilatus ferri jufferit ; al-

il m

teram , ut verberum confetudo fervare-

u

tur, antequam crucis fupplicium exe-

lia

cutioni mandaretur; que eft Calmeti

fententia ip cap. 27. Matthzei verf. 26,

u

(

Sed nullus eft in Evangeliis locus, cui

n

duplex flagellatio inniti poffit; proindc-

l

queSagittarius duplicem flagellationem

vehementer rejicittom. 1. de Paff Chri-

i

i

fti Par, 2, pag.587.num. rr8. itidémque

tl

Bineusloc.cit.Gretferus lib.r, de Cruce

qull

Cap. 9. $ Nec quidquam caufa, & Cardina-

BIl

lis Gottus de verit. Relig. Chrift. tom.4,

1 pro

Par. 2. cap. 25. $. 2 num, 8. Quamo«

b

brem D. Áuguftini, quam fupra retu-

m

limus, fententiam ampleci juvat, re-

f Y

lx

jectáque duplici illà agellatione, Evan-

n

geliftas adhibità Lyrani do&triná conci-

iil

liabi-

h

Feria fexta Parasceves,

II9

"

il

liabimus , qui in cap. 27. Matthzi ità

lg

nyan

Ícribit ; Licét ifla flagellatio Chrifli. ponatur

l

Vr

bic pofl fententiam. Judici , tamen fuit. anté

j

;

D

fa&a, t babetur Joannis 19,. Quare ad

Muf d

|

banc intentionem eum precepit Pilatus. flagel-

o

QUFi

f

lari , €9 illadi, ut Judai e[fcnt (atiati (an-

hn h

guine ejus, videntes eum. fic punitum etiam

Ts

ultra condignum , €3 ideo ponitur bic quaft

ITR

per recapitulaziouem,

ylm «s

; dCl

Chriflum ad colummam flagellatum fuilfe , ve-

suflifima traditio, — Eam columnam. Romam

hi wl

afportavit. Ioaunes Cardinalis Colamua

D s d

in Templum $. Praxedis in Ex-

ia

quiliis,

jeliet

AR

Sacti filent Evangelifte ; quemad-

modunt Chriítus fuerit flagellatus ; ex

p

i

quo filentio complures inter facros In-

j

terpretes & Ecclefiaftice Hiftoriz peri-

tos profecte funt controverfiz,

Rei

(rbin

T

flagellabantur vel in Praetorio , ante.

gt

quam ad fupplicium deducerentur;

vel per viam, dum ad patibulum ra.-

sb

Cüm veró reus cedebatur

hüüml EWC;'

N

piebantur,

m

in Prætorio , ad columnam alligabat

ur,

li

hi

l

I

üt

|

120

Feria fexta Parascever,

Mri

üt videre eft apud J. Lipfium de cruce

at o

lib. 2, cap. 4. Cum autem Redemptor

imoi U

nofter in Pretorio fuerit cefus, vetu-

(

ftiflima traditio eft , ad columnam fuif-

xexaübuscin

fe alligatum. Quare Prudentius in En-

nyl a

chiridio tom. 4. Bibliothecz Patrum

groTuo

pag. 1057. ità fcripfit :

dityum

Viucha in bis. Dominus [letit edibus , atque

IT

columte

u)

lii

4dunexus tergum dedit it fervile flagellis,

sah ii

D. Hieronymus in epitaphioPaule hzc

a Crdn

fcribit; Offendebatur illi Columna Ecclefiee

ighr i

porticum (uflineus infeGla eruore. Domini , ad

j q

quam vin&lus dicitur €9 . flagellatus, Confo-

hn

nat Beda in cap. 23. Luc : /le , inquit,

? il

qui folvere compeditos folet , plena Deo membra

quiigli

yerberibus fabdidit,

ld teflatur celumna in

D d

Ecclefia Montis Sion pofita. Dominici cruori

dul

wsque bodie . cernentibus vefligia certa demon-

Diit a

firat..—. Atque inde impudentiffima Cal-

(sl

vini calumnia repellitur, qui hanc co-

T C

lumnam aufus eft dicere, à Pontificiis

dl

omnino e[Te confictam , üt bene arguit

Al

Gretferus lib, 1. de cruce cap. 10. Hanc

UI

yero

.l/um:

i

IW'

I2I

Feria fexta. Parafcevés.

ii

vero columnam fexto adhuc fe»culo

l

fummáà Chriítiani. veneratione Hiero-

| w

m

folymz colebant, quam ligulis etiam

textilibus cingebant , eásque pellendis

Jb n

morbis quibusdam adhibebant, Gre-

ii

gorio Turonenfi teíte lib, 1. de Gloria

Martyrum cap.7. Ad bant veró celum-

uam multi fide pleni accedentes corrigias tex-

TT

tiles faciunt, eamque circumdant, quas rur-

fri u

fum . pro. benedilione recipiunt, diver[is iufir-

unitatibus profuturá. Eam anno 1213. Jo-

pl

annes Cardinalis Columna Apoftolicus

(l b

Legatus fub Honorio IIl, Romam a-

i D ,

Íportavit; quz in Ecclefia S, Praxedis

pl (nj

in Exquiliis locata etiamnum . eodem

iib

loco proítat Fidelium venerationi ,

jmun

quod ipfi innuimus lib. 4. de Canoni-

iinn m

Zat, Sanctor. par. 2. c. 1o, num, 21., &

r

abunde oftendit P, Honoratusà S. Ma-

riain fuis Obfervationibus ad Critice

fju

gt

regulas lib. «, Dilfertat, s. art; 3. Joan-

m

nis Cardinalis Columnz vitam fcripfit

de Attichy lib. Florum Hiftoriz Sacri

a

du

Collegii $, R. E. Cardinalium, Cardi»

00 W

lem creatum fuiffe narrat ab Honorio

j

lil,lllum militari virtute Provincias ali«

quot

h

122

Fería fexta Para[ceves.

uot Ecclefiaftice ditionis RomanaEc-

r h

|

Clefiz vindicáffe, Legatümque Apofto-

&t

licum contracas ex provinciis , qua

l

ia

funt Juris Romani Pontificis, copias in

UI

1

|

p

Infidelium regionis traduxiffe ; Da-

miatám expugnáffe 5 aliquot victoriis

qicul

potitum in poteftatem veniffe Theodo-

m ipt

T

ti Adgeli Comneni, qui opibus potens

Imperatoris partesagebat, &ab eo ali-

Mi

uandiu in vinculis detentum : Hono-

i

rii IlI, tandem operá illinc dimiffum

|

fitem|

]

|

Romam rediiffe, nec quidquam aliud

P;/!fiza, h

fecum attuliffe, quàm columnam, de

! ariog

ua dudum locuti fumus , eámque in

i

Ecclefia fui Tituli S; Praxedis collocáf-

fs

fe, ubi etiam nuncaffervatur. Qua-

(Gcii

tesmius in Elucidat. Terrae Sancz lib,

T ml

$. c. rr. & fequen, Tom. 2. contendit ,

Du H

ll

etiam nunc Hierofolymz in Ecclefia

lt i

S. Sepulchri haric extare columnam, ad

uam vinctus & cafus eft Jefus; cüm-

ue Romz eam effe negare nolit in Ec-

T

ÉN

clefia S, Praxedis, ait, Chriftum Jefum

femel atque iterum flagris verberatunr,

: Ti

primüm quidem , 'infcio Pilato, in do-

nel EE

mo Caiphz ; iterum veró juffu Pilati :

!f

prima

Mu

Feria fexta Pava[ceves]

124

li. )

primz flagellationis columnam eam ef-

h.

ie, que Romeaffervaturin S.Praxes

w

dis Ecclefia; alteram veró etiam nunc

1 t

extare Hierofolymze, — Sed Quaresmi-

hilt D

um facilé refütari quisque intelligit,

i n

quiconfideret, de flagellatione in do-

af ol

mo Caiphe altum efle apud Evangeli-

g

ftas filentium.

In.ea domo (üt fcribit

Lt

Matthazus) perfidilimi Judai duntaxat

fun: D

g ünfor

in Chrifti faciem expuerunt, & cola-

phis eum percufferunt dicentes: Pro-

jynd

phetiza, quis ef , qui te percu];it ? Mar-

qmus

cus & Lucas nihilo plusad ea, qua fcri-

y dngit

bit Matthaus , addunt; ideóque füffof-

gl

0 duplicis flagellationis fundamento ,

m o

s

Quarefmii de duplici columna fenten-

m

tia corruit,

1 Qu

mæ j v,,m-

Duo flagellationis genera, . Flagra. gujuodi

e[Jéeut in. Chrifli flagellatione ,. in-

n

j

d

y (

cecntum,

UA

Virgísne, hoc eft arborum famus-

yt

il

culis in fafciculos colligatis, an-flagris

nsïflb?! v

E

funibus Chriftus cefusfit ; nudás-

pl

De, an veftitus ad columnam. alliga-

]

tus fuerit; quot, - & unde.fuerint; qui

PA

eum

h

124.

Feria fexta Para(cevts.

a dis

eum verberárunt fatellites; quinam de-

(mds

hs

nique verberum numerus, ex Ev

ange-

q X

liftis nobis compertum non eít, Duo

tU d

fuére flagellationis genera ; alterum ,

( eftlg

cüm virge adhibebantur , & ad hunc

g, V

l

modum verberatus eft Paulus Apofto-

yi, t

lus , üt ipfe fcribit 2. ad Corinth. cap.2.

Nigitzc

Ter virgis cafus [um 5 alterum, cüm fla-

TT

gra& funes. . Interdum veró, ut acer-

ii fl

bior effet poena , tenuia quzedam fru-

; u

fta ligni , aut exigui officuli extremis

iil

funibus , atque etiam parvuli unci fer-

L

rei alligabantur. Baronius ad ann.

DLT

Chr. 34. num. $3. obfervat , Chriftum

; Wt

JEfum, qui,

ütait Apoftolus, formam

" Tagih

fervi affumpfe

rat, noluiffe virgis cedi,

[ld u

qu& poena erat liberorum hominum ;

dul &

fed flag

ris, quibus mancipia czedeban-

Juzia

tur.

V

ide Lipfium de Cruce lib. 2,

hanc rem fatis illu-

[

cap. 3. qui totam

quö a

íftrat, Et quanqu

am Rabbini aliquot

! fel

robare conantur , in

Republica He-

breorum füummum etiam Sacerdotem ,

ET

! ïüï& W

vel ipfum Regem, cüm itàà Synedrio

decretum fuiffet , & peccatum ejusmo-

I g

flagellatione pu-

di poenam poftuláffet,

nitos

LI

M

Feria fexta Paraftevet.

125

quads

nitos effe ; eos tamen egregié confüutat

Calmetus Differtat. de fuppliciis fa-

[4/3

nd

cre Scripture S. Flagrerum . fapplicium..

1 dm,

Utrüm autem, quó acerbior Chrifto

elfet lagellatio , addita (int flagris lig-

al

i

nea, vel oífea fruftula, aut unci fer-

rei , üt traditur in Revelationibus S,

iib

Ü

x

l

]

Brigitte cap, 7o. — Flagells aculeati5 , iu-

fu gb i

i

, t

fixis aculeis €9 retradhis non evellendo, fed ful-

cando , totum corpus ejus laceratur ,. nos

qin f

nihil ejusmodi fcire fatemur cum Lip-

QU st

n tale ali-

VOU

fio lib, 2, de Cruce cap. 3.

quod flagri genus, quo Chriflus etiam nofler

n d

cafus ? Imaginantur , aut pingunt per pie-

it (rr

(obs t

zatem nonnullt,

Haud ego affero : fed illud

Evangelifle, cefum e[Je , €9 quidem flagro,

fnp

Illud concludendum , crudeliffimam

umhmm,

fuiffe eam flagellationem ,' five quód

i

pia r

Jud«i ad immanitatem fettellites incen-

(

Fj

j

derent, five quód Pilatus confideret,

lh

quó poena hzc fzvior effet, eó fibi fo-

re faciliusà morte illum eripere. Quam-

j

:

W

" Wm

obrem Redemptor nofter, injectà de

j

fuis cruciatibus & contumeliis mentio-

wm

N

n

enti

pnto

ne, priore lopo pofuit flagellation

3

apu

r

"T

" g

j

]i

126

Feria. fexta Para[ceves,

"

ápud Matthaeum cap. 20, v. 19. & apud

Lucam. cap. 18, verf. 3a.

p Mi

'm(fml

Chriflus Jefus nudwus omnino alligatus efl

nj

4d columnam.

!lw,(f ,

Nudüsne Chriftus affixus fuerit cru-

! nl 4 j

ci, queremus alibi. . Quod veró ad

ii v

Bagellationem pertinet , affirmamus,

m Q

eüm ad columnam milites illum alli-

hs ap

gárunt, omnia ei veftimenta detraxiíTe:

w

c^nflu càim alligatus fuit. columna , ut fla-

u IW

glrenm , omuium fenrentià omnino nudus

ft y ità Suarez 3. part; tom. 2. difp,

n j

36. fect. 4. Calmetus inea, quam fu-

[

prà attulimus, differtatione loquens de

Ü

fupplicio flagrorum oftendit , ubi pri-

ln M

mum fententià Judicis morti quispiam

Wi n

addiceretur , ei fatellites illico veftes

M.

detrahere confuevilfe, & íi opus fuif-

Dd

fet, etiam vi difcerpere ut usque ad

j

ilia nudaretur: fedà communi non vi-

Drmmj

detur fententia recedendum,quam cum

n

Suarez fequitur Durandus Epifícopus

Montis Feltri in Notis ad Revelationes

Qu

S. Brigitte num. 4,

A Dodloribus veró

lttay

dubitari (olet , 4m omnibms penitws veflibus

D

feerit

d

127

Feria fexta Para[ceves.

"d

fuerit. denudatws Chriflu , ità ut tet aliquod

velum baberet , quo verenda. tegeventut 5 G

quidem cÀm ad. columnam flagellatw | fl

WM

omuino fuiffe. mudum , . omnes. ferme affeverá-

vunt , (* banc effe commumem opinionem,

Tb r

emnium , affvmat Franeifiu Suarez, Prae-

i w

fertim veró, quód ea eífet apud Ro-

j ünty,

manos confuetudo, Cicero in Verrem

i5 hi

lib. s. cap, 62, Repente bominem proripi

duf

atque in. medio foro. nudari , ac deligari , &

limi, ]

virgas. expediri jubet. Suetonius in Cajo

"TTTE

cap. 26. Quefforem. [uum n — conyeratione

n

nominatum flagellavit, vefle detrathà , [ul-

u ol

iecláque militum. pedibws ,. ut. firmó verbera-

yrigai

zuri infifterenz,. Et apud Livium : Mif

at d

licores. adgfumendum | (upplicium , nudates

ml

ii

1

)

W

"

virgis cadunt, Et apud A. Gellium Nod.

AUL

j

:

M

:

Attic.lib. 1o. cap. 3. de M. Mario ho-

mine nobili: Veffumenta detratla funt, vir-

n

TU n

gi cufu eft,

d

De numero (atellitumy qti flagru Chriflum ce-

eiderunt,

um Qu

Singulara quedam Bede

ii

opinio,

]i

Quatuor fuiffe , qui Chriftum ver-

il

berárunt , li&ores. feu fatellites, affir-

J

Wl j

matJanfeniusIprenfisEpifcopus in c.27.

at.-

L

4

128

Feria fexta Parascever,

h

Matthei, In fua quadam extafi ait S.

T

Maria Magdalena de Pazzis, fe vidiffe

pl

:

[

à fexaginta fatellitibus cedi JEfum, ut

m

viribus integri feffis fuccederent.

Ve-

! g

rüm fi Pilatus, üt ait Heronymus in

od

c. 27. Matthzi, fententiam more Ro-

y X

manorum tulit, jufsítque more itidem

NT

Romanorum Jefum verberari , unum

siitt j

tantummodó dicendum videtur fuiffe

| dl

lictorem , qui Chriftum flagellaverit ;

| il

notiflima enim eft formula

l1 khr,

viir.

colltza manus , " caput obnubite, virgu cadito,

f

Utcunque tamen fit de ejusmodi more

l

|

Romanorum, etiamíi Pilatus in animo

i

:

(

habuerit, ut Romano more JEfus ver-

m

beraretur, verifimile admodum eft, pro-

at

!

pter eas, quas füprà memoravimus

hs.

caufas , minime illi fuiffe obtempera-

iaf

tum, plurésque fuiffe lictores, de quo-

fet tf

rum tamen numero nihil nos certi

pit,

quidquam habere concludit Eminentis-

A

fimus Gottus loc. cit. $, r. nüm. rr.

d

Singularis eft Bedae fententia in Marc.

tll

cap. 15, qui unum tantüm fcribit, etim«

que fuiffe Pilatum , qui JEfum flagris

(

abalio-

ceciderit. Inteligendus eft Jefs non

qnuám

$g

.

Ut

Feria fexta Parafcever.

129

immf-ms;

quám ab ipfo Pilato. flagellatus. Seribit enim

D tf

aperté Joannes : Tunc apprebendit Pilatus Je-

1

fum, &9 flagellavit, Deinde fubjungit : Et

ttt V.

milites ple&lentes coronum de . [piuis impofue-

Müna:

runt capiti eju, Lyranus in Joann, cap.

il

19. Bedz verba ità mollitér flectit : Pi-

]i

latus flagellavit Jefum non iumnediate, fed per

d

j

ï

suilites fuos C sniniflfros 5 nam ib locum ba-

D Y

l

ll

bere . videtur vulgatum illud apud Jurisperi-

J i

my:l

Ll

lh

105 : Quod. quis per alium facit, ipfe feiiffe

videtur. Militaris erat difciplina , utin

li u

fuftuario Tribunus primam infligeret

t

plagam, üt videre eft apud Polybium

hr

lib, 6. Quod fi hec confuetudo Tri-

bunorum ab exercitu ad Prafides. &

u fs

p

Procuratores Provinciarum , qui ver-

Qs

beribus aliquem condemnáflent , tra-

d

d

ducia fuiffet, eáque confuetudine fuif-

ELH

Q]

:

fet ufus Pilatus, non tamen vere dici

:?C

jl

poffet, Pilatum unicé Chriftum JEfum

j

flagris verberáffe. Sed modusloquendi

[uJN

eít fcriptoribüs familiaris , ut Magiftra-

ter:üm hr

tusidfacere dicatur, quod fieri jübet,

g

Caujus gentis ii fatellites fueriut,

[Jini£

j

u

ua ex gente ]i

&ores

[

:ii

Si queramus, qE

fuej

3

130

Feria fexta Parafceyes.

l

fuerint , quíve numerus verberum ,

j din!

quaz Chrifto impegerint, plures diffi-

cultates offendimus.

ia

Serry Exercit.

! Mecun

$6. $. 6. Calabros fuiffe putat. Hi

Dd

enim primi ompium in [talia à Roma-

fumahot

nis ad Hannibalem defecerunt; ac in

trodig

poenam defectionis parere juffi funt Ma-

u

giftratibus Provinciarum, & fervorum

qilum

vicem obire; quorum operam propte-

n

rea verifimile eft Pilatum, qui Judex

Mp

preerat , in Chrifti flagellatione & ne-

woh (

ce adhibuiffe, Baronius ad ann. Chr, 34.

tntr lg

num. 84. ait, verum quidem effe ex

La

a5lahveaA

ii

Feíto Pompejo, & A. Gellio

U

diauiu

$

ser

à Romanis ignominiz causá, quód de,

Íciverint ad Hannibalem, eà poená etfe

( Jl

| Ti

l

damnatos; fed cüm alii etiam ex aliis

jl

Gentibus in quibusdam regionibus tur-

l

d d

piíIimo illi addicti fuerint minifterio ;

|

nihil adversüs Calabros inde confici.

|

a j

!wm) 1

Sandinus Hiftor, Familie Sacrz c. 14.

* d

Baronio füffragatur, & vehementer

oppugnat P. Serry , qui tamen Refpon-

BI

fionum fuüarum ad Sandinum cap. $

Ll

fuam tueri conatur fententiam, Cala-

L

brosfuille Chrifti carnifices, Perime-

zius

l

Fería fexta Yarafcever.

D

,

zius olim Epifcopus Oppidenfis de na-

hs.

tionetortorum Chrifti par, 2. S, 3. qui

J

liber Romz typis impreífus eft ann.

m

i

1727. oftendit, Jud«os fui(fe, qui Je-

fumin horto comprehenderint, in Pre-

SUPRT

torio flagris verberaverint, in Calvario

Mi

cruci affixerint; Romanos veró milites,

Ti

qui Romano parebant Prafidi, € variis

fj

Gentibus colle&tos adfuifle, & nonni-

r

hil opere fuz contuliffe, ut in hort9

"Id

vincula Chrifto injicerentur , inflige-

m

rentur flagella, imponeretur corona,

jada

de eo turpiffimum denique crucis fu-

Tib

Eruditus vir. P.

meretur fupplicium,

gl

Joannes Laurentius Berti tom, $. de

'Theologicis difciplinis lib. 29. cap. ult.

tipeid

n d

S. 7. poftquam materiam hanc pertra-

-

gt

flavit, ità coi

hd

lviue

--

it: Ex bis conflat per-

o

peram in Brurtios ( qui nunc Calabri appct-

i a

lantur ) Auli Gelii audloritate conflari ca-

lumniam.

E

uotit

--

* 1012

gl

De wumero verberum, !n Deuter

0nv.

plura , quàm quadraginta . prefcribun-

"a

jl 'ZJ'

Nulle Romanis legibus con-

flirutus numeru.

4

!

F6

Nobis

132

Feria fexta. Para[ceves,

l

Nobis de ea quaftione fatis effe vide-

m

f

tur, quz aliifcripferint, retuliffe. Idem

dicimus de verberum numero,

Deu-

gie u)

teronomii cap. 2«. ftatuitur, quadra-

ml

fhjlls Jl

ginta tantüm poffealiquem plagis ver-

berari: Sím autem eum , qui peccavit, di-

nilq

guum viderint plagis , proffernent ». E coram

Jl

um

fe facient verberari.

Pro men[ura peccati erit

€9 plagarum numerus , ità duntaxat , ut qua-

u

dlragenarium numerum non excedant.Et Pau-

itbud

lus 2. Corinth. 2. ait , fe quinquies à Ju-

i

dais cefum,

numerümque declarat

qu

dirtun

verberum, qua per fingulas verbe-

rationes àacceperit: Qzadragenas uná mi-

n f

qus Accepi.

Jud&i enim fibi non licere

pl

i

/

"

exiftimárunt, numerum à lege pre-

;

(

Ícriptum excedere, àt obfervat Eftius

Mi

adillum D, Pauli locum num. 24, Ex

Qj

his videtur illud profluere, quód Chri-

mj

*tus JEfus non plures, quàm quadrage-

d

nas plagas accepetit,

Verüm nullus

w

przícriptus Romanis legibus verberum

iti |

numerus, & Pilatus nullum ad Hebrai-

I

agl

cam legem videtur habuiífe refpectum:

nam, ut alia pretereamus , Chriftus

&

Dominus non humi ftratus , ütlex Ju-

Quj

& 0«

Feria j&xia Par afievet,

133

a.

daorum jubet ; fed ad columnam alli-

M

gatus verbera accepit; Quibus verifi-

Itf s

mile nobisfit, longé pluribus, quàm

itr, i^

quadrageniscafum effe verberibus. E-

At i

chius Ze Chrifi Paffioue ait , quinquies

« Hl

mille quadringentas triginta quinque.

net fs

Lanfpergius Homil. $0. illum auget nu-

ii

merum ad quinquies mille quadringene

hii i

tas & fexaginta. Sed ea prorfus incerta,

2

üt beneDurandus in notis ad Revelatio»

ia

nes S. Brigitte lib. 1. c. 1o. num. 9.

gt n

quamobrem nihil certum de numero

affirmantes, plurima concludimus ver-

ia v

idhpeni

bera fuiffe, qua Chriftusacceperit, &

Afl

graviffima. | Unde , licét verifimilim fít

n

flagella. imultim exce[fiffe quadragenaritin

g

namerim propter vationes adduclas, 5 quia

p

Chriflus non imore Judeorum , [ed. Romanuo-

s gl

rum flagellatus efl5. tamen , quantus fuerit

r

ille numerus , affrmare uon po[Jamus , quia

lu [Lmq

nequein Evangelio babetur , neque in Scrip-

Vs

]i

ïnbfmm

tura , neque à San&s Patribus traditus eft.

j

i jr.

Hec Suarez 3. part. tom. 2. queft. 46,

j

du

art. 2. difp, 35. fect, 2. & confentitcum

mus ] fhn

J

eo Calmetus in cap. 19 Joannis, Utcun-

ii

que igitur fit de carnificum & verbera-

m

j

T

tionum

134

Feria fexta Para[cever.

Ini

tionum numero , certum eít, Jefüm

þam Regel

ii

fuiffe ceefum crudeliffimé , üt prophe-

f o

tavit Ifaias cap. 5o. & quemadmodum

ícripfit Auguftinus, quem affert D.

lnl

j

homas in Catena Áurea : E&e Domi

]

Wus aptatur ad verbéra , ece. jam . coditurz

J

(sj

jie qu

vupit fandam cutem yiolentia flagrorum : ve-

dodn

petitu. idibus erudelia verbéra — fcápularum

Ierga. con[cindumt,

Prob -dolor !

Iacet ex-

tf

venfis ante. bominem. Deus ,

frt ob

€ fupplicium

Mita

patitur Dew, inquo nullum peccati vefligium

potuit inveniri,

ia

Ij n

De Spinea. corona. capitilefa impoftta, — An

L

fuerit junco mavine.

4 p'umm:.

. Etfi Pilatns non iuffit, Jefum Chri-

p p

ftum poft flagellationem fpinis coronae

i

ri; nihilominus milites effrenatálicentiá

w n

fii 1

L

"

i

!

aufi funt illum in Prztorium trahere, &

universá convocatá Cohorte, vefte feu

TT

T qm

chlamyde illum veftire purpureà, ejus

"

capiti coronam é fpinis intextam im-

' jl

ponere, arundinem in ejus manum

DN

m

injicere, & amaris illufionibus ludifi-

cari, & flexis illum genibus per ludibri-

p

um adorare , & falutare veluti Judzo»

| fani

rum

M

Feria fexte Parafcever,

135

| äl ]&fum 1

rum Regem, confpuere, & caput ei

w) UIWE- |

ferire arundine , atque omnibus illum

d

afficere contumeliis,

Hec omnia re-

]

ferunt Mattheus cap. 27. Marcus cap.

M

15. & Joannescap. 19. quz quidem in-

n n

jurie,irrifiones , & ignominiz illi ideo

W

illate, quód fe Regem dixerit , üt re-

* fs

&éobfervat Calmetus in cap. 27.Mat-

! Mtts

thzi verf, 28. ubietiam , ea veftis quo

fuerit colore, fufcipit inveftigandum,

( Wim

(4i Ya

S. Matthzus cap, 27. veftem hanc ap-

pellat cblamydem ceccinneam, Marcus cap.

I$, purpuram vocat ; Isduunt eum pur«

?wwerip wv m

2í/11231 0.

lim;oþn, r

purá,

Joannes cap. r9. Purpu

l

flimentum, — Coccineus color in facris

lfaize

;

ints

paginis peccati fymbolum eft.

cap. 1. i fuerint peccata . veftra üt cosci-

aqun

num , quafi nix dealbabuntur ; &v fi fue-

ul

ntin

riü rubra, quafü vermiculus , velut. lana

4lba eruust. & in rogum ,

quo vacca

ULsds

rufa cremabatur, Sacerdos coccinum

i

at

injiciebat, üt videre eft Numeror. cap,

19. ut fignificaret » peccata populi unà

ip n

cum vacca igne abfumi. Quamobrem

j u

j

pulchré Lamy Concord. Evangel. lib,

wpff]U

$.cap. 33. — Nen /[ine D«i providentia, in-

l

jj

f

quit ;

h

I36

Feria fexta Parafieves;

quit; obzigit Chriffe, qui faGus. efl pecca-

| s

j

zum , id efl viclima pro peccato, ut rubri co-

j

Ti

n

loris ami&la velaretur.

Baronius ad ann.

Chr. 34. num. 86. eruditiffimé oftendit,

E

i

ii

u

Qu

clmydem militarem fuiffe veftem ,

& Toen

ä

h

cujus color apud Romanos purpureus,

qui illum à Lacedemoniis morem ac-

[

"N

j

i

ceperunt:de corona veró diffentit ab iis,

n i

qui putant , eam é marinis juncis fuilfe

M:g:ï/:

intextam ; tum quód ejusmodi junco

Ípinz fint tantüm in vertice , caudex

Dw

veró & rami fpinis omnino careant ;

m

tum quód Hierofolymz , que longé

b

abeft à mari, haud ità facilé quis in-

telligat, qui militibus marinus juncus

T

! u

praftó fuerit; itaqueftatait;, coronam

TAU

fuiffe é rhamno, qui terreftris eft fru-

tex, ac verifimile effe , prope Hiero-

d.

tI)n j

folymam natum effe eum , quem mi-

lites ad coronam adhibuerunt ; ídque

Vaitor

; Md

affirmat probabilius effe etiam P. Aya-

Qrlny

lain Opere,quod infcripfit Pialor Chriflia-

W t

t lib, 3. cap. 15. num. 9, De Rha-

b

mno ità Plinius lib. 24.'cap. 14. Inter

w

genera ruborum Rbamnus appellatur 4 Grae-

e5, candidir , €9 fraQuofor, Is floret,

li.

q41105

ul

Feria fexta Parafceves,

137

à i P!'xa-!

ramos fpargens ve&lis. aculeis , non àat. ceteri ,

aduncis foliis majoribus,

Opinioni, qu

UT

favet rhamno , adftipulantur Natalis A-

Ti

lexanderin cap. 27, Matthai num. 12,

if vb

& P. Toannes Laurentius Berti tom. $.

UR

de Theologicis Difciplinis lib. 29. cap,

lum

ult, num. 4.

d

157 10

Corona fpinea , lancea, fpongia . E9. arundo

lj

T

à Rege Francorum cendita. [unt in Sacello

Id p

Regit Palatii Parifienfis,

li, at

DI a

Hac veró ut videamus , quàm fint

firma , querendum eít, ubi gentium

N

fit fpinea corona; eà enim probé infpe-

lia

&à , facilé judicabimus, € juncóne ma«

DO t

QORU

rino, an non, intexta fuerit. De fpi-

neacorona lib. 4. de Canonizat. San-

ndr

&or, par. 2. cap. r4. num. I3, & cap. 3.

p

num- $. verba fecinius; ubi plurimum

m quo

Scriptorum graviffimorum auctoritate

p t

oftendimus, decimo tertio fzeculo Fran-

dni

cos Imperatores, qui Conftantinopoli

d

tunc temporis morabantur , cüm in

J DiKm'

magna effent difficultate nummaria,

g

Sacra Lipfana, fpineam Ícilicet Coro-

n

nam, lanceam , arundinem , &fppn—

7»"' /'Wl !

giam

[

h

138

Feria. fexta. Parafceves,

giam Venetis oppignoráffe , Baldui« qgn

num veró fecundum , quidquid in iis

i

reliquiis fibi juris effet, Ludovico Fran-

jale

corumRegi cellife,qui reprzfentatá pe -

ID.Q' ]

caniá eas pignore liberatas in facello re-

elimn od

gii Palatii Parifienfis collocavit. Vid et-

tllil& GI

iamBaillet. Hittor,hujus Diei art.3.n,25,

yind

$du

Corona apparet effe à junco marino,

r

fit eju. forsia,

Qu

ff

Spinea. igitur corona etiamnum ex-

g

tat ; quam qui vidit,probéque infpexit,

yii

cüm é junco effe marino teftetur, pro-

TOi

fecló prorfus fublata eft omnis dubita-

& n

tio. Cerona fait de juncis. marinis , ficut etiam

; V

vidimus in tbe[aurn. Regu. Francorum , quo-

! Mny

vum-acies mon minüs [pimi dure [unt , e7 a-

AOUR

cute 5 üt ait Durandusin Rationali Di-

quq

vinorum Officiorum lib. 6, c.77. $. 17.

tniz

Neque etiam de ejus forma dubitari

fholm

ampliüs ullo modo poteft ; oculati e-

| 9T

nim teítes non ad modurm fafciz,quze

fndey

TT

tempora. & frontem cingat , forma-

tam effe dicunt, fed inflar habere pi-

Q

lei, quo cranium & füperior pars ca-

Of

pitis tegitur, ltàBailletusubi fuprà &

D

Serry

!

Ü

"

l,

Feria fexta. Parafceves,

139

Mäït ! MU(L

Serry exercit. 42. num, 7. quod tamen

nl

antea multis evicerat Durandus in no«

lii

tis ad Revelat. S. Brigittz lib. 7.cap.15.

od

n. 2. & poít eos omnes obfervárunt

TYIPUM

etiam Sandinus Hiftor, Sacre Familize

ial

l

t

€.15.& Gottus de vertit. Relig.Chriftia-

r

ng in fzpiüs jam allato capite 25- $. 3.

Si Durando, quem fuprà attullimus ,

) Wb

W'

haberi'deberet fides , tuta quidem ef-

fet fententia de coronà marinis juncis

intexta: fed cüm Martinus de Rio Ledt.

j ;rürz'.::tx«

ag

9. de Paífione, fe Parifienfem illam Co-

H

htl

ronam vidiffe teftetur, & é marinis

utle

ï

Nonsiis

cis factam effe neget , fpinásque illasy

Vj n

wil quídquam eum juntu marini. commune

i u v

babere , propterea inter eas quzftio hzec

T A

annumeranda eft, in quibus, quam

n n

quisque probaverit fententiam , arbi-

Tiu)

J

|

tratu fuo fequi poteft. 'Thomas Bar-

m £t

tholinus Gafparis filius Tract. de Cruce

pag. 177. variis prolatis opinionibus,

i :;Dizd J

p

n

tandem pag. 183, ità concludit: Z4di-

candi arbitrium cuyis committo, . Et Bineus

T j |

f

ii

cit, lib. 3. cap. 4. num. 1I2. de iis

omnibus , qui de fpinarum natura fcri-

i

pferunt, judicium —ferens-ait : Neme

ny

attulit

W j l

"

140

Feria fexta Parafteves,

1

Ir

attulit aliquid certi; €9 profecà afferri omui" '3'0 qn]

no nequit , €3e,

Hoc enim tantim fcimus

gugu

quid coronam de [pinis cm plexi[fent milites,

[j

impofuerunt capiti Jefu.

gt

f

Cbriflus crucifigendus . videtur in ea veffe

n

fuiffe, in qua corenatus fuit 3 illufus á milizi

eim D

bus.. Terribilis Judaorum imprecatio

quá [e devoverunt.

drit

contulle

Matthzus & Marcus, quz füperiüs

p

attulimus, narratis de vefte & fpinea

du

corona, referunt deinde , carnifices

eam Chriíto veítem detraxiífe , ejüs-

0A Bxl

LT

que veftibus iterum indutum ad Cal--

i

ld

M

n

varium traxiffe , ut cruci eum affige-

J

TU

rent. Verüm Joannes, qui Chrifti

f

Paffionem diligentiffime perfecutus eft,

& q

narrat, Pilatum populo Chriftum often-

Tonyts

diffe eo habitu, quo illufüs eratà mi-

p

litibus, indutum vefte purpureà &

fpineam coronam capite- geftantem, &

Waj

! nj

dixiffe Judais, Ecce bewm ; Pontifices

lm sj

veró & Miniftros conclamáffe, ut cru-

H dy

cifigeretur; cümque Pilatus refpondif-

lu

fet, ipfi crucifigerent, fe enim nullam

10 q

comperiffe caufam , cur mortis fuppli-

lob

cio

j

Fería fexta. Parafitvet, "

y4X

W L

cio eum plederet , Judzos legem fu-

I g

j

am urgendo dixiffe : Aos legem babemur,

€3 fecundim legem debet mori, quia Filium

Dei fe fecit.

Nefaria fané vox non ab-

lum dixiíle

fimilis ab illa, quam popu

7üuü

tradit Matthzus cap. 27. Poftquam

enim Pilatus manus fuas lavit, ut de-

" WW

"

clararet, fe nihil ad ejus juíti cedem

contuliffe , vociferati funt omnes: S4n-

Ql

Wal

guis ejus uper mos. €9 [uper filios nofiros ; qui

d

m

eít Gentis illius idiotismus , üt Levitic.

. i

cap. 20. num, 9. IOo. & fequen, Ea

alb e

verba verÓ quid valeant , etiamnum

m

declarat ab illis temporibus perpetuus

g zigg

usque in hanc diem fuper Judeos mi-

a

feriarum cumulus , & obfirmatiflima

g

eorum coecitas. Perfeverat, inquit Hie-

bt

r

ronymus , uque in prafentem diem bac iut-

j

4

precatio [uper. ludaeos

; E fangus Domini

"

non aufertur. ab eis.

Abfurda prorfus eft

eorum interpretatio , qui non ad Chri-

]

ftam referunt verba illa , Ecce bomo ;

J

fed ad quemlibet eorum , qui aderant;

pl

itàut ea verborum fententia fit: O ho-

um

y

mo! quisquis es, vide hic, quem ti-

1

u

bi ob oculos ítatuo, quàm malé mul-

Catus

:

143

[

Feria fexta Pavafcevet,

:ediïiü() |

Gatusfit : Tuos huc converte oculos;

t

ac fitantillo humanitatis fenfu tangitur

tous animus, te hujus hominis com-

hi

miferefcat,

o

Apertiffimé enim conftat,

verba, E«ebomo, ad Chriftum Domi«

ia

num referenda , ut fententia fit: In

i ao

tf

hunc miferum tam miferé habitum ,

d

quzo, refpicite, cui longe alius quàm

Regis, ineft afpeclus : Videte verberi-

frad

um

bus flagrísque excarnificatum ; fi ve-

ftrum odium üt Rex inflammavit, illi

iil

in hanc miferiam deje&o tandem ignof-

J

Tif V

cite; ac fi non-omnis ab animo veftro

W w

humanitatis fenfus abeft, non dubito,

|

hisin t

quin illum , licét crudelitate & odio

m

(

n

flagrantes ,

liberum tandem abire pa-

t

tiamini,

lts

fen

Pilatus anxiu ,. quid confilià capiat , varia r««

Vi s

tionibus buc illuc impellitur,

Tandem

07

Chriflum. morti addiciz,

tdii d

Pergit Joannes, Pilatum, ubi He-

(s vf

braeos clamare audivit, Chriftum [e-

J w:

fny

fum capitali crimine adftringi,

quód Fi-

lium Dei fe feciffet, veheme

ntiuüs fuif-

&i

fe pf:rterritum : fortaffe enim timuit ,

ne

| fum ag

ml

Feria fexta Parafceves.

143

"h

ne divino fatu effet ortus , ac fufpicari

i

coepit vera effe, que à Chrifto audiérat.

Eum igitur rurfusadduci juffit in Prz-

torium, diligentius, unde effet ortus,

Tj d

fD

inquifiturus, interogavítque : Unde es

147 Atque Jefüm, qui nihil omnino

ïE

j

pda

h

üt: l

[

Tif

refpondebat , monuit fibi poteftatem

d

lisqit

effe tum dimittendieum, tum cruci«

(b

figendi.

Cui dixit Jefus: Nen baberes

t

potefletem.: adverfum me ullam , nifi tibi da-

eum e[fet defuper ; id eft, nifi Deus per-

av 1

u

mififfet, ut in tua e(fem poteítate , &

atitd

ipfe nifi voluiffem juxta voluntatem

!

d

Patris in tuam dari poteftatem, Tan-

Jefe d

dem accuratam fuam Joannes narratio-

hd

nem explet , novásque rationes à Pi-

lato initasrefert, quo Chriftus dimit-

teretur; fed àt Judeos clamantes audi.

ii t

vit: Si bunc dimittis , mon es: amicus. Cefa-

"U

ris , omnis enim, qui fe Regem facit , con-

ii

l

zradicit Cefari , tum | veró ejusmodi vo-

cibus victus , «dduxit'fore. le[um , 6*

gl

(vitn

fedit./ pro Tribunali in. loco , qui. dicitur Li-

tbofirotos , Hebraicé -autem. Gabbatha , hoc

]Flüg;n q*lü ;

eft lapidibus ftratus , iterümque Chri-

d

ftum eorum.oculis objecit dicens: 8iece

a Ln;

ReX

hn

144

Feria fexta. Parafceves;

) Ti q

Rex vefler , eosque interrogavit : Rezetp

vefirum. eracifigam ? cümque fucclama-

lfs DI

| R[biSl l

tum eífet: Non babemus Regem ; mf Ca-

farem , tradidit eum Judais crucifigen-

m

dum, fcripto Hebraicé Gracé & La«

Qul

L

tiné titulo poene caufam indicante ,

quem juffit fupra Crucem poni, Jefus

ii

Naazarenus Rex. Judeorum, Hunc autem

n igh, -

titulum mutare noluit, quamvis Pon-

Nfgufmiwl

tifices Judeorum illum monuiffent :

m

Noli fcribere: Rex Judeorum : fed quia

|

vt

ipfe dixit: Rex fum Judeorum. S, Am-

| ii d

brofius ferm. ao. in Pfal. 118. illud con-

st

|

fiderat, quod dixit Chrifto Pilatus , fi-

l

i, B

bi poteftatem effe eum vel dimittendi,

nl

|

l

DT

vel cruce damnandi , 4«dite, inquit,

quid ludex iniquitatis loquatur : Peteflatem

d

babeo craucifigendi te , €9 poteflatem babeo

DEU

ab[olvendi te. — .Mala . potelas licere, quod

quiau

tQ0ceat,

Poteflas illa tenebrarum efl &c. Bo-

ünefea

Avj

uus ludex nibil ex arbitrio voluntatis fue fa-

éit , €9 domeflicee propofito voluntatis ; fed

E

il Je[llll

juxta . leges 3. jura pronuntiat , proprie vo-

m

luntati non indulget, Theophyladus, qui

X

ambitione magis, quàm morum afpe-

i g j

[fe cenfuit

titate aþgroþum animum gelli

Qf

Pilatum,

H

!

ml

Feria /äxta Parafcevet.

| 14$

Bol

Pilatum , quetamen, ütalibi oftendi-

iitim,

mus, illum fefellit opinio, fuper illis

r

verbis, Ecce Rex veffer, ità Ícribit: S«-

hv

pe diximus , quód Pilatus magis fuerit mll

(l

€9 ambitiofus , quam afperis moribns. Vide

D a,

]

"

etiain €$ uunc, quidformá quidem exa-

]

wi

l

]

iini €3. judicii utitur , fed omnino molliter

J

:

M

Win

Ti

'

rtiH 4git,

Ecce enim , iaquit , Rex vefter.

quu

;

h

]

Neqmte enim lefum condeuunat , neque Judaos

j

Qu

j

j

r D

ï

'

nuanifeflé confutat , féd quafi occultà exprobrat

eis ut [ycopbantis , qua[fi dicat : Eccequalem

. fleir

Q d

bonünem dicitis attentáffe iuvadere regnum,

j

ufil

i

vile cilicet , 9 nibil tale attentare auden-

1ü0PüaI 31[1*

tem , C9 ita accufatio. vefira. falfa,

Quid

vll

enii babet ille , qnod Tyrauni ?. Num mili-

te$ , divitas , nolilitatem ?. Ecce Rex vefler.

p ; N

Qu utibtas, fi buuc otcideritis , qui bome

ne in minimo quidem uocere poterit? Deni-.

Pmadm [

ju n

que quidam Pilatum per ironiam locu-

u

tum effe exiftimárunt, quod nobis non

L,W'UW

fit verifimile ; nam perfuafum habe-

| WWE l

bat, Jefum fuiffe verum Chriftum Ju-

deorum , üt obfervat Lamy Harm.

ji WW

j gt

Evangel.lib. s. cap. 33. — Dicit eis Pila-

tus non ironicé , izt quidam volunt , nan

j

"

AW

valde compasvebatar binc confcientia , inde ti-

3

"ore

d

Feria fexta Parasceves,

i

f

146

. &t i

more Cafarrs & feditions , dicit , iuquam,

Regem veftrum cracifigam ?. id efl Chriflum

| m m

p

vefirum ; putabat euim veré effe Cbrifium

€orttiite

forn,

Mros

Chrifis bajulat fibi crucem.

Quiis ille fuerit

dani

Sinon Cyrenaws, qui fucceJit feren-

fj

do illi oneri.

mopt

Id moris erat, ut Cruciarii fuam por-

fizqut

tarent crucem ad locum fupplicii :

POT

NIN:

quamobrem Redemptor nofter 4ajz-

lass fibi crucem exivit in eum , qui dicitur

| m

Calvaria, locumn, Hebraicó autem Golgotha ,

Inin t

us

Wyp

ait Joannes cap. 19. Tertullianus

versus Judaeos cap. ro. notat, Iíaa-

1.

! ln

cutn, qui humeris tulerat ligna , qui-

bus erat immolandus , Chrifti typum

! p D

Qm,

fuiffe, qui füuam humeris portavit cru-

cem , in qua magnum illud, quo ex-

ttinig

jatum eit omne genus humanum ,

| [

*

fit

zterno Patri füo obtulit facrificium.

:

Pa d

ET

cum: Ifaac à patre boflia. duteretum ; 63

lignum. ipfe [ibi portaret, Chrifli exitum jam

i kugu

zunc denotabat in vitlimam conce[fi a. Patre;

Vaggi

lignum Paffionts fue bajulantis. Jefus, cru-

itii

ce humeris füblatà , aliquantum con-

-a

€c1

[

l

Feria fexta Parasceves.

147

il u |

fecit itineris, ac fortaffe ad Urbis por-

iärlüg&m

tam pervenit ; fed cüm innumeris pla-

T

gis & cruciatibus affedum vires de-

ficerent , natrant Matthzus Capy a.

f

Marcus cap. rg. & Lucas cap. 23. re-

deunti é villa Simoni Cyrenzo impo-

T

i

fitam crucem , non ita tamen, ut Si-

mon partem crucisferret à tergo Chri-

rl

fti : quemadmodum exiftimavit Caje-

p p

tanus locum illum Luce , rmpofuerunt

"a i

erucem Simoni , ut. portaret ilam pofl. Jefuur,

ità enarrans : Chriflu ferebat illam in an-

"h qui ix

jim G

teriori parte , Simou in pofleriori 5 3 ità

1l

ibat pofl Jefam y fed ut, exonerato Chri-

N d

fto, impofitam fuis humeris crucem

n

folus Simon ad Calvarium portaverit ,

u

juxta Hieronymi fententiam , qui in

j

cap: 27. Matthei, Hec, inquit, im-

zelligendum — efl ,

quód egrediens de Pra-

jhi g*

J

o

J

zorio Jefus , ipfe portaverit crucem. fuam ,

jj

j

poftea obvium babuerint Simonem ,. cui por-

tandam crucem ünupo[aerint. Cum eo fen-

j j

!

g,

tit Auguftinus lib. 3. de Confenfu E-

fM

[

i

i

vangeliít, cap. 10. Unde iutelligitur, quód

N

ipfe frbi portabat crucem , chin. exiret. in lo-

l me

m

€HEL TWieimoratuin,

Simuen auten ille in iti-

qu:»ï

p

b

jv

!

G 2

nere

h

148

Feria fexta Pard/äever.

2

ij Ti

iTl

uere angariatusefl , de quo tres (Evangeli-

(i

I Cum

Íte) commemorant , €ui poflea data efl crux

portanda usque ad locum,

ltà utrumque

g !

faGum invenimms , primà id , quod. Ioannes

jjcdi

Videa-

o I6

dixit , deinde , quod. cateri tres.

tur Gretferuslib. r. de Cruce cap. t15.,

! ia

; , ii

qui dicit contrariam inoleviffe fenten-

, d

tiam,quód pi&res ità depingereSimo-

nem ceeperint, ut non totam Crucem,

f ü

| hitiat

fed alteram ipfe partem portaret, Chri-

ftasDominus alteram. Quritur quis ille

! Md

L2

S

imon Cyrenzus fuerit.

Cyrenenfem

Ti a

illum fuitfe certum eft, Sed cüm tres

[

[

ii

Cyrenarum nomine fuerint Urbes,una

üji

1

Mi

in Lybia, in Syria altera, tertia in Cy-

pro infüla , cujus nationis effet, pro-

Mi

Simonem hunc re-

motoc

pterea incertum.

iert Marcus cap. 15. Alexandri & Rufi

quii,

patrem fuife.

Gentilísne an Judxus ,

Tii qui

incompertum.

judaeum fuilfe , pu-

pur.

tant communiter Recentiores , quó

! nl

redia habuerit Urbi vicina; & arre-

! r NT

ptus fit , ut in onus Chrifto fuccederet,

; i Km

dum rediret & vi//4, quod fané idone-

[

um fatis argumentum eflet, nifi Gra-

; Ui g

cus textus haberet ven'entem ex agrs.

Id

| fe r

[

il

|

149

Feriafexta | Parafceves.

Vgl

Vid. Tillemont, Nota 32. in vita Jefu

I!idüi[iuqx

Chr, Cüm tamen in Actis Apoftolorum

UT

Alexandri mentio

cap. 19. verf. 33.

TU

"

injiciatur , & Rufi in Ep. ad Romanos

[

cap. 16. verf. 13. funt, qui credant ,

Vt3) I

Simonem Chrifto favifíe, ob eámque

nf

rem, inftigante non nemine Judeo-

p

rum, abreptum coactámque crucent

hm Cnga

ferre: Chrifti autem JESU fautorem

yrare n

fuife inde colligunt , quód pater effet

m

Alexandri & Rufi, qui , ut modó innui-

mus, cenfentur inter Chrifti difcipulos.

(yene

D

V cim

Chriflü verba ad feminas , qua il tam fedé

i Ub

multato illacrymabantur.

ht

Magna turba populi & mulierum

j d p

p t

proficifcentem Jelum ad Calvarium fe-

m d

quebatur,

Et foeming quidem natu-

n p

rai quodam commiferationis fenfu

y ib

fortafle perculfe , cüm illum ità peffi-

mé multatum viderent , lacrymaban-

j d

j L

tur.

Sequebatur autem illum turba multa

j

populi &5 mulierums qua plangebant &9 la-

l)

ua&i&iïü

jin

)

anentabantur eun, Adeas autem conver-

fus Jefus dixit : Filie Hierufalem, no-

j.i^

- i

/'ü

lite flere fuper me , fed fuper vos ipfas

[

l

Ó

3

flete

150

Feria fexta Parafceves,

ia

fiete, & füper filios veftros; quoniam

F

venient dies , cüm fteriles beatz fibi

T

videbuntur, & optabunt , ut fupra

geit

le montes corruant ; ità miferrimam

p dnt

Hierofolymorum indicans everfionem.

Jl

incipient dicere montibus , — cadite J'per nos,

€3 collibus, operite nos: quibus verbis hác

occafione ufus eft Jefus, quaéque mul-

B

tó antea Ofeas adhibuit cap. ro. cüm lo-

du

queretur de Samaria, quz fi peccata

gl

Ípedes & poenam , Hierofolymze fuit

k*;:ngmr

imago.

Addidit Jefus : Qwia f in viridi

culla t

ligno bec faciunt , in arido quid fie? Quo-

nmi

rum eaeft fententia : Si mihi jufto tot

IN

ingeruntur mala, quid peccatoribus

bmr. Eh

fiet ? Hic enim loquendi modus pro-

n

verbialis eft apud Hebrzos, qui ligni

ts qi

viridis probos , aridi nomine malos

mis, lh

istis l

homines fignificabant : Quamobrem

dicere confueverant, fiduo ligna fint,

; Cum f

alterum viride, aridum alterum, fu-

FTU

turum. ut viride cum arido combura-

! Bu

tur, ut fignificarent, probos virospro«

E

pter paucitatem facilé à malorum homi-

| Dl

1

num opprimi multitudine. Exf indam vi-

lisl :

nae liguumn 9 aridum: lunt verbaapud E-

&OrttyQ

zechie-

|

ln

Feria fexta Parascevts,

Ij$r

n

)

me

zechielem cap. 2o. quod Propheta

" od

ipfe juflum €3. improbum. cap. 21, intet-

At

pretatur,

h

Ts

Zl

De Sadario à S, Veronica ad. Cbrifli faciem

adinito, — Vindicatur bat reliquia ab

t fs

bereticorum calumnirs.,

ii

.

Pia traditio eft, fan&tam fuiffe quan-

1301j

dam foeminam , Veronicam nomine ,

quiya

quz ad Chrifti faciem fudore turpatam

& fanguine, telam admoverit, ubi fas

|

s'er

Ti

hi

j

M' W

cratiflimi vultüs imprelfaextiterit ima-

;

i

ulQ,

go, que nunc aífervatur in Vaticana

'

Ti

li

W

Bafilica, & Sanctum Sudarium appel-

!

LA

p

latur,

Ea de re lib. 4. Canonizat San-

Yi n

&orum par. 2. cap.30. num. 12.di(lerui-

ym, i

mus, quó propterea Le&orem mitti-

mus,.

[ncredibile eft, quo furore Re-

j OY t

"

u

J

i

iskius hareticis partibus addictus fa-

[

cram hanc Reliquiam impugnetin Ex-

IJ) d

[

ercitationibus Hiftoricis de Chrifti ima-

gine cap. 2. Sed ad ea, qua loco cita-

DL

i

gt

to attülimus, accedunt , quz fcripfit

Berti tom, $, de Theologicis difcipli-

ul

]

jn)

nislib. 29. cap. ult, num. $. qui omnia

commonítrat fundamenta, quibus pia

Ms

haec

;:

üu

G 4

142

Feria fexta Para[ceves,

i

1

jigt

hic traditio innititur, ut jam in tuto

fit, qux fanco Sudario debetur ve-

fä[mm slp

neratio,

In eolibro de Canonizatione

g

innuimus , piz illi foeminz, qua ad

h p[OPIC

g p

Jefu faciem Sudarium applicuit, Ve.

ronice nomen fuiffe impofitum; nec

deeffe, qui exiftimet, nomen illud Fz-

fl Wl'

j

rouica conflatum ex veraicon, undeno-

men extiterit Veronicz,

Apud Chif-

Tinit,

fletium in Chrifti Hiftoria de linteis fe-

Quf

pulchralibus Chrifli cap. 34. extat Jacobi

sl

Pantaleonis Epiftola, qui fuit Urbanus

o

PapalV. Hic forori fuz mifit S. Su-

ag t

darii ectypon hac fcribens : idcirce vos

mb

vogamus , Ht propter veverentiam illius, quem

qitm

veprefentat, recipiatis eam ht SanGam Vero-

drdmin.

nicam , [eu verat ipfius imaginem €9 [umnili-

jntili

?udinem.

od

quiS r

4n Chriflo ad fupplicium eunti 'titulus 1HOYL06

tf

feriptus à Pilato prelatus fuerit,

[UMTT

Duo Redemptori noftro latrones ad-

fettn

diti comites, qui trahebantur ad necem:

ii

Ducebantur. autem C alii dugo uequam cum

Haz)ï:miaj

€0 , 4t interficerentur , inquit Lucas cap.

r d

23

Quód autem nusquam in Evan-

i )

geliis

l

153

Fería fexta Pareceves.

Htl

geliis legatur

dum raperetur ad fup-

A Y

latum illi fuiffe titulum

od

plicum , pre

culpze indicem ,

quem Pilatus fcripfe-

D ( 1

rat, propterea fuére, quiid quarene

la,

dum putárunt,

oütum; N

nl

Videtur pralatus , quàd ea e[fet Romanorum

confuetudo.. De titulo Crucai inpofito,

i, n

i

Verüm, cüm ea effet Romanorum

[ 1715

confüetudo,, utreorum collo titulum

ttit o

indicem fupplicii appenderent, üt apud

Ri Ub

Sueton in Cajo cap. 32. & in Domitia-

mj $3

no cap. 10. aut. pracferri juberent, uüt

i

apud Eufebium lib. 5. Eccl. Hift. cap. r.

i

qui Attalum Martyrem narrat circum-

m T

du&dum in Amphitheatro , pracedenre

4

get o

ipfum tabellà , in qua 1

tino fermone. in[cri-

pium erat ; Hic eff Atta

lus Chriflianus; Et

ud S. Ambrofium ferm. 9o. qui nar-

D

j ia

rat, ju

ffu Judicis nudatam effe S. Agne-

yjri

tem, nud

ámque in lupanar abductam,

v

preeunte fatellite ; qui magno clamore

dicebat: Aguem (acrilegam Virginem , Dirs

p

W ngqüdffl n

blasphemiam inferentem , feortum. lupanari-

bus dütam ; hinc verifimilefit, càm due

ia

ceretur Jefus ad Calvarium ; eandem

$

[23lv

254

Feria fexta Para[ceves,

I

e(le fervatam confuetudinem.

1h dj

Apud

S. Matthieum cap. 27. legimus: Etim-

i

u quæd

pofuerunt [aper caput ejus caufam ipfins. [cri-

m

L

"E

ptam : Hic efl lefus Rex Indaorum : Apud

i

E

l

ghm

Marcum c, 15, Era£ titulus caufe ejus in-

f

firiptus: Rex 1ndaorum: apud Lucam c. 23,

jd ) Ubï :

Erat atttem C5 [uper[eriptio fcripta fuper eum

lt vf

litters Gracs 9. Latink, €$ Hebrakis : Hic

st

&f Rex Ladeorun; & apud Joann. c. 19.

: du con

Seripfat autem €3 titulum Pilatus , £ pofuit

duinti l

Jper Crucem, Erat autem firiptum ; lefus

um

Nazarents. Rex ladaorum, Huucergo titu-

r QUATÀ

lIun multü. Indaorum. legerunt , qnia prope

Civitatem erat locus , ubicyuc

) fa.

ifixus eff 1 ffzts,

[

i

"

€9 erat f.riptum Hebraicé, G

recé, €9 La«

nntotd

ziné. Dicebant ergo Pilato Pontifices 1udaet-

m li

vum: Noli [cribere , Rex ludaorum; fed

j

quia ipfe dixit: Rex [mm Wdaorum,. Refpon-

- Rrtit,

dit Pilatus: Quod fcripli, fcripfi. — Si, quas

viri dodi, quíque Paffionis Hiftoriam.

(aarüm

dl

eruditionis apparatu. & copiá enarrá-

runt , quzfítiones recenfere velimus,

^ hii

- Q s

in longius , quàm par eft, noftra pro-

duceretur oratio,

Eas , fi cui volupe

I

; Ws

fit cognitas habere, adeat Bineunrtom.

expo-.

Nuuy

g. & Sagittarium tom. 2, qui eas

nunt

| t n

ll

|

Feria /äxtä Parafceves.

155

1 ii

nunt & diligenter expendunt. Nos

DT

iif

auca quadamattingemus, Acprimó

ilud animadvertimus , tribus linguis

L

titulum fcriptum fuiffe, Latinà proptet

TM

Majeftatem Imperii; Hebraicá ratione

A CA

loci, ubiexecutioni mandabatur fen-

TM

TTR

tentia; Graecá propter Helleniftarum

multitudinem, qui ad Pafcha celebran-

li.

dum convenerant Hierofolymam , üt

MA

advertit Lamy Harm, Evang. lib. s.

i. li

cap. 34. num, 2o. Deinde illud quo-

o i

ue obfervamus, jam, üt conftat eX

!, gt

D. Joanne , titulum cruci impofitum

j d i

le&tümque fuiffe, cüm à Pilato Judeo-

w E

rum Pontifices eum. immatari flagitá-

us

runt. ltaque ne dicamus , Pilatum

du

Judex Prafidem, tantà preditum di-

m A

gnitate, quód non fit verifimile, ad

IT

Calvarium fe contuliffe, ut crucis ad-

j B

effet füpplicio, dicere oportet, rever-

i t

fosHierofolymam Pontifices poft man-

p T0

datam executioni fententiam id à Pila-

at

Poftremó animadverti-

to poftulá(fe.

j gvl

mus , quzri folere , iráne & füperbiá

Ào

Pilatus, an, q.ód carere fe legitimá po-

teftate putaveiit , verbam nullum vel

j äï

k

i.

W

156

Feria fextà Parafcever,

immutare vel addere voluerit,

Sané

j fito

irá fuperbiáque Pontificum poftulatio-

ao

nem videtur afpernatus.

Etíüi enim

(s

juxta Pauli Contftitutionem in D. de

uv

re judicata leg. 45. fine Principis aucto-

s bnd

ritate fententiam judici non liceat im-

)

mutare (DE (lWlPli(l"(ld , vel nlinuendaz pa-

d

za damnatortm pofl. [ententiam. di&lam . fime

vtl

principali auGloritate. uibil ef. Batuendum )

(

vetitum non tamen videtur, ne mu-

irprid

taretur titulus juxta ejusdem Pauli ver-

r

ba,; qui refpondit leg. 42. . Refcindere

j h

fententiam . [uam precedentem. Pretoreu non

(t, 1

polJes rcliqua autem , que ad confequentiam

I)

quideäl Jam flatutorum pertinent , priori ta-

li,

smen feuteutia de[unt. circa condemuandum

&an C

reum , vel abfolvendum , debere. [upplere ,

Wa

fiilicet eodem. die,

b t

t5

Titnlus cvacis in Baflica S. Crucis in Hiernfam

L dn

leus Reme conditu à $. Helena; ubi

Qitio (

fub muoc, . V 1. vepertus ofl,

at

Teftatur Ambrofius de Obitu Theo-

ii d

dofii, & Rufinus Hiftoriz Ecclefiafticze

Ed

cap, 7. à 5. Helena repertum elfle titu-

UOE

lum crucis alio , quàm quo Crux re.

perta

j

Feria /'eäcM patasceves,

1357

1 w

perta fuit loco.

Quem titulum fancta

UWl

foemina Romam afportatum in Bafilica

lt

$. Crucis in Hierufalem , quam quarto

n

zdificavit fzeculo Con(tantinus , collo-

p

cavit. Eam Bafilicam fzepius antea refti-

x lt

tutam, fub Innocentio VIlI, anno 1492.

Wl

Gondifalvus Cardinalis Mendoza cüa

1 n h

reficeret, tituli crucis Chrifti Hebraice,

1]

Grzcé , & Latiné fcripti repertaeft pars

It Te I

intra parietem , quó ante mille annos

m iv

(

Placidius Valentinianus !mperator con-

n, Mfain

jecerat.

Eàdem fere die expugnatà

A

| r

Granatà, magnáque clade Mauris à

lia

Ferdinando Hifpaniarum Rege Catho-

tt, nl

lico affectis, idem Innocentius Ponti-

Qul

fex cum Cardinalium Collegio , ob

d

victoriam de Chriftiani nominis hofti-

|

;

bus partam , ad eam Bafilicam ad gra-

tias Deo immortali agerdas fe contu-

yiitete l

lit. Alexander veró Sextus, qui Inno-

f ii

centio fuccelfit, Bullàanni 1496. quz

u

eft quarta inter ejus Conftitutiones in

(

Bullario Romano, narrat anno pauló

g

anté memorato poftremá Januarii Do-

rl

Ef

Ti

I

minicà, per eam, quam fuprà monui-

Tf

mus, occafionem, titulum crucis effe

n

Pim l

7

repertum

fri

158

Feria /äxta Parafcevey.

M e

repertum; iísque plenariam omnium

peccatorum indulgentiam concedit,

"TU

nn

qui eo die Bafilicam vifitaverint.

toran a

4rgumenta, que evincunt , verum illum

frdrong

eff titulum. Cracis.

tl

TY

Ad infcriptiones , quz, ne illius rei

A nuin

memoria interiret, in Bafilica pofite

Ti T

iunt, & ad graviffimorum de feptem

"Ht

Ecclefiis Romz fcriptorum confenfum

Lzlii Petronii , qui eà vixit etate, ac-

m dig

LEUTE

y

cedit Hiftoria apud Bofium de Cruce

TT

lib. 1. cap. 2. Narrat itáque Petronius,

I

Mïl[

cüm facra illa zdes reficeretur, fupra

plumbeam capíam laminam marmo-

uj

il

EU

ream effe repertam , in qua incifa erant

hec verba: Hic eff titulus vere. Crucis ;

üt

C

in eam veró capfam, cujus duorum

palmorum erat longitudo , afferculus

u;rulus. &

"

«hn

Íefquipalmum longus conjectus fuerat,

[ing

in quo incifa & cruore tincta erant hzc

o

verba, Je/us Nazarenus Rex Judeorum :

t fife

cui tamen poftreme voci J«deorum de-

t

erant aliquot littere: Sed illu4 Judzo-

i, D

Füm o erat perledums quia ilud Rum

Qu

t,€3

Va (

zfoumþ ujque ad. R inclufrcé remanfera

illa d

j

Feria fexta Parafceves,

159

m

illud UM ceciderat , quia erat tabula ab ea

W

l

L Q

"

"

parte corrofa , C5 vetuflate deficit, — lnfef-

j

fura in Manvfcriptis Diariis Petronii

hiitoriam confirizat, & cxteri Auctores

Wi i

fynchroni omnes confentiunt , üt vide-

l

re licet apud Raynaldum ad ann. Chr.

ll

Jiyi

1492. num, 14. Spondanum ad eund,

l

Id

Q

ann. num. 7. Honoratum Nicquetum

:

Hiftor. Tituli Crucis lib. . cap. 267.

hr

Ápt

CO

& fequent, Honoratam à S, Maria ob.

lLt d

fervat. ad regulas Criticz lib. , differt.

n d

4-art, r. S. r. qui leviculas quofdam

b

T

)

j

ea de re difficultates

a

Bailleto inje-

1

&as diflolvit, & apud Angelum Roc-

ritr, b

o Bu

cam de Sandiífima Crucis Particula

ia

cap. I. tom.*r. pag. 257. Quaeri folet,

jne Qd

an etiam crucibus latronum, qui cum

yis d

Chrifto funt crucifixi, impofitus fuerit

titulus. Sagittarius tom. 2. Hiftor, Paff.

j ii

j

Chrifti pag. 873. id quamobrem nega-

ri debeat, ait, fe non videre; illum.

du

1 ],,j(mm:

enim fuiffe morem, qui in omnibus

i

fontibus condemnatis ufürparetur ; nec

mirum, Evangeliftas eam rem filuiífé,

m

quorum ftudium in eo przcipuum fuit,

7 W lfl

s

uþ unicé Chrifti Paff&onem fcriberent.

In

160

Feria fexta Parafcevet,

Id tamen negat Chryfoftomus Homil,

j

m

$1. in Joann. quem fequuntur Gretfe-

Nl

rus de Cruce lib. r. cap. 26. Theophi-

1

lus Raynaudus de S.latrone cap. 2.

(per

Á

num.$. Noslibentiüs hanc fententiam

amplectimur.

fs (

t ngd«

Divifo poffrema partis Pa[Tionis Domini.

(l

Poftremà Dominicz Paflionis parte

hii

Crücifixio Jefu Chritti, mors, & fe-

bl

pultura continentur,

ugd

Chriflum in Cruce oportuit pati.

08, C

Fusé agit D. Thomas de Paffione

P wilii

Chrifti 3. par, qu. 46.. cujus articulo

[

NUQ)

f

i

quarto eam proponit quzftionem ;

Utriin Chriflus pati debuerit in Cruce , plu-

Qb

) w

ribüsque allatis rationibus, quas apud

illum videas, concludit debuiffe.

Ea-

quelin

nj

rum prima ab exemplo virtutis defu-

mitur.

Chriftus enim in Cruce mor-

qia d

tem obeundo declarare voluit, nullum

itl, ]

jufto homini genus mortis vel atrocif-

hts

fime eíle tinendum, cujusmodi ea

BETN

mors fuit , quà ipfe é vita fublatus eft;

tl

Crucis enim fupplicium longé eít om-

lais

Ils i

niulm teterrimuu & crudeliflimum.

ES

l

Feria fexta Parafcevet,

I6I

hnj

)l

;

Pulcherrima D. Tbome dohrina de atrocitate

"W

1

j

Paffionis €3. dolorum Chrifli,

i

Sï

i

À

LT

Quzrit articulo $. «trizm Chriflus omnes

Cinn

PafJiones [uflinuerit : & art, 6, Utraim dolor

Paffionzs Chrifli. fuerit major. omnibus dolori-

bw. Quod ad primum pertinet , omnes

i D

oftendit perpeffum effe Chriftum zgri-

[ i

j E

tudines, quz quidem extrinfecus in ho-

minem irruunt; non enim de iis loqui-

tur, que exiítunt & oriuntur intrinfe-

hii

cüs, cujusmodi funt corporis morbi.

d t

Id veró luculenter apparet , fi animad-

vertamus, multaà illum à Gentilibus &

m il

gt

Judeis, à viris & à foeminis (nam an-

cille Petro occafionem negandi Prz-

fow, pr'LL

s. o

buére ) multa à Principibus , eorüm-

que Miniftris, & à populo, & à fuis ipfi-

pb 2

ii

us familiaribus & amicis effe perpefTum,

quià juda proditus, à Petro negatus

n

ao

fuerit,

Porro in amicitia maxinie fuit

defertus, in exi(timatione tot tantísque

g

in eum congeftis blafphemiis , in ho-

g t

nore & gloria innumeris profciffus ma-

T

ledidis, & irrifionibus contumeliísque

pedil

[

illufus, in anima triftitià & pavore op.

ïddm,w? d*

pre us5

[

162

Feria fexta Pava[cever,

preffus; in corpore plagis & vulneri-

s; t

j t

bus dilaceratus. Pratera in capite pro-

terfpinas, in manibus pedibüsque pro-

g d

pter clavos, in facie propter alapas &

g hm

Iputa, toto denique corpore propter in-

u t

numera verbera, dolores pertulit. Quod

ss p

attinetad alteram quaftionem in art. 6.

j n

ait, Chrifti dolores inter omnes omnium

sifüce

dolores fuiffe graviflimos , juxta illud

d ij

Threnorum : azendite &9. videte , fi eff

iriina

daolor fimilis ,. fecut do'or seus, Nam de do-

s

loribus corporis eadem iterat, quz ar-

huji,i

ticulo $, perfecutus eft, & nos recenfui-

(rii d

nius,

De dolore autem animi caufas

lts

bmd

confiderat, unde ille profe&tus eft ; pec-

cata fcilicet humani generis , quorum

tl

l

)

caufà tantopere patiebatur; peccata He-

aj

l,

braorum, aliorümque, quorum confi-

d

lio vel operà nex illi eftillata; & fcanda-

tht i;

lum ejus morte difcipulis partum. Hinc

vin hf

veró' gradum facit S, Doctorad doloris

ii

magnitudinem pro qualitate tum ani-

(s ag

mz, tum corporis Chrifti. Recté enim

obfervat, corpus , utpote perfectiffimé

lii

[

Jjim

formatum, delicatiffimo tactu fuifTe pra-

ditum, ideóque dolores fenfiffe atrocis-

'ftj

imos;

]

Feria fexta Parafcever,

163

drtri.

fimos; animam veró , cüm dolori &

um

triftitie permififfet omnem vim fuam

l.

exerere, caruiffe illo folatio, quo mi-

rl

feri plerumque fruuntur, quorum in-

pptt

terior triítitia, externüsque dolorà fu-

al Qu

periore parte animi aliquantüm leniri

tf

folet.

Nam in aliüs patientibus mitigatur

TT

triflitia interior , €3 etiam dolor exterior ex

aliqua. confideratione. vationis per. quandam

,j

i, f

derivationem feu redumdantiam a [uperioribus

IT

viribus ad inferiores; quod. in Chriflo patien-

m u

te nonfuit, quia unicuique virium permifit

st

agere , quod efl fibi proprium.

Concludit

ais

denique , ultró Chriftum Pallionem &

dolorem a(fumpfille, ut à peccato ho-

U

,

minem liberaret: tantum autem ex iis

p

fumpfi(Ie , quantum ratio poftulabat,

monum

ejus fructüs, quem inde proficifci opor-

i lia

tebat; ac propterea non dubitandum,

u t

quin Paffio & dolores Chrifti graviffimi

fuerint,

&t dülOI?S

ii tn i

Chrifli anima in fuperiori parte, . utpote quae

T us

divinitate fruebatur, inter maximos dolores

u

fuimnimo: fenper. gavifaefl gaudio d-

d

vers$ Cani €9 Serry [ententiant.

2 i

ff

Quo-

Mi

164

Feria fexta Para[cever,

Quoniam veró inter acerbiflimos

']xa

jtu

j 5

dolores angorésque maximos clará &

intuitivà DEI vitione Chriítus frueba-

d V

j

tur, cum qua non videtur convenire

p vt

poffe triftitia, usque enim à primo fui

g m

|

conceptüs momento viator fuit equé

n

fs int

àc comprehenfor, ideóque verá perfe-

m a

dáque beatitudine preditus, celebris

u t

Melchior Canus de Locis Theologicis

dimal i

lib. 12. cap. 13. in fine, ejusmodi

iloesila

nitxi

myfíterium ut explicaret : fcripfit, Do-

minum JEfüm, quemadmodum animz

üummmü;ltw

gloriam cohibuit, ne in corpus fefe

r

funderet , ità, dum eífet in cruce ,

& i

eam , quam neceflarió à clara DEI vi-

p

fione profluxiffe oportuit, continuifle

letitiam, Hanc Cani doctrinam cateri

Mi i

IT

Theologi frigidé exceperunt , quin

etiam cenfurà notavére.

Eam tamen

Álltrm.

?

1

noviffimé fufcepit tuendam P. Serry

f qmd

|

in nuperrima operum Cani editione,

ag

quam adornavit Patavii ann. 1714. üt

Verüm

Ui j

videre efít cap. 8. Defenfionzs.

T

cüm differté doceat D. Thomas loc.

i x

cit, art. 8. etiam inter acerbiífimos ,

aR

quibus Chriftus cruciabatur ,. dolores,

Hgffaf, l

ejus

"

Feria [exta Parafcevet;

165

Vr

ejus animam divino gaudio fuiffe per-

TT

füfam ; nos ceterorum omnium Tho-

Q tis.

miftarum fecuti fententiam , dicimus

It QUi

animam Chrifti in fuperiori parte fum-

1i pf

mum femper fruitionis gaudium per-

1t t q

cepilfe, interea dum ejus corpus cruci

du

affixum crudeli(fimis doloribus ange-

ftt, cl

batur; ita tamen, ut neque illud gau-

dium ad inferiorem partem , neque

Ti

» tumod

dolores illiad fuperiorem pertingerent,

evidenti fané miraculo , quemadmo-

fpi D

Vony aun;

dummiraculum etiam illud fuit , quód

m

viator equé Chiftus & comprehenfor

b a,

efet, & de gloria animx nihil ad cor-

d

pus derivaretur.

u

J

j

h).

Decuit Chriflum pati. Hierofolymis , €9 inter

at

Y

Latroues erucifigiex. D, Tboma

u

f i

Alteram idem S, Doctor art. 10, pro-

in D

ponit queftionem ; z Chriflus fuerit

y dins

convenieuti loco pafJas , G art, YY, utrim

conveniens fuevit, Chriflum cum latronibus

ann l

'-,[4,'13

VN

[

Ti

eacifei, Ad primam refpondet, Chri-

ftum maxime decuifle . Hierofolymis

Thota k

Ril

Yi

pati; tum quód Deus Hierofolymam

elegetat, ubi fierent fibi facrificia, que

in

n

1

q

fri

16€

Feria ]:'a-xta Para[ceves.

J t

M

nihil aliud demum füerunt, quàm fi-

ial

gura Paffionis Chrifti, quz verum fuit

Sacrificium ; tum quoód Paflionis virtus

as

ad univerfum mundum cüm deberet

x ii

illum

1

s m d

dimanare , conveniens fuit,

Hierofolymis pati, quz civitas eft in

j

u at

fxmt,

medio terre habitabilis fita, & quafi

i,

umbilicus,

Ad fecundam veró que-

ftionem ait, oraculum effe lfaiz.

£t

EOW

cutn [ielevatis reputatus l; quod quidem

gun d |

fuerat adimplendum,

In. ejus veró

bt

hag

prophetiz implemento obférvat, Ju-

daos Chriftum inter duos latrones cru-

n

cifipendo, in animo habuiíle ejus fa-

t

fetlt (

mam omnino proterere, perinde ac

fi eorum fceleris fui(fet particeps; Dei

Qp d

veró illud fuiffe cenfilium, ut decla-

LN

raretur, quid facurus effet Chriftus

quidit

de vivis & mortuis, quos in duas claf-

[

fes difpertitos, alteram predeftinato-

rum ad dextram, alteram reproborum

ü!m"*,

ad finiftram ipfe judicabit, eósque vo-

cabit ad gloriam , hos ad zterna

D

detrudet fupplicia.

rc. EI W

go!f,'l, n

Que

If [l/(]

3j

Feria fexta Parafceves,

167

l Wf

Qua coutigerunt in Calvario,

n

|

[

Sed ut ad hiftoriam redeamus, poft-

d

N

QY

quam JEfus ad Calvarium pervenit , ap-

(

aü"m

pofitum illi fuit vinum felle mixtum ,

?

fit, iln

quod cüm deguftállet , noluit bibere.

Gd

]taque inter duos illum latrones cruci

affixerunt , quorum unus erat ad ejus

"i W

A

Fuit ti-

T W u

dexteram, alter ad finiftram.

306 li, l

tulus cruci impofitus; milites veró, poft-

J qilt

quam eum fuítulerunt in crucem, ve-

[ s vt

ftimentis ejus quadrifariam divifis, fic

ut fuam quisque tolleret partem, fortes

ina,

jltom

jecerunt, ut, que cuique pars fortito ob-

uf

tingeret , illi affignaretur.

De tunica

veró fine commiíflura continuo ductu

t, p

prioyt

contexta dixerunt inter fe ; Nom fün-

damus eam , fed fortiamur de illa , cujus fit 5

m nb

d a

quod ubi feciffent , adfidentes eum fer-

u

Jj

J

vabant.

"

"

|

:

r

lUA

p

il T

Calvaritlbunde nomen traxerit, Ibi Adam

fepultus,

j fgwqüe n

De Calvario hzc habet Matthaus c.

277. E£ venerunt in locum, qui dicitur Gol-

[

gotba , quod efl Calvariz locus, Marcus c.

Q*l

I$, Etperducunt illam in Golgotba locum ,

quod

Int

168

Feria fexta Para[cever,

]

»

j t

quod efl. interpretatum. Calvarie locus, Lu-

Cas 23. Et poflquamvenerunt in locum » qui

g, n frlllsf

TEURU

vocatur Calvarie, Joannes cap. 19, Exi-

vit in eum , qui dicitar Calvarie , locum

a m u

«ni, Gl

Hebraicé autem Golgotha,

Calvarium feu

Á M

Golgotha cranium fignificat, quod exi-

guo illi monti nomen eft inditum, vel

du

T

T

"

Il

quod ille tamulus humani cranii inftar

haberet , vel quód in eo hac illac €o-

t Cf

rum crania effent difperfa, qui ob fce-

st dpina

lera fua morte mulctati fuerant, Hiero-

:'.g&&rcm

ü

nymus in cap. $. ad Ephefios ait, atate

fuà percrebuiffe opinionem , eo in lo-

Md M

ff

]

co Adamum fuiíIe fepultum ; inde lo-

ddn

l

j

cum nomen traxifIe. Hac, inquit, ve-

ra fmt , uécue , Le&orgs-arbitrio derelinquo.

Qdf

AA

Certé tunc in populo dicla placuerant , €9

"

quodam plaufa ac tripzdio [unt excepta.Idem

g

À

!

M

$. Do&or in cap. 27. Matthzi de hacre

ial

agens, eum, quihanctueretur fenten-

atv

tiam , rogat, curineodemlo£o duola-

1 Q feq

trones fint crucifixi; féque proniorem

tl

e(fe declarat in eam opinionem , quz

Pa

ftatuit, locum ita di&tum à calvariis &

LT

offibus eorum, qui ultimo fupplicio

!t g

ibi necabantur.

Siu autem quispiam con-

LT

teudere

[

Feria fexta Parafcever,

I69

TW

zendere. voluerit , ideo ibà Dominum crucifi-

xunt

ut fanguis ipfius. fuper Ada tumulum

L

03

diflillaret , intervogamus eumy, quare €3 al

hia n

latrones in eodem loco crucifixi [unt ?. Ex que

FimT

apparet, Calvariau non [epulcbrum primi &o-

hg

mint5 , fed locum fignificare decollatorum, ut.

iadm v

ubi abundavit peccatum, [aperabundaret gra-

nicani

?i Tertullianus , Origenes, Epipha-

hi dl

nius, Chryfoftomus, & Augu(tinus fa-

qiobi

vent opinioni, quam rejicit Hierony-

fu. D

mus, & Baronius ad ann. Chr. 34.num.

112. fatisfirmo fundamento fultus vult,

105 at

, 6011

locum ideo Calvarium appellatum ,

m if

quód Adam ibi fepultus fuerit; atque

il

|

ab Hieronymo , utfibi ab eo diffentire

i at

liceat, veniam petit; quam facile illi S.

Dodorem fuiffe daturum putamus ,

PM [/Mu

T j

quem epilít, 46. aliàs 17. Paule & Eu-

ftochii ad Marcellam , qua vel ab eo

ib

(ill [tlf

fcripta vel dictata fuit, manifeftó con-

ftat, eam feqm fententlam, quam aliis

ao

il

in locis rejecerat,

ln bac Urbe (Hierü-

qJ F Yat

l

1

falem) imo in boc tunc loco €

9 babiti[fe dici-

g,t

"m

1ur, CQ mortum effe Adam :

unde €3 locus,

l

W

in quo cracifixus ef Dominus uoffer ,

Calva-

n mppL

ria appellatur , [cilicet , quód. ibi fit antiqui

mzq "f""

boinzinz

»

170

Feria fextà Para[ceves.

[

'.

bominis Calvaria condita , ut fecundus Adam,

gt M

ab

id ell fanguis Cbriflü de cruce flillans , primi

Adam & jacentis Protoplafi pezcata. dilueret.

x d

Tumulusille, feu collis, ubi Chriftus

àio, qu

cruciaffixus eft, é cranióne primi ho-

aild

minis Ade , quem ibi fepultum ferunt,

in ia

lat

an ex reorum craniis , qui fupplicio af-

fecti fuerint, hac illac difperfis Calva-

lia

liimpe

rii nomen traxerit, quaítio eft inter eru-

ditos viros diu multümque verfata.Qui«

rf

p

.þ'-hd

li

dam enim zgré animum inducunt, ut

credant, Judaos eorum calvarias , qui

J

n d

publico judicio necati effent , paflim

d

i

infepultas reliquiffe, « Nam Deuter. c.

!

M

l

4

21. jubet Deus eorum corpora ante oce

il d

cafum folis terrz mandari,

Quod ta-

f

i, Te

men argumentum facile refutare poteft,

qui non hac illac fuiffe dicat difperfas

m

Calvarias, fed ei tamulo ( qui Hebrzis

Küme(

idem erat ,ac Romanis Tarpejus, vel

lnolunhy

ífcale Gemonie) quód capite damnati

^ qüi [

fupplicio ibi plecterentur , inde Cal-

[/7]

varii nomen fuiffe derivatum.

Capiti

ac decapitationi lo-

ïiïJ']

ivitur locus idem fuerit ,

cus, ait Voffius in Harmonia.

Quod

minis

autem ad originem fpectat ejusnor

D

é Ca-

Feria [exta Pava$teves,

I7]

MJAAJK

€ capite Adz ibi fepulti deductam, pra-

)

l

ter Patres füprà memoratos, haud fper-

A um

J

j

nenda etiam videtur pia quedam tra-

WW

1l

!

ditio, quà Fideles impulfi ad Palzfti-

t i

nam iter fufcipiunt , quód illis perfua-

lm

fum fit, non modó Chriftum JEfum

in Calvario fuifle fublatum,fed eó etiam

fl

N

t

r

?

ü:ï'.

Ade corpus fuiffe injectum,

Cui tra-

)d

Ü

ditioni pia etiam innititur illa pictorum

d

r

confuetudo , ut ad inferiorem crucis

Tk

lN

a

rtem hominis calvariam depingant.

n

R

ecentiffimi duo de Calvario fcripfe-

runt Au&tores, Cardinalis Cozza Com-

n)

ment, Hiftorico - Dogmat. in D. Au-

IPOIE':EEFZ

gulít. lib. de Harefibus par. 2. cap. 3.

[l

feu 25. num. 163, & Quaresmius Elu-

cidat,

vl

Terre Sancd lib. $, cap. 32,

D

& fequen. tom. 2. ubi veterem prafen-

(gP

u

témque Calvarii formam defcripfit,

zj' [

Conciliantur Marcut , €9 tres alii Evangeli-

ii

j

4

;J

fi«, qui vinum cum felle mixtum:| Cbriffo

j

oblatum [cvibunt , Marcus veró vinum

o

ayirbatum,

Dupkx Chriflo

Mf

potus oblatis,

mnlil

De vino felle mixto ità Matthaeus

t

d

H 3

4

Cape

l

172

Feria fexta Parafceves.

cap, 27. Et dederunt ei vinum bibere eum

jj p

felle imixtum , €9 cizm guflafet , noluit bi-

f'.imx ümu

bere: atque item Marcus cap. 15.. Et

ii d

dabant ei bibere myrrbatum oinum , €9 non

!1'5 my

accepit.

De potu aceti, cujus mentio-

ä

rip

nem faciunt ceteri duo Evangelifta Lu-

cas& Joannes, alibi fermonem habe-

LU

V

Yil

bimus; quem potum Chryfoftomus

ub

Y

eundem fuiffe exiftimat cum eo; quem

referunt Matthaeus & Marcus. Sed fen-

i? D

tentia hzecfuítineri nequit: non enim

obfcuré Mattheeus & Marcus fignificant

]

potum , de quo ipfi loquuntur , ob-

m Ous

latum fuiffe Chrifto, priusquam tolle-

tnodt ]

retur in crucem ; Lucas veró & Joan-

IW. sh [

nes de potu fcribunt, qui Chrifto jam

d v

in crucem fublato , quin etiam prope

t

moribundo prebitus eft, Prztera de

lo n

vino Matthaeus & Marcus , de aceto

A d

li n

d t

loquuntur Lucas & Joannes. Conten-

ont

!

dunt quidem nonnulli , fi Graecos Co-

( 4

dices confulas , poffete facilé evincere,

m

Mattheum & Marcum de aceto loqui;

BA W

fed in veteribus Codicibus alii &qué

verfati id obfirmaté negant.

Diferté

üni

lis dj

|

autem Mattheus cap. 27. a?terutr

a

At T

Y

Feria fexta Parasceves.

173

i*&w i

|

ab altero potum difcriminat.

Narrat

115

)

enim, fimul ac JEfüs Calvarium con-

as d

[

fcendit, dediffe eos illi vinum bibere cutt

ij,

- felle mixtzs: deinde idem de eo fcribit

p

5

m morti proximo ; Continuó currens t-

lii

wus ex ei acceptain [pongiam implevit aceto »

Qrem p

62 impofuit arundini , €9 dabat ei Libere,

ts

Ad hunc modum egregié, àt omnia,

ID 0, Q

difputat Maldonatus in cap. 27. Mat-

Qs Ol

thei num 34. cui nosaffentimur. Miffo

4 DO

igitur aceto, nunc de vino diflerendum,

uigi

TU

de quo loquuntur Mattheus & Mar-

cus.

Duas Chrifto potiones oblatas

h

UAOU

contendit Baronius ad ann. Chr. 34.

jill

W

|

num, 95. unam vini cum felle mixti,

iOl

alteram vini myrrhati ; vinum — veró

g

myrrhatum ait optimum fuiffe, & o-

]i

f:

doris fuavitate laudatiffimum, damna-

Y

Ü

tis ad fupplicium propinari folitum,

l

j

quo miferiilli paullulüm levarentur. Ni-

(

(.]

colaus Faber vir eruditione clarus, qui

tl

magnum ilum Annalium Ecclefiati-

l J

B

corum parentem faciebat plurimi, fcri-

pfit ad eum, multó fibi videri verifimi-

lius, oblatum Chrifto vinum myrrha-

2[11:".

turba-

At

tum, quo mentisr fenfuümque

3

tione

ff

174

Feria fexta Pavafceves. j

(qat: q

tione obortà , adimeretur illi dolor aut

L—1

i

leniretur; quod à Judzis fa&itatum .

fa

efTe contendit. Huic refcripfit fapien-

f,.fomi

Í

o

j

Ü

tillimus Cardinalis, & poftquam decla-

ravit, vehementer fibi probari fingula

il

Mi t

rem ejus doctrinam , addidit, nonta-

m

men fe hacde re cum illo fentire poffe,

Non enim myrrhato vino homines ob-

Qu

ftupefcere, fed potiüs puriore mentis

Pafïwgn::w

^

luce perfundi ; & fi quidem id moris

W

idim q

erat penes Hebraos, ejusmodi vinum

iis, quibus ultimum fupplicium effet

|

iM

tf

fubeundum, propinare, ut ftupidiores

fierent, illud cerié petáffe opportuit

duos illos latrones, qui cum Chrifto

ii

fuerunt in crucem acti, quos tamen

conítat ex eorum fermonibus rationis

i, h

dletsm

& mentis fuiffe. compotes.

Illud igi-

tur vult Baronius, non odio Hebre-

lmémy

orum , fed cujuspiam mifericordià myt-

fragd

rhatum Chriíto vinum oblatum effe ;

bt

'

quod cüm Chriítus potare nolui(let,

[ Cipït

l

fW

ab iis, qui Chrifto erant infenfi, vi-

num cum felle mixtum effe illi propi-

Cl

natum. Suarez. 3. par. tom. 2. difp. 36.

Vmoi;

fect. 3. hanc Baronii fententiam proba-

Alfen (

bilitate

175

Feria féxta Parafcevets

l

'

l

i

bilitate non carere arbitratur. Cornel, À

27. Matth, v. 34. ait;

Lapide in cap.

!

j

Baronii fententia

m alios amplecti no-

J

At Calmetus a

d eundem Mat-

Wt

9

]uiffe.

Wil

n

thzei locum Baronio fuffra

gari videtur.

dïf ,W

1

Obfervat enim, Chiiftum potare myr-

E

J

thatum vinum i

deo noluiffe, utomni

de Calice, qui in

doios

careret folatio » &

Wif

Paffione fibi fua exhauriendus erat, ne

djmidos

(NH

tantillum quidem amaritudinis dimi-

nuüeretur. Quidam veró Marcum

I

jl

Matthzum ità conciliari putant, fi di-

N

l

mait propina-

thyià

camus, Matthxzum, cü

l

tum Chrifto vinum cum felle mixtunt,

mariffimum vinunm

du

nihil aliud quàm à

Marcum veró, qui

figuificare volviffe:

j

dicit, dabamt ei bibere muyrrbatum viuuin

marorem il-

i

difertibs explicáffe, vinia

^f

lum & myrrha ortum.

Lam

y in Harm.

u

extum Thalmu-

f

Evangel lib. $. c. 34.t

disaffert, quo probare

ftudet, iis, qui

.:

ad capitzl

e fupplicium ducerentur, t1e»

hure mixtum prebere

j

breos vinum t

N

j

confueviffe,quo

dthus mentem minuat,

f

& moriturum citius extinguat : JuGa08

W

^ (

autem Chrifto non thus, fed myrrham

t

milcu«

4

ht

176

Feria fexta Parafcevet.

1

mifcuiffe; cüm enim, quidquid illi in-

rj

geyn

gratum effe poffet , exquirerent , pro

.

benigni fapors tbure , amariorem. uyrrba

& La

,

ans

propinérunt, me quid deeffit , quo violentum

fuum . in Servatorem animum proderent, V e-

goitt f

rüm ut fuafermoni noftro perfpicui-

s

m

tas confítet, duo funt nobis praftandaj

Primó conciliandi funt Matthxus &

Q o

demurie

Marcus; ille enim defelle, hic demyr-

rha loquitur: qua inre D. Auguftini &

m

Bedz non à vero abeffe videtur opinio,

utrumque &fel & myrrham in vinum

hu

A

fuiffe indita; & Matthzum qoidem fel,

Marcum -veró myrrham memoráffe,

L j f(dm

m

Deinde videndum , quonam tandem

modo id contigerit , quísve myrrha-

tum vinum paravetit, quísve eó fel

Vi

indiderit, vel vinum felle miftum ob-

frbn

tulerit: qua in re verifimile videtur;

ii J

pias quasdam , quz aderant , foeminas,

T r

Chriftum Dominum miferatás , niyrr-

T n

hatum vinum attuliffe, quo ille refice-

(txfidg

returj iis autem, cüm non liceret pro-

E

Ximé ad crucem accedere, opus fuiffe

i,

operáà uti militum, qui proniad omne

CLf

Icelus, vel potionem felle corruperunt,

(f um

vel

Feria fexta Parafcever,

177

i

vel pro myrrhato vino felle miftum ob-

Y W

tulerunt.

Id Maldonatus innuit loc.

cit, Lyranus, & Petrus Galatinus de

WMM |

) l

Arcanis Catholice veritatis in hancpro-

t

pendent fententiam ; quam ütcertiffi-

j

WUU

mam proponit Cafaubonus exercit, 16.

N

h

J

num. 8o. nec defunt, qui ea de re ad

Wi

hunc modum difputent apud Bineum

hl

de morte Chriíti tom. 3, lib, 3. cap. $.

Dl

o

num. 27, & fequen.

4n Judeis ufitatum effet. crucis fupplicium.

I

1l

il

Teterrinum wortis genus , quo feditiofr, fer-

4

vi, €9 fielerati apud. Romanos [ui. criminis

pouas luebant./ Maxima ejus [upplicii apad

AU

Romanos infamia.

J

,U

Sefpente zneo fuiffe crucem przfi-

ij

MTH

guratam ipfe JEfus Chriftus docuit

r

l

(l

apud Joann. cap. 3. Sicut Moyfes exalta-

if

UM ]

vit ferpentem in deferto , ità oportet exaltari

Filium bominis.

mll

(

f

Nunc igitur, cüm de

W

crucifixione differendum fit, quxftio-

Iu

n

nes aliquot de cruce moveri folitas re-

"

feremus, de quibus, quid Interpretes

fcripferint, innuemus.

Prima quazftio

ef: utrüm crucis fupplicium Judzis

j

eiet

d

y

i

178

Feria fexta Para[ceves.

P

efTet ufitatum,

Quidam crucem pro-

prium fuiffe putant Romanorum fup-

g

li

plicium, non veró Judeorum. Nam

quod Hai Rex juffu Jofue in crucem

m u

i i

acdus fuerit, itidémque idem fuppli-

ciumquinque Cananzorum Reges fub-

Difen d

ml

iérint apud Jofue c.8.v.29. & c, 10. v,26.

bt od

& feptem Saulis filii cruci pariterfuerint

affixi, lib. 2. Regum cap. 2. v. 9. ejus-

gt

a d

modi fupplicium dicunt nonex Judaoe

rum, fed Barbararum illarum Genti-

fplrin

um more fuiffe juffu Jofue adhibitum:

;r.ïar:as

Septem veró Saulis filios non ab He-

brxis crucifixos , fed à Gabaonitis,

qui reliquiz erant Amorrhorum , nec

bim

inter filios lfraélis cenfebantur, Verüm

iUTUN

N

dT

ante Chriftum JEfum apud Hebreos

crucem effe adhibitam, jure nemo in-

layt

ficiabitur,

ii n

Alexander enim Hyrcani

filius tefte Jofepho de Bello Judaico

Hitfn

lib. 1. cap. 3. octingentos in media ci-

E

vitate captivos crucifigi juílit.

Quod

1 f

obfervavitSerry Exercit. «. num. 1. Sa-

TT

gittarius tom. r. de Paff. Chr. par. 2.

vdy

pag. 694. complures ex RKabbinis af-

[ lilq

fert locos , quibus probare nititur, He-

(lrih

breis

Feria [exta Para[ceuts,

173

V(':E».;m.

brais non fuiffe crucis fupplicium , fed

NT

uatuor tantüm apud eos ufurpata eiie

W ln

genera fuppliciorum, gladium , laque-

i Qu

|

um, ignem , lapidationem : qu& e

li

|

etiam fententia Lamy Harm. Evang.

Contrà Cal-

Wg.

Diífert. de Cruce S. 1o.

TOA

metusin Differtatione de fuppliciis pu-

]

j

"i

NUA

tat crucifigendi morem etiam ab He-

25 58 |

breis receptum effe. Quod veró omni

r n

caret dubitatione , Romani facinoro-

m

fos homines cruci affigebant, prafer-

Til

tim fervos ; quamobrem Juvenal, Sa-

Jl

6, poue crucent féroo ; Liberos etiam

tyr.

(ibit

interdu

m, fed vilioris conditionis ho-

mines , fi atroci quodam fcelere fuit-

p

n V

ï.

fent convidli, àt probat Lipfius de cru-

l

l

ce lib, . cap. 12. & 13.

Qui confentit

i n

um

|

Lamy in Differtat, de cruce $, 1. u

b

|

ait: Servorum , latronum , fiariorum , €9

p

feditioforum [upplicium. Crux. erat , eni ili

d t

]

guo

afigebantur, €9 imea pendebant , donec f4-

m

ae, fiti, doloribus enecarentur , pofl snortem

N

1]

N

fuam canum . corvorum relici cibus, Ita-

ul

que fupplicio illo nou aliud apud Romanos iu-

Wt

hj

U

feine magis, C2 acerbum magis. lgitur cüm

Chiiftus JEfus à Judeis infimulatus ef-

fm[' J

fet

D

hh

180

Feria [exta Parasceves,

h

fet blafphemia:

Nos legem babemus , €3

Jecundran legein debet mori , quia Filium Dei

j m

fefeit , Joann, cap. r9. cümque ejus

T

criminis non crux pocena effet, fedla-

vuüm

pidatio ex Levitic. cap, 24. verifimile

jamt L

fit, Pilatum crucis fupplicio illum con-

wrihi, d

dennáffe non propter fcelus blafphe-

Tonma.

iie, quo fuerat falsó infimulatus, fed

i v

propter feditionis & affe&ati Regni cri-

Wirent,

( d.

men, de quo itidem falsó accufatus

fuerat: Hanc imvenimus (ubvertentem geu-

Lt

£eu noflram , €9 probibentem tributa dare

ioyd

Caf[ari , 3 dicentem fe Chriflum Regem effe:

Yi

Luc. cap. 23.

Inter crimina veró,qua

MT

Romanis legibus fupplicio crucis ple-

!

v

Cebantur ,

numerabatur feditio , üt

m

ii

jam innuimus; & conftat ex Paulo

Mi

Jurisconfulto leg. 38. S. 2. Dig. de

&t

Poenis: 4uGores feditionis, aut tumultits,

lum

gopulo concitato , pro qualitate diguitati,

hi, B

aut in crucem tolluntur , aut beflis objicinn-

TT

£ur, autin in(ulam deportantur ; atrox fa-

t i

né & infame fupplicium ; quamobrem

UT

Cicero in Verrem lib. $. cap. 66. Fa-

&we

cinus, inquit, ef/ Civem — Romanum vincie

&tj

ri, [celns verberari , prope parricidium. me-

m'tfu;

gari»

!

Feria fexta Parafcever,

181

A

m g

cari . quid dicam in crucem tollere ?. Verbo

il

li

fatis digno res tam uefaria appellari nullo mo-

li

T^

de potefl. — Supplicium etiam. cenfetur

3 ü] R.kr.u

omnium teterrimum & crudeliffimum:

) s

LA imorte pejus nibil fuit inter omnia genera

ln

muortit, ait Auguítinus Tract. 36. in

.

lt ]

oannem. Atque illud Redemptor no-

Is d

íter voluit fubire fupplicium , ut mo-

igio

neremur, neminem effe, qui non pof-

hu

fit illum imitari, quod animadvertit

at t

r

Lactantius, qui lib, 4. Divinarum In-

t

ftit. cap. 26. eam proponit quzftionem;

Dicat forta[fe. aliquis , cur , fi Deui fuit ,

d PW Ó

Il

"mw 1

& mori voluit , non faltem. aliquo boneflo

0i

mortzs genere affe&lus efl ?. Cur infami genere

l

fupplicii? quod. etum bomini libero quam-

li li

W

vis tnocenti videatur iudiguum,. Et refpon-

AD

N

]

det in hunc modum : Ut £, qui bumi-

u

TT

l& advenerat , bumilbus €9. infirmis ope

viil,

,

"T

TU

ferret ,. €3 in omuibu: fpem falutis ofeuderet,

eo genere afficiendus fuit , quo. bumiles €3

n

infirmi [olent , ue quis effet omuino , qui eum

n po[Jet imitari.

Videndus Gretferus

qnæobrm

g t

de cruce l. r. c, 38, & 39. ubi magná

eruditionis copià, quàm probrofum

a

TT J y

Cüm

nj

fueritfüpplicium crucis, oftendit.

4

enim

ifi

fi

182

Feria fexta Parafceves,

enim plurimi in dies adversá conflictati

Ak T.

fortunà mortem fibi inferrent, idcirco

d

Romani , ut à confcifcenda fibi mor-

T

vimtt

te homines deterrerent , jufferunt, qui

fefe interfeciffent, eorum corpora cru«

Tiapu,

ci per ignominiam affigi. Praeterea Eth-

t us

nici Chriftianos üt infames trucidabant,

gf

quód Chriftum crucifixum adorarent ,

m df

quos refellit Arnobius lib. x. adverfüs

Gentes.

nE

Quàm veró atrox illud fuerit

Eu

Qu

fupplicium , Poét declarant, qui cru-

cem feva4m , duram , borrendam 5 Calli-

n

ftratus Jurisconfultus fugmmum [uppli-

d

cium; Ulpianus fapremum ; Apulejus

/j me

extremam penam; Aufíonius pene exire.

d

mum appellant,

1

N

ls

Crzcis vvarie forme,

| pl g

t

Secunda quzftio ad crucis pertinet

r

formam; nam controverfiam , e qua

| -.'mgfz f

lM

effet materia, pratermittimus ; nihil

[ Ehat f&

enim tutó affirmari poteft, quàm

aler

quód lignea fuerit, & forfan eodem,

d

aut fimili ligno. quo duorum latro-

bv

num face fuerant cruces, üt advertit

Md

Rocha in allato Opere cap. 2. p. zïgp;

| IT

jj

Feria fexta Parastevts, -

185

d

i

M

1

Ex obvio €9 prompto aliquo ligno , €9 0«

UM

buflo quidem ad corporis pondus perferendum,

l

It

aut fuflentandum apto cracem ip[am fui[fe

ill[[tlä

t..",

-1-?.; |

crediderim cum eodem Lipfio, qui eam € quer-

um

H

cu tanquam crebra €9 frequenti oliim €$ nunc

|

MM

]

|

4

N

in Judea yrobufla itein 9 fixioni laturaéque

MU

apta fa&lam fuiffe cenfet.. Ut igitur de for-

ij eüor::::;

ma differamus, duo fuére crucium

h

EE

genera; alterum enim fuit fimplex , ex

Xal

unico pregrandi palo aut trabe, quo

fl

condemnati vel clavis affigebantur ,

[

vel funibus alligabantur ; compofitum

alterum , é duobus enim lignis confta-

m j

1; 3

bat, Crux veró compofita plures con-

ia

tinebat fpecies; quaedam enim Zecufata

dicebatur, quód duo fefe ligna ad an-

gulos acutos fecarent, & figuram li-

1l

tere X, referebat, cujusmodi Crux

B. Andrez Apoftoli pingitur : quaedam

i

!

cmni[fa nominabatur , quz lignum ha-

Il

il

tUtd

bebat rectum , cujus vertici transvere

À p

At

füm alterum lignum imponebatur, nec

(iti

Uv»m)

ulla re&i ligni pars ultra transverfum

extabat ; ejus formam litera T. pul-

A u

chré exprimit

quadam denique im-

:'c'l'

ui[a dicebatur , in qua redi ligni

ver-

pl

tex

J

li

184

Feria fexta Parafceves,

tex ultra transverfum lignum aliquan-

a 1

tüm porrigitur, üt videre eft apud Lip-

a2

fium de Cruce lib, r, cap. 6. & fequen.

)dj

&apud Gretferum lib. 1, cap. r, & Cal.

PT

metum in cap. 27. Matthai verf. 32,

& Mi

Decu[Jate , Commiffe , €$ Immniffe crucis

N

imaginem vide apud Bineum tom., 3,

yfi, d

de morte Chrifti pag, 228,

f Go

5

Forma erucis Chrifli non femplex, Cruci, qua

/h

diatur immi[fa, affixus efl,

Simplici cruci Chriftum non effe af-

P' n lf.!

fixum plané eft exploratum. Ejusmo-

(Vr

"

il

di cruci confixum effe Aman apparet

VML

wlll

€X cap. f. Eíther, ubi legimus eam

)Nl

fuiffe excelfam trabem, Decruce decuf.

iv Ü

fata neminem meminiffe comperimus.

m T

Quaftio igitur eÓ redit, commi[fiéue ,

QU

an imnife cruci Chriftus fuerit affixus.

hf

Evangelifte enim tradunt quidem, ti-

if

tulum cruci fuiffe impofitum ; utrüm

! Ms

autem titulus fuperiori ligni recti fixus

DI

fuerit parti, qua fuprà transverfum

lignum extaret, an veró definente

i v

TR

cruce in lignum transverfüm , huic ipfi

VN

affixus eflet, id Evangelifte non ex-

ii

Áüttg

plicant,

[

Feria [exta Parafteves.

384

T |

[

licant. Tertullianus favet pofteriori

i

fententiz ; nam lib. 3. contra Marcio-

dl

nem cap. 22. Ipfa, inquit, efh littera

AP- lu(ül. |

Gracorum Tau, noftra autem T, fpecies cru-

B W

ds. Ad quemlocum mnotat Rigalti-

Mi

j

us

Hoc ip[um imitati vvidentur. Patres

ts

|

j

J

nofri, dum , àt in Miffalibus antiquis , ini-

"Pe

tio Canouis in litera T', ubi legitar ,

izitur, clementiffime Pater , foleut pi-

l U

Sam exbibere crucem. Chriffi ,. in cujus bo-

"l

die locum fucce[fit ipfa. erucis imago. paginá

TR

proximá pracedenti.

Confentiunt Innoc.

p

lil, Sermone r. quem babuit in Late-

Ia ul

rihenfi IV. Concilio apud Labbzum

hn

tom. 11, Concilior, pag. 133. & Au-

lo

&or Gloffz ad Clementinam de fum-

um

ma Trinitate & Fid. Cathol. qui di-

L

cunt, crucem fine titulo formam ha-

[

buiffe litere T ; eam autem formam

| qW l

amififfe, cüm Pilati juffu fuit illi im-

TT

Quod fi apud Ro-

pofitus titulus.

Ts

manos Crux immiff[a adhibebatur, ut

at

e(fet, ubi caufe mortis titulus impo-

j äcïm:nl?

neretur; & apud omnem videmus an-

n st

tiquitatem, Chrifti crucem ad hanc

p

formam eíle depicam ; profedo fta-

tuendum

F*"['

185

Feria fexta Parafceves,

!

fn

tuendum videtur, Chriftum cruci im-

"m

miíLe affixuta fuiffe,

Vide Lipfium

T

lib. r. de Crucecap. 10. Cafalium par.

A

1. de veter, Sacr..Chriítian. Ritib. Ba-

ronium ad annum Chr. 34. num. 93.

Calmetum loco citato, Ayalam in Ope-

[a et

stt; D

re, Pillor Chriflianus, lib. 3. cap. x8.

num. I. & 2, Gottum de verit, Re-

i

dlen t

lig. Chrift. tom. 4. par. 2. cap. 27. $.2.

ubi Serry , qui Tertullianum fequitur,

2 d

aliósque , quos füprà attulimus, au-

niin

Cores rejicit.

Pro Cruce iumif[4 pu-

ii

qod

gnat Gretferus lib. r. de Cruce cap. r.

& 2. ideóque nimis: mihi videtur effe

lu Bä[w

follicitus P. Berti de Theologicis Di-

bori

[ciplinis tom, $. lib. 29. cap. ult, qui

um i

de hac re, ad quam tandem fe appli-

tidonin

cet fententiam, dubius hzret : (tatuit

Itl

enim crucem Domini non fuiífe Zecuf-

Vtem

fatam , fed, commi[fíine , an ixamiffa fuerit,

UET

decernere non audet.

Indubitatum efl,

i:ge: lb

inquit, Crzcem. Dominui couflffé duobus li-

Wutsy

ghis , arredario C5 transverfo , nou. decu[-

m la

Jatam , [ed reGlis compacham angulis, Num

ls

veró titulus appen[us effet. flipiti arre&ario ,

q SUBU

five , gt inquit. Tertulliauus ,. flaticulo ali-

| A

quantulitm

4

Feria fexta Parafteves,

187

Il

"

Il

quantulum. eminentiori , vel diverfo ligno ad

Wv

verticem . erücis defixoy omniuo ime latet.

J

d Q«

An Crux . Chrifli praalta fuerit , an verà

Nl

brevis,

M

J

Illa etiam ad formam Crucis perti-

: 17' v

nent; longáne, an brevis; & utrüm

TM

fuppedaneo infttudla, fcilicet affercu-

nj

"

lo feu tabelià, cui pedes Cruciarii ni-

:m:

ïj

.'.;.W

terentur, cujusmodi cruces aliquas de-

pictas videmus, & an in media cruce

"

2y

lignum quoddam elfet impadum, in

!

(

quo cruci affixus quodammodó inli-

]

D

deret, Baronius in notis ad Martyro-

logium ad diem 7, Aprilis obfervat,

ii

üt füprà innuimus, vilioris conditio-

À

nis homines fuile, qui in crucem tol-

ii

lebantur: fi quispiam veró primarius

!H

vir ejusmodi puniendus effet fapplicio;

DM(I

cruci excelfe affigebatur , üt videre

licet lib. Either cap. 6. & 7. & apud

plures profanos Scriptores, quos affert

idem Baronius,

Huc pertinet, quod

IZ

Lipfius lib. 3. de Crüce cap. 13. affert

ex Suetouio, Galbam imploranti cui-

[( n

dam leges, féque Civem effe Roma-

"]

num

d

i

188

Feria fexta Patasceves,

:"uf Aua

num teftanti, per irrifionem juffiffe,

fopu

prater cateras altiorem. & dealbatam Jlatui

fs

eucen; quem locum Lipfius quati

PL

enarrans ; 4/Zorem, inquit, r digniori,

albatam , it Civi,

ggirist

Vide etiam Lamy

if

citatà differtatione de Cruce $. ro.

s atb

Quamobrenm cüm nec Judai , nec Ro-

f &

mani Chriftum JEfum é nobilitate ho-

ii d

minem , fed fabrum , aut fabri filium

^

exiftimarent, verifin

i

ile admodum eft,

ejus crucem haud valde fuiffe excel.

17,fu;;f;

kime

)

|

fam; prafertim veró, quód eam ipfe

Á LG'W

portare, & Simon Cyrenzus deinde

pro eo fubire illud onus coactus füe-

rit, cui ferende , fi pauló fuiffet ex-

anxk

" OWU

celfior, vires hominis pares non fuif.

fent.

Huc accedit, Joanne tefte cap.

AT

19. Hebraos legiffe titulum cruci im-

t

pofitum,

Hunc ergo titulum inulti Ja-

tt, bt

daorum legerunt , quia prope Civitatem erat

0T

locus, ubi crucifixus eff JEfus ; cüm autem

T

characterum forma

non admodüm

F a

[

grandis effet, àt etiamnum licet in-

!

J r

Ípicere, hinc intelligi poteft, haud ità

l um

altam Chtifti crucem fuiffe.

]tà no-

f i

ftri difputant Scriptores, quibus affen-

UT

tiuntur

1

Feria fexta Paratéeves.

189

tiuntur Auctores Proteftantes, qui de

W I

Chritti cruce fcripferunt, Hermannus

Witfius facrar. exercitat. 16. de craci-

.G&

xione €9 morte Chriffi num., $. & 6

Sagittarius tom. 2, de Paffione Chri

tti

u

(

;

Par, 2. pag. 790. qui etiam obfervat

W R

non fatis commodeé potuiffe JEfum

VU

Matrem & Joannem alloqui, fi pre-

alte cruci affixus fuiífet.

j

I

!

An fuppedaneo €3 [edili infttucia.

AR

De fuppedaneo ita Gregorius Turo-

nenfis de Gloria Martyrum cap. 6. in

Pes

flipite ere&lo. foramen. manifeflum. eft.

nE dR

quoque parvule. tabule in boc foramen infer-

Jj

tus efl, — Super banc verà tabulam flantis bo-

sminis facre affixa funt. planta.

De ligno

Is

veró, quod in media cruce fixum emi-

i UL'»Z?EC: |

"

Wi

net , ítà fcribit Juftinus Martyrin Dia-

It .

logo Tryph. pag.318. Omod in sedio fi-

xun efh, utcornu C3 ip[fum emintt , inquo

Fs

n

ferantur, qui cucis. füpplicium [ubeunt. Sete

[

jl

ry exercitat, $3. n, 6. cum his auctori-

"

M

bus affirmat, crucem fuppedaneo &

fedili fuiffe inftruCtam.

Card. Gottus

"

[

loc, cit.S, 2. ait, fe non ità fidentet

u

affirma-

I

h

150

Feria fexta Parafceves;

[

gt

affimare poffe, in cruce Domini fuiffe

fuppedaneum & fedile

Eandem in-

PT

LRiltq

greditur viam Sandinus Hift, Sacr. Fa-

Igil. cap. 15. At Calmetus in cap. 27.

anijd.

atthzi verf, 32. favere videtur opini-

oni de fuppedaneo; tum quód piures

u

m

JE(u Chrifti Crucifixi cum fuppedaneo

depida imagines reperiuntur, tum

wl

quód hominis cadaver , etfi paullulum

duf

7 T

temporis folis manibus fuftineri poffe

credit fine luppedaneo, non tamen ad

m

LT

multum tempus, quin diíciffis mani-

bus ipfo fui pondere decidat. Et fy-

TT

nopfíis Criticorum Sacrorum in Mat-

Totl

thai cap. 27. pag. 674. & 675, ità rem

tibum

hanc concludit: Crucifixionz :mnodum bunc

i f

f'iffe tradunt ,| t amba manus brachas ex-

&dS|

panfis in ligno crucis transverfo clavis affige-

L

Yif ts

ventur, ambo verü pedes ligno cuidam ab

bafla , feu eveilo ligno crucis j2uflo loco pro-

ippeln

minenti velut bafi infiflentes , €9. juxta [e

tbitri

mutuo pofiti itidem clavm affigerentur, Ea-

Qf

dem fentit Gravefonius de Myfteriis

ftiy

& annis Chrifti Differt. 20. quaft. 2,

Niy

pag. 4$*. Defuppedaneo & fedili con-

Sm]iger

troverfiaeft, qua peritiffimorum viro-

qu]i

runm

2

Feria fextà Parafcever,

19X

)Dm.ü'[ hfre

rum torquet ingenia, Lamy Dilfert.

de cruce S. Juftini ufus auctoritate $.

ji

!

W

s. fedile quidem probat, fuüppedane-

meln'*

um rejicit.

Gretíerus lib. 1. de cruce

d

N

lia

cap. 24. gravibus aflentitur auctoribus,

14

!

T

qui ftatuunt fuiffe in Chrifti cruce fup-

!

INen

M

maq

pedaneum.

Deuique , inquit, nummu

Vr t

vetus apud Lipfium tabulam fuppedaneam [pe-

Gandam offert ; ut bac fententia propter au-

d

ii

Goritatem. tautorum virorum. miniuie videa-

tur vejicienda , quamyvs bujus ligni fuppeda-

li

Iln

nei in cruceuullum extet vefligium apud pro-

llldllu E l]

'Thomas Bartholinus in

fanos anclores,

0ram

Tra&.de Latere Chrifti aperto Lipfiz

edito anno 1685, fuppedaneo favere vi-

II

]

detur, Franciícus Fevardentius in No-

qnii

tis ad S. Irenzi opera lib. 2, cap. 42.

l

veteres multas [Efu Chrifti imagines fe

/

"

vidiffe teftaturità cruciaffixi, ut pedes

N

fuppedaneo inniterentur,

Hujus ex-

':

r

hibetur imago fimilis ab Arringhio in

/f

i

j

Roma fubterranea,

Idem etiam in ve.

IM

N

teribus nummis obfervavit Francifcus

H

M

j

'EI

Nanfius, quem ob id ipfum laudant

h qiüïl

d

]A

Scaliger, & Voffius. Idem videre ef

apud Lipfium in Notis ad lib 2. cap.

r ,Hlv'-

Dil

j

)ü

10, &

152

Feria fexta Para[cever,

hi

10. & apud Francifcum CorneliumCur-

dhentt

a u

tium Tracatu de Clavis Dominicis p.

125. & fequen. Sagittarius Par. 2. Hilt,

« Dieusa

sChrtum

Paffion. Chrifti pag, 794. & fequ. itém-

que Bineus tom. 3. de morte Chrifti

Afis hn

x ml

lib. 3. cap. $. num. 11. & fequ. quan-

topere fuppedaneo repugnant, tanto-

fb d

FUOT

pere fedili favent. Infüipite :lus (Crucis)

arrecario impachum liguum fuit , in quo . fee

qui

n

deret , cum cruci affrgeretar.

Zt uon fuit

'«

Cüf

fubpedaneum , in quo tnnixi E fnmid fixi pe-

fti

des.

Ratio autem omnis, quamobrem

Jdn, a

velfuppedaneum, vel fedile, vel utrum-

que cruci appofitum fuiffe volunt, huc

[

V

[

Á

tandem redit, quód fieri non pofle

eboTe

videatur , ut humanum corpus manus

N

l

"

ha

& pedes clavis transfixi fine alio futi-

J

neant adminiculo, Id olim propofi-

Qw

tum fuit Nicolao Fontana, An manus

i, d

clavis transfixe pares fint ferendo cor-

Wübpis;

pori inde pendulo. Ejus refponfio ex-

Vi

tatin calce Tracdiatüs Thoma Dartholi-

fficpr

h

ni de cruce Chrifti; in qua, inità vel à

, Vei

fe velab aliis experientià, compertum

QU

efleait, finefedili, & fine füppedaneo

At s

poffe corpus in cruce fuftineri.

Cui

J n

t:imen

|

i

193

Feria fexta Pataftever,

A

tameh experimento nec Bartholinus de

Latere Chriftiaperto, nec Sagittarius,

d

hlu

ll

nec Bineus acquiefcunt; Qui reputan-

U

1v

MP

tes Chriftum non funibus adhibitis ,

Ti (

fed folis clavis cruciaffisum, cüm jam

l

m

ita malé mulctatus effet , ut vix pellis

Il

"

T

l/

offibus adharefceret, illud Fontanz ex-

Ti

Ü

perimentum fibi negant fatisfacere ,

TM IT

H

quód in corporibus validis vegetísque

initum fit; ex quo magisapparet, quàm

difficile fitin ea re quidquam ftatuere.

L

lw

Jacentine ,. an erecleo cruci Chriflus fit affixus,

i

IT

Tertia quzftio eft de quibusdain,quie

fl

M

"

l':!

1

ad ipfius crucifixionis modum perti-

p

nent ; eredáne crux fuerit, Chrifto

Wil

Domino jamilli affixo,an veróin cru-

D]

cem jam eredam ipfe füblatus; quz-

J Agm&næ

nam, & quotconfixa fuerit claviscor-

J

k

,

W

T

poris pars; nudüsne omnino , an velo

?

u

J

alicui parti obducto; num denique cum

(DT

fpinea corona capiti impofita crucifixus

nj

iM M

fie

Verifimilior fententia eft, Chri-

t

jM

ftum non jacenti, Íederecte cruci af-

li

J

Y

fixum : oftendit enim Lipfius de cru-

"

i

f " |

ce lib. 2. cap. 7. ad eum plerumque mo-

in

dum

j

194

Feria jäxt) Parafcever,

dum fontes crucifigi folitos.Et apud ve- (gmiml

)

teres Scriptores frequentiffimé illa oc-

*

mumt

currunt, To/lere in crucein,ferre in erucem, a-

vtohnn

gere in erucem; afcendere in erucem, falire in

Qi d

erucem,excurrerein. crucem,quibus manife-

"t

fté patet crucem jamfuiffe erectam,cüm

s

Certé de Chrifto

fontes atfigerentur.

ia

Efu Athanafius fermon. de Paffione,

qni, t

Venit , inquit, ad locum, ubi erat Mi aften-

aligu:nia 1

denda crux.

Et Hilarius lib, 10, de Tri-

p a

nitate: iv lignzm elevatus efl, Duplici-

nii Wi

ter olim crucifigi homines confueville

Mu

conítat ; vel enim Cruciarii porrectz ,

Hs

humíque jacenti cruci affigebantur ,

Pt

h

quod colligitur ex Actis Martyrii S,

ii

Pionii, ubi hzc habentur: Ulrrofe ve-

| d

Jlimentis (poliavit , €9 in Calum fujpiciens ,

Dd

ac Deo gratias agens , [uper lignum feipfum

a

A Q

extendit , militique tradidit , ut. cruci affi-

Q Iu

geretur. — Et pauló póft:; Eumigitar liguo

T in

fixuim erexerunt,. Velin crucem jam ere-

&am ícalis adhibitis fuftollebantur ;

(im Qon

dni,

quod conftat exloco Ciceronisin Ver-

1l teif

rem lib. $. cap. 66. Quid attinzit, cám

ün d

Mainertini more €9 . inflituto [no crucem fixi[-

líz ;

feut pofí. Urbem in uia Pompeja, te jubente

DAU

figere

j

wl

193

Feria fexta Pava[ceves.

fe

[

T

fipere in ea parte, qua ad fretum [peclaret?

liy.

Quinam e duobus his modis in Chrifti

Hha

crucifixione adhibitus, inter fe viri do-

N i

&i difcrepant.

Bineus lib. 3. de Mor-

lia

te Chrifticap. 6. num. 3. Lipfii opinio-

grem

fUl

dU

!

nem probat.

Cim Craciarius perveni[[et

ad (upplicii locum, erux , quam ipfe gefla-

ü

!

vera£, tamdiu in terra defigebatur , vel fixa

lii

aliquando. anté fuit,

Crucem . enim defigi

ibl IO. df TI.*

prits (olitam , quam Cruciarins defigeretur,

[

miultis veterum dois Juflus Lipfus. oflendit.

sf

S. Bonaventura, Rodulphus, & To-

Yi

letus exiítimant, crucem jam fuiíle an-

alh.

i

té ereciam , quàm JEfus defigeretur,

j

eümque fícalis funibüsque in crucem

a

effe tublatum. Contrà Salmeron tom,

i j

I6. tract. 35. videtur exiftimare, Chri-

p J

ftum cruci humi jacenti affixum ; íd-

PT

que Ecclefiam putat innuere , qua fe-

idt t

rià 6. in Parafceve crucem humi jacen-

1e

tem poni jubet, &àClero ac populo

NU

adorari,

Gretferus lib. 1. de cruce c.

l,

1

]

jl

21. neutrum tutó dici pofle fatetur,

Lïþïiih W

cüm de modo fileant omnes Evange-

p

lifte; exaltatio enim crucis , de qua

J

m

!

,

ra eft, utrovis mo-

n

loquuntur ; æqgä ve

2

do

196

Feria fexta Para[ceve,

do Chriftum cruci affixum ftatueris.

N

b

M

Probabilius tamen putat humi jacenti

it)i

cruci affixum effe. — 4/i probabilius exi-

j ILZ'

at

flinant , Chriflum. affixum cruci adbuc bu-

' !

a jacenti quin , z multi teflantur. , in

Il

"m

Terra. Sancla demonflratur locus. Crucifixio-

M

n5 diflans aliquos pa[[us 4 loco , in quo crux

M

orely

efh infixa terre; . deinde quia feutentia bac efl

fitics

convenientior piorim cogitationibus , medita-

audfcfam

ziouibus de Paffione. Domini 5 tertió, quia

( CUU

modus bic multó efl. facilior €9 expeditior ,

quàm [i Corpus eruci jam. erecios affigatur.

l

1

^

Videatur etiam Quarefmius in eluci-

H&

V

f

dat. Terre Sanctzlib. $. cap. 36. tom.

f f

2. qui hanc eandem fequitur fenten-

m

tiam , & nobile defcribit Sacellum in

(tdg

eo loco erectum , ubi pià traditione

qu l

proditum eít, Chriftum cruci humi

E

jacenti affixum effe,

Dityi

Y5 enm

Chriflus in manibus €9. pedibus cruci. affixus

Bu

fuit quateruis clavis , m funibus

Qd

alligatus,

t gl

Manus Chrifti & pedes clavis perfo-

D)

ratas fuiífe diferté non tradunt Evange-

DT

littz. Etfané funesinterdum manibus

D7

L

pedi-

Feria fexta Parafceves.

197

H [

pedibüsque adhibiti, nullatenus trans-

Ü

fixis per clavos, üt videre eftapud Lip-

fium l, 2. de crucec. 8. affirmare au-

T

us eft. Weltphalus hareticarum par-

Áitiy

tium homo, Chriftum non clavis trans-

Verüm

l Cm;l;xw,

fixum , fed funibus vinctum.

3,infw;'axx

Cornelius Curtius libro de Clavis Do-

minicis cap. 2. heretici hominis fregit

TUf

audaciam,

Nihilenim difertius , nihil

/,

ad crucifixionem

Domini accommo-

U

if

datius iis verbis ex Pfal. 21. foderant

[41

"

I)

manus meas Cj pedes 120: quem locum

TU J

Hebreorum perfidia omni conatu fru-

*'IP N

|

ftra (taduit aliquot interjectione pun-

Q

&orum, & verficulorum ordinem per-

N

;

n

p

turbando corrumpere, uüt videre eft

n

apud Calmetum ad illum Pfalmi locum,.

| ais

u

& apud Berti Tom. s. De Theologicis

Difciplinis lib. 29, c. ult, $, 6. Quam-

(ni

M

vis enim Evangelifte in crucifixionis

hiftoria aperté non dixerint, Chriftum

!d

j

cruci fuilfe clavis affixum; id tamen fa-

tis luculenter oftendunt., cüm Tho-

"i

u

n

mam Apoftolum narrant dixiffe: N^

J

du

videro in inauibus ejus fixuram clavorum , £

um

)

mittam. digitum meum in locum clavorm

gl

"

r

15

h

x98

Feria fexta Para[ceves,

H

€9 wmittam manum imeam in latut ejwu, non

':-:erea ii

Pa

eredam, Jjoann. cap. 20. Videatur Gret-

feruslib. . de Cruce cap. 19. qui duos

TY

P

du

latrones cruci clavis affixos oftendit,

!HUM

Scriptura enim eodem verbo utitur cra-

B

cifizere tum in Chrifti, tum inlatronum

FUU

crucifixione,

Oftendit Juftus Fonta-

st

ninus Archiepifcopus Ancyranus Dif-

ia d

fertatione de Corona ferrea vetuftio-

i

n

f

iil j4e

ren!, ac propterea dignam, quam o-

hn |

mnes amplectantur , fententiam effe eo-

gt

rum , qui ftatuunt, non ternis fed qua-

Rn

ternis clavis Chriftum cruci afEixum.

f

Et Rocca de Particula crucistom. r,

d

pag. 262, veteres omnesrefert imagines

Q

Idem

Chrifti quatuor clavis crucifixi.

ttinyi

affirmat Bellarminus de feptem Chrifti

6a

l

Q

verbis in Prooemio.

Francifcus Cor-

Vr

nelius Curtius Tra&. Je Clavi Domini-

fn

a

«5 eandem tuetur opinionem. Alphon-

hmOpc

fus Toftatus in Paradoxis ait Paradoxo

Ing

3. Cap, I0, majorem clavorum nume-

Qptpg

TU

rum, quàm quibus opus fit, admitti

J

T

non opportere ; longiori autem cla-

hm

voatbos trajici pedes poffe, fialter

Craf

alteri fuperimporatur; ac ternis pro-

ag ]

pterea

1

Feria fexta Parasceves.

199

th Y

pterea tantüm clavis Chriftum affixum

l6t

LUE

W

effle cruci.

Quamobrem opinionem

a

Iw

de tribus tantaummodoó clavis adhibitis

108

in Fidelium animis jam inveteráffe ne-

uatittru;

mo negaverit; prefertim quód Pi&o-

t

res tribus clavis Chriftum affixum cruci

]u

l

hoc tempore pingunt , üt notat Baro-

C

nius ad anu. Chri, 34. num, 118. &

ann, 325. num. 52. & Quarefmius in

T

elucidat. Terrze Sanctze tom. 2. lib. $.

cap. 23. Vertim cüm tenendum omninó

RTT

h

TU

fit, üt infrà docebimus , nullum é Chri-

Ti

fti corpore os fractum effe, necità fa-

(

njort

cilé quis intelligat, longiori & craffio-

ri clavo utrumque pedem alterum al-

TVU

teri impofitum trajici potuiffe, quin

Til

os aliquod . frangeretur , relinquenda

videtur Toftati fententia, üt bene ob-

fervat Rocca loc.cit. pag. 264. & Aya-

i

la in Opere, Piger Chriffianus , lib, 3. c.

17. n.9. Átqueeam de quatuor clavis

opinioném fequuntur Serry exercitat,

p

$4. num. 3. Gottusloc. cit. S. 2. San-

dinus Hiftor, Sacr. Familie cap. 15.

j w

Gretferus lib.-1. de cruce cap. 20. opti-

mé ad hunc modum difputat ; Nec qui4-

,,,,,

M

1 )j

4

quam.

f

200

Feria fexta Para[ceves.

',ïgmplum

quam pietati officit , tribisme , an. quatuov

davi. Chriffus crucifixus venerantium. oculis

nïgiüem.

gt Ti

Jubjiciatur , dummodà pax €d concordia aui-

XH;Q(

moram iuconcu[Ja permaneat , utpote in con-

N QU

Iï

zroverfia nec à facris litters , nec à Doclori-

jemote

D (

bus Ecclefie definita, — Mirati feaitSerry,

nec fanéinjuriá, Mellonium De Sacs

pl

Sugnatibis , & Cornelium à Lapide ex

A

7

nuculis, qua in fancta apparent Tauri-

!

l

nenfi Syndone, conjecifle, non in vo-

A

jj

4l

la manüs, fed pauló füperids, quá ma-

l

nus cum extrema coitbrachii parte feu

Al

li

Carpo, ubi vene tentantur à Medicis,

clavos fuiífe adactos.

/x

M

Quod omnino

rejicitur illis Thomze Apoftoli verbis

n

AU

apud Joannem cap. 15. Nifi videro in

mauibus ejus fixuram clavorum. . & Pfal. 2 s.

téDhnt

Foderunt mauw weas E. pedes ieos. & Za-

ais

charig 13, Q»uid funt plaga ifle in medio

ET

mausum 1uartuyi ? Et confentit Gottus

DT

loc. cit. num. 12. Jani Niai Erythrzi

Go

ttrs

Frater, eneam quandam JEfu Chrifti

"

"

cruifixi imaginem reperit, in qua clavi

i

A

Á

l

l.

nonin vola manüs, fed in carpo erant

Tif

infixi.. Et Petrus Paulus Rubens egre-

Te5t]ny

gius pingendiartifex Antuerpis ad hoc

exeni-

: f

Feria fexta Parafcevet,

20I

l1/hwn

exemplum Chrifti crucifixi depinxit

Ejusmodi tamen imagines

imaginem.

A

rejicit Thomas B

arholinus Tra&d. de

i

Cruce S. 9. pag. 72. & fequen, Bineus

]:

de morte Chriíti tom. 3. lib. 3. cap. 6.

b

t

num. 9. Chiflletius in Crii hiftorica de

j

Q

linteis fepulchralibus Chrifti S. 31,

h

L?

ib

Nudus Chriflus LEfus eruci eft. affixis.

Nudüsne omnino, an tecis aliquo

velo fecretioribus partibus corpotis ,

Aj

Chriftus Dominus in cruceni actus fue-

r

I

rit, quaftio eft, quam lib. 3. de Cano-

j

nizat. San&orum c. ult. num. 17. pet-

tractavimus, variásque de ea fententias

attulimus. D. Anfelmus lib, De Patlio-

l &'.PH"

ne Domini fcribit, B. Mariam amictum

F W

capitis fui Filio dediffe, quo eas fibi te-

geret partes.

S. Brigittain Revelatio-

nibus narrat., ídque fe ait à D. Maria

h

accepiffe, hominem quendam mifera-

.

tionis fenfu tadtum JEtu Chrifto velum

dediffe , quo tegeretur; que non mi-

ag æ

a

N

qu

nima fuit ipfi JEfu confolatio. Qua-

N

resmius pag. 443. ütramque conciliare

U

T

empeBD. Mariam de-

fïjudet hiftoriam ,n

Ó

tractum

g

m

202

Feria fexta Para[ceves.

tractum fibi velum cuidam homini de-

::mi»&f

diffe, qui illud traderet Filio.

Sed hz

94 i

|

pi& quadam fupt commentationes,quae

D dmuo

EU

dirimende controverfie nihil quid-

quam proficiunt.

Durandus in. cap.

' fets C

enio d

70. lib. 4. Revelat. S, Brigitte num. 4.

rationes affert utriusque fententiz, Sed

lum a

)

apud veteres mos erat, ut fontes nudi

omnino crucifigerentur ; quod colligi-

( j

r

tur ex Ariano in Epiclet. lib. 4, cap. 26.

qui lavantium nuditatem inbalneo cum

n du

eorum confert nuditate, qui cruci af-

g, [

figebantur,

Ur in. balneo vellibus exutus,

Iu |

€9 teipfum extendens , t [olent erucifixi,

li, fj'!xf

binc inde friceris.

Quamobrem D. Au-

at

guftinus adverfüsFauftum lib, 12. Chri-

p

Íti & cruce pendentis nuditatem cum

L

Noé vino madidi comparat nuditate,

ffb v

Itaque ftatuendum , maximé decere

j

dprn

Chrifti crucifixi imagines pingi cum

|

r

velo fecretioribus partibus circumdu-

n li

&o; id tamen à veritate hiftoriz effe

LT

alienum , üt preter Serry, Gottum,

jüntn,

& Ayalam abunde probat Lorinus in

AV

Píal, 21, num. 18. Lipfius de Cruce lib.

m

2, cap. 7, Calmetus in cap. 27, Matth.

pidoy,

nuim,.

d

Feria fexta Parajceves,

203

hij

num.5 . & Suarez, 3.par.tom.2.difp.36.

W

i

num,4. Preter D. Augufítinum etiam

taum Af 'lï

D. Ambrofius lib. 1c. ia Lucam Chri-

nl

fti é Cruce pendentis nuditatem confe-

lii Lp

rens cum nuditate Adz in ftatu inno-

ibus,

centiz, fatis declarat fe exiltimare, Chri*

n d

ftum nudum omnino in crucem fui(Ie

Ltl

fublatum,

Refert confiderare, qualis eru-

quitdig.

cem . afiendat,

Nadus afcendit,

Nudum

hk

eice video,

Talis ergo afcendit , qui [ecu-

ln

lum vincere parat , at feculi adjumenta uon

qi d

quarat, Vidus efl Adam , qui veflimenta

Vr

quafrvit,

Vicit ille, qui tegumenta depo-

ib bj

[uit , €3 talis afiendit , quales auctore Deo

r Dd

nos natura formavit ; qualis in Paradifo bo-

T

ao primtt! babitaverat , talis ad Paradi[um

(liem C

bowo [ecundus. intravit.

Morem autem

qit n

fuiffe, ut nudi omnino fontes rei cru-

i t

cifigerentur, apparet ex Artemidoro

o

lib. 3. cap, 38. qu

i, Crucifigi, inquit ,

n

bonum. pauperi , quia fublimm efl crucife-

Wurgn

xus; moxium: veró diviti, quia nadi cruci-

y ts

fauntur. — Gretferus quidem lib, , de

iL d

Cruce cap. 22. probare nititur, velo

! a

g[[U[CLF

JEfu Chrifti partes, quas tegere jubet

pudor, tedas fuiffe, & tamen veré dici

)

M

EEE Mnosrassisw ii nanmcbuquRd

l6

p

potle

I

204.

Feria fexta Para[ceves

ofle nudum fuifle cruci affixum ; nam

l JF

) verL

vulgó nudus ille dicitur , qui vefte o-

mni detradà, eas partes tectas habet.

müd " L

Idem etiam probat ex linteo Aquisgra-

nv

]i

]

nenfi, quo Chrifti corpus eft involu-

tum, in quo apparet,;

asdem partes

tl

obduc&o velo fuiffe velatas.

[f

j

Negat

etiam Toftatus in Opufculis , Parado-

jts :

etfi

Tonaty

xo 34. verifimile effe , fatellites ,

odio & crudelitate flagrarent , ità JE-

g

fum nudáfle, ut pars corporis quzeli-

bet omnium oculis

S appareret.

His.ta-

S d

TITPR.

imen aliisque piis confiderationibus à

m

"

communi, quam fuperiüs retulimus ,

Fu"[

opinione avelli non poflumus.

(0, 1

M

4)

Chriflus € Cruce pendens babueritue

li

AT

Jpineam . coronam.

uV

Quod attinet ad fpineam coronam,

6 qi

quamvis id non tradiderint Evangeli-

feten

Íte , vetus eft tamen & pia tradltlo, il-

QUi

lam Chri(ti capiti fuiffe impofitam, cüm

tenpto

Tertullianus enim lib,

crucifigeretur.

mwuo»

contra Judæos id difertiffimé docet,qui

blu N

JEfum é cruce pendentem ita defcri-

di 1

bit

lubereus erucm cornibus , €9. corona

li

— fpiuca

j

Feria fexta Parafceves,

20$

lil

AV

il

li

ll

jpinta in capite ejus circumdata, Neque ve-

Wi

ró verifimile videtur Hebrzos voluiffe,

I

illud tolli opprobrium, quo Chrifti re-

gnum vehementiüs deteítarentur, Pra-

UL

terea etiamfi opus fuiffet , ut, cüm de-

mrx

trahenda illi effet veftis inconfutilis, de-

traheretur etiam corona,potuerunt tmi-

Il

4

lites illi jam nudato rurfus eandem co-

ronam imponere. VideDurandum in C.

]i

14. lib. 7. Revelat. S. Brigitte num. 2.

L qwr

Mellonius. in elucidatione ftigmatum

w D

S, Syndonis cap. 12. num. 18. locum

Bo

Origenis, quiait, coronam femel im-

y r

pofitam Chrifto nunquam fuiffe detra-

il

&am, ità explicat; ut non cenfenda fit

J

detracta, qu& , fimulac detracta, rur-

r

M

fus acriori cum dolore illi fuerit impo-

lh

fita. Videatur etiam Ayalaloc. cit.num,

YU

at

1]

6. qui hanc teftatur communem eiie

iil

|fi4

(

fententiam. Jam veró, quod fuprà do-

1

j

ld

cuimus , pia quadam foemina ad Re-

j

demptoris vultum fudarium admovit ,

N

a M

in quo ejus extitit impreffa imago. Il-

Y

lud autem fudarium fanguine tindtum

1

WW

t

a u

eft, qui per faciem JEfu Chrifti mana-

N

j D;MJ

bat; cümque non aliunde fanguis ille,

j

7

quam

!

206

Feria fexta Parasceves,

quàm é capite fpinis undique compun-

gt

sf

&o potuerit erumpere ; fateri oportet,

Chriftum faltem ad Calvarium coronam

(

illam geftáffe. Nulla certé alia ratio eít,

g

cur coronam illi milites detraxetint,

(

quàm quód fieri non potuiffe videtur,

(ad r

ut fertum illud fpinis implexum ge-

ftans tunicá inconfutili Chriftus nuda-

t

ml

retur, ld tamen non evincit, fine ea

corona illum fuiffe cruci affixum : vel

H

[/7]

enim vix detracta rurfus illi fuit impo-

fita; velveftis inconfutilis ità fuperné

Q

:

fuit aperta , ut etiam non detracta co-

Jts

roná,detrahipotuerit, ItàSuarezloc.

u

cit. Difputat, 36, fect, 4. Gretfero lib.

--

p

1, de Cruce cap. 22. quz jam attulimus,

^ annii

omnia probantur, ait enim ; Nou vi-

nijij

detur improbabile , eos. ( fatellites ) coronam

(Ontn

infigne. Regni. aff&lati in Sacrofancto Chri/li

putei)

capite reliquilfe , etiamfi opus fuiffet illam de-

tj

zrabere, cjtmn inconfutili vefle Chriflum exue-

n "t

reny nam dn caput Domini jam veflibus

Mijrta

exuti facilé reponi potuit,

Quanibrem . ve-

fmt

»€ repraentant. antiqua PiSura €3 Scriptura

hg

Chriflum in cruce pendentem coronatum, Con-

D

fentit Quaresmius Elucidat, Terrz San-

fis,

d

Ü

207

Feria fexta Parasceves.

) ,

&z tom. 2 lib. $. cap. 24. & Sagittari-

Bw

us Harmon. Hitt, Paf Chr, par. 2. pag.

I

667. varia profert quorundam exempla,

li.

ui affectati regni crimine convicti,cum

i

ferrea corona capiti impofita populo vi-

l

la

bhy

Ü

dendi vel vivi vel mortui funt expofiti.

ANTA

Is m

Wofles fontium militibus . fupplicit munus ob-

Chrifli difpertita

l, la

euntibus leges addicebant.,

F

ve[les.

De Tauica iuconfutilt, Amarau-

l

lenta Judaorum in AEfum convicia

li.

l

3

||

Cruci TEfa affixo veftimenta ejus mi-

rl

frirn

lites inter fe diviferunt , tefte Matthaeo

i

K I

l

15. Luc.cap. 23

cap. 27. Marco. cap.

G |

& Joanne cap. 19. quorum

ultimus id

accuratiüs ità defcribit: Milites ergo e2m

tnal

m

eracifixi[fent eum , acceperunt veflimeuta ejus

"I

(€9 fecerunt quatuor partes , unicuique mliti

parteur) €3 tauisam,, — Erat autem tunica in-

fe;fJ

l

l

;

:,

"T

cenfutilis defuper contexta. per totum. Dixe-

g .

runt ergo ad invicem ; Non [cindemus eam

ijrm d

fed fortiamur. de illa, cujus fit $. ut Seriptura

inipleretur. dicens : Partiti (uut veflimenta imea

g

fihi,

€3 in vefleus meam mi[erumt forten.Quo-

um |

modo autem

divife fuerint Chrifti ve-

y U*

ftes, fuse fcripfit Suarez log.cit. difput,

Tfm; '

|

37*

|

208

fnid Jexta Parafcever.

j/

37. fect. r, Veftes eorum , qui ultimo

d

afficiebantur fupplicio ,. militibus mu-

y itda

nus fupplicii obeuntibus leges addice-

j

re obfervat Calmetus in cap. 27. Matth,

D

h

Wil

num. 3s. De forma tunice inconfuti-

]i

lis prolixé agit idem Auétor in Càp. 19.,

!

jis,

Joannis ver. 23. Mattheus, Marcus,

eribtum

&L

-ucas de divifione veftium rem ità

N

(i!

cþl

l.h«l

l

-

narrant , ut in omnes jactz fortes effe

P

I

"

videantur, Verüm D. Joannes, cujus

Ti

l]

[

i

jefT

modó verba retulimus , luculenter o-

T

ftendit, quatuor milites, qui Chriftum

iedn

Dominum füftuleruntincru cem, veftes

in quatuor partes divififfe : Tunicam

veró inconfütilem , quz divifa nullius

pretii fuillet; integram forte ductam ef-

D

M

-fe. Eam à B. Maria textam , & infanti

X T

JEfu datam, pia eft opinio, quam ve-

qifio,|

tuftam effe oportet; ieam enim Euthy-

Ü

1l

mius commemorat.

c, ficonjedure

vel

L

locus fit,

hanc tunicam inconfutilem

j

TP el

a

Chriftus füper interulam, fi quidem in-

l)

(

fil

terulà uteretur, omnium veítium COI-

0.5

pori proximam geftáffe, eáque totum

lirm

corpus ab humeris ad pedes videtur

enmf

contexi([e, .. Eam veró textilem fuiffe

TO J

ceníe-

4

L,l

Feria fexta Parafcevet,

209

au

li

cenfemus ad illud exemplum, quo nunc

acu tibialia texuntur. ]tà fentit Lamy

lib, . Harm. Evangel. cap. 34. Often.

Yi

hNY

ditautem diligens inprimisAuctor Brau-

Ptj

nius, gravibus quibusdam te(timoniis

u)

adhibitis , lib. 1. cap. 16. de VeftituSa-

h m

cerdotum Hebreorum , ad hunc mo-

UT

dum integras quasdam tunicas texi con-

TU

fueviffe. Hzec tunica inconfutilis etiam-

num affervari dicitur Auguítz Treviro-

1

Luleü:

rum, eámque ab Helena Conftantini

ln

Y

Matre dono datam ferunt Agricio Epi-

K

fcopo , qui illam in füa condidit Ca-

"

thedrali,

Salmeron autem tom. IO.

j

Commentariorum in Nov. Teft. Tradt.

li

38. cuftodiri eam refert Argentolii, op-

1

pido haud longé à Lutetia Parifiorum

diffito. Utrüm veró, quemadmodum

Chrifti, ità etiam. duorum latronum

veftes fortitó fint diftribute, haud ità

facile eft divinare; ea enimde reomni-

Maldonatus in

no tacent Evangeliftz.

cap. 27. Matthai num. 35. putat etiam

latronum veftes fortitó effe divifas; ea

enim fuit confuetudo, ut cruci affixo-

rum veftes inter fatellites dividerentur;

Evan-

M .AC'

f

210

Feria fexta Parafceves.

Evangeliftas autem nihil de ea re fcri-

J u fa?nö j

pfiffe, quód non latronum fed Chri-

J EJ? L

íti hiftoriam texerent. Pergunt Evan:

d

gelifte, ac narrant, quomodo JEfu in

LL.'J

u jnä:

" sl

crucem fublato illuderent Principes Sa-

J

,

cerdotum , Scribe, &Seniores, & po-

j

M

]

pulus univerfus , & amarulentis illis di-

g p

Geriis infultarent : Aliosfalvos fecit; fe

uj

ipfum non poteftfalvum facere: Si Chri-

gt

Itus eftà DEO ele&us , nunc defcen-

] Tnt

daté Cruce: Si Deus illum diligit, fal-

vet eum.

at

Si Filius Dei es, defcende

de Cruce,

$i Rex Ifraél es, falva te

j

ipfum. WVah, qui deítruis Templum

NUR

Dei, & poft triduum rezdificas , falvum

J

fac temetipfum.

Scribit Matthaus :

t

Pratereuntes blaspbeuiabant eum moventes ca-

f nti

pit4 [ua; ubi obfervandum eft , Hebraeos

03j

interdum caput movere confueviffe, ut

atl

commiferationis, interdum veró, ut

(refio

admirationis cum commiferatione con«

wqua

1

jundz, interdum etiam, quemadmo-

lr

düm hic , ut derifionis fignum darent,

m gj

üt apud lfaiam cap. 37. De[pexit te ,

jra, q

€9 fübfannavit te virgo filia Sion , pofl te ca-

!iirs

puz inoviz filia Hieru[alem, Et Pfalm, 118.

Tij (

Ef

l

j

Feria fexta Parafceves,

21I

i

li

Et ego fa&lus fum. opprobriuam ilis : viderunt

ä

ï»

H

ä

uie , €9 moverunt tapita [ua,. Et Ecclefia-

H

|

i

ftic. cap. 13. Etin uoviffimo. derideit te

Odo mh j

€9 po/lea videus derelinquet te, €9 caput u-

TIdpis d

um moveliz ad te.

Et Threnor. cap. 2.

tsl

Plauferunt fuper te. mauibus ommes 1ran[en-

hd.

tes per viam 5 fibilaverunt , €9 moverunt

T

capat [uum fiaper filium Hiernf[alem,

t

De Septem Chrifli verbis, Prima €brifli verba,

It d. |

W

D. "Uhome dofhrina de gravitate. peccati

dj

^

m 'l

|

4

u

h

L

L

h

Priucipum Indeorum , €$ popuh. Gbri-

us non pra Principibus ovavit, fed pro

AT.

populo, €9 gentibus,

T

T

E«M

1

n

, h

W

- Septies in. Cruce Chriftum locutum

M: |

effe conftatex Evangelio.

Prima ver-

LUOAU

bafuntea, quz habentur apud Lucam

h ln

cap. 23.

lEfus autem dicebat : Pater di-

iil

anitte ills 5 non euin fciunt , quid facimnt.

1 It

Quzftionem proponit D. Thomas 3.

]

Utrüm Chrifti per-

N0

par. qu. 47, art. $.

lecutores eum cognoverint ;

& Judzo-

p 1

ii |

rum refpondet quosdam quidem mae»

jores, quosdam veró fuiffe minores,

p

Tudi

Majores autem , fcilicet Principes eo-

rum, cüm manifeftiffima vidiflent Di-

Jj

vini-

t

212

Feria fexta Parafceves.

b

«tf

vinitatis Chrifti figna , iis noluiffe ha-

*

q jüdæü

bere fidem, fed odio & invidià flagran-

tes omnia pervertiffe ; quamobrem ipfe

3?5, K

:x*.»n )

Chriftus apad Joannem cap. 1$. Si gon

ven'fjen , inquit, €9 lecutus ei non fuiffeur,

"um n

peccatum non. baberent : nunc autem excue

& p

quats

fationem non babent de peccato fuo. Et pau-

ló póft : Si opera non feaiffem ia eb, qua

iit.

7

50 alius fecit , peccatum non baberent, Ex-

[Un

i

,

j

j

"

[

"

peudit idem S. Docor locum D. Pauli

Qd

TOA

]

"

l

l

Ti

!

1.ad Corinth. cap. 2. Si cegnovi[fent ,

l

ninquam Doininum glorie erucifixif[ent, Do-

j

"

:

i

aW

cet aütem , eorum ignorantiam fuiífe

quodammodó affectatam, eáque non

ii

modó illos non excufari, fed gravius e-

orum fieri peccatum,

Minores veró,

f

(

feu populum myfteria Scripture co-

ii

gnitanon habuiffe ; ac fi quispiam eo-

Ti

rum ex multitudine miraculorum fu-

[

fpicatus fit, Chriftum effe Dei Filium ,

Majorum operá ab ejusmodi opinione

fuiffe revocatum.

Unde illa A&orum

V

Cap. 3. Scio, quia per ignorantiam fecifiis,

n

ficut €3 Principes veftri.

Ad aliam deinde

Rs ?

venit quzftionem S. Dodor art. 6. U-

UT

tritin peccatum Chriflum. crucifigentium. fuerit

| D]

gravif.

l,

215

Feria fextà Parafcevet,

graviffuuin : Et ait, peccatum Princi-

m

pum Judeorum fuiffe graviffimum non

li

tam ex fuo genere , quàm ex eorum

malitia; Graviffimum item fuiffe Ju-

du ïft»:n'

deorum minorum peccatum , fi fpe-

il

&etur peccati genus ; eorum tamen

h f

ignorantià aliquid de peccati gravitate

F)w

Md

diminui. Denique verbis illis, Paer

ho s

ignofceill , quia nefiunt. , quid. faciunt ,

n])

concludit Deum orá(fe Patrem , non

pro Principibus Hebreorum , fed pro

populo , & pro Gentilibus, qui eum

nf

1

quidem cruci affixerunt, fedignoran-

p

tià aliquo modo excufabantur.

W

Eu

u

hu

]h

PA YcH

VIPTI

Suarea putat. Cbriflym orá[fe etiam pro. Prin-

cipibus Judaorum.

Omnes videntur peccáfJe,

XI'M w

ne[cit, quid. facerent.

Chriflus 4 Deo exora-

vitomnibus auxilia [ufficientia ad. [alu-

Zent.

Eam non omues £amen

adepti funt,

Secutus eft S, Do&or Bede doctri-

nam, qui verba illa ex D. Luca enar-

48 o

Jiam (l

W

j

rans, Proill;inquit; rogat, qui nméfcié-

(

l

1

vunt, quid facerent, zelum DEI babentes, fed

non [ecundmm [aentiam,

Multó autem ma-

i

£is

214

-Fen'a fexta Pavafcever.

|

hi

gis fuit. excufabile peccatum.| Gentilium , per

giine

quorum manus erutifixus ef..— Hac veró

aj

illus loci explicatio Suarez minimé

vb

arridet, qui loc. cit, qu. 47. art. 6. con-

pl

tendit, Chriftum generatim oráffe pro

TeD05 Dd

omnibus ; excuíationem autem ex

iil

ignorantia omnibus convenire potuiffe,

tinpo

fallem ad veniam de perpetrato cri-

i t

mine impetrandam ; que quidem igno-

eris, Q

rantia, licét in Principibus Judeorum

f D

fuerit affectata, aliquid detrahit de au-

d

dacia & contemptuDei, quz in Judzo-

gt

]

1

rum fcelere continentur; prafertim

[

L

l

1 ii

veró, quia ejusmodi explicationi favere

Q9

"videnturillaex Atis Apoftol. — scio, quia

Prcnsd

per ignorautiawi fetflis, ficut C9. Principes

donpls

vefiri.

Heffelius in Explicat. Paff, Chri-

Mil

:

Iti putat; Jefüm non pro iis tantüm

fjeij,

orálle, qui ex ignorantia, fed etiam

Mp

proiis, qui odio, invidià, peffimáque

Ti (

voluntate peccaverunt ;ac propterea

m

[

etiam pro Scribis, legis Peritis , & Sa-

Ts ul

cerdotibus, qui Prophetas legerent, ac

Wt

HebdomadarumDanielis rationem inire

b

potuiíIent; nam de his etiam potuiffe di-

r

Cl , non enim [ciunt. quid facigut ; vel quód

TOl

peccati füi quantitatem ignorarent, vel

l

quó

ij

— Feria [exta Parasteues,

215

SMWIPH

quód in eo, qui omni comes eft pecca-

AO

to, judicii errore verfarentur. Idautem

l i

probat, & animadvertit, Chriftum ex-

T u

Ls

emplofuo nos docere voluiffe, oporte-

re nos non modó pro iis orare,qui erro-

[

re dudi, fed etiam pro iis,qui malà men«

idud

teimpulfi nes oppugnent. Quoniam

n d ä

veró inde videt argui pofíle, quosdam

Wmæ

ex iis, qui ex animi malitia in. Chri-

t m

ftum Dominum peccaverunt, aternam.

T g

falutem effe adeptos, concedit. confir-

Vi

mátque ex AG.. Apoftol, cap. 6. Malta

etiam turba Sacerdotum obediebat Fidei : &

3 t

ao n

excap. r3, ubi Paulus dicit, quosdam

TT

Principes & Sacerdotes, qui Chriftum ,

T

& Prophetas fingulis quibusque Sab«

(aL"Falïan-

bathis legi folitosignorabant, jz4icantes

1 1 0

implevilfe.

Quz omnia Eftio probantur

1 d

j h

in cap. 23. Luce verf. 34. Docet Syl-

vini

vius Comment, in 3.par D. Thomze

! P'Uplm

quaít, 47.art. . inter Chrifti perfecu-

!,r[ & ,

tores fuiffe nonnullos, illum qui probé

1] V

noverint Meffiam in lege promiífum;

j

tantá autem fuiffe perfidià, ut ad ejus

preclara & admiranda opera animum

j

j

i

du

noluerint adjicere, fed argumenta fint

Trd

aucue-

lelü

I

216

Feria fexta Patasceves, þ

aucupati, quamobrem illum infectaren-

s

tur.

al

j

Plebejos & minores generatim

Chriftum àt Meífiam non cognovilffe ;

jbl

w a

eorum veró, qui vi miraculorum per-

culfiin eam effent cognitionem ingrefli,

ml

DI

quosdam odio malísque artibus Phari-

feorum revocatos, in priorem czcita-

um ib

tem recidifle. Et art. 6 probabilius effe

ii

docet, illum oráíIe tam pro peccantibus ex

m n

invidia, inalitia, odio, quam pro peccantibus

ld

ex ignorantia, tam pro majoribus , quam pro

at r

suinoribus fcilicet ilis, qui erant pradeflinati,

Oab

Quod veró ad Lucz textum attinet, in

dim, t

quo verfamur, Pater ignofce illis, non euim

tio f

feiunt,quid faciunt, illum itàexplicat: Pater

L

ignofce illis, quia per ignorantiam ne[cientes ,

| üüpm v

quid fatiunt, valde miferi funt.Et quactt. 2 1.

Va Qu

art.4. vult, Chriflum non orá[fe pro omnibus

Qu di

fuis arucifixoribus, [ed pvo iis folm, qui erant

bus

pradeflinati. Jefus enim dixit apud Joann.

dalo

Cap. I7. ANonpro wmiuundo rogo, fedpro iis,

zf

quos dedifli iibi de mundo,

Quorum in

Bo

numero non modó quidam fuére , qui

per aliorum feditionem, fed nonnulli

jl

etiam, qui per malitiam in Chriftum

lt

Dominum peccaverunt.

Superitis

frdny,

num,

h

Feria fexta Parafcever.

217

li

R

J

TE

num, I98. & fequen, docuimus, om-

a

nem Chriíti orationem, quz ex ratio-

nali & deliberata voluntate proficifce-

l)

A

retur, efficacem fuiffe; quamobrem Jo-

u

ann, cap. 10, legitur: Quecznquepopofce-

ts i

ris à Deo , dabit tibi Deus : Et illud. — Ego

tj

anutem [ciebam , quia [emper me audis. 1n-

Qwf

de fit, ut Sylvius qu. 21. art. 4. fenten-

ais

tiam illam tueatur, Chriftum pro fo-

Wtl

lis pradeftinatis oráffe.

Verüm , qui

J

dicat Chriftum Dominum oráffe pro

tl

omnibus, orationem ejus fuiffe exau-

ditam , omnibus à Deo exoráffe au-

umamnc:,;: :

li

n

n

xilia fufficientia ad falutem, etfíi non

(]

t

omnes falutem adepti funt; is facilé

ia t

omnem videatur diluere difficultatem.

gl

Nam Chriftus dicens, ieuofe, nihil quid-

if

quam aliud à Deo petiit crucifixori-

lia t

bus fuis, quàm auxilia, quibus opus

j at

!

eft ad converfionem & poenitentiam ;

g i

in prefenti enim providentia non nifi

(uum n

peenitentibus & converfis ignofcitur.

n u

Secunda Chrifli verba in cruce,

Evangtlifis

f d

difirepare videntur, Mattbeus €$. Marcus

Ti

tradunt , utrumque latronem. Chriflo impro-

f

K

perilfe,

I

218

Feria fexta' Parafteves.

perffe : Lucas, alterum tantim, C3 ab altero

ghutj

PU

repreben(um.

Secunda Chrifti verba funt ad Latro- — (v. X

um d

nem. Hodie mecum eris in Paradifo, qua

refert itidem Lucas cap.23. Medium

TT

inter duos Latrones diximus Chriftum

; DT

ad Calvarium ductum effe, ut crucifi-

gimig

POT

geretur.

Medium itidem inter utrume.

M. l

que nunc dicimus crucifixum : Twnt

eracifixi [unt c

um eo duo Latroues , umus à

Mdoo d

dextris , £ unus à [miflris ; ità Matthaeus

a d

cap. 27. & cum eo confentit S. Mar-

gizim

cus cap. 14. Atque marrat uterque E-

vangelifta , Chriftum ab utroque latro-

nj

ne maledictis effe profciffum: 14:pfum

li

autem C latrones , qui. erucifixi erant. cum

D

Et, qui cum eo

eo , inproperabant. & €«,

Sed

|

Y

ial

eracifixi erant , comviciabantur ei,

"d

uedam videtur effe difcrepantia inter

fmpi,

Que At

ambos hos Evangeliftas & S. Lucam ,

bl

Latronum alterum,

qui cap. 23. Ícribit,

mf

dum in Chriftum contumeliofa

verba

un

evomeret, acriter ab altero reprehen-

|

pui')ïi. N

fum , qui poftea Chriftum oravit, ut,

|

LT

cüm ad fuum pervenilfet Regnum ,

7 |

memor elffet füi : Unus antem . ex bis, qui

pende-

,l)

]

D

Feria fexta Parasteves,

219

luU

ln

pendebant , latronibus: blafpbemabat eum di-

cens : Si tu es Chriflus, [aluum fac temetip[um

s

63 nos.

Refpondens autem alter increpabat

43 *R

eum dicens: Neque tu. times Deum , quód

. ln

in eádem. damnatione. es,

Et nos quidem

rl

juflé 5 nam digna faclis vecipimus : bic veró

T

uibil mali gefJit. Et dicebat ad. Jefum : Do-

Y

mine memento inei, dum veneris in regnum

T. 1

iuum.

Hac veró cüm ea, que ex

NT

Mattheo &' Marco retulimus , . vi-

Mil

deantur evertere, quaritur, qui Evan-

d

gelifte inter fe poffint conciliari.

ul

wqu:lz:o-

Conciliantur Evangelifle ex D. Augufline,

i i.l:;:n

Latrones €3 1pft clavis affixà funt.

n

Docet D. Hieronymus in cap. 27.

t

2 ^

Matthzi , inter fe nihil Evangeliftas di-

Ícrepare, & principio quidem utrum-

u

J

r

fj

que latronem in Jefüm convicia &

maledicta conjeciffe ; alterum veró eo-

[

il

1

rum, üt folem obfcurari vidit, treme-

j

fieri terram, & faxa disrumpi, refi-

f

J

J

puiffe : Non quid difcrepent. Evangelifla ,.

ii

fed quod primum . uterque. blafpbemaverit,

lm

debine fole. fugiente , terrá. commotá , faxis-

2

que

I

!

220

Feria fexta Para[ceves,

que dimuptis , €3 — ingruentibus tenebris ,

;ui', t

unus. crediderit in JEfum , €9. priorem ne-

inom, (

gationem fequenti confe[[one. emendaverit,

[e,fl ip(

Verüm $. Auguftinus lib. 3, de con-

! atl

fenfu Evangeliftarum ad eos concilian-

n

dosaliam ingreditur viam. —Ait enim,

! n

Mattheum & Marcum modum adhi-

du

buiffe loquendi, qui frequens eft in

gt

facris paginis, ubi fepe pluralis pro

o

fingulati numero ponitur.

Itaque in

x f

!

Epiít. ad Hebraeos, clauferumt ora leonum

VR dl

ubi tamen de folo Daniele eft fermo ;

Ts

fe&i funt , quod refertur ad [faiam; &

al

Pfalmo2. — Afliterunt Reges terre €9 Prin-

du

cipes cotuenerunt ir umum ; quae Herodem

g

innuunt & Pilatum; quorum alter Rex,

lts

alter Princeps erat; üt apparet ex Ad.

QR

Apoftol. cap. 4. verf. 6 Hanc Augufti-

Mu

ni fententiam libentiüs Interpretes funt

Itj

amplexi; quod teftatur Scriptor Sy-

nopfis Critic Sacr, in Math. cap. 27.

lflü("'fl[

pag. 677. Plaralem uumerum ufurpari , ubi

LT

p

unus & imultis, fed. indefinitd indicatur, Ve-

teres Novique Interpretes snonuerunt,

At-

que etiam multó verifimilius eft, de

Qu

uno tantüm latrone Evangeliftas lo-

£ lf

qui ;

N

22l

Feria fexta Para[ceves,

bjü j

qui; nam qui bonus potuiffet latro

j

alterum , quod blafphemaret, increpa-

! Wlm ul |

re, fi ipfe etiam pauló anté blafphe-

J [ W.

má(fet ? Vid. Tillemont. not. 34. ad

OCO

Vit, J. Chr. qui illud addit, quemad-

. i

modum fuit Chriftus, ità & latrones

Id

clavis affixos fuiffe cruci; nam Evan-

d

gelifte tum Chrifü, tum latronum cru-

Mi

Cifixionem eodem modo & iifdem

« Jijet

plané verbis narrant: . Tanc erutifixi [unt

Qddan;

&um, eo duo Latrones ;; Matthai cap. 27.

m

Et cum eo crucifigunt duos Latrones ; Matc.

Af

cap 1i5, Neque veró difficile fuiffet,

n

cüm tres illzz reperte funt cruces, eam;

p

quá Chriftus, ab iis crucibus, quibus

r

latrones fuerant affixi, difcernere, fi

ppamexäi

"

crux tantummodoó Chrifti Domini fuif-

ii

a

fet clavis perforata.

It

7

Fortáffe. Latrones fuerunt ex i, qui tümc

n

temporis: Judaam infeflabant , uec alium fibi

ff

r

Regem e[fe, quàm Deum dicebant.

Sin-

jl

gularis gratia. Dei , quód Latro Chriflum.

Regem rediderit.

n

n t

Quznam fuerint lattonum nomipa ,

& Martyrne dicendus, an Confeffor

h

K 3

bonus

l/

222

Feria fexta. Para[ceves.

j

bonus latro, difputare przttermittimus;

g

quia jam de iis differuimus lib. 4. par;

"m

2. de Canonizat, San&dor. cap. 12.

num., Io, Illud obiter animadvertimus,

D

n d

quod, cüm Judza tunc temporis qui-

s d

busdam Hebrzis latronibus effetinfefta,

l g ngfm ,,

qui Deum fibi folum Regem effe fta-

l

tuentes, Romano propterea fe 1npe-

jum, 2

|

l

df

rio non effe fübjectos jactitabant ; cüm-

que probabile fit, latronem hunc, de

4.

a

quo loquimur, ex eorum numero

L

if

fuiffe, fané eximia fuit divine gratie

vis, quà Chriftum credidit & faffus eft

Regem, Ez dicebat ad Jefum: Domine

B

smenento neà , um veneris in Regnum tumn.

gioth

Hzc procul dubioad coclefte Regnum

|

Bo

funt referenda: nofter enim Servator

Y

faturatus opprobriis jam in mortis li-

Itj

mine verfabatur; non ad Regnum il-

purn

lud, cujus Meffiam fore compotem

f& uo

( Dor

Judai fomniaverant, necadterrenum

ii

illum dominatum, quo futurum fibi

iil

falíó pollicebantur, ut Ifraélitici Regni

du

Íplendor reftitueretur & gloria, Quam-

obrem exclamat S. Leo Serm. 2, de

fralis

Pafhone: Qs iflam fidem. exbortatio per-

i

| ln g

fuafa ?

l]l

223

Feria. fexta Para[cevet,

T (

fuafit ?

qua dodrina imbuit? Quis Pradi-

cator 4CCen

dit? Non viderat prius aGa. mi-

M y

21

racula 5 ceffeverat tumc. languentium curae

dte

'

tio, cecorum . iluminatio , vivificatio t0r-

j

n

TDOL

D

tHorum;, ea ipfa, qua mox erant gerenda,

nin aderant: Cj tamen Dominum. confitetut

Qsl

1

[

l

u

d Regem, quem videt [upplicii fui effe con-

1

h

ortem, Nunc veró de verbis, qua 1lit

AT (f

dixit JEfus » Podie mecum eris in Paradifoy

(ii

lod

pauca quzdam obfervabimus.

TU

1e n

Quo fenfa intelligenda illa: Hodie mecum

eris in Paradifo.

dMndd

Y Dimt

Marcionem ea verba ex Luce Evan-

i,

g

elio faftuliffe, narrat Epiphanius He-

ret Marcion.

& Origenes refert, eadem

du

t

verba itidem deleta fuiffe à quibuídam

n

fimplicioris ingenii Catholicis , quód

m

putarent,

non po(ïe cum eo congrue-

hl

nobis traditum eft de Chri*

li

il

re, quod

'

fto Domin

o, cujus corpus eo die in

|

i Ti

fepulchro érat, anima autem in finum

TU

Abrahe defcenderat, ut-inde Patriar-

(

charum animas fecum abduceret. He-

fychius Hierofolymitanus poft vocem

T^

illam Hodie, comma ponebat, ut fen-

4

fus

M

15

l

224

Feria fexta Pata[cever,

fus effet: Tibi hodie dico; mecum

g v

eris in Paradifo.

Verüm ut redla ex

dta

iis Jefü Chrifti verbis eruatur fenten-

vtj

tia, non eft opus tanto molimine; üt :

obfervat Calmetus in cap. 23.

nüm. 43.

Joalm.

Iu g

Mi

f

D. Auguflinif£3 D. Thoma vocis illiu hodie

g

explicatio, Quis Paradifus ille fst , quem

Lazro notuinat,

d

vl

Juftinus Mart

l

ad Orthodoxos

yr. qu. 75. 76. & 85.

ait, Paradifum illum

:

COU

terreftrem . intelligendum eífe , unde

[ f

]

pulfus eft Adam. Verüm preterquam

stj

quód nulli compertum eft , quamdiu

ii

j

ille Paradifus extiterit,

quóve tempo-

D

l

j

re fublatus füerit ; hujusmodi fenten-

t

tia cum petitioneLatronis minimé con-

eint

venit.

Latroenim nonterre(trem Pa-

Ddf

radifum , fed Beatorum Sedem, & cce-

Ángds

eftem Dei vifionem polítulaverat, S.

lr

Cyrillus Catechefi r3.

Nondam, in-

T

quit, 4Lrabam ille fidelis ingre[fus efl , €9

d

Latro ingreditur ; nondum Mowfes €3 . Pro-

hü

phete , €3. Latro intrat.

EX quibus ver-

Wi j

bis intelligi poteft, Cyrillum putáffe,

d j

pri-

w

Feria fexta Parafceutt.

225

h mitum (

primum omnium fuiffe latronem, cui

j h "

vifione beatificá contigerit perfrui. Ad-

Ab

vertit Antonius Auguítinus Toutée ad

Ut v

illum $. Cyrilli locum, eam poflle tri-

] 23- Jüm

bui Cyrillo fententiam, ut Chriftus ad

Inferos vigefimà quartà diei horá de-

fcenderit, poftquam antea Latronem

il

Verüm ex-

in Paradifum adduxilfet.

if hi

peditior & apertior fententia Cyrilli

verbis tribui poteft , primum fcilicet

x

omnium Latronem fuiffe, cui Chriftus

:

il

äï

ïTL'H

Paradifum pollicitus fit.

Quod veró

h,

attinet ad vocem bodie, qu& interpre-

n

M

tes tantopere exercuit, docet D. Augu-

Qu

ftinus ep. 187.aliàs ;7.ad Dardanum c.

n

I)

ï;

"

3. verbailla, bedie mecum erz in Paradifo,

Id

|

f:n

Imi

non de Paradifo intelligenda effe ; non

N

enim Chriftus illo venturus erat die in

3n£itr. Í

(]

Paradifum : Non ex bis verbis in Calo exi-

/

!

t

Jlmandus eft. e[fe Paradi[us 5 meque enim ipfo

J Y

die in lo futurus erat bomo Chriftts J Ejus 2

[ p

Sed ità intelligenda effe, ut Paradifus

"

j

effet in Inferno, quó anima Chriftiil-

"

h

lo die füturum erat ut. defcenderet.

V

Reflat ipgitur , ut, fi fecuntin boininem di-

!

my,uv

ISW

Gum efl, Hodie mecum in Paradifo ;

in lu-

Ie3

226

In

Feria fexta Patafceves.

;l

ii

in Inferno intelligatur e[fo Paradifus , ubi erat

eo die futurus fecundüm. bumanam. animam

u

Chrifii, Ec D. Thomas.qui nunquam ab

jridoni

Augullino recedit, 3 par. qu. 5 2. art.4,

m a

ad tertium hacfícribit: «//s4d verbum Do-

| (j p

|

quini efl intelsendum non de Paradifo terre-

j ts

firi corporeo ,. [ed de Paradifo [pivituali , in

xdu

l

quo effe dicantur , quicunque divind gloriá

|

Eanïuf: ]

pexfruuntur. — Unde. Latro loco quidem cum

l(s l

Chrifío ad infernum defcendit, ut/cum Cbri-

WUM

fío e[[t , quia didum efl ei:. Mecum eris ia

m

il

Paradifo : fed pramio in Paradifo fuit , quia

3».Ch !l

ibi Divinitate Chrifli fruebatur, frcut €9 ali

(

Sanci. Maldonatus in cap. 27. Matthai

TU

( p

num. 44. vatrias affert loci hujus intel.

i

Ti

ligentias : ait enim, nomine Paradifi

WA

3

Tf

Coelum à quibusdam accipi , quó etfi

hm

Chriftus nonnifi poft quadraginta dies

la, ]

afcendit, tamen ut Deus ubique eft,

& ideo eodem illo die in Coelo erat:

I

alios exiftimare fcribit ,

Paradifum

T

quemcunque locum vocari, übi fit

t J

Chriftus, & unde Deus perfpiciatur ;

w

animam autem Latronis futuram Chri-

frior ]

Íto fuiffe comitem, eodémque die De-

lu Q

um vifuram ; veré propterea didum

D

[2 («7]

1

Feria fexta -Para[cevet,

227

dff, d fti [

effe, futurum , uteo die cum Chrifto

LT

eífet in Paradifo.

Utramque refutat

[

j

Maldonatus fententiam ; eámque de-

DERY

mum amplectitur, quz ftatuit, Para-

i mä'fm l

difi nomine intelligendum eífe Abra-

! l.m

ha finum , ubi Sanctorum animz, do-

Wi

nec ad coelum pateret aditus, mora-

J dmni g,';;;z

bantur: illuc enim eo die Chri(tus de-

D

fcendit; illuc Latronis animam fecum

um

adduxit.

Hazc fententia probatur La-

ln

j

my, qui Harm. Evangel.lib. s. cap.

IH

f».!l |

35. Chrifti verba ità explicat: Non mo-

MO

do tui memorero , cüm Regnum me-

b t

um plenitudinem fuam confequetur ,

lp

fed hodie magna tibi afferam folatia,

p d

& ad illam te fedem mecum adducam,

"

ubitranquillé degunt animz Abraham,

W

!

lfaac, Jacob.

um

Jb

l

r

Tertia Chrifli verba in cruce,

(j

"

W

frdn

Tertia, qua Chriftus protulit verba,

l, ;Ci T

refert Joannes cap. 19. Stabaut autem

It

juxta crucem J Efà Mater ejus, €$. Soror Ma-

vpka

iil (n

tris ejus Maria Cleopbe, C Maria Magda-

J

leme, — Cüm vidi[fet ergo. JEfus Matrem , €9

dicit

Difetipuum : flantem , quen diligebat ,

ul !

[n]

I

Mutri

j

228

Feria fexta Parafcever,

Matri fue:. Mulier ecce filius tuus.

Deinde

jent

dictt Difipulo: Ecee Mater tua.

Et ex illa

g pr

s

bora accepit eam. Difüpulu in [ua.

0 ï

Difcipulus , quen diligebat JEfus , erat Joan-

ii

ues Zebedai filius.. Maria Cleopb.e uxor , fü-

j

vor B. Marie. Ephefi B. Maria obüt, S.

s

Jofeph tempore erucifixionms jam é

quoi d

vivis abierat,

«t

al a

Quenam illa fuerit Maria Magdale-

ne, qua crucifixioni adfuit, nos alibi

, gt

examinabinmus.

Interea fatis fit hec

ia

annotáffe: Difcipulum , quem dilige-

QOX

bat JEfus, fuiffe Joannem filium Zebe-

qnni l

!

n

dai: Mariam Cleophz ; qua fimul cum

B. Virgine & Maria. Magdalene mor-

lum

Cv

ti Chrifti JEfu adfuit, juxta probabilio-

rem fententiam fororem fuifle B. Ma-

Ym

rie, & uxorem Cleophse, quifuit Pa-

T ?

Chriftum Domi-

ter Jacobi minoris

num Beatam Virginem ideo matris no-

W |

y

mine non appellàffe, quód eius com-

milerefceret :

li

- -

-

matrem fine. momine. Matris ,

p

Ne materna pium cruciaret yifcera uomen,

1 gj

ut

[

-Feria fexta Parascever,

229

7 hr

a

üt cecinit Jo. Baptifta Mantuanus, Ut

L

autem pracipuum fuum in Matrem a-

L

morefn declararet , ei dixiffe ; ut Jo-

annem deinceps in filii loco diligeret;

itidémque Joanni, ut B. Mariam per-

L

indeac Matrem coleret: Joannem man-

Mij |

data Chrifti abunde lmpleviffe , qui

ii

Üj

omni officio & pietate B. Mariam fem-

ercoluit, domifecum habuit,donec

A

manfit in Paleftina , profectusque E-

W

l

l)

phefum eam fecum adduxit , ubi tan-

al

l

dem Beata Mater ex hac vitaad Coelum

Lf

Jl

convolavit, Quód autem Chriftus Jo-

n

N

,

i

UL

[

anni Matrem commendaverit, facri

i

inde!nterpretes arguunt, D. Jofephum

w

!]agd]'

tum temporis in vivis non fuiffe. Vid,

N

i

M

Calmet. in cap. 19. Joann. num. 27.

mui

]

& Natalem Alexandrum ad idem caput

j

loU

.rB

num., 25. & feqq.

(

"

Quarta Chrifi verba. Eli Eli C9v. verba

Syriaca funt; . Judei ea [e uon in-

jun

zelligere frmulabant,

Quarta Chrifti verbarefert Matthaeus

Wn: p -;r

cap 27. Clamavit J E|us voce magná dicens :

Eli Eli lamna[abacbani ? boc efi, Deus meus,

m

V

7j

Dens

hr

230

Feria fexta Parafceves,

Wyæ A"' j

Deus teus , i? quid dereliquifli me ? Et

Marcus c. 1 , Exclamavit J Efis voce magná

ssl d

at

"

dicens: Eloi Eloi lamma[abacbani? quod eft

d d

interpretazum : Deus meus , Deus wieus , üt

quid dereiiquifli me ? — Narrat. uterque

]

Evangelifta, eos , qui aderant, cre-

finr, i

ltmde:

didifle , illum tliam inclamáffe, Qui-

nam hi fuerint, id qui crediderint,non

hult, :

fatis exploratum effe poteít. Quidam

Vattets

f i

putant, fuiffe Romanos linguz Hebrai-

c& imperitos. Alii veró animadverten-

w

tes Romanis Eliam hominem fuiffe

o

plané ignotum, putant fuiffe Judeos

at

Helleniftas, qui Hebraice quidem lin-

:ijruut, |

gue imperiti, quis effet tamen Elias,

i,

AL

probé noverant. Sunt alii, qui arbi-

trantur, füiffe Judzos Hierofolymita-

t

nos , quilicét linguz periti, fenonine

piYi

telligere fimulàrunt, ut Chriftum ir-

IU

riderent.

Vid, Calmet. Cornel. à La-

ls

pide, & Nat. Alexand.in cap. 27. Mat-

WW [

thzi. Syriaca veró funt verba, Eli Eli

m

laminafabaclbani ; nam poft reditum à

"g

Babylonia Hebrzi vulgó eà ufi funt lin-

Y

guà, qua ex Hebraica & Chaldaica fi-

lii &

mul permixtis coaluit.

Maldonatps

Qu

1

i

^

23I

[

Feria [exta Parasceuer,

hu

in cap. 27. Matthxi num, 47. ex omni-

lts

busillis, quas modó recenfuimus, fen-

J

tentiis de eo, quod quaritur, quinam

ET x

tandem ii fuerint, qui exiftimárunt,

Ut |

Chrittum invocá(fe Eliam , eam amplee

&itur ,

uzítatuit, idà Romanis cre-

i

MHEI Qd*

ditum efle : affirmare Romauos milites fuif-

lm

fé 4udeo, — Haud porro rationem affert,

(ula

Mattheus & Marcus narrant, illos;

T

feu illorum aliquem , quidixit, Elem

"i

vetat ifle, eundem illum fuiffe , qui Chri-

|

i ff

(to acetum obtulit : Lucas autem &

Joannesfcribunt, eos qui acetum ob-

b hias

I

Vrl

tulerunt, füiffe milites ; unde confici

mbls,

|

videtur, Romanos fuiffe milites , qui

]

l,

Chriftum invocare Eliam crediderunt,

qiá

j

il

Idem Maldonatus num. 46. confiderat,

mus

apud Mattheum Chriftum exclamátle

m'ftu;n j

Eli Eli, & apud Marcum Elv £loi ,apud

iil

Hebraos autem, idem effe E/j, €9 Eloi:

li

i dicunt,

Hf

-

utroque enim , inquit , modo Helra

i 4

T

Deus meus: €3 Eli €9. Eloi

Quazri-

dnà

turigitur, utrà Chriftus tandem fit ufus

j

voce, conjicítque Maldonatus non

ii

Elo, fed Eli adhibuiffe vocem , tum

quód verba recitabat ex Pfal, 21, tuu

u

[

quia

n

232

Feria fexta Parafceves,

quia adítantes crediderunt, Eliam ab

leintia d

eo fuiffe vocatum.

i O

m

Impia Calvini Hafpbemia, Nonilla fuére ver-

g

ba Chrifli defperantis , (ed magis dolorum

w

Juorum. acerbitatem declarantis,

m

Verba illa fuiffe Chrifti defperantis

j u

hs

nefarià aufus eft affirmare blafphemiá

impius Calvinus; propterea quód o-

p

1

mnem Dei iram, quam peccata noftra

(It0na

concitáffent, ideóque etiam damnato-

ib

rum poenas, inter quas defperatio, ex-

ji l

periri Chriftum oportuit.

Quz qui-

foimt

ls

dem horribilis blafphemia fe ipfa jugu-

À

lat Si enim Chriftus pendens é cruce

|

M.

il

defperavit, graviter profe&tó peccavit,

Dd

rec propterea Dei iram placavit, quin

T

imó magis incendit. Huc accedit, quód,

a

Pa

cüm jam in eo effet, ut expiraret, di-

Xit; Pater im manus tuas commendo [piri-

dere vj

um meum; qua profedó verba non

T nf

lm,a

funt defperantis.

Statuendum eft igi-

z

tur juxta Pfalm, 21. qui totus eft de

il

u

Chrifto, ubi habetur: Deas, Deus mens,

NI

Is P

re[pice in me , quare me dereliquifli ^ verba

Chri(ti non ex impatientia , aut diffi-

quils

dentia

[

il

Fería fexta:Parajcevet., '

233

lg

dentia effe orta, nec iis , fignificari,

ejus humanitatem in extremis vitz do-

loribus à Divinitate fuiffe derelicdtam ,

ifajm.

aut zxterni Patris benevolentiam immi-

d |

nutam; fed atrociffimos animi dolores

[

l

cruciatüsque corporis , omnésque il-

ii |

las acerbitates declarari, quas sterni

ln

Patris juffu perferebat, ut, quibus reum

fe ipfe fuppofuerat, omnium omnia

Tl

3f |

crimina expiarentur. Dignifané funt,

nj

qui legantur , Sermones Leonis Ma-

At

gni de Patfione Domini 65. & 66, ubi

Q g

plurima reperías , qug huc refpiciunt,

"u

Eftius in cap. 27. Matthaxi docet, non

VN

!

ideo in hunc modum Chriftum excla-

-

máífe, ut fignificaret, à mifericordia

p

a

!

Q

l

lu

Dei fe penitus eífe rejectum , quem-

T

]

!

admodum ii rejiciuntur, qui in de-

j Ü

fperationem inciderunt ; fed illud often-

p

dere voluiffe, humanam naturam fuam

i m

tot tantísque acerbitatibus eíTe circum-

ndir

fufam, nihil ut folatii à divina natura,

gdü

que illi unitate perfona conjuncta erat,

acciperet.

Chriftus enim ità acerbifli-

| D,:-,lsnlïïþ

mas fentire voluit poenas, ut merus

gf;]i? ï'

quilibet homo fenfiffet, Advertitetiam,

;':Lä»ï !

pauló

f

234.

Feria fextta Parascever,

'

pauló anté Chriftum Patris nomine

gl

Deum compelláffe : Pazer, in nanus tzas

nb

commendo Spiritum meum,

Quarendum

gt äü

propterea, cur omiíIo Patris nomine,

g, U

Dei nomine poftea ufus fit: Deus mezs,

a

Deus meus , àt quid dereliquiflime ? Cüm-

;ural'f,

que refponderi poffe videat, hzc ver-

Qs

ba ex Pfalmo, quem fuprà diximus,

u

effe defumpta, ubi eft nomen Dei ,

od

non Patris , notat, illa etiam , in mams

st at

iuas comimendo €3«,

ex Pfalmo fümpta

ia

eíle,

Sicut autem Chriftus hoc loco

r

voci Domine vocem Pater fübftituit,, eo-

ii

dem modo videtur haud zgré pro

r

r

Deus meus debuiffe vocem adhibere Pa-

ATT

zer meus: atque ità tandem concludit :

;

ï

ff

!

u"ïþï

Cur id non fecerit , afferri potefl ratio , quia

d

non conveniebat , ut. Filius diceret, t à Patre

:

ib

derelium $. e/tm illis nominibus [uyama inter

m M

&os cbaritas , 9. conjunélio Jügnificetur : fed

Va

creaturam , id efl , bominem ab eo relinqui in

l

LT

pauis non inconvenienter dicitar , quia Deus

ET

eft. totius. creatzre . Dominus,

Addit pra-

TT

terea, Chriftum, cüm peccatoribus

à Deo mifericordiam petit, voce Parer

It

optimo jure uti: Pazer diuitte illis ; ean-

démque

)5.

|

Feria fexta Paratceves,

235

Htiy

démque adhibere vocem, cüm fuum

m

fpiritum Deo commendat : Parer in ma-

)Jlïfäilm

uus tuas Cdc. Eo enim nomine chari-

l

:

tas , dulcísque continetur conjundio.

du M

Adverfüs autem Calvini blafphemiam,

W (

uiait, Chriftum defperátfe, velipfe

w

Gerardus Voffius Harm. Evang. cap.

j

9. qui tandem id dici poffit , vehemen-

r [f

ti quodam animi impetu rogat, cüm

y Ibf

ipfe Chriftus iisdem illis verbis fe ad

t

Deum convertat, Deus meus, Deus sneur.

hl

Grotius veró in Matthzeum, & Glaffius

[l

lib. s; Tract. 2. cap. $. probant, tum

m

in Greco tum in Hebraico fermone

hu :

verba illa 27 quid precantis effe verba,

NT

non defperantis, Videatur etiam Mal-

tht

l

donatus in cap. 27. Matthei , qui refu-

j t

tato impio illo Calvini errore excla-

:

:

mat: Faceffat igitur ifla blafpbemia, — Satis

[

Ál

blafpbemiarum à/ Judess in cruce pendens

AH

Chriflus accepit : opus. mon eff , ut ab bere-

.WJW |

Hom interpretibus ad. dextram Patris fedeus

lg

plures: accipiat.

gt

1

fonta Chrifli verba. . Acetum illi fitire fe

VOff

f

dicenti prabitum . eft,

ij

Quin-

N

236

Feria. fexta Pkmj&ev*a.

i

Haud fi

: Quintó locutus eft Jefüs, cüm fitire

Íe dixit; & acetum illi prebitum eft.

n

i g

Id veró folus Joannes refert cap. 19.

j

Poflea [ciens Jefus , quia omnia con[ummata

PQWEE

funt, ut confummaretur. Scriptura ,. dixit :

[ "i

fitio. Matthzeus poftquam narravit, Chri-

us

ftum exclamáfle, E/j Eli lammafabatibani,

MWM.

gtl

iísque verbis quofdam credidiffe, Chri-

ftum Eliam inclamare pergit: Unz; ex

tur Jo1nn

el acceptam [pengiam. implevit aceto , €3

nf

impojuit aruudini, € dabat ei bibere ; aít-

i

que alios dixi(le : Sine videamus, an ve-

finf

niat; Elias. liberans. eum.

il m

Confonat S,

Marcus qap. 154 — Curreus. autesa. tnus,

t

Ra rQ

€S implens [pongiam aceto , circumpenén:que

lia

calauo potum: dabat ei. dicens : Sinite videa-

muWs, au veniat Elias ad. depenendum eum.

bt

iinlos

Et Lucas cap. 23.. l/udebant ei €4. siili-

365 actedentes , && acetum offerentes ei,. Et

inilic

Joannes loco füprà cit.

Vas ergo erat

r

pofttzm. aceto. plentm, — Ml autem . pongiam

t

plenam aceto byfopo circumponentes obtuleruna

t Gd

ori ejus,

pv

ln

In ea re impleta Scripturarum oracula.. Mal-

ley:

t« Chriflo JEfu fuére illius fitis cau[a.

ii n

Haud

D

^

Feria fexta Parasceves.

237

Wü] üm

Haud mirum 'effe ait. Lyranus, JE-

ln j

J

füum, tot jam laboribusexantlatis,tan-

fm u?' 190

tàque fanguinis copià effufà, fitim e(fe

,

m

perpeffum. Tantum laboraverat, 69 de [au-

thl Jl!l!:

e emiferat , quód corpus ejus evat. di[Jecae

gui

ia

tuin £. aduflum,, €9 propter boc fitiebat fu-

Va

pra modum, — Sitishujus, quà Servator

nofter laboravit, caufas fusé perfequi-

li

J duga

tur Joannes Jacobus Scheveherus in

Pbyfica Sacra in textum S. Joann.cap.t9.

u d

[

longo illum tempore cibo potüque ab-

M

ftinuiffe; diutiffimé vigiláffe; hüc &

tf d

illuc violenter raptatum difcurriffe ;

i t

magnam vim fanguinis amififfe ; fpi-

neam coronam capite geftáffe ; flagel-

IU

Wib

lis teterrimeé cefum,ignominiofiffimum

i

mortis.genus prefens animo habuiffe;

infinitos in cruce fuftulife cruciatus ;

T

TP

in ipfa cruce pendentem totum pené

fanguinem profudiffe , viícera ejus ex

lii

s o

inflammatione conflagráffe, & in pecto-

TT

ris cavum lyimpham defluxiffe. Scri-

pturas veró in hac re impletas ,. lucu-

lentiffimé patet.

Pfalmo enim 68. ha«

T

betur: Dedergnt in tícam meam fet., €3

jul

in fiti: ma potaverunt me aceto ; cnjus pri-

lp ?

ma

1

238

Feria fexta Parafceves.

M

hh

m

ma pars oraculi fpectat ad id , quod fu- [

prà narravimus de vino felle mixto,

us

UT

Q

de quo loquitur etiam Matthzus cap.

ul

fs

2/7. Et dederunt ei vinmn Libere cum fel-

le mixtum; altera pars ad illud pertinet,

|:

ha

l

DEU

Jl :

de quo nunc agimus, àt obfervat Sua-

r

Iez 5. par. tom. 2, di

Ultimo tandem.

rp. 37- feä- 3. 50

'x,q

u

üg...m ll

Semélne, an fepius Chriflo acetum oblatum

diadam

|

fuerit, Coutiliantur Evangelifle.

ln

- Putant nonnulli, S. Cyrillo fibi du-

j li

ce adícito, fzpius Chrifto Domino ob-

if

latum füiffe acetum ; nam, àt dudum

Ia

ai*

l

TU

oftendimus, quidam Evangeliftz di-

cunt, prebitum illi acetum , poftquam

(ndà

Mi

dixiffet, Eli Eli lamma[abaGbani 5 & S.

Joannes narrat, id fa&um effe, poft-

t t

quam JEfusdixiffet: siro. Huc acce-

Mirom

dit, quod Matthzus narrat, quendam

Qu qu

ex li, qui aderant, Chrifto acetum

&atm

obtuliffe, ceteros veró dixifTe : Sizevi-

&inn

Qutag

deamw, — At Marcus cap. 15.ait, illum

ipfüm , qui acetum obtulit , dixiffe cze-

fhmt)

teris: Siwite videamus, fi veniat Elias ad

(ftnd

deponendum eum, . N exüm nihil opus effe

tll

vide-

M

Feria fexta. Parafceves,

239

m

videtur , utacetum fzpiusilli oblatum

".

dicamus , nam quod fcribat Joannes,

Chri(tum dixi(fe, Sizio, idque taceant

lin ü

m t

alii Evangelifte , non inde inferri po-

JUdpmiäæ;

teít, aut Evangeliftas inter fe difcrepare,

aut ad tollendam difcrepantiam opor-

m

Lm

tere actus multiplicari,

Nam $. Joan-

nes , qui enucleaté omnia , qu£ con-

M (in

tigerunt in Paffione Chrifti, defcripfit,

aliquid ampliüs narravit, quod alii qui-

b

dem tacent Evangeliftz, non tamen ne-

li

gant. lii Evengelifle , quamuzs boc pra-

TT

termi[erint, non tamen negárant, àit Suarez

t

loc. cit. S. Majerem, Quod veróattinet

ad difcrimen inter fime , €2 fiuite , vide

glizi .

Cornel. à Lapide in c.27. Matth. v. 49.

:quïquam j

Pulchré obfervat Maldonatus in cap.

Ni;

d

ll

26. Matthzi, num. 48. Mattheum &

Bs

Marcum itàeam rem narrare , ut mili-

"

tum quidam accurri(fe videatur , qui

(

ia

acetum caperet, cüm JEfus Eliam vifus

P n*

eít inclamálfe; quz quidem non fatis

conítant , (qua nou fatis inter fe videntur

i,in

jb

m

cobarere) quid enim aceto cum Zlia ?

Oftendit itaque, hiftoriam hanc à Jo-

T

anneilluftrari; qui narrat , JEfum, qui

p

[

probé

']ï

240

Feria fexta Para[cever,

f

robé noverat,confummata efTe omnia,

"T

le fcilicet ea paffum, quz Patris fui de-

d

creto debuerat perpeti, nec quidquam

auqi

aliud reliqui fibi effe , quàm fpiritum

gt

emittere , fitire fe dixi(fe, ut Scriptura

qtodi

impleretur; atque ità fitim fuam ean-

s Matln

dem eífe, de qua David in Pfalmo fu-

ROWUTM

ràallato cecinerat ; jámque tempus

hn

incidiffe, càm , ut Scriptura implere-

tur, acetum fibieffet propinandum.

b

punfil

uf

Duplex byffopi genu.

Spongia impofita fuit

Tittn,

by[fepo vallenfi , qui ad dnos pedes a[[ar-

DI

git , non parietario , qua mera

efi berba,

lii w

vlasd

Cur autem , & quomodó acetum il-

( qi

li oblatum füerit , longé difficilius eft

nf

explicare. Ajunt Mattheus & Marcus,

Ab

pongiam aceto imbutam arundini im-

pofitam füiffe;Joaítes veró & hyffopum

t

ænff :(u

aceto addidit. Nam hyffopum arun-

Aiipe

dinis ufum przebuiffe, non ità facilé ,

lt

quis credat, qui fciat, hyffopum mol-

At !

lem eífe herbam haud itàaltam , cujus

Ql Yi

codex fuftinende fpongiz prorfus im-

i

par eft, Quamobrem lib. 3. Regum

Cap.

AUf n

M

l

Feria fexta Parafcevet,

241

M]nlä.

d

i

l

il

We

cap. 4. Salomonm difpatavit fuper lignis à

of

cedro, queefl iu Libano, tque ad byffopun,

que egreditur de pariete: quibus verbis e-

Vabn]

jus herba exilitas demon(tratur.

ld-

:

r

:

funog

circo aliqui ex Sacris Interpretibus ar-

bitrati funt, hyflopum aceto fuiffe per-

T

mixtum ; eóque liquore fpongiam im-

i t

j

butam. Nonnulli putant, fpongiam

I m

hyffopo veluti quodam füniculo alli-

Qu

d

gatam fuiffe arundinis vertici; alii ca-

tj

lathifcum implexis hyífopi ramulculis

intextum, quo aceto imbuta fpongia

ii

contineretur.

Calmetus in. Cap. 27.

u

Matthzi verf, 48. & cap. r9. Joann,

verf, 29, fuffragari fententiz illorum vi-

nodb ao

detur, qui fpongiam putant hylfopi ca-

v i

lamo fuiffe impofitam.

Duplex enim

p u

obfervathyffopi genus, alterum parie-

ynanmdti t

tarium, quod parietibus, alterum val-

eitirint

lenfe, quod in campis innafcitur ad

ii

fefquipedis, & interdum ad duorum

g ts

altitudinem pedum affurgens ; jufte

n

aütem proceritatis hominem, duos

p d*

qui pedes longum baculum teneat,

y Y

poffe ait, füblatis brachiis, ad altitu-

b

inem novem pedum pertingere ; nec

€o

hr

242

Feria fexta Parafceves,

j "R.

-eo ampliüs opus effe, ut quis os ho«

minis in cruce pendentis attingat.

i i

sim4

Cruces enim plerumque haud ità funt

alte, ut etiam,

uod in hiftoriis pro-

didn

ditum eft, crucifixorum corpora à fe-

x r

ris'interdum difcerperentur; quod $,

fibr

Blandinz corpori contigiffe narrat Eu-

gain:

febius lib. s. cap. 1. & fufé oftendit Li-

vt

fius de cruce lib. 3. cap. 2. & Gretfe-

ngid

rus itidem de cruce lib, 1. cap. 7.

dttmp

TT

Fortafe acetum fibi milites attulerant , quod

ww

apud Remanos mwülites potus ilfe effet ufita-

vtj 4

2us, Parabatur acetum etiatm crucifixis , ut

n

airüzs torquerentur. — Incertum , quis Chri-

T

fl acetum. obtule-

fif.

tàt vl

LIT

. Neri(imile etiam eidem Calmeto vi-

ETT

detur , milites acetum fecum attuliffe,

! drii,

quo, cüm fcirent , fe diu multámque

Atnd)

ibi fervandis crucifixorum corporibus

, Dir

remanfuros, vires reficerent, ac recrea-

n

rent.

Quam fententiam juvat Spar-

LT

tiani locus. in Pefcennio Nigro cap.

ü [

IO, ldem ju[ft viuum in expeditione me-

UT

minem bibere, fed. aceto nniver[os effe con-

fentos,.

"N

j

Feria fexta Paratceues.

243

ii

feutos, Necrefragatur Synopfis Critic.

Vib

facr. qua in cap. Joann. 9. pag. 1373.

It

militum. quidem ait ufitatum potum

i if

ad fedandam fitim fuifle acetum , fed

d

eos Chtiíto illud obtuliffe, ut illum ir-

Toh

rtiderent, lllud tamen addit, acetum

umf

paratum effe, crucifixis exhibendum,

Ql

quo vel maturiüs interirent, vel pro-

Át od

rogatá diutius vità acriüis torquerentut.

p

Acetum pro orucifixis paratuut erat , vel z8

citias viorerentur , nam acetum valde vul-

r d

neratis uocet, vel potiizs,ut diutits in tormentss

hi

viverent ; acetum enim E9 [emniamimes re-

hj !f'

ereat oppofitum ori , aut naribus , €3 fangnt-

T.

uemi copiofo fluentem fiflit admodum vulne-

]

Certifi-

ribuss vel ut fitim. vefliuguerent,

um efl, vilites Romanos , €9 pauperes alios

(Àrtin

24

acetum vini loco bibiffe,

Chriflo autem. de-

J 1

T'l

J

derunt , ut ei illuderent, pro jumvante. €*

!

1

T

,

jucundo potu nocentem , €9 acetum offeren-

TU

Zes.

Baronius ad ann. Chr. 34. nüm,

Ti

124. & fequent. aceti & hyffopi natue

g r

ram, fpongiaéque ufum expendens ait,

ia

ea omnia eíIe adhibita, ut prolatà cru-

ylit ?

cifixis vità cruciatus etiam prorogare-

tur,

d

Quid calamus, quid hyílopus

[2

fue-

J

244

Feria fexta Parascevet.

fuerint , quonam modo fpongia, ace:

ii

!i fngi

tum, & hyflopus adhibita fint, fusé

explicaat Maldonatus loc. cit. Lamy

| ag

! a,

Concord, Evang. lib. $. cap. 3$. &

Joannes Jacobus Scheuchzerus in Phy-

m

Non-

gt

1

licz facre loco fuperius allato.

riemo exiítimat à Judeo oblatum fuif-

at

um

fe Chrifto acetum. Sed ab aliquo prz-

bitum eít, qui crüci effet proximus ;

n d

ha li

& Hebrzei quidem Romanis immifti

militibus proximi erant , fed militum

tt, 00

erat crucitigere , & crucem cuftodire;

qua

ex quo verifimile fit, non à Judxo,

u

fed à Romano milite acetum fuiffe ob-

Anenm

latum ; prafertim veró , cüm Lucas

; lo d

cap. 23. à militibus id fa&um effe fcri-

Irt,

bat: l/udebant autem ei C9 unilites acce-

Vr

dentes , €9 acetum offerentes ei,

Sunt

ij

etiam , qui credant, acetum oblatum,

m (

fpongiámque adhibitam ad fanguinem

Sed hoc non facilé in-

B

cohibendum.

telligi poteft; non enim acetum hau-

lm

ftum é vulnere exeuntem fanguinem

remoratur; cámque fpongia ori» non

Gb

manibus , aut pedibus adhibita fit, un-

Ddl

de magna vis fanguinis defluebat; aper-

d

t

[

H

Feria fexta Parafceves,

245

Y

pongü'. "m

té inde apparet, acetum non cohiben-

t

di fanguinis gratiá'fuiffe oblatum, ltà

C lg

argumentatur Cafaubonus Exercit, 16,

a

num. 87. qui num. fequent, fcribit,

ToRS

morem fuiífe parandi acetum , ut iis,

lt J

"

qui animo defeciffent , fpiritus revo-

)

du

"w

IN

V

1

"

Y

caretur ; milites veró, ut Servatori no-

li

[

ä

M

g

r

ftro magis magífíque illuderent , ace-

l

d

;

M

li

.

j

1

tum obtuliífe,

Porro in re, qu& in

us ii

facris litteris non admodum enuclea-

d tin

tur , omnes opiniones afferimus de ali-

n odd

qua ejus circumftantia, ut, quam quis-

m j

que probaverit, eam ampledatur : nul-

)

lam enim effe novimus de ea circum-

tm u

|

, n

ftantia, de qua loquimur, Traditio-

nem.

lml

( u P

Romanus Pontifex in. folemni Mi[fa [anguinem

u x

per fifialam exforbet, Mwflica allufo ad «vun-

dinem Chriflo porre&lam ex Rocca,

Veriás

1 L.ügu;ïïgnl

forta[fe 1105 bic ad veterem . difaipli-

du

nam refertar.

m u

u

Uil

Romanus Pontifex , cüm folemnem

celebrat Miflam, Sanguinem & Calice

j

x 0f

n

j

li

per fiftulam exforbet, itidémque Dia-

'l'fl

conus & Subdiaconus,

Nonuulli pu-

f

T

UX

3

taut,

|OR,

246

Feria. fexta Parafceves.

tant, ufum fiftule introductum , ut,

u

þjwnisfwi

cüm fummi Pontifices provectiore ple-

rumque fint atate', arceatur pericu-

Aapt

onemt

lum effundendi fanguinis Chrifti. Ve-

rüm Rocca in Tractatu de folemni

p d

Communione fummi Pontificis tom, r.

Audtrs

Operum fuorum pag. 27. hanc ratio-

silodio

$1

nem minimé probat : fi enim hujus-

modi ratio firma eflet, etiam in Miffis

Til qï'

g /oi

privatis ad eundem modum oporteret

fanguinem à Romano Pontifice fumi ;

qux

f

quod minimé fit : neque id opus effet

s

Diacono & Subdiacono, quorum :tas

wl

v

plerumque haud itàgravis.

Itaque ad-

hiberiait fiftnlam à Romano Pontifice,

Qpl

ut repraefentetur arundo , cui fpongia

óhm

füit impofita, qua& aceto imbuta Chri-

s

fti ori admota eft; eodémque modo à

[

Diacono & Subdiacono ebibi fangui-

hr

nem, adfignificandam communicatio-

hn

nem Paflionis Chrifti. Cajamo denique

ht q

fummus Pontifex in bauriendo Chrifli Sangui-

(l

me utitur , ut calamum Cbriflo cruci. affixo

li

porrecum. a. potandum ,| amari[fimutmque

LT

Pa[fionem exprimat,

Miniflri veró, Diato-

iil

u fciliet Cardinalis , & Subdiaconns . A4-

(l

ye[lol/cus

j

247

Feria fexta. Parafceves.

1uäm, l |

poftolicus eodeut utumtur. calaim ad ejusdem

Mi

PajJiouis comuimmicationem imfimuandam. Hec

A N

Rocca pag. 31.

Nos eam evertere rà-

h

tionem minimé volumus, quam tanen

lt B

meram tabtummodó cogitationem ex

hr

Aud&toris pietate profectam putamus,

a

d

nullo alioquin fültam veteri monumenu-

il

to; atque illud effe in cauffa arbitra-

VM

mür, quamobrem hoc modo Roma-

nus Pontifex, Diaconus, & Subdia-

htet

Q a

conus fanguinem ebibant, ut vetus re-

tineatur confuetudo ,. quà quondam

d

Qu z

opulo fub utraque fpecie Euchariítia

;l

Y

w

!

praebebatur. Q»ia fanguimi, (inquit Lin-

v hd

danus in Pazeplia Evangelica lib. 4. €. $6.)

, a

effufto propter. incultioris populi. vufliitatem

i

mueritó timebatur , Calicibus cagna efl ferru-

l

aml"

mgu, nI:wV]-

l

minata. aff abreque iuferta, / Agit etiam de

"

]

hac re Macrüs Vocabular, Eccl, verbo

m

Sipbon , ubi eundem fuiffe ait ufum fi-

GLW fmï u

ftule quondam etiam Abbati Montis

(

Cafini ad exugendum Sanguinem Chri-

j o D

fti De Abbate Cafinenfi, quod fcribit

Macrus , illud teftatur etiam Joannes

;mmjflülw

Baptifta Cafalius de veteribus Sacris

um

Chriftianorum ritibus cap. 81. qui pr-

4

terea

,«.,;;,».ï

l

248

Feria fexta Parasceves,

l

terea vetuftas quasdam affert Carthufia-

norum Conítitutionesjà Guigone com-

"

PT

ofitas, qui S. Bernardo coxvus fuit.

n iis hec habentur cap. 40. Ornanmenza

L n

im.u

«urea vel argentea prater. Calitemi €3 Cala-

fifrot

mum , quo Sanguis Domini [unmitur , in Ec-

glb

clefra non babemus, Et quamvis cum Roc-

gt

caconfentiat, nos tamen à noftra fen-

p

tentia nonrecedimus; cüm prafertim

idem Cafalius fateatur, innocentium

ib

hi

Ill. ubi agit de Communione fümmi

du

Pontificis, non loqui de caufa haurien-

if

di fanguinem per fiftulam, quam cau-

ii

fam ille Pontifex , czteroquin à fym-

E

bolicis facrorum myfteriorum explica-

od

tionibüs minimé alienus, non allego-

ricam agnoverit, fed hiftoricam.

x

tnx"äaw*.

Sexta. Chrifli verba in eruce, Lutberanorum

aol

€2 Calviniflarum profügatar iuterpretatioe

Wfp (

(b

Sexta , qux Chriftus protulit, ver-

d

ba refert Joann. cap. 19, : Cüm ergó acce-

piflet JEfus acetum ,. dixit:: Con[ummatum

uT

(

ef, ut jam impleta effe oracula often-

deret, iísque , quas pradixerat , ater-

llj nm

l& d

bitatibus omnibus fe jam eíIe perfun-

l

um.

^

l

Feria;féxta.Pare[ceves.

249

D

C

empletas (unt Seripture: nou eff am-

["F('fü"tz.

£um;,,

Jf

plnss u

od in[aniam populi furentzs expeclem:

nübil. minds. pert

ali, quam yie pa[fuarum pra-

Rn

Leo. ferm. $3. de Paffio-

f fs

dixi ; üt ait.S.

ne, Lutherani& (Calvin

ifte , ut San-

( ,;æm

&iffimum. -Euchari

Qie Sacrificium de

init jj

medio tollant , om

némque fatisfadio-

D]

nem noftram funditus repudie

nt, fane

n

nimis perp

eram verbis illis : eenmrmau

i r

14.6/l: abutuntur; perin

-

deac fi Cþri.

.

D

a facrificia

J i

ftus declarare voluerit, omni

effe expleta ;.. nullum dein

ceps aliuc

ao

reliqui elle

Wa

offerendum ;-nibilque jam

& landifica-

ad plenam fatisfacti

o nem ,

t

tionem.;ngftram.

Verüm cim Serva-

fs

deret é cru-

tor. nofter it

à locutus pen

Md

e ;D;ï* þfo—

/nobis tot "tantósque

Qf

t

cruetatus *e

et'^perpeffus , "quis non

Mtratm

iatelligat,

àis-verbis illud fignilicare vo-

j t |

luifíe, omni

busíe perfunctum effe cru-

ciatibus, .quosfibi ipfed

eftinaverat per-

Md

ferendos, nec quidquam al

iud fibi re-

r H.ü [

l

|

liqunm. effe ,

quàm mortem oppetere

gt

& ponere animatt ;

quam mon alio con-

ul

filio atfump

ferat, quàm ut moreretur,

d

i A.

nec alia de.cauía , quam ut mor

eretur,

d

ii

Y

$

retine«

W

*

290

Fería. fexta Para[ceves, :

retinebat? Haud fané negaverimus, in-

ter veteres Scriptores fuiffe nonnemi-

li a

nem, quiverba illa : copfummazum eft ,

yi k

ità interpretatur , ut Chriftus JEfus ve-

m

teris legis figuras impletas efle fignifi-

u

care voluerit. — Veràm bonam hic po-

fl

ftulamus fidem ; quid interpretationi

moit )

huic cum abolendo Euchariítig Sacri-

Ü dam

ficio? Quid cum noftrorum operum

p

fatisfadtione explodenda? cüm prafer-

fígi

tim veteres iidem Scriptores eam inter-

fv

- pretationem fecuti, & fan&dum Eucha-

lii

riftie Sacrificium, & bonorum operum

quá

fatisfationem admiferint,

Vide Mal-

Bm

donatum in cap. 27. Matthzi num,$o.

qnom

Qmen

Poftrema Chriffi verba. . Clamor Chrifü toà

eruciatibus frali miraculo ad[cribendus.

ittg

tolgr

Poítrema vetba denique tradit Lucas

dit,

Cap.23. e? elansans voce magná JEfus ait: Pa-

[

zer in manus tuas conmnendo fpiritum meum ;

E9 bac dicens expiravit,

Ác de valido

ij

etrt

vocis Chrifti clamore Mattheus cap,

D

27. idem teftatur: JEfw autem iterum

(n

€lamans voce magná emifit fpiritum. Item

u

es

Marcus cap, 1$, JEfu at(tem , eniffà v

m

ec

jj

25í

- Feria fexta Parafceves.

iT

ce magná , expiravit,

Et pauló póft: Vi«

Vi

dent autem Centurio , qui ex adver[o

fiabat,

,

1

]

!

qüt'tt

fic clamans expirá[fet ,— ait : Veré hic

JJ

jj

bomo Filius Dei erat.

Nequ

e enim eft

! E*Ji ügnf.?

intra fines natura, ut tot cruciatibus

?em'

liy

l

fractus, ac propemodum protritus ho-

lil

M

ne ea verba tan-

lg s

mo in ipfo mortis limi

Cornelius à La-

:

to clamore proferat,

IU t

Matth. verf. 49, putat;

pide in cap. 27.

riftum clamáffe adhibt-

iaj

magná voce Ch

ld

tis viribus, quasi

lli Divinitas fuppe-

W

ditabat.

Verüm D. Thomas 3. par.

Is

qu. 47. art. 1. ad fecun

dum docet, Chri-

Til

ftum , ut declararet ;

non per vim fibi

2

[

animam adimi, robur corporis ità fibi

conferváffe, utin extremo vitz mo-

rosi

mento tanto vocem clamore potuerit

jnin

tollere, Dicendum, quód , ut Chriflus oflen-

Il

deret , quód Pa[fio ilata pev violentiam ejus

animam uon eripiebat , naturam . corporalem

127

n pat

in [4a. fortitudine con[ervavit

, ut etiam in

nl

Unde

extremis pofitus voce magá clamaret, .

d a

unde autem ille vires profectz , aper-

ia um

tiffimum certé eít tanti clamoris mira-

ju, ld

culum, Maldonatus in cap. 27. Matthiei

num, 46. locum ilium de Chriíto in Ep.

j

si

"

6

a

$$2

Ferin . fexta -Parafiouas,

n

ad Hebraos expendit : m« diebus;carnz

d

"n

Jitec preces: fapplicatiouésque «d. -Deum , Qui

ET

polfz ilasn faluzema facere. à auorte, euunclae

more valido Q3 Inoftymisofferens , exauditus.e/i

gt

pro [oavéverentin ; Leinde;ait, id huma-

a ul

qiaa

n nütüre-yiresfoperáffe; ut Chriftus

JEfus/jam fermemoriens:altà voce.cla-

g

mare'potuerit; Selezemim.non folsza: i0-

a

rientes ,« fed! vimetites. eliam. morteun vox .án

eu d

i

prims defiéenesl , Cujtisaniraculi. vim-ma-

ii

nituditiémquéeletiam:;juxta naturs le-

nl

J

ges illuftravit JoariiesJacobusScheuch-

i

t

f

zerue in.Phyfica facraad cap. 27. Matthaii

verf' 46.'& verf. «o;; DeCenturione ità

|

ii

Matthazus'cap. 27. /Cenzurio auteti ; €9

ab nl

qui. cun o erant 'cuflodientes JEfuin , evifo

FTTT

zerra Miotu y 3 brs iqua fiebant, tiumerpot

n

valde dicentes s. Veré Filims -DELerat ifle. Et

UM

Lucas cap. 23. Fideus autem Centurio ,

g

quàd fachum erat ,. glorificavit .DEUM di-

nl f

cens:. Feré bic boimo jufltus evat,

5

"ii

Centurio €9 clamore Chrifli , &9. derrem

0!0;

F d

aliisque prodigirs perinotus fatetur. Chbriflum

Msl

effe Dei filium, Conciliatio Evaugeliflarum

n

i

ex D. Auguflino, Quis ille centurio,

W

Alius fuit à Longiue.

Difcre-

L

!

Feria fexta Parafceues,

P

2«

$3

Bu

Difcrepare ea in.re fortaffe videántur

L

inter fe.Evangelifte.

Marcus enim

iml lw-

confefTionis; ; :quam:.Centurio edidit;,

Mj

caníam &ribuit;magno vocis clamori ;

iil

'.

quam Chriítus protulit in. ipío mortis

ir(i

fl

momento; ceeteri'veró Evangelifte eam

' ïüüdi.

caufam in terremotum conferunt ; aliá-

i fmæ

que prodigia, :quetuncevenére, Pra-

hn

terea.,. ;Matthaens & . Marcus. tradunt;

linp,

Centurionen. dixiffe: ...J'erd bic bomo;Fi»

filit

lin Déi erat , |uigas autem. : Vere bicbomo

n

juftun erat, Quivistamen facile intelligat,

(

Centurionetm. &-ab illo.clamore;. & ab

U

iis, que tum acciderunt, 'sequé potuil-

Mf æ

Íead credendum impelli, ut nulla pro-

Hmu "i

pterea ea.de re fit Evangeliftarum pu«

d

£gna.. Qnod autem fpectatad Centurio-

r

nis.verba , quz varié ab Evangeliftis

j

teferuntur , 'ità $. Augüftinus lib. 3. de

n

Confenfü Evangelift; cap. 19. —.$e vdl

sutruque diclum à Centurioue intelligere de-

J

bemus ,-.€9 .alios illud , alios iflud comme-

EM

1.

moráffe, velfortaffe Lucam exprimere voluifJe

;gmm

JautentiamQenzurionisquomodo dixerit J Efum

KL

j

Filium Dei. Forte euii tom eum Unigenitum

fed ideo

æqflalem Patri Ceujurio intellexerat ,

Filigm

ho

254

Wi

[Fetia fexta Para[cever,

Filium Dei dixerat ,

uia juflum crediderat,

asf

,ii

ficut imulti jufli. dicli

Á

unt Pili$ Dei.

Huic

m

Centurioni quidam Longini nomen tti-

gap

W

Ti

Q

buunt, quem Chrifti Fidem amplexuni,

1Qn

dimiífà militià, ferunt Martyrii coro-

nam confecutum efífe, üt videre licet

p

apud Metaphraftem ad diem 16, Odo-

j n

bris; Bollandiftas ad diem r5. Martii ;

[

& Baronium adann.Chr. 34. num, 13 1.

[

lii

Cum iis confentit Menologium Gra-

corum addiem 16, Ottobris.

In Ec-

ttia li

cle(ia Latina fit commemoratio S. Lon-

m $, Ul

1'*.

p d

gini militis, qui tamen eft alius à Cen-

turione ; milesenim ille fuit, qui Chri-

r m

fti latus lanceà trajecit, üt eft in Mar-

E

E

tyrologio Romano ad eundem diem :

Caf[at«« in Cappadocia Pajfio S. Longini, qui

ag

latus Domini lances perforáffe perbibetur.

jjn g

Tillemontius Not. 38. ad vitam Jef.

u d

Chr. affert, quecunque Grzci & Latini

rinin

de Longino & Centurione tradidére ;

*

"m

nec eorum probat fententiam , qui eos

imijy

omnes Scriptores conciliare conati ,

putant Centurioni & militi idem Lon-

li

gini nomen fuiffe , atque utrumque

fs l

Martyrii palmam confecutum effe.. Et

Gottus

i

Ü

Feria fexta Parascevts,

25$

Um

Gottus de verit, Relig. Chrift, tom, 4.

l

par. r, in finecap. 31, $. 2. num. 25.

. |

nihil ait poíle ftatui de Centurione, in-

i,

certámque omnino effe & Maryrium

UMT

& nomen.

Tin]

ii

Vif Of

De prodigis , que Chriffi mortent confceuta

Junt, Primian tenebte a meridie toto

Ij

terrarum orbe oborte,

Ia

m (

Ad prodigia venimus , qua Chrifti

i hfs

mortem funt confecuta.

Primum il-

o

lud eft, dequo Mattheus cap. 27, 4

dii(n

Jexta autem bora . tenebras fa&ha funt [uper

a.

auniver(am terram usque ad boram nonam ;

d r

ideft à meridie usque ad tres horas poft

|

lh d.

meridiem, Idem refert prodigium Mar-

L

in

cuscap.1$. Er fachá borà fextá , tenebras

S'.Lan;l»r

i

LU

facla [unt. per. Zotam terram usque ad borain

] J

"2^|

nonam; G&S. Lucascap.23. Erat auten

a

fere bora [exta , €9 tenebra faSla [unt in uni-

ti

(C,

ver[am terram usque in. boram nónam, €3 ob-

fcuratus eff Sol.

gt

g

Non Judae [olàm , fed univerþ ferrarun

il

nl

orbi eà falis eclipfi lux erepta eft. De a

Db

seninit Pblegou.

ha

l

Ws ?

In

256

Feria fexta PAra/Geess:

wif

.Imeo prodigio.exiftit.controyerfia;

w

Y

Judaane foli., ; an-toti. térrarum orbi

st

j

ï

illo folis deliquio lux erepta fuerit; quod

at

quidemlib. 4. de Canoniz. Sanctor.pet-

D. eodetq |

tractavimus par. r, c. 25, num, $. &

as

fequen. ubi teftimonio prafertim Phle-

al

gontisHadriani liberti;"qui fexdecim

gt b

in libros diftribataat^feeipfit hiftoriam,

ï

D

:

59

probavimus, üttiverfo terrarum orbi fo-

miiott

.nmen.ademptum, :Locus autem

j n

B

x'»

j

Ihlegontis e(t; Quarto auno centefuna [e-

ss

quude . Olyinpiadis imagua; €9 -excel[a inter

qinz u

O1HUE , .qu& , ante eath acciderunt , defeclio

Jolis fada,

iboit

Diej.borájfextá 4t4-in teuebrofaus

az n

u0-)em verfas , ut'flella in Culovifafint ; ttr-

lbt

racrte anotus in Bitbyuis-Nioad wurbis multae

t

«dei [uabvartit, Haec veró Eclipfis, quam

i,

refert Phlegon.,.cum tradita ab Evan-

hu

gelüs prob& congruit; idem enim u-

(s n

triusqueangus T'iberii Cefaris decimus:

"t n

nonus ,eadem horá fextà., & in utra-

tgte u

qUé terra concuffa eít. Et quamvis Phle-

ATT

gon eam Eclipfim non dixerit conti-

Vüx m

giffein Plenilunio, id tamentiaud ne-

fitity

gat, fed Aítronomicarum rerum im-

f i

peritus pratermifit.

Huetius veró in

F. G

emones

Ü

237

Fetia fexta Para[ceves.

Jüc;'üï'gü;,

TT

Demonftrat. / Evangelica propofit. 3.

ícribit, Hadrianum Greffonium in hi-

Mi

ftoria Sinenfi annotá(fe, in illis Regio-

Ws

nibus eodem illo tempore vifam Solis

8

extraordinaríam Eclipfim , que Quam-

ï:nmela.f:.

vutium Imperatorem vehementer com-

(

li

j

II

T

movit, Bertus tom., «, de Theol. difc.

lib, 29. cap. ult. pag. «87. multiplici

RTRU

Q dUf

eruditione oftendit, non Judzam mo-

dó , fed univerfum terrarum ; orbem

tb

E

tenebris circumfufum ; ídque fuiffe mi-

o

raculum ; nihil enim ejusmodi lun

!s Al[,':'ll

pleno orbe poteft contingere 5 trium

hia

autem fpatio horarum tenebris illis foe-

—

Do&orum ve-

t

datam Telluris faciem.

T

ró profert ztatis noftre, virorum au-

ia

&Goritatem , quibus adde Lamy Harm.

P

Evang. lib. $. cap. 3- pag. $96. Au-

"ia

&ores etiam heterodoxi eandem tra-

piduni

&ant materiam.,

Antonius Bineus de

—

T

morte Chrifti lib. 3. cap. 8. pag. 409-

gl

ait, fe olim exiftimáffe, tenebras uni-

( Cüml*v

verfam terram ingruiffe ; deinde veró

j t

eam amplexum fententiam, quz ftatuit

?

folam Judaam illis tenebris involutam ;

p

eam tamen obfcurationem miraculo

adícri-

jv s

fri

258

Feria fexta Parasceves,

adfcribendam effe fatetur.

Sol obfcura-

i HWF

[ D) füh

zu: modo quodam bominibus ignoto fuit , cim

Scriptores facri id alto filentio imvolvant.

In

euni ergo inguiritur omnino frufira,

Illud

h

j

C

cogitatuvi veclius eff , [olem. ob[curatum efe

ad indicandum. imnane , «tque. borrendum

Judaorum . fcelus.

Sagittarius: part. 2,

jer

i

Hiftor. Paff. Chr. cap. 17. noftram tue-

«

turfententiam.

H

In tom. 2. Differt. in

Nov. Teftam, é Mufeo Hafei & lkenii

doin t

extant bing diífertationes, quarum al-

]

tera Sigismundo Kifsling Audctore, De

Va hu

labere folis, laborante [ole juflitie ; altera

s ag

"

Cafpari Bofneri De fingularibus ac mirandas

if

quibusdai, qua morte Chrifliin natura ac-

« (in

eiderutit; quorum uterque cum Sagitta-

agl y

hn

rio pugnant pro obfcuratione univerfze

terrz ; ídque ftatuunt miraculo tribu-

Dd

i

endum, üàt videre eft pag. 368. num.

21, & fequen. & pag. 375. num. 35, &

IN

fequen. Necpulchra Theophyladti ver-

ln Tnj

ba fileripoffunt, qui in cap. 27. Mat-

Ti

thxi hec fcribit : Eran£ fenebre in toto

It ffï

mundo, nonin parte muudi , it in Zgypte;

At

at monflretur , quód lugeat in Pa[fione Crea-

Miüm, u

Voró Creatuya , €9 quod à. Judea lux recdf-

'??-*Dgerct,u

ferit :

?

Tun

Feria fexta Para[ceves;

249

M

At

ferit . Judeei quoque petentes fsgnum é Celis ,

uunc videant folem. obtenebrari,

ifn

l

Veli in. 'T'emplo difciffio pofl Chrifli mortem,

411[

Conciliatur Lucas. cum velique

Evangeliftis,

Alterum prodigium eft Veli, quod

r.o.ftr'aätï

eratin Templo, difciffio , de qua lo-

D g

quitur Matthaus cap. I$.

JEfus autem

& i

clamans vote magná emifit fpirituim.

E£ ecce

Qu d

Velum Templi faiffis eft à fummo usque de-

T

erfom. Et Marcus cap. 1«, JEf. autem

E£ velum

i din

emi[Jà . magná vece expiravit.

TU

Templi feilfum eft im duo à [nunno uque deor-

1

fum.

Quibus verbis ill

ud intelligitur,

d

contigifle prodigium ,

fimul ac JEfus

Yl

!

exttemum fpiritum exhalavit.Et quam-

AR

visLucasVeli fciffuram cum obfcuratio-

|

Mi

ne Solis conjunzat, ac deinde Chrilti

u |

*

referat mortem : !zobfiuratus efl Sol, €9

ii vt

Velum Teupli féiffumeft medium.. Et clamans

pl "m

voce inagná JEfus ait; Pater inmamus. iuas

du il

commendo [piritum meum

€3 bec dicens

t

expiravit: id tamen Evangelifte fuit con-

filium, ut duo illa miracula fimul con-

ij .

o

jungeret , üt Augultinus animadvertit

€

p

ml

260

Feria fexta Para[éeves,

de Confenf. Evang. lib. 3. cap. 19

u"m Wö m

Volens. enim. miraculum . suiraculo: adjun-

4 T0

gere , cnm dixiffet:. Solobfaératus. efl , (ub-

a

Jumgendum exiflimavit ; Et Veluu Tewpli

m

faff.m effl medium , — praoccupans videlicet ,

g d

quod expirante Domino fachuna eft.

j

dio t

T

Temtlum in tres partes: duolus oppanfi; velis

[agi t

divifum.

o

Templum divifum erat in partes tres;

r

A ran

quarum prima erateAtrium ; interior

altera , quae dicebatur Sanctuarium ;

ii

tertia , quz fanctiflima omnium erat,

Bo

N

Sandum Sancorum apellabatur , quó

nulli, nifi fummo Sacerdoti, fas erat

( wi

ingredi. Prima Populo, altera Sacer-

jnine

dotibus patebat; tertiam adire fumtmo

x

tantüm Sacerdoti licebat , & femel qui-

dem in anno in dieExpiationis.Duobus

D Ri

cz partes velis feparabantur,quorum u-

E

num ante Sancta Sanctorum oppanfum,

ab d

alterum ante San&tuarium ; üt conftat

n tj

€X Origene Trad. 75. in Matthzum,

LT

ubi ità de Templo , ejósque duplici

v:!wjm

Velo: Dwo, inquit , effe Fela, untm

1 Tj

quideum interius qued velat Sancla Sanclorum,

alterum

WQM

D

h

Feria fexta Parascevei, -

261

AKPIS

alterutn veró exterius frve Tabernaculi , five

J

Terna fuére Vela Moyfisztate

Templio

t d a

Tabernaculo oppanfa. Templum au-

[

CUMI

tem Salomonis, & alterum, quod,Sa-

T

lomonico disjecto, deinde &dificatum

eft, duo tantüm habebant vela ; nam

pro tertio & extimo velo ipfe erant

( T

'Templi fores: üt ex cap. $. antiquit,

udaicarum Jofepbi, &lib, 6« de bello

H

udaico colligit Sagittarius Par. 3. Hift.

» t

!

al. Chr. cap. 1.$, $. & 6. Quaritur

NT

itaque, interítisne velum, an exterius

IU ,

in Chrifti morte fciffum fuerit.

i, qi

,ned

Verius efl ,. interius velum difciffum , quod

l

famatur ex. D. Panli loco ad Hebr.

yt i

cap, 0. Cur velut fciffem fu ?

d

nb

D. Hieronymus Epift, 1 $o. ad Hedi-

biam quaft. 8. exiftimat exterius ve-

"n

gun. [

lum fuiffe difciffum. — Quarendum , quod.

i G

velum Templifüffum fi , exterius, an in-

zerius ?. mibi videtur in Paffione Domini illud

Pt

T

velum effe confciffum, quod in Tabernaculo e3

T

in Templo foris pofitum fuerat , €9 appellabatu

jj

exterivs, Quia nutic ex paríe videm

€3 ex par-

ii

te cognoe

262

fl

Feria fexta Parafceves,

?e agnofcimus, Cim autem vvenerit,quod perfez

gimm V

um efl, tunc £$ velum interius difrumpendum

g g

at

efl,ut omuia, que nunc nobis ab[condita funt,

Dom£s Dei Sacramenta *oideamus. (Contrà

g bug

S. Leo Magnus ferm. toc, de Paffione,

g,

n d

& Cyrillus. Alexandrinus in cap. r9.

1uls 0

Joann. putant , difciffum velum illud,

quod ante San&dum Sacorum oppan-

j b

Íum erat. Recentiores quoque alii ali-

ntbarat

as funt

fecuti fententias.

Gerardus

um

Voflius Harm. Evang. lib. 2. cap. 2.

s

arbitratur, unum tàntüm fuiíle velum

satit d

in Templo: Sienim duo vela fuiffent',

|

vt

ia

non dixiffent Evangeliftz, Felum Templi

feiffum efi,

Quam quidem opinionem

d

futilem effe, quis non videat? illud

g

hn d

enim, quod indefinité fcribunt Evan-

geliftez, Felum Templi fciffum efl , fatis

at

verum deprehenditur , fi velorum al-

ftenam

terutrum diícindatur.

Baronius ad

tf

/

ann. Chr. 34. num. 127. contendit,

ii

4

difruptum exterius velum fuiffe, quod

tubm lo

populo confpicuum erat,

Serry ex-

A.

ercit. 57, num s. & Gottus cap. 31. $.

nl

2. Baronio fuffragantur ; eósque, dif-

f JE[WI(

ciffum qui affiimant velum Sando

Vr

ancto-

i

Feria fexta Para[cever.

263

W

Sandlorum oppanfum, argaunt igno-

i Vr

rantie, quód duo in Templo fuiífe ve-

la nefcirent.

Ti

Cum iis fentit Lamy

M n

Harm, Evangel. lib. s, cap. 36. qui illud

kln,

etiam monet, quod, fi fuiffet intimum

velum diíciffum, Sacerdotum dunta-

1 0

tiribi

xat oculis objectum effet miraculum

ln qy.

illud, & quidem eátantüm horá, quà

Qiedid

Sanctuarium ad lucernas accendendas ,

& thura adolenda ingrediebantur. Sua-

Gentd

2' üpl 11

rez tom. 2. 3. par, difput. 39. fect. 2,

ifevm

de eare fibi fatetur non liquere, Cafau-

bonus itidemnon conftare fcribit Exer-

tll

d

cit. r6, in Baron. num. 9o, utrüm é

ptit

duobus velis difciffum fit à füummo us-

p d

que deorfum. Alii deni

U

ie exiftimant,

velum illud interius Íci

d

u

u bv

m efle, quod

nj li

Sancto San&orum praztexebatur; quam

um d

fententiam àüt communeni nunc fere

omnes fequuntur.

Vid. Cornel. à La-

quri i

t «

pid. in cap. 27, Matth. verf. $1. & ad

j aol

eundem locum Natal. Alexand, $. 26.

& Calmet, verf. 41. qui obfervat. D,

d

a

"

Paulum Epift. ad Hebr, cap. 10. fcribe-

"T

(l

j

re, JEfüm Chriftum, utpote fummum

p

Sacerdotem,Sgn&uarii viam per velum,

1

ii

Wi

264

Feria. fexta Parafceves,

m d

id eft, per corpus fuum, nobis patefe-

u

cille ; ideóque Apoftolum eam con-

wm

l

a

firmare fententiam , quam .pofteriore

loco attulimus ; fciffura enim veli ante

ff

gl

)adltlli. j

San&um Sanctorum oppanfi fignificat

Tfv

Wi

per mortem Chrifti patefactum nobis

iter ad Codlum, disjectas legis umbras,

aT )

Ti

verüámque Pontificem ad intima Templi

adytaingreffüm, ut omnes homines à

p

Rivetus in. Exod.

ir, ii

peccato liberaret,

u

cap, 26, verf. 31. veterum Hebraeorum

fecutus fententiam , probé textum in-

, nil

ïEEf

LJmf :

timum hoc velum exiftimavit, nec fuif-

T (

fe pellucidum, ne cujusquam oculis pa-

$0047

teret Sanctum Sanctorum, fed à füum-

I LT

mo Sacerdote tantüm , qui eó introi-

ret, videtur, Et Sagittarius loc, cit.

i inmid

tiag]

num. I3, miraculi magnitudinem ex-

(nfta

pendens notat, Velumillud fuiffe den-

(

fum, & firmz materiz, figuris fegmen-

tatis diftindum , nec pellucidum, nec

Dtteto:

ulla ex parte alligatum , ut ne venti

UPACT

quidem flatu commotum ullo modo

ïuïiiiüfnm

poffet diffindi,

Quid caufz fuerit, cur

"m

velum diffinderetur; querunt Interpre-

Qu

tes. . Euthymius &

heophylactus in

AU

Matthaz-

i

Feria fexta Parafceves.

265

5

Matthæuh dicunt , idcirco Deum ità

Wi

llm Q'Lw.,.

voluiffe, ut Gignificaret, à Templo di-

j

vinam recelfiffe gratiam ; & quó nulli

T N

mm Y hij

fasantea fuiffetingredi,eó pateret omni-

uj

Í

D

bus aditus, Ad hancfíententiam alludit

D)

n hi

D. Hieronymus in lfaiam cap. $2, Ve-

lum Templi à. f[ummo usque deor[um. [ciffum

Ls

lintimaïemgü

efl in duas partes ,. ut ovines ]ndaorum «a-

Ts hn

remoniz panderentur , € eo tempore implere-

r Bd

tur, quod in boc eodem Propbeta. dicit: Ex

Siou egreditar lex , 9 verbum Domini Det

d)

J ts

de Hierufalem, De Sciffura veli varias

It

Interpretum fententias refert Maldona-

p

tus in cap. 27. Matthzi num, $r

u dl

Quadam miracula [unt propter circmmiflan-

quuiti

as d

tias, Hyjusmodi fuit terre motus wiraculum.

In Judeane tautums an etiam alibi terra,

ia

Ti

Contremuerit , petra fuerint difrupta ,

€9 aperta sonumenta.

gt

De tertio miraculo itidem Mattheus

j t

g t

cap. 27. Terra, inquit, wrofa efl ,. €9 pe-

TT

?re fcif[e [aut , €9 monumenta aperta fgnt.

De illo terre motu lib. 4. de Canoniz.

u

Sanctor, par, 1. cap. 25. num. 3r. dif-

n

emon-

7

b

leruimus, ac miraculuþm,fuiffe d

Jie r-

Ítravi-

266

Feria fexta Parafceves,

N

ftravimus. . Ineodem Opere noftro de

"I

Canonizatione obfervavimus, quod-

MUTLI

dam efífe oftentorum & miraculorum

um

genus, que prodigia quidem fint pro-

m !

pter circumftantias , quibus eveniant ;

qun

femotis tamen illis circumftantiis, nihil

ponpt a

quidquam habeant, quod naturz fu-

m

peret vires.

Cui doctrine in hoc terre

m n

motu loeus eít fané commodus. Teira

Voldit

enim eo ipío tempore contremuit,cüm

od

Chriftus humani generis Servator cla-

T

vis ctuci affixu- mortem oppeteret per-

Ti

fidiflimis Judzis illius necis auctoribus,

t lng

Terrá praterea tremefactà, plures veri-

Rn

tatis viam ingrefli funt, & crucifixum

iil

prepotentis Dei Filium eíle , palàm

li,

confe(fi, Quze omnia notavit etiam. Ca-

EXUU

fparPofnerus cit. differtat: De frngularibus

Toneny,

€9 mirandis quibuidam; qua morte cbifli in

Q Jf

natura acciderunt , num, 26. Quazritur,

t i

in Judzáne tantüm, an veró alibi etiam

Irücdyal

concuífa terra fit , petre dilrupte &

if

aperta monumenta.

Origenes Tradt,

ld ion

35. in Mattheum , in Judea folüm ca

U/l-ïw ü[q,(

docet contigiífe, . Nec entm extra Juda-

Is

am patrec di[cil]e [unt, aut uumneuta ape ta

V, .

Dodfent

M

j

Feria fexta Paratcever,

263

! Wl'g 1

fumt alia , nifi ea tantummodà , qua in Hie-

m'lï, Fïüd.

ra(alem erant, aut forté in. Terra. Judae ;

U

&ec 4lia terra tremuittunc, mfiterra Hiera-

s "L').;xq.

a

«««««

fale, Sané Matthzus videtur innuere,

non ultra Hierufalem , & vicina loca

lat

monumenta aperta efIe. Exezntes de uo-

r

um ntis,pofl. Re(urrecttonem ejus venerunt ii

i

San&lam Civitatem , && apparuerunt mul'a.

s m

Nam fi aliter diceretur, fatendum eflet,

CTA

Sanctos homines in remotis regionibus

UT

é tumulis excitatos, mirificé per aéra

p

Hierufalem avectos e(fe; quod omnino

alunt

De Sanclorum il-

tacent Evangelifta.

fs

la Refurre&ione non eft hic fusé dif-

QUi

ferendi locus,

Sed ut pauca quedam

de, n

attingamus, nonnulli putant, eos aper-

^

n

tis monumentis vel iplo mortis Chrifti

d

momento, velpauló poft revix:ffe, &

T

cum JEfu ad Inferos defcendilfe, five

-

if

etiam, antequam Chriftus refurgeret,

]

if

revocatos ad vitam extraHierofolymam

da«

um

delituiffe, quó ingre(li fint, poftquam

illead vitam rediit,

Delituerunt .extra

" T

j ilün

Ubem , ibíque apparuerunt , .ut fmud 83

T25

1orti €3 re[urreclionis Chrifli glovia in ip[is 4p»

m

"1]

!

pareret,. ütait Lamy Concord. Evang.

M2

lib.

,'un:

268

Feria fexta Para[ceves,

p

lib. $, cap. 36. pag. 6oo. Verüm coni-

munis fententia elt, tremefactà terrà ,

monumenta quidem in Chrifti morte

$ u

J

f rll

aperta effe , Sanctos veró cum eo revi-

xifle , üt videre eft apud Calmet. loc,

cit. verf. $2. Natal. Alexandr, $. 27.

Suarez loc. cit. $. In quibus dulitari po-

?. Terram porro fuiffe concuffam ,

& aperta monumenta, petrásque dis-

ruptas etiam longé ab Hierofolymis &

Judaa, verifimile ett ; nec defunt apud

Baronium ad ann. Chr. 34. num, 128.

monumenta ex hifítoria deprompta, &

apud Calmet. loc.cit, verf. $1. & Sua-

rez loc. cit. $. Qwari veró potef] , & Gret-

ferum lib. r, de cruce cap. 33. qui ve-

TU

n

teri traditione ait effe acceptum , Al-

v

vernie montem in Etruria, & Promon-

Hiraa

i

torium prope Cajetam eo terre motu

[;

e(le difhífa, üt hodie apparent,

Etfa-

né Phlegon terre motum item ut folis

li

At

deliquium commemorat : & D. Tho-

mas 3.par. qu.44.art.4.ad tertium docet,

imylig

petras eífe difruptas a4 offendendum, quod

rh-u v,m,

lapidea bominum: corda per ejus Pa[]ionem

!

m h

emollirentur ,. C quàÀ totus mumdus virtute

J

L

Pajfiouss

u

Feria fexta Parafcever.

269

M

"

lls

Paffionis e)u erat in wielius commutandus,

Ex quibus intelligitur , rationes tum

(j

veras, tum etiam mylfticas fuppetere,

Af s

"

quamobrem illud miraculum non in

Ce.zn:gï.,;l

Judaa folüm fed alibi etiam credamus

li

154

contigiffe,

Hunc autem vehementem

P

[

h

terremotum fanépon carere myfterio,

tonwüav;h

baud temeré quis affirmaverit, quo vi-

J

delicet Deus Filii Divinitatem palàm fa-

cere voluerit,

Quamobrem in Pfíàal.

l

ul

l

T

:

67. Deus cinm egredereris in. confpea. popali

T Y

E

Bui, chm pertranfrres in. deferto , terra mota

ä

fpi, c

e: & Pfal. 97. — Moveatar mare €9 pleni-

Imi

on

tudoejus , orbis terrarin €9. qui babitant $n

:

&t

e , à con[pe&ju Doinini , quomiam veuit ju-

!

M

)

dicare terram : & Pfal, 113.

A facie D:-

ï

l

mini mota efl terra, . 4 facie Dei . Jacob.

1

IOEIILCA

Hifloria ex Plutarcho , que congruit cum

fereim

zeimpore viortis Chriflü , de Tbano

"d

5

"

JEgyptio.

»1:'

IU

Quartum miraculum non ab Evan-

!

Tho

geliftis, fed à Plutarcho in lib. 4e Jef-

iümdocïh

troraculis tmemorie proditum eft.

lile

,;g,g,;,;z,f

igitur narrat, cüm 1n Italiam tenderet,

hu |

/

& jam Echinadas praternavigaret na-

fl

vis Redor quidam , Thamus nomine ,

T

m

3

IEgy-

290

Feria. fexta Para[cever,

hn

(f

J&gyptius, remififfe ventum , auditám.

u

J

que vocem ad Paxas Infulas, que Tha-

J

AO

:mg

mum appellaret , juberétque ipfum,

ubi Primü n ad portum Pelodem ap-

((

W

j

puliffet, clamare, magnum Pana elfe

At

out U

mortüum ; que vox rerum omnium

parentem , & naturz auctorem fignifi-

cat; Thamus autem, ubi paruiífet, eám-

il 3R

que» quam juífus fuerat, vocem edi-

diffet , ejulatus auditos effe quafi Pa-

[

M

,[mLUr

nos obitum gementium; pervenifTe id

lo

ad Tiberium Cxfarem , qui ex ipfo

M

35 GRU

Thamo de re geíta certior fa&dus, ho-

minum eruditorum ea füper re fenten-

!'!mx

ia t

tiam exquifivit,

JEmilianus Rhetor

apud Plutarchum narrat, id à Patre

t

Epitherfe rei ipfius tefte fibi traditum,

g

Cüm autem id in tempus mortis Chrifti

vdonisd

conveniat, idcirco inter caetera, quz

hLa

tum contigerunt , portentarecenfetur,

x d.

Baronius ad ann. Chr, 34. num, 129.

fl

ttn Til

dubius ea de reiucertüusque videtur.

Suarezloc.cit, Sed berum , inquit, qua

mj

düï'm

i Eoangelio mon babentur , fides [it. penes

Aucdores.

Natalis Alexander Hift. Eccl,

. ,S&culo 1. cap. 1. art. $. num. 6. putat,

non

!

Feria /ä&ta Parafteves.

27I

l

4

non Chrifti mortem eà re, fed Diabo-

! q*lha.

li fublatam poteftatem, ejüsque Regni

d

everfionem . declarari.

Tillemontius

Al

Not. 57. ad Vit. J. Chr. nefcire fe fa-

n

tetur, quamobrem ea hiftoria rejiciqn-

1 D

daíit, qui tamen , utcunque ea fit,

monet, nonefle ex iis, quibus Chri-

tt n

l dn.

ftianaReligio tanquam fundamentis in-

[

zedificata eft. Serry Exercit. $7. num. 8.

uf

ean veluti fabulam explodit; nihil enim

meyfe d

de ea Tertulliano , Ju(tino Martyri,

i rb

aliísque veteribus Chriftiane Religio-

idus, D

nis defenforibus innotuiffe comperi-

tf

mus.

Alii veró cum Eufebio lib. $.

s Ne

Prepar, Evang. cap. 1r7. nihil de ejus

ii

rei fide detractum volunt, Huetius De-

!

WMutt

M

ll

monftr, Evang, Prop. 9. cap. 136, Gra-

pri

li

vefonius de Myfter. & annis Chr. dií-

At

f

l

1

fert. 20, S. r, in fine , Card. Gottus

J

loc, cit. cap. 31. $. 2. num, 22. quibus

!

f 1j

& ipfi libentiffimé fuffragamur , addito

Tou

E

tamen Tillemontii monitu illo, quod

,

V

i

modó attulimus ; nec dubitamus, quin

:

dodiffimis iítis viris probetur.

?K

!

|

H.

i

(lb

M 4

Crura

!

m

272

Feria fexta Parafceves.

tll

gb

Craura Latronibus frata, non Cbrifle, qui jam

Q mortuss erat ; inpletum ea de ve Scri-

guo 1

piure oraculum.

Aj t pj

1

n

um

1l

Narrat Joannescap, 19. Judzos, im-

minente Sabbatho ,'/rogáífe Pilatum,

ut per eum liceret Chrifti duorümque

N

latronum crura frangi,

Judei ergo,

.!«.'l ,W l q:

quoniam Para[ceves erat , ut nou rentanerent

st

2 crauce corpora Sabbatho , erat enimi magnus

a.'flfmn'þg

|

dies ille Sabbathi , rogaveruut Pilatum , ut

frangerentur eorum cruva , E9 tollerentur ;

Quod càüm impetráffent, duobus qui-

W

n

4;3

dem latronibus milites crura perfregif-

Xv

; atnonitem Chrifto, quem mortu-

J t

um repererunt.

Ad JEfum autem cim

venilfent , zt viderunt eum. jam mortuum ,

i g

nou fregerunt. ejus cvuras fed unus militzm

jet f

(

lanceà latus ejus aperuit, C9 continu exivit

Janguis €9 aqua,

Monet autem impleta

j

oracula his verbis: E qui vidit , tefi-

1Honiutm perbibuit , €9 verum eff teffümonium

nl

ejus , E ille fcit, quia vera dicit, ut €d vos

t ü

credatis,

]

FaGa funt enim baec, ut Sri-

q,'«:

iM

ptura impleretur : Os mon conmninaetis ex eo:

[ D

G9 iterum alia Seriptara d 5 Videhunt , in

512 i

quei

i

Feria fexta Para[ceves.

273

1j

Ifidorus lib. «. Ori-

li

quen transfixerunt,

W

ginum cap. 27. ità de Crurifragio ; P4-

(

tibuli miuor pena , quàm éruti5; nam patie

bulum appenfos fLatim exauimat.

Crzux at«

lin;

Udïd j

temn [uffixos diu eruciat; unde €9 in Evan-

:

Tlan,

gelio latronibus , t tmortrentur , €9. de ligno

d

Tutig

ante Sabbathum deponerentur , crura confra-

MA O

a

Ga funt, quia ligno fufpenfi cità. m0ri non

il V!T'.'.iï.zïh:!;'

Et Lactantius lib. 4, cap. 26.

poterant.

!mrmgw

de Crurifragio , quo caruit Chriftus:

m

Suffixis , inquit, itaque Chrifts , i fpi-

lr

vitum depofii/Tet , nece[Jarium. cavnifices nom

Ia

putaverunt, offa ejus fufringere , fuut co-

Trgit

eum mos ferebat.

VL TA

Quá vatione Judai petitrint 4 Pilato , cruti-

LUR

|

I

TM

foxis at ermma [uffringerentar.

Chrifli nom

"TE

fuerunt. fra&a crura , t Agno Pafcbali os

conumninui non licebat,

Laclantii vatio

Zacbarie iim-

"

st

parain probatur,

n

pletum: Qraculum,

Hnl

Lexcft lata per Moyfem in Deutero-

TLUV

"

y/[

nomio cap. 21.

Quando peicaverit bomos

pv

quod wurte plelendum eft , €2. adjudicatus

i d7

yiorti appenfus fuerit in patibulos non izane-

ss

dem die

17;14 chqwr ejus i ligno , fed iuca

N

$

fepelie-

hi

274

Feria fexta. Para[ceves,

Jepelietur. . Et apud Jofephum lib. 4. de

àgpr t

Bello Jud. vehementer increpantur Idu-

od

m&i, quód infepulta cadavera reliquif-

p T.

Íent; cüm pra[ertim Judais tanta [epultzrae

um m(mü

enura fit , utetiam Judicio cruci fuffixos ad ac-

ä&um: (

ea[um Solis deponant , atque fepeliant, — Alia

ia

confuetudo fuit Romanorum, qui cru-

d m

cifixorum corpora de cruce non refi-

i, m

gebant, priüsquam expirá(fent.

Nam

iif d

Jofephus lib. de Vita fua narrat , fe

niitoci

pretereuntem quosdam vidiffe cruci

v

affixos, quorum tres amicitiá fibi con-

« j

jun&os confpicatus, Titum exoravit,

n 1'frjare

ut cruce avellerentur, & curarentur,

yfid

quó convalefcerent; unum tamen dun-

u M

n

taxat fuiffe fuperftitem, Lamy cit, Dis-

a

d

fertat. de cruce S. g. ita fcribit: Fizau:

fngt t

producere Cruciarios Romani. finebant , €à

n

corrampi , €9 tabeprofluere im. cruce.

Ne-

donis

que veró poena crurifragii in crucifixio-

0, ]

nis poena continebatur ; crura enim

Bain,

fontibus non perfringebantur, nifi quze-

imq

dam atrocior criminis diritas extitiífet,

h

aut viliffima eífet fontium conditio.

d

Ipía etiam interdum miferatio fuadebat,

IT

ut miferis crura frangerentur , eósque

EOL

celerior

[

Feria fexta Para[cever,

27j

lmtï;de

celerior mors cruciatu liberaret, üt vi-

Rl

dere eftapud Lipfium de cruce lib. 2,

cap. 14. Apud Plautum inter minas,

Wf;ï;a;

quz in fervos adhibentur , eft crurifra-

VAU

gium: Crura herclé offringentur. Sue-

, i

|

|

tonius autem in Augufto narrat, illum

gim. |

juffiffe homini , qui fibi effet à fecre-

i

tis, crura fuffringi, quod arcanum pro-

du

didiffet; & 'Tyberium itidem narrat

li

miniftro cuidam fuo, & tubicini crura

l

if

,

n

,.:,!Ul

!

pariter juffiffe comminui. Haud pro-

MU

fedó Judais moleftum fuiffet, Roma-

b

nam fervare confuüetudinem, quó Chri-

RTCDUE,

J

ftus JEfus diutiüs acerbiüsque crucia-

v

retur, Neque enim Romanis mos erat;

Yi

paucis quibusdam cafibus exceptis,cru-

t fiat

rifragio mortem Cruciariis maturare,

dni,

Sed ne, qui propé erat , diei fefti fo-

v x

lennitas funeftaretur, petierunt àPila-

Q

to, ut crura crucifixis fuffringerentur;

Y t

ità enim , maturatà eorum morte , ca-

g

davera cruce avelli poterant.

Itaque

xl

duobus latronibus , non Chrifto, tra-

cnitb

&a funt crura, utimpleretur Scriptura:

O5 non comminuetü ex eo.

Ubi feníus al-

jb

,

legoricus ad Chriftum refertur. Nam

in

[j

M 6.

!]

276

Feria fexta Parafctver)

d ii

in Exodo . cap. a, prafcribitür , ità

comedendum Pafchalem Agnum ,

qui

ii

figura fuit Chrifti,

utosillius non con-

M

"

f

fringeretur.

Idcirco fcribit Lactantius

gt

lib. 4, cap. 26. offa Chrifto non fuiffe

df

n dl

confracta, me lefum ac diminutum . corpus

4d refurgendum . inbabile vedderetur , quod

ii v

nobis minimé quidem probatur, Chri-

TA

li, i

ftus enim, qui fuz divinitatis virtute

plurimos claudicantes & pedibus cap-

tl

tos juffit erectos convalefcere, confra-

lag it

€la fua crura priftinz integritati redde-

finin j

re potuiflet. Excitata à quibusdam illa

figdn

quxftio eft , qui veré dici poflit, offa

pa p

Chrifto JEfu non effe confracta , cui

Ut j

clavis perforatifint pedes: pedis autem

p

offa arctiffimé jungi, ut transfigi pes

9251

non poflit , quin offa confringantur,

quu

Sed poft Voffium refpondet Sagittari-

fl

us Part. , Hiftor, Pal Chrifti cap. a,

num. 45. clavum eó adactum, ubi fir-

V,

miffimé offa inter fe conjunguntur , &

Dotyr

luxata quidem fuiffe, non tamen con-

Ws

frada, Si quis veró hác refponfione

W

fibi putet minimé fatisfieri, cüm tefte-

füme

tur Scriptura , clavis quidem transfixos

£

itipi

pedes,

L

Feria fexta Parafceves,

277

l

TM

pedes , *fed offa non fuiffe comminuta,

n

ial

fic habeat , Deum , qui Chrifti offa

L

Lwll

confringi noluerit, probé noviffe, quo

pacto & pedes clavis transfigerentur, &

ls

offibus fua conftaret integritas.

S. Jo-

ln lii

annes, üt modó diximus , impletum

h qicd

fuiffe ait oraculum, O* non comminuetis

r r

ex €0, & illud etiam vaticinium, vide-

i m

bunt, t quem ttansfixerunt,

Alterum aus

iibusap.

tem hoc Zachariz eft cap. 12, Et effame

N

dam fuper domum David, » [uper Habitatores

A i

Hierufalem. fpiritum gratie, C9' preeum , &

vj

afpicient ad me , quem confixerunz, cv plan-

UT

gent eum plandu quafi. [uper unigenitum , c»

d a

dolebunt (uper eum , st doleri folet in morte

VE

primogeniti : teftatürque etiam D. Lucas

cap. 23. fpectatores, cüm vidiífent ea,

s

gt

quz contigerant, percutientes pectora

At

fua Hierofolymam revertiffg,

Bo4

De milite , qui lanteà Chriftlum transfoit,

Ts

Dextrum latus videtur. fuiffe confaffum,

j k

u

Miles, qui Chrifto transfodit latus,

gt

ut experiretur, num extremum fpiri.

tum exhaláffet, in Ecclefia Occidentali,

y tfPf

il

üt fuprà docuimus, appellatur Longi-

nus,

UE

7

278

W

Fería fexta Parafceves.

sj

[

nus, Eum feceffiffe ferunt in Cappado.

f

ciam, ubi Fidem Chrifti predicaverit,

quri

& Martyrii coronam confecutus fit,

Pictores equo illum infidentem depin-

j n

gunt ; verüm viri docti contendunt

jyrin

is m

peditem fuitfe militem , qui lanceà,

que propria erat Romani peditatüs ,

asll

g. [ u

JEfum transfixit; üt videre eft apud

Calmet, in cap, 19. Joann. num. 34.

i,

Quazritur etiam , dextrümne, an fini-

" l.

Ítrum latus confoderit,

Venerabilis

y;,fm,f«*?. l

Beda in libros Regum q;12. ait, dex-

m u

trum latus fuiífe transfixum.

La

Paffo in

erute Domino , unus miltum lanceá latus ejus

"o

Mi

dextruta aperuit.. Ayalain fuo Pidlore Cbri-

Jfianolib. 3. cap. 18, num. 9. opinionem

À m

ftrenué tuetur eorum, qui putant, dex-

lo

trumlatus lanceá percuffum , eámque

ls.

dicit effe communem fententiam, quam

Gub

ctiam vetuftiffime probent picturz,

fro ii

Chiffletius de Linteis Sepulchralibus

Mn (

Chrifti cap 31 vulnus in dextero late.

b &dntn

reacceptum probat ex Sudario Vefün-

ln

tino, & Sindone Taurinenfi, in quibus

u

pulneris ad latus inflicli escatrix fimflra efl, ut

Tétj.

uitmirum dextero Cbrifl lateri refpondeat. . Et

T

Gretf.

Feria fexta Parafcevete

279

Gretferus lib, 1. de cruce cap. 35.in

hancfententiam videtur propenfiffimus,

quiaurei numismatis ectypon exhibet ,

ubi , qui lanceam tenet , ad dexterum Chriflt

nren«

M

latus efformatur , 4d. finiftrum ille , qui fpon-

j]

I (O

Innocen-

giam arundini impofitam. geflat.

j

tius IIL. l. 2. de facro Altaris Sacramento

M

cap. $4« C4lix , inquit, penitur ad dexte-

f

il À

rum latus , quafi (anguinem. fufcepturu , qui

Aff

-

ex latere Chrilli dextero creditur vel. cernitur

jsri

profuxife. In hanc propendet fenten-

l, d

tiam Suarez 3. par, qu. $1. fect. r.tom.

2. & cum eo fentit Durandas in cap.

M

lii

15, num. 3. lib. 7, Revelat. S. Brigittze,

in Q

Et Rocca Tractatu defolemni Romani

H

NU

Pont. communione quzfit. 3. docet,

3

Romanum Pontificem , qui in Miffa

t

folemni, poftquam ad Altare confe-

cravit, ad Solium communicat, e fini-

n

Vf'

ftro Solii latere excipere Sacratiflimam

Hoftiam fibi allatam, Sanguinem ve*

rÓ e dextro latere, ad reprefentandum

RU.

j

W

jn

Sanguinem, qui é dextro Chrifti latere

profluxit; quam fymbolicam ejus cz-

n

h

[]:

remoniz explicationem probat Joann.

il i

Baptiftta Caíalius de Veteribus Sacr.

hh

I[1-

(it

280

fri]

i

Feria fexta Pdmjäïevt:.

;(

li

Chriftianor. Rit, cap, gr.

$« Dighium

faue eft.

ii

dor

j

i

Vera aqua € Chrifli latere fluxit.

Quaá parte

aniit

2ranjfixá corporis [anguis €3 aqua qmanayerit,

lm['

Ó

Lancee faperior pars. à Bajazeto Turcarum

.

Rege ad lnnoc. V.. aiffa in Vaticana Ba-

n

filica colitur : ejus cuspis in Regio Pari-

jatoim

fteufi Sacello a[fervatur Calvinus

fl

N

i

"

confutatus,

p

W

d

" Defanguine & aqua, que de Sacra-

tiffimo Chrifti latere manavit, plurima

frindon

huc afferendafüppeterent. Quie varii

eudi u

[

DI

m

l

J

m

varia funt opinati, unde, & quà corpo-

ris parte transfixà fanguis & aqua ma-

kfl

naverint, breviter afferemus,

Plures

t

tum ex veteribus, tum ex recentiori-

Va

Torexd

bus Scriptoribus putant, militis haftam

ad pericardium cordísque fubftantiam

df

pervenifle; inde propterea aquam &

T

languinem defluxiffe ; quidam é mem-

N

g

brana, quà cor involvitur, ea manáffe

um

arbitrantur, ac dicunt, ibi ejusmodi

a

humorem ab humida cordis exhala-

n

tione progigni ; illum autem humo-

IT

eru-

rem é lzío pericardio interdum

4

lii

piffe.

l

281

Feria. fexta Parafceves.

piffe, Quibusdam videtur aqua€ pe-

M;W [

ricardio vulnerato, fanguis autem à ma-

joribus vafis itidem vulneratis effluxiffe.

ln

[

Singulatis eft. Gafparis Bartholini fen-

[

tentia, qui aquam & fanguinem € tho-

litttg

lib

racis cavo emiffam arbitratur, ad quam

!

ropugnandam fententiam — Thonras

//

h

artholinus filius Tractatum. confcrip-

ul

fit.

Sed lib, 4. de Canonizat, Sanctor.

par. r. cap.31. num 6, fatis prolixé

4

d

f

hac de re differuimus ; atque illa pre-

fuur!

fertim docuimus, Clementem V,in Vi-

h nri

ennenfi Concilio pronunciáfle, non

vivo adhuc, fed mortuo Chriíto latus

M

10

1

d Y

effe perfoffum ; Innocent. Ill. definiifle

,

n

(i

noninde phlegma , fed veram efllu-

Md

xiffe aquam ; Patrum omnium confen-

fione id miraculo tribui; eóque omnem

iil

difficultatem redigi, miraculine ratio

i

in eo fita fit, quód fanguis, an. veró,

quód aqua é Chrifti latere. eruperit :

ia

quosdam enim exiftimáffe non aqueum

T

pericardii humorem, fed miro quodam

j

Vs

modo aquam profluxiffe : queftionem

nl

u

eíTe etiam, aquáne, an, quod Evange-

!

V:

rían-

ho videtur confonum magis , prio

twet

guis

j

282

Feria fexta Para[cevet.

1

guis prodiérit ; fcribit enim Joannes :

«s

"m

Et continzó exivit [angum €3. aqua.

Ita-

que illuc Lectorem mittimus,

De

,J:L,m [(Hk]

ancea veró , quà Chrifti latus trans-

y

fixum eft, (cripfimuslib, 4. de Cano-

r

nizat, Sanctor. par 2. cap. 3o. num, 6,

p àt

& feqq. fuperiorem ejus partemà Ba-

fugire

jazeto Turcarum Rege Innocentio

bersl

ViIl, Summo Pontifici dono miífam:

Sdopi

eam nunc in Vaticana Bafilica magná

ginà

veneratione coli

ejusdem veró Lan-

s p

cee cufpidém. S. Ludovicum Franco-

qugt

rum Regem à Balduino Il. Conftanti-

hs

hi id

nopolitano Imperatore accepiífe, eám-

que in Regio Sacello Lutetiz Parifio«

t n

rum collocáffe, Pauló anté diximus ,

n

nobis non eíle animum verba facere de

OT

fanguine & aqua, quz ex Chritti trans-

Qd

fixo latere manárunt , eáque de re ad

lr

Opus illud noftrum de Canonizatione

Win,

Le&orem mifimus.

Verüm huc ad.

ml

dere illud juvat, negá(fe Calvinum ,

Ti d

quidquam in hac re fuiffe, quod mira-

culo tribui debeat.

Áb ejus tamen

Íententia Calvinifte , prafertim veró

Lindemius, difcefferunt.

Cafpar Pof-

nerus

Lj

Feria fexta Parafcevet.

283

2j

nerus citatà Differtat.

De fingularibus

!

Ji

ac mirandis quibusdam, que morte Chrifli in

natura acaderant , tom . 2. Differtat. in

A0

Nov. Teftam. é Mufeo Hafei & lkenii

TU

M

in haccontroverfia fubftantiam humo-

I

il

rum

ab eorundem fluxu diftinguit.

m

Mil

Y

]

il

!

!]

Sanguinem exiftimat € corde, feu etiam

J

e venis faltem miuoribus, aquam & pe-

TE

ricardio prodiifTe, Etfi autem putat, fan-

qrin

!'

guinem ab aqua feparatum effluxiffe,

i(i l,an.

nec pauculas quasdam fanguinis et a-

T |

quz guttas,fed tantam utriusq; vim pro-

fluxiífe, ut oculis cerni potuerit ; nihi-

;gn(!:;nri-

(l

lominüs id miraculo tribuendum arbi-

W

( )

tratur: nihil enim quidquam hujus fi-

milein quovis humano, feu vivente, feu

wida

VW

exanimato corpore accidifle comper-

M

l

tum eft : Uz id propterea indubium fit, ba-

"ao

Vl

miores bos. quoad. [ubflantiam . [peclatos fui[fe

J

I

naturales ; at quod attinet ad eorum difcretio-

nem, 3. fluxum , putamus exceffi]fe nature

ii

If

vires, adeóque fui[fe fapernaturalem €9

n

suiraculofum,

ï

l

r

Id

De

W ?

N

284

Feria fexta. Parafceaer,

De Chrifli fepultura.

Jofeph ab . Arivaatbasa

d No

vl

.*v

petit à. Pilato ejus corpus.. Aromatibus perfu-

Jein, Nicodemo fibi operam dente, condit in

i

mui ln

Jéplcbro novo. . Cur Pilatus certior fieri

Wa

volueri? 4 Centurioge de morte

Chrifii.

LUAV f

Narrant Evangelittz, Jofeph ab Ari-

mathaa nobilem Decurionem fidenti

yr t

animo Pilatum conveniffe , & ab eo

corpus Jefü Chrifti poftuláffe.

Pila-

tum vehenfenter miratum, Chriftum

effé mortuum ; & accerfito Centurione,

ubi ab eo certior factus eft, Jefum ob-

la

iffe, Jofepho corpus Jefu donáffe : Jo-

fephum íindone coémpta divinum ca-

ij

daver involviffe, & in monumento fuo,

þfff üg.l'ciï

quod exciderat in petra, depofuiíle ,

(tty QR

magnóque faxo monumenti oftium oc-

LL

clufiffe. Hz«c Mattheus cap. 27. Marc.

FUi

C 16.Luc, c. 23., qui addit;iin eo fepul-

finti

chro antca conditum fuiffe neminem:

-latteh

Et pofuitewtm im monmmento excifo, in. qwo

Go

cW(

nondum quisquam conditusfuerat. Et Joan-

gï*.ü

nes cap.19. rem minuté defcribens,non

lil

id tantummodó narrat , quod Pilatum

Wil

iater & Jofeph a&tum eft ; fed illud etiam

| LU

refert

d

Feria fexta. Para[ceves,

28y

?.l

Vi

refert, Nicodemum, qui node, quze

preceflit proxima, advenerat, allatà

fecutm mixturà myrrha & aloés pondo

"w

M

uafi librarum centum, Jofepho fe co-

lith)

mitem addidifIe, eíque fepeliendo JEfu

operam dediffe: utrosque fafciis qui-

busdam fan&um corpus Hebreorum

more aromatibus perfufam involvitfe,

jAH

W

&in fepulchro, quo nemo anteaerat

!t

I)

injedtus, depofuiffe; atque ejus mo-

NI

r

n

jl

numenti indicat etiam Evangeliíta lo-

nf

n

Ü

cum fui(Te in horto. S. Marcus cap. 1$.

hm ob

i

A

de Jofepho, qui Chrifti corpusà Pilato

H

|

n

!

petiit, haec fcribit : Pilatus autem aniraba-

i |

zur, [ijam obüffet ; £. accerfito. Centarione ,

E$

iM

inter:ogavit eum, fi jam. mortuus e[fz.

ii

cüm. cognov:[fet a Centuriont, donavit Cor«

Mors autem Chrifti Pilato

iulomos

pus Jofepb.

TA

admirationem movit, vel quód ipsà ex-

1

perientiá perfpe&tum erat, cruci affixos,

ll

»AM' t

1l

fi etate florerent, in plures dies produ-

"

cere vitam; velquód Pilatus, Chriftum

arbitratus divinum hominem, credi-

lId

ll

RU

deratillum vel nunquam moriturum ,

l

hd

vel ipfum à crucis fupplicio fe fuiffe

htl

erepturum : quamobrem ab ipfo Cen-

n

M

3

tu

Á

FiOf

ï

Iri

286

Feria fexta : Para[cevera

J,KMC» f |

turione, cujus erat curare crucis fup-

plicium, de Chrifti morte certior fieri

ial

g, n

voluit; quod oblervavit Lamy Harm,

Evang. lib. s. cap. 37.

g iam'

m 4

Qr a

Qai fuerint Jofepb ab Arimatbaa, €3. Nícae

(nus,

freit

d

Jofephum ab Arimathaa Senatorem,

ive, ut magis proprie loquamur, Ju-

d

n

deornm Decurionem fuille conftat,

D7

eümque tradunt Evangelitte , fuiífe

iO

l

Chritti Difcipulum : Dsfcipuilus JEfa. €dc.

gaal

'

Expetans Reguum Dei €6.. Qvi expeclabat

l

dul

€9 wfe Reguum De €9c. Difiipulu: JEfu,

"

M

gccultus autem propter metum — Judeorum,

ni

Atque hic Jofeph , utpote vir probas

& juftus, etíi füeratin Synedrio, cüm

hi

rf

Chriftus JEfus eft condemnatus , non

probavit acta ejus Concilii, tefte Lu-

1 i (ü

Cà cap. 23. Et ecce vir nomuine Jofepb, qui

fettadn

erat Decurio vir bonus C5 juflus : bic non. con«

3 l

Jenferat confilio && — aclibus eorum,. Nicode-

's.ïiuscorp[

mum Joannes c. 3. Pharifeum & Prin-

QR

cipem Judzorum appellat , eümque

maüä'g'h

narrat nodiu JEfum conveniffe , &

«CUME) .

'

ineo, quod cum illo habuit colloquio;

Gllegr

dixif-

j

Feria fexta Para[cevet;

287

Wiy.

dixiffe» fe probé ícire , neminem ea

od

figna facere poffe , que Chriftus ede-

TEU

nifi cum illo effet Deus.

Eum

äilly"m.

autem jam tum ad Chriíti doctrinam

animum ,adjeciíTe oportuit; tum quia,

C .

ortà contentione de Chrifto, quis qua-

lísve-effet (]oann. cap. 7. ) ità Jefum

Vr

defendit, ut in füfpicionem venerit, fe

ibir )

docdrinam Chriíti fectari : Nwaquid d*

t ml

14 Galilew e« ? tum etiam, quód Jefepho

h, f

ad JEía Chrifti corpus fepeliendum

i

operam dederit,

i

Jofephi laus efl , quàd. Chrifli corpu 4 Pilato

if

quafiérit 5 Nicodemi , quod cadaver aro«

Jien,

matibus perun&um faerit.

p

i o

Ea igitur Jofephi tota laus eft, quód

t

Chrifti Domini corpusà Pilato quzfiée

, LU'

rit; Quia veró libi nunquam Pilatus

ffïf

D]

perfuadere potuit, JEfum feditionis

iM

lf«

dut perduellionis reum fuiffe , facilé

M]i ,

illius corpus Jofepho permifit: conftat

enim, üt oblervat Grotius in cap. 27.

n

qU

j

Matthzi, nonnifi Judicis permiffu li-

"n

.cuille, qui ultimo fupplicio etfent ne-

f

)

M

cati,eorum cadavera fepultura mandari;

d

nec

288

Fería fexta Pava[cevet.

h

frp

nec judicem egré ejusmodi veniam dare

folitum, nifi forté feditiofi aut perduel-

m

viat

lis cadaver ad fepeliendum depofcere-

tur , üt notat Calmetus in idem Mat-

i

j'ïm»rj

thei caput num. $7. Nicodemi veró

laus et, quód centum libras myrrhz

D!

& aloés contuleri. Utrique autem

11[ ui[ hæ

preclaré meriti ,

quód Sacrofandium

gt |

corpus perunäum , fafciisque alliga-

i,

P

tum Hebreorüm more fepeliérint. La-

my in Concord. Evang. lib. $. cap. 37*

Wi

fatis fuiffe ait perungendo corpori ter-

nas quaternásve librasuryrrhz & aloés ;

fed cüm Nicodemus eorum arroma-

tum quafi centüm libras attulerit

St-

W

R

gnum boc efl opulentie Niodeyi , ? non par«

fs

&i affedus,

DN

DT

Mes apud Iudeos ungendi cadayera, &v longis

QUP

inflitis conftringendi, — £quum fuit, Chrifum

ï' 0"» l

cendi in fepulchro novo.

Refututur Scmidis

epiniode una tantuUm infita, quà involutum

AC )

NTP

dicit. corpus Chrifli , null& adbibita

MLN

Sindone,

HIM rïlu

De funeribus & fepultura Hebreo-

Hüm l

rum prolixam & eruditam. Diflertatio-

li

Á

nénm

',

Feria fexta. Parafceves,

289

atl

nem fícripfit Calmetus,

Cadavera Ju-

d&i aromatibus perungebant, ne pu-

treícerent ; quod in Lazari cadavere

pratermiffum oportuit ;

quatriduo

'odemi;j

enim elapfo, tetrum fpirabat odorem.

fb t

Domine; jam fetet ; quatriduanus efl,/ Verba

W um

URT

funt Marthe apud Joann. cap. 2. Lon-

gis inftitis, feu fafctis-oleo aromatibus

st d

permixto perfufis totum corpus con-

t

ftringebant; quemadmodüm puerorum

a

corpus faíciis involvitur, capite ex-

od

cepto; faciem velo quodam lineo. te-

d

ebant; Sindonem veró fuüper corpus

1 A0T

fafciis colligatum obtendebant,

Qua-

(

mobrem de Lazaro revivifcente fcribit

TLUUE

Joannesloc.cit, —Erffatim prodiít, qui fu-

erat mortuus, ligatis pedibus Q? manibus infli-

ztis, C facies illius fudario erat ligata.

Hec

Itl Z'! MX;'

omnia ad fepeliendum. JEtum adhibita

hi, d

effe , oftendunt verba que attulimus

,y inli

g m

|

Joannis cap. 19. qui de Jofepho, & Ni-

I

codemo ait: Acceperunz ergo corpus Iefu, c*

ii

ligaverunt — illud linteis. cum — avomatibus ,

ficut mos eff Indais fepelire,

Divus. Augu-

ftinus lib, 1. de Civ.. DEI cap. 1r3. de

n f

u

!ofep-ho , & Nicodemo .hac fc

tipfit :

ii

E

Laada-

290

Feria. fexta Parafceves.

N

Laudaliliter commemorantur in Evangelio, qtii

ii

p

corpus ejus de. eruce acceptum» diligenter atque

bonorific tegendum , fepelendumque curarunt,

um

Mylticas quasdam de myrrha & aloé

UI

obfervationes, itidémque de horto, in

n ii

quo fuit JEtus fepultus , legere licet

vl

apud D, Thomam 3. par. quzft. «2.

ii

art, 2. lllud veró feduló animadverten-

hia X

dum, Chrifti corpusin fepulchro fuif-

AL

Íe conditum , quo nullum unquam

10

antea cadaver injectum fuerat, ne, cüm

i D

Chriftus revivifceret , calumniaretur

Nl

quispiam, non JEfaüm , fed alium ab

b t

eo furrexi(fe. Quod notat Hieronymus

um

in cap. 27. Matthai: Ne poff refurrectio-

btl

nem , cateris corporibus remanentibus , furre-

n

xiffe alius fingeretur. Fafciarum formam

IN

quibus cadavera circumligabantur, ele-

dtrer

gantiffimam exhibet Lamy in Harmo-

De Sacra Sindone ,

tDeng

nia Evangelica,

*ttfs j

uà Chrifti corpus involutum fuit,

"d

quámque Fideles Taurini venerantur,

n

plura attulimus lib. 4, de Canonizat,

M

Sanctor. par. 2,cap. 3o. num. 14. De

Sindone itidem , quà involutum eít

Wil

lia

corpus JEfu , loquuntur Evangelifta,

, IMat«

i t C

Feria fexta. Parasteves,

áor

:nfä [

$. Mattheus cap, 27. Involvit illud im

[flmugu

IT

Sindone unda ; Marcus cap. 15. tofeph

j

eutem mercatus Sindonem , £. deponens eums

"

involvit Sindone; Lucas c, 23. Et depofiruns

A

involvit Sindone ; Joann. cap. 9. Ligave-

vunt. illud lintes cum. aromatiou, DiíIertaz

rum

TU

tionem edidit in fafcias Chrifti Joannes

Andreas Schmidt heterodoxus Auctor

Lnii

Wt

Amftel, anno 1726. quz Differtatio eft

in tom, 318. Mifcellaneorum in Biblio-

t

theca Dominici Cardinalis Paffionei,

IN

Jm d

Nullam fuiffe opinatur hic Auctor Sin-

donem, in qua Corpus Chrifti fue-

Qnyns

rit involutum ,

fed unam eandév-

fj

que fuiffe fafciam & Sindonem , quóde

n

que Joannes fafciam, id caeteros Evan-

Áf

n d

geliftas Siadonem appellare. Quod eó

ditputare videtur Auctor, ídque ex to-

n

du

ta Differtatione illa apparet , ut Tau-

rinenfis Sindonis fidemimminuat Ve-

il fUIl',

rüm alia eft Sindon, alia eft fafcia; nec

gt

quid caufz fit, videmus, quamobrem

T

in hac re ab illa conciliandorum E-

.

vangeliftarum ratione recedamus, quà

n a

aliis in locis utimur ad Evangeliíta-

a

rum confenfum demonftrandum ; ut

L

il

i )

N2

nempe

!

292

-Feria [exta Parasceves,

'.

ftid

nempe fítet illud , quód eorum quis-

TEU

piam fcripferit, nec alius adverfari cen-

Ü ïiä. ]

featur, fi forté omiferit ; prafertim.

M

RUA

Ql

veró , fi & illud omiífum fit, & aliud

"

Nam fi duo fint ,

n

praterea narretur,

(

quorum alterum unus, alterum nar-

Agl.vfdüg

ret alter Evangelifta, eáque pugnantia

non fint inter fe, tunc alteruter Evan-

rl

fuopz ]

Jj

geliftarum alterius narrationem fup-

plere, & alter alterum cenfendus eft

i

nä?s [

illuftrare,

Yi

l

Ác propterea omnis cor-

ruere videtur ejus Auctoris machina ad.

fübruendam Taurinenfis Sindonis ve-

nerationem admota.

j Pä

RE

De auno , die, C* bora , eüm Chriftus efl mor-

thlm

tuus. — Dies amortualis Chrifli ex vetufflifsima

N

UM

l

ii

n

e con[lanti. traditione efl 2$, Martii, Ro-

. s

gerii Bacons &* "Toflati proferipta

Ti

fententia,

1

lm

Ad Paffionis JEfu Chrifti abfolven-

b

dam hiftoriam reliquum eft, ut de anno,

Z,.

die, & hora, quibus mortuus eft, pauca

tlf

Tf

quadam dicamus,

Quod ad diem e-

mortualem pertinet, vetus eft & per-

ettyy

UM

petua traditio,Chriftum vigefimà quin

t

L

Feria fexta Parafcever.

293

m

tà Martii die obiiffe, uüt conftat ex

Tertulliano contra Jud«os c. 8. Augu-

]

ftino lib. 18, de Civ. Dei cap. ult. &

Chryfoftomo in Homilia in Nativitate

| dka

Joannis Baptiftz.

Henfchenius Bol-

l

landiani Operis continuator przter

Iflq

Martyrologia Typis impreffa, alia qua-

H

tuor & viginti manufcripta in pluribus

Europz Bibliothecis fe vidifle teftatur,

in quibus omnibus JefuChrifti mortem

annotatam comperit ad vigefimá quin-

Wl

tam Martii diem.Extat etiamnumS Hip-

l

11

polyti Martyris Portuenfis Epifcopi

Canon Pafchalis in Tabula marmorea

incifus anno Chr. 222. , qui repertus

jl

eft in Agro Verano anno 1551. ln eo

d

habetur: Odavo Kalend. Aprilis Pa[sio Chri-

T0

fs.

Hac veró Tabula cum ftatua S,

p

Hippolyti confervatur in Bibliotheca

Vaticana, Rogerium Baconem Ordinis

n

Minorum Mathematicarum difciplina-

1

rum peritiffimum decimo tertio feculo

W

]

M

þl

exiftimá(fe, Chriftum tertià Aprilis die

mortuum elle,atque ob eam fententiam

[

dj

j

:

QH'A

erroris fufpicione notatum, & condem-

i

^

natum, tradit Wadingus de Scriptor.

S

fll" j

Moni-

t]

**

N 3

294

Feria fextà Paraftevts;

|

Minorum & tom. 2. Annalium. Confe-

)*'Janüï !

cutum eft fzculum decimum quartum;

ul

cum celebris Tof(tatus idem quibusdam

nWd

publicis Thefibus propugnare aufus eft

o

' Senis, ubi tunc Eugenius IV, cum Ro-

dinn)

mana Curia morabatur ; at Cardina'is

um

Turrecrematz operá, ea doctrina tan-

for uf

NI

quam erronea profcripta eft. Bertus

ll

,

tom, $. de Theologic. Difcipl. lib. 29.

m Ut

cap. 7. pag.561, negat, Toftati pro-

iE

P

f

pofitionem illam fuifle damnatam, quin

[r

3I

imó ait, illum apologià edità eandem

Qu

doctrinam fuftinuiffe, quam etiam alii

amplexi fint. Incognitam autem pru-

dnidt

denter advertit vetuítis auctoribus fuií-

fe;quam ipfe propterea rejicit;oftendit-

Vein

que multiplici eruditionis copià emor-

t

tualem Chrifti diem fuiffe 35. Martii,

dimd

]

frna

Chriflus obilt ex Ioanne horá quaft [extá , teffe

Marco. borá tertiá: quomodà 4 quibu-

Vi

A

dam concilientur Evangelifla.

f

De hora haud itilevis eft difficultas,

ht

Tertiam enim horam fuiffe, quà JEfus

dung,

expiravit, tradit Marcus cap. 13. Erat

n

«urem bora tertiá , & erucifixerunt eum.. At

Tong,

Joann.

*

Feria fexta. Parafcevet,

293

.l

l-

fcribit, horà quafi fextà:

J

Joann cap. r9.

Qui-

Erat Parafceve Pafcha bora quafi fexta.

1

dam ut eam , quz videtur effe, tollant

M

M

difcrepantiam , ajunt horà tertià cru-

j

cifixum Judzorum vocibus, qui magno

[

ii

"i

clamore depofcebant illum ad necem;

horà autem fextà re ipsà cruci fuifle

affixum , manibus pedibüsque perfo-

VM

ratis, tit videre eft apud D. Thomam

ln

Ml f

3, part. quzft. 46. art. 9. «d fecndum ;

UM

& Lect. 3. in cap. 19 Joannis,

n

AA

Concinnior conciliatio,

Iudei diem i quatuov

N

M

dividebant partes , quarum fmgule ternas

diei boras contiuebant ,

Verüm longé meliüs concinniüsque

refpondent ii, qui à Judais obfervant

as, U

diem dividi in quatuor partes ; quarum

if

prima tres diei horas continebat, & Pri-

maappellabatur, quód ab ea eífet diei

j

initium,

Altera ab hora tertia ad fex-

li.

tam, feu meridiem porrigebatur, qu&

N

mmï

dicebatursext4 , quód ab hora tertia in-

|

;

choaret, Tertia diei pars ab hora in-

o

9.

cipiebat fexta , & in horam definebat

n

j

nonam , & , quódàfexta hora incipe-

fitl

N4

ret,

f

296

Feria fexta Pavafc & er,

ret, Nen4 vocabatur.

Poftrema deni-

j

(

que pars à nona incipiebat, & occafu

lolis terminabatur, que dicebatur ve-

J

d

fpeva.

ap-äo-ï

Horáterti , év bora quafi fexta idem eft , ac

yid

ii i

exeunte bora tevtió , e (exta fubeunte,

d

Harum quálibet partium tres hore

continebantur.

Cüm igitur Marcus

Ícribit , Chriftum cruci affixum effe

Bu

borà tertià , non id fa&um effe. intelli-

du

gendum eft initio hore tertie , fed

sl

Ts

exeunte horà tertià , & jam jam fextà

*

pras

horá fubeunte; & rurfus , cünr Joan-

i em

nes dicit, Chriftum obiiffe non abfo-

luté horà fextà, fed horà quaf fexià,

dvl

tantüm abeft, ut à Marco diffentiat,

t Uj

ut potiüs inter eos pulchré conveniat ;

Lt

hora enim fexta idem tempus eft, cüm

E

hora tertia in finem vergit,. Inter Re-

90

centiores, qui ad hunc conciliant mo-

g

dum utrosque Evangeliftas , vide Ba-

ts s

ETU

ronium ad annum Chrifti 34. n.. 163,

Maldonatum in cap. 27. Matthai num.,

Vi (

25. Tillemont. Nota. 31. ad J. Chr.

9.l

cap.

i

yitam , Natalem Alexandrum in :

19.

Feria fexta Parajceves,

297

19.. Joann. num.

14; Serry exercit. 56.

Gravefon. de Myfter.

&ann. Chr. pag.

Rel Chrift.

j

*

315. & Gottum de verit.

cap. 30. $. 2. num. 1o,

ln

Quoto Chrifliane «re ano , quitque natus

annos Chriflus mortuus ft, varia ententie Vi-

(,!

Nï

detur mortuns 33. «tatis anno, Vnperii

Tiberi 19.

M

pl

Siquoto xre Chriftianz anno ctuü-

D

I

cifixus eft Jefus, aut etiam quoto anno

ztatis fuz, differerein animo habere-

I R

ni

mus, conttoverfiam fané gravem fufci-

li

li

(s

peremus, cui noítre vires iripares funt,

a

& ad eam expediendam juíto opus

e(fet volumine,

Baronius ad ann. 34.

ul [

num. 132. exiftimat, Chriftum mor-

tuum ztatis fuz tertio & trigefimo

fLU

anno, menfe tertio, Tiberii anno deci-

mo odavo.

Gravefonius in citato

i

no

f

opere pag. 30$. putat, obiiffe an

ï

"

ztatis fuz trigefimo tertio ineunte, &

wnxl

decimo nono imperii Preconfularis Ti-

beri. Calmetus in cap. 8. Joann. n.

Qd

$7. ftatuit Chriftum obtiffe, cüm me-

ij

j

efimum

]

LL

n

dium ageret atatis annum trig

$

fextum

äi

li

298

Feria fexta Parafceves,

fextum.

n

Natalis Alexander Differt, 2.

fec. r, Prop. z. contendit, Jefum mor-

iuf»'r-ïm f-'f'f

Í

n

tuum anno ineunte trigefimo feptimo

zetatis. fuze, & Imperii Tiberii decimo

nono.

Honoratus à S. Maria in Ob-

fervat, ad Regul. & ufum Criticz lib,

[1

$. differt. 1. ait, communem effe tradi-

g

tionem , Chriftun triginta natum cir-

st

Citer annos mortuum efíie, decimo

ao v

quinto anno Tiberii,

Quid harum

du

rerum periti fenferint, fatis eft retuliffe,

fid,t

Interea cüm tacito quodam Ecclefize

mf

*ï

confenfu probata, atque etiam com-

d

1

munis videatur opinio , Chriftum mor-

Ditus 1

tuum efle trigefimo tertio atatis fuze

st

anno, feu ineunte, feu jam expleto, five

(f

etiam tribus additis menfibus, üt exifti-

Q

!

mavit Baronius, Imperii Tiberii decimo

Titi v

odavo, vel decimo nono ; nos huic

Bol

fententie libentiffimé accedimus , de

Milone

qua vide Ricciolum tom. 1. Chrono-

quordi

log. Reform.lib 8. cap. 7. & Got-

hn

tum de veritat, Relig. Chr, cap.

30 S.

if

hi

De

ii

n

i

299

: j

Feria: féxta. Patasceues,

à

De certuniis, qisibus bunc diem colit Ecclefza.

Quonam re[piciat Ecclefia in officio bujus diei.

1

|

Cur poft. Prophetias legatur & $. Joanue

1j

bifloria P affionis,

Atque hec de Paffione Chrifti Dd.'

dital.

Nunc veró ad czre-

mini dicta funto.

LU

moniam, quà hunc diem celebrat Ec-

Illuc autem in Offi-

) VL

clefia, ventamus.

!

l

]

f

cclefia potiffimüm re-

cio hujus diei E

j

fpicit, ut Jefus

Chriftus cruci affixus

Y

i

|

nobis ftatuatur o

b oculos, & ad ejus

A (

T«

afpectum contritio

ne tacti ità noftros

( |

ut- Redemptionis

paremus animos ,

Mazzinellus ad

"u

fructum affequamur.

Hebdomadz primüm

n

Officium Majoris

ia

quidem notat,

.

po

ft Prophetias, qua-

Mu

yum veritas . va

lidiffié Religionem

T N

noftram: confirmat , Hiftoriam legi de

!

W

Paffione Dominià Joanne conicriptam,

AR

qui ordinetemporum ultii

us eft Evan-

1]

olis unicus

du

gelittarum, quique ex Apoft

,

àJEfu Chrifto nunquam rec

eífit, illum

rucis ; ac

fecutus usque ad patibulum c

propterea, qui ipfe in Calvari

o vidit,

)

accuraté defcripfit.

C€ur

j

900

Feria fexta Parasceves,

j WW»

Cur Ecclefía oret pro omuibus , etiatpyo

Indais,

TM

Secundó obfíervat , Chriftum omni-

um Servatorem, pro omnibus mor-

^ felit

tuum, omnium Mediatorem inter De.

Qu m

al

um & homines, pro omnibus fe Deo

Patri obtuliffe , pro omnibus Oráffe ,

qui

ab ejusmodi facrificio fuo, & ab ora.

quip

tionis. fuz beneficio nullis exclufis:

at

propterea Ecclefiam fenfus JEfa Chrifti

hais

fecutam in facrificiis orarepro omnibus

itzs Q

|

omnium generum, precésque fuas me-

gj

ritis Chrifti femper fuffülcire, & inhoc

!!

( ais

M

"

potifimüm die orationibus uti pro

UM

quocunque hominum genere, etiam

dom

pro fudais, utab eorum oculis-velum

ümiü

illud fummoveatur , quo Sacras Scri-

fm u

pturas intelligere prohibentur; quc

Q

tamen oratio dicitur nullà factà genu-

düdnl

fexione, utappareat Ecclefiam itrifio-

dtist

nes & contumelias illas deteftari, qui-

bus Judzi Chriíto illuferunt, cüm illum

D

in genua procidentes fimulatis faluta-

T

tiqnibus irridebant.

Cum

Drniei

D

]

Feria. fexta Parafceves,

3o0r

MP'

Cur exponatur crux afpechui €$. adorationi po-

puli, €9 quamobrem iuterea. cantentar

duiproperia,

lt

hu

TTerti? notat, populi adorationi & afpe-

Is

&ui crucem exponi, quz interea dum

tb[n

adoratur, cantantur improperia. Neque

hd.

enim à Deo aut admirabiliora, quàm

U.

quz in populum lfraeliticum oftendit,

f

edita effe portenta, aut infigniora in

d (

homines beneficia collata , quàm qua

QOT

judeis contulerit ; & rurfus nullam

!

fu.

omnino apud gentem atrociora ingra-

tay

ti adverfus Dei bonitatem animi extare

A YO

exempla, quàm quz traduntur in Ju-

t n

deorum hiítoria, quos tum veró ingra.

d

tiffimos fuiffe intelligimus, cüm Chri-

i

m Y

ftum Dominum neci dediderunt,

iIn

jn

T (

cujusque autem improperii fine celebre

ii

"

illud canitur Trifagium, de quo pauló

bnini

inferiüs fermonem habebimus,

i

at

l

De Proce[rone €3. Mi[fa bujus diei,

j r

Quartó docet , poft crucis adoratio-

nem fieri Proceífionem ad locum , ubi

merne«

die, que præceHït p?oximö, Sacra

tum

Feii

302

Feria fexta Parasceves,

tum Euchariftie conditum eft,

Illad

i f'l! lg'ld*

"m

autem Sacerdos , qui celebrat MifTam,

i N; 17

ad Altare reverfus ponit fuper corpo-

li

i

1

rale, & Diaconus vinum , Subdiaconus

aquam in Calicem interea infündunt:

aquam Sacerdos hodie non benedicit:

hp

(( 0 t

dexterà manu Sactratiffimcm hofítiam

j Balin

fuftollit, ut à populo poffit confpici :

eam in tres dividit partes , quarum

i Y

tertiam in Calicem tacitus indit, Pra-

modq (

termittuntur Pax Doinini Agnus Déi ;

Tsti, d

fl

item .alie duz orationes, qüuze ante

Communionem dicifolent; tertià veró

p

recitatà, Perceptio, accipit patenam cum

gt

corpore Chrifti, & maximà.humilitate

ial

dicit ; Panem celeflem atcipiain, & nomen

fi, ]

Doniini imvocabo.

Deinde percutit fibi

It

pecus dicens, Demine non- fum diguus ;

[ dU

poftea fignat fe Sacramento, quod de-

D

inde fumit reverenter.

Tandem pre-

E7

termillis . omnibüus, qua dici folent

ii

ante fumptionem Sanguinis, fu-

h tijo

]

€ Calice particülam Hoftize

IU

l

mitv. d

f

& vinum.

Ht

Mi

Hac

p2'86n

Feiia fexta Para]ceves,

303

Hác die folim Hierofolymis offendebatur po-

!dl

palo crux , iu quam [ablatus. eft Iefus, For-

Ya

LU

za[[e inde orta diciplina in omuibus

Ecclefis exponeudi cracem,

L

i

"!

U

Populi

adorationi

&

afpectui

li

il

I

crucem exponi dudum monuimus,

S. Paulinus epift. 3r. nove edit.

t

!

l

m

MAV.

ad Severum narrat ,

hàác tantum-

n

)

i?

m

modó die eam ipfam, cui Chriftus affi-

x-"

hu X

xus eft, crucem Hierofolymie exponi

folitam Fidelium | adorationi.

ANeque

quu

fj |

prater banc diem, quà Crucis iphus myflerium

SIRIIUI

|

celebratur , ipfa, qua Sacramentorum. can[a

!

hus

efl, quaft quoddam [olemnitatis iufigne. profer-

LJ]

)

[77

T

Ín eadem epiftola de ea cruce

loquens pauló anté dixerat ; Quam Epif-

W

copus Urbis ejus quotauuis , cigm Fafiba Do-

WW

4 "

mini agitur, adorandam populo Princeps ipfe

»

1

n.

venerantiuw promiz,

Quod autem me-

jl

(

morata fubjecit verba, Neque preter bane

|

b

diem, quá crucisipfius sayflerium celebratum ,

inde arguitur loqui de Feria fexta in

J

f

Parasceve, ütadvertit Hugo Menardus

in notisad Sacramentarium $, Gregorii

l

pag. 86. Nonnulli exiftimant, ab ea

a

iero«

!

304

Feria fexta Para[teves,

Hierofolymitane Ecclefie confuetudi-

(s

ne communem hanc derivatam efíle

fin t

difciplinam , publice venerationi cru-

[

cem exponendi ; quam opinionem

(

eruunt ex verbis illis Amalarii: Fzerzn?

Ti

quidam, qui volebant. ditere, f& velle eandem

quo, |

1'l

erucem adorare, in qua Dowrinus crucifixus eff.

i

1

10 0

Utinam in

omnibas

Ecclefris

baberetur,,

quy d

Quamvis omnis Ecclefia eam non poffit babere,

fs. ;

dzaten non - deefl eis virtus. fancla crucis. in

"

í

Jfuis erucibus, qua ad fimilitudinem S. crucis

Y

l

It

fade [unt: üt eft in. lib, 4. cap. 14. de

Ecclefiaftic. Offic. in tom, 14. Biblio-

TOU (

2!

L

thec. PP. Edit, Lugdun. ann, 1677.

r

pag. 950,

ii

?

V

Crux latrie cultu adoranda ; etiam qualibeg

ci*läm

Q

erux ad . ejus exemplum facla , in qua Chrifius

imlo

ebit :rationes ex D, . Tboma.

IG

. Nonnihil difficultatis Rabano fübeffe

uf

videbatur , non quidem eo cultu, qui

as

yolie

cruci exhibetur hàc die, fed in verbo,

( ve

quo utimur, adorationis.

Verüm , üt

Wi (dn

bene advertit Bailletus Hift, hujus diei

hm

$. 2. num, 19. Fidei puritas pravam

ld

omaem amovet füfpicionem. Eccle

f

/i

)

E

!ia

um

303

Feria Jexta Pavascever

in Canticis ait: O crzx adoran4a. Et alibi,

Y

9ävdi.

LO

—

"TTagatm crucem. adoramas,

Celebris : eít

La&antii verficulus,

'&üirla.

s

El-Ge genu,ligníanque crucis voenerebile adora,

[j

(Theologis veró difputandum lin-

TM

quimus , Latriene cultu , an minore

p

aliquo crucem venerarti debeamus;

let,

quam fusé quaftionem pertra&ant

[l

Eftius

in3.

lib. fentent. dift. 9.

PT.

x

Sim

& Cardinalis Capifuccus in

aL

appendice controverfig,

Quo culta

VY

Notat Tho-

Ar'. i

Md

Y

fanda imagines fmnt colenda.

o

maflinus de dier, Feítor. celebratione

J lfj

lib. 2. cap. I4. num. 2c. ceremoniam

!

hujusdiei de adoranda cruce à veteri-

bus appellari Aderatzm.

Obfervat

r] agää

etiam, eos Epifcopos, quiin Parifienfi

at

Synodo facrarum cultum. imaginum

H

rejiciebant, adorationem taren crucis

a

in Feriafexta Majoris Hebdomad ap-

l-

[ E

probáffe, Er ideo Sanga Mater. Ecclefra

| iE'[f[hU)

L

Cfunt verba Synodi) ftozo Orbeterrarum

ln

ànteY Ca&erA

iunumra crucdis

Sacraimen-

yadt

1

z decrevit , licitum effe. univer[is Catboli-

t

&is ob amorem . Paffionis: Chrifli, ubicunque

s

i

|

n

[

eam viderigt , indinando , fií/ volueriut ,

qelie-

h

306

Feria fexta Parafceves,

venerari ; Et in[uper die fanSo, quo. Paffo

gn

Domini in. nniverfo Mundo fpecialiter cele.

merd i

bratur, cntn onni devotione univer(um Ordi-

s

wem: Sacerdotalem , feu. cumn&lum . populum

II

4dorare,. Ft D. Thomas 3. par. quaft.

m

25. art. 4. docet, crücem, cui Chriftus

affixus eit, latrie cultu adorari, tum

n

t

quód ea nobisexprimit figuram Chrifti

in cruce pendentis, tum etiam prafer-

]wm

d.

TA

j

tim quód ejus fanguine fuerit perfüfa:

!l

m

eodem etiam Latrie cultu. quamlibet

fiot, G

€x quacunque materia crucem ad illius

lm n

crucis exemplum factam itidem ado-

i r

rari, quód imaginem reprzfentet Chrfti

s n

in cruce extenfi ; quod tamen ità eft

10

intelligendum, ut adoratio ad Jefüm

gt

Chriftum referatur ; nam fi crux con«

m

fideretur tanquam pertinens quiddam

afhm]

Ditird

adChriftum Dominum, ad quem veluti

terminum non referatur adoratio, non

Woradn

latrie cultu, fed hyperduliz tantüm eft

firm

colenda ; cujusmodi cultus B. Virgini

anqut l

It

exhibetur, cui , etfi propiüs quàm crux

ad Chriftum pertineat, cüm eam tan-

od

quam unam.ex iis rebus, que Chrifti

lm

unt, veneramur, cultum quidem pecu-

lt

liarem

Feria fexta Para[cevet.

3c7

l

[ Mi

-1:0

liaem exhibemus , fed qui nonnifi

hyperduliz cultus eft,

l

Trifagio , Sanctus Deus , San&us fortis

&c. A puero quafi drvinitüs allatusm. Con-

Cur eo

flantinopoli fub | Iuperio: Theodofíi,

utatur Occidentalis Ecclefía bác

die Gracé €9. Latine,

H

Innuimus pauló anté, in fine cujuse

que improperii, interea dum crux ado-

ratur, cani celebre Trifagium, & qui-

dem Grecé & Latiné, Sandus Deus,

San&as fortis, Sanclus immortalis , miferere

vl

VA

nobi, Menologium Graco

Lt

m nar-

T

rat, fub. Imperio Theodofii vigefimà

n

Jn

quartà Septembris vehementiffimo ter-

1 QUE

re motu Confítantinopolim effe con-

cuffam : Imperatorem unà cum Proclo

I

|

LAJ

Ti

Patriarcha, & populo univerfo ad im-

»

plorandam DEI opem confugife

.

puerum repenté in' aéra fublatum ;

cámque omnes metu perterriti excla-

mmrent Kyrie Eleifon, puerum in. terram

t

defcendiffe, atque altà monuiífe popu-

lum voce, ut Trifagium caneret a

h

JL£

*

hunc modum, Saudas Deus, Sancius for«

J:M-f

.

m

fi,

308

j

Feria Jexta Para]ceves,

vis, SanGus E2 imurtalis, vix ea locutum

l;':i*l. "

repenté mortuum concidiífe, Devota

M

hec oratio in Ecclefia Orientali fre-

usb

quentiffimé ufüurpatur.

EÀ veró hàc

[

jj

j

N

D

die przefertim

utitur

Occidentalis

;gfc;'jtfll(

uj r

Ecclefia, Latinà, ut propriam fuam lin-

guam adhibeat, Grzcé veró etiam, ut

j

alludat illi divine voci, quam puerum

n

illum diximus Contftantinopoli edidifTe.

tinen o

"

Vid,Goar. in Notis ad Ritnale Greco.

i, À

!

[

rum pag 109. edit, Venetz ann, v730,

rRCOIUS

additioad illud Trifagium Petri Fallonis ,

jl

)

Yheopafcbitaruz: barejim olens , à Catbolicis

4 IN

eamnata.,

n

4 Cregorio V1l interdidum

nl

MM

-dirinenis eà utiz qa tamen ab iz poffea

1

&

!

adbibita videutar,

ingim

d)

. Petrus Fullo, ut inveheret hzxreíim

f rt

Theopafchitarum, qui naturam divi-

di; ts

nam paffam in cruce falsó affirmabant,

puni

ea verba Trifagio addidit : Qwi eruifi-

TE

&us es pro nobisymiferere nobis 5 quod à Ca-

T t

[j

tholicorum. coetu reprobatum fuit,

lgt

Quáadditione cüm Armeni ufi effent

Mtin

usque ad 1 1, feculum, à Gregorio VII,

Epift.

lfmwþ

Feria [exta Parafceves.

309

ij

Epift. 1. lib. 8. moniti funt , ut eam

i|

omitterent.

Claufulum , inquit, quam

in illa laude fubjungitis : Sancius Deus, San-

i

&ys fortis, SanQus immortalis : iflam videli«

cet, qui crucifixus es pro nobis : qwoniam.

nulla Orientalium prater oeflraim , Sed. nec

Remána Sanéa Ecclefia babet , vos totius

[candali occafionem, praoíque intelle&lás fzfpi-

cionem vitantes , [uperaddere de catero omit-

|

ÍAz,

Armeni, etiamfi Decretum illud

U

Gregorius VIT. ediderit, eadem verba

in Trifagio retinuiíIe videntur.

Cüm

H A

patrum noftrorum memoria de conci-

lianda inter eam Gentem & Roma-

nam Ecclefiam communione & pace

,

ageretur, inter cxtera dubia illud in

Congregatione de Propaganda Fide

die 3o. Januariiann. 1635. propofitum

fuit: 4n Trifagio, quo utuntur Armeni, po[Jit

addi: Qui paj[us fl pro nobis.

Et refcri-

tum füuit : Cozgregatio negativ? refpondit :

Wi

Nam in Liturgia Arinenorumi — decantato

Trifagio

in bouorem SanGlil]ime Trinitatis »

adduntur pre

di&la verba feumdüm — 'Theo-

pafibitarum. barefam. damnatam . in Cencilio

Et licet ia alio loco

.Rgmma [«b Felice Papa.

4

h

3IO

Feria fexia Para[ceves,

-m Qf

44 peronam Filü Tvifagiwm — applicetur ,

vibilominus Trifapium. ab 4ngelis — tradi-

Nir

ii

$um , Cj in bonwrem C4 glorificationem

"

Sanclif ma Trinitatis decantari folitum, nen

&

videtur po[e formaliter attribui Chriflo Do-

j

IN

mino, wni fclicet. tantum . perfona ejusdem

Sanclil]me Trinitatis,

dul

giu

Nec valet id fuilfe conce[fum Maranitis : quia

t Conta

alio modo in eorum libri Hymnus glorificatio-

o d

nis prediclus concipitars 9. non fuit et-

Q

iam ille modus exprefsé à. Sede Apofto-

d)

lica approbatus.

Milfa bujus diei non fica , fed Miffa Prefate

i ax;üät

Gificatorum appellanda,,

du

Denique de Miffa etiam quedam fu-

tj

prà attigimus, qua hac die celebratür.

Ms

Eam veró Miffam non, üt vulgó ajunt,

t d

ficcam dici oportet , fed Miflam Prz.

il

fanctificatorum , in qua Sacerdos folá

[7

fpecie,panis.die qua preceffit proxima

MMH

confecrati, communicat. Miffam enim

J

ficcam eam dicimus, in qua neq; confe-

u

W

cratio fit,neque Chrifti corpus fumitur,

&Sacerdos iicet Sacerdotalibus indutus

mel

veítibus , ità Miffam recitat, ut omittat

tamen

] l

Feria fexta Paratcever.

311

| W'* |

tamen omnia, quz fubmi(fà voce di-

H

cuntur : Prefationem quidem recitat,

fs

& Pater noíter , fed Canonem & reli-

li

quas Secretas omnes pratermittit ; non

) Cänþ; )

hoftiam habet, non Calicem, nihílque

T

eorum dicit aut facit, qua füper Eu-

chariftiam fieri folent , ut videre licet

apud Durandum in Rationali lib. 4. c,

Id

I. Contra veró in Miffa Prafanctificato-

H

rum nihil omittitur preter Euchariftie

confecrationem, quod Sacramentum

il

fub unica fpecie fümitur panis, quem

pridie ejus diei Sacerdos conifecravit ,

MI:IMJ'

üt explicat Hugo Menardus in Notis

"

|

ad Sacramentarium $, Gregorii pag 75.

q

Y

Ü

In Parafceve Majoris Hebdomadis non cone-

1.

jï.

eratur Corpus Chriffi , fed Sacerdos in Miffa

t

d

etitur Prefan&hficatis , id efl boflirs anté coue

fécratis t pro fe , tum proomni populo,

l

j

3f

nhh

f

(

u

:

InOrientali Ecclefía per tetam Quadragefi-

ii

sam — Miffa Pra[anclificatorum — celebratur

?

[

fabbatho £$. Dominicá exceptis.. Ritus quae

gt

rundam Gratorum in bacre parum

pu*iumtmf,

probatus. Gracorum. criminationes

iil

adveriis Latinos,

í

d

T

E

In

pin|

^

312

Fería fext& Para[ceves.

hi

- In Ecdlefia Greca Miffa Prefanaif. 5

iV

catorum dicitur omnibus Quadragefi-

r d

m diebus , Sabbatho, & Dominicá

exceptis , ütconftat ex Laodicena Sy-

i CO

nodo, quam Baronius exiítimat ante

j d

Pr Ti

Concilium Nicenum habitam : Nom o-

porterein. Qnadrage[rmma panem offerre ;; nifi

m o

in Sabbatho , €$ Dominicis diebus ; verba

Jifim 0n

funt ex Canone 49.

Et in Concilio.

Wt u

Trullano Can. $2. Iu omnibus [antte Qua«

od

drageima jejunii diebus , praterquam. Sab-

tl

batbo, E. Daminicá, C SanGo Annuncia-

lml

Hous die, fiat [acrum: Pre[anGlificatorum

! qitu

miniflerium.

ld etiamnum in Orientali

bf

Ecclefia in ufu effe teftatur Cardinalis

ii q

Bona lib. r, Rer, Liturgicar. cap. 15,

it Sm

num, $. Hwnc morem. adbzuc fervat Orien-

t d uj

salis Ecclefa, Boffuetus Meldenfis Epif-

Ihi

copus volum, . fuorum Operum edit.

W

Argentine ann, 1742. in Trad. de

Communione fub utraque fpecie tra-

Teümy

dit, plerosque Grecorum hoctempore

1isgd,

Vi

aliquot pretiofi Sanguinis guttas fupra

du

panis confecrati partes in formam cru-

täripw'

cis afpergere, eásque pro diebus infe-

&t5l

Pre-

d

guentibus refervare ad Officium

fan:

j

Feria fexta Parafcever,

515

lP[g ^

i

if

fanctificatorum:quem morem invectum

i

fuiffe poft Schifma Cerularii, & à me-

lioris notz auctoribus Grzcis

C pro-

bari, nec ufurpari luculenter

endit.

Nicetas Pe&toratus Romanam Ecclefi.

fi

am criminatur , quód per Quadragefi-

^ nj

mam, Sabbatho & Dominicá exceptis,

)

;

Miffam Praefanctificatorum non cele-

t

bret: cujus repreífa meritó fuit auda-

hi li

cia ab Humberto Cardinali Silvae.Can-

dide tom. 4. Biblioth. Patrum , üt vi-

atfqm S;?

Ti

dere etiam licet apud Goar, loc. cit, p,

a

173. qui tamen monet , Cardinalem

Tillrani

multis in rebus juftos pretergreffum

1 (s

effe fines ; quod fufiüs refert ;Juveni-

(

nus de Sacram. Differtat. $, qu. 8 c. r,

aj

M

Cur apud Latinos bác die tautàüm celebretur

Miffa Prafancificatorum ex Hugoue

lt

[

4 $, Vidore,

i

ht

Verüm utcunque fit de ejusmodi re,

j

W

fi quiseft, qui , quidquid de Prz(an-

jl

Cificatorum Miffa apud Grzcos difpu-

Jiunp

tari poteft, fibi cupiat expromi , adeat

Leonis Allatii Differtationem ad calcem

ii

J

i

ij

Operis de-Confenfu perpetuo Ecclefie

[y

riene

W

314

Feria [ixta Parfateves,

Orientalis & Occidentalis adjectam, &

',[.adüep

a u

Brun in explicat. Miffae tom, 2, Part;

sile aj

2

3g::372. edit, Parifien,

Apud La-

tinos hác die Prafanctificatorum Miffa

Af

ii , n

tantummodó celebratur eà ratione,

uam innuit Hugo à S. Victore deSpe-

[

PT

li, pbl

cialibus Miffe Obfervationibus cap.2o.

Quaritur , quare báe die Miffa non cantetur ,

w

puitit

fed corpus Chriffü refervatum die precedenti f«

snatur.

Ad quod dicitur , ex decreto. Inno-

nj

centió Pape Mi[am boc biduo non celebrari ,

i l

st in Pafloribus Ecclefie (latw. temporu ilius

l, (

apud. Apofloles oflendatur , qui , ficut. Propbe-

hu

fpnuy

£a pradixerat , percuffo paftore difperfi. erant

l

ex.

Queritur iterum ,

quare bác die non

bam

n n

fumatur fanguu Chrifli , ficut &* «aro. Chriflis

«4d quod dico , quàüd utrumque fab. utraque

iDlts

Sed quia fpecies. vini labilis

fit, v

fpecie. fumitur.

non poteft tutà vefervari, fine ea corptsCbrifli re-

P

f

ervari cenflitutum efl. Qua repetitetiam

Al P

C

laudius Efpenczus lib, 2. De adora-

l

tione Euchariftiz c. 13.

"gf

fsl

Hugens verba re[piciunt Epiflolam 1nnoc. I,

Ad Decentium.

Locus Innecentit, quo»

ial

enodà intelligendus,

ts

cen-

Alludit Hggo ad Epiftolam Inno

tu;

j

Feria fexta Pavafceves,

l&

314

M

at

j

tii I ad Decentium Epifcopum Eugubi-

J

num: feri4 fextá (verba funt ex illus E-

h

A

pi(tole capite 4) propzer Paffionem Dowini

ln

jeunamus.

Sabbatbum pretermittere non de-

3

!

bemus , quod tnter triflitiam Q* letitiam tem-

(

S

i

pori illius videtur inclufum,

Nam utiquecon-

lss

flat , Apoflolos biduo ifla & in saarore fuife ,.

L

d propter. metum — Judeoremi. fe. occului[Je.

ipuis

Quod utique non efl dubium , in tantum -os je-

1277

junáffe biduo: meimorato , ut . traditio Ecclefie

TILM

babeat , iflo biduo. (acramenta. penitus non ce-

T

lebrart,

Qu utique forma (jejunandi) per

i f

/

fingulas tenznda efl bebdownadas propter id, quod.

/

?

n

commemoratio diei illius femper efl obfervanda,

"TTT]

Ac de ejusmodi confüetudine , quam

n

fervat Occidentalis Ecclefia celebrandi

in Parafceve Miffam Prefanctificato-

I

LA

rum, vetera reperias documenta apud

T d

Pougetinft. Cathol. tom. 1. pag. 841;

A

M

wuitit

T

tom. 2. pag. 272, & apud. Bailletum

ii

Hift. hujus diei $. 2. Amalarius , &

Alcuinus hujus rei rationem afferunt,

"T2

Quia in bac die Dominus. fe ipfum obtulit , d*

MWW

ip(a ablatio. fufficit ad. falutem cvedentium. Inte

nocentius Í, rationem adducit pauló

i

anté memoratam, qui abApoftolorum

Wl

j

2

nioroe

!

416

Feria. fexta Patatcevet,

igu

moerore defumitur, & à jejunio, quo

jl qudü

hunc diem tranfegerunt; & hzc qui-

dem ratio longé ceterarum vifa eft ac-

st

commodatiffima Mabillonio par. 2.

u

fa.

|

Muíxi !talici Commentar. ad

Rom. & Gravefonio de'Mylteriis &

annis Chrifti pag. 455. Quarit Vertus

ib

i N

tom. 4. Explicat. Caremon, Eccl. Ob-

b

fervat. 35. pag. 293. Edit. Parifien.

ann. 1713. an Innocentii L. verba de

Teim,d

ln l

N

quibuscunque Feriis fextis , & Sabba-

I g

this cujuslibet Hebdomad»e fint intelli-

v I

genda, an veró defexta tantüm feriain

Parasceve, & Sabbatho Sancto ; ea e«

Tb erd

nim verba fextas omnes ferias, & Sab-

INS

(l

batha totius anni videntur compledi.

Verüm cüm Innocentius moerorem

tv

commenmoret, quo capti funt Apoftoli

n u

ts

Ferià fextà, quà die Chriftus JE(us eft

iortuus , & Sabbatho infequenti, quo

intoqi

ejus corpus jacuit in fepulchro , jure

thlt a

inde arguit , ea verba de Fería fexta

Ünring,

"T

- in Parafceve , & Sabbatho fancto

effe intelligenda,

ls

I faä:o l

Hug. !(()] MWI

'

Feria fexta i,amfæve:ï

317

t

Hugo negat bác die dici Miffam, fed intelligia

ïhg. Ü

eaim , qua celebratur per aunus, In Hifpanin

m,l Fl

obfoleverant ceremonuia bujus diei, £5 Ec-

"

clefie erant. claufe,

Conciliunm

Fin

J

Toletaumm eas ceremoni-

J

d

as re[lituim,

m a

Ait Hugoinloco, quem fupràattu-

j

limus, Ferià fextà Majoris Hebdoma-

th

Ti

d» & Sabbatho Miffam non celebrari.

D

Verüm, fiquis ejus verba attenté con-

s

M'

fideret , facilé intelliget , de ea Miffa

n

jj

loqui, quz aliis diebus celebrari folet;

IOR i

nec Prafandificatorum Miffam ejus

j

M

ü

verbis excludi, quae cum omnibus cz-

g,

remoniis , quas Ícripfimus , femper in

Occidentali Ecclefia celebrata eft in Pa-

li

(

t

raíceve. In Hifpaniis abufus ille irrepfe-

rat, ut Ecclefie hác die effent claufz,

L

|

u

dul

& prorfus ab omni facra ceremonia &

divino cultu feriarentur ; quem abufüum

n

f

»

Hj

Wl jUff

fuftulit Concilium Toletanum Can. 6,

Comperimus , quàd per nonnullas Ecelefias in

die Sexte Ferie Pajffions Domini , claufis

i i

Bafilicarum foribus , ne« celebratur Officium,

à

uec Paffio Domini populis predicatur , dum

u

idem Salvater nofer. Apoflolis [urs preceperia

dicens:

3

h

318

Feria fexta. Parafcevet.

dicens: Pa[[fonem €3 Mortem €9 re[urre&lionem

g p

stl

smeam omnibus predicate, 1deo opertet eodem

j

die Myfleritan crucis , quodipfe Dominus cun-

judera

& nuntiandum veluit , pradicari , atque

qninz

indulgentiam criminum clará voce omnem po-

tj

pulum poflalare , t penitentio compuntlione

iUl

......

"

in6

azuundati venerabilem dieim Dominite | Refur-

re&hioni , remi/Jis iniquitatibus , [ufcipere me-

r

i

"

!

reamur, Corporísque ejus €j. Sanguinis Sa-

eramentum mundi 4 peccatzis. [umamu.

at

SSacerdos in Mifa Prafanthificatorum [umit ve-

(ad

vera Corpus €à Sanguinem Cbrifi, Vinum

dij

j

non confecratur ex immerfioue par-

mi dj

ticule in calicem.

LCTNT

m

.'4'

Praterea ait Hugo, nullo modo ne-

gari poffe, Sacerdotem hàc diefumere

t Q

Chrifti Corpus & Sanguinem ; utrum-

MQTJ Wtl

que enim revera efle füb fpecie panis,

hu tf

precedentilicét die confecrati: addít-

?ff-' hn

E

que id in caufa effe, cur vinum non

fervetar die precedenti confecratum,

uT

quód periculo irreverentie actio iíta

non careat,

Quidam Gracorum con-

IT

IT

tendunt, fumi in Miffa Prefanctificato-

rum Corpus & Sanguinem tum fub

Ncmo |

pecie

l

Feria fexta Para[ceves.

319

l

n

fpecie panis, tum etiam fub fpecie vini;

pütantenim , per immerfionem parti-

Dm "

cule in calicem , ex Sacratiffima Ho-

LU

(tia detractz , tranfuübítantiationem fieri

vini in Sanguinem.

Sed hi funt recen-

At

tiorum Schifmaticorum errores: Vete-

hn Mn '

resenim Grecorum femper credidére,

üt ipfi credimus, non aliter vinum poí-

fe confecrari , quàm proferendis ver-

n

bis, que formam con(tituunt Sacramen-

ti, àtanimadvertit Chriftianus Lupus ad

s

Can. $2: Conc. Trullani tom. 2. veter,

j Tan

edit. pag. 9$6. Ferzm refbondeo , . bac e[f?

GWI

novella Schifmaticorum. commenta, Autiqui

omnes Graci nobiscum credidére , Eucharijli-

omate

ca elemcnta fone moflius verbis nou pofJe coufc-

od

crari, — Quocirca. non . ab ipfis elementis bac

1 o

AMtiffa vocatur Pre(anlificatorum , fed 4 re-

"

bus contenti : quód mempe [ub unica pauss

1J/

P

fpecie [it non folàm.| Domigi Corpus , fed e3

Sunguis,

.qujdm?i: ex Latinis in eadem fuére fententia ,

[

u

- quá Greci Scbifinatici , vinum con[ecrari

gb

per iminerfonem. Corporis Chrifli,

!

fM

:mh »

Nemo profecló inficiabitur , quos-

A

4

anm

P

II

320

Fera fexta Para[ceves,

dam etiam fuiffe inter noftros Latinos

kuti d

Scriptores eósque Catholicos , qui af-

ii

firmárunt, in Miffa Prefan&ificatorum

(j

corpus & fanguinem fumi (üb fpecie

LUE

at

non modó panis, fed etiam vini, quód

vinum confecretur vel per orationem

v

(untt

Tater nofler , vel per immerfionem par-

ticulz panis confecrati in Calicem inje-

Dd

G&a.

urandus in Rationali lib, 6. c.

j5 ]

75. hanc quzftionem proponit: Nun«

hn d

quid vinum , quod in die Parasceves. cum

iix;?gkad |

Dominico Corpore fervato [umitur , iu Altari

,

lpen m

eonfetratur ,. €$. Sanguis Chrifli efficitur per

p qui

immiffionem ipfius Corporis in Calicem , €$

hia (

ejs ta?um?. Cui quaftioni refpondet,

d

quosdam effe, qui putent, vinum effici

fio«o

fanguinem Chrifti , Micrologum &

la

Amalarium innuens': super-boc dicunt

Gt, n

quidam , quód per Dominitam Orationtm, qua

Ullendon

1unc dicitut , fit con[ecratio y' feu commutatio

TT

vini in [anguinem.

ld verÓ ait minimé

DI

verum eíle; nam fiea vis effet Oratio-

inji

nis Dominice , panis etiam confecra-

DT

retur, atque inde exifteret illud abfur-

dum, quod fupervacaneum eífet ad

Íextam Feriam refervare panem przce-

enti

r

j

Feria fexta Parascevet,

221

L

(IVIM

*l

dänti die. confecratum,

ANos tamem

j

boc nou dicimus ; quia, ft boc jam effet , non

e[fzt nece[fe Corpus Domini ad diem illum re-

m

L

jervari; ac füatuit , vinum fandificari

LT

quidem contactu facra particule, non

um

verÓ confecrari , neque ejus tranfub-

iïüüimpü. |

ftantiationem fieri in fanguinem Chrifti.

,

n

M

Dicinms ergo illud non confecrari , fed. [aucti-

dl

D.ffert autem inter bac ; nam . cou-

fiiari.

r

fecrari - efl

confecratioue | tran[ubflantiari ;

t

fan&ificari: efl ex contachu fem. admixtione

iljidn

facra rei reverendum €9. [anthum efici , üt

hn

patet in. aqua benedila, Sylvius tom, $.

(in,d

fuorum Operum edit. Antverpien. in

ii

Oratione l. De Offao Parasceves, more

Ltl

fuo accuraté tractat hoc argumentum ,

ss

& quaz objiciuntur , au&oritates expli-

"IT

cat , magnum intercedere difcrimen

p

oftendens inter confecrari & fanctificari,

!

(

Vinum enim fanclifcari eft ex/ admixtione ,

vel conta&hu rei. facre Teverendum €9. [an-

B g

um effia ; con(gerari verà efl , illud i ver-

borum confecratiouzs tranfubflantiari i&

Tood

!üw

M

Jangninem Cbrifii,

!

nu

O ,

y

: F 'ere

E

"

f

322

Feria fexta Parasceves,

jrinis

Haretici, qui pugnant pro Commuuione fub

yopat

euraque fpecie, eam amplexi [unz. [ententiam,

Eos confutavit egregié Mabillonus,

4b

M [Wla'jlff

i

ea [ententia femper abfuit Romana

vll

Ecclefta.

od

vetonut

Hæreti&i, quii adversüs Ecclefiz fen-

f:üh 'illf

fum pugnant pro Communione fub

r

utraque fpecie,, libenter eorum am-

Dfrtuo

l

e&untur fententiam, qui in Milfa

de m

"

F

erie fexte exiftimárunt, per particu-

EU

lam facratiffimzs ho(tiz in calicem in-

Ttt IUO

jedam vinum confecrati ; ità enim fe

(U0H

ab eo argumento liberant, quod adver-

Mig, W

süs eos depromimus ex ea milfa, in qua

jun d

Sacramentum fumitur füb unica fpe-

ynum

Ciepanis. Sedeos magno inerrore ver-

A ()

fari oftendit Mabillonus tom. 2. Mu-

íxi [talici in. Commentar. ad Ord.

QUh, U

QDN

Rom, $. 12. & fequen , ubi veterem

fuiffe docet controverfiam , utrüm per

j

EU

particulae contactum vinum confecrare-

tj j

tur: quod obfervavit etiam Georgius

UT

Caffander in fua Liturgia cap, 31. pag,

f;f;kglqb;

76. Ecclefiam Romanam femper exi-

ftimálle, non confecrag;in aliquo ex

hii

Ordi-

323

j

F ;*71'4 Jexta Para[cevet.

j

24

"Il

fl

Ordinibus Romanis reperiri ea verba:

f

Sandifaatur autem vinum , non con[ecratum

T

per. f(anclificatum pauem ; ea. tamen in tex-

Vil

tum inducla apparere ; Patrum & gra-

viffimorum Scriptorum fummum in

eo eífe confenfum, ut doceant, nonnifi

verborum Chrifti, quz Sacerdos

ro-

i E

ferat, vinum confecrari ; Ferià extà

jus diei

;

ï

Majoris Hebdomade propter e

pororem Prafandificatorum

Miffam

]

l

!

N

effe introductam ; panem pridie ejus

d pi

diei confecratum à Sacerdote, non au-

m !

!

tem vinum fümi, quód panis facilé

] fH:'m l [

riculo irreve-

Ul

N

'

r

confervari poflit fine pe

rentie, vinum veró non i

tem ; difci-

jf

[

]

P

linam denique idcirco invectam, ut

Wa

J

»

fUR

|

vinum

& aqua in Calicem infundatur,

atqt

ie €o injiciatur fa

cra hoftie parti-

u ih

|

à Chriftoinftituta ad exemplum

cula, ut

H

T

['

convivii facra Communi

o eo modo ex-

Coene Chrifti

gt

primeretur , qui effet

B d

accommodatior.

Nümnirum quia. Con-

gv

uiun'o (acri convivii rationetn babet , ex cibo

d

€2 potu debet conflart.

At quoniam altera

j

Enchariffüe [peies in. vraftinum ref«

rvanda

u ?

band videbatur , nec. iflo biduo Sareimnenta

d

6

€cle-

il

lg

!

324

Feria fexta Para[ceves, '

celebrari tmos fmmtbat ; inde fa&um. efl, ut ex

i t

gt

pnro vino aquá mixto , [ed. zamen partieulà

&£uchariflie [anclificato. altera comvivii: pars,

o

videlicet potus, [uppleretur, Plura etiam, quae

C

cum iis, quz fcribit Mabillonus, con-

] ln

fentiunt, reperias apud Vert, cit, tom.

QOU

4 f Ordin

4. Dag 293.. & fequen.

Herminier

tractatu de Sacramentis tom. 2. cap. 1 $.

t QO

ubi agit de forma Euchariltiz , ani-

Bu

madvertit, in pluribus vetu(tis Miffali-

( m

bus Gallie, Anglie, Germanize, & Hi-

fen(

]

,

fpanie hunc loquendi reperiri modum,

U

H

vinum nempe fanctificari, & Chrifti

W

Vrl

j

Sanguinem fieri, cüm Hoftia confe-

(irem

crata in calicem | injicitur ; fed hanc

vandi

fuiffe docet quorundam parum fané

NULoC

probabilem opinionem, & ante IX,

n

feculum omnibus incognitam , quam

diord

vehementer impugnavit S. Bernardus

Tod

Ep.69. Joannes Belletus cap. g9. & Ja-

cobus Cardinalis de Vitriaco Hiftor.

1 C i

Occidentalis cap. 38.

ldem Hermi-

Tbm

nier, quod fuprà innuimus, eodem loco

tinit

confirmat, Romanam Ecclefiam nun-

Vr

quam ejusmodi amplexatam effe do-

lm

é&rinam; eique verba ex quodam Or-

diey

dine

l

:

Feria fexta Parafceves.

325

l

"

)f

dine Romano : S«n&ifiet autem. vinum

i

con[ecratum per. (antlificatum panem, abelfe

monet à veteribus Codicibus Vaticano,

h n

"n

Corbejenfi, & Colbertino , juxta €a,

Q

l

l

quz fcripfitloco cit. Mabillonus. Al-

Lt

cuinum , Micrologum , Amalarium ,

SU

& Ordinem Romanum modó nomina-

Jon

tum commemorare non pratermifit.

Boffuetus Meldenfis? Epifcopus tract.

"A

MU

de Communione fub utraque fpecie vol. s.

?Al

fuorum Operum edit. Acgentinen, pag.

IDhi3

2$4. inviclis probat argumentis, €os

t r

Scriptores nunquam fenfiffe , fanctifi-

1 n

cationem ex Hoftia in vinum inject

d m;

veram effe confecrationem, quá vinum

ml

convertatur, in Sanguinem ; fed exifti-

máífe eam fanclificationem . inferioris

at

m

effe ordinis alteriüsque naturz, cujus-

F

modi eam defcribit S. Bernardus Epiít,

n

^

à

69. qui ait, vinum cum hoftia confe-

p M

crata miftum, etiamfi non eà peculiari

; li

folemnique Confecratione - confecra-

i

l

M

NT

tum fit, quà in Sanguinem Chritti con-

j

ii

g

j

vertatur, facrum tamen effe ex Corpo-

l

ris Domini Noftri conta&tu, fed longé

)d

d

diversá ratione ab ea, qus fit virtute

"

verbo-

g

326

Feria. fexta Parafceves,

verborum, que ex Evangelio defum-

pta funt.

9

Nulli in bac die Sacra Commiunio: prabatar ;

etfi non ea femper fuiz difciplima,

In hac Feria fexta nulli facra prabe-

Q,v;'u),!/],*

tur Communio, nifi forté gravis. que-

dam neceflitas urgeat, juxta Rubricam

ht

Miffalis Romani

E

odie ( Feria $.) refer-

v4t Sacerdos inlat

6

decenti. €& convenienti

T

Hofliam con[ecratam pro die fequenti, in qito

fbb

mon «onficitur, "vel etiam plures, [i nece[fe

Sed non hanc fem-

«

fuerit, pro infirinis.

Yi

per fuiffe difciplinam, & hác etiam die

üjmad l

populo facras particulas diftribui con-

M

fueviffe. quz pridie effent confecrate,

( (m

fj

probant certiffima monumenta, uüt

ipsd

oftendimus Edicto 18. tom. 2, Porro,

quanta fuerit ve'erum Chriltianorum

|

il

G

hàc die jejunii feveritas, docuimus

Edi&o 16. tom, I.

DEAUUI

gt

um [

tin hs

"to2(o) 663*

LOU

Y

&i

SAB-

P

Sabbatbui Sancium,

327

n

SABBATHUM

h

[is]

M

SANCTUM.

j

AA

W

j ul;

Quod Myflerium. bac die recolat Ecclefra. Cuv

URAT

ferün inflituatur etiam de Chrifio rce

vivifceute ?

..4

Erie fexte in Parafaceve fuccedit

u

Satbathum Sanctum. Hoc die fa-

cram illam & mylfterii plenam Chritti

(im d

quietem in fepulchro ejüsque defcen-

fum ad inferos, f u ftatum illum JEfu

Wi CO

du

-

Chrifti, quamdiu anima à corpore fuit

fejuncta, recolit Ecclefia. Quamobrem

p u

1

hujus diei Myfterium latis aperiri vide-

H

tur, fi duo ifta expl:centur.,

Sed cüm

U

ex ea, quz nunc viget , difciplina fa-

cre complures aliz hoc Sabbatho per-

ionie, quz Refurredio-

agautur Cxren

nem Domini relpiciunt , & ipfa Mif-

fain hacdie celebietur de Kefurrectio-

ne, neceflarium propterea putamus

de Chrifto etiam à morte revivilcente

!

Ícrmonem habere,

W

Vetis

338

Sabbathum. Sandlum,

M

Vetus difciplina mon vecedendi ab. Ectlefta. ante

g m

qyn Con

mediam . nocem. in Pervigilio Pafibe, — Mos

celebrande Miffa. in nocte ante Pafiba. viguit

3 hg

suque 4d etatem. Durandi, & Valdenfis ,

OïllþUSIa

(

juj

etfi jam. tum capta eff anticipatio

"

hd

ejtfc Miffz.

£l

in,|

R

Ex Decreto,quod innuimus, Innocen-

tii I. nec Feriá fextá, nec Sabbatho Divi-

el

fati

na myfteria celebrabantur, Introducta

TOE a0n

ii f

il

eft in Occidentalem Ecclefiam Prafan-

&ificatorum Miffa Ferià fextà fn Paras-

tlb t

ceve celebranda. . Ejusmodi Miffze ce-

Va

lebrand& Ritus non potuit extendi et-

trtii

iam ad Sabbathum : cüm enim ejus

du

diei Officium poft horam nonam inci-

m T

piat, & definat ad Solis occafum,

V Dd

nihil

temporis

prafanctificatorum

Fudi

d)

Miffz celebrandz fuppetebat, üt bene

advertit Dailletusin Hiftoria hujus diei

tcpdiün

$. 2,

Docet Tertullanus lib. 2. ad

Q q

uxorem cap.4. morem tum fui(Te ce-

mlb

lebrandi Mitfam in nocte. Sabbathi.

1 |

Quis . (plemnibus Pafb adnoctantem. [e.urus

hii tf

fefinebit ? . Et Hieronymus in cap.. 25.

ftin)

Matthai teftatur ; ex Apoftolica tradi-

LU

tione

Sabbatbyn Sanclum,

329

V

tione populum ante mediam nodem

F"- lft!

non confueviffe ab Ecclefia difcedere

lis etiam teme

'hh'm

Dusle r

in Pervigilio Paíchz,

[

"

-

poribus, qu confecutafunt, ejusmo-

L

di viguit difciplina; fcribit enim Theo-

dorus Balfamon ad Canonem 9o. Trul-

lanum, pios Chriftianos totum in Ec-

t

clefia Sabbathum exigere folitos fuif-

mODm-

fe,fextà veró noctis horá, hoc eft mediá

il

ass

nocte communicare;& horà noctis fep-

timá matutinz Pfalmodie adeffe. Du-

jl

hn

randus, qui vivebat anno 1280, lib. 4.

Mi

Rationalis cap. 76. teftatur, ad fuam

tl

usque a&tà

tem'in-quibusdam Ecclefiis

i

-

morem ejusmodi retentum. ltem a

ffir-

n

mat Thomas Waldenfis: cap. 25. tom.

Á

Q

3. Doctrinalis,id eft poftannum 1400.

Fatendum tamen znte ztatem Duran-

rümtïn:m

M

]

di & Valdenfis coeptam effe MifTe an-

H

ticipationem. Et

enim Hugo de S. Vi-

]

5

&ore, qui obiit anno 1140. lib. 3.

de

]

vationibus cap.

l:

N

li

fpecíalibus Miffz obfer

M

hi

21. Jam fere, inquit, transado die Salbe

OLU

bathi Officiun boc celebrórgmt , (Veteres nie

mirumMiffam Sabbathi Sancti ) fed moder-

)j

d

nerum debilitas ad epules feflinaus rewnpte prave -

h

p

[

|

$30

Sablbatbum Sanlag,

*

nit deffinatum.,

Nunccanitur Miffa circa

T

meridiem : & quanquam anticipatur

ii

ia t

tempus; non ideo tamen quidquam in

orationibus eft immutatum, in quibus

p

fit noctis mentio; nam in Collecta hec

TT

leguntur

Det , qui bene facratil]imam

TT

nocem glorià Dominice. Refuredlionis illuftras;

unuprion;

& in Prefatione; In ha. potiffimim noile;

gl

&alibi: Communicantes , ( motlem Sa-

quropi

cratil]imam celebrantes.,

fs

Non decuit , Corpus Chrifli þu/re[cere in fepul-

tsl

€bro ex D. "Tboma,

)

ä;

! D.Thomas 3. par, qu. 5 1. art.3.Quz-

ny

w

í

ftionem proponit,urümCorpsChrift: fusrit

(

" [

in fepulcho incineratum ; & refpondet non

foibithl

decuiffe Chrifti corpus putrefcere ; etfi

joli, v

enim, fi fpectetur conditio naturz paf-

Al

fibilis, putrefcere poterat , non tamen

putrefieri potuit, firatio habeatur me-

(hrjin

riti putrefactionis, quod eft peccatum;

j

ac proinde tribuit virtuti Divinz, quód

ii

Chrifti Corpus immune fervatum fit à

ü(

corruptione & abilla maledictione Ge-

Qv

nef. cap. 3.

Pulyises, (v in pulverem . ve-:

apa

Oraculum illud Píal. 15.. Quo-

ve)'täfü,

tiiam

| d

l

Sabbatbum SanGutz.,

331

t

niam nen derclinques animam meam in 1 aferuo,

vec dabu. (an&ium. i.um videre corrupttonem ,

docet Petrus Apoftolus Adt. cap. 2. in

M

JEfa Chrifto effe impletum : Previdens

AMAA

lccutus efl de Refurrectione Chrifli ; quia neque

derelictus efl in inferno , neque caro ejus vidit

1 :fa hr

cerruptionem, Neque huc quidquam am-

" 'v,;ï*.;

pliüs addendum put

amus , qui de in-

Mny

Chriíti jam dif-

corruptione Corporis

fernimus lib. 4. de Canonizat. Sanctor,

par. :

..cap. 30. num. 2. Sylvius expen-

"j

dens

D. Thomz verba loc, cit, in re-

fpo

nf. ad fecandum, ubi S.Do&or Cor-

Chrifti docet, quantum ad conditionem

d

pus

hnütïuml

€

nature paffibila fuife ,

putrefactibile; haec

Yi

Ícribit: ltd pimirum , ut non o

bflante unione

j dl

Verbi, moni € putrefieri potuilfet, fi uullum

" fp'.

aliud miraculum acceffi[Jet.

n

ul

hi

1

Locu:

DFT

f

n

Cbrijli anima. de[cendit ad. Inferos.

Ep, B. Petri cap. 3. explicatus,

D

Ág

it itidem D. Thomas in 3. par. de

animz Chrifti defcenfu ad Inferos.

Si

l

Nl Gi*

quis veró , quecunque eó pertinent ,

cupiat fibi dari adversus haereticos pul-

Ti

& ad exactam examinis

Á u

chre .explicata,

truti-

332

Sabbathum Saufium.

trutinam revocata ,adeat Bellarminum ïmw

tom. 1. Controvers$ lib, 4, de Chrifti

nii j

ln -

anima à cap. 1. usque ad 16. integrum,

Petavium Theologicor. Dogmat. lib,

ilis t

13. Ccap, 15. & fequen, Eftium lib. 3,

d

diftinct, 22. $. 2. Thomaffinum Theo-

Ea

logic. Dogmat. tom 2. lib. 4. cap 9.

g

u [

Plurafunt in Sacris paginis loca, unde

ad illud Fidei dogma probandum de-

Atl

promuntur argumenta Pfal 15. Non

fvf

derelinques animani meam in Inferno,

De

lat

Chrifto dixit Zacharias: . T« queque in

hn

Janguine teflamenti tui emififli vinlos tuos da

C

(uti t

loco , in quo nou*efl aqua,. Regius Pfaltes

pluribus ín locis ex períona Chriíti

iil

ait, fuam ad Inferos animam defcen-

s p

hm

dilfe, atque inde abiiffe.

Et Sapientia

divina in Ecclefiaftico cap. 24. Penetrae

Mnta

£o, inquit,

omnet partes inferiores — terre,

r

€9 infpiciam. ommnes dormientes, €g illumie.

Mi |

nabo omnes fperantes in. Domino,

Cele-

LT

bris veró eft textus Epift. 1. D. Petri

WALN

Cap. 3. Chriflus femel pro peccatis moffris

m».nib:u

anortuus eft juflus. pro injullis, «t nos offerret

t d

Deo , mortificatus quidem : carne, vivificattu

T

autein [piritu, in quo C bis, qui in catcere

&tit.

erant

333

|

Sabbatbum Sanchum.

At

erant Spiritibus veniens pradicavit , qui ine

dul

ereduli. fatrant. aliquan

do, quando. expecla-

Ad

iüleggg)

bant Dei. patientiam in. diebus. No£,

R

illius Epiftolz

D. Petri caput tertium

U

to : Propter boc

addeilludex capite quar

tT

£2 mortuis evange izatum eft, ut judicentuy

M

quidem fecundàit. bomines 9n carne, vivant

lat

autem (ecundim Deum in. Jpiritn. Qui

lini.

textus, fi intelligatur de pradicatione

Af M

fa&ain diebus Noé, omnino non vi-

u [

demus, qui verba fecum ipfa conftent,

Et fané quomodó hzc cohereant:

puta

3

T

T

Chriítus in Pa(fione fua mortuus eít

l

/

Al

carne, fed. vifus. remantit in fpiritu;

:

|

Jl

L

idcirco Deus olim przdicavit homini-

i

bus per Noé ? üt bene animadvertit

Bellarminus loc cit. c. 13. Si bic locus in»

p

M

telligatur de pradicatione fada in diebus No£,

i i

Mul

non apparet, quov[um. bic fit in[érta

ifla natr«

u

ratio, — Quomodó enim ifla cobarent : Chri-

"n

AM

fius in. Pa[Jione. fua. carne mortuus efl, [piritu

rDPcm

vivus manfit: ideo Deus olii pradicavit ha«

T

n

süinibus ptr No£ ? Contrà (i intelligatue

de defcenfu Chrifti ad inferos, opti-

j

Ü

L,n)l

n

,

méomnia inter fe nexacohzrent. Cüm

—

enim Petrus voluerit oftendere Chri-

jj

um

j

[]

8

334

Sabbatbum Santlam;

P

Verin

ftum paffum & mortuum remanfiffe

vivum quoad animam, id optimé con-

Auilascu

dorum.

firmat, fi dicat, animam Chrifti ad In-

feros defcendiTe, atque ibi fpiritibus eo

n d

ninsá

carcere detentis ptedicáffe , iis prz.

fertim ,- qui diluvii aquis fuerant ab-

mf

fumpti, quíque crediderant , & in ex-

ub nti

trema vita poenitentiam egerant, fed

m

de eorum falute dubitabatur.

Videa-

hiton

ii t

tur Eftius in cap. 3. Epift. 1. D. Petri

nutm» 20, ubi notat, Petrum eorum ,

dínidi

!

qui in diluvio interiérunt, mentionem

n

?

facere, quia nunquam tanta bominum mul-

t

titudo fomul pevitt , dv fesundüm. animas ad

[77

Inferna defiendit ; quia inde commoda

atl

erat Apoftolo traufitio ad loqnendum

T

de Baptifmo ( qued é* vos nunc fimilis for-

Wj u

m« (alvos facit. baptifma ) cujus figura fuit

um

tca Noé.

B]

Cemmunis confen[us Patrum de Chrifli defcen-

(t05 d

fuad Inferos; Ex Ruffino fortaffe heretici im-

Qrem (

pulfi funt. ad negandum ejusmodi defcen[um.

lss

Symbola nom omnes , fed vel. potiores , v

frud

vel in coutroverfia pofitos artie

ta?.um e

6ulos continent.

f ]

pofïbl

(

Verüm

Sabbathum Sa nc'fmh:

335

f

Ua

Verum omnis in hacre fublata eft dif-

W

mn l

ficultas communi omnium PatrumGrae-

hn

corum & Latinorum confenfu , quos

rum dida in unum congefsére Bellar-

, ly

minus & Petavius. Quamobrem Tho-

äaarlanrric.

maflinus loc. cit,.optimé concludit: Tan-

;

l

f

ta efl antiquorum utriisque Ecclefia Patrum ab

ipfis usque. primis. Chrifliani nominiu tempori-

r Ti

bus concordia dv con[piratio , tanta proinde

d

ll

omnium confenfio Ecclefarum in bunc Chriffi ad

k

(l

l

Inferos defcenfum ,. ut. fine injuria Fidei Ca-

J

tbolice nemo fecus fentirepofft, Ruffinusin

"i n

expofitione Symboli Apoftolorum :

m

Sciendum, inquit , fané efl , quàd in. Ecclefie

m

Romane Symbolonon babetur additum , De-

Aqv.tni;m

Ícendit ad Inferos; fed ueque in Oriendu

Ecclefüis habetur bic [ermo.

Vis tamen yerbá

x n

simadi

eadem e[fe videtur ineo. , quàd (epulius dicitur.

Ex hoc Ruffini loco credibile eft hzre-

ticos deprompfiffe rationem , quam-

CWW

L

T

obrem Chrifti defcenfum negarent ad

L

m

Inferos.

Levis tamen in Ecclefia Ruf*

finiauctoritas, quem Origenianis con-

WW

r

tadum erroribus nemo eít qui ne-

Íciat. Propterea non de

Symbolo A.

poftolorum loquitur ,

fed de Ni-

E

cano

f

Q

336

Sabbatbam: SanCium,

n

ceno, aliisque Symbolis,

Sed dubita-

a Mi

tatio fubmovetur omnis , fi animad-

uf

vertimus, non omnes Fidei articulos

a d

in Symbolum Patres voluiffe conjicere,

[rent

fed vel potiores, vel eos, de quibus

icn p

per eatempora aliquaeffet coorta con-

TU

troverf(ia,

Neque veró, quód in qui-

venadt

busdamSymbolis ille non contineatur

um f

É

articulus, inde fequitur, non habitum

(aiet,

fuille à Patribas unum ex Fidei capiti-

eir n

bus cüm prefertim in plurimis aliis

frndiade

Symbolis diílertiflimé legatur expref-

mng

:

fus. . Vide, quz fcriplit eruditus vir

(

Á

j

niodt

L"

Jofephus Blanchius in Emarratione Pfew"

,A

T

a t

do- Atbanafianain Symla'um, Veronzanno

st (s

17232. pag. $1. & fequen. Natalis Ale-

il

a Q

xander Differt.. 12. Szcul. I. obfervat

j

tmdit

in noftro Symbolo haberi , Pa(us [ub

& ii

Pontio Pilato , crücifixus mortuus , cr fepultus

defcendit ad Inferos , in Aquilejenfi Paffio-

lr

onem & mortem pratermitti; Crucifi-

Ts a

xus fub Pontio Pilato , & jepultus de[ceudit ad

ts

Inferor & inRomano caeterísque Oribus

u

Symbolis non inveniri defcenfumentali

ltl

ad Inferos. — Verüm monet , in Aqui-

Jütgign

lejenfi Symbolo nullatenus :praeter-

115 [

mitt

]

| Sabbathum -Sanä?uni"

337

M

L

l

mitti Paffionem & mortem , quz in

l

1]

crucifixione & fepultura continentur ;

lig

!

Ie,

neque itidem in Komano , ceterísque

U*I

Orientalibus Symbolis defcentum ad

j dïg

P

um

QUi

Inferos pr&termifTum videri, qui in fe-

pultara

comprehenfus

intelligitur ;

n

'u

iwin u

quemadmodüm enim Chri(ti Corpus ad

i

locum fuum defcendit , ad terram

:

'

b

fcilicet ,, quilocus eft corporum; ità

Mi

ejus Anima ad animarum locum de-

ho d

fcendit,ad eam nimirüm inferorum par-

r

tem, in qua San&orum animz veluti

d

captivae detinebantur,ut eas illinc eri-

n Dl

peret, & triumphator fecum unà fübli-

MUAU

mes in Coelum duceret,

Nl

Corpus Chrifli quievit in fepulcbro, Aninia de-

|| o

jJcendit ad inferos, Divinitas cum Corpore

j il

€9 Anuima licet fejunclis bypoflaticé fuit.

unitaex D. Tbooma,

l fj ;'l,.Jl

Itaque corpus Chrifti quievitin fe-

Wü Prfg:

J

l

h)

pulchro, anima defcenditàd Inferos ,

T

T

Divinitas veró nequeà corpore, neque

"]U

Oüb* ]

ab anima. fuit fejuncia, fed cum iis ,

1

JJ

j

licét feparatis hypottaticà unioné con-

"LL

jungebatur; quod: egregié probat- Di-

vus Thomas 3. par. qu, jo, art. 2. ubi

u r

ait

j

338

Sabbatbum San&hum.

ait, donum, quod per gratiam Dei con-

Ám:

ceditur, fine culpanon revocati ;ac pro-

hii

n^(

pterea, cüm nullain Chrifto fuerit cul-

M 6! [

pa, fieri non potuiffe, ut in illius morte

nf

folveretur unio hypóftatica, & Divie«

i

nitas à carne fepararetur, prafertim

a,

cüm unionis gratia maxima fit, & ma«

Ms

ximé permanens ; E/efiam magis perua-

quii|

nens ex fui rationt, quia bac. gratia vrdina-

T

£ur ad. smfonem. per[onalem , gratia . autem

hia

adoptionis ad. quandam . umionem . affeciua-

( n

lem 5 €$ tamen videmus , quàód. gratia adop-

[

ztionis nunquam . perditur. [me . culpa. . Cim

Qint,

igitur in Chriflo nullum. — fuerit! peccatum,

Wlïf ll

impo[fibile fuit, quód folveretur. unio. Divini-

d t

tatis à carne ipfrus,

Et ideo ficut ante mor-

huj

tem caro. Chrifli. unita fuit. [ecundam perfo-

m in

nam €3 bypoflafim Verbo Dei, ità €$ reman-

ln

fit unita pofl mortem, ut fcilicet uon effet. alia

( l

bypoflafis Verbi Dei, C caruis Chrifli. pofl

(kdii

mortent,

Idem S. Doctor eandem con-

lr

Y

firmat doctrinam in 3. fentent, dift, 2 r.

Wil

l

u. r. art. .. Quod fiin morte Chrifti

D

ivinitas à corpore non fuit feparata,

fib d

docet$. Doctor ead. 3. par, q. 5o. art.

BWT

3. multó minüs ab anima fuiffe fejun-

ani

H

Sabbathum: San&um,

339

J

A

M

l.

Gam : 4nima unita eft Verbo Dei imme-

n

!

di«tias, C per prius, quàm Corpus, cüm. cor-

L

i

2

t

lt

pus [it unitum. Verbo Dei inediante. Animá.

Cs ergo Verbum. Dei . non fit. feparatum in

! j fo*

1orte à corpore, multó minüs (eparatum 2fl ab

paita

!

anima.

Qua propter in Catechifmo

!

j

l

S. Tridentinge Synodi ad expofitionem

hi lt

quarti Articuli habentur hec verba :

D

M

n

d ul

Quare cim Jefum mortuusn e[fe dicimus , id

fianificamus , ejus animam 4 corpore divifam

! DI

effe5 ueque tamen concedimus Divimitatens

LT

fejunclum à corpere ; quin potits. conflanter

i, n

credimus , €9. confitesur , animá ejus 4 cor-

jam,

pore divifá, Divinitatem tum corpori in Sepul-

ii D

chro , tum. anima apud . Inferos. conjuncdam

r2

femper fui[e.

Refert Cardinalis Pallavi-

p p

cinus in Hiftoria Concilii Tritendini

i

lib. 17. c, 6. num, 6. Religiofum quen-

"T

dam hominem , nomine Amantem ,

TT

Ordinis Servorum B. Mariz Virginis ,

gt t

Epifcopi Sebenicenfis Theologum ,

;M;fþz.l.l

quód in Seffione quádam affirmaverit,

cülh?l

j

in morte Chrifti Divinitatem à corpore

[

fuiffe divifam , palinodiam, recantare

T

v

coactum & Hiftorie Concilii Tritendi-

La

nià Paulo Sarpio conícripte nuperri-

Ü

2

mus

Sabbathbum Sancum.

340

mus Scholiaftes Petrus Francifcus Cou-

íinl

rayer tom.2, pag. 234. num. 31. quam-

panis,San

vis Pallavicinum audacifané, fed mi«

a d

Juscon

nüs felici conatu fufceperit refellen-

dum. eafüperre cum eo haud gravaté

i

"

confentit,

TO O

15, I

Sauguis triduo illo, quo corpus Cbriffi jacuis

bt Y

in Sepalebro ,. unitus. fuit bypoflatice

fb

verbo Dei.

qu:madn

N

Quo tempore Chrifti corpusjacebat

nias C

p

infepulchro , ejüsque anima ad Infe-

h

LA

ros defcenderat, diximus neque à cor-

Ti

|

f

pore neque ab anima fuiffe Divinita-

tem feparatam. Utrüm veró Sangui-

fac d

ni, qui in Paffione effufus eft, con-

qitols

TT

jun&a fuerit, antequàm Chriítus re«

vivifcens Sanguinem illum in fuum

€orpus receperit; feu, quod idem

lia

hn d

eft , utrüm Sanguis triduo illo Hy-

poftaticé, unitus remanferit Verbo Dei,

L

lm

gravis in Ecclefia fuit controverfia;

A

quam ipfiexpofuimus tom, 2. de Cano-

nizat, Sanctor. cap. 30. num. 4. & fe-

quen. Verüm: poftquàm definivit S.

(

Tridentina Syuodus Seff, 13, cap. 3.

euc

Tejlar |

m

Sabbatbum Santdun. '

341

i

effe in Euchariftia Corpus fub fpecie

J

a

panis,Sanguinem füb fpecie vini , & ani-

)l*l ]

mam füb utraque fpecie vi naturalis il-

H

T

lius connexionuis et concomt

tantiz, quà

u

lg

partes Chriti Domini , qui jam reiur-

rexit ex mortuis non ampliüs moritu-

rus , interfecopulantur, cümque du-

hr,*a [7]

bitari non pofílit, Sanguinem veram

ii

fuiffe Chrifti partem, ftatuendum elt,

uemadmodüm Corpus, quod huma-

vt

nitatis Chrifti pars fuit, Verbo fuit con-

d h

jun&tum ,. ità Sanguinem ejusdem Hu-

manitatis partem, quíque rurfus in Re-

lu

[inrs

furrectione affümendus erat , eàdem

plané ratione Verbo fuiffe unitum, ut ,

p

d,üt

qui hodie hujusmodi doctrinam nega-

ret,erroris effet omnino accufandus.

jl

n

Auiita Chrifli per effentians [uam. de[cendit ad

y

ll

Ur

fiuum . Abrabe , uen tamen per. efentiam [u-

am , fed per. fzum effe&um . defiendit ad

Infernum.

Durandi rejecla opinit,

Mf

Ti

i

Vl

Nibil acerbi fenfit. Cbrifius iu

luferis,

TU

iil

Quibus ità confítitutis , quasdani

ib

l

p

breviter proponemus quzftiones , quz

m

3

e

341

Sablatbum San&ym,

de animz Chrifti defcenfu ad. inferos à

[fros.

Theologis agitari folent.

Prima eft, u-

E

trümanima Chrifti fübftantiali praefentià

'ponden

uir

fuá an fuá tantüm potentiá & operatio-

nein omnem Inferorum locum defcen-

poreüm

derit. Durandus in 3. fentent. Diftinct.

n

22. vult, Chrifti animam ad Inferos

0al

Win

defcendiffe fecundzm effetin Ed operatio-

nem, quam in ilo divinitas , [rve anisa Chri-

htU

EU

fii fit operata; cui tamen affentiri nullo

(

jf

f

Chriftus enim veré

k

D

v

pado poffümus,

& reipíà defcenditad Inferos , quo fa-

trdn

Cum eft, ut ejus anima illic prefens

dime

fuerit. Quamobrem D. Auguf(tinus ep,

D

99. Secundum , inquit, creatuwram eam,

ii

quam ex quodam tempore. [u[cipiendo ma-

hii

nens Deus bomo factu: , efl , bot efl. fecundimm

idly

eniinam eum fuiffe apad. Inferos aperté Scri-.

tdiqu

ptura declarat; (v per propbetiam pramniffa ,

Itb

et per Apoflolicum intellechum fatis expofita,quá

Tton,

didum efl : Non derelinques animam meam

[ianm

in lnferno, Id ipfum docuit Lateranen-

Me r

lr

fe Concilium fub . Innoc, iil. in Cap.

Firmiter de Summa Trinitate & Fide Ca-

CUT

tholica. Confentiunt "Theologi; qui

bf

illud etiam quarunt , an defcenfus a

elient

Inferos

Sabbatbum San&lum.

343

U 1

V

Inferos gravis Chrifto fuerit & acerbus,

Nihil acerbitatis Chriftum fenfiffe re-

f

Ípondent; tum quia ,

qua anima a

ïOþfïfIr

fit,à cor-

T

omni peccato pura & integra

pore fimul ac fuerit fejuncta, nihil am-

[iti

pliüs poteft pati ; tum quódfi , retar-

Lt

dato ad Coelum afcenfu, quidpiam mo-

!

"

LU

leftie Chriftus accepiffet, multó fane

nyUr.

graviorem accepilfet moleftiam in-illo

if m

quadraginta dierum fpatio , quod in-

nv

ter Refürrectionem & Afcenfionem in-

o

terjectum eft; quod àn

emine adhuc

didtum effe comperimus , üt no

tatSyl-

p

m

vius in 3. Par. D. Thomze Quaft. 52.

L

art, r. ltaque Catholicà veritate con-

n

ftabilità, quód anima Chrifti fübítan-

|[nia

tiali prafentià defcenderit ad Inferos ,

g

reliquum eft, ut queramus, an in o-

T

mnibus inferni locis praffens fuerit. D.

Thom.5. qu.«2. art.2. refpondet, Chri-

nhni

TL

fti animam per effentiam fuam defcen-

d

diffe ad illum Inferorum locum , qui

Limbus dicitur , feu finus Abrahz, ubi

|

; ]

:

(

[

Patriarche & jufti ante Chriftum mor-

n

tui detinebantur; non autem per fuam

ii

effentiam , fed per fuum effe

&um de-

ïg]tt" d

4

Ícenditle

p

944

Sabbatbum: Santlugz

Ícendiffe ad infernum , ubi perpetuis

d

peenis reprobi addicti funt , & ad pur-

yerei

gatorium, quoanimz conje&e fuerant

N [

eorüm, qui arnici quidem Dei mor-

gt

Pionm !

tem obiérant, fed nondum temporali-

bus pceriis Divinz juftitize fatisfecerant:

T

& reprobosquidem de eorum incredu-

lul

litate & malitia coarguiffe , qui veró

m

in purgatorio erant, iis fpem dedilfe

almod

Sudor

confequendz gloriz,

& at

Quid contuleriz. Iufforum. amimabes. defieuftu

Quxitd

€hrifíi ad'inftros ?

d

!

t

Secunda quzftio eft, quid juftorum

dl

apimabus Chrifti ad inferos defcenfus

contulerit,

D. Auguftinus epift. ad

Tondtm

Evodium fe id nefcire fatetur: «lisjuflu,

[f

qui in finu Abrabe erant,cim ille ( Chriftüs) in

d.

Infernum defcenderet, nondum,quid contul ffet,

(f

inveni , à quibwu eum fecundàm beatificam pra-

qu j

ftntiam Divinitatis fuc nunquam video receffiffe.

p

Verüm lib, 2o. de Civit. Dei cap. rs.

txdtfn

Ícribit, eorum animas in Inferno, id

vt

t

eftin Sanctorum Patrum Limbo, fuiffe

ab omni prorsiüs poena fensüs exemptas,

tf

acerrimo tamen inde abeundi defiderio

nj

eiuc

Sabbatlom. SanGat,

0845

l

/)

eífe incenfas, ut Paradifi gloriam affe-

JUCI

querentur,

Non ab[urde credi videtur, ati-

;

d

Uil

tiquos etiam. Santios , qui

vetturi. Cbrifli te-

Ls

nuerunt Fidem , loca quidem à tormenti i«

]M

F/-.

piorum: vemoti[Jimis , fed tamen. apud iuferos

i

i

A

f

fuiffe, donec inde eos Sanguis Chriffi & aà e4

It

"l

MY

loca defcenfus. evuevet,

Quz quidem vi-

x

Jl

)

Ü

]

i

am aperiunt ad refpondendum, quent-

mf

admodüm communiter refpondetur,

Sandtos Patres , etfi ab originali labe,

& oini peccato actuali, atque etiam

t n

omni reatu poenz pro peccato aduali

liberati effent per- Fidem Chrifti, non

if

J

fim

tamen à reatu poenz originalis peccati

abfolutos fuiffe» propter quem reatunt

deris

nondum humane Redemptionis per-

i

foluto pretio

, àvita glorie exclude-

p ln

u

bantur: eo prorsüs modo,

quo fideles

Chrifti per Baptifmum à peccatorum,

d

que in fe admiferint , atque etiam à

ï-u:(.*.w;'f-

-

pecca

riginalis reatu, quantum ad

WM p

f

exclufto

À

nem pertinet à gloria, abfol-

vuntur, adhuc tamen remanenc obliga-

[

j

ti reatu pecceti originalis, quantuma

i

neceffitatem moriendi. "Quapropter fi

qu

"i

ndum

DA

Sanci Patres in'finu Abrahe no

j u9

$

erant

"

|

346

Sabbatbuia SanGum."

4

erantà peccati originalis reatu liberati ,

jggit

Chri(ítus defcenfu fuo ad inferos duo

n pUCl'O[

illis contulit beneficia; alterum , quod

gimli [

iis beatificam vifionem attulit, in qua

UM

fumma hominis beatitudo pofita eft; al-

enim ul

terum , quod eorum animas ex illo lo-

f

coliberavit, üt optimé de hac re tota

B

difputat S. Thomas 3. par. qu. 52.art. s.

Ti cot)

tum, di

An Chriflu. liberaverit animas in purgatorio

detentas , 7 pueros non. expiatos à pec-

hni

f

cato originali,

pl

Tertia quaftio eft, an Chriftus de-

us d

Ícenfu ad Inferos animas in purgatorio

hm

detentas, & puerorum item animas li-

[

) ltgi

beraverit, qui e vita erepti effent, ante-

M

quam iis remedium illud eífet adhibi-

tiwifi

tum, quo originale peccatum deleba-

[ mgm

tur. Quod ad Purgatorii animas atti-

Ti

net , docet S;. Thomas loc. cit. art, $.

u

eas fuiTe liberatas ; quze divinasguftitize

Q0) af

jam fatisfecerant, & nihilin iis eratre-

T

liquum, quod purgaretur; utietiam il-

fitei

las, quz pio quodam erga Chritti Paffi-

Ti

onemaffectu meruerant,ut defcendente

oralibus

ia

Chr?ito ad inferos pqenis temp

l

Purga-

Sabbatbum San&lum.

347

li

Animas ve«

i

Purgatorii abfolverentur,

j

ró puerorum

, qui cum peccato Ori-

a

ginali obiiffent, idem S. Do&or loc.

cit,art. 7. negat fuiffe liberatas. Eos

enim Chriftus liberavit , qui fibi per

H

lil

Fidem & Charitatem effent conjundti;

j

i

Pueri veró, quiliberi arbitrii non fue-

l

H

rint compotes , nec per fidem paren-

hg

tum , aut peraliquod Fidei Sacramen-

tum à peccato originali mundi e(fent ,

ije

filii erant ire, & vafa contumeliz, Qua-

propter Africani Epifcopi in Sardinia

fs d

exules in Epiftola Synodica fcribunt :

Emi

De paryulu indubitanter tenenda Catholice Re-

iil

ligionis. regula veritatu , quia parvulw , qui

-

1

bepizatur , gratuiá Dei Lonirate (alvatur :

T

qui verà fine Baptifmo moritur , propter pecca-

a

Ea-autem dam-

tum originale damnatur,

ii

natio cujusmodi fit, & an pofitain eo

TM

fit, ut Beatitudine tum füpernaturali ,

i

tum naturali careant, omni tamen poe-

náfensüs vacui; an veró eàdem privati

t |

gnh

fint beatitudine cum levi quadam poe-

jb

na fensüs, etiamnum inter fe Fheologi

ii

diíputant.

]

i

Peé

4n

1]

348

Sabbathum Sauclum,

n Chriflusaliques. ex veteribus Philofophis

if a

defiendens:ad Inferos hberaverit.

g

Ultima quzftio eft;an Chriftus defcen-

n

ens ad inferos veterum . Philofopho-

ïum nl

rum quosdam inde eripuerit. -Sed fi

um n

inin

illi in damnatorum Inferno detineban-

tur, Catholicá Fide docemur , :nullam

(dii

effe ininferno redemptionem.Ne ipíos

ln

quideminfantes, qui cum peccato ori-

quii

ginali-mortui effent ; modó oftendi-

hus

mus à Chrifto effe liberatos,

Quam-

atin

Ti u

obrem ne commini(ci quidem rationes

ullas poffumus , cur affirmemus, ere-

Chnfun

ptos ex Inferno eos fuiffe Philofophos,

diit.i

iif

qui illuc conjecti effent, vel quód nul-

Jam in Chriftum fidem habuerint , vel

T

fi'quam Fidem implicitam habuére,

ft, w

nullam conformitatem habuerint ad

mánj

charitatem Chrifti patientis, üt ait D.

Midia

"Thomas loc. cit. art, 6. Toftatus Pa-

Matm

radox. $. cap. 132, putat probabile ,

WMis d

Socratis, Platonis, Ariftotelis animas in

LE

Sandorum Patrüm Limbo fuiffe,quód

atl

implicitam in Chriftum Fidem habue-

feth

rint, & integram à gravibus peccatis

G

hrifto

d

vitam egerint , atqqe inde'à C

LI

foifle

Sabbatbum San&unn,

349

]

]i

fuiffe ereptas.

Ex quo Satis rationalile

l

videtur , quüd anim& Socratu ; Platonis , d

ls

Aviflotelis , fimiliámque Pbilofophorum ad Lim-

"

ä;»

ia

um morte ipforum defcenderint. , poftea autem

I

z8

cum Chriflo - Refurgente inde àu etbereas a[cen-

ld.

derint manfiones, His quippe vita fludiofa erat,

Aln

C vitia cafligabantur ad. unguem , nequid in-

Mi

bone[lum eis accideret ,

acutisfime advertebant.,

iri

Quod fatis colligi datur , fí. eotum dicla & fa-

(

&a. ex bifforiis Philofophorum adyertamu Ni-

(

cetas in Orat. 42. S. Gregorii Nazian-

TR

zeni narrat, Platonem, ubi primüm

T

Chriftum in Inferno. predicantem au-

divit. in eum credidilTe,

cam diu an-

fph

j

tea vitá funtlus à. Chriflauo quodam maledittir,

convicisque at improbse. dv impins. laceratus

j d

ld

effet , no&u ad conviciatorem fuum. venit, bo-

d

minémque. accifavit , àt. inique in ipfum ma-

At

ledidis ince[fentem; — Ego enim , inquit , wie

fsl

peccatorem effe baudquaquam . inficias ivero ;

Y

h

verüm cüin Chriflus in Infernum de[cendit , ne-

i

j

mo ente me ad. Fidem. accesfit,

Sed hec

funt fomnia & deliramenta; non quó

j E,qh

u

y

fieri non potuerit, ut quidam ex ethni-

!

yWd

cis falvi fint per Fidem faltem implici-

tam divine providen

credis

r

derint

f

h

E

350

Sabbathum SanSum,

$

derint, Deum elfe humani- generis li«

jninp

P Pl]ll

beratorem fecundüm modos fibi placi-

tos, aut per Fidem adventüs Chrifti

il

peculiari . revelatione cognitam , qu&

HO'?(IS ]

doctrina et- D. Thomz 2, 2. quxt. 2.

i

art; 7. ad tertium; " fed quia incomper-

T

m

la

tum omnino eft, eos Philofophos ejus-

g

amodi Fidem habuille ,^ quos alioqui

Aiekd

conftat recdié fcripiffe, non recté vixi-

g

dul

fe, Bellarminusloc, cit. cap. t s. in fine

Nicete hiftoriam tanquam fabulofam

Ts

& commentitiam explodit.

Petavius

qunir

autem loc. cit, cap. 17. num. 13. appo-

gt (

fité ad hanc rem : Quamva , inquit,

qraum

ial

nonnulla preclare ab il didia fadláque legan-

fur, qui videntur indwia multarum effe ina-

atb

gnarámque virtutum , tamen C ipfa non. ex.

Jcnts,

pre[Ja ,: neque falda erant , fed adumbrata , dv

i aj

ad verborum [peciem effia , tum multà pla-

Ciriloa

vibus iísque certis. &v turpisfimu. flagitiorum

tsefe

motit. dedecerata fordebant,

Et Thomafi-

nus loc. cit. cap. 9. infine: Nil tutius,

Mi

Wil

ait, nil fapientie && fabrietatis vegulis accom-

j

modatiw , quim communi Fidelium [enfui ev

vreduliati adbavefcere , - liberatos. flicet 4

[

Qliäq

Chri/fo non Philofaphes , non quossutique. alios,

!

Kal

nj

S«bbatbum. SanClum.

351

j

l

nifiqui in gratia &* amicitia Dei à vivis excesfif-.

i

Pulchram Calmetus -Differtatio-

j

fent,

1

nem edidit, num ethrici, quibus: Lex

bl

Moyfis ,. aut Evangelium incognita

U

x

mä

füére, potuerint zternam falutem con«

Icmlpa

fequi; & oftendi

t; Sanctos illos ante

lts

legem Moyfis ,

uta Seth , Noé; Mel-

p

chifedech , qui Fideilumine-Deum co-

vl

us

gnoverunt, & puro religiofóque cultu;

fith

& innocentià vite coluerunt ; -falutem

WT

zternam adeptos , Philofophos vero ,

ts

quinaturali lumine Deum habuere co-

gnitum , tantóque beneficio abufi ejus

r

itg

opem non implorárunt, fed fcedo ldo-

T

lorum cultui ad hz'ferunt, corruptísque

—

moribus fe commaculárunt, inter quos

mjl W

T

Socrates, Plato, Seneca, nequealu-

suid

tem aternam confecutos, neque à

Chriíto ad Inferos defcendente. li

nl

"

ber a-:

J

tos eífe,

Ts

E

Diferitur de RefarreGione. Cur de ea ferme

j

injiciatur. Totius reliqui bujus Sermouis

d

jl

diflributio in quinque partes.

Quidquid hadenus de Chrifti de-

l y.,kylllU

fceníü ad Inferos differuimus , egregié

"

j

Uarez

352

Sal:lmtbum Santiun

[

y

i

Suarez perfequitur tom. 2,par. 3. difp.

d

43. fect. 1. & fequentibus, quarum in

poftremaanimadvettit;tamdiu animam

Chrifti apud inferos permanfifIe, donec

T

in Refütrectione denuo córpori jurige-

retur,-- Quantum veró temporis inter

g,

at

mortem '&. Refürrectionem elapfum

fit, mox examinabimus,

Cüm enim

ilre n

in. Sabbathi Sandti ceremoniis Refüur-

L

g

redtionis celebretur: Myfterium, poftu-

uatri

lare videtur inítituta- fermonis noftri

L

[

j

AW

AR

ratio, ut de Refurre&tione quoque ver-

d

ff

bafaciamus. Atque, ut ordine aga.

mus, tractationem omnem in quinque

fu. :

capita putavimus dividendam.

Primó

gudm d

veritatem Refurrectionis demonftrabi-

m

mus;íecundó de tempore & hora,

(

quà Chriftus revixit, differemus ; ter-

lum ; t

tió ejus circumftantias

"

afferemus ;

fl

quartó de qualitate Corporis refurgen-

t lg

tis agetur ; poftremó de iis, qui refur-

n r

rexerunt cum Chrifto , fermonem

habebimus,

b

u

W H

Itb

Ratie-

Sabbathuia San&um.

353

4

NiUy

Ratienes quiique ex D. Tboma , quau-

n

obrem opus fuerit, ut Chriflus

a

revivifceret,

n

W

-

Divus Thomas 3. par. qu. $3. art. T.

i

probat, neceffarium fuifle, Chriftum

gimr n

VA

ex mortuis refürgere, r, ad Diving jü-

&|

ftitis commendationem, ut, qui fe us-

j

f

a-—

que ad mortem crucis humiliáffet , ex-

Wi

h

altaretur à Deo usque ad gloriofam Re-

du

furre&tionem.2. ad Fidei noftra inftru-

g

&ionem, ut per Refurrectionem Chri-

It

fti Fides noftra de ejus Divinitate con-

line

firmaretur. 3. in noftre fpei folatium,

,

lm

quia dum certó fcimus, Chriftum revi-

a

»

xiffe, ipfi fperamus & nos refurre&u-

du

ros. 4. ad informationem vite Fide-

n

lium ; nam quemadmodüm Chriftus

m

refürgens ex mortuis jam non mori-

r

tur, ità nos mortui peccato , vivimus

lls

Deo. Poftremó ad noftrze falutis com-

fs

plementum ; ipfe enim rediitad vitam,

ut poft Refurredionem fructüs Paffio-

nis fue per Apoftolorum pradicatio-

nem nos faceret compotes,

De

Ih

Sabbatbum SanQum,

y

354

qg][ Smfw

De Chrifli Refurreclione Oracula ex

Sacris pagimir.

j M

Plura funt in Teftamento veteri de

a

Refurrectione Chrifti oracula. Pfal.1 14

n

]

i

d

4

Circumdedertiat sne dolores mortis, £. peri-

€ula Inferni invenerant me €3c.

Conmver-

l

l:

r

zere anima mea in requiem. tuam, quia Do-

wiünus benefecit tibi, quia eripuit animam

b u

pl

IT2 Tv

meam de morte, ocu!os eos à lapfu. Et Pfal.

70. Quantas oflendiffi mibi | tribulationes

y t

Mu

multas & malas, && comver[us vivificáfli me,

&& de aby/Tis tevva iterum reduxift me, Et Pf.

m Jht

40. Tz autem Donine miferere met, €9 refu-

168

ütatne, C5 retribuameis, Chriftusetiam-

i t

num vivus futurum przdixit, ut revi-

i m

vifceret, apud Matth. cap. 16, Exinde

wsard g

empit Jefus oflendere. Difcipulis fuis , quia

t (tom

oporteret eum ire. Hiero[olymam , €3. multa

qniit,

pati a. Senioribus €$ scribis dv Principibus

Uaf

Sacerdotum , E& occidi, 3. tertiá die refur-

ld t

g£ere: & apud Joann. cap. 2. Refpendit

tj um

Jefus €9. dixit eis : Solvite Templum boc, €$

Lj

in tribus diebus excitabo illud €Z«,

Ille au-

Vaf

Zem dicebat de Templo corperis [ui. — Càmm

T0j

erzo re[urrexiffet à mortuis , recordati [unt

H

Difcipuli ejus, quia bec. dicebat ; €. credi-

Vij !/'/l)n'fä

derunt

Sabbatbum Sanctum.

351

il y

derunt Scripture, & fermoni, queui. dixit

|

JEfw.

lt

Atque inde factum eít, ut

i

Principes Sacerdotum, & Pharifzi pe-

i

terent à Pilato, ut juberet, cuítodes per

[

triduuum vigilare ad fepulchrum, ne

n

Difcipuli Chrifti Corpus inde aufer-

Ms D.

rent, & dicerent furrexi(Te ; üt eftapud

m

Matth. cap. 27. Comvenerunt — Principes

du

Sacerdotum E9 Pbarifei ad Pilatum dicen-

hi

—

tes: Domine recordati [umus, quia. [eduGor

m

ille dixit adbuc vivens : Pofl. tres dies refut-

TY

gam.

Jabe ergo cuflodire fepulcbrum usque

(en

im diem tertium, ue forté. veniant. Difci-

Xl

puli ejus, €9 furentur eum , €3. dicant. ple-

u

—

bi : furrexit. 4 mortus , E erit novilji-

j bl

maus error pejor priore,

Poft Refurrectio-

nem fuam Chrifttuas Dominus multis

f m

TL

um

apparuit, üt alibi demonftrabimus;

Wv ]

quod affirmaté & liberé teftati funt Apo-

"m n

ftoli ACt. cap. 3. 4u&lorem veró vite inter-

"

feciflis

nuen;

Dess fucitavit à mortuis, cujus

T

st

nos tefles fumuus 5 cap. 4.. Et virtute magná

;, m

reddebant Apofloli. teflimonium . Refurreclionis

f**i* CW

JEf« Chrifi Domini uofri; & cap, 10.

Hunc Dens. [ufcitavit tertiá. die , €9 dedit

i

w:äp- |

eum manifefhum. fieri non. omni populo ,. fed

teflibus

! ;W' l.

l

l

sl

356

Sabbatbum: Santtum;

toflibus. praordinatis à Deo, nolis qui auan

m

"blk f(h

ducavimus €& bibimus cum illo , pofiquam

ve[urrexit à mortuisy & cap. 13. Deus. verà

aürt

fufcitavit eum à mortnis tertià. die, qui vifus

gxauconlij

Ti

efl per dics imultos bis, qui. fmul afcenderant

NU

JJ

l

(

Cum eo ce Galilea. in Hertfalem, qui uique

nunc [ur.t tefles ejus ad plebem.

':E],.,Mäölül

jX

Teflimcia D,Panli de Chrifli Refurre&lione,

qonhitd

S. Paulus item, r. ad Corinth, cap,

Dd

N

15.aperti(Iimé teftatur de Refurrectio-

ne Chrifti, dicens, eum poft mortem

vifum efe Cepbe, 9 pofl bac undecim : &

st od

ftatim poft Fifus eff plusquam quingentis

fratribus [nnul, ex quibus multi manent usque

t q

adbuc , quidam . autem : dormiérunt : vefert

v i

etiam, vifum e[fe 4 Jacobo, ac deinde ab

n

"Apoflolis ammibus : denique ait : Novi/fime

Asb

autem. onnium tanquam abortivo vifus. efl

Wa

€9 mibi,

vrtfs

Huetii animadverfio fuper fide teflium de

lb

tl

Qtri

Chrifli Refurrecliont,

lin

Perpulchré Huetius Demonftr.

D

Vl

vangel. Prop. 9. cap. 142. oftendit ,

U

teítes de Chrifti reditu ad vitam nulli

eue

IU N

wl

Sabbathbum Sanciuim.

357

At

elfe exceptioni obnoxios.

Qui enim

t

credibile eft, Apottolos palàm teftari

voluiffe Chriftum rediiffe ad vitam, nifi

id revera contigiffet, teftésque proferre

aufos, à quibus mendacii convinci po-

T m&u

tuiffent ? incredibile eft etiam, volui(fe

pro mendacio, cujus ipfi fibi efTent con-

Icii, vel pro re, quam non fatis explo-

inip

ratam haberent & cognitam, depacilci

Pra-

la,

vitam, atqueadeo profundere.

U

terea quis putet, Apoftolos Chrifti cor-

[

^miig

pus clanculum furripuiffe, ut tigmen-

T

tum de Chrilti advitam reditu univerfo

|

ünmptti |

terrarum orbi obtruderent, illuderént-

que vulgi credulitati ? Quod Judzi

lümïüïlïül ;

j

I

perfidià quádam vulgari. ítuduerunt.

m,:.lä

Communi enim Synedrii fententià mi-

NU

lites fepulchro appofitos pecunià fub-

u

ornaverant, qui dicerent fibi fomno

]

opptellis Difcipulos Chrifti corpus clàm

:T

fuftuliffe, üt narrat Matthaus cap. 28.

1]

& |

Simplices homines, rudes, imperitos,

.

cuj

usmodi erant Apoftoli, meticulofos,

& ad fatellitum adventum pauló anté

)

ji

n

jj

trepidantes, tantum facinus aufos elle

prge

j P

nemo profe&ö crediderit; cüm

fertim

us

yli

338

Sablathum Sanctaui,

PU

£,

fertim, dum propé effent femifomni fa-

tellites, quileviffimo rumufculo exci-

$o«

'gog adfffibw

tari poterant, tantum otii- fupereffe

Apoftolis non potuerit, ut ingentem

i

lapidem fepulchri oftio J appofitum

gt

amoverent, & fafcias inftitásque, qui-

? pgmdaïlï

bus Chrifti corpus conftringebatur,

i an d

disjungerent & explicarent,

lllud

d d

db

Huetii argumentum fusé profecutus eft

& exornavit Hermannus Wtfius He-

galrm

ia

terodoxus Auctor Sacrarum in Apo-

ftolorum Symbolum Exercitat. 19.

um

num,. 30o.

nymi

u n

Pilati teflinonium de. Chrifli. Re[urreGlione ,

alhul j

it&nque Jofepbi bifforii,

l. n

- Neque veró pretermittendum, apud

atm Mi

tüpdnm

iplos Ethnicos judzósque teftimonia

extare de Chriíti reditu ad vitam, Con-

i lu

ftat enim , Pilatum , cüm de rebus

Muf

Ajiri

gravioribus, quz fe Priefide in Judea

contigiffent , Tiberium, üt mos erat

lMul

Praefidum Provinciarum, certiorem fa-

FTT

ceret , Chrifti quoque mortem, pro-

digia, que confecuta funt, & reditum

ejus ad vitam in eos Commentarios re-

tuli(Ie

|

Sabbathum Sanctum,

359

ii

tuliffe , iisque permotum Tiberium

i

egiffe cum Senatu, ut Chriftus intet

us

Deos adfcriberetur.

Vide Calmeti

Differtationem de Aclis Pilatiad Tibe-

[ L

J

ipltm

rium Cxfarem miffis , quod ipfi quo-

fa&qu:, "

que pertractavimus lib, r. de Canon,

ht

Sanctor, cap. 1. Jofephi veró lib. 18.

3

Antiqu. cap. 4. luculentiffimum eft. de

tl

Chriíto teftimonium : Faiz; inquit Jo-

Tif

fephus, bec tempore. Je[us vir [Japiens, fi. ta-

Erat enim

lr

men virum illum oportez. dicere,

sürabilium operum effe&or, magiffer bomi-

Ti U

uuim, qui vera libeuter amplechuntur.. Et plu-

rimos quidem ex Judais, plurimos ettam ex

Hic erat. Chri-

imd,

Gentilibus ad. fe pertraxit.

"

fius.

Cmque eum a Primoribus Gentis [uc

hn

accufatum Pilatus ad. crucem damna[fet, ab

eo diligendo non. abfliterunt, qui primum ca-

n

j

peraut.

Nam pofl tertium diem. redvoivus

db ts

ipfis apparuit, ctm Divini Vates bac aliíque

!

il

i

i

quamplurima admiranda de eo pradixiffeut,

TR

|

Neque ad bunc diem defecit denominatum

ab €o Chriflianorum genus.

"

|

um

|

T

Jefephó

"ngb).'f' |

ul

sMa

360

Sabbat^um Sanctum,

Jofephi teflunonium . agnovit Chryfoflomus : [o-

A feotus

s li

«ens il efl genuinus, non fubdititius, Spiuia-

AWP«

l

J« monflro(a &v impia doctrina,

"

ln

iï

De eo Jofephi teftimonio ita Chry-

W

f

n

foftomus Homilià $. in Ada Apoftolo-

u

rum : Effet fortaffe fermo [ufpecius) — Quia au-

$ Wieinn

zein Iudaus &* emulazor , qui pofl Evangelium

imm n

fleruit , quemode non. omnibus manififla. [unt,

x Dmm

j UI

lt

que facla ? Si quis veró. contendat, à

Chriftianis Jofephi hiítoriz teftimoni-

xsp

tU

"

n

um illud pio dolo aflutum, z ille vel

M

feveriflimos Criticos anxià & odiosà

i

1

fedulitate fuperaverit. Eufebius enim,

u

Hieronymus, lfidorus Pelufiota, So-

4 ERN

zomenus, & Nicephorus locum illum

"m

Jofephi tanquam genuinum & legiti-

ldl

n

mum in fuis fcriptis reprzfentárunt ;

It

l

d Eï

& conítans & perpetuus omnium co-

tll

dicum, five manu exaratorum, five

W

formis impreflorum confenfus de illo

NI

S.tzm Y

Jofephi foetu dubitare non finit ; quis

L

enim credat, fi à deceptore aliquo ea

verba fuiflent inferta, nullum omnino

Codicem illius manus effugiffe ? De

mmc A

celeberrimo hoc Jofephi teíftimonio

n

verba

L

l,

Sabbathum Sancdam,

361

"wa(a.

verba fecimus cap. r. lib, r, de Cano-

:

nizat, Sanctorum.

Bernardus Mont-

I

3!, »

|

faucon cap, 2. Diarii Italici teftatur in

Codice Ambrofiano Mediolanenfi dili-

j us

genter infpedo verba illa, üt in aliis

lol

Codicibus reperiuntur , fe deprehen-

i Qu

difTe. Videatur Antonius Boucat Theol,

lia

Patrum tom. 3. differt. 2. deexiftentia

ii

Incarnat. Dominice art. $. qui de hac

(

re fatis abunde ibi diíTeruit,

Benedi-

[«

&us Spinofa, qui ex Judxo Chriftia-

Dbv

nus , feu qui , ut veriüs dicamus , vel

f od

Judaicam impietatem animo retinuit ,

1l

vel omnem religionem amifit, cüm vi-

i, M

"

deret maximo Refurrectionis Chrifti

K

Y

)

W

l

iM

miraculo monítrofam impiámq; corru-

yge

ere fuam doctrinam,quà omnia miracu-

Yi

la evertebat, Epift. 25. fatetur, ab Evan-

at

geliftisRefurredionem Chrifti creditam

)

l;x

oportere, quam cum omnibus ejus ad-

il L,m

jundis tam minutá diligentià tradide-

|

Ü

|

runt, fed,falvà Evangelii doctrinà, eos

d

I

!

decipi potuille, Qui veró falli potue-

Q À

rint, explicat Epift. 23. ubi ait, Chri-

ftum allegoricé diciad-vitam rediiffe ,

i

;0

& omnia, qua narrant Evangelifla, nou. res,

j w

"

ft

Sabbatbum. Sancium,

M

362

Adversüs tantam

j u

fed appariticnes fuiffe.

k

nefarii

hominis impietatem

Lamy

1il

a d

(

Harm. Evangel. lib. «. cap. 41. vehe-

menter invehitur : Et Chriftum quidem

( l

(j Enl l

puellam coram ejus parentibus pau-

100 100 1

císque fuis difcipulisait ad vitam revo-

wl

J

:

càlle; unicum veró mulieris viduz fili-

Jrll,

!

i. Wv

W

um prope Naim coram omnibus, quot-

quot ejus funus profequebantur, vite

i.

reftituiffe ; Lazari lethalem morbum

cüm cognoviffet ; Bathaniam veniffe;

Ym

ante quatuor dies mortuum , & in mo-

ii

numento conditum cüm inveniflet ,

Hmds |

julfiffe furgere , &ad vitamrevocáfle ;

38 m

B

quo miraculo Judaorum furor acriüs

in Chriftum exarfit, Itaque illud con-

Tiydht

cludit , quód, cüm vere horum mor-

* q

tuorum Refurrediioni , quotquot cre-

J o

dunt Evangelio , prabeant fidem, ne-

ind i

mini profecto de vera Chrifti Refurre-

QUPX

&tione fübire poteft dubitatio: Refurre-

nf

&io autem illa &* aliorum certum efl argumen-

Al

h

l

I

!

tum , veram fuiffe Chrifli Refurrecionem. Te«

gt

fles.enim.| Apofloli poteflatis , quá toties vide-

bot

zant , eum de morte fuiffe vitlorem , non. pote-

"'Iþm) m

rant de Refurreclione ejus dubitare , quam ipft

W j

eculis

Sabbatbum Sanä?z/m.

365

!

eculis, manibus ,

€9' omni fenfu | explor-

averant,

Adversiüs

Spinofam

Tra-

j

&atum de Veritate Refurrectionis Chri-

fti confcripfit Joannes Colerus Luthe-

l

J

ranz Ecclefie minifter Hage Comitum

Tl

anno 1706. in eadem urbe typis im-

Vdeb.

preífum, qui etiam Jofephi teítimoni-

N W*

um, de quo fuprà verba fecimus, üt

f

genuinum agnoícit,

DAf

]

lil

IN

li

De tempore €5 bora, quà Chriftus refuvexit,

lu

Quá die Chriítus ad vitam rediit, ea

Val

ebdomadz primaeft; apud nos Do-

".'acäjlï;,'

minica, quam Matthzus cap 28. vo-

QU

cat primam Sabbathi.

Sabbathum au-

m

tem appellat, vel primam hebdomadz

(f

diem , quzefít Dominica, vel primam

g

poft Sabbathum , que Dominica iti-

( t

dem eft, üt bene animadyertit Suarez

j

tom, 2, in 3, par. qu. 46. fect. 1. neque

j Er,i"f*

enim.in facris paginis novum eft Sab-

ag

qn

bathi nomen ad totam fignificandam

iui. l

hebdomadam ufurpari; quamobrem

"T.

verbailla Luce cap. 18.

Jeiuno bi in

Jabbatbo , intelligenda de hebdomada ;

LA

l

. Ill ',/i

qui enim bis in eadem die quispiam

p

2

Jejunare

u

264

Sabbatbum San&clum.

um

jejunare poflit? D. Auguítinus Ep. $5.

! nwminli

aliis 119. c. 13, Dies, inquit, Dontini-

mil, à

cu: non Judes, [ed Chriflians Refurreclione

ii

Dominmi declaratus ell , 9 ex illo babere cupit

feflivitatem fuavt, Et Tract. 120. in Joan,

Una Sabbatbi, quem jam diem. Dominicum

propter Domini Refurre&lionem mos Chriflia-

nus appellat,

Dehora, quàáChriftus re-

"3 g;;;f

vixerit, facri interfe diffentiunt Inter-

hg in

pretes ; & Hieronymus Ep. 150. ad He-

^m

dibiam quzft. 6. ait , eam horam ho-

m

minibus effe emnino incognitam. 4z-

" lh

gelum autem uon putemus idcirco veniffe , ut

Md

aperiret. fepulcbrum Domino ve[urgenti , €5

revolveret. lapidem , [ed pofiquam. Dominus

Ua

refurrexit borá , quá ipfe voluit , €9 que

f.ïds nggh

nulli mortalium cognita efl. Communis ta-

L

M

lj

& l

men fententia eít, fufcitatum à mor-

tuis , illucefcente aurorà diei Domini-

li ]

ce ; quamobrem fandz mulieres, quz

qug

füummo mane acvixorto fole venerant

t

die Dominicá ad fepulchrum, non in-

V

d

venerunt corpus Chrifti, qui jam ad

itam rediérat, üt narrat Marcus c, 16.

A

li

id |

Et valde mané un& (abbathorum vveniunt a

ln d

tmonumentum orte jam füle.. Et Lucas c:24.

Uná

Sablathum. Sanizm.

365

N

Und autem Sabbathi valdé diluculo venerunt

ad ionumentum portantes , que paraverant;

[1 EW

Qf on

aromata , Cj invenerunt lapidem revolutum

Wt

d monumente , €4 ingre[[e mou invenerunt

Corpus. Domini,

Atque ea eft D. Tho-

n lw

D

ma fententia 3. par. quaft, $3. art. 2.

ad tertium : Chriflus re[urrexit circa dilu-

].

hu

culum , illucefcente jam . die , ad fignifican-

p h.

dum , quod per [uam Refurreclionem nos ad

lll

lucem. glorio inducebat , fuut wortuus eff ,

i

advefpera[cente . jam die C recedente in te-

r

uebras , ad. oflendendum , quód. per. [uam

mortem deftrueret. tenebras culpa. & pana.

wj

w Ü

Baronius ad ann. Chr, 34. num., 173.

& 174. ex eo hymno, quiin Ecclefia-

J

N1

fticis Pafchalium Feftorum Officiis ca-

nitur, inferthanc effe Romanz Eccle-

m

fie fententiam,

Suarez eandem opi-

n

nionem loc, cit. fe&t. 2. proponit, tan-

|Die

p

quam quzfit ad veritatem propior;

monétque, Divi Hieronymi , aliorm-

Ts

r

que Patrum , qui fcripferunt incogni-

tam eífe horam , quà Chriítus furrexit

TE

à mortuis , hunc fenfum efle , nobis

I(USCJ-('

horam ipfiüsque hore monumentum

L

non effe compertum. Nam licet. dica-

Q.3

tnus

Luæv'ri:ä

366

Sabbathum. Sandium,

jj , !

mus, Chrifium re[urrexilfe pofl incbeatam lu-

£e diei Dournici, jnoramus tamen, quan-

1

tum tempus. illius diei fuifet transaclum. Cal-

Mdl h

metus cap. 28. Matth. S. 2. ait, de ho-

ra,quà Chriftus revixerit, ne verbum

quidem fieri in facris paginis ; hinc fa-

&umelle, utea de re facri inter fe dif-

"

Vb

M

Íentiant Interpretes ; quosdafh enim

j t

win n

exiftimáffe Chriftum ad vitam rediiffe

node Sabbathi ineunte; quosdam pau-

a

ló poft mediam noctem ; alios veró ,

M

appetente aurorà Dominice ; quam

E

fententiam üt verifimiliorem ampledi-

MUfI

tur.

Revixit enim Chriftus haud ità

d

N

W H

multó anté , quàm Angelus defcende-

i

ret, &fepulchrum apperiret, & terra

qutm

contremifceret: qua omnia cüm inte-

t Y

rea contigerint , dum íancte mulicres

ymail

venirent ad fepulchrum , ipfie autem

wl

pauló poft folis ortum eó pervenirerit,

m

perfpicuum eft , Chriftum pauló

thtf

antefolis ortum, feu illucef-

cente aurorá ad vitam

(w:&iq».m

m

redïiH*e.

QU

Seuten

UP

"

]

sabbatbum San&un.,

367

&i

Sententia , qua flatuit paulo ante folis or-

^ d

tun Chrifiam redü[fe ad vitam , duabis ob-

d

noxia difficultatibus. Prima difficultas ab

itl dï".*.«

veneraut fanéla wulieres

Dd

Vba?a, quá

ad fepulcbram,

" h.;C;, l

Md

Binc huic fententiee difficultates obji-

Vif

ci folent : quarum prima eft , incom-

nj

pertum nobis effe , quà horá fandte

dnni

mulieres venerint ad Sepulchrum , ac

ii

propterea exploratum nobis effe non

j

poffe, quà horá Chriftus revixerit. San-

p

& veró mulieres ad fepulchrum, quà

hd

horá pervenerint , non fatis cognitum

n

habemus

propter

Evangeliftarum

quendam veluti

diffenfum.

Eas e«

um

Qinide

nim Matthaus tradit ad fepulchrum

zmin

perveniffe vefpere Sabbatbi , Marcus

j

D

valde mané orto jam fole, Lucas , wal-

n

dediluculo, & Joannesmané chm ad&uc

zenebra effent,

Conciliantur. Evangelifie de bora, quá u-

lieres venerunt ad monumentum.

D. Auguftinus de Confenfu Evang

v

lib.3, cap. 24-hanc folvit difficultatem.

Eau-

4

368

g

Sabbatbum Santium,

il thm l

Eandem enim advertit horam fignificare

eum , qui dicat v«lde diluculo , ac qui

qii; i

dicat va/de mané orto jatm Sole, velcum ad.

r

buc tenebras e[fent : dies enim cüm illu-

m

cefcit , quedam adhuc tenebrarum re-

ftant quodammodó reliquiz , quz fen-

fim majore vilucis affulgente paulatim

MM

Tf

difcutiuntur.

Die quippe [urgente , — alique

5 m*þrf[i

reliquia tenebrarum tantó magss extenuantur,

ins, H

quantà magir oritur lux, Nec ab ejusmodi

um d

explicatione illud Matthzi difcrepat,

dét, t

Ve[pere Sabbatbi: non enim , cüm dicit

Vefpere, extremam diei partem fignifi-

qum

care vult, fed planetam illum, qui pau-

Fitii

i

m

ló ante folem oritur, quíque lucifer

appellatur , ideóque Auroram Domi-

a v

nice , prafertim cüm addat, que lucr.

dl

fcit in. prima Sabbatbi ; que verba. eam

qui

fignificationem , quam voci illi vefpere

C5 ENT

tribuimus , pulchré confirmant, ld

Ti

optimé advertit Baronius ad ann. Chr,

Gf ()

24. num. 172. quiait, nihil fibi videri

LU d*h

hác explicatione ad conciliandum Mat-

(

theum cum ceteris Evangeliftis acco-

modatius.

Suntalii, qui fané non ab-

furdé duo diftingnunt tempora; alte-

rum ,

]

Sabbatham San&hum.

369

b

rum, cüm fan&z mulieres funt domo

i

egreíIx ; alterum, cüm ad fepulchrum

Xj

pervenerunt: ac Joannis verba, em

Q

adbuc. tenebra e[feut , ad primum , ea veró

m

Marci , orto jam Sole, ad fecundum tem-

Ul

pus eífe referenda , cüm primié Sole

falin

prodeuntes radii noctis tenebras difpel-

T

lere inciperent.

Cüm igitur Calvariz

hu

locus, & hortus, quo Chrifti corpus

uml

inje&um eft, extra Hierofolymam fita

Ányi,

effent, nonnihil temporis elapfum fuilfe

10 d

oportuit ,

interea dum mulieres domo

fun

egrele venirent ad. fepulchrum,

EÓ

Tpte

ubi pervenerunt, lapidem , quo occlu-

Acr

debatur monumenti oftium , revolu-

——

r

tum viderunt, quód quidem , ütindi-

cium facit, Solem jam fupra Finitorem

[

QW

apparuiffe, ità verifimile effe probat ,

r

cas extremá nodlis parte domo egreflas,

u i

illucefcente primo diluculo , feu albef-

cente Coclo. nondum tamen omni-

"T

j

' bus disjectis tenebris, ad fepul-

pl

chrum pervenifle,

T

j

Q.5

Altera

mai c

!

M

370

Sabbatbumm Sanclum.

j OP'"

Altera diffcultas ex Chrili verbu :

Sicut Jonas &c,

TT

uU

Hác primá fublatà difficultate, equé

T

ggx ym

gravem alteram folvere aggredimur.

"T

Aitenim Jefus apud Matthaeum cap, 12.

T

gl

Si.ut fuit. Ionas in. vetitre ceti tribus diebus, (

tribus noclilus , fic evit. Filius bominis in corde

t

n

terrao tribus diebus dv tribus noclibus

u

(uit

Quod

fi Chrittus pauló poft Ferie fexte me-

[ nFUl,

ridiem eft mortuus

& Dominicá die

wm Jn.

Coelo albefcente revixit, profectó in fe-

lia

r

pulchro tribus diebus, totidémque no-

&ibus jacere non potuit

prafertim

t W

cüm tres dies illos folidos fuiffe opor-

La

teat,

Marci enim cap. 8. habetur, Er

h]

poft vves dies refurzere

Matth. cap, 27

010 Q

Pofl tres dies refurgam.

(

JlHa

Solyitur difficultas,| Poft tres dies figni-

d M

fikat tertio die,

Vür [

Hanc ut difficultatem enodemus,ob-

fervandum. primó , Chriftum dixiífe

UIPA(

tértio die, non veró poft tertium diem

( ?1'

fe fufcitatum iri à mortuis,

Etenim a-

m.ïl ET

pud Matth, cap, 16. & Lucam c, 9. ha-

W )

betur :

Sablathum Sanchum,

371

betur : Oportet Filium bominis imulta pati, &

tertiá die refurgere, G Joann. cap. 2. Sof-

vite "'emplum boc (* in tribus diebus excita-

Vb

bo ilud. — Quod autem fcripferit. Mar-

cus, pof! tres dies refurgere, & Matthaus,

(07, 1]

la

pof. tves dies refüvgam, haec juxta commu-

ift (

nem loquendi modum ità accipienda,

t

ut nón poft diem tertium. fed tertio

M

die Chriftum ad vitam rediturum 1in-

h»ma

telligamus.

Hunc veró loquendi mo-

i

dum ufitatum effe ex eo apparet, quód

U

Levitici cap. 12. Deus octavo die cir-

cumcidi puerum jubet, Lucas veró

Q

t

Ícribit: Poffquam con[ummati funt dies. odlo,

ut. circumcideretur puer ; atqui Chriftus Je-

Qu

il

D]

fus non poft octavum diem, fed ipfo

o&avo circumcifus eft die : ex quoin-

M

telligi poteft, verba illa p»f tres d:es non

aliter accipi folere, quàm pro tertio

al

die. Atquehanceorum effe verborum

veram fignificationem, ex ipfius Mat-

——

5

thai cap. 27. colligitur. Eo enimloco

| (MC

Principes Sacerdotum &Pharifzi, poft-

pit

quam Pilato fignificárunt, Chriftum

dixifle , pof tres dies ad vitam fe reditu-

u

:L,fïj

-u ts Ikue:

um , Donine vecordati [umus , quia feductor

,[v

[

M

372

Sabbatbum San&ium.

iie dixit adbt vivens : Pofl tres diesve[urgam,

ml

i

[

non plus à Pilato petendum fibi exifti-

^

márunt, quàm ut ad tertium usque

c, |

N

uI

q

diem fepulchrum cuftodiretur : iube

eigo cuflodiri fepulcbrum usque in dem tertium,

q Jnt

j A

l

Ex quo palam ft, vulgari modo lo-

quendi , cum quis pef! res dies diceret ,

i

"

ii

E

l

V

Mi

nihil quidquam aliud fignificare voluif-

Íe, quàm tertio die.

WUUSF

UM

"

Qui dici posfit. Chrifli Corpus jacuiffe

fribus notlibus,

Vl

MN

n

Q, u

Itaque cüm tempus, quo Chriftus

inSepulchro jacuit, in tres tantummo-

lul

dó compegerimus dies, nec longiüs

pl

Pl

producendum elfe oftenderimus ; reli-

;mtmy

quum eft, ut queramus, qui tribus die-

us

bus & nodibus dici poffitChrifti corpus

Til

in Sepulchro fuiffe conditum , cüm eó

Id

conjectum poft Feriz fexte meridiem,

ho

fub Dominice auroram furrexerit, Scri-

tf (

bitenim $. Auguftinus de Trinit. c. 6,

AU n

Ab bora mortis usque ad. diluculum refurrectio-

at n

ni bora funt quadraginta , ut etiam ipJa bora

W ]

H

nona connumeretur,

A vefpere. auteim f&«

v

n Ch

pulturas oque ad diluculum . Re[urrecionie

it t

sriginga [ex. bora [unt,

UE

*

Raris

Sabbathum Sdnül;m:

v

Ratio reperiendi tres dies €9 totidem nocles in

zemporis fpatio inter Domini fepulturam

J

1&

€9 Refurrecliouem iuterjelo,

M

Sunt, qui, ab hac difficultate fe ut

Ihfa

expediant, falsó exiftimant, Chriftum

(

I

non Dominicà die, fed confequenti

Ferià fecundá revixiffe : alii putant

J

,

Chriftum non fextá, fed quintà Ferià

mortuum effe, cüm Euchariítiz Sacra-

J

mentum , ideóque incruentum Sacrifi-

cium vefpere Feriz quinte inftituit, in

A

l

quo, ajunt, quantum attinet ad con-

IU

lecrationisverba, feparatur anima à Cor-

h

pore & Sanguine, & utrumque, nimi«

i.

|

rum Corpus & Sanguis naturali con«

W

0

comitantià fubeft fub fpeciebus Sacra-

i

I^

"n

mentalibus; Chriftus enim, qui fub iis

Qu

Ípeciebus eít vivus , animam fimul,

eridiem,

Corpus, Sanguinem, & Divinitatem

— —

in fe continet,

Sed miffis vanis ejus-

*ri.t.&ï-

Mu

^ET

modi refponfionibus ,

communem

PL

fecuti fententiam dicimus, à Romanis

i

J

morem illum ad Judxeos commeáf.

j

fe , ut dies à media nocte ad me-

K

diam noctem alteram numerarent s

quod ipfi guoque facimus, quo-

D

ties

374

Sabbatbunt .,S'tmäum.'

iL

Wi

tiesjejunamus. Quà dierum initá ratio-

ne, fi praterea pars pro. toto fümatur,

Jl Uüaq

J

jl

il

A

tres dies totidémque nocles reperiemus

in eotemporis fpatio, quod inter fepul-

'i*ïExDO

At

turam & Relurrectionem interjicitur.

Sepultus eft Chriftus Ferià fextà vel cir-

UW

citer, vel pauló poft meridiem; itáque,

l Q,dQT]

fi per Synecdochen pars fumatur pro

luml

toto, & quod fuperfuit temporis Ferià

Wi

fextà ad occafum Solis, quódque con-

j2

fecutum eft, à Solis occaíu ad mediant

ytimi

nodem, ejus temporis ratio habeatur ,

f

Secun-

hnjid

jam diem unum reperiemus,

dus à medianocde, que proximé Sab-

imi (

bathumad mediam noc&em, que Do-

qqa

minicam preceffit , numeratur ; qui

d

dies eft folidus, & diem nocdtémque

hi f

compleditur,

Tertius dies compu-

N

taturà media node, quz preceflit Do-

guig )

minicam, ad ipfius Dominice diei au-

n

roram; quidquid autem in eo tempo-

«t

ris Ípatio füit tenebrarum & lucis diem

gn

conftituit , füumendo partem pro toto

i.

& ejusmodi die nox & dies continen-

TY

tur.

Uno verbo inter morten; Chrifti

ii

.

Domini cjüsque Refürrecdtionem | tres

V,

revoluti

Sabbatbum Sanclunt,

375

li

revoluti dies & noCtes ; dies fcilicet

lum,

unus unáque nox folida Sabbathi, ac

bini dies noctésque dimidiatz Feric

fextz & Dominica.

Ad hunc modum

difficultatem folvit Auguftinus lib. 3.

Vili

de Confenf. Evangelittarum cap. 24. &

u

lv.ï 4

lib. 4, de Trinit. cap 6. Ipfum autem . tri-

m

duum non totum €2. plenum fuife Seriptura

nl

tefíis efl : Sed primus. dies à parte extrema

rotus annumeratus efü ; dies veró tertius à

ii

5

parte prima 5 iedius autem iuter. eot, id efl

RATU ,

fecundus: dies, abfolutd totus. viginti quatuor

f«

boris [uis, duodecizm noclurzis, €9. duodecim

E

diuruis,

Confentit D. Thomas 3. pat.

"d

QU. 41. art, 4. ad primum : Primaus dies

n w

computatur ab extrema parte[ui , quá Chri-

il

l

"

T2

fius im fexta Feria efl mortuus & fepultus,

D)

i

Secundus autem. dies efl inieger cum. viginti

d

1l

quatuov boris nohurnis £. diurnis,

Nox

:dE

WE

autem [equens pertinet ad tertiam diem, Vid.

La

ii

pö-

Baronium ad ann. Chr. 34, num, 177.

ar.

^ ul»m

€8 fequen.

Suarez tom. 2. in 3.

u

n

difp. 46. Sect, 3, Cornel. à Lapide in

li

J

Cap. 1a. Matth verf. 12. Calmet, verf.

i du

4o. & Sylvium in 3. Par. Quaft. $ 1.

[i

]

art, 4.

fjl uu

Cenfire

&

376

Sabbathum Sanciam,

i

jl

Confirinatur fuperior ratio numerandi -dies €

nocies ex loco libri Ellber.

f

if

g

$

if

Inlibro Efther cap. 4. hec haben-

1

!

tur : Fade €9. congrega omnes. Judaos, quos

ï

ri

Non

f

1l

iti Sufam repereris, €$ orate pro wne.

L

comedatis, €3 nou bibatis tribus diebus, €3

Wil

prbus nüdibas ; 9 ego um ancillis meis

Janiliter jejinabo, €3 tuuc. ingrediar ad Re-

ln

gem, contra lezem faciens non vocata , tra«

dénsque me morti C5 periculo.

Calmetus

iU V

N

(

loc. pauló anté cit. notat , tribus illis

l

AW

RU

diebus & noctibus, quas liber Efther

commetmorat, non plus quàm folidum

u

ii

diem duásque noctes contineri ; eóque

utitur exemplo ad confirmandam eam

V

explicationem de tribus diebus tribüs-

j

que noctibus , quibus Chriftus jacuit

d

li

in fepulchro,

Et ad cap. 4. Eíther

TW

verf, 16. confiderat , haud veri(imile

"

effe, populum univerfüum tribus diebus

Ti

Af

nocibüsque folis ab omni cibo & po-

Qu

tu abftinuiffe, cüin perpauci fané fint,

Qu

j

tlb

qui famem ftímque tamdiu tolerare

Qd

Y

poffint; & conjicit fpatio illo nonnifi

jl

N

lolidum diem binásque nodes com-

lJ

prehendi

Sabbatbunm Sandium.

377

Ug

prehendi.

Et fané non exfpedavit

Efther, dum tertius dies folidus habe-

retur, fed eodem illo die Affuerum con-

ln

venit, àt apparet cap. $. Die autem tertio

i

induta efl Eflber regalibus veflimentis, 9 fle-

h

tit inatrio domüs Regis.

i

Partitionis duabus pavtibus. abfolutis, ad tres

il

reliquas tranfitio.

( lh

Jam veró de adjundis Refurredio-

nem concomitantibus, de Chrifti cor-

pore ad vitam fufcitato, de iis, qui cum

UM

eo revixerunt, déque Chrifti appari-

f

tionibus differendum.

j

iV

Judei fepulchbro apponi curant milites.

:

m

Vi

Judzi,ut alibi docuimus, operam

dederunt, ut milites fepulchro appone-

Biir

rentur, veriti,ne Difcipuli corpus furri-

perent , atque in vulgus rumorem

at

difliparent, Chriftum rediitfe ad vitam ;

quód cüm à Pilato impetráffent, fepul-

Mi

;ll

chrum obfignárunt, & ad illud milites

at

cuflodiendum ibi reliquerunt , üt tra-

n

dit Matthaus cap. 27.

Et Nicepho-

rus lib, 1. Hiftor. cap 32. rem omnem

ita -

í

Sabbatbum Sancun.

[

378

-

ità defcribit : Primzm frgillum. Sepukbro

eft iupre[[im, quod €9. inta&bum permanfit ;

::flm» fä

3

9Q

€2 cuflodia unlitaris illa, d* genere. alieni-

£eu4, qua in. propinquo fieilimi obfervabat.

d

)

l "

l

Á

ï

J

Praterca ingens ille lapis ad. [epulbrum appo-

qii

fitus.

w

s

m d

Mos . condiendorum. cadaverum ab g yptiis

WR

M

traducóus ad. Judeos.

ANotiina' Sanclarunz

n

mulierin,

Inter ea$. «on videtur

Tl

Kl

fuiffe B. Maria.

ET

Mos ille cadaverum aromatibus con-

VU

diendorum ab /Egyptiis ad Judzos tra-

ductus,

Ad eámque rem quadraginta

fig n

dies confumi coníueviffe , conftat ex

iis que de fepultura Jacob traduntur

N

Mjiu

Genefeos cap. $0. Pracepit ( Jofeph)

fervis fuis medicis, ut. aromatibus: condirent

ii

Patrem ; quibus ju[Ja. explentibus, tranfrérunt

&l

- quadraginta dies :ifle quippe mos. erat. cada-

irüm )

4

verztm ^conditoram.

Atque inde fadum

lidi

eft, ut Sancte mulieres , etfi Chrifto

R

AUL

ld

h

!4

mortuo jam adhibita erant aromata,

lus

N

l

P

3

expleto Sabbatho, nimirum poft occa-

m

fum Solis, aliis coémptis áromatibus ad

i.

cadaveris condituram íubinde inftau-

DT

ran-

Sabbatbum SanGum.

379

j

|

randam, ad fepulchrum fefe contule-

rint,

Eas Mattheus cap. 28. mulie-

res füo quamque nomine appellat,

,

Mariam Magdalenam , & — Mariam Ja-

cobi, & Jofephi matrem, quibüs Mar-

cus cap. 16.. Salome, & Lucas cap. 24.

Joannam comites addunt, caterásque

dyii

mulieres, que Chriftum é Galilza fe-

I

7

cute Íunt redeuntem, S. Gregorius

!

Nyffenus inter has mulieres B. Mariam

|

quoque recenfet Orat. 2. de Refur-

WU

rectione ; & cum eo confentit Sedulius.

d

boc luminis oríu

(CIif

h&'fx q

Virgo Parens, aliaéque Jrul eum munere

tatre.

r

|

Meffs aromatite uoclu yenére gementcs

u

d

|

ad tumaulum,

lnl

ftr

Sed huic fententiz negat fe polfe fub-

[

(

Ícribere Maldonatus in Cap. 28. Mat-

"

thei ad illa verba d zumulam ; Nihil

(b

|

enim de hoc B. Mariz adventu tradunt

TOU

Evangelifte, quem profectó non filuif-

fent; cámque Magdalenam comme-

du

n

morent, certé B, Mariam, fi ad Sepul-

|

chrum veniffet, prioreloco nomináf-

T

fent

f

380

Sabbatbum. Sancium,

[

;;n][hfum

fent ; quemadmodüm Joannes, qui

inter mulieres , quae cruci proxima

ii

'erant, primam ponit B. Virginem, de-

fii, Ifd

l

inde Mariam Cleophz, tertioloco Mag-

n

(

Oa

dalenam,

«

J

1j

u

Térra in Re[urreclioue 6oktren1uit. De u-

AU

M n

A

gelo de- Culo delap[o, quid tradiderint

ROU f

u

Evangelifl e.

If

m

F*E'

i

i

u

Narrant Evangelifte , tremuiffe ter-

j

Xl

ram , Angelámque vefte indutum can-

»-nln*m

didà , ac veluti fulgur corufcantem

Coclo delapfüum lapidem ab oftio mo-

numenti revolutum amoviífe : qui mu-

lieribus Chriftum revixifTe nunciaverit,

[

M

jufferítque, eas locum infpicere, quo

b

Chriítus conditus fuiffet, iisque manda-

& ii

verit,ut deomni eare Difcipulos mone-

flb |

rent,quibus etiam przdicerent, ab iis vi-

Ed

fum iriin Galilza;:eas denique mulieres

ul

fepulchrum inter metum & letitiam

t

Hzc

egreffas Difcipulos conveniffe,

Y

tradit Matthaeus cap. 28.

: Eandem

d

rem ità narrat Marcus cap. 16. Mu-

QUs

lieres, üt lapidem , quo occlufum erat

à

fepul-

Aeodcæ l

Sabbathum San&lum.

381

u

fepulchrum, tevolutum viderunt , eó

Würg

ingreffas, Juvenem ftolà candidà indu-

ld.

li

tum, fedentem ad dextram vidiffe ;

Xj

eas cohortatum, ne quidquam metue-

rent ; Chriftum jam ad vitam rediiffe ;

locum infpicerent , ubi corpus Chrifti

b

jacuiffet; tis mandáffe, ut ea dere Dif-

W

cipulos, prafertim veró Petrum , cer-

tiores facerent ; eas autem fepulchro

egreífas, pavore tactas, nulli eam rem

f

Lucas. cap. 24. revolu-

renunciáffe.

Q d.

tum lapidem, & mulieres in fepul-

fata

chrum ingreffas item commemorat ;

((f

fed duos refert viros vefte indotos lucidà

gt

nunciáffe mulieribus ,

fufcitatum:à

Vr

mortuis, ütipfe predixerat, ídque

f U

mulieres monumento egreífas unde-

d

cim Apoftolis, ceterísque omnibus

VU

retuliíIe.

Denique Joannes cap. 20.

Ab

teftatur, Mariam Magdalenam, ubi pri-

fj

(9

mum revolutum vidit lapidem, ad

f

Petrum & Joannem convoláffe, qui-

- Ti

bus nunciavit, corpus Chrifti Domini

u

fuiffe füblatum, nec quó fuiffetallatum;

l

D

l

comperti quidquam habere.

Pergit

fe Pe-

jj

eodem loco Joannes natrare;

Á

trum

N

382

Sabbathum Sancum,

trum antevertifle ad fepulchrum ; eó

Mü me

Qu

J

tamen non introiiffe, fed fafcias vidiffe,

quibus Chrifti corpus fuerat alligatum :

nl

pra

m

1

J

Petrum veró ingreffum in Sepulchrum

easdem vidiffe fafcias, & Sudarium, quo

, u

rl

Chriíti facies tegebatur, à fafciis femo-

tum deprehendiffe ; ipfum quoque

gan

atl

poítea in monumentum introiifle, cüm

interea Maria Magdalena extra Sepul-

Quibilo

]

at

chrum lacrymaretur ; eam deinde in-

trofpexifle in Sepulchrum , binósque

dnics

vidiffe . Angelos veftimentis albis indu-

ml

tos, quorum alter federet, ubi caput

T

Chrifti, alter ubi locati fuerant pedes;

u commp

ab iis autem, quamobrem fleret,interro-

J

u

gatam refpondiífe, quód nefciret; quó

tityl

corpus Domini fui effet avectum ; cüm-

l

que demum fe retrorfum convertiffet ;

U

íub forma cuftodis horti Chriftum vi-

"

VN

d

diffe, quem poítea agnoverit; atque

:1 Ma»"jxü&

h

omnia hac Difcipglis renunciáfe.

"')d'l(n

Ratio ex Patribus , quamobrem Angelus apez

Rij

utrit (epulchrum. . Difcrepantes Evan-

ts

gelifle conciliantur.

Hbm [ h

fepul-

li

Ant;quam pie foeming ad

chrum

Sabbatb;tm Sanéhum,

T

j

chrum pervenirent , terra contremuit;

ídque contigit eo temporis momento ,

AUl

cüm Angelus é Coelo defcendit.

Qui

]

AC

Coelo delapfus eft Angelus, revoluto

]

lapide, monumentum aperuit vel ut

m

revivifcenti Chritto Domino , quod

Qu

J

quidam ex Patribus docuerunt,. pateret

kor

exitus € fepulchro ; non fané , quód

lo

Chrifto id opus effet , fed ut honor illi

M 1

haberetur ; vel potius ut fanctis mulie-

j

ribus facultas eífet introfpiciendi in fe-

3

pulchrum , & cognofcendi , Chriftum

I

effe à mortuis fuüícitatum ; quod con-

gruit communi docrinz caterorum

p

Waf

Patrum , qui Chriftum docent, que-

tht

madmodüm ex utero matris prodiit,

)

[i

ità éfepulchro egrefTum , quin figillum

:

i

j

abruperit, Quin etiam Evangelico Mat-

fun

thei & Marci innititur textui, Nam

"

S, Matthzus ait : Ecce terre motus fatus ef

j

"

iM

mgnus ; Angelus enim Domini defiendit. de

Celo, £* accedens vevolvit. lapidem,

Mar-

u

cus veró fermones narrans, quosinter

t

fe mulieres conferebant, fcribit: E« di-

cebant d inyicem : Quu revolyet nobu lapidem

«b oflio monumenii & Er. rejpisteutes: viderant

aä lj

ia

a

Tty0le

384

Sabbdt/puh ganf?um.

y

revolutum lapidem, Ex quibus patet Chri-

shgd

i panet.

ftum jam refurrexiffe , antequam An-

gelus revolveret lapidem; aliter enim

ts

$, Matthaus terre motum non cum

qa

Angeli defcenfu,, fed cum Chrifti Re-

( .ïng

furrectione conjunxiffet ; neque Mar.

(inaa, d

cus veluti opportunum defcriberetAn-

i p

il t

geli adventum , qui revoluto lapide,

mulieribus in fepulchrum ingredi op-

x i

tantibus, incertísque, quo padto fu-

Dd

ftollerent lapidem , difficultatem illam

vtl

ademit; ut advertit Maldonatus in c.

ïlmm&lï

28. Matthzi ad illa verba, 4ngelus enim

gl

Demini de(zendit de Celo.

Ex iis , que

m

jam attulimus, Matthaeus & Marcus u-

il

num tantummodoó Angelum comme-

Wi

morant ; Lucas veró de duobus Ange-

] Wi

lis mentionem facit ; itidémque Joan-

p

34

OO

nes , cüm narrat Chriftum Magdalenze

a

pauló póft fe prefentem exhibuilTe.

iitbo,

Angelus , qui € Coelo defcendit, lapi-

, u

dem revolvit , fuper ipfüm lapidem

"iing|

alfedit ; atque hic eftille Angelus, quo

Ridig

vifo milites quafi mortui conciderunt,

V

& de quo loquitur Mattheus. Mulie-

mc' Muä W

res in fepulchrum ingreffe duos vide-

runt

lu)l

j

sal:batljmm Sanclunt,

385

r |

rünt Angelos, üt habetur apud Lucaut,

Qs

& Joannem.

Nam de Angelo altero

i

nihil Mattheus & Marcus commemo-

M

rant; hi enim Evangelifte de illo po-

:ilfüh?x*u

tiffimim Angelo fibi fcribendum exi-

q A

ftimárunt, cujus in hacre primz quo-

tedh.

dammodoó partes füerunt , quique cum

)

"

&

Sancdis mulieribus fermonem habuit,

i p

Lucas autem duos Angelos adfuiífe

rup

ait, ratus eorum numerum fibi non

ln |

pratereundum; nectamen pugnat cum

"IT

Matthao, & Marco, cüm fcribit utrum-

j nt

que Angelum eífe locutum. Dixerunt

j, (

ergo Ad. illas ; Quid quariti viventem um mor-

hasl |

u ? In eo enim, qui paffim in facris

I

!s

paginis occurrit , loquendi modum fe-

0j

!

cutus eft , ut duobus tribuatur Angelis,

SUC

"

quod ab eorum altero utriusque nomi-

u

d;lf |

ne fadtum dictümve fit, Neque itidem

at

p

iLiw

à Mattheo, & Marco Joannes difcre-

]

u

pat, cüm aliam apparitionem narret

'

:

n

Magdalenz factam, poftquam Angeli

|

Al qu

jam fanctis mulieribus apparuerant. Vid.

j

:

j

Calmet, in cap. 28. Matth, verf. 2. &

n j

[

in c. 16, Marc, verf. 8. qui notat locum

u

illum Marci , Nemini quidquam dixerunt,

f

Luc&é

386

Sabbatbum Sanclum.

ji

Lucz non adverfari , qui fcribit c. 24;

vïm. eümqü

Nuntiaverunt bec omnia illis undecim, & (

P pur

teris omnibus. Marcus enim id intelligit,

La

Sanctas mulieres, dum à monumento

N o i

redirent , nihil cuiquam dixiffe ; omnia

ii

autem, qu: contigerant , renunciáffe,

u

ubi ad locum pervenerunt , in quo

al

unàerant Apoftoli moerore & lacrymis

t

l

jl

i

pene confümpti,

ul

1

$a,

mur[us concliantur Evangelifle in eo , quod

AUR

tradunt de Maria Magdalena,

Tim/ D

Sed multó videtur. major inter Mat-

nl

theeum, & Joannem difcrepantia, Nar-

tit,

rat enim Matthzeus, Mariam Magda-

A

lenam, aliásque fanctas mulieres venif-

, ljg

fe ad fepulchrum , ac revolutum lapi«

t

dem reperiffe ; Angelum autem dixiffe

Es

ad eas: Nolite timere ; [cio enim , quid Je-

tl

fum quaritu, — Non efl ic : Surrexit enim ,

Ri

fiut dixit..—. At Joannes Mariam Magda-

t h

lenam, ubi vidit revolatum lapidem,

fcribitillico , ad Petrum convoláffe , eí-

tl

t

que dixiffe :

q'ulerunt Dominum de monu-

ts

mento, & nefcimus, ubi pofutrunt. eum

;quod

At

Ange«

Bu

quidem non dixüïqf , fi vidiffct

ium.,

Salbathum SanGum.

387

l

Ium , eámque loqui audi(fet, Verüm

la

j

HH*

n

probé animadvertendum eft, Mariam

Magdalenam , ceterásque piías mulie-

I)

[

res, cümad fepulchrum pervenerunt ,

có ingrefTas vidiffe neminem ; nondum

"

1

enim iis, qui lapidi affidebat, Angelus

fe confpicuum prabuerat.

At Maria

i

Magdalena , ubi fepulchrum reclufum,

nec quidquam vidit aliud, quàm fuda-

rum, &faícias, celerrimé ad Petrum;

P

[

& Joannem fe contulit, eísque dixit:

Tulerunz Dominum de monumento , & nefci-

tll

smus, ubi pefuerutnt. eum,

Nam nec Ange-

.Me

lum viderat, nec loquentem audiérat.

(

Itaque venerunt ad monumentum Pe-

d

trus, & Joannes, qui, cüm nihil pre-

i

"n

ter fudarium vidiíTent & fafcias , do-

Yi

1

mum rediérunt , relicis in fepulchro

r

mulieribus,

Sed Maria Magdalena,

jut,

:

quz Chrifti corpus vehementer cuperet

Jj

"

a

E

invenire, hortum, ubi eratfepulchrum,

iidemy

explorando coepit perambulare ; cüm.

'ähä'

interea relique mulieres monumento

j"

exeuntes duos viderunt Angelos, à qui-

bus revixiffe Chriftüm monite fünt,

j

mandatümque acceperunt, ut ea Difci-

À

PA

pulis

y

388

Sabbatbum Sancdum."

ulis renunciarent.

ld

Denique Maria

ï

gl

Magdalena, poftquam diu multümque

bortum fruftra perveftigaffet, rediit ad

:

nf

n

monumentum , undejam reliquz erapt

Piy

MM

iU

egreffe mulieres; & duos Angelos, quos

homines effe exittimavit, atque ipfum

w

Chritum Dominum vidit fub olitoris

"

iiiin

myt

forma. Quibus omnibus in banc feriem

dlumid)e

difpofitis, fublata videtur omnis inter

Matthzum & Joannem difcrepantia;

ii

pl

aberat enim. Maria Magdalena , cüm

relique mulieres duos Angelos vide«

f

runt, atqueidcirco vere Petro , & Jo«

(da

?

]

;

p

Wil

/

T

il

u

annipotuitdicere, Chrifti Corpus fub-

latum e fepulchro , neque fe fcire, quó

bl

afportatum fuiffet. Qua omnia huc

Ut nj

attulimus ex Analyfi Evangeliorum

n

Gallicé confcripta , & ex Gravefono

L

de Myft, &annis Chrifti pag. 498,

(j

]

De qualitate Corporis Chrifi re[urgentis, Ve«

as

rum fuit, integrati, £5 glorio[um.

nt (f

Divus Thomas 3. par. quaít. $4.

agit de qualitate corporis Chriíti ad vi-

L

tam redeuntis, oftendítque art. I. non

art.ll.m ï

| e!um&ïo

phantafticum illi fuiffe corpus , fed ve-

IUDl

: Sublatbum Satctüm.

489

i

rüm & folidum ; nec, fi aliter fuiffet ,

d

veré dici poffe Chriftum revixiffe. Ut

t

enim quispiam dici poffit ad vitam

Ua

tediiffe, neceffarium omnino eft, ean-

!

TA

dem cum eodem corpore animam con-

]i

jungi.

Et quamvis Chriftus Domi-

Qipri

nus fufcitatus à mortuis ab oculis eo-

dat

rum, qui fe afpicerent, interdum quo-

15l

dammodoó evanefceret, id tamen non

futi

ia

probat, inane & phantafticum Chrifti

j Oi

corpus poft refurrectionem fuiffe, fed

y n

$lorificatum, cujus ea vis & facultas

)&0*

eít, utcui & quando fibi libuerit, fe vel

T

confpicaum prebeat, vel ab afpecdtu

furripiat.

u

n

Ratio, cur

Corpus Chriflüi fuit integrum.

tit

veluerit. Chbriflus , ut in [uo Corpore ve-

i

3Hauerent cicatrices.

1

Cum eadem congruit doctrina, quod

)l

Angelicus Doctor art. 2, docet, inte-

$rum fuiffe corpus Chrifti à mortuis

ïk& Nu

fufcitati; proindéque & carnem, &

offa, & fanguinem habuiífe.

]dem

jl

m

árt. 2, ait fuiffe gloriofum : ejus enim

Refurrectio fuit. refurrectionis noftre

161 ]

tun

(V

R-3

390

Sablatbum. Santium.

$

tum exemplar, tum etiam caufa ; gloz

a

riofa porró fanctorum erunt corpora ,

g

ubi ad vitam revocata fuerint.

Idem

ypit ]

art. 4. oftendit, vulnerum cicatrices in

niy M

Chriíti corpore remanfiffs, cüm Tho-

i

vä

mz incredulo dixerit : I»fer digitum

3uum buc, €9. vide manus meas , €3. affer

(

asduuti tuam, CO mtte in latus meum, C2

n

noli effe incredulus, . [ed fidelis,

Decuiffe

n at

autem docet, ut Chriftus corpus cum

du

cicatricibus tum ad ífui gloriam affu-

rf g

meret, tum ad Refurrectionis fidem

ii

in Apoftolorum animis conftabilien-

(

"

garig J

dam, tum etiam ut Patri, dum inter-

ULIM

pellat pro nobis, femper oftendat, quo

BRU

BL

mortis genere peccata noítra expiave-

wa

!l

rit,

j

h

Guttz aliquot. Sanguinis Chrilá Mantua

a[Jervantar.

Id non repugnat integri-

j

R

zati corporis Chrifli revivifcentis,

d

Atque, quod ad inftitutum noftrum

TOR

attinet, id fatis effe videtur, quod ex

D. Thoma jam allatum eít, Nec ta-

men diflimulare volumus, aliquibus in

locis, Mantus prefertim» guttas aliquot

Sangui-

Sabbatbum. Sanctun.

39t

!

^

Sanguinisa(fervari, quz & Chrifti latere

manárunt,

Quod quidem, cum eo

re videtur, quod fuprà docui-

pugna

inus»

Chrifttum ad vitam redeuntem

11

idem Corpus, eundémque Sanguinem

lil

affumpfiffe,

'Totam hanc rem lib. 4.

r

Canonizat. part. 2. cap. 7.

pertractavi-

Id

mus, ubi graviffimorum

Theologo:

hi

i

rum aüdbritate duci fieri potuiffe

Mi

lll

afrmamus , ut pretiofi

Sanguinis

] d

j

Chrifi gutte aliquot humi remanfe-

d

W

rint, quibus nihil effet opus ad illius

iil

jl

i

corporis integritatem ; neque idcirco

neceffarium fuiffe, ut in. Refürredtione

, U0

Etfi enim

ipfius corpori redderentur.

a

illis corporis partibus femper divinum

Verbum hypoftaticé unitum fuit, quz

j

ad integritatem corporis Chrifti perti-

Mi

ii

nebant, non tamen iis partibus fem-

per conjundtum fuüit, qua non erant

"n

ad integritatem corporis neceflariz,

/N

()

nec erant in Refurrectione corpori

M

W

reftituende,

n

UL

Mu

J

R 4

.Qq

«à

"

j

392

Sablatbum Sanilum, :

Qui cutt. Chriflo vediérint «d. vitatm , inciv-

Erd

Zum,

Sepulcbra quidem in Cbrifli morte

j

x

aperta, snortui "ver in. ejus ve[urres

Glione revixerunt,

"u

i

Jam veró de iis, qui cum xChriHo

ad vitam rediére, nihil eft nobis com-

gm[wip

m

pertum, quam quod tradit Matthzus

cap. 27. Monumenta ( in morte Chrifti )

ul

aperta [unt, E. wulta. corpora San&lorum ,

tnant

qui dormiérant, [uyrexerunt, E3 exeuntes

t d

de mentanentis pofl re[arreGionem ejus, vent-

[

[

ts

d

rantin. fanclam Civitazem , E. apparwerunt

d

autultis.

Reclufa tum fepulchra, fed

Lm;ä, Y

nondum mortuos revixife fuprà do-

"

lg,

cuimus 5 quod ex verbis Matthei pul-

gt

chré confirmatur, quibus diferté diftin-

Wtl

guitur inter reclufa fepulchra, & mor-

Ini d

tuorum Refurrectionem, utaperta mo-

tf

numenta ad mortis tempus , mortui

Lumy

veró ad vitam redeuntes, ad tempus

n

!

teferantur , of Refurreclionem sjus.

El

Duplex queflio proponitur.

Ya

Vi

Duplex de his mortuis, qui tum re-

nj

Vixerunt, quzítio proponi folet ; qua-

&ia f

rum

Sabbatbum Sancium.

393

h

rum altera eft, quinam illi f'ueïint,»quä

LT

ad vitam rediérint;altera, ütrüm, qui

L

revixerunt, rurfus mortem obiérint,

àn veró cum Chrifto in Coelum cum

fuo ipforum etiam corpore afcenderint.

(dri

O

Quinam fuerint , qui revixerunt cum. Chrifno.

Expoui£ur jententia quorundatm.

tibni

Qu

Quidam eos exiftimant revixiffe, qui,

n

cüm multó antea effent mortui, ome-

N

|-

nium diutiffimé in finu. Abrahz fue-

i

i, n

rant detenti ; eam — propterea fortem

iil

obtigifle Adam» Abel, Mathufalemo,

3, d

Lamech, Noé, Sem, Abrahz, Jacobo ,

n u»

Jofepho, Moyfi, Jofue, Davidi, aliis-

M

k J

Verüm cüm

:

que veteribus multis.

Mi

non toto terrarum orbe, fed Hierofo-

n

lymis, aliísque circumjacentibus locis

00

reclufa fuerint monumenta, üt fuüprà

mu

innuimus ; cümque non ali, quam

&5

quorum fepulchra fuerunt aperta, revi-

Á

xerint, neque verifimile fit, antedilu-

vianos Patres, quíque ante Abraham

vixerint, omnes effe in Paleftina mor-

tuos, & fepultos, haud ità facilé idcirco

a |

cam (ententiam quis

quamtueri poflit.

$

Due&

394

| Sabbathum Sanctum;

^

Dua alie ea de refeutentia,

nüci J]

n

l

Quamobrem alii eó decurrunt, ut di-

j

cant, eos ad vitam rediiffe, qui Judzis,

Dd

iUAU

qui tum viverent, noti effent ; ac pro-

pterea Zachariam Joannis Baptiftz pa-

[

4m

trem, fenem Simeonem, ipfum Bapti«

!

fuia

ftam Precurforem Domini, bonüm-

que Latronem revixiffe,

Quibusdam

(l

veró verifimile videtur, eos ad vitam

N

i, uf

u i

rediiffe, qui in fuis quisque Prophetiis

(i

Nativitatem Chrifti, vitam, mortem &

T

RO

reditum ad vitam predixerant, atque

ideo Moyfem, Davidem , Samuelem,

j fm'mgr

Jfaiam, Hieremiam, Ezechielem, Mel.

A

chifedechum, qui Sacerdotii Chrifti

Va ;

imaginem geffit, & Danielem, qui tam

" Q

TM

accuraté tempus, quo Chriftus ventu-

rus erat, prophetavit, Job ,

[6)

nam,

as

trésque Pueros, qui & fornace

i

abylo-

Vn

nica incolumes erepti Refurrectionís

m

Chrifti füerunt' quodammodó typi ;

Ti l

omnesà mortuis effe fufcitatos,

üïg) jfi(

lm

Nibil certi flatat ea. de ve potef, de qua

d

facer texzus nibil. indicaz,

At

Verüm facer textus, cüm nihil nobis

MT

fignifi-

j

[

Sablatbum SanSium.

395

fignificet, quàm quód mlta corpera San-

I[ü

Gorum , qui. dormérant, furrexerant, qui-

j

visfacilé perfpiciat, nihil ea de re tutó

d

affirmari poffe,

h;

]j

4in, qui. revixerunt, denuó wtortem obiériut,

If

Quidam uegant, quidam affinmant,

n

Quod ad alteram quaftionem fpes

T

€lat, Patres itidem inter fe diffenti-

lità

unt, Quidam enim affirmant, eos ,qui

m

revixerunt, ità rediiffe ad vitam, ut

m

morti non ampliüs fuerint obnoxii 5

thr,

iis enim gravius fütarum fuiffet, mor-

lid.

tem rursüs oppetere, quàm non revi«

vmh )

vifcere,

Alii veró docent, rurstis mor«-

j

tem obiiffe,üt contigit Lazaro. Petrus

W

enim Ad. cap. 2. monet,, non potie ,

Qu

nec debere in illo Pfalmi 15,1oco Da-

"i

k

videm intelligi : Nec dabis Sanélum 1uuim.

VA

videre corruptiouem , eámque afferre ratio-

rïpn

nem: Qwoniam defunthus fl , &9. fepultus

ef, 3 fepulcbrum ejus efl. apud mos usque

in bodieruum . diem ; ejusmodi autem ra-

i

tioni nihil roboris fuiffet, nifi corpus

David etiam tum jaceret in fepulchro 5

J

|

€5

j

e

facile enim culibet fäiifet, xcfponder

396

Sablátbum. Sansium,

1

Píalmum de Davide intelligendum ,

lu

qui cum füo quoque corpore in Coe-

lum evolàffet,

Atqaetj

:

yrntm

Confirmatur eadem Jententia:

g

] i WIM

Huc accedit, quód Job, qui inter eos,

[j

qui nonampliüs morituri revixerunt,

ponitur, de fe ipfo dicit cap. 19, scio,

d

9Huid Redemptor meus vivit, C in novilfruo

n

die de terra. [urreflurus [u ; & Divus

ia

Paulus ad Hebrzos cap, r 1. de Sandtis

Ug

veteris Teftamenti ait, generatim eos

Mi

ad abfolutam nondum perveniffe feli.

ipu (

citatem , que in glorificatione con

Mb

fiftit anim; & corporis, eámque non-

! Ahühæüs,

nifi cum univerfe Eccdefie corpore

ts

adepturos.

Hi omnes teflimonio fidei pro-

wyta

]

i

Lati non. acceperunt repromiffionem, Deo pro

nobis qmelius aliquid providente , ut non fine

ficoty

mobis confummarentu, Quod autem ob-

& Qu

jicitur, iis longé minüs grave fuiífe

t

futurum non redire ad vitam, quàm

|

t tf

revivifcere, rursüsque mortem fubire,

i

Q

'1'

lïïq l

id quidem minimi eft momenti ; nihil

i

1.

enim juítis gratius eft & acceptius,

li

quam divinam fequi voluntatem,

HU)usE

I

Sabbatbum Sandium,

397

,

'

In eam propenftor videtur D. T'hbomas.

'lüüj.

Maldenuati fententia,

-

Atque poftremam hanc opinioném

plurimum probabilitatis habere exifti-

mat Divus Thomas 3. par. qu. $3. art,

f

3. ad fecundum.

Eandem eruditilfimé

tuetur Calmetus in Differtatione de Re-

t

Mi

furretiione SanWorum. Patrum, quo. tempore

W')Tm

Chriflus vediit ad vitam, — 'l'illemontiusin

D

Not. 36. ad Vitam Jefu Chr. hanc per-

Smüïs

tradat quzeftionem & eidem videtur

t

j

favere fententie , quam tamen oppu-

f

gnat Cornelius à Lapide, & prafertim

"n

Maldonatus, qui ex eo, quod narrat

du

Mattheus, eos, qui revixerunt, fefe

t

multis confpiciendos exhibuifle , ac

Mi

propterea non ab omnibus vifos effe ,

infert, non eodem modo, quo Lazarus,

b

M

r

fufcitatos fuiffe é tumulis, fed ad vi-

w

wl

tam cum corpore gloriofo rediiffe ,

T

nihílque effe, cur dicamus, eos revi-

xiíffe rurfus morituros , fed unà cum

g

fjj

Chrifto fimul cum corpore in Coelum

hii

aícendiffe,

n

. Maldonati fententia n probatur.

09

!

Hujusmodi Maldonati ratio hau

ané

l

7

398

Solbathuia Sán&lum,

!

fané videtur abfurda, non tamem quod

jng

vult, evincit : nihil enim aliud confi.

19l

&i nud

cit, quàm eorum corpora pr&cipuo

quodam JDEI beneficio quibusdam

L. ii

corporum glorificatorum — dotibus

[

D fr.

predita fuiffe, inter quas illa etiam eft

i

recenfenda, ut non omnibus eífent con-

Ífpicua. Verüm non probat, eam fuiife

qiümzl

gb n

inillis corporibus qualitatem ad per-

manentis. babitüs modum ; quin etiam

"T

nihil prohibet, quominüs dicamus,

ti, i

fuiffe per modum quendam transeun-

iati,

Mpti

tem, qui mortem alteram non exclu-

deret,

Et fané Moyfes, qui, àt fufius

UEUPT

alibi docebimus, Chriíti Transfigura-

E

tioni interfuit, füfcitatus ad vitam ali-

El

quantifper vixit; nec omnibus tamen

quid,

fe confpicuum praebuit; cujus nihilo-

a

minüs ab eo tempore corpus glorio-

nj

fum fuifTe, nec poftea rediiffead fepul-

F

chrum, nemo profectó dixerit.

F

De Cbrifli apparitionibus in die . Re[urreGlionis;

*l

"

Df

4dn prima ommum B, Virgini appa-

T

vuerii, Nepat Eflius,

D

Reliquum eft, ut de Chrifti appari-

V

J

8

N

tionibus in die Refurrectionis, ceterís

ao

Sabbathum. SanClum.

399

uülud

alió rejectis, differamus. Ex numeran-

s

tur quinque: Primó fefe videndum ob-

1]

jecit mulieribus ad fepulchrum ; Se-

E

cundó iisdem , cüm à Sepulchro re-

hi

verterentur: tertió B. Petro: quar-

[ C

il

tó duobus Difcipulis Emmauntem

i

J

proficifcentibus: denique multis Hie-

I

rofolymz fe confpicuum exhibuit,cüm

i

inde Thomasabeffet: propterea autem

l,

&

tam fepé hoc die fefe videndum pre-

j

buit , quód Fideles per plura indicia erant

I

adionendi , ut. à principio Fidem re[urreGlionu

u

recperent, üt ait D. Thomas 3. par. quzft.

fl

$5. art, 3. ad tertium, — De his omnibus

E Y

apparitionibus extant in Evangeliis di-

ni

fertiffima teftimonia; yerüm B. Virgini

rl

apparuiffe, neque tradunt Evangeliítz,

Dlb

nec cuiquam priüs apparui(le docent ,

j

quàm Marie Magdalena : atque id eft,

?

ffpm

quamobrem Eftius in cap. 16. Marci ve-

hementer iis adverfetur,qui decuiffe pu-

s

tant, ut nulli priüs, quàm Matri ap-

pareret; quanquam id nusquam tradat

liï'

Scripturas acde ejusmodi argumentis

verba faciens, quz ab eo , quód de-

q

ceat; ducta parum roboris habent: Qua«

LW

A '

3

400

Sabbatbum Sanctum,

qulist

leefl , inquit, ex quibdam rationibus con-

gruentie: velle probare , Chriflum 4 morte re-

at

"A

diviyum. primo fae Matri. apparuiffe ," cüm

Scriptura t claró dicat ; eum apparuiffe pri-

ui Q

n

1

w Marie Magdalene , tec tinquam alibi di-

yerfum infinuet ?. Nec abeft folida ratio ,

a

Id

l)

cur Matri primüm non apparuerit : pul-

ll

!

Chré enim noverat, in Refurre&ionis

iU t

Fide minimé eam nutare. Quamobrem

IC

flv

l

gt

itore

Ep. 39, fcribit Petrus Blefenfis: Chriffw

extrpens d mortui ton fue matri Virgini be-

m

nedicie , fed Marie peceatrici , de qua feptem

qtüit,

ejecerat Daimonia , prius dignatus efl apperert ,

i

st pute,

.

t w

Affirmat Rupertus Abbas, — Bavonius ex vetufia

BA

araditione itidem affirmat, cui fubferibit

M nj

Autor, adflipulantibw: etiam S, Tbe-

"i

vefic vevelationibur,

Vr

Contrà Rupertus Abbas lib. 7. de

ii

Divinis Officiis cap. 25. exiítimat, pri-

DT

mum omnium Sanctiffime Matri fuz

& N

Chrittum apparui(Te.

Cur autem id

&T

Scriptura non tradiderit , caufa effe po-

zi

tuit, quód Evangeliftz tantüm narrare

Itinj

voluerint, Chriftum fefe prxbuiffe con-

tlf

nis

üity

ïpiciendum iis, quos vel refurrectio

u

[1

Sabbatbum: Sanc)ium,

áot

tl

fuz teftes elegerat, velde Refurredtio-

J

ne noverat dubitàífe ;

uorum in nue

L

iero B. Virgo profecto minimé poni

!

n

poteft. Quod autem Beatiffima Matri

li

fuzScriptura non referat primümomnie

i,

um Chriftum apparuiíIe , qui inde ve-

W

litarguere id omnino non effe factum,

i

illum etiam arguere oportebit , toto

u

lt

-

jadraginta dierum fpatio , quod inter

h

É

efurrectionem & Afcenfionem inter-

T

ceffit, nunquam divinum Filium Matri

j

appatuiffe, quód apparuiffe Scriptura

4f

non tradat.

[d veró non fané videtut

admitti polfe,

Quamobrem Batonio

hi

fubfcribimus , quiad ann. Chr. 34. S.

j

183, Traditio, inquit, permanw Majorum,

i

ac per fubfequentia [e«ula ad pofleros dila-

pía tefidtur , eundem Dominum — noflrum

"

apperiffe primium omtium Sandiffhime Gc-

T

aitridi Mari& , quod. nemo piw » puto, nt-

:

gabit. Nec pretermittendum eft, San-

j

&am Therefiam in additione ad fuam

u

vitam fcripfiffe , fibi Chriftum Domi-

D

num fignificáffe, poft Refurrectionem

"uf

m

fuam Sandcliffime| Matri, ut eam con-

d5

Íolaretur , apparuiffe, Diequüdam, cim

Jacram

ii

|

4023

Salbathum. Sau&hum.

fairam Eutbariffiam fumpfiffem é7c;. mibi. di.

a

as Vi

xit Dominus , fe, fimul ac seyixit, Matrem

füam. Dominam toflram convenifle ,. ídque fa-

TT

um oportuit ; ea enim ex illedolore , quo con-

od

fo[Jus evat ejus animus ,baud ità cità ad fe redic-

gul

YAL , Ut ilo gauderet gaudio; féque, quam-

i, QUi

diuopus fuerat , cumilla multum temporis ex-

um

traxiffe.. Cafaubonus Exercit, 16, fcribit,

a

apud Latinos & Grzcos plura eífe de

ulbat

Chrifti apparitionibus accuraté difputa-

had, Q

a ng

ta; verüm quód Chriftus JEfus B. MA-

RUE apparuerit, nihilea de refcriptum

inydj

bt

reperiri ; quamobrem eam apparitio-

nem omnino negat : declarat tamen

l li

a d

T

Janfenii probari fibi fententiam , qui

icripfit , idcirco JEfum B. Matri non

MOH

apparuiffe, quód in ea Fides altiffimis

i

eflet defixa radicibus; apparuiffe Joan-

xf

ni, fed nonítatim, quia credidit; dein-

UT

de apparui(le Petro , qui minüs lucu-

I ij

lenter crederet , fed miraretur : rejectà

Quf

veluti nullius roborisratione illà , quam

Id

ex convenientia ducit Maldonatus,cüm

ET

ait, Primám Matri fue. apparniffe Chriftum,

r

ti0n quàd Evangelifle fatum dicant, fed quia

m

fieri decuerir , evedendum efe.. Eadem, qu&

N

Ícribit

[

Sabbatbum Sauctum.

403

-

h

fcribit Cafaubonus, iterat Andreas Ri.

lw

vetus Scriptor heterodoxus in Apolo-

M

gia pro Sandiffima Virgine lib, 1. cap.

1

LT

20, in fine.

Sed hzc nihil impediunt,

n

quin noftram piam retineamus fenten-

ftit

tiam , quz non convenientie modó

]if

innititur , fed etiam Traditioni , juxta

ea, qua fcnpfït Baronius , cujus verba

;

pauló anté attulimus.

In Operibus S.

!fþb

M

Irenæl que collegit Renatus Maffue-

!

i

tus Congregwtloms S. Mauri Mona-

chus ; adje&z funt ad calcem adnota-.

i

(

tiones quedam Fevardentii , quiin cap.

H

31. lib. s. obfervat, nonnegari ab lre«

) th

n&o Chriftum B, Mariez apparuilfe, czm

Q

id ex veterum traditione fequentium. [eculorum

Uil

ls

patribus per[uafum. fuerit 5 & S, Ambrofii

locum affert lib. 3. de Virginibus: vidit

d

Maria ( Virgo) Refurredionem Domini, &

prima vidi, & eredidit

Affert Poétam

;

Chriftianum Sedulium :

um

D

*

. Hujm fe w/' bus aflant

W

st

Luce palam Dominu priüs obtulit &c.

l

W

"]

& preeter Rüpertum,quem ipfi füprà ci-

jli

J

tavimus, affert etiam Aníelmum, &

n

Bonaventuram.

[

App4-

Pa

494

Sabbathun Sanflam.

Apparitiones quitique,

ais

ii Cü

Diximus, eas, quas commemora-

vimus , apparitiones ab Evangeliftis re-

df

ferti.

Ac de Chrifto , qui mulieribus

g

ln d

apparuit, itàà Matthzus cap. 28. Ef

ecce. J E S U S occurrit illis dicens : - Avete,

d

lIl autem accefferunt , C tenuerunt. pedes

s

€jus ,: €9 adoraverunt tun,

Marie Mag.

o

dalen apparuiffe., tradit Marcus cap,

gli;n

16, Primá Sabbathi apparnit primà Maria

ul

Magdalene , & fufius Joannes cap. 20.

mu, i

tque hie dux- fünt apparitiones, qui-

lt

)

u

s Dominus in die Refurrectionis fe

D]

mulieribus videndum prabuit, Sequi-

(l

turtertia , cün apparuit Petro, quam

st

commemorat Lucas cap. 24. atque eam

Dd

duo teftificantur Difcipuli, quibus, üt

i,

mox dicemus, Emmauntem proficie

finios i

fcentibus| Chriftus apparuit: Dicentes,

qupt

quód. furrexi? . Doyinus vere , €3. apparuit

v

Simoen, De caetiam loquitur D. Pau-

tll

lus r, ad Corinth. cap. 14. — Chriff: re-

t

furrexit. tertiá die fecundim Scripturas , €g

Qu

apparuit Cepba,. . Quartam afferunt Mar-

cus cap. 16. Pof! bac autei duobus ex. b

jn

U

1

ambzulantibus oflen[us efl in alia. effigie edunti-

Ul

4a"ffaf, j

Sabbathum Sancttm;

405

bw in Vilam, & Lucas cap; 24. qui fuse

i

natrat , cüm duo - Difcipuli Hierofoly-

mà feconferrent Emmauntem , ac i

;hij

ter fe loquerentur , acceíliffe ad eos

4 1

Jefüm, & quid fabularentur, interro-

Áti

gáífe; cui. càüm Cleophas alter eorum

TT

1

2MN.

refpondiffet , fermonem habere fe . de

Chrifto Nazareno, deejus vita, rebus

,

geítis , morte, & Refüurrectione , eX«

li

plicáffe iis Dominum oracula Scriptue

)

rarum , initio fumpto à Moyte, &

V O

!

H

Prophetis ; eum perhumaniter invita-

tum cum iisad menfamaccubuiffe; Tunc

kj

(ait Lucas) accepit panem , €9. benedixit, ac

W

fregit , 4v porrigebat il ; atque hic eum

Vg

Difcipuli agnoverunt: £t aperti funt. 0-

l

]

culi eorum , €$ cognoveruut. eum , & ipfe

o

evanuit ex oculis eorum,

Quintam denie

kfmz-;

queapparitionem narrant Lucas eod,

t;;m'

Ccap. 24. & Joannes cap. 20. Nam cüm

) D.

ii

duo illi Difcipuli, qui Emmauntem fe

"g

i

contulerant, noctu rediiffent, ingrelfi

"

,Ü

in eum locum, quó propter metum

l

Y

Judaeorum cxteri Ditcipuli in unum

TL

convenerant , dum , quod fibi conti-

r2

gerat, renunciarent, etíi oftium clau-

R

»

um

4

L

406

Sabbathum S4ncum,

j

fum erat, ftetit JEfusin medioeorum;

& dixit: Pax vobis, Ego fum:/ Nolte timere,

.'MW

j

Atque ut magis magísque Refurrectio-

n

nis fus veritatem confirmaret, non ífo-

lüm iis fuas manus & pedes oftendit, ac

prabuit cortrectandos , verüm etiam

cum iis cibum voluit fumere, 44 exbiben-

(uty

dam Fidei veritatem in corpore ,. dignatas efl

i

M at

etiam non nece[frtate , — fed. poteflate cibum

famere; verba funt. D. Auguttini ferm.

p d

t

242.aliàs 147. num. 12. de Tempore.

Poítquam veró dixit, Sicut zufit ie Pa-

3 i

f

fer, Q9 ego mitto vos, fuum in eos fpiri-

tum, inhalavit,

Hac cim dixifft, m-

ii t

fuffavit, dixit es: Accipite Spiritum San-

i

al

Gum : quorum remiferitis pectata , remit-

tuntur en, E9 quorum rettnueritis , vetenta

i,

jJeut ; . quibus verbis fignificatur collata

tix i

poteítas remittendi retinendíque pec-

at k

cata in Pcenitentiz, Sacramento juxta

105 r

Tridentinam Synodum Can. 3,

tt d

cap. 14. de Sanctiffimo Poeni-

* (

tentie Sacramento,

dT

AL

n

dfmum[

j

v

DI

1

[

Sabbathum SanSlam.

407

N

n Chriftus ad men[am , ad. qgam accubuit

h,

cum duobus Di[ipulis Emmapnte profici-

à

Jéentibus , paneim con[ecraverit, Eg»

n

rum , qui id afirmant,

TTR

ls

Eim]

Mt.

IQuerunt Sacrarum Scripturarum

ul

Interpretes , ciüm Chriftus JEfus acce«

.- g'm

pit pauem , €9 benedixit 9. fregit , de«-

lr

dítque duobus Difcipulis , an panem

t

confecraverit, ità ut, quemadmodüm

nl

in Conlecratione Euchariitie , facta

ff

fuerit tranfübftantiatio. Sunt qui id af-

!l

firment; tum quia verba, quibus in eo

N

loco Lucas utitur , eadem funt cum iis,

[

quae Matthzus, Marcus, & Lucasipfe

[

adhibent, cüm de inftitutione Eucha-

o

riftie íÍcribunt hiftoriam: tum quia non

i

initio, fed in fine Coenx panem Chri«

ítus benedixit & fregit: quod argu-

]

j

/»

mento eít, eam non fuiffe benedictio-

nl

nem , quafiti folet in principio mene

fe, led in fine, ideóque ad Sacram

Euchariítiam effe referendam: tum quia

demum Chriftum agnoverunt Difcipu-

li in fractioue. pauis , üt ait Lugas, Vide

OID.

sl

Sabbatbum Sanciuni,

408-

Corn.à Lapide in c,24.Lucz verf.30.ubi

gil, d

ailizdi

illud etiam monet ; hinc argumentum

aj

confici, Euchariftiam fub una tantüm

g

fpecie diftribui poffe, adversüs eorum

YT

errorem , qui ub utraque fpecie con-

qu A

tendunt ex Dei precepto diftribuen«

sbl

dam. Vide Maldonatum in Cap. 24.

Tlntot

Luce n. 30,

ao t

Negant Bfliw , ]an;/?nius » €9 Calmetus,

tT

Bellariinus , €3. Nazalis Alexander ui-

ag

hil certi flatuunt,

d

t d

Eftius veró non idem cap. 24. Luca

Vr i

verf, 30, & Cornelius Janfenius in

FMTT

h

Commentar, ad Concordiam Evangeli-

hais

cam Ccap. 146, exiftimant , Chriítum

benedictione illà panem non confecráfz

W Unpy

fe.

L

Cüm enim duo illi Difcipuliin in-

füitutione Euchariftie non adfuerint

hn i

ultimz ccenz , haud ità facilé quis cre«

RC

dat, prebuiffe JEfüm Euchariftiam iis,

Wi

qui de Sacrofancto Mytterio illo nihil

üüäfüö

noverant, lIllud tamen Janfenius ani-

Ts

madvertit, quód cüm omnes res à

ag

Chrifto geíta myfticum quiddam con-

li

tineant

Sabblathum San&lum.

409

tll

tineant, eáre, de qualoquimur, Eu-

hg

chariftiz difítributio nobis fub una tan.

lr

tüm fpecie fignificatur. — Janfenio fuf-

J

fragatur Calmetusin cap.24. Luceco

M Vi

A l

30. ubi ait, fractione quidem panis

l

lts

juxta Sacrarum Scripturarum idioti-

Ímum nihil aliud. exprimi , quàm di-

i

4

ftributionem Euchariítie ; atque inde

multos ex Patribus exiftimá(Te, Chri.

Ut

ftum Dominum duobus prabui(Te Dif-

"T.

cipulis Euchariftiam; fed multos tamen

Interpretes magni nominis ab hac fen-

tentia diffentire ; quamobrem putat

u

utramque ità conciliari po(fe opinio-

J

|

nem, fieam, de qua nunc loquimur,

coenam, & tractionem panis Sanctiflimaz

Jf

Qu

Euchariftix fuiffe figuram dicamus. La-

T.

my Concord. Evangel. lib, $. cap. 42.

i

n

Eftii fententiz fubfcribens ait , vocem

"

Tif

benedixit idem valere, quod gratias czit,

(f

five recitavit preces: fic Hebraosloqui,

N

quorum in Ritualibus libris preces apel-

l

p li

lantur benedi&tiones ; Judeorum fuitle

morem , ut in conviviis ,. qui elfet pre-

dT

r

jf

cipug auctoritatis, Deo gratias ageret,

& frangeret panem, — Utramque opi-

W

nionem

f

AIO

Sabbatbum Sauclum,

nionem tanquam à Catholica Fide 'mi-

gt

nimé abhorrentem refert Bellarminus

WW;&

li

i u

lib. 4. de Sacram, Euchariftiz. cap. 24.

ac utrique fuam effe finit au&oritatem;

r

& Natalis Alexander in Appendice t.

al

Epi(t. 34, ad Theolog. Dogmaticam &

i.

Moralem ait, non liquere, utrüm

li b

Chriítas Dominus panem , quem Di-

&

Ícipulis Emmaüntem proficifcentibus

ílis D

dedit, confecràrit.

Innocentius lll,

g ln

Papa lib. 6. Mytteriorum Miffz cap. 9.

i W

docens , quamobrem Romanus Pon-

n n

tifex in Mifla folemni fuper Altare pa-

lm

nem confecret & frangat , quem deinde

i

ftans in folio manducet, ait: Roemanus

Ti

autem Pontifex ideo non communicat , ubi

iil

frangit, fed ad. Altare frangit , & ad Sedem

communuicat , quia Chriftus in Emmaus coram

huj

duobus Di[cipulus fregit , €$ in Hierualem co-

n

ram decem Di[cipulis manducavit.

In Em ,

amaus fregiffe legitur, fed manducá[Je non. lezi-

fur: im Hieru[alem. non legitur. fregi[fe , fed

n

legitar comediffe : qua ultima verba ad

Ad

eam apparitionem referuntur, de qua

N

DT

pauló anté verba fecimus , & de qua

( m

Lucas cap. 24. Habetá 0ic aliquid, quod

tfhanátta

QUl

Salbathum SanQum."

,

J

manducetur ?. at illiobtulerunt ei. partem pi-

Wuu

D

fci a[fi , €9 favum melia,

Et cüm mandu-

M

)

cá[fet. coram em , fumens veliquias dedit eis.

Ü

Joannes Baptifta Cafalius de Veter, fa-

|

IN

cris Chriftianorum Ritibus cap. 81. $.

J

uoniam . Ícribiti de illo ritu , quo in

D

Miffa folemni Romanus utitur Ponti-

f

fex, ut fuper Altare confecret, & in

AU

lj

JD)

folio Euchariftiam 1ufcipiat , nec fe-

quitur Innocentii III. fententiam ; fed

u

ait, uti Chriftus in Coenaincruentunm,

J

W

in Cruce veró cruentum obtulit Sacri-

if

)

ficium ; ità Papam ad Altare confecran-

(eids

hi

do incruentum Sacrificium , in folio

U

Euchariítiam -fufcipiendo cruentum

"

,

fignificare.

j

M

Vi

j

i

n in pofirema . apparitioue , de qua fa-

d

]

pra, adfuerit Tbomas. Concilia-

£ur Lucas cum. Joaune.

l

;

Á

o

De poftrema tandem apparitione

du d

Lucas videtur innuere, Thomam quo-

n

que adfuiíle cum aliis Apoftolis cap, 24.

a

1d

€9 invenerunt congregatos undecim, cujus

]

numeri ratio certé non conftat abfente

[ Í

Tho-

$23

yi

412

Sabbatbum Sanctum.

iseni

'Thomá ; Matthias enim multó póft

inter Apoftolos in locum Judz eít co-

du

ii d

optatus.Contrà Joann, c.20.huic appa-

ritioni diferté negat Thomam adfuiffe.

s Mdün

(

Tbomas autemm unus ex Duodecim , qui di-

eitur Didymus , non erat. cum . eis , quanda

|

As

Multa de hac re commen-

V j|

venit JEfus,

j]

tati fünt facrarum literarum Interpre-

g

tes.

Nihiltamen ad hanc enodandam

ii

i

difficultatem videtur accommodatius,

;

a r

i

m

quàm fi adfuiffe quidem dicamus Tho-

mam , cüm Emmaünte Difcipuli redié-

gum Mi

runt, fed, cüm eorum fermo prolixiüs

Qutbl,

duceretur, illum, vel quód iis, quz nar-

at

rarent/fidem non haberet, vel alià quávis

r o

causà impulfum foras egre(fum effe, ac

qeie

tunc temporis JEfum inter Difcipulos

tedi,

d d

medium ex improvifo adftitife. Vid.

Suarez tom, 2, in 3. par. qu. $$. fet, 4.

Qt m

!

in fine.

il

:';iusmoc'

De Ceremoniis , quibus bác die Ecclefia ce-

V, Qu

lebrat Refurveclions Myflerium,

g

Benedi&lio iguis.

Ti

F

gditg-

Jam veró pro ingenii noftri exi

te ils

! 17) l q

Sablathum SanQum.

413

I

te iis explicatis,qus tum ad tempus,quo

ts

Chrifti Corpus jacuit in fepulchro, &

Anima deícendit ad Inferos, tum ade-

jus Refuürrectionem pertinent , de iis

h l

Caremoniis eft differendum, qua, üt

u)

diximus, Refurrectionis myfterium re-

IQ

ferentes , antea. quidem node , quz

M

precedit Dominicam, nunc veró ipfo

m

Sabbathi die celebrantur.

Atque ut à

lii

prima ordiamur ceremonia , cantatis

J

hu

Horis, extinctísque usque ad princi-

pium Mi2 ,

quaz funt fuper Altare,

l Rl;&-

1

n

candelis , extra Ecclefiam ignis e filice

Aina

|

extunditur , quo carbones incendun-

t

tur, Sacerdos novum ignem & quin-

d

|

"

que incenfi grana Cereo infigenda be-

7

j

nedicit,

Conttans & perpetua fuit Ec-

1Xu

*o: |

clefie difciplina, ut nullà re utatur ,

[:

j

Mi

quin eam priüs benedixerit.

QZ&avo

feculo nulla erat in Ecclefia Romana

E

hujusmodi benedicendi ignis cxremo-

"m

nia, quz tamen alibi jam tum viguilfe

l

deprehenditur ex Zacharie Papz epi-

íftolis ad Bonifacium Epifcopam Mo-

guntinum apud Baronium ad ann. Chri-

1

1ti751. quibus Sandus ille Pontifex ait

cam

p i

33

Sabbatbum Santium.

4

eam fuiffe confuetudinem , ut Feriá

qu ü

Quintà ternzLampades accenderentur,

jj

ü

j

que arderent usque ad Sabbathum

Sandum, atque in. eo; qui fecretiffi-

h (

j

i d

mus effet Ecclefiz locus, ponerentur;

t

f

deinde addit: Deigueveró, qmi ex cry-

WL

Jiallis fumitur , àt afferuifli , ntllam babeuns

st

Traditionem, — Vixit Zacharias usque ad

flmin

annum 751t, à Chrifto nato,

Leo IV,

i d

j 4

anno 847. creatus Pontifex Homilià de

Cura '"Paítorali :

In Sabbatho, inquit,

t

Pafche , extindo veteri , uovus ignis. bene-

JIJ, V

dicatur , €9 per populum dividutur. Ex-

Mi

('M

m

tant monumenta, que probant mo-

[

rem in Ecclefia Romana fuiffe , & per-

[ Md

iil

cuffo filice extundendi ignis Ferià quin-

tà, üt conftat é primo Ordine Roma-

DT

m t

no im feria quinta in. Cena Domini; ubi

hzc habentur: E4 veró die bors uoná fa-

n Q

cignt extuti ignem de lapide in. loco foris Baft-

licam,

'Thomaflinus de dierum Fefforum

Wi

celebratione lib. 2

. cap. 14. oftendit, con-

Á

faetudinem faiffe quarundam Ecclefia.

rum, ut quotidie ignisin eum modum,

prefertim veró dieSabbathi.folenni veró

hii

«aremonià Sabbatho San&to exqutere-

tur

TU

Sablatbain SanQun.

415

ld

turjque confuetudo ineunte fzculo XL

tth

ad folam' Sabbathi Sancti diem contra-

Ut

&a fuit. Et PougetinInftitut. Catho»

i

licis tom. 1. pag. 847. tum, quod ha-

&enus diximus confirmat, tum etiam

f

[

caufas affert ejusmodi ceremonig. Ita-

lg

queeam proponit quaftionem: Car bodie

Qd

fit folenniter. benedicho ignis recens excul]i €

"J

filice? atque ità refpondet : H eff. ve-

ii

fligium antiquitatis. Olim excutiebatur quo-

il

tidie ignis à filice ad accendenda Ecclefie lumi-

Ni-

t

naria , €9 fiebat pritis iguis benediclio,

2

bil enim in publicum u[um adbibuit unquam

Solen-

g

t

Ecclefia. fine pracedenti benedictone.

Ut

nitis büc die agitur buji ignis benediclios quia

il

ignis ille & filice excu[fus videtur Chriffi vecens

fog:

ex mortuim fufcitati typum ferre,

Rena [à--

u

lennis bac iguis novi benediclio febat olim Fe-

g /.f'

riá Quintá Majors Hebdamada,

/

n

Il

Benediclio quiuque granorum iucenfi. . Accen-

(

dunter candela in trianguli formam

Mi

arttndini impofite.

gt

j

Poft novi ignis, & quinque grano-

í

bones

(

rum incenfi benediï&ionem car

(

4

bene-

S

416

"Sabbathum SanGum.

benedictos indit Acolythus in thuribu-

pg.l]i-

lum , quo inje&um incenfum Sacerdos

Qu (

i qüöd

benedicit, Diaconus deinde albá indu-

tus Dalmaticà arundinem accipit, cui

qpit

elammo

tres impofite füunt candele in formam

tríanguli, & Ecclefiam ingreffus in-

fs

clinat

arundinem ;

Acolythus veró

(sl

dtbromi

cum candela novo igne accenía u-

nam ex iis accendit, quae arundini

r

nisinh

funt impofite; & Diaconus, erecià a-

rundine, genufledlens ait : Lumen Chriffi.

dj ei

Atque iterum & tertió idem fit in me-

Qantbus

dio Ecclefiz & ante altare, ut tandem

pattà

tres ille fint accenfe, qua in triangu-

tufent

ao

li formam difpofitze funt,

fpuam

Unde ufus bujus arundinis originem fraxerit ,

incertum,

hr

Verti conjeclura.

Biffus in (no Operelittera A pag.46o.

k

$. 4. declarat, fruítra fe multum ope-

r& & ftudii contuliffe, ut , undearun-

"x

dinis hujus ufus originem traxerit, re-

EU

periret.

Ne Martene quidem , ütüt

(

harum rerum eruditione abundet plu-

iil

rimum, ea dere mentionem facit. Ver-

DI

tus tom, 2. Explicat, Caremon. Ecclef.

LT

Pa8

Sabbathum SanQuna,

417

hr

pag; 132. contendit , nonaliunde ejus

f hi

A

1

Cannze originem extitiffe, quàm ex

ii

il

€o, quód principio candela in modum

H

a

anguis eflet inflexa , quemadmodum

um

JH

|

etiamnum virgis & cannis recurvis in

l

h

Ecclefiis ad Altaris candelas accenden-

BIl

das utimur,

Quidam ,veró trium can-

a

delarum ufüm ejusmodi putant ex eo

Qu

AUA

derivatum , quód olim tres candela fü-

rüh [

nalis inftar colligabantur, ne vento pof-

]j

hij

*

fent extingui.

Atque id eft , curin re-

T

centibus quibusdam .Ceremonialibus

TC

d

prafcribatur,ut accenfa candelain later-

UE

na feratur occlufa, ut in ea, qua fit, pro-

ceffione tres ille candele in trianguli

|

figuram difpofite poflint accendi,

[f

ï

Pervetufla efl bec cereuinia accendendi

£res candelas,

uf*l

(

Sed utcunque fit de tempore, quo

rl

ejusmodi inftituta fit ceremonia, pro-

n

fectó eam vetuftam effeconftat.

In

yi

Ordine enim Romano Cardinalis Caje-

t ptu

tani hec habentur: Diaconus juuior acci-

i

pit arundinem trium cubitorum , €9 dimidii

Lavl i i

j

enbitj triplicem caudelam s quam de novo

i

$

igus

418

Sablatbum Sanctum.

igne illuminatam imponit arundini,

Idem

m

legiturin Ordine Romano Amelii, &

m

|

in manufcripto Pontificali Apameenfis

Ecclefie penes Martene: De antiqua Ec-

Pel

clefre difciplina in. celebrandss divinzs Offi.iis

( |

pag- 442. primz editionis Lugdunenfis:

Ti

Benedidio novo igne , Junior Diaconus Diaco-

p n

asf

morum | Cardinalium , juxta con[uetudinem

Romane lcclefie , de ipfo novo igne triplicem

dert

candelam conjunclam accendat , & eam in ca-

C Gr

:

pite. arundinis pouat , ipfam arundinem . in

Ti

aaun tenens. a,

Gavantus trium can-

n

[

delarum myfterium ità explicat : Caz-

dele in calce unum quid. e[fe deberent , €3

bmcd:'cgr

deinde diflingui in. tres , ad defignandum

fralnin

Moflerium: Unitatis €3. Trimitatis Dei : id-

[

Fj

que eo confirmatur etiam, quód; dum

(enj

h

quzlibet é candelis trianguliaccenditur,

yo:

dicitur: Lrwmen Chriflüi: Deo gratias; üt

n

bene advertit Thomaffinus de dierum

g

Feítor, celebrat. lib. 2. cap. 14. num,

t&t), d

7. In Trinitatis bonorem Cereum in. tves di-

Wt f;vm

vifum accendimus , rati nos IEf« Chrifü

n

lumine fufos Triuitatis penitiora

(

QU

AMoleria uiffe,

[

ii

EU.

Beuedihie

Sablatbum SanGlum,

419

lm

Benediclio Cerei refertur ad. Zofimum. Vide-

t

zur introductain majoribus Bafilició an-

li

1e illius Pontificis etatem.

"

Proceffione expletà , fit benedi&io

"T

Cerei.

Anaftafius Bibliothecarius in

It

Zofimi Papa vita hec fcribit; Ez per Pa-

!u

rochias conce[Ja licentia Cereos benedici. Crea-

TU

tus fuit ille Pontifex anno 417. & Si-

[7]

gebertus ad eundem annum éícribit,

Jl

hanc caremoniam ab illo Pontifice ine

i )

ftitutam effe : Zofmus Papa decrevit Cere-

IQ G

um Sabbatbo Santto Pafibz per Ecclefias. be-

(

nedici.

Alii contendunt , eum ritum

.;,d

benedicendi Cereum Sabbatho Sancto

d

--

fzculo integro ante Zofimum in Eccle-

n

fiam fuiffe invedum, ídque ex eo Pru-

!

(dun

— —

dentii hymno arguunt , cujus eft in-

nj

fcriptio ? 4d incenfum Cerei Pafchalis, Ve-

i,l

rüm Sirmondus vetuftis collatis codici-

[

bus reperit, genuinam efle infcriptio-

,. fill

nem, ad incenfum iucerua ; oftenditque,

jt ls

eum hymnum non ad Cereum Pafcha-

2

lem,fed ad ignem effe referendum, qui

i

quolibet Sabbatho & filice extunditur

ad luminariaintemplis, üt innuimus,

accendenda, ltaque Prudentii hymnus

ya |

6

Vetue

420

Sabbathum Sanclum,

rtusA:

vetuftatem Cerei anteZofimum minimé

]

evincit ; fed neque itidem ex modó

i

M

j

ml

memorato libro Pontificali, qui Ana.

ftafio tribuitur, recté argui poteft , Zo-

$; q

fimum ejusmodi benedictionis aucto-

Qu

rem fuiíle.

T

Quin etiam innuere vide-

tur, hujusmodiritum , quem in Majo-

TL

ribus folüm templis, feu Bafilicis antea

Miut

obfervatum ad Parochias Zacharias ex-

| hd

tendit, multó antea fuiffe introductum.,

| m u)

Videatur Edictum noftrum 19. tom, 2,

L.

,ï Mj[idiun

cum quo confonat eruditus vir P, Me-

ratusin Not, ad Gavantum edit. Roma

ET

1737. 2. par. tom. 1. pag. 1149. Con-

| ftin

fonat etiam: Gretferus tom, s. füorum

, lat

Operum nuperrimé edit, lib, t. de Fe-

pu d

ftis cap. 25. ubi allatis verbis libri Pon-

]

tificalis ait: Nibil hi de inflitutione vel

Q

Ritis, vel Cerei ipfius , fed tantüm quód. Ec-

hi. (

clefirs Parocbialibus: confecrandi quoque Cerei

(ncsi

Pa[chalis poteflatem fecerit , chm antea in

nl

soajoribus duntaxat Bafilicrs

-cm/äcmri £€3 ac«

Vi

cendi foleret,

-B

t

Benedislionzs Cerei frgnificatio ex Ruperta; :

ttlig

Omnem Cerei. Benedictionem Ru-

, um

petrtus

Sabbatbum. Sandum.

421

"

e

rtus Abbas pulcherrimé explicat de

J

b

ivinis Offic. cap. 28. & fequen.Cere-

lt

um ait fignificare Chriftum revivifcen-

ä

ll

tem ; quod probatur etiam ex capite

il

octavo Concilii Toletani IV. juxta fe-

[Tjid

cundam Garziz editionem : Lucerna €9

Mj

Cerews in Pervigilis Pafcbe apud quasdam

d

Ecclefias non benedicuntur ; €9 cur 4 mobis

It

benedicantur , iuquirunt : propter gloriofum

ii

enim noélis ipfius Sacramentum [olenniter bac

beuedicimus , ut Satre Re[urreclionis Chrifli

Dm31,

h

Moyflerium , quod. tempore bujus. votiva n«

lon;

& advenit, in benediclione fancti . lumini

r

fufcipiamus,

Antequam Cereus bene-

Q

dicatur, Diaconusilli quinque incenfi

u

grana affigit, ut fignificetur Chrifti

rl

corpus Jofephi ab Arimathza, & Ni-

j d

codemi operá aromatibus eífe condi-

tum.

Quinque foramina ad figuram

;quäifz-

g n

Crucis in Cereo excavata , quó grana

ii

incenfi injiciuntur, quinque Chrifti ex -

primunt vulnera, Benedictio Cerei ge-

r

neratim fità Diacono, etíi relique Be-

nedictiones plereque omnes fiant à Sa-

mnm

cerdote, In Ecclefia folüm Ravenatenfi

benedici

"L

Cereumab ipfo Epifcopo olim

7

confue-

;.-nus

[

|

422

Sabbatbum San&ium,

confueviffe colligitur ex D. Gregorii

l etit

epift. 28.lib. 9. Benedici tamen à Dia-

Baptifmal

cono Rupertus Abbas ait, ut fignifice-

(s

tur,non ab Apoftolis Corpus Chrifti,fed

fénon

fgir, !

à Difcipulis aromatibus effe delibutum,

ejásque Refürrectionem fanc&tis mulie-

gidi

ribus priüs, quàm Apoftolis prenuncia-

ii

Vi

tam; quamobrem D. Auguftinus ferm.

232. aliàs 144. de Tempore hac de

p j

Sandis mulieribus fcribit : Refurrexilfe

Dumi

g uj

Dominum. ab Zngelis audiverunt : femina

viri nuntiárunt, Nat bocefl, quod egit Do-

FUU

sninus Jefus Chriflus , ut prizs ilum refurre-

g,l

(bf

sdi[Je fexus femineus nuntiaret.

Qnía per fe-

wum fenmineum. cecidit. bomo : quia Firgo

(

d

itup

Chriflom peyerit , feminarefurrexi[fe nuncia-

ab.

UE

wl

Vertw , qui ufum Cerei ad naturales cap[as

1897 i

refert , confutatur,

il

Vertus , qui Ecclefiafticorum Ritu-

rng

um originem ad folas natur;les caufas

(lgæquia

referendam effe imaginatur, fcribitideo

Imæu

Vty

PafchalemCereum effe inftitutum, quód

Ísce ceremoniis , quaz , üt diximus,

Quiltg

nocu peragebantur, luiine opus effet;

flagi,

fit

Sabbatbum Sanum.

423

il

fit enim , üt pauló pófít dicemus, ad

1

Baptifmalem Fontem Proceffio , in qua

s

Cereus prafertur.

Quia veró ufus Ce«

iM

--

rei non ultra Afcenfionem Domini por-

Wi

rigitur, nihil hic myfterii opus effe ait;

Ti

quod comminifcamur : certum enim

i

aliquando tandem abíumi oportere.

ifco-

m

Verüm vir doctus aqué ac pius

af

us Sueflionenfis in prxclaro

[

pere

"j

De vero. Ecclefi fenfa in. facrarusy ceeremos

niarum u[u. lecunde editionis Parifien,

'gmina

i

ann. 1721. pag. 225. Vertum interro-

m

gat, folümne in Sabbathi Sandi nede

Chriftiani in Ecclefiis Pervigilia agita-

J

Te

rent, & quid caufz effet, cur per ali-

TM

as complures noctes vigilantibus Cereus

non accenderetur? Praterea cur Cere-

ERE H MaecsasGnEiUr w

us à Pafchate ad Afcenfionem accende-

!d

i

retur, in noctibus veró Natalis Dotnini,

& Epiphaniz , profectó eque obfcuris,

& longé produclioribus , non item ?

i

j

|

Que quidem evincunt , non ad natu-

ralem caufam Cerei ufum in Sabbatho

h

| qL'G

!

;»

Sando referendum, fed ad Myfterium,

quod tam pulchré Rupertus Abbas ex-

x

uS [ "

plicavit , cum quo conlentit etiam Pou-

K

3

getus

424

Salbatbum Sanum,

getus in Inftitut, Catholicis par, r.

Chriniä

$48.

pag.

Dran

rl

DeTabula, que ad Pafchalem. Cereum olim

&t

appendebatar ; in qua exhibebatur, quo-

£us ab Incarnatione annus decurrerez.

paa "

gt

)

Veteres tradunt Scriptores morem

ii

fuiffe , ut ad Pafchalem .Cereum Ta-

d

bella quedam appenderetur, in qua no-

t

tabatur, quotus annus decurreret ab

h D]

IncarnationeDomini. Bedalib.de Tem.

E

porum ratione cap, 45. Frarres, inquit,

Care

nlb

moflri, qui tunc fuére Rema , boc qmodo fe in

/

Natali Domini in Cereis San&a . Maria. fcri«

(if , C0f

ptum vidiffe ,. €9 inde de[cripfiffe veferebant:

tnigil

4 Paffione Domini noffri Jefu Chrilli anni

T

funt 668. Qui locus Bede Mabillonum

fitomy

€ó induxit, ut in Commentario ad Or-

qide

dinem Romanum tom. 2. Mufzi Ita-

p

lici pag. ror. animadverteret , vel in

lrint

die Natali Domini ejusmodi exponi fo-

i &

litam Infcriptionem , ut novus enun-

nd,

ciareturannus, qui penes Romanos ab

fs «

eo die inchoabatur ; vel fi eadem in-

(OR0Q

criptio exponebatur in Pafchate, fem-

Vl

]

per fignuifcari annum , qui à Natali

Dgi

Chrifti

Sabbatbum Sanclum.

42Y

l,pa

!;x

Chrifti die numerabatur. Vide Martene

h

De antiqua Ecclefiz difciplina in Divi-

n

nis celebrandis Offic. cap. 24. pag. 407.

& Gretferum lib. 1. De Fettis cap. 25.

11

[/

pag. 74. Cereus Pafchalis deinde accen-

ditur. Rem fané miram quotannis cone

TOf

tigiffe in hac die Hierofolymis,& in Ec-

Y

clefia Sancti Sepulchri tradunt hiftorici

u

magni nominis , ut igne Coelo dela-

-

t

pfo luminaria accenderentur; cujus mi-

T.

raculi ctüm nulla mentio fiat ab Eufebio

nl

Cafarienfi, Epiphanio, Hieronymo,

27

Cyrillo Hierofoly mitano, inde colligi-

, (

tur, eorum quidem atate nihil tale

elut

contigiffe; non tamen quispiam pro-

ia —

i

pterea jure negaverit , miraculum il-

il

lud eorum hiftoricorum state viguiffe,

Q

qui de eo fcripferunt, & ad ea usq; tem-

jf h

pora editum , cüm in Palzftinam, pul-

L

fis inde qui effent Latini nominis,Pho-

yil

tii, & Cerularii fchifma à Grecis inve-

&umeft. Legendus P. Lupustom. 4.

geu

d

prima edit. ad Concilia Generalia &

Provincialia pag. 237. & fequen, ubi

zä:m.in-

j

verifimile effe ait pag. a4$. in hujus

miraculi memoriam toto terrarum orþe

m

iníti-

(

à

I

S

426

Sabbatbum. Sanum.

inftitutam effe, ut lumina & Cereus

ynn

per hos dies accenderentur.

&il

Qzuare non

dubito, quin ad agendas Deo pro. Hierofoly-

Hqun! &

mitauo miraculo gratias , €3. ipfum omnibus

lo

ub Culo populis predicandum , mos. iffe no-

u

Mler fet. inflitutus.

unt

W 4

De confuetudine Rom. Pont. ceras confecrandi,

b

que iiuntar Agnus Dei.

aCl

De veteri Romanorum Pontificum

confuetudine benedicendi & confecran-

m |

if

di Ceras quasdam , que Agnus Dei

appellantur , fcripfimus lib, 4. Cano-

i

nizat, Sandor. par, 2. cap. 20. num.

12. eódémquelib. 4. par, r.c. «, num.

Dum

2. & 12. de eorum vi ac virtute diífe-

u C

ruimus,

Illud hic adnotare libet, Ri-

qn i

tum ejusmodi à quibusdam ad morem

Anbrofo

illum referri , càm Fidelibus particulze

igomen

quondam cerz e Pafchali Cereo bene-

tj r

di&o detracte diftribuebantur. Duran-

Lud eni

dus lib. 6, cap. 79. ità teftatur: H4c die

"nment

colytbi Romane Ecclefie faciunt agnos de

fiïümhvm

cera nova benedicla , vel de cera Cerei Pa[cha-

Vbiby

Is anni pracedentis , admixto Cbrifinate, qui

d

in Sabbatho in. Albis in Ecclefüs per Dominum

DI

Papatm

Sabbatbum SanClum.

417

n

Papam populis diffribuuntur, Et Amalarius

!N

lib, r. de Divinis Offic. cap. 16. Libellus,

H,].

inquit, Roziamus marrat » eodem die (Sab-

jr]

batho Sancto) Pbenedici ceram oleo wixtam,

Í

Ti

indéque fieri agnos, eisquevefervari usque ad.

octavas Pafcbe.

Vide Martene loc, cit.

pag. 41o. num, 12. Meratum , ubi

J

fuprà pag. 1187. num, 66, Du Cange

in Gloffario verbo 4gnws Dei.

n

De bymno Exultet. Eju Auctor videtur D.

f*

|Di

Anguflinus. — Lectio Prophetiarum, Da-

prifuums: Catechumenoruim , C3

nf

IUf

infantium.

W.

a

Dum Cereus benedicitur , interea

d

canitur celebris hymnus Exz/zet , quem

d Ri'

quidam infirmis dudi rationibus D,

i

Ambrofio, alii multó etiam levioribus

p

argumentis innixi Petro Diacono Caf-

il

finenfi tribuunt , qui feculo vixit 12.

[j

lllud enim conítat ex minimé dubiis

argumentis, ante quadringentos annos

J &'*.;

dgml [

illum hymnum cani in Gallia confue-

viffe, ideÓque probabilius eft , fcriptum

j

effe àD. Auguítino, üt oftendit Mar-

i

tene in citat.

Opere pag. 495. & Dail-

)s

j

letus

Sabbatbum S«anGlumr,

428

letus hift. hujusdiei art, 2. Benedictio. liil

nem Cerei confequuntur lectiones ex

Pb

SacraScriptura, quz Prophetiz appel-

( foda

lantur.

Atque inter eas Cantica, Tra-

Jf

C&us, & Orationes feu Collecte inter-

IT

jiciuntur, quz ad Baptifmi Sacramen-

tum refpiciunt, cujus adminiftratio eft

WML

"

je

prima & peculiaris hujus diei caremo-

nia.

ld erat moris in veteri Ecclefia;

ut, nifi urgeret neceffitas, nunquam

M«

preterquam in Sabbatho Sancto , aut

m

in Sabbatho, quod Fentcecoftes Fefta

us d

precedit, Baptifmi Sacramentum con-

777

ferretur, üt ex Siricii Papz epiftola in-

Pufis

tertur ad Himerium Epifcopum Tarra-

Hs

conenfem, ex epiítola quarta & octua-

putton

gefima S, Leonis , & epiftola prima

ltelo d

Gelafii Pape cap. 12. alitsque monu-

tàS

mentis, qua ipíi nos protulimus Edidt.

Qr u

1.tom, r. Átque in his duobus diebus

htj

ab Epifcopo, ideóque etiam à Romano

(Qum At

Pontifice Catechumeni baptizabantur,

'rrtiyjt

qui jam , ütalibi docuimus, fatis eru-

C

diti fuerant, atque etiam tenelli infan-

.*E'f;ïxda,

tes, üt videre efít in commentario ad

C t

Ord. Romanum Mabillonii tom. 2.

Áttzis

Mufzi

S&blmthuMSanä?um,

429

i

li

Mafzi Italici pag. 9s. iísque omnibus

d

oft Baptifmum Confirmationis etiam

!

& Euchariftie Sacrament

tur.

.a-confereban-.

Locws D. Augaflini infiguis.

Puers in Ba-

h

[

af

ptifimo olim prabebatur Eucbariflia f«b

[pecie vini. Abuíus injiieudi in

AR

Caluem mel €$ lac.

um

Rem omnem defcribit Auguftinus

Q,8

Serm. 324. Baptizatus efl , f«nctificauus eff,

sT

unctus efl , impofita efl. ei uranus , completze

If QY

vinibus Sacamentis a[[umptus efl ; quÓd et-

lo

iam antea S. Cyprianus expreflerat E-

Vr

piftolà Synodicà num. 70.

Quod ad

i Qï'm

uerorum communíonem attinet, in

h p

libello de Ordine Romano, ubi lerma

eít de Sabbatho Sancto, hec haben-

j D'O.":iä-

Yi

tur: l//ud aurem de parvulis providendum

,

eft , ut , poflquam baptizati fuerint, uullum

jl

cibum accipiant , nec la&entur., antequam

commnnicent. Sacramentim Corporis Cbrifli ,

W.

as «t

€3 omuibus diebus feptimana Pafcha ad Mil-

l

fas procedant , €d Parentes offevant pro illis ,

€2 comnmunicent omnes, — Cabaffutius Dií-

m d

j n

fertatione quintà in Noizia Ecdefidfftca

faculi

[

.

4

420

Sabbathum. Santlum,

Jeculi primi probat, primorum fzculo.

Wlfd! |

rum fuifle difciplinam, ut pueris poft

:;ii.i,fahw

Baptifmum Euchariftia prberetur fub

Mgunim.

g

fpecie vini, Baptizans enim digitum

Chrifti fanguine imbutum in os pueri

Mi

injiciebat, quod etiamnum in more po-

fitum in quibusdam Regionibus Ori-

entalibus, teftatur Orientalium Rituum

Tng

b

peritiffimus Maronita Abrahamus E-

n

chellenfis, Joannes Diaconus in epi-

AT

ftola à Mabillonio edita in primo Tom.

$ g

Mufzi ltalici propofitam fibià Senario

Venm|

quzftionem exponit : Car in facrati/fi-

mum. Calicem lac anittatur , €9 mel, €g

J

,ai

Pafoba Sabbatbo cum Sacnfici offeratur ?

Atque ità refpondet: Bapzizagz boc Sa-

d um

&H

erificii genus offerri , ut intelligaut, quia mmn

M tr,

ali, fed ipfi » qui participes [unt Corporis

Tor

€9 sangauins Domini, terram repromif]io-

n accipient, cujus iter incboantes tan-

Wing, ]

h dii

quam paryuli [acte nutrigutur €3

vielle,

Y dir

m

"£93 (0) &62

Mil

DLT

Parvplos

DT

Sabbatbum Santlum,

431

inj,

Paronlos baptizatos monnii acceptá Encbas

Bmï

rifliá [alvos fieri, feutentia efl falsó aficta D.

T

|

Auguflino.

Ea Connnunio res fuit difciplina

ä

Il

J

ex Tridentino, Lac 89 mel benedid

I

M

p

zantam, non injici in Calicem j a[frt

Conülium. Africanum,

Vty

'

;

(

1

A

Nunquam facra exiftimavit Antiqui-

m L

tas, pueros baptizatos, nonnifi acce.

ptà Euchariftià , falvos fieri.

Recen.

Ht

jl

tiorum quidam ejusmodi opinionem

S. Auguftino fané audadter atlinxerunt,

g

Verüm clariffime memorie Cardinalis

ftij.

Norifius in Vindiciis Aüguftinianis $.

W,E

4. explicatà S. Doctoris do&trinà often-

i?

dit, nunquam illum in eafuiffe fenten-

uv

tia,

Et Sanda Tridentina Synodus

um

Se(f, 21. cap. 4. Communionen: par-

x Cnpi

vulorum refert ad ea, quz funt difci-

uj*

"

AR

u

plinz.

Denique eadem Sacrofancta Syno-

dus docet , parvulos ufu vationm carentes

"d

nullà obligari. nece[fitate ad. Satramentalem

Euchariflie commnuuionem 5 fiquidem per Ba-

prifini lavacrum . regenerati , €9 Chriflo incor-

porati adeptaim jam. Filorum. Dei gratiam in

illa etate amittere nou po[J4nt. — Neque ideà

i

J

t4men

432

S;lebdt/num Sanclum,

D

tauten daiananda efi antiquitas , fi eum mo-

vem in quibusdam lotzis. Jervavit aliquando,

Ut enim. Sanchifimi il Patres fui facti pro.

&

babilemn cau[am . pro illius temporis ratione ba-

buerunt ,. ita cevté eos nullá falutis nece[fitate

d

(l

(

id feciffe fme controverfia credendum eft. Pra-

maia

1Ià

va autem eorum fuit confuetado, qui

gt

lac & mel in Calicem injiciebant: nam

fett

in vulgato Ordine Romano habetur

n

quidem làdtis & mellis benediciio, fed

r

ea non índebantur in Calicem , fed

Jritn

poít Euchariftiam fub fpecie vini in-

b'um

fantibus fugenda prebebantur. Quam-

atl

obrem Africanum Concilium decrevit,

tl

ne quidquam prater panem & vinum

piutr

aquáà miftum in Sacrificio offeratur.

i

Primitie veró , feu wel & lae , quad uuo die

folemniffimo in. Infantüm.| Myfferio: folet of-

ht

(s

ferri, quamui in. Altari. offerantur ,. f[uam

zamen babeant benediclionem , t 4 Sacra-

diiy

etanm

mento Dominici Corporis &5 Sanguinis diflin-

guantur; quod advertit etiam eruditus

fpeq'f

vt

vir Berlendus in Tractatu de Ob-

lationibus ad Altare pag.

du

E

4

s.

U

Differitur

Sabbathum San&hum.

433

l

Differitur de prafenti , quà uunc utitmur ,

À

difcipliná.

!

/

Sed jam : veteri difciplinà omifsá,ad

Wl

eam, quà nunc utimur , noftra tran-

ln

E E — ang

filiat oratio. Sabbatho Sancto Catechu-

meni adulti, atque etiam infantes ba-

Ti

A

ptizantur ; atque in Epifcoporum Ce-

j

remoniali prefcribitur , ne cuiquam

il

infanti in Ecclefia, in qua Epifcopus

Sabbathi Sancdi ceremonias eft cele-

W

- as

j

braturus,

erocto dies ante idem Sab-

il

bathum, dummodó nulla urgeat ne-

ceífitas, Sacramentum Baptiími admi-

Tl

niftretur.

10

Si aderunt Catecbumeni , La«

yis

ptizenter more [olito ab Epi(copo €a. €9 per

)l

oclo dies anté in ipfa Ecclefia ,. uift periculum

bmmineat , wulus infans baptizetur, Adul-

D

£

jn

tis autem Catechumenis bene jam eru-

D

ditis poft Baptifmum Confirmationis

etiam & Euchariftie fub una tantüm

Ípecie Sacramenta. conferantur.

Ubi

(

veró fit fons Baptifmalis, quamvis nul-

lus effet baptizandus, fit nihilomi-

RUS ad ejus benedictionem

proceflio,

N

.

$5

Care-

434

Sabbatbum Sanclum,

Caremonie in benediclione Fonti.

h

qidt

f

Praecedit Acolythus manu Cereum

D)

benedi&um tenens , fequitur , qui Cru-

cem geftat , ac deinde procedit Clerus;

din

ll

ultimus eft, qui Miffam celebrat inter

toit

[7i7

Diaconum & Subdiaconum medius,

T

De hujusmodi ritüs benedicendi Fontis

vetuftate & fanditate primo Edido

of

tom. I. differuimus ; quo Le&orem

f

amandantes, hic tantüm addimus, dum

H

ad Fontem proceditur, Antiphonam

tini

eani inter ea , Sicut cervus , ut declare-

p

r

tur, Catechumenos fancto defiderio

flagrare ,

ut ad fontem gratix Baptif-

Df

mum perveniant ,

non aliter, quàm

]

cervi fitibundi ad fontes aquarum con-

[

volant, füam ut expleant fitim, In

T

Crucis figuram aqua dividitur ad qua-

li

tuor mundi plagas , quo fignificatur,

lil

um univete

li

Baptifmatis gratiam in mund

"

t enim Di-

füm diffundendam ; precep!

fcipulis fuis JEfus,

ut terram peragran-

N

tes omnes doceren

t gentes, facróque

Baptism

ate abluerent, üàt bene notat

Mazzine

q-

llus in notis ad officigm Mair

$

E

-

Sablathum Sar)&unil

435

ris Hebdomadz pag. 293. In modum

itidem Crucis Sacerdos in aquam fpiri-

j

tum fuum inhalat, s£ cum Cruce Trini-

J

tatem conjuget, üt ait Gavantus; Cereum

".

T

deinde in aquam femel , iterum, & ter-

VR

|

(is

!

tioimmergit , & indetollit, w Spirius

Sanclaus fAá plenitudine fontem impleat , ficut

(f

1j

quando de[cendit in [pecie Columbein Baptifmno

l

Chrifli adumbrati in boc Cereo demer(o in a-

i

quam: elevatio autem ejusdem Cerei figui-

lm ?

ficat. effechum Baptifii , qui conferz gratiam

Jf

elevantem à peccato ad gloriam.

In aquam

jre

praterea Oleum Catechumenorum , &

I)

Chrifma infundit , eáque commifcet,

yi

ut indicetur conjunclio Chrifli per Baptifinum

W. b

euui populis Ecclefis ; quce funt Gavanti

fu.

verba.

Ejusmodi autem harum Ce-

|d

remoniarum explicatio partim ex Ama-

I

lario lib, 1. cap. 25. partim ex Hono-

d

f

rii Gemma lib. 3. cap. 3. partim etiam

J i

fumpta efté Durando lib. 6, cap, 81.

jj

Quando incipi debeamt Litanie. De[criptie

m

Wi

J

reliqua Ceremonia C Mil[a usque

]i

ad Tratlum.

y

Fontis Benedictione peradtá , & ad-

9.

A

m'inig

Sabbatbum. SanGum,

456

miniftrato, fí opus füerit, Baptifmo ,

g

omnes eodem ordine, quo ad Fontem

lm

procefferant , redeunt ad Altare, & in

tl

hac proceffione canuntur Litaniz,Qua-

fidi

ftio eftinter Scriptores de Sacris Riti-

i

bus, priüsne quàm Procesfio à Fonte

p

difcedat, incipi debeant Litaniz, quz

interea canantur , dum proceditur ad

i

i

Altare; an veró , poftquam ad Altare

jb

perventum eft.

Solvit quzítionem

YO

hanc Meratus in Notis ad Gavantum

temm

ag. 1168. dicens, primum modum eífe

fit,

in inferioribus, alterum in Cathedrali-

Qpet

bus Ecclefiis fervandum.

Inferioribus

Vr

enim Ecclefiis Rubricas Miffalis , Ca-

in [

thedralibus veró Ceremoniale Epifco-

i

orum normam efíle debere. Si autem

R

Ecclefia Baptifmali careat fonte, lecà

yan

ultimà Prophetià & orationibus , qu

(

eam confequuntur, humi Sacerdote &

p

Altaris Miniftris in faciem provolutis,

ln

cxteris veró omnibus genuflexis, can-

t

tantur Litaniz,

In Sacramentario

e

& in Ordine Romano prz-

li

Gregorii ,

I

ífcribitur, ut,

quando in Litaniis cani-

b

tur 4guu Dei , Altaris lumina aqcencóan-

[ti

Sabbatbum San&umn,

437

tur; lumen enim Fidei per Chriftum

ä

Agnum Dei nobis illuxit;, ütbene no-

tat Amalarius lib. r, cap. 50. Sabbathi

ha

Ü

fancti Miffa caret Introitu, qui, cüm

introductio quedam effet ad. publicas

I

Y

preces , caneretürque interea, dum

r

populus conveniret , & ad Altare Sa-

cerdos accederet, eo jam nihil eft opus

"

Xl

in hac Miffa; Populus enim jam con-

vocatus cum Sacerdote & Clero Pro-

iM

i

ceffioni ad Baptifraalem Fontem inter-

4

j

fuit, àüt videre e(t apud Meratum cit.

opere pag. 1176. num. $. Simul ac

1US

l

Sacerdos Hymnum, precinuerit, Glori4

in excelfis Deo, pulfantur campanz, quas

n

|

à. Feria Quinta ceffare diximus; Cam-

j

"

panz enim Sanctos fignificant Chrifti

precones; quamobrem ab eo die, quo

Chriftus fatellitibus traditus eft, cam-

j

panarum ufus intermittitur usque ad

i

hunc diem ; nam fandi Apoltoli in

il

maximo Paflionis zítu Chriftum defer-

h

uerant, & Petrus in eo difcrimine au-

n

fugerat, üt docuimus in 1, Edicto tom.

U:

2. ubi de hocritu verba fecimus, Epi-

j

ftola fumitur ex prima, quam fcripfit

3

*

L:

438

Sabbatbum San&um.

[

]

D. Paulus ad Corinthios , quá recens

qidum

baptizatos monet, ut refufcitati cum

pi

j

Chrifto, nulli rei preterquam coelefti-

dU

bus ftudeant, Lectà Epiftolà, Sacerdos

p

"

canit 4//eluja , qua à Septuagefima us-

fl

l

que ad Paícha omittitur, propterea

l

h

quod tempus illud pcenitentize; moero-

g

ti, &luctuijaddidumeft. Hoc autem

die Allelzja revocatur ; etfi enim ejus

k

Q d

$

vocis non alius fenfus eft litteralis, quàm

hii

laudate Deum:; tamen, fi ejus fpectetur

T

ufus, exclamatio quedam eft lztitizes

w B

ut idem fere valeat » quod valet apud

i d

Latinos plaudite,

Liceat tamen illud

d

obiter addere , quod Ecclefia Romana

olim etiam in Defun&orum exequiis

at

lGs

(07]

canebat Alleluja , üt conítat ex

t fs

ronymo in Epitaphio Fabiole : J«m

faua volans tanti prenuncia lachás , totius

f

zrbis populum ad. exequias. €ongregabat 5 f0«

(i

nabant P(almi, C aurata teGja "Templorum

veboans in. fablime quatiebat. Alleluja,

In

Al

d

Quadragefima quoque interdum ea

BH, E((

vox adhibebatur ; quam prorfus amo-

vit Gregorius Magnus , üt patet ex

hi

Ils

epift, 64, Indidt, 2, ad Joannem Epi-

Ícopum

E

Sablatbum Santum.

439

Quod enim

fcopum Syracufanum.

i|

quidam objiciebant , fuümptum ejuí-

modi Ritum à Grzcis, refpondet San-

ll

ü&h

—

&us Pontifex, S, Damafi Papze tem-

ore ab Hierofolymitana in Romanam

]

T

cclefiam

confuetudinem invedam

fuiffe canendi A//eluja ; fe propterea ne-

d

fi

que induxiffe , neque amplificáffe ait;

Ícd potiüs coarctáffe , quia , üt puta-

:

as

f

mus, à Quadragefima, & ab Exequiis

mortuorum eam vocen fubmoverat.

AL

1

Ut Alleluja bie. diceretur , de. Hierofolymu-

vus Ecclefia; ex. Beati Hieromymi traditione ,

u

j

zemipore Beaté wemorie Dama[! Pape , tra-.

—

ditur traclum.

Et ideo magis in bac. Sede

Jl

N

illam confuetudinem amputavimus , qua bic

à Gracis fuerat tradita.

De Alleluja ite«

1'hi

rum fermonem habebimus in. 3. pàt,

]1m

fed, 1, num. r15, in fine,

Ml

L'rr"

Car pofl Alleluja dicatur Trattw,

i

Alleluja, qu letitie vox eft, Tra-

f

&us confequitur , qui doloris fignum

Wi

eít; Ecclefie enim nondum eft abfolu-

D

ta letitia; nam illa revivifcentis Chrifti

qd

qui tamen non-

j

mylíterium celebrat ,

4

dum'

qA

440

Sabbatb:)m Sanclum,

dum apparuit, Evangelium ex primo

(

us

Evangeliftarum Matthzeo defüumptum

[7

Refurredtionis hiftoriam continet; nec

ad Evangelium afferuntur lumina ; cüm

hat

enim nondum fe Chriftus revivifcens

d

dul

confpicuum prebuiffet, Fides idcirco

adhuc erat obfcura juxta Alcuinum.

Omittitur in hac Miffa Crede ; nec ul-

Mj

lum in ea eft Offertorium, quod Ga-

vantus ad illud refert filentium, quo

fir

fancte mulieres cum aromatibus fe ad

fimo

fepulchrum Domini contulerunt; &

U

cum eo fentiunt Walfridus Strabo de

n

Rebus Ecclefie cap. 22. & Abbas Ber-

IU

diahy

n0O cap. 1, de rebus ad Miffam fpecan-

tibus.

Á

finia

Cur Ofertorium omittatur ,. quormndam

opinio,

ifm

Aomi

Cüm Offertorium cantaretur, inter-

r

lerm

ea dum panis & vinum offerebantur,

qua ad Sacrificium adhibenda erant,

IT

quidam confiderantes , jus offerendi

NI

cum communicandi jure ità effe con-

pl

jundum, ut, qui à Communione, et-

lia

iun ab oblatione arceretur, juxta

lii

ane

Sabbatbum: Sanclum,

441

:

1)

Can. 28. Concil. llliberitani : Epifrapam

u

placuit ab eo, qui non commnuniat , munera

Pi[

accipere non debere ; putant , ideo in Sab-

bathi Sancti Miffa Offertorium coeptum

ul

eífe pratermitti , quód nulli eo dic Eu-

ii'ïïxï |

)

chariftia preberetur.

QU

Rejicitur ea. opinio.

Probabilis alia opinio

m

Merati.

IU

qn 4

Verüm in hac Miffa non Catechume-

u

ni modó , & infantes, fed cxteri quo-

communicabant,

d

ue, qui aderant,

"o

üt patet ex Saeramentario

S. Gelafii

].

lib. 1. cap. 1

s. in oratione enim, quz

Vi

dicitur Poffcommnnio, legitu

r: Prefla que-

Jumus €dc, ut droim muntre fatiati ,

I

facris. mpft

erüs innovemur €. moribus,

j

bat Grancolas ad Breviarium

ipfum pro

Romanum lib.

7. Cap. 21, & eruditus

Morettus Bafilice S. M

arig Trans Ty.-

Il

iif

berim Canonicus ;u Difcepzatione de. Ri-

tu variandi Chorale indumentum , Cap. 14»

gmnt1

al

Quaprop

ter opinio, quam dudum ex-

pofuimus,

nullo fulcitur fundamento;

dU

u

nec ab ea recedendum videtur, quam

I2-

füprà attulimus, nec refragatur Me

y

$

tus

Ü

Salbatbum Sandium,

442

M

tus ci. Opere pag, 1179, & fequen.

qui addit, fortaffe pretermitti coeptum

Qu

Offertorium, ut miíla brevior effet ,

Tu

quàm contrahere opus füit, üt vitares

tur quàm max'/mé poterat vagitus in-

fantium, qui Baptifmum füfcepiffent ;

difficile enim erat, quin, prafertim je-

hi

juni, ploratu & ejulatibus omnia com-

d

pierent,

vii

lil

Gavanti vationes, cur in bac Miffa nec ofcu-

"

inia

lum pacit , nec Agnus Dei, nec Pofi-

Q

communio fr.

]

dul

. Tandem non ofculam Pacis in hac

Mi

Miffa, non 4guas Deéi, non Pofkommmnio,

f

"

Gavantus ait, idcirco non dari ofcu-

*

ire

lum pacis, quód nondum Apoftolis

kpn

Chriftus apparuerat , nec dixerat, Pax

1N

volis.

Non dicitur 4em«s Dei, juxta

mj

eundem Gavantum,

fi

propter mulierum

ld

lentium, que in Chriftum Redem-

Wt

ptorem animarum nondum credide-

rant ;cum quo Alcuinus, & Durandus

lms|

conlentiunt. Denique juxta ejufdem

(b foj

Gavanti fententiam , non dicitur Poft-

li

coimunio, quiain hac Miffa, quod

tamen

Sabbatbum. Sanctum.

443

1l

tamen fuprà improbavimus, populus

[

non communicabat.

l

Vetus ritus o[culi in bac nole ante. Matnt-

lIF*

tinum cum s verbis Surrexit

l

1j

Dominus,

lf

In Ordine Romano ab Hittorpio

QU

edito pag. «5. ità legitur: Inm Ip[ía notte

watutiná luce rampente tenebras. furgentes in

M

Ecclefiam veniant, €$ mutuá cbaritate fe invi-

cem ofculantes dicant Survexit Dominus,. Ex

quibus intelligitur, veterem fuiíle con-

fuetudinem, ut, antequam inciperet

li

Matutinum in Pafchate, quod nodu

1l

canebatur, Fideles fe invicem amplexi

[

dicerent: Sarrexit. Dominus.

Atque in-

Qs

de profedum elíle ait Grancolas , ut

h

in Miffa Sabbathi Sancdii, que olim eá-

ln

dem illà nocte pauló anté Matutinum

T

Pafche celebrabatur, ofculum pacis

j

pretermitteretur,

|

'

Agnus Dei ;4/fit dici in Miffa Sergius 1,

Caur zertió dicatwr : Dona nobis Pacem:

i

!

4 in Bafilica Lateranenfi. dicatur. tertió :

Miferere nobis,

y

]i

T6

Sergius

Sabbatbum. San&ium,

444

*

Sergius I. Pontifex, quem ex lib.:

4 ,urgicw

Pontificali conftat circa 7. fzculi finem

[j

vixifle , inítituit , ut fractà Hoftià, ejüf-

inti

que particulà in Calicem injedá, Cle-

hd

rus & Populus ter caneret 4guus Dei.

^ hii

Verba Pontificalis libri funt: Statum ,

(um

ut tempore . coufraclionis: Dominici. corporis ,

fity

Agnus Dei , qui tolls peecata mundi , á Cle-

Wh |

vo €$ Populo decantatetar,

Et quanquam

Ea

ftatuit, ut eadem verba ter dicerentur;

l

J

nunc tamen , cüm tertió dicitur Aguus

ff

Dei, pro illis verbis mife:ere nobis, in

b

onnibus Ecclefiis dicitnr Deza nobis pa-

h

cem , exceptà Lateranenfi Ecclefià, ubi

LT

vetus etiamnum difciplina retinetur di-

p

cendi femel, iterum, ac tertió mifercre

Mu

notis.

Conítat enim, à feculo feptimo

D7

ad decimum femper etiam tertiÓ di-

Gum elle ziferere nobis; ad. tollendum

i

m

verÓ íchifma , feu ad divinam opem

implorandam, ut immipentibus Eccle-

qi

[

fie periculis DEUS occurreret, loco

motis-illis verbis , fubflituta funt, deza

nobis patemi ; quod teftatur Innocent. IlT.

Pontifex lib, 6. de Myfteriis Miffze cap.

6. & fusé probat Card. Bona Rer. Li-

turgic,

Sabbatbum San&um.

445

j

turgic. lib. 2. cap, 16. num. $.* Quod

jl

hactenus diximus, confirmat Calalius

:

de veter, Sacr.. Chriflianorim . Ritibis , Ro-

Á

ma I1647. inter notabilia , pag. 404. &

]i

Pa

j

J

Lateranenfis Ecclefie ritum precipué

commemorat: Additque , fi coram

IIf,

fümmo Pontifice folemnis celebretur

ü

H

Miffa, Cantores Pontifice Capelle ad

tertium Agnus Dei füccinere, Denato-

if

bi pace.. QQuod autem ad. hujus diei

aM

Miffam attinet, pretermittitur Agnus

,IH

Dei: quia bec uova eff objelio ; bac enim

l,*l-

Ti

deprecatio inflituta fuit à. Sergio Papa, qui

fedit anmo 688.. Suntverba Merati cit,

(

Opere pag. 1182. qui etiam addit, ideo

m

!uj

Pofl communionem| , eámque, qua Cem-

munio dicitur, Orationem , etfi olim

Ü

utraque recitaretur, omitti , quód in

m

f

earum locum fuffede fint Vefpera,

!

quas veriüs apellari poffe ait Grari-

j

arum. aclionem , quàm officium

LLO

Ve[peratum,

lt

J

a

J

Ritus

w[f'"

3

446

Sabbatbum SauChunt,

1

Ritus ornandi feptem. Altaria ex Joanne Dia-

nl

€070,

Altum de eo filentium apud alies Scri-

Epi[tolar

ptores, Conjeciura aliquot , unde ilfe ori-

$u

ginem traxerit, Ritus peculiares alia-

firg X

vum Ecclefiarum,

^metl

Qul

. Peculiarem quendam Ecclefie Ro-

d f

mane Ritum commemorat Joannes

dipit

Diaconus in allata Epiftola , ornandi

t d

feptem Altaria in. Sabbatho Sando.

Md

Cujus Ritüs idem Joannes rationem fe

ii

nefcire fatetur. EcMabillonus in Mufeo

yuþ

Italico tom. 2. pag. 1or. ne veftigium

g

quidem ullum reperiri miratur ejus-

TT

modi Kitüs apud Rerum Ecclefiattica-

[

rum Scriptores , ac ne in Romanis

t i

Nos aliàs Septem

quidem Ordinibus,

T0

Altarium , qux in multis reperiuntur

Q«

templis, & quorum vifitatione acqui-

ühs

ritur Indulgentia, originem inveftiga-

vimus, fed fru(tra,

Ex hocautem Ri-

dj d

b

tu, de quo Joannes Diaconus, for-

tf

taffe feptem Altaria vifitantibus largita

Dd

indulgentia originem trahit ; verüm id

NI

m

j

eruditorum diligentie examinandum

T

relinquimus.

Grancolas in veter. Sa-

Cra-

d (

Sabbatbum Sancium.

447

!

cramentar,

Ecclefie Par. 1. pag. 45.

i

j

Epiftolam Joannis Diaconi commemos

rat , quam teftatur in Bibliotheca Chri-

fting Suecorum Reginz à Mabillonio

repertam, n ea Epiftola ritum illum

ornandi feptem altaria refert Joannes;

n

Sandi, vel

Jl

vel ad feptem dona Spiritüs

adíeptem Urbisregiones. Quod 4e fep-

W

tem. altaribus inquisifli , que in Urbe Noma

UO

Sabbatho Pafcha worw efl confecrari , bec

h

ideo dico,quia Mujaves noftri frve in feptiformi

n

if

gratio. [pirita. decreverint faciendum , five

quia Septem Regionibus Ecclefraflita apud nos

u

wilitia continetur , àqua bec ipfa parantur

Altaria, ut [ingulis benediclio prafletur, Hec

j

tamen illi non fatisfaciunt ; quemad-

j

in

modum ne ipfe quidem cxteris fatisfa-

cit in eo , quod fubjicit , oportuiffe,

Qu

aucto Sacerdotum numero , multipli-

U

cari altaria; nam dubium remanet ad-

]

huc, curSabbatho Sandoo , & rurfus

li

cur feptem admodum altaria ornaren-

rgïf.g

tur? In quibüisdam Ecclefiis peculiares

Y

hoc die ceremoniz fiunt. Ante preces

]

& laudes matutinas Sacerdos é fepul-

y

chro Chriíti imaginem educit, ipliüs-

l

que

448

Sablatbum Sanclum,

que imagines pedibus Ecclefiz pulfat

:,:smo»

n

fores, Davidicum illud fuccinens: 4j

ii

tollite portas Principes vellras , E2 elevamini

p

porte «ternales: & Ecclefice foribus aper-

Ti

tis cantatur hymnus de Refurredtione.

Ritum hunc commemorat Gretferus

meqdw

b

lib. 1. de Feftis cap. 23. eimqueà Gra-

&l

cis injurià carpi contendit.

Salmeron

tom. Io. tract. 49. fcribit, morem effe

1

in quibusdam Provinciis , magnà ut

populi frequentiá Sabbatho Sancto re-

prefentetur Chrifti depofitio € Cruce;

fed optandum effe ait, ut Epifcoporum

Edictis talia fpectacula interdicantur,

quód ea pluribus gravibiisque peccatis

occafionem — prebeant perpetrandis,

Quod tamen Quaresmio non placet,

qui Elucidat,

Terre Sandz tom. 2.

lib. «. cap, 18. eam ciremoniam de-

fendit, quam pié ac devote, Religio-

fis Terre Sanctz auctoribus , teftatur

Hierofolyme à Chriftianis celebrari.

Sed hac benc fortaffe Hierofolyma. In

aliis veró Regionibus non item, Quam-

obrem Épifcopi , qui bonos populo-

rüum fuorum mores tuentur , curant

ejus-

»Sabbatl:um SanGum,

449

ejusmodi deleri confuetudines , qua

li

Y

Ea

principio pietatis quodam fenfü fortaffe

funtintrodudz , fed paulatim eó fünt

i

prolapfe, ut populo offenfionem pa-

riant.

Teftis locupletiffimus efto Ar-

CUCIU)

mandus S, R. E. Cardinalis de Rohan

r

Epifcopus Argentinz , qui Decreto fuo

TIECOR

edito anno 1742. & ad calcem Ri-

j LQE

tualis illius Ecclefie impreflo

talia interdixit.

W

FENTS,

AV Y

S

QU

R

M

/

7

///4

,

SSS

VA

L"

IT

——

TU

——

dN

—

—

"

(

^J

7

11

/

f

///

7

//

N

lu

Y

3

f 2

!

j

JV

p ?

PU.

UE

-

—

)

N

VA

REU

g

pE

us

u

E

m

s

-

n

2

z

Va

22

&

us

L

d

At

5

|

|

]

[

-

54

*

[j

-

T

x

as

Es

C

^

A

ET

R

7

ET

*

s

Y

x

i2

;*:.

Qs

s

Y

.

-

o

A

2

P

5

X

m

z5

-

E

——

E

2

ET

——

2iwet

n

-u

s

F

-—

ä.r

p

Ed

w

B

p

3

EM

&

i

b

Ye

d

a

lat

"d

w

*

*

M

t

^i

T

T

r

h

T

-

d

:

E

4j*

X

:

.rr.wm

[

F

a&

?

(b

Bs

..

e

PU

334

d

d.

(-W..m.æ

*

d-

u

E

i.

As

&

Ex-

M

*

i

]

p 4

W

d.

)

N

AK

"ANUS

N

:

T

n

i

,&M

9.X

[

234

.

i d

x

du t

?

E t

D

s

a

*s

*

t

x

M

r

e

t

*

s.wm.v

A

x

Ej

o

Oa

$a

s

T

E

j

P

Z

E

v

;

s

i.

É

:

v

P

E

Mn

a

M

n

*s

d

i

[ us

*

..

D

E

TOR

2

E

j

p

?

M

a

3

Z

Á

í

d

A

sf

28

F

g

n d

A

w*

t

u

FP

-

2

d

*

T

E.

gv

gé

ET

ER

Eu

N

E

Ms

Asl

R

*

*

r

-

"T.

x .

ub

:

O

;

p d

E

C

u s W

SENO « ag - uv

d

E.

a

I r R AE

—ï

72

Y

ä

E

X

E

W

s

19

e

18

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

-

17

LL

z

16

ä

EEE

13

ä

COMMENT ARII

THEOLOGICO - HISTORI

]IWIIHHI

12

N

DE FESTIS

LEUl

9

11

JESU CHRIS

1111117'7&111»&1

E

10

-

B. MARLZE j

W

—

-

9

g

SANCTISSIMO D. N.

BENEDICTO XIV. P.-

co

CONSCRIPTI,

llli 4 IIIIW

NUNC VERO LATINITATE DONA'I

MICHAELE ANGEIE -

——

EX INTIMIS AUCTORIS CAPELI—

de GIACOMELLIS,

pz-- 140

ALM.E CONGREGATIO,

MAJORI ACADEMICE

IE-——

E

B. MARIJE V

AB ANGELO SALUTA'E-o

IN STRENAM OBLATI ES

MOLSHEMII Axxo MDCC XLVIII. ï

Pans lb

E

W Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

llw

IHHHI(IIHtH14(VIHlHl4(lHlIH4l(lVHlHWIIHHHWHIH.HHHW'

2

3

Jj