Gh689-3

E nE

"

erapt

—

m

SETSONDTN

a

T

—

Mi

T

N CTPR

i

"

F

— -

3

CM

a.

Ü

*

Y

»

s

i

"

^

Is

d

Al

UR

DT

u

r

J .

ff a

A

-

l.

"

ag

N *

s

Y

$

M.

--

d

i

8

E

E

l

N

——

7

[

—

bss

"

"

L:

ES

At

N

p

x

NU NT

af tes.

j

K

2

o

E

EE

d

LE

r

i sss

E

s

t

LULEDLLEEIEEUMI

&A

p

d

7À

*

N

p

-

d

A

d

b

—

[*

$

EE

AT

$

us

pv

EL

ss

-

N12«4511905496 021

u R

at

N

38

"x d

/N

E N-

- d

N

d

N

UB8 Tübingen

-

N NerZNS .

MY

n

N

À

iv

a

A

-u

- r sees . VE

"

$

:

u

oX

— z

2

Es

—

I

—

v

b

x

-

S

at

CW—NUA

IT

T

a

*

t

Lesr

E

E

— O

2

XEG

Vs

E

P.

3

3j

2

m

FR

P

2:

?

T

od

at

3

PUR

E

N

e

EEE

s

l

s

M OT ERE

HEUS

EUNERN

EL

T

TR

KOTK

w

OE

n

2

m

M

x

jcossds

s

WUU

Iu

—cz

E — — —— - Cs —— C2

—

—uE

-——

Eu

——

z—

m

-

DSEE —d2r-i

] z £

L

e

NOTITLE

ECCLESIASTIC/E

PARS TERTIA .

LOTH/F

,—ih(/ 10

: CONTINENS

OMNES HfERhSES

À TEMPORE APOSTOLOR

ggB

E AD TEMPORA NOST

RA

ALMJE^*

,2?

us

CONGREGATHHU

M

AJORI ACADEMI

C/E

2

BAMBERGENSI 7^

o

ne SUB IITULO

$

D. MARI/E V

ANGELO SALUTAT/E

IN STRENAM DATA

ANNO M.DCC XIX

BAMBERGAE , Typis Georgii Andrez Ccrtncr

Keverendiffimi C apituli & Almoe Acad. Typog.

—2 .2 V

——

-X

w

—]

—

É

E

E

-

—

—

E

(2

—

s

LR

-l

bj

u

o o

REVERENDISSIMO

ET

CELSISSIMO

S. R. T. PRINCIPI «4€ DOMINO

D. FRIDERICO

COA T OT UO

UEL, ET AFOSTOLICZE SPIJTS GRATIA

IMPER IALIS ECCLESIE BAM-

BERGENSIS ET CATHEDRALIS

HERBIP OLENSIS

Ed5 AAUAEO,

FRANCIA& ORIENTALIS DUCI

SACRUE CZESAREJE REGLEQUE CATHO-

LIC/E MAg

TUALI INTIMO,

ESTATIS CONSILIARIO

S.R.I. PRO-CANCELLARIO,

ALMZE CONGREG ATIONIS

ACADEMICAZE MATORIS

BAMBERGENSIS

PR/EFECTO

PRINCIPI AC DOMINO, DOMIiNO

NOSTRO CLEAMENTISSIMO

|C/ETERISQUE.

i

R everendiffimis , Excellen-

tiflimis , Illuftriffimis , Per-

illuftribus, perquam Gratio-

fis, Ampliffimis , M

aenifi-

o

cis, Eximiis, Admodüm R e-

verendis , Confültiffimis ,

[/

Expertiffimis , Prudentif-

hl

1mis , SpecGtatiffimis

ä

li

& OrnatifTimis

l

üfii

MAGISTRATIBUS

ln

ALM/E CONGREGATIONIS

LL

p

ACADEMIC/E MAJORIS

W. dj

BAMBERGENSIS

1. I

Wf

DD. ASSISTENTIBUS,

SECRETARIO, CONSULTORI-

lh ll

. BUuS, UTRIUSQUE STATUS

r

ECCLESIASTICI & SZECULARIS

þl ]

li

E

Ms

Dicat , Dedicat , Confecrat

Wa

j

i

DI

Sodalitas Academica :

L

Bambergenfis.

L D.D. SODALES

Cl

MARIANL

H

ODn

p

ümRe

Ü

lm

J

T

"mofrores Havefes de Seculo in Se-

jj

culum pullnlantes jam attigimus

j

T

quidem Parte Primá NOTITUE

; ECCLESIASTICAE Znzo 172f.

dat4 5 fed obiter duntaxak £$ pAucis, ut

]U

JAltem rerum ordo manevet.

INunc 4Au-

N

éem , ut , nulla

pratermifi , etiam [rn-

gulas , &9

panló fufihs ex ordime , dare-

V

4HH5 , duo potifmum incitamento fue-

j

Yunl. Primum - quód ex bis folis ma-

nifeftum frt , Eccleftam Romano - Catbo-

TOR

CA efée ilam inexpugnabilem a

deoque

TO

veram CHRISTI £cclefraz ;

de qua ip-

N

f? Matth. 16. v. 18. Zixit -

Portz inferi

. non przvalebunt adversüs eam.

A40^

/

O00do enim tot inter Her.,

efes Herefumd,

Af enltus inmvitla

etifíet ?. nift illa fuif-

d ä

» && qua JIETERNA VERITAS :

"

non

-588 (0) $9-

Alterum : quod ex

non przvalebunt.

;

iisdem Herefibus pev[?

ÍCHum þf , ?uoder-

nas Se&las aliud non effe , quam quo

d-

dam coagulumex evroribus antiquu jam

audum proffigatis , fed ex putido [ito ci-

!

gere , mnalevolorum Hominum ff'udio ve-

Quid enim novi babent ?

fafcitatis.

£5 info-

Damus igitur Harefes omnes ,

Ti

lentioves certis quibusdam fignis , boc efr ,

i

/

Stellulis notatas. — .Addimius bis funoftas

Á

illas tragétdias ,. quas Saculo X VL &

lh

XVII. per omnem laté Europam dede-

:jiMMM

vunt recentiores.

INec memorAbiles Lam

l

AMagnatum , quám Regionum converfu-

fä

j

nes omittimus , quibus cerium facia-

mus , per Harefes creviffe , minime ve-

yo decreviffe Ecclefrasm DEL — Indicem

M

ï

:2

denique À

Iphabeticum addimus , ut pri-

'El

pin

750

atim obtutu Lettor , quam

qult ,

LU

hi

Haelin invenire po[ftt. Et quomiam 5a-

l7

Cve Adamitz Here-

NMP»

£ulo Il Adamsi ;

ij

tici , Seculo autem LII. VI. eg XIV. Vi-

T

zi illi gloriofi , quos Divina Providen-

Ti

tia infano tumuliuantium Settariorum

Vmn

furori oppofuerat , per evrorem omi[ft

hi

i

Junt , ideo illos adbuc Apponimus in fine

]

;

l

I

/

j

A

Saculorum.

SECU-

l qu

-55 (1) 88f

H

A

ZA

7 n

pf ) m(wl'"-

N

SS

E

—

P

[

Wnqy

l

;

«O»

^

i

4

l

l

Mi

DT

d

AA

lil ln

NSS

N r

,

rl , 4 N

27772 2777

NS

A

v

—

z

li

? f

J ha

7

i

/S/EC

U

:

4 li

j

- Ühebutes. Cleobius. Dofftbeus. Gortheus,

!)

(f

Masbotheus, * Simon Magus..— Hymenaus.

M:exander Erarius. — Pbileteus.

* Cerzz

Alà

£hus. Diotrepbes. * Ebion. Menander. * Ni-

Vi d

il

eolaus Antiochenus , 5 quo Nicalqitx.

COU

Hebutes , primus coepitturbare

i fmav

Ecclefiam, circa annum Chrifti 40.

1inimäpe-

€ó quódad Epifcopatum , quem am-

füta

biverat, nonadmiffusfuiffet. Quis

autem hic 7Zebuzer fuerit, & ex qua Patria,

"r

& qualem Harefim fparferit , de hoc altum

44f I

apud Hiftoricos filentium eft.

g.

Cleobius , à quo Cleobisni , füb Domitio

j J

Nerone & Petro Apoftolo circa annum Do-

h

mini f 1.

De hoc S. Ignatius in Epiftola ad

Trulleis fic fcripfit: Fwgitezpfims mequiffimi

I:rawfï!**'

"Diaboli Nepotes , Theodorum c Cleobiun ,

df

ui generant fruitum mortiferum, de quo,

n fquizs guflaerit, moritur eterná morte.

P

Dofitbeus , à quo Dofrtbeani , genere fu-

: $us , circaannum j 1.

DehoceontraLuci-

feria-

u

n

$

'HJERESES

J

FJH

ferianos ita fcripfit S. Hieronymus : Do//tbeue

i

Ji

j

Samaritanorum Princeps Prophetas repudia-

vit. Nimirum , tefte Philaftrio , aufüus eft di-

lu

Ü

r

cere, (olàm fecundüm carnem effe vivendum

l

t*ü)hlc

in Lege Domini, necfperandam Refurretio-

jl

p

nem, nec credendum effe Dei Spiritum, nec

Angelum, nec Judicium.

n

Gorthaus , quo Gortbeasi, circa annum

il

$3.ctiam unus ex feptem primisHxereticis fuit,

t

quorum unusquisque pro fe certam Sectam

st

induxit adversüs Deum & adversüs Chriftum

li

[

i

4

7)

ejus.

at

Masb.

othbeus hquo Masbotbeni , circa an«

JAULN

numDominig$. Qualem Hzrefin docuerit,

D n

Hiftorici non habent, . Hoc folàm habent ,

J

quód unus ex feptem illis Hereticis fuerit , qui

j

primó Ecclefiam Chrifti dilaceraverint.

h

* Simon Magus , in quodam Samariz vi.

h

€o, nomine G/£//os , natus , poftquam fuis

rzxítigiis & magicis artibus , quas apprim&

:

n

callebat , fibi$amaritanorum animos devinxií-

ul

fet, eb amentiz prorupit, ut palam diceret ,

L

Sedà Philip-

fe effe magnam Dei virtutem.

i

po, uno ex feptem Diaconis , Samariz przdi-

l

ij

cante, & doGtrinam füam ftupendis prodigiis

D

ac miraculis confirmante , ad fidem Chrifti

um

converfüs , & cum aliisSamaritanis falutari la«

—

!

!

æli LU

U

vacro expiatus , Philippo fefeadjunxit. — At,

[

i

]

l

l

cüm vidiffet 5/7707 Magws , qubd admanuum , ,

li

'

impofitionem Apoftolorum Petri & Joannis, |,

'qui Samariam mifli fuerant , SpiritusS. in Ba-

1

u

prizatos Fideles illaberetur , eandem potefta-

tem,

" SZECULI 1.

tem , quà Spiritum S. per manuum impofitio-

TUs: Dj

PIJM !t "

nem, Apoftolorum inftar , dare poffet , facri-

legh nundinationeab Apoftolis emere, & auri

Q D anUSCR:

argentíque pretio licitari attentavit.

Unde

[n o

m

W

S. Petrus hzcadillum,

uz habentur ACtor.

m

8. V. 20. Pecunia tuAa

Á

Spritm

t tecum in perditio-

! gem , quoniamdonum Dei exiflimáfli pecumiá

j du -

ofiaeYij .. .. . Penitentiam z'mq

ueagc

nb bac nequitia tun, C roga Deum , frfortà

s

qemsttatur tibi bac cogitatio cordis 1ui.. Non

Certam Wi

t5üs Gol

refipuit tamen S/psoz A4agt,nec ad meliorem

frugem fe recepit, quia ementitam dumtaxat

pesnitentiam exhibuit. Quare difcedens ab

Hf, Ottt t

Apoftolis , ejurato Chriftianifino , caspit Infi-

(idoonri

m h

tam Samaritanorum animis Apoftolicam do-

"! rinam evellere, & arti ma

gic€ operam im-

if penfiàs dare , in qua adeà exc

elluit , utomnes

W — vaperetinftuporem. Relictà deinde Samari&

W** warias Provincias

peragravit, &,cüm Tyrum,

p

j Phoenices civitatem, perveniffet , He/zzam ,

Wi5 quaftuariam & publicam meretricem, fibi (o-

n ciam adícivit ; quam & ubique fecum dein-

initt -ceps circumduxit. Tandem poft peragratas

&il Orientis Provincias Romam appulit ; qu&in

n2 TIrbe faam doCtrinam

propagavit, donecSan-

vl us

Petrus Apo(tolorum Princeps Romam

im (* 2ngreffuüs larvam ei detraxic, & famam, quam

n fibi, apud Populum nimis credulum, magicis

jux ^. füis artibus comparaverat, confutavit, Tan-

j dem , ut Neronituncimperanti & Populo Ro-

gj mano magis illuderect, à malis Geniisin a£ra

)iritusS-mE

! füblatus , fed ejusdem San&ti Petri precibus

1]

p

2

praci-

n

HJERESES

r

H)W" ]

&cipitatus periit , circa annum Domini 68.

:

rrores autem , quos diffeminabat fünt ifti :

ig

j. Jactabat fe Deurn effe coclo delapfüm :

gt

& quidem ad Judxos , ut Filium Dei, ad Sa-

W Vuin)

maritanos, ut Patrem; &ad Gentes , utSpi-

j 1 &G"m

ritum SanCum.

2. Suam Helenam mentis

n

sf

fuz primum conceptum effe dictitabat, ma-

trémqueomnium, per quam initio concepiífet

"m

Angelos, qui poftea mundum condidiffent.

pe

3. Dicebat fe effe Chriftum , séque figuram

Ir vii

dumtaxat hominis affumpfiffe , quamvis nec

[j

verus effethomo , nec verum corpus haberet,

H

n

nec vere , fed fiCté tantüm & fpecietenus in Ju-

ujá

!

!

dza paffusfuiffet, 4. Docebat Legem non à

Deo, fedà finiftraquadam intelligentia latam

fuiffe, f. Prophetis omnem fidemnegabat.

.,l,f,z:ä. j

7

€. Suam fuíque fcorti, videlicec Helenz,ima-

i

n

"

ginem füis Difcipulis adorandam obtrudebat,

bt

i

füb nomineJovis &Minervz. 7. Carnis re-

n

n

furrectionem , & bonorum operum neceffita-

temrejiciebat. Quo factum, ut ejus Difci-

* (

tb

pulinullo frceno coérciti impuné obfcoenis vo-

luptatibus plenas laxarent habenas, & promi-

tinln

fcuum mulierum ufüm licitum effe putarent.

W

n

L

l

T

7)

T

Denique S. Gregorius Nazianzenus OrAZ;one .

d

44.ait: Simomem Magum excogitáffe trigin- ,.

ta/EezeríeuDeos, Ex quibus patet 577202628 ..

MAg.

s fuiffe prodromum Harefiarchz Va- ;

lentini & nonnullorumaliorum. Quinimó, n

cüm adhuc viveret , jammultos Sectatores ha-

itdf

bebat Samariz & in variis Orbis, Nationibus,

H bl?»

* ' qui Smoniami dicebantur,

i li

Hynt-

SJECULI f.

$

n Dong

Hymenaus ,. & Alexander Btrarius, &

at ?

Pbiletus , circa annum Chrifti $6. fa&i Apo-

tlb delnh

m Den li

ftate & Heretici, multos à veritate abduxe-

runt docentes , Re/mrrecfionem jam effe fa-

of uj

demm

&am , & Circumcifronem Legémque veterem

effe ref ituendam.

De his S. Apoftolus Pau-

r

lus :. 7zzzoth. r. fic fcribit: Hoc Praceptuna

lod

7

commendo tibi Fili Timothee fécundàm prace-

1 condida

dentes imte Prophetias , ut milites in zllis bo.

sigeft

nam militiam : babens fidem ef:bonam con-

um

cientiam , quam quidam repellentes circaft-

mutih g

m naufragmverunt , ex quibus eff Hyme-

MUl , epu s e$» M Iexamder , quos tradidi Satama , u£

AU ;f r a pom blafbemare. 'Hanc porró blaf-

itil! ebemiam idem Apoftolus apertiüs explicat in

gt

2. Timob. 2. V. 16. verbishis : Sexzmo eorunm

Dd

qprudeht

&t Cancer ferpit , ex quibus eff Hymenaus et

Pliletus, qui À weritate exciderunt , dicen-

. Cs

rumpet

tes Refurreótionem e[fe faéfam , cw fabvertee

rumt quoruudam fidem.

ia

*' Cerintbus , à quo Cerintbiami , circa

ii

annum Domini 69. peffimis moribus affuetus ,

15 & PWH

tandem Hzreticus factus, fequentes errores

Áf p

divulgavit. 1. Deum non effe Conditorem

qus Orf

mundi, 2. JEsum Fabricatoris Orbis effe Fi-

ält

uf

lium & merum hominem ex carnali Jofephi &

u "

Mariz confortio natum, in quem Chriftus , id

f

jj

eft, SpiritusS. ab ea principalitate , quz eft fa-

, U

per omnia, in Columbz fpecie ad Jordanem

,Seäl(üfö

defcendiffet. Unde inferebat, JEsum quidem

jj

natum, baptizatum, paffum , mortuum , d

ad vitam fyiffe excitatum , fed Chriftum , qui

n('l

A j

in

€

HJERESES

j

n

in JEsurn, dum baptizaretur , illapfus eft, insa

y

affibilem , rnortísque penitüs expertem fuif-

E

i

W

i

T

fe, afferebat. 4, ACta Apoftolorum & Evan-

)

gelia rejiciebat , excepto tamen Evangelio

Y CJmSI

S. Matthzi , quod eá parte , quà JEsus ex Vir-

|

ginenatus dicitur, mutilavit. 4. Legem Mo-

V um

faicam nonà Deo , fed à Fabricatorelatam eí-

a

hn

fe dicebat , eam tamen cum Evarigelio Mat-

thzi neceffarió obfervandam effe , ut quis fa-

um

lutem confequeretur. $. Circumcifionenmx

Qi:frg

quoque üfcipiendam urgebat. — Qua decaufa

f

!)

Mu

explodebat Epiftolas Pauli , quód paffim in il-

lis aflerat, & inculcet , Chriftum nihilillis pro-

Tj

futurum , qui admitterent Circumcifionem.

)Qæ

WT

6. Fal(àsrevelationes, qua(iab Angelo fibi fa-

j

Ctas, pratendebat. 7. Commentus eft mil-

Mangn

|

WH

h

lenarium quoddam Regnum Chrifti in terris

|

poft Refürre&ionem Juftorum, & mille anros

LL

QT

ante Judicium univerfale, in quo millenario

Regno Chriftiinterrisjufti per mille annos il

uj

licitis carnis cupiditatibus & obfcoenis illece-

nn /e

T

bris indu]gerent. Propter hoc millenarium

W

i

Regnum ejus Se&tatores Cb///aff« feu Mille-

l! 1

futt

zariinominabantur. $. Volebat Hierofo-

lymam rezdificari , templum reftaurari , Prz.

| V

4

h

cepta Legis Mofüicz fervari, Sacrificia & vi-

( [fgm

€imas fecundüm eandem Legem immolari.

lil

Cujus Nationis & Generis Cerzzzbus fuerit,

*l

jj

nullà Hiftorià fatis proditum e(t, Videturta-

Aj

ol

men fuiffe Judzus, & ex eorum numero, qui,

TU

uti eft in Actis Apoftolorum c. 15. V. 1. De-

n

Jcendentes de Tudaa docebamt. FrBtres , nifá

eIrcum-

S$/ECUI 1.

F

eircumcidamini Jeeuudum morem Moiffs, mom

T

etef?is [alvari. Ylud tamen ex Traditione

ttem fl

$. Polycarpi Smyrnenfis E»ifcopi apudS. Ire-

m

nzum A. 3. Adversus bare[es c. 3. certum eft,

Dyd

quod cozvus fuerit S. Joanni Evangelittz,

Wuser Vi

Nam, cüm S. Joannes aliquando veniffet ad

Af Mo

balneum , &ibi Ceriz£busm vidiflect ,continuà

tamd

pedem retulit, & dixit : Fwgamus binc, ne

t a

Galneum , in quo Cerinthus veritatis inimi-

:,utquisf-

€u5 morAtur , [Ubitó comcidens nos opprimat.

Vl

Diotrephbes , lonat idem , quod zz/z//uf ,

udec

five decor zm[azus, VixittemporeNeronis &

xlm i d

S. Petri, infaniitque contra Ecclefiam Dei cir-

Vspre

€2annum7Q. GContrahuncícripfit S. Joannes

mtlionet.

Evangelifta in

iffola fua 3.'v. 9. hzc verbaz

ofb

écripft/fem for[am Eccleffa , fed is, qui amat

j

w diml

rimatum gerere inei , Diotrephes ,monrece-

n tes

pH nos.. Propter boc , ff venero , commonebe

nileanmos

€jus opera , que fecit , verbis maliguis gar-

ymleuc?

viens 12 mos , C quaft non ea ifH fufficiant , ne-

lans?

que ipfe fufcipit Fratres , e$ eos , qui fafcipi-

muilct

unt , probibet , ef- de Ecclefía ejicit. Accufat

ilhriut

igitur S. Joannes in eo Hzrefim, linguz petu-

f

lantiam , ambitionem , inhumanitatem , &ty-

t Eierl

rannideminFratres. Hozrefisenimerat, do-

ml

cerenon füfcipiendos , fed rejiciendos effe Pe-

Ya

regrinos , Fideles (cilicec, quos Fratres nomi-

yinmi

nat S, Joannes.

ib

* Ebion,hquo Ebionit4,circaannum Do-

vuort

mini 80. imperante Tiberio & fummum Pon-

Jmtm'qm'

tificatum tenente Anacleto, docuit y. Cir-

cumcifionem efle retinendam , uti & czteros

|

M

,W J

)

À 4

YLegis

W-

HJERESES

1

L

[

m

.*o;

*;wn'ü !

Legis Mofaict ritus unà cum Evangelio.

Chriftum fuiffe merum Hominem ex Mariz &

j

[o)

"m

fephi conjugio prognatum , ipsáómqueante

N

ariam extitiíTe,

3. Solum admittebant E-

Wl n

vangeliumS. Matthzi , mutilatum tamen quó

chu

adAvos & Pro-Avos Chrifli, &c. 4. Myfte-

Md d

tia quot annis, in Pafchate nimirum , in pane

ii

/

p

azymo & mera aqua peragebant. y. Prater

"

Dominicum diem etiam Sabbathum celebras

ii

bant. ContrahosS.Paulus acriter depugna-

que,quä

bat , uti habetur in Epiftolaad Galatas. c. z. v.

r.omiazh::

putat

I.C06. $. V.I.

Caterüm E/ioz linguá Heb-

taicá Zezdicum fonat, Et,

U

1i6d Hebrzus ,

lol

ex Hebrzo Chriftianus, ex

c

vhitl

hriftiano Apo-

ftata fa&tus fuerit , ex ipfius do&rina fatis ma«

d

fiifeftum eft,

hu

Menander Simonis Magi Difcipulus fuit ;

p

Á

genere Samaritanus , & in Vico Caparatenfi

ortus.

Circaannum Domini 80. fequentia

Trind

]

aíferuit. r. Mundum factü fuiffe ab Angelis.

2. Angelos nullo modo vinei poffe ab homi-

J

nibus, quàm perartis cujusdam magicz difci-

ln

plinam. 3. Chriftum sonfuiffe verum homi-

fan

nem. 4. Se Mundi Salvatorem deftinatum

[

efie: adeó quidem , utomnes falvari cupien-

Qt(in

tes in füo nomine voluerit baptizari, Permul-

n

ta etiam alia ejusmodi figmenta compofuit,

4

i

gems.'

vendidítque.

De quo fic dicit $. Ignatius in

frii

Epiftola ad Trulleif: Fugzte Menandrum

Ua

totamcollect ronem malienitath ejm.

*

tüft

Aicolaus Antiochenus , à quo Nicolaita,

lj

Fuit unus é feptem

circa annum Domini 8 3 i

Diaco-

E fumpr,ä

SJECULI I.

»

ln a

Diaconis , qui cam Stephano in minifterium

lg

viduarum ele&ifünt. Hic, cümab Apoftolis

MYQVesnte

de zelotypia uxoris , quàm plané venuftara

Mtehn t

habebat , increparetur , ut de hacre feimmu-

1men quö

nem faceret , uxorem in publicum produxit,

! 4' Myü(p

dicens , ei nuberet, quisquis vellet: coatra

Thinpane

illud preceptum Ddmini: ,Q«os Deus cozjun-

footer

xit, bomo non feparet. Ex quo occafionem

n

fümpsére alii, credendi , licitum effe unicui-

ïtcrdepugn j

que , quá vellet foeminà uti: unde Ico/azre

lt 14

nominabantur tales , errátque error illorum

lpH

nontam circa Fidem quàm circa mores : quod

Dhent,

fatis colligitur ex Apocalypf. . 2. v. 6, ubi De-

t At

us laudat Angelum Ecclefiz Ephefi , eó quód

v ttte

odio habeat /acZa Nicolaitarum. &v. 14.lo-

quens Deus Angelo Pergami , ait: 5e2 babeo

yuhsfüt

ndvuersus te pauca , quia babes illic tenentes

tl

doc£rinam Balaam , qui docebat Balac mitte-

, at

ve fLaudalum cor am filiis I[T ael , edere e& for -

ibingo

sicari: itA habes Ci 12 1enentes dotirinom

fedbhoni

AVicolaitarum.

yali

Promifcuam igitur libidinem permittebant

v otti«

primi Nicolaite, quod Nicolaus Diaconus mi-

nimé intendebat.

Unde illum meritó excu-

dufinatur

vi t

fànt Clemens Alexandrinus Z, 2. €?: 3. froma-

j Pemi

£um. Eulebius Z. 3. bzffor. Eccl. c.2 9. & Theo-

eul

doretus Z. 3. Herezicarum fabularum.c. 23.

fcribüntque, fe&tarios illos f/2//0 zemize nun-

] mtiu!'ü,l

vfaimW

cupatos fuiffe Nicolaitas : quamvis cetero-

quin fateantur, ex quibusdam geftis dictisve

Nicolai Diaconi cudendz hzreíeos pretex-

f] X't/fäl'flu

M

jl

tum fumpfiffe Nicolaitas. Praterea licitum

Di*

[« 9(0

146

HUERESES

effe dicebant vefci idolodytis. TIos & alios

"

hujusSgculi primi Hereticos confutabant ip-

,

j

r

jl

j

fimet Apoftoli, & quàm maximé S. Petrus &

ncupi!

S. Joannes Evangelifta,

l

(fykïi&fn l

; æä,-jnfm

S/ECULUM II

lm&-

* saturninus. Bafttides. * Gnoflici. * Cara

gY

porates. , Chiliafle. AquilaPonticut. Na-

zAY .

Cer don.

Valentizus.

Ptolomeufz-

Pt

i

Secundus.

Baffaus.

Colorbofus.

Heracleo,

Marcus. * Marciem. Cainnni. Mrchontici,

! i

tc:;iif!ff

Bardefanes. Harmonius. . Tatianus. Seve-

| W ,

vus. * Encratite. Apelles. Alozi féw Alo-

IABL..rrotyrit&, Afcodrogite. * Montae

o

gl

s. * Cataphryce. Pepuzita feu Quintil-

diami. Flerinus et: Blaflus. * Pafchatita fem

!xr,simzc

uAntuordecimani.

Theodotiom.

* ddam-

iil

taut

gnami. Smmpfcor vel Elcefej. Symmachus.

[

L2/771772

Valefrt. -ngeliei, 2dpoffolici. Ophiza. $e-

h(

-

[j

i,

-dturniuus patrià Anticchenus, X

ht

$

quo Saurniani Haxretici.

Virus

Df

fus doctrinz , uti Author eft Phila-

TT

&rius, à Simone Mago & ejusdem Difcipulo

rir

Menandro haufit, turpitudinémque fimonia-

eam in Syria inflauravit , circa annum rt18.

J

Docebant autem Saturniani tefte Tertulliano

i

Bib.de barefibus. 1. Solos feptem Angeles

LLj

J fg

mundum feciffe prater confcientiam Dei Pa-

Wif

tris. . Diftareautem Angelos'à virtute illa fa-

giim

perna , à qua dieunt lumen fuiffe demiflum ,

t

d

quo

fl

S/ECULI 1I.

11

dog

U.

quoó mundus ifte, quemafferunt per ordinem

Angelis divifüm , illuminaretur.

Cujus lu-

minis eoncupiícentià addu&i Angeli, ejus vir-

£utis videndx maximo defiderio tenebantur,

J

Sedtatim in cxlum conícendit, & ab eo re-

VATV

ceptum eft. Videntesitaque Angeli , feaffc-

qui non poffe , quod maximé optabant, dixe-

li, .

yurtad invicem : Faciamus hominem fecun-

Pinyy;

düm imaginem & (imilitudinem noftram. Qui,

- Bd

At

cüm fa&us effec, tantz imbecillitatis & impo-

W. n

tentiz inventus eft, utineo vitafüb(iftere non

j f d-

poífet. Quod videns virtus illa füperna, in

* Mitfge

eum immifit fcintillam, qug illum erexit, &

viverefecit, Ideóque illi (cintillz non mino-

! Qtintf!-

rem virtutem tribuunt quàm Deo.

Plures

i

ejusmodi fabulas comminifcentes foedé dila-

* AMne

a,

cerabant Evangelium Chrifti, àt fcribit S.Hie.

ronymus adversüs Luciferianos. 4. Dice-

ii

bant, Chriftum modo umbratili tantüm ap-

paruiffe, & non veram carnem animámque

hominis affumpfiffe, atque ita omnem ceeo-

j Vs

nomiam myfterii Salvatoris compleviffe, 3.

-D

Cum fuo Magiftro Simone Mago promifcuum

Dd

fceminarum ufum licitum effe dicebant.

x mon

Bafilides , patrià Alexandrinus, à quo B-

um 1

fflidiauiWwretici, circaannum 124. Vir fuit

]

acutiffimi ingenii ; adeó quidem , ut viginti

n MW

tria voluminaàfe confectareliquerit. Dehoc

n

Gloffa fuper profationes Evangelii Lucz di-

t

(j !

cit: Hunc Ba(ilidem & Apellem füb nomine

f i,

'Ihome & Matthiz & aliorum Apoftolorum

qüO

Nimirum x. Negabat

multa fal.fä feripfiffc,

eum

IZ

HJERESES

1 Hgmmlm |

cum Judzis Chriftum paffum ac crucifixum

j D

fuiffe , eius veró loco Simonem Cyrenzum,

j

2. Avertebat fideles à martyrio , dicens, tem-

wm n

pere perfecutionis negare Chriftum, crimen

i

noneffe, 3. CumSaduczis, Simone Mago,

[

iA

Hymenxo & Phileto negavit fore carnis re-

i

Ü

furrectionem. 4. Docuit virginitatem non

m

effe majoris meriti, quàm conjugium. j. E-

*GWä

piftolas ad Timotheum & Titum rejiciebat,

m,qum

&t Tertullianus Z, $.in Marcionem habet. 6.

l

5. Hieronimus inlibrum Amos (cribens, hxc

] V

addit: Bafilides omnipotentem Deum por-

Á

r

h

tentofo nomine appellat , eümque dicitin folis

d

circulo contineri,

Idem adversüs Luciferia-

nosficfcribit: Bafilides füummum Deum, Ab-

iil

At

raxas cum trecentis fexaginta quinque editio-

'latm

nibuscommentatus eft. 7. IrenzuscumTer.

Irimy

tullianoafferit, Bafilideminter cztera delira-

t

menta habere, Chriftumnon à Deo , quicre-

$n

;I

I

avit omnia, fed ab Abraxas in phantafmate ,

nonin fubftantia cárnis miffum fuiffe. $9. Cüm

i,

m

in ZKeyptum veniflet, ait Philaftrius , doce-

batdeinnato & folo Deo natum fuiffe íntelle-

atl

€um , de intelle&tu verbum, de verbo fen-

yati

r

fam, defenfu autem & virtute fapientiam , de

War

virtute & fapientiaPrincipatus , & poteftates,

'

j

m

& Angclosfactosdiverfos, Ipíienim Angeli,

inquit, fecerunt primum coclum : poft hos

Qitit

h]^

alii Angeli fecandiüm coelum creárunt, & ita

alii ex aliis prolati fecerunt tertium coelum ,

BU

(f

sicque tandem fecundüm ordinem & alii tre-

centos fexaginta quinque coelos condiderunt,

M

9, Ho-

S/ECULI IK

13

9. Hominem ab Angelis factum effe commi-

tf

niícitur.

vJrtu,

Dominum quoque verum omnipo-

VC tj

tentem audet Angelum dicere, qui genus Ju-

l, trmn

dxornm in hzreditatem accepiffet , eósque

eduxiffec de cerra ZEgypti,

De hoc Bafilide

uoneMago,

TW

$. Ignatius ad Trulleisficfcripfit: Fzgzre Ba-

Itltm non

fllidem ( totam coleciionem. indignitatis

;mml ïl El

apfeus.

rb

* Guoflici , ficdi&ià Cognitione &Scien-

tia, quam hi prz czterisjactabant. LHerum

n hubg, 6

bns, t

Authorem alii Bafilidem alii Valentinum fuif-

fejvolunt. Sed Irenzus //b. r.adversus Hz-

Deum poh

dl

refes c. 24. eorum Principem Carpocratem

adíftruit.

Atque huic omnino credendum

Tunferii«

un, A.

eft, quia illorum ztati vicinior fuit. Emer-

ferunt autem circa annum Dfii 139.

'am

queeditio-

um Tet

fuerunt turpgs , ut cüm ab aliis per diverías

terrarum partes aliter atque aliter nominaren.

d

Q,qudt

tur, nonnullieos BorZorz£4s vocitarent , hoc

eit, cemofos; utiqne ob nimiamillam turpitu-

vt

j, t Om

dinem , quam in ipfis adeó fuis facris exercere

dicebantur. Nampromifcuum mulierum u-

js, d

fum & libidinum furias in fexus & in corpora

ffindle

permittebant : eóque impietatis devenit fa-

verto f

m

crilega eorum temeritas, ut infantalum recens

hnatum rminutim jn mortario contunderent,

vt

st

pipere, melle, & aromatibus condirent, eó-

que in modum cibi Euchariftici vefcerentur.

g

Hos hzreticos prznotabat S. Paulus , fcri-

,r'unü'z

bens r. sd. Tzmotb. c. 6. v. 20. ihis verbis :

m

O Timothee ! depofitum cuflodi, devitans pro-

i

f"nas vokm novitates , d oppo[ftiones f'alfs

lt

2072

L

14

HJERESES

mominit [cjentie, quam quidam promitten-

In hac fabula-

i

! B(l::w

265 , eirca fidem exciderunt.

u

lu

rum & genealogiarum fcientia, quam hac in

i

,ni

Epiftola meritó carpit Apoftolus, toti verfa-

bantur Gnoftici. — Quippe , qui ZEozse feu

Deorum Syzigias , hoc eft , conjugationes in

"a

t

iij W

Deitate fingebant , quorum alii aliorum fobo-

v

les effent , quorümque poftremus mundi ifti-

Hincdicebant z.

m

us afpectabilis opifex eflet

Conditorem hujus mundi non e(fe Deum , fed

lm

p

nomen Dei fibi arrogaffe , eümque Judzis de-

l

|

diffe Legem , & Prophetis adfpiráfle, 4. Pa-

gmm

trem , ut ejus imperium fübverteret, mififfe

At

sl

Jesuu SALvATOREM Cuusrun, qui Teftamen-

ä TU

tum aliud cum EleGtis (anciret. 3. Negabant

TTl

V

f

]:

Chriftum veram carnem accepiffe , & de Ma-

d

]

|

ria natum , fed per Mariam dumtaxat oftenfum

Wt

D)

fuiffe, 4. Carnis refürredtiofiem & (ecutu-

.'sil,ukuiïfx

rum judicium inficiabantur , ut tantó liberiüs

m

in omne flagitium ruerent , quantó minüs poe-

LU

! hi

nam propter illud infligendam crederent.

$.

Libros pené innumeros füb ementitis nomini-

niün

ml

bus obtrudebant. Videlicet Evangelia Evz,

Salomes, Petri, Jacobi , fecundüm Hebrxos,

Ü

Ti

fecundüm E£gyptios , Conciones Petri & Pau-

&

li, item libros de infantia Salvatoris, Norex

i

uxoris:No€mi, Prophetias Pachor , feu Bar-

(

coph, Cham, Zoroafítris, Hydaípis, Oftra.

lii W

nis, Orphzi, & aliorum.

Atque hi erant

D)

(f

fpurciffimi illi Gnoftici, propter quos primi

u

Chriftianitammalé audiebant apud Gentiles ,

LU

4l

uti referunt Irengus //£. 1. €, 24. Eufebius Zib,

PT

4.HI.FW'.

Ril j

S/ECULI II

1177

13

at h.

4. Hiffor . Eccl. c. 7. & $. Epiphanius Hereft 27:

Qu licin

Sed hzc eft aftutia Diaboli, ut veram Chri-

ROE

ftianorum Religionem exofam faciat , pronos

Znypy f

inmalum Chriftianos corrumpit.

It

* CarpocrAtes , Pater , uti jam diximus ,

lm ab

Gueflicorum — Circa annum 139. docuit. 1.

Tradi

Chriítum non ex Maria Virgine, fed ex femine

Vg r,

Jofeph purum hominem natum ; virum qui-

n d

dem bonum & fanctum , cujus anima poft cru-

Vr

cifixum corpus in coelum fit recepta, caro au-

rä&- :- P l'

teminterrisrelida. Nam opinabatur folüm

^tt, ml

animi non autem carnis falutem fieri, ut Au«

iTelmty.

thor eft PbZaff rias cum Tertulliazo. 2. Mun-

Nibut

dum non effe creatumà Deo, fed ab Angelis.

N

3. Totum vetus Teftamentum rejiciebat : De

atoftenfün

quare dicitgloffa Levit. 13. Izcorpore lepram

v Meeuto

gtrit . qui Eccleffa detrahit , ficut. Carpocras

n fber

tiani ,qui uegntnt carnirefurrect ionem. Coe-

teros errores in Gnofticis jam habemus.

$e-

Uninisye

m f

€tz hujus focia , imó inventrix fuiffe traditue

( mnt

ÍecundümS. Auguftinum quzdam Marcellina,

angclizEvæ,

quz colebat imagines JEsu, Pauli, Homert,;

& Pythagorz, cas adorans & iisofferens in-

cenfüm. De Carpocrate fic fcribit Nicepho-

ib

J Mi

rus //b. 4. Hifl, Ecclefiafl.c. 2. Carpocratem

vequalem fuiffe Bafilidi , tradit Irenzus , & eo-

g, l

ij 0

rum, qui Gz0fP;ci appellantur , Authorem &

Ducem facit : quem non puduit artem magi-

ve D

- qui pn'ml

cam propalam exercere, quam Pater ejus Si-

mon clam & fübdolé profeffus fuerat, — Glo-

gt t

i

tiam is aucupabatur, & fefe efferebat artibus

amgoe

hHi f

cgrioüs , per €os , quos ipf& conficiebat

reg

x

16

HJERESES

res per fomniorum vifiones & per affeffores

qum

fs

Dxmones. Dobebat quoque eos debere om-

nem perpetrare turpitudinem, qui ad perfe-

/;Jll'ku Pw

€tionem arcanorum facrorum fuorum vellent

(s

ervenire: neque fieri poffe, ut quisquam

gt

fi,:fl [

effugeret eos , qui mundi Principes apud ipfos

appellarentur , nifiinfandis omnibus fceditati-

T

bus fatisfeciffet,

aol

* Ghiliafl s cum Cerintbianis , de quibus

al

füpra in Seculo primo, fe&am penecommu-

Á

W

tüy?

nem habebant.

Nominabantur autem C/z-

P

l

j

liaft«, hoc eft, AMillezarii ideó , quód dice-

n

rent , poft Refurrectionem foremille annos ,

quibus hic interris San&ti cum Chrifto corpo-

wj

raliter epularentur. Emerferuntcirca annum

l

D

)

130. Author corum fuit Pa772* Antiítes Hi-

l

í

.'fjrelhginu

erapolitanus , S, Joannis Auditor , üt inquit

I

Irenzus, & Policarpi Sodalis. Sed qui, utij|

j

N

Nicephorus/ 3. c. 2e. Ecc£. Hifforia habet, ig-

n

norans promiffiones arcano quodam myfterío

M

l

J

effe editas, has craffiüs acceperit: quippe;

i

Y

qui mente acri non fuerit, id quod conjicere

ng

in

licectex ejusoratione. |Alii tamen hujus fectz

Authorem fuiffe volunt Nepotem, Epifcopum

*: 3j

cujusdam Urbis in JEgypto circa annum 270.

W

HictefteEufebio /. 7. c. 24. intellectu Judaico

fentiebat de futuris promiffionibus , eásque

Epicureo more corporaliter exhibendas do-

J

cebat, & mille annis in libidine & voluptate

h

(It

eorporali hic fanctosin terrisregnaturos cum

iyj

Chriíto.

Probare hzc conabatur ex Apoca-

Wl

jr]

lypfi , Joannis ; de qua ctiam libellos edi-

UT

lt

dit;

SIECULEJE

r7

Mmqie

qui continebant hujusmodi interpreta-

SO m

iones.

Id

Türm d

"4quila , Ponticus genere , ex Paganifio

ad Chriftianifmum converfus tandem £ézozis

L Qusqu

fe&tam , de qua fupra in Szculo 1. amplexatus

Sipudify

uf

eft, circa annum 132. De quo ficfcribit Epi-

Ul phanius //b. de Mez/aris c& Ponderibus: Cüm

àprimo fuo habitu non difcederet, &creden-

iitqlu

do videlicet vanz Aftrologie , quam exactà

at

edo&us erat , fed quotidie pofitionem nativi-

at (

tatis füze fpectaret , redargutiisque à Do&ori-

u

bus & increpatus eá gratia , fenon corrigeret,

Tlegon,

Íed potiüs contentiosé fe illis opponeret , &

ilo o

non confiftentia confirmaret, fatum videlicet

droramun

& narrationes de fe ipfo, expulfus eft ab Ec-

inifes

clefia velut inutilis ad falutem.

Ex quo facto

, ii

amarulentiam, velut ignominiá affectus, men-

g,

teconcepit, &ad emulationem elatus eft , &

j

abnegato Chriftianifino , ipfiüsque vità, pro-

hmoylt:

E

Atque

felytusfit, & cireumciditur Judsus.

tt: Qu*

tunc laboriofo ftudio tradidit fe ipfum ad di-

nl n

Íícendam linguam Hebrazorum. lUbi veró hanc

fummé didiciffet , interpretatus eft , non rectá

us

i

ratione ufüs , fed quóaliqua ex receptis libris

um t

perverteret, irruens in feptuaginta duorum

ii

interpretationem , ut teftimonia de Chrifto in

ys, 6f

Scripturis prolata aliter ederet, propter con.

hiben

dud

fufionem , quam füftinuit.

Hucufque de ver.

j

]

1

bo ad verburn Epiphanius. Voluit autem A-

qitu

il

in

quila Ponticus Chriftum natum effede Jofeph.

Unde illud Ifaiz 7, v. 14.. Eece ! Prgo comcz-

a

;

f

VL

Biet, itainterpretatus eft . Ecee ! jwveneuln

i

j

1f5

18

HJERESES.:

w yam

is ventre concipiet ci pariet Filium. t illa

Wi

1

1]

verbaibidem : Pariert Filium , e$» nomen ejus

us

Y

Eianuel, Give mobifcum Deus : (icinterpreta-

(WUO l

tuseít: Ef omen ejus potems cum bominibus.

Nempe Prophetam quidem potentem , fed

n

7

V

M

non DeiFilium effe docebar Apoftata ille.

i

n

Nazars&i, tefte Auguftino & Philaftrio

li 1

Brixienfi Epifcopo , /;b. de bereftbus, & Naza-

m

d

reth, ubi Chriftus conceptus fuerat, nomen

Y

ii

habent. Prodiiffe videntur circaannum 155.

Il.qu J

ul

-Quo Authore, id nullusScriptorum prodidit,

]i

il

Nififorteilliipi Pharifzifuerint, qui, utiha-

betur in AGtis Apoftolorum c. 15. v. 1. De-

feendentes de- fudaa Antiotbiam , docebant

Fratres , quia nift circumcidamini [ecundum

legem Moifis , nom poteffis [alvari, Nam et-

Q

:

('.l!;:.

fi Nazarzi Chriftum effe Filium Dei confite-

gentur, afferebant tamenlegem veterem jux-

ta omnia füa precepta, una cumLege nova,

efle fervandam.

Hinc dicebant.

I. Chrifti

[

fidem (ine operibus Legis non füfficere ad falu-

ya,ly

JUVEI

tem. a. Circumcifionem &Sabbathum cum

omnibus folennitatibus obíervabant. 3. Pa-

ROM

i

:

J

tres quidem in quinque libris Moyfis defcri.

f

ptos ufíque ad Moyfen, fcilicet Adam, Seth,

Enoch, Mathufala, Noe, Abraham , Ifaac,

&c, admiferunt, minimé autem ipíos quin-

|

L

uelibros Moyíis; dicentes. quódetfi Moy-

í

€

Tng

slegemà Deo accepiffet , eam tamen, qux

circumfertur , eífe aliam confictam.

lnde

|

nec victimas mactabant, neccarnibus veíce-

bagtur, 4. Carnaliter vivebant, omnémque

MY

"

joftifi-

SJECULI I.

19

lim, v

jultificationem in carnali obfervantia colloca-

"flomq,u

tam habebant, $. Crines nutriebantin capite,

putdfites , omnem virtutem juftitiz confiftere

lcintcrpr(u

Witn].

in eo , quód Nazarei vocarentur cum Sam-

Íone.

Ktnttm, f

1tlle

Cerdon , & quo Cerdoniani.

Magus fuit

ABulr

& (imul hzreticus , circa annum 144. — Hic

hn Ya

flaruit r, Duos Deos; alterum juftum , in-

Wtt,tme

juftum alterum, à quibus mala & bona omnia

GA U]

provenireconfitebatur, 2. Docuit Chriftum

neque natum ex muliere , nec habuiffe car-

Yml

Qui, i

nem ,neque veré mortuurm , neque quidquam

f n

paffum, fed paffionem íimulaffe. 3. Legem

», d

Veterem malam effe, & à malo principio pro-

2

cedere. 4, Totum Vetus Tefítamentum &

omnia Evangelia , przter Evangelium S. Lu-

; Nnt

.

Deiconft

cz rejiciebat, Atque hos fuoserroresfparfit

«tiam per ipfam Urbem Romanam.

Eum

vtj

deindc fecuti fant Marcion & Manichzi.

Yugenot

. 1. r

* Falentinus ,«A quo FAlentiuiani , Egy-

ptius, Pythagorg potius quàm Chrifti Secta-

fl

Jbathumcu

tor circa annum 1$0. Vir fuit ingeniofüs &

hi, ) o

eloqueos , fed vanz glorie pereupidus. — Ait

enim Tertullianus //£, 4. coztra Valemtimiamos

fofs q

A E

£. 4. eum à Religione defciviffe, quód ipfi in

Epifcopatu Przlatus alius fuiffet.

Cuüm Phi-

'aham ! lþ*

1

lofophus Platonicus effet, multa ex impuris

emiphi t

i

Gnofticorumlaeunis, ex Platone, imó & ex

Grecorum Poetarum, maximé veró Hefiodi,

yunti

tw

fabulis derivavit in rem fuam. UInde confla-

du UW

1

.vit doctrinze monftrum tale, quod nec ad

yn

'!fl

Chriflianum, nec

sVMb

hominem eft.

Nam 1.

l; p

[

B a

ftatuit

E

)

HUERESES

20

,agþ'miuf

ftatuittriginta ZEozes,hoc eft,fecula feu Deos,

;mmmcdï*

jui Divinitatis plenitudinem con(titu

ebpant.

;

Ti TU

3. Principem five primum illorum ZE02272 ,

five Deorum vocabat 245y/[u vel Prof'unda ,

j

'&iïdunc

cui unam veluti conjugemadjungebat, quàm

Sigen , id eft , S/Ientium ,,velalionomine per-

g

il yn

ceptionemappellabat. 3. Dicebar, quód ex

:MW [

duobus primis illis ZEozzDus , feu ex Profundo

g

& Sileztio eius conjuge produ&ti (int duo alii

N

VEozes , videlicet Nus feu Imtelleif us & Ale-

TU d

hia ,ideft, Feritas , quam dicebat effe So-

m

hi n

forem Iz. Atque hzc eft prima ZEozsz qua-

ternitas, 4. Docebat, quód ille z effet pri-

j

f

M

imogenitus filius primi ZEozis , isque folus, ex-

clufis aliis ZEozzbzs , poffet cognofcere pri-

yl

ls

"

inum 4Eozem, feu Profuudum , à quo ipfe

AU

produétus fuerat. j. Ex Nus & M/etbia, hoc

D

À

elt ex Ietellecf u & ex Veritate duos alios ZEo-

Wi

n

zes profluxiffe, videlicet Ferbum & Pitum :

Ex Jerbo &Vit4 autem duos alios proditffe ZEo-

hut, À

d

$: , nimirum Homizem & Ecclefram. H«c eft

altera ZEozuz quaternitas, quz alteri fupe-

1]

TUj

(U

riori quaternitati jun&tzefficit Ogdoadem Va-

lentinianam , feu numerum octo Deorum,

h

quibus alios viginti duos 4£ezez , feu Deos ad-

jungebat , uttota Divinitatis plenitudo trigin-

ta /EKozum , (ceu Deorum numero completa &

| li

J

integrafübfifteret, Hinc /2/eszzzus ex Verbo

[ qw

& FVit4 Decadem ZEozum ortam effe cofnini-

ii

fcebatur : ex hoinine autem & ex Ecclefia duo-

"Uf

decim alios ZEozes progenitos fuiffe ajebat : &

^g

eromaA , feu plenitu-

n

'€x his triginta onniþus j

dinem

SJECULI H.

La

AR

dinem Divinitatis conflatam efTe fabulabatur.

tonfttu

(

Quocirca meritó Tertullianus huic Hawefiar-

|

OLU g

chz exprobrat , quód z/que 4d

Trisimta fEo-

df

num futusexamen Divinitatus effuderit. 6.

jf

ngebat, u

Carnis refürrectionem negabat, triáqueho-

lionomine;f

minum genera conftituebat , Terregum , Ant-

du t

male & Spirituale. . "Terrenum ad Ca/zum,

u

Animale ad A4be/enz , Spirituale ad SezPrevo-

Quintdi

cabat, velut ad tres generis humani fontes.

du

Terrenos homines five ben& (ive malé opera-

cebat dl

rentur, corruptione omninó diffolvi cenfe-

bat.

"Animales , ibene vixerint, in mediocri

n

Mreoy

regione conquiefcere $ fi veró deteriora ele-

telolus, a

gerint, penitüs perire, atque igne extingui

itepre

putabat. pirizzales verb. homines naturá

iqo W

füá bonos effe affirmabat, neceos perire pof-

(kihs,

fe, fed matrimonio jungendos Angelis Salva-

ls J

toris. 7. Mundi & Diaboliproductionem tri-

s T

buebat Dezijurgo, quem ex Egrbymefi , He-

dl

braicé , 44caszotb , & ex fübftantia animata

[ Ht

ortum effe, (tulté opinabatur. 8. Duplicem

z lr

Jrsuu cum Nicolaitis & Cerinthianis pofuit,

zdnodim

ejásque corpus per Mariam, veluti per cang-

do Dent

lem tranfii(le pronuntiabat.

Atque hzc uti

]

multa adhuc alía deliramenta ccepit definire ,

(ni DCOS:-'

gdht

cüm degeret in Provincia Cypri.

Ptolomaus V alentini Difcipulus , novum

v

rinrt

aliquid füpra fuum Magiftrum dicturus , qua-

tuor ftatuit ZEozez , fivefxcula, feu Deos, &

il g[TC Qu

(Ecn'!f'dïf'

iterum quatuor alios , hoc eft o&o, cum Va-

i

M

lentinus anteaftatuiffettriginta. Emerfitau-

Ti

| m:äznïm'

tem hazec ipfius fecta circa annum 15 0.

n

B ;

Secumndus

2

HJERESES

mmma'ziud

Secundui , Valentini & Ptolomxi Difcipue

lus, ZEonas ftatuit infinitos.

Chriftum veró

g

h:

quafi per phantafiam apparuiffe , id eft, veluc

gl

umbram humano generi, & non veram carné

ii

habuiffe füfpicabatur, circaannum t5o. Erat

autem Secundus Ptolemaidis Epifcopus.

g-;,mm

Baf[is , Cerinthi, Ebionis & ValentiniDi-

T

fcipulus, nequitie magice peritiffimus, Cir-

XQ'

caannum IjoO. in viginti quatuor literis & fe-

ul

pr:em aftris pcrfe&ioncm rerum omnium, imó

gtnu(c'ff»

& vitam & generationem hominum confiftere

afferebat : non in Chrifti Majeftate & poten-

tia, propterea, quód Chriftus dixiffet , (eeffe

ArrHA & Owroa , id eft, Principium & Finem,

il

r

E

ejus fententiam perperam intelligens : ideó-

UT

que noninip(ius Chrifti Majeftate aut prefen-

x

t

tià veram hominum falutem fperandam effe

Qu

volebat.

!

m

Calorbofiss , à quo Calorbofri , alii (cribunt

Calobar[ii, nomen habent.

tiyd

Fuit ipfe etiam

m

Difcipulus Valentini , & circa annum 1$4. do-

ln (

cuit i. Omnium hominum vitam & genera-

tionem dependere ex feptem fideribus.

24

qyi

Wa

Omnes fitientes falutem in füo nomine bapti-

M

Zandos. 3. Chriftum non fuiffe verum homi-

D

M

l

E

T.H*

nem, nec veré, fedputativépaffum. 4. Ne-

[ m

[f

gabat carnis refürrectionem. 5. Duo admit-

tebat principia contraria.

irliy

44

Heracleo, à quo Heracleonite , Valenti-

ni, Cerdonis, & Bafilidis hzerefim fecutus ,

L

circa anpum 154. tradidit , Principium effe u-

!l

nde de

num, quem Dominum appellabat : . dei

u j

hoc

S/ECULI If.

23

Imr; hoenatum aliud , déquehis duobus genera-

tiln»

tionem multorum principiorü fore afferebar.

Marcus, à quo 7Marcite: pariter Valen-

tild

J Vermce

tini difcipulus , circa annum 15f. primüm in

TU tfo, ]

Gallias venit , & eas partes, per quas Rho-

jlns,

danus & Garumna fluunt , füà doctrináà macu-

lavit, maximé veró nobiles Foeminas maoicis

A Vil

(am

o

Vülimus (

artibusseduxit. Deejus fecta Irenzusho

cha-

TOR

bet, 1. Quidam eorum thalamur nuptialem

VOTmy

conftruunt , & arcanum quoddam initiandi

numconfi

genus celebrant , adje&tis nonnullis füper his,

qui initiàntur, votis & precationibus. Has

htefpot

iufer, fed

fpirituales nuptias, quas faciunt, dicunt effe

um fInen

ad fimilitudinem füpernorum conjugiorum.

2. Alii ad aquam eos ducunt, & baptizantes

pet: ib

uyata

hxc verba addunt : In nomine ignoti Patris

ml d

omnium , in veritate Matre omnium , & in

Docuitetiam

€o, qui defcendit, JEsu.

L

Marcus Chriftum non veré, fedputatívé can-

, Wi

tüm paflüm fuiffe. 4. " Carnisrefürre&ionem

ii t

nonfore. j. Duo principiaeffe: Bonum &

mumifhd

Malum. 6. Dixit, viginti quatuor litere fünt,

mb gt

quz perfe&ionem omnium rerum habent ,

(idetius

propter quod & Chriftus dicebat , ego füm

yomim t

venumli

ArPHA & OntGA. 7. Denique addidit, Chri-

um defcenfürum effe ad JEsumin figura & fi-

fin )!

militudine columbz , ipsümque Chriftum co-

. Duoie

lumbam effe docebat, qux defcendat ad duo-

?l

decim ZEosz* , videlicet, ad duodecim Apo-

1l

ftolos : unum ex ipfis , nempe Judam cecidiffe.

r

f

* Marcion , àquo Marcionmifle wel Mar-

nl

j

j

j

ciorit& , natione Ponticus ex Civitate Sinope

b

n

B 4

fuit.

)

24

HJERESES:

fuit, Primó quidem, üt fcribit Irenzeus & Ter-

gt

j

tullianus, in doctrinaPhilofophorum , maxi-

1

méStoicorum eruditus, deinde ad fidem Chri-

t

M

fliconverfus, Valentini, Cerdonis & Baf(ilidis

rfi'di

f

N

dogma fecutus , multa ex Philofophica do-

J

&rina Catholice Religioni affricare conatus

(wl

eft. Romam veniens complures ibi feduxit

g

circa annum Dfíi 15 $. Ibidem cum Polycar-

pum, deinde Martyrem, fibi obvium habuiffet,

ao

N

n

eíque dixiffet : Nófti me Polycarpe ? Poly-

H.

1

carpus repofuit, novi teprimogenitum Sata-

T0

na,

Hujus hzrefis adinftar Cancri latiffimé

/

ferpfit, & nonfolüm]Italiam, fed etiam ZEgy-

ia

ptum, Paleftinam, Syriam & aliasRegiones

"

]

n

infecit , ubi faos Difcipulos & Emiffarios ha-

buit. Diuquoque duravitpeftilens hzcíeCta,

du

& in alias fe&tas pullulavit fub imperio Cozzzzo-

n

4;. Confiftitautem infequentibus : r. Duo

m

Qm

N

effe Principia, feu Deos , unum Bonum incog-

nitum , & Patrem JEsu Chriíti ; & alterum

lnl

Cm, l

malum , qui fpectabilem hunc mundum con-

didiffet, & Judzislegemíànxiffet, 2. Chri-

M

v

(

ftum non affump(ifíe veram carnem , nec ex

Maria Virginenatum , fed é coclo defcendiffe ,

iil

atque ab ignoto Patre miffum in terram , ut

D

Imperium feu Tyrannidem & opera Condito-

t

ris mundi everteret. 3. Vetus Teítamentum,

frt

(

tanquam à malo Deo prolatum rejiciebat, E-

P 4(50

vangelium veró Luce & tredecim Epiítolas

tll

Pauli mutilabat , nec ullos przeterea Libros fa-

TIH&J(

crosagnofcebat. 4, Nuptias ita prohibuit ,

Aff

ut S. Hieronymus //&. 1. contra J ovinianum

At

teite.

SECDELT.

2j

ltl

teftetur,hunc fuiffe precipaum errorem Mar-

lo n

cionis. $. Carnis refürre&ionem negabat :

Af

quanquam tamen fpeciem quamdam refürre-

ss

&ionis admitteret , dicens : Cain , Dathan,

Lf

Abiron, Sodomitas , atque Nationes omnes,

tiare u

quibus Judzorum Deus ignotus fuit, per illa-

Isj n

píüm Chrifti ad inferos fuitfe cranslatas ; Abe-

m us

lem veró , Enoch , Abrahamum, & alios Pa-

um ib

triarchas atque Prophetas, quibus innotuit

f2

Judeorum Deus, falutem non fuifle confecu-

tos.

Dictus autem fuit olim Marcion Zs

pentuj

ii ht

Ponuticus , eoquód multa Scripturarum loca

d d

arrofiffet , fuísque erroribus diffona depra-

hg

váffet.

mifinos A

Cainami , ia füntappellati, uti S. Augu-

nehacfet

ftinus habet, ex eo, quód Cain fratricidam

f00]1777

colant, dicentes : eum fuiffe virtutisfortiffi-

s r

me : & ex altera virtute , nempe Diaboli,

Ym

Cain prodiíffe, ex altera autem, Dei, Abe-

j; at

lem, & virtutem majorem , quaz eratinipfo

mundim at

Cain, ita invaluiffe , ut fuumfratreminterfi-

Tf[l 2' Ch'

ceret.

Hos Tertullianus in fuo dehzre(ibus

libello Chaldzos nominat.

Adorant fimiliter

m r

du

Judam Proditorem , eum arbitrantes aliquid

iptaa.

divinum effe , adeó quidem ; ut ejus deteftan-

j grzCOHäC

dum ícelus putent effe ingens beneficium , af-

Til

ferentes eum przfíciviffe, quantüm Chrifti

Paffio generi humano effet profutura, ideó-

"

nb

que illum tradidiffe Judais.

Blafphemant le-

WL

gem & legis authorem , Carnísque refürre-

qu

W

&ionem negant.

S. Auguftinus & Irenzus

J

omnes Marcionis errores etiam Cainanis ad-

A

[

fcribunt, ,

25

HJERESES

Ícribunt. Prodierunt autem circa annum Do:

[

n

.

UP

"

mini Ij 9.

JM

l

"rchontizi , ficappellantur ab Arch- An-

gelis, nam ab his & non à Deo mundum crea-

J

tum fuifle docebant, circa annum 160.

In-

duper 1.

egabant Carnis Refürrectionem.

ynt

2. Calumniabantur vetus Teftamentü, quan-

)WE

quam tamen, ubiopus habebant , tam veteri

I

W

'Teftamento uterentur, quàm novo, fingula

us

verbafalsó ad (uam hzrefim trahentes.

Hec

&

hzrefis folüm graflabatur in Palaftina, deinde

i

n

tamen translata etiam in utramq; Armeniam.

li

Barde[zues , genereSyrus, patrià Edeffe-

nus, ex Mefopotamia ortus, à quo Barde[a-

f

Virfuit eruditiIimus

midecircaannum163.

& priüsin doctrina Chritiinfignis, fedpoftea

|

jn Valentini Horeticierroreslapfus, illis , ut

ii

quidem $. Auguftinus refert , addidit de fuo ,

this

omuia bumanafato ad(ivibenda e[fe.

inQ.ïeJ"

Harmenius , BardefanisSyri Filius Grecis

VAl

diíciplinis eruditus , patriis vocibus legitimis

hia

modis, muficísque numeris inclufis, ordine

du

circulari eas cani inftituit, quos ex eo tempo-

re hucusqueSyri pfallentesufürpant : non illi

"n

[

uidem carminibus ipfis, ficut iunt ab illo

prodita, fed (onistantümeorumutentes. Nam

I

j

«i*J

ille ad paternam hzrefim delapfüs , eadem

QTE

cum Grzcis de animz generatione & corpo-

l

TI14]

ris interitu, nec non de futuraregeneratione

WJm il

opinatus , lyricis modulis ejusmodi doCtrinas

A2

afperfit. Quibusmulti ex Syris, propter ver-

t

borum venuftatem & fonorum modulos de-

mulíi,

m

S/ECULTI II.

27

:irczannum'

mulfi, paulatim opinionibus talibus reci

pien-

itibdnp]

dis funtaffuefacti. Circaannum 165.

TAttAnts , Aquo Tatiami , fuit Syrus ge-

ORUA

Quj

nere, fuftini Martyris & Philofophi Difcipu:

relion

lus. Vixit circaannum r75. & pofítmartyri

Juftinià veritatis via declinavit, & cum Do-

It n

ARU veter

&toris nomen omni conatu ambiret,maiuit fie-

riMagiítererroris , quàmmanere Di(cipulus

LE

denes t

veritatis.

Etfüam quidem fcholam ab initio

alin, d

erexit in Mefopotamia circaannum duodeci-

mum .dz£onizi Cefaris , qui cognominatur

T

Pius.

x Ff

Nam Romá poft mortem S. [u(tini dif-

celfitad partes Orientis, illícque conver(atus

wj

in malam opinionem incidic, & fzcula qux-

df

dam acfabulas Valentini, nec non Principa-

, lt

m

tus quosdam & Emifliones etiam ipfe introdu-

l

QU

ï

j

xit. Maximam veró fiz przedicationis partem

j

cdefi

[17

iín Antiochiajuxta Daphnem fltà , confecit , &

in Cilicum partibus : multümautem in Pifidia

ls r

valuit.

Àb eo enim per fücceffionem illi , qui

digta

Encratitz appellantur, venenum tranffumpfe-

difs, o

runt.

Dicitur ab eo factus effeliber , qui ex

etot

y

quatuor Evangeliis conftat , quem aliqui E-

J nanwü

vangelium fecundàm Hebrzos vocant. Cz-

d zb"fï

teri ipfius errores fant iidem , qui fuére Va-

Ws

lentini, Marcionis & Saturnini, quibus ex füo

fi, ul

cerebro addidit fequentes. 1. Adamumeffe

o

damnatum. 2. QContinentiam quidem efle

It

Qu

bonam , nuptias veró & matrimonium nihil

noti

3l

differre à Scortatione.

Unde prztextu con-

H

t

tinentiz nequiffimam vitam duxit. 3. Prola-

l

n

tiones quasdam Sxculorum & ZEonas fabulo-

n*lüh

fas ,

HJERESES

28

!l

fy

ij

fas, veluti Marcion, confinxit , & circa eas

deliravit, 4. Carnestanquam àDamone cre.

)

Ml rw

atas manducare prohibuit.

f. Nonvinum,

j

fed aquam adhibuitad Sacramentum , dicens,

"

A

)

vitem deSatana & terra germináffe.

ln qUU

Severus, hquo Severiazi, modó memo-

Q

rati Heretici Tatiani Difcipulus ? qui Magiftri

(q, u

fui erroribus addidit fequentes. 1. Nullam

fore Carnis refurrectionem. 2. Vetus Tefta-

( M

m

mentum totum nonadmittendum, nec ACtus

:

i

j)

Apoftolorum , nec Epiftolas Pauli.

* Emeratita, à lapra nominato Tatiano

D)

execranda fua inita habent , ortíque funt cir-

caannum 178.

Mominabant fÍe EzerAztztas ,

hoceft, Coszizezie:, quiadocebant r. Nu-

e

a

ptias effe illicitas. 3. Nec carnes edebant,

necvinum bibebant, eoquódtenerent vinum

[

germináffe ex Satana & terra, cautümque ef-

N

feLege, ne vinum biberent Nazarei. 3. Om.

nes Epiftolas S. Pauli afpernabantur. 4. Di-

ia

Mlttoy

cebant damnatos e(fe Proto-Parentes noftros

Adamum & Evam.

ET

"dpelles, à quo Apel/ita, Marcionis Hx-

Mi

retici Difcipulus fuit, & ex Marcionis, Cer-

!t

]

donis, Valentini , aliorümque erroribus füuam

li

[

hzrefim conflavit , circaannum Domini 178.

Unde eum Theodocion vir eruditiffimus Hzx-

reticiffimum nominavitin füperlativo. Prz-

Mu

ter alios aliorum Hxreticorum errores etiam

]7

hunc fibi veluti proprium habuit.

Chriftum

* df

€argem fuam non de Matre, fed ex Elementis

uT

&f

accepifle, quam refurgens ex mortuis , mun-

.de

S/ECULI If.

215

Xï!» lithy

reddidiffet , it&que (inecarnein ccelum afcen-

Rl tmtye

diffe.

f r

"Alogi , five "Alogiani exorti funt circa 2n-

Ht i

numDominir8o. l1tanominantur, q«^f;cA-

IUf

rentes verbos utpotequiEvangelium joannis,

Vr

&cum, quiinipfo eft ex füpernis à Patrefem-

j u

Logos enit

per, Deum Verbnm rejiciunt.

XX

Grecé, Latiné Verbum dicitur,

Negabant

hd

quoque Apocalypfin effe S. Joannis , unde &

illamafpernabantur.

n Til

(

-rtotyrit2, emer(erunt in Galatia circa

to at

annum I$t. ficdicti, quia Deo folum panem

& cafeum offerebant.

Faciebaat autem hoc

vtl

fl

ideb, quód dicereot, à primis hominibus ob-

at p Ne

lationem fuiffe celebratam de fruc&tibus terrx

& ovium foeturà.

tyelebunt

v Vi

"Aftodrogita,vel, üt alii drtotyrzze Galatiam

incoluerunt circa annum 181.

Nontam Hz-

n

retici , quàm Phanatici & infanientes.

Nam

u , o

TY

utrem hi, fivepellem hircinam vino refertam

& linteis opertam inducebant in fuam Eccle-

A0

fiam, quam deinde,veluti fupplicationes àtu-

ri, circuibant , infanis potibus indulgentes , &

gt

j

Paganorum more, quando O*gia Baccho ce-

lebrabant, debacchantes & impuris obceca-

mrhusi

tísque mentibus furentes. Nimirum carnali-

ij

Vilb

ter accipiebant illud, quod Chriftus 4£2775.

9V. 17.dixerat his verbis : egze zeittsmt vi-

qi d

Zum uvvum inutyes veteres , ei

:rro.rfstw

* Montauus ,àquo Montazifie , natione

(

Phryx, in vico , cuinomeneft Ardaba, natus

j

fuit: undeetiam Cataphryges didli fübt, qui

u

Monta-

i

HJERESES

59

Montapnum feCtabantur , circs annum 18r,

LH»' j [

Hic Montanus ambitione honoris & primatüs

"m

(l

l

cupiditate abreptus (e Paracletum & Divinum

i

Spiritum nominavit.

Mulierculas duas , con.

giim

juges (uas, Prifcillam & Maximillam, fuas Pro-

w

h

j

phetiffas vocavit , earümque fcripta prophe-

l';,;ïmm

ticos libros effedixit: quz quidem duz mu-

gin

lierculz relictis maritis fuis illum fecutoz fünt.

E;J?WS

Montaniftz igitur r. Baptzabant mortuos.

sl

2. Primas nuptias admittebant;fecundas dam-

$i

nabant. 3. Docebant nuptiarum foedus &

fohi

vinculum poffe pro conjugum arbitrio folvi,

thtj

4. Poenitentiz virtutem enervabant, dicen-

Í

W

tes ; Semellapfos nunquam ampliis confequi

( j

i

poffe remiffionem peccati, j. ]Jejunia pro

D

mentis füz arbitrio & voluntate (tatuebant.

6. Rebaptizabant Catholicos ad fe feductos.

ciml

ii

"Iandem & Montanus & Maximilla laqueo fi-

d

Sub ini-

.bimet ipfis gulam fregiffe dicuntur.

ty)

tium fuz perfidiz virus füze hzerefeos itaoccul.

tabat, ut effidtam Orthdoxz Fidei confeffio-

m

Vfs

nem exhiberet, sícque ipfüm PontificemZ e-

Md

t

VU

A

phyrinum deciperet.

Nam hic Montani fe-

Mi

.Ctariis formatas literas dabat, quibus pacem

dl

Àllis per Phrygiam & Afiam indulgebat, Sed

ca!

po(tquam Praxeas illorum fraudes apud Ro-

Tij

manum Pontificem detexit , Pontifex fuas li-

[

teras fübreptitié impetratas revocavit. Nec

M

mirum , fiquando Eccletiz Dei cirez res fAcl i,

[

TuJ

.uti fepius contingit,per dolos & mendaciaim-

7

PODH!TUI'.

Il

äla:

j

* CataphryzexPhrygio Provincia nomen

habent,

7l

1

S/ECULII II.

3I

^ n j

li j & Pm.

habent , eoquódex ea ipforum Authores

Montanus, Apelles, & Moatani Prophetiffz ,

n

ld

Frifcilla & Maximillaoriginem duxerint.

E-

]ü if fUiSP li

meríit autem hoc genus Hzreticorum circa

annum r$r.

Tenuerunt z. S.Spiritüs ple-

Wt

It duæm;

initudinem non per Apoftolos, Chzifto dante,

conce(lam fuifle , (ed per fuos iijos Pfeudo -

t

Prophetasimpartitam. 2. lnformaBaptifmi

VR

AM

non adhibuerunt verba, quibus utitur Ca-

tholica Ecclefia , & que Chriftus fuos Apo-

tum rl

t

ftolosdocuit: necin nomine Trinicetis bapti-

zàrunt , uti nec Paulianiftz, quemadmodum

Bant, die

habetur 47/]. 1. q. 1.c. PAuliazifle. Hincin

U5 Uf

Goncilio Niceno preceptum fuit , ut, cümex

Jfina p

iis aliqui ad Ecclefiam Catholicam redirent,

Tiebo

f fehd

de novo baptizarentur. 3. Pepuzam vicum

in medio Galatiz & Cappadocix fitum, Jeru(a-

ht

lem nominabant, ex eo, quódinde effent Mou-

u o5

fsf

tanus , Prifcilla & Maximilla. Ibidem mylfte-

rium Cynicorum , & execrandam impietatem

drani

peragebant.

Dicuntur enim inf:ntis annicult

Truria

d

fanguinem, quemextoto corpore per minuta

€ompunctionum vulnera eliciebant , mifcuifie

giugit

farinz , indéque panem confeciffe,quo Pafcha

lo !

celebrabant , & illud impits fuis fatellitibus

ii

!

mittebant etiam alib,

Ínfans autem fic ab iis

vier

:.

]

(

!

Occifüs,te[te Auguftino,habebatur promagao

TC "

Martyre, pro magao autem Sacerdote fi fa-

;j,mmf»j?

^

pervixiflet. '4.

Dicebant, etiam mulieres

l mggää*]&'&

[6)

ff* facris Ordinibus initiari,

Catera cum

M

oncaniftis communia habuére,

f

E:

Pepuzitaícu Pepaziani fic di&tih Pepuza,

vico,

32

HJERESES

7[5: ) qu.u

vico, ex quo ortus fuit Montanus , cujus illi

fe&tatores erant.

Dicebant enim in hoc vico

gt

m';SOHJU

Chriftum revelatum fuiffe in fpecie foeminse.

Undetantam dignitatemauthoritatémque tri-

]i

buebant mulieribus, ut eas etiam Sacerdotio

D^

qn

honorarent circa annum 1$81. nominantur

J

t

N

etiam Quintiliiani à Quintilla , unà ex Mon-

u

tani Prophetiffis.

g

Florzmus & Blaflus , à quo Floriani, five

Carpocratiami, Florinus Komx gradumPres-

q

T

if

byteriipetiit, fed hunc quianonobtinuit unà

[/

cum Z/A4/lo criminis & furoris Socio , pluri-

i

mos de Ecclefia in füas partestraxit, & circa

annum I$2. haec nefandaconfinxit, 1. Nec

m

Ym

]udicium extremum fore, nec Refurre&tio-

nem; fed omnem RefürreCtionem confiftere

h

infiliorum , ex nefando coitu, procreatione.

at

j

R

M

À

Y

Ym

MN

Unde promiícuos concubitus exercebant , e-

u

tiam in fuüis templis. 2. Chriftum non fuiffe

D

natum de Vir

oine.

Ál

[e]

3. Malum à Deo effe , &

Deum facere mala effectivé nedum permiffi-

1771

inijl

vé, ErathzcSecta furculus pullulans ex pe(-

fima arbore Marcioniftarum.

At

* Pafchatite. ieu Ouatuordecimani , fue-

ts

runtilli, qui circa annum 182. volebant Pa-

mlam [

(cha cum Judeis celebrandum effe quartá de-

ii

L

1

nhs

!

cimáàlunà, femper meníe Martio , minimé ve-

ró ficut Ecclefia Catholica celebrat.

De hiís

dinl

1f

Philaftrius Epifcopus Brixien(is fic fcribit :

Hoc cum faciunt, non femper diem Domini-

I://///ü,

cam Paíchz cuftodiunt, neque computant

(eomm 1

ertià, aut

horas & dies, fed fcisgndä, aut t

üp,

Y

E.

quartà,

S/ECULI II.

33

Db d (ïiuartä ,

aut quintá, aut fextá die celebrant,

hh Etexhocerrorenon cognofcunt diem Pafchee

XCe fs

DouiNi Noftri veram & falubrem unam Orbi

i[arämquu-

terrarum ftatutam & confirmatam à Dowiso ,

mojacerd

curíu naturali Lunz , Menfibus, & Embolif-

DORIoN

mis. Et, cum hocnon computant , ignorant;

ii M

uid celebrent.

Contra hos igitur fanxit Vis

&or Papa, Eleutherii Succeffor , ut Pa(chaà

Ti v

quàárta decima Luna Martii ad vigefimam fe-

ls

cundam, contra morem Judzorüm

h

-*celcbra-j

x

nobinula

rctur , ídque Die Dominicà.

Ieodotion , patrià Ephefinus , M

arcionïg

00 j phl!r

xit, o

HarefiarchzeSectator, & Tatiani Philofophi

LLM

cümadhuc fidelis effet, Difcipulus, Hebraici

Vi

& Grzcifermonis peritiffimus fuit.

Hinc ex

manfitu

j

::

Chriftianifmo in Judaifinum lapfüs , poft A-

aeton

quilz & Symmachi Sacrarum Scripturarum

TOU

translationes , ipfe quoque tertiam edidit,

TO

Circa ánnum 193.

Dudi,l

Addammani , ab Addam wel 4dimantbo

ln

AManetis Difcipulo , de quo fic fcribit Nice-

l

J

phorus //2.6.c. 22. Manes cüm tres haberet

Sc&atores , 4ddam , Thomam , & Hermeam:

t

ex iis "4dda»; adSyros , ad Indos autem 7/o-

32452 milic Precones.

vbb

Hic tefte Auguftino

!]

difputationes fcripferat contra Legem & Pro-

l qumä

y n

phetas, quibus oftendere conabatur , Evan-

gelium &Apoftolicam doéctrinam illis effe con-

v l

trariam.

;h

li

jl

Circa annum 193.

f

Samp/ei & Elcefei idem funt-Ehiphanio;

(

",

J

qui eorum hzrefes recenfens , illos Ebronitzs

du

!

It

ii

conjungit. — wmp/«i enim , uti S, Auguftinus

teíta-

j

24

TIERESES

teftatur,

Ebionitarum dogmata inuniverfum

Y mi&mt

amplexatifünt, De quibus a&tum eft fupra;

P "i

Prodierunt autem circa annum 195.

gl

Symmachus , à quo Symmachiani , gene-

[ V j

reSamaritanus , unus ex Interpretibus Biblio-

iif

rum , Ebionisimpium dogma fecutus fuit cir-

gl

caannum 196. De quo Epiphanius Lib.de men-

m

fjeris. e$* ponderibus fic fcribit : Symmachus

ial

quidamSamarita , ex numero Sapientumapud

j W

cos, cum non reperiflet fidem apud propriam

entem, Principatüs ftudio contra propriam

yun y

ditit;.

tribum indignatus , accedit ad Judxos & fit

ui, n

1

profelytus, & circumciditur fecundá circum-

P

il

TT

cifione.

Qui enim à Judzis adSamaritas, &

1

w

at

vicilfim à Samaritis ad Judeos transfugiunt

rursüs circumciduntur. Hic ergo Symmachus

r

T

ad perverfionem interpretationum apud Sa-

maritas , tertiam edidit interpretationem à f&

:'f. V

Afferuit au-

U

converíam.

Hzc Epiphanius.

tem 1. Chriftum natumex concubitu Jofeph

sl

& Marie , hominémque purumfuiffe. 3. Le-

/ng:

n

gemritu Judaico fervandam. — Edidit quoque

Symmachus in facrum Matthei Evangelium

E

Commentaria, ex quo hzrefim fuam adítrue-

tucäwgg

re & (tabilire videtur.

P

qu

Valeffi , A VAlente Arabe ficdicti , tefte

Epiphanio Z. 2. £ozz. . contra herefes , in Ba.

LU

lil

chato regionis Philadelphicz habitabantcirca

[

annum I98.

Hi cüm in fuam difciplinam ali-

Hl

quem füfciperent, eum caftrabant.

Quam-

&t [f

diu necdum exectus erat, tamdiu animatis

Vr ;g

vefcinonaudebat. (bi veró ,qua volebant,

W

el

ET

lts

S/ECULI II.

25

&Um Eü ["»ïï

ei perfuaferant , aut per vim caftraverant,tunc

W.

omnibus veftebatur, veluti jam à certamine

UMj t

quietus , & non ampliüs in periculo conftitu-

tb

h l

tus, qui per edulia ad volu

ptatem concupi-

IT

Ífcentize impelleretur.

Fuit igitur error non

i/)deg.

minüs crudelis quàm temerarius , cüm fenri-

]

]

Nonad

D

rent neceflarium effe ad Deo bené & inteoré

iptmy

ferviendum , ut quisque fit Enuchüs & caflra-

ul

tus : eam utique Evangelii doGtrinam per-

nra n

peram intelligentes , quà Matthaii z. v, 18.

Justi

dicitur , 2444/7/f.

Jfis . quia dicfum eft' anri-

TT

quis , Nom mecbaberis.

Ego autem díco

imtrtos,

vobis, quia ommis qui viderit mulierem ad

niiügi

concupiftendam eam , jam mechatus

eft eam

Symmachu

i2 corde fzo.

Suod ff oculus tuus dexter

Jéaudaliz.at te

naul 5;

(, €'Ue CH , C projice abs te,

um

ec.

Hine fipe etiam peregrinos venientes

Minitz

& hofpitio exce

vim caftrabant.

ptos vinculis alligabant, & per

ii ]i

fu.

"ngelici genus Chriftianorum, qui , cüm

fe nomen Chrifto dediffejactarent, & ideó le:

M

; E

gem Divinam edocti fuiffent , nihilominus ad-

[unidt

hucAngelosadorabant, circa annum 1 99.

"Apoffolici, tales fe nominabant ex eo,

kcdll&l ] j

quód in füam cofhunionem non reciperent u.

tentes conjugibus & res proprias potfidentes.

iæIC&S» y

J

Dicebant enim Apoftolos nec habuiffe necre-

cepiffe pecuniam , nec aliud in craftinum ferz

jf

!

vàffe:: imó , nihil horum Apeftolis licuiffe.

u v

Qu

Tj

Omnem igitur fpem vitz aternz adimebant

gl

iis, qui pecuniam acciperent , vel aliquid in

quzï

j

eraftinum fervarent. Nullum praterea cum

C2

Priícil-

ó

HJERESES

t 1

Prifcilliano & Flagellantibus juramentum ad-

u

mittebant , adeó quidem , ut etiam perjurium

M

"

a

licere dicerent , hanc femper fententiam in

J

ore verfantes: fura, perjura, feeretum pro-

At

dere soli.

Negabant etiam purgatorium,

j

Grzcis in hoc & Armenis, W/aldenfibus &

D

1

Lutheranis. preludentes.

Abominabantur

)

st

etiam nuptias, & pro fcripturis utebantur üt

(nt

lurimüm actibus Andrez & Thomz ab Ec-

ml

clefiz Canone prorfus alienis. Porro ince-

finl

debant: veftiti tunicá albà long, & defüper

i

pallio albo ad collum elevato fuper tunicam,

v

Etiam fuoiculo adítricti, crines longos defere-

J

bant $ caputnoncooperiebant , nudipedes per

mundum currebant , nulliobedientes, Vixe-

ul

runt circa annum 199,

Ophita, quali Serpeztizi , didti funt à fer-

d

pente , quem adorabant.

Prodibat , uüt S.

!

Auguftinus refert , hicíerpens incantanteSa.

Á

[

cerdote & fpelunca ; in quaalebatur , & Altare

j

il

teptando.adiens, panes ibi oblatos lambebat ,

Í

eumque fe feingyros contorquentem illi Hae-

?

n

retici exofculabantur.

Quo peracto cüm

ferpens ad fuam fpeluncam rediiffet , ejus cul-

' 8

tores panes in Euchariftiam oblatos confrin-

fdüf(!»f:'.

gebant, eoquód ipíos à ferpente fanctificatos

, hii

fuiffeputarent. Neminem veró in ínam com-

hu

munionem admittebant , uti Origines /.6.cozz-

D»

£ra Celfum habet , nifi antea Chriftum exe-

J

craretur,

Addit Authorem hujus hzrefeos

fuiffe quendam Euphratem.

st hiati fic di&l, quod Sezb Adamifilium

puta-

SJECULI IIT.

27

TMf

putarent effc Chriftum.

Nam duo admitte-

,

:tiampe

Ju

bant genera hominum, quorum unum habe-

Fntti

ret parentem Czzz, alterum 5ezb. — Teftatur

vf

S. Epiphanius, qui vixit anno 370. ejusmodi

Pt

fe&tas Caianitarum , Ophitarum & Sethiano-

Vatenfl

rum (üà :tate jam ferme extinctas fuiffe, ait

Vomidr

tamen aliquos Sezbzazes à (e in JEgypto re-

t utehmny

pertos.

Thonz dl

Contra Hzreticos hujus Seculi decerta-

Domois

runt S. [gnatius Martyr. $. Polycarpus Epi.

;,äi

Ui

fcopusSmyrnenfis.. Rhodon genere Afianus.

Apollinaris Hierapolita, & Apollonius. Nec

t hn

inpos at

non Theophilus Epifcopus Antiochenus.iPhi-

uipadsy

lippus Epifcopus Gortynz. Modeftus , &

T55 Viie

Irenzus Epifcopus Lugdunenfis.

Q

S/ECULUM III.

yi, t

* Origenes. "drabici. Proculus. Beryllus.

o

rtemosn.

Theodotus.

rïqu&fum

Metangismonit.

v lo

-Afelepiadotei. Porphyriami. , "ertulliani-

fa. Elchefei. Melchifedechiami. * Novatia-

ml

zi frve Cathari. .4grippimiami. MNo&tiami,

p

it, t

* Sabelliaui. Patropa[fami. Praxeas. Her-

i U!

ips u

mogene:.

Nepos.

* Paulus Samo[atenus,

Buddas Manichas Praceptor.

* Manicbais.

vt

)

um

-pocarita. Catbarifle. Dicartita. Brachi-

iotud

t2 Abflinentes. Hierarchita.

hriad

Rigenes , h quo Or

[/

e

"ifie, Ale-

u]uixw

"

xandrinus Patrem

[

abuit Leoni-

O

(

d

dem , deinde Martyrem.

Opu-

3

lentae

Fd

38

HUERESES

m

|

lentz alicujus mulieris liberalitate fuftentatus ,

m[

uti omnía facillimé condidicit , ita ftupendi

TOU

h

ingenii Juvenis primó Grammaticam Alexan-

4 'lh r

Ui

driz docuit , ac pauló póft facrarum literarum

n

u

interpretationem ibidem fufcepit , multósque

tM

n

I)

Ji

ad fundendum fànguinem pro Chrifto horta-

],'AD

tus fuit , ipfemet Martyrii avidiffimus. — Ni-

d

(

j

hilominus ille talís tantüsque Origenes , qua-

iil

(L

lem jam in ftrena anni 1728. fo/jo r 9. z. 2. &

10 QWXX

fol. 22. . 4. defcriptum dedimus, in tam fce-

gnonis

dos errores abfit,utdoceret 1. Adamumpoft

qo d

peccatum Imaginem Dei prorfüs perdidiffe.

fil

//I)M

2. Animasante infufionem in corpus peccáf-

fe, &inpoenam peccati, in corpora tanquam

yirt

f

W

in earcerem inclufas fuiffe. 3. Necbeatitudi-

W

]

if

nem nec damnationem forezternam ; fed om-

4j

[

nium impiorum hominum , iplorümque etiam

r

1

demonumtormentafinem habitura, 4. Non

|

&mü

effe z qualem in Trinitate Patrem, Filium &

m

Spiritum S. Unde illum Arrianorum fontem

DT

& originem nominatEpiphanius. $. Nec Fi-

titon

lium poffe videre Patrem, necFilium Spiritum

NI

San&um. 6. Coelum , Solem , Lunam , Stel-

las & Aquas, quz füpra coelos fünt, anima-

pl

tas & rationales quasdam virtutes effe, ^ 7.

(irtg:::

Non fore Carnis refürrectionem, uti S. Au-

j

guftinus fcribit, vel, üt Theophilus Alexan-

l pUS,f

ia

drinus de eo in contrarium refert , corpora

&

pof refurre&ionem iterum fore mortalia , &

(Irfy

mubltis transactis fzeculis in nihilum redigenda.

mf

Inhos errores prolapfus eft circa annum227.

B

Ab Ecclefia idcirco profcriptus , contumeliam

non

ii

S/ECULI IIT.

32

Atf

non ferens Alexandriam reliquit & in ]ndae-

hn n'ljgkl

M

am conceffit.

Hierofolymis cum ab ordine

Sacerdotali rogaretur, ut in Ecclefia verba

ATU ts

faceret , furrexit tandem , &illa verba ex Pfal-

t m

Chilol

mo 49. v. I6. tantüm recitavit : Pecca£or?ve-

rb dixit Deu : Quiduamtumununtias jufH-

Vif |

ficationes meas , C ufurpas teflamentum meu

Og a

imoretuo? His recitatis libróque complica-

1b 194

to, cumlachrymis & ejulatu multo confedit ,

i5 intm .&

omnibus unà cum ipfo plorantibus.

Objit,

Admmy

Ita

anno ztatis 69. Tyrique fepultus fuit.

[ rl

Suidas,

ODpuspecd

Arabici, ab Arabia, ubicircaannm 207.

il 0U

hzc hzrefis exorta fuit, fic nuncupati funt.

tCDenttud

Quis eorum Author fuerit, nonconítat. Di-

im,edom

cebant autem, animam cum corporemori, at«

Iteta

d

ueinnoviffimo die refürgere utrumque: uti

n N

habetur D

ifHindf. 24. Queff. 3. cap. Quidam.

hi

1, Pln.

Contra hos evocatus Origenes , eos continuo

um t

ita convicit, ut ftatim converfi feipfos erroz

313

riscondemnarent , & poenasà fe exigerent.

fimfrit

Proculus five Proelus Montani & Cataphry-

at

gum pertinaciffimusSe&ator atque Protector

int, t

circaannum 207.

w d '

l

Beryllus , Boftvenz urbisin Arabia Epifco-

, Ui

l

pus , Circa annum a14. cüm Ecclefiam illam

jl At

aliquamdiu fatis religiosé & pié rexiffet, in

u CJV:

eam deinde harefim prolapfus eft, ut diceret,

t

Chriftum quó ad Divinitatem ante Mariam

"

,.A

j

non fuiffe , nec propriam Divinitatis fübítan-

l

J

tiam habuiffe, fedeam, quzPatris eft, Dei-

:oaïfäm

tatem in eo tantüm habitáffe; Adreprimene

[!

4

dum

HJERESES

46

dum hunc errorem multi cum eo Antiftites

PU

M

mt[u

h

«(mme

congreffi fünt : fed fruftra.

Accitus tandem

j

fw,g

j

Origenes, primüm fermone cum eo collato;ita

i

li

eumconvicit, uterrorem planérevocárit.

T

sl

zArtemon , qui & Arzemas di&tus eft , Ebio-

[

:;

;W(

nis , Cerinthi, &aliorum peftem jam pridem

profligatam refüícitavit circa annum Domini

d

TW

g

221. dicens Chriftum non Deum, fedpurum

hominem fuiffe.

Graflata autem fuit pefti-

ia

M

(

lens hzc doctr

ina potiflimüm per Phrygiam in

n

N

AAfia.

Theodotus , à quo Theodotiazni , Byzanti-

fj

21

£üs, arte

uidem Coríiarius , multüm tamen

eruditus ,

6

;onftantinopoli Romam confugit ,

[L/

quia ipfi vitio vertebatur, quód urgente per-

fecutione negáffet Chriftum. "'Tandeminhz-

refim Artemonis & Montani lapfüs , circa an-

num 221I.dixit, Mariam non Dei, fed homi-

W

nis tantüm Matrem fuifTe. Videlicet, ut dicere

T

Qu

poffet, (enegando Chriftum, non Deum ,.fed

| mj

^L

hominem negátle.

Utebantur, qui ejus Se-

&z adhzrebant iis duntaxat Scripturz capi-

Qd

tulis, .. quz de Chrifto velut homine edoce-

V

bant, minimé veróillis , quz deDeo.

Nice-

T

L

p

phorus ex Eufebio Czfareenfi de hoc hzretico

; ftttn

ficfcribit. Quemadmedum Montanus & Ma-

j

ximilla à Spiritu vefano uterque agitatus , fe

i

ipfüm füfpendit , eóque modo adinftar Judz

!f

proditoris vitam finivit, ita etiam primus pro-

MT

phetiarum eorum defenfor, admirandus ille

W

"Theodotus, càm fe feductionis Spirituicom-

:g

ififfet, ia-

mcndäifet, potcüatiqge ejus perm

4

D

Gatus,

SZECULI Iif.

£t

UET

]

Ccmlmn':

&atus , atque füblatus in coelum ac rurfum de-

lapfüs, peffimé periic.

ml

Metangifmonite , (ive latino idiomate

Dterp

Transua[antes , Imuafantes , fic di&ti funt,

usl

quia docebant Filium efle in Patre (icut vas

m

parvum in vafe majore.

Faciebant igitur Fi-

um Dny

lium Patre minorem.

Quis eorum Dux &

m

Princeps fuerit, $. Auguftinusnonaddit, Vi-

Jtn f

detur autem tempore Artemonis & Theodoti

verPhryglami

Hareticorum emerfifle circa annum 221.

"Afelepiadotei ab fclepiadoto , Theodoti

4tj,

/

Coriarii Difcipulo , dicebant Chriftum purum

Vltimtam:

hominem , circaanpnum 221.

imoonügi

Porphyri»mi à Porpbyrio Athenienfi Philo-

It pt

fopho , natione Siculo , Chriftiani nominis

mb

hofte infenfiffimo.

Hic fuit Origenis Con-

is, r

difcipulus apud Plontinum Magiftrum. 'Tum

j, feton

veró , uti ipfe fcribit, Origenem Alexandriz,

icet.utdic;:

magna cum gloria docenteminvenit , circaan-

uDf

num 22j.

Sedortá ibidem atrociffimá perfe-

, g

cutione cüm multi Chriftianorum deficerent,

n

etiam defecit Porphyrius, ac deinceps fanctam

il

Religionem conviciis diré profcidit , Juliani A-

, M.

poftatz infignis prodromus , quem Tyrium

vohamt

fenem vocat LibaniusSophi(ta Juliani Prece-

yausd

ptor Porphyrii autem zítimator & Encomia-

Bu

[

€5.

Fuit is,

yinl

jj

* Tertullianifle , & Tertullinmo,

M

üt S. Hieronymus in catalogo Virorum illu-

1

j

[/f^

ftrium refert, Carthagine natus, & Presby-

ter. Ingeniiacumine & eruditione fibi parem

i

J

Sed & hzc (tella cecidit ex Ec:

non hgbuit.

eleíize

hi

42

HJERESES

yu

Glefie coclo in barathrum Montaniftarum

T

Chiliaftrarum circa annum 2256.

Unde r.

i

Damnabat íecundas nuptias. 2. Credebat

E&ï'.mmbl*

nos poft refurrectionem his in terris velut in

yinm

campis elyfiis adhuc annis mille vi&turos. 3.

m

Dicebat animam humanam quidem immorta-

"m

lem efle fed corpoream, ac ex patre in filium

["ail :l mt

per traducem propsgari. 4. Sceleratorum

g

ho:ninum animas polt mortem verti in Da-

(f

mones, & in quecunque bruta füis deli&tis

congrua. j. Jejuniaà Montano indicta defen-

nem;f!fI

[

h

dit. 6. Catholicos P/jcbios, hoc eft, 24zi-

hii

zAles nominavit , eoquód reciperent moechos

TU

poenitentes.

De hoc Tertulliano plura ha.

J U

]

benturin ftrena aani 1728. f/o/. 21. €$ 22.

Ro

Elchefei , (ive HelcbefAite , à quodam

MT

Pfeudo Propheta He/cbesáe , ex cujus nomine

t

duas mulieres tanquam Deas adorárunt , üt

perhibet Epiphanius. A quo Epiphanio etiam

b

t

Sampfzxi & Elcefzi appellantur, eósque Ebio-

ftrt

nitarum dogma in univerfum amplexatos fuif-

& Q

feaflerit : adeó, ut, tefteS. Auguftino, Sam-

ht (

pfzos& Elehefieos Ebionitis copulet,tanquam

tunf

una fit eadémque hzrefis , uti jam fupra de

Sampféis di&tum eft. Exorti funt Elchefxi hz-

TU

hs

reticicircaann. 339. Dicebapt etiam,licitum

efle Chriftum negarelinguà, modó non corde.

fm,:j

Doriy

Librum quoq; circumferebant,quem dicebant

de coclo lapfüm : cujus verba, fi quis audiíffet,

intaj

A0,

deli&orum veniam confequeretur, prateril-

lam , quam Chriftus exhibuit. Cujus libri

jl

fgmentum deinde M ahometes imitatus eft. .

Qd

Meichis

SJECULT TII.

45

Ol

Melchifedechiani , fic appellati , quia Mel-

M. hi

chifedech Sacerdotem non purumhominem,

3 nj

fed quandam Dei virtutem Chrifto majorem

Mtrsydy

fuiffe arbitrabantur : malé interpretantes il-

levidum

lud Pfalmi 109. 7z es Sacerdos z eteruum [e-

Xem m

eundimn ordinem Melcbifédecb. Sic enim aje-

bant: Ni(íi Chriftus fuiffet minor, fivein fe-

1ptre nf

. hm

cunda inílitutione pofitus, non utique illius

mv n

ordine opus habuiffet.

De ipfo autem Mel-

Iafis d

chifedech dicebant, quód fuerit fine Patre , fi-

oIndiadt

nematre, fineprofapia, volentes id probare

exEpiftola S. Pauliad Hzbreos. Ortaefthzec

rel, d

Téntmet

hzrefis circaannum 240. . Quo Authore, in-

certum eft: quia S. Augu(tinus nullum nomi-

mo pur

(b

nat, etfi Epiphanius dicat, eum fuiffe Hiera-

, od

cem , nectamen eaminveniffe primüm.

* NovatiazniaNovato , Romanz Ecclefize

ijtsmr

''enebant fe-

i, r

Sacerdote , circa annum 55 $.

mel lapfos in peccatum, non effe in gratiam

giphanioeür

il

recipiendos, & iis , qui in perfecutionibus de-

fecerint, nullam ampliüs fupereffe fpem falu-

ml

tis.

| Nmüü»sm'

Qui eum fequebantur, fe etiam nomina-

bant Cazbaros , hoc eft , Puros.

Dicebant

ij ul

enim fe (ine peccato effe, contraillud Joannis

m lia

d

Y.C. I. V. 8. A dzxerimus ,quod peccatum mon

babemus uos ipfos [educimus,ci» verit as im mo-

vind

bis nonefl. Undeomittebant illud in oratione

Qs

Dominica : Dimitte nobis debita noftra. Non

—

baptizabant , quia tenebant,, infantes effe (ine

Lquisf»ïïï"'"

peccato.

Viduas rurfüm nubentes velutad-

w

ulteras habebant. Aliorum orationes fibi ne-

(

dcfun1

j

;

'ü,»'fi.

ceffarias effenegabent, nec ullas pro

&is. .

yt

H/ERESES

44

&is oblationes admittebant, Conflavit autem mwa

fuam hanc hzrefim Novatusideo, quiaPon-

qi Pl

tificatum Romanum , quem unicé ambiebat-

non obtinuerat , confecratusàtribus Epifco-

1

W

ljl

g

srudibus & bené potis.

Agrippitiasi ab Agrippino Carthaginen-

l H J

?

fi Epifcopo , qui circa annum 2 o. rebaptizan-

Wcsi

dos cenlebat eos , qui ab Ecclefia Catholica

g

deficientes ad Hxreticos, ab iie veró fanà men-

OU

te receptà ad eandem Ecclefiam Catholicam

i

?NC

rediiflent, QCujus quidem fententizet(iab in-

ain,!

itioetiam S. Cyprianus fuerit , fe tamen eon-

n i

tinuó fubmifit, & ab errore receffit, quam-

l

!XJ

Wj

l

primum Pontifex Stephanus litem decidit, &

b

nonrebaptizandum effe decrevit.

LMI

NoetiAsii & Noéto quodam SabeliiPentapo-

C

ul

litani Preceptore.

Exnerferunt circa annum

u

N

(l

259.apud Ptolomaidem ZEgypti. Negabant

ü

[

I. In Divinis Trinitatem Perfonarum : & uná

h

w

tantüm effein eis Perfonam afferebant, diver-

jj 1

fistamen nominibus apellatam. 4. Dicebant

u

Patrem zqué paffum fuiffe acFilium. Unde

lu

etiam deinde nominati fant Pazropaffiaz;. 3.

T

IU

5

No&tus mentitus fuit, fe effe Moyfen & Fra-

Ti

trem füum effe Araonem.

fir

* Sabelliani à Sabellio No&ti Difcipulo ex

[ W[OM

Ptolemaide ZEgypti oriundo. — Hi circa an-

num 260.tenuerunt cum Noéto 1. lnam

hi

ml

efle perfonam Patris & Filii & SpiritüsS. 2,

Negárunt Salvatorem noftrum effe Patris Fi-

i

n

lium, & primogenitum omnis creatur. .

EJLT

Patropa[fiani , iidem , qui No£tasi ? $a«

li

bedinni.

PrA-

,

)

S/ECULI IIf.

Cünüivitz;;-

4f

Praxeas A(iaticus circa annum 260. pari-

j .CO) qum

Uaf

ter negabat plures effe perfonas in Trinitate,

Uti &

Jsäm'bmpgk

Hermogenes Afer circa annum 260. de qui .

1

"

hCs

l1

busS. Auguflinus dicit: Noz7//e /unt plures

Seca , fed unius Secf a plura momina.

0 rehap[

tbf Qu

::

ANepos Epifcopus cujusdam Civitatis in E-

hr rin

gypto circa annum 270. judaicá opinione, qux

m Cate

inScripturis à Chrifto promifía fünt, fenfu cor.

porali craffiàs intelligens , ea ad profens Se-

Fentiver

ftmoq

culum, & defignatam quandam mille anno-

rum vitam retulit cum Cb/zff z.

Et ut ex

Xl qui

mátcidt

Apocalypfi opinionem füam confirmaret, li-

brum compofuit , cui titulum Cozfzzazioni

indidit.

BcliiPcntapo

* Paulus Samofatenus natione Syrus An-

Q amur

tiochix Epifcopus, multe quidem arrogan-

, Nl

tiz , fed nulliuspenéfapientie , Artemonis &

um d

Ebionitarum hzrefim refüfcitavit circa annum

rout, u

:73.

Et r. Prohibuit Píalmos in Templo

, Dd

cantari folitos. hísque alios fuffecit, quos in

um (

fuamipfelaudemcompofuit. z. Negavit Dei

yMA»i

h

Filium é coelis defcendiffe, fed in utero Virgi-

oyín l

nisinitium habuiffeafferuit. ;. DocuitChri-

ftum Deum Dei Filium non fubítantivum ac

i

perfonalem & fempiternum effe cum Patre,

Ti at

fed prolativum tantüm, id efít, quafi aérem

p 1

quemdam effe, non autem períonam vivam &

"

y

fempiternam cum fempiterno Patre, 4. Chri-

t

al

ftum quidem fuiffe hominemjuftum , nonau-

n

tem Deum verum. j. Potiüs Judzus quàm

jj

iionem z

lh

G—hriftian-gs voluit obíervari circume

. adeà

A6

- HJERESES

" j

adeó quidem, ut Zenobiam quandam Regi-

UH

namin Oriente tunctemporis docuerit judais

aducwm

zare. 6. Utihabetur z. queff. 1. cap. Paulia.

A

" ï[thl

M

zifie.non baptizabat in nomine Trinitatis.

«t

n

fi

|

Quapropter in Concilio Niceno preceptuni

W W

fuit, ut, cüm aliqui ex illis ad Ecclefiam redi-

üM

rent , rebaptizarentur, quód veram Baptifini

MM

j

formam non tenerent.

Atque hos ob erro-

P

res variis habitfs Conciliis Paulus Samofate-

m&amf

nus excommunicatus tandem & füo Epifcopa:

vt

tuejectus eft.

tgti

Buddas , antea Tcrebynthils Manetis mox

m

fecuturi Preceptor circa ann. 2735. in Perfide

wi, d

fe ex virgine gepnitum & in montibus educatü

n

mentitus fuit.

Quatuor compoíuüit libros ,

j

quibus nomina indidit Myfteriorum , Evange-

q»iämeï

li, Thefauri, Capitulorum. .A Damone ex-

um

agitatus interiit.

dv

Ejuslibros cum reliqua hz-

reditate Urbicus , qui fepoftea Manetem nun-

vn.

cupavit, ab illa foemina confecutus eít, qux

At

Buddam foverat , & Urbicum feptem anno$

I

natum zre & librá emit

, libertate donavit , &

IT

heredem inftituit.

g

d

* Manichei , à Manete , natione Persá

circa aunum 273. tam laté imprimis apud Per-

Ut

! hn

fas , deinde veró in Africa fuum virus propa-

gavit , utper annos ducentos non potuerit fo-

tll

ti

piri. . De hoc ita fcribit Leo Papa & Eufebius

J.7.€. 29. Mazes quidam , fecundüm nomen

Mtye

fuum infaniens & inftinctu Dzmonis agitatus ,

Cní

invifam & execrabilé harefin docuit , tam acer

tsj

ingenie

S/ECULI Ilf.

47

Rttdg

j

ingénio, ut infaniz vel Dxemonis plenus effe

ag

videretur.

Nunc Chtifti fe gerere formam

'-(-[

) Dj

oftendereconabatur , nuncipfum Paracletum

ht [re

j

fe effe pradicabat, quod utfacilius hominibus

9 t

perfuaderet , inftar Chrifti duodecim Difcipu-

los elegit, quos ad przdicanda (ua dogmata

dECCltflam[c

Yeun t

emifit. Nicephorus A. 6. c. 21. Hiff. Eeclefraff.

Ícribit : 24442 jugum fervitutis longo tem-

ld

iUl f

pore traxit.

At, cüm derepenté Herz füz

ex teítamento hzxreditatem adíiffet, non con-

2

xentus fuit molliore & affluentiore , que ei ob-

tigerat , vità, fed acervatis libris fetotum ve-

SManttsm

ritatis inimico przbens ad impias fabulas di-

",b Deti

vertit3 donectandem, utiSuidas habet, Rex

Ts

Períarum eum juffitexcoriari vivum & cani-

X lbros

bus nudum objici, quia Regis Filium fansre

Hec

m u

quidem voluit , minim& veró potuit.

Domonet

autem impiaillius dogmata fuerunt. . Duos

ul

effe Deos , alterum quidem bonum , alterum

Manetem:

veró malum: utrumquetamen xternum. 3.

as d

Animam hominis aut Deifübítantiam, aut ex

Dei fübftantia effe , & ex eo tanquam ex aliquo

f

n

fonte manare.

3.

Nullo modo licere bella

gerere,

Hinc Moyfen reprehendebat , quód

bellageffiffet, 4. Omnes beftias effe rationis

i Dd

capaces , omniáque bruta animalia zqué ac

nl

hominem non folüm fentire , verüm etiam in-

ss p

TU

telligere. $. Corpus füdpte naturá malum

effe, & ideoà malo principio fa&um. 6. Non

x

W

Vrl

lUP

jj

licere veíci carnibus, eoquód à Diabolo effent.

Jl

!

7. Chriftumnonfuiífe verum hominem, (ed

T

g

phantafticum , & phantaíma quoddam , nec

JUe

veré

l

j

48

HJERESES

j

verénatum. $. Diabolum naturá fuà malum

n

Imó creaturas

1 lnüm

effe, nec bonum effe poffe.

ex fe & generatione fuà malas effe, quód à

il

ntthJ

malo Deo creatz effent, 9, Judicium forene-

yt

gabant, uttantó liberiüs peccarent. 10. Le-

gem veterem malam effe dicebant. r1. Con-

tendebant peccata nullo modo poffe vitari ;

fed ex mala mente proficiíci.

Nam duss in

; QU

homipne mentes effe dicebant: unam quidem

AQS ü

f«

fs

malam à malo principio , eam videlicet, quam

nos vocamus concupiícentiam carnis: alte-

l

ram veró bonam , quam nos appellamus ani-

[i

mam rationalem. Peccata , qux in homine

n C'"I

fiupt, à mala anima procedere, & eapropter

non poffe perliberumarbitrium impediri. 12.

Nuptiasdamnabant. :3. Nullam prorfus a-

&tionem tribuebant voluntati : nequidem ad-

juvanteSpiritufancto ; qnafí nil intereffet in-

| M'j*":'

[

ter ftatuam & voluntatem. 14. Nonrecipie-

Jl

[/)

MM

bantlibros Apoftolorum , fed fua dogmata

Vi

fingularia comminifcebantur ,^ quz. Chrifti

;

"Y

quoqueEvangelium vocabant. 15. Gloria-

bantur peculiaribus illuminationibus é coelo ,

d

hin, ]

dicebántque fe donare Spiritum S. 16. Ma-

i

trimonium , poteftatem civilem, & reram

[/7] j/(]«

publicarum adminiftrationem nonà bono fed

[

[/

lj

a malo Deo proveniffe dicebant , & ea idcirco

fjj

rejiciebant: 17, Uti & vinum, .18. Nega-

f/]

bant Baptifmum in aqua quidquam adferre

falutis.

"pocarite, Catbarifle, Dicartita, .Ab-

"t

inentes ,e Brachita, Surculi erant , ex mala

1407

Hie«

arbore Manicheorum pullulantes.

S/ECULI IV.

49

odl

Hiey nychitaab Hierarcha Hxretico ficno-

I qum

minati, circaannum 279. Carnis refürrectio-

d)

nem negabant. 2. Dicebant S$acramentum

if

Extremge Unctionis non inftitatum fuifTe à

AL

bit, r

Chrifto. 3. Parvulos non pertinere ad reg-

num ccclorum , eoquód ipfis nulla fint certa-

NT

minis merita, quo vitiafüperent. 4. Lucer-

B

T

j]

nam de Lucerna , & Lampadem de Lamp.adc

in duas diftinguentes errabantin Divinis circa

Tüktt

Filii Deinativitatem, uti Author eí(t Hilarius

TET

lib.6.de Trimitate.

f.

Monachos & Mona-

IT

chas, & qui conjugio non erant addicti , in

T

füam Communionem non recipiebant.

r

nyzdii, [

S/ECULUM IV-:

npüsa

ailtm i

amedtc t

Meletiami. * rrimmi. Colluthus. Eufe-

Nj

Ius. Enzoolus c Memas et Menophaatus ei A-

chilas. . Euflathius. — Georgiani. Theorms.

U gt

Secumdus Ptolemaidis Epifcop. Maráis. d heo-

N

nas. Aflerius. Con[Fautius Imp. duxemtius.

J (

gustt

Marcellus. dncyramus. Quintianus. * Aa-

riani. Narcifus. .Aceffus. Colmiami. PLha-

T

tinus. Stephbanus Auttocbeuus Epif, * Cir-

m K

euitores vel Circumcelliones. Balatius.. * Se-

qni

mi ArriAmi. cacius. Eufebius. Archieu-

Val

muchus. * Donatifla. Majorinus. Crefconius.

l lg' B'ffl

Bonofraci. Alfurritani. Eunomimm. nomi

lquamïfïï

Jeu Auomai. Georgius Alexaudria Epäcaþzlf.

Georgimns Laüdiezrs Epifc

oDzs. * AMacedomia-

r

T

ui. Puevmatemachi. Sabinus Heraclen E['"gdf

j

1

J

D

[ii

[]

— jfeopus

?

HJERESES

D-U

MarAtbonius. Fortunatiapus, * -

a

;:)Pw.

IMAHI. Serras.

Sulianus Imp. Apoflata. He-

PT

ron Apeflata. * Luciferiamt. Campates. E-

cFuii

celolus Sophifta. * AMel[aliami. "Theopbro-

sius. Eup[yehiami. Adelphius. . Agmoéta.

"

Satamici. Demophilus. Eudoxius. irami.

* Apollinarifle. Dimoeritae. Timotheus A-

fu.

j

gollivaris Diféipulus. Vitalis. Lucius Ale-

[.

xandrinus Epifc. * Seleuciani f Hermiani.

p

Audeani. * Enthufiafla feu Euchita. Aman-

bl

&iws. Proclinnita. * Prifcilliami. Parmenia.

j

il

sille. Marimus. ffovimimmus. * Elvidius.

"gapeta, Antidicomarianite, Collyridinmi.

l

Feliciauus. * Anthropomorphita. Dorothenus.

il

Eleufius. Luciamus. Sabbatiani.

vt

«unis

Eletianih Meletio cujusdam Civitatis

NU

in ZEgypto Epifcopo, fed poftea cje-

EE

M

€to.

Prodierunt circa annum 311.

)

:

o

potiffimüm de Ecclefiz prafe&turis contende-

f

bant, fed pofteaita conjun&i funt Arrianis, ut

NTTT

Arríani Meletiani, & Meletiani Arriani nomi-

narentur : quamvis tamen Meletius deinde

t

du

J

Antiochiz Epifcopus factus relictis Arrianis

GAnyy

rediericad Orthodoxos , uti Nicephorus Z/.

9. c. 48. refert , Nicenam fidem publicé con-

€ionatus Antiochiz.

* Zrrianiab.4rrio Alexandriz apud JE-

Tif

Á

gyptios Presbytero & Theologiz ibidem Pro-

hi

fefforeexLybiaoriundo. Namcüm Alexan.

dJm T

der Epifcopus Alexandriz effet , hanc veró

//

f

I

dignitatem ei invideret Arrius ambirétque

n

pro

NI

M

S/ECULI IV.

$i

'.AMAM, i

pro fe, in ejus vita nihil quod aggrederetur in-

veniens, faltemillius doCtrind impugnare ftu-

(»mfnm..

N

duit, docuítque circaannum 315. Filium Dei

Deo fimilem nominitenus quidem at non-con-

À. Api

A. A

fubftantialem: nonszternum, fedin temporé

Ti

creatum. Huncerrorem veluti in cunis pra-

. Dd

focaturus Alexander duas quidem*Synodos

DT

co&git Alexandriz , (cd fruftra, etíietiamSy-

nodus gxneralis Nicena contra eandem cele-

hi, A

i, D

brata fuerit, & Arriusà Conftantino M. Imp.

in exilium ejectus.

Mortuo enim Conftanti-

t !D

no à Conítantio ejus Filio & Succefforerevo-

Glyril

catus, fopitum utcunque incendium refüíci-

l 1777

tavit : adeó, ut ipfemet Conftantius eodem

ul

Harefeos veneno imbueretur.

Cüm veró

m vt

Conftantius diem conftituiffet, quo Alexan-

lt ]

der & Arrius inter fepublicé hac de re confer-

rent ex Scripturis, Deus tragcediz finemfe-

nnun j

cit.

hurbconti

Orabat enim totá no&te Alexander ,ne

virus hoclatiüsferperet. Et, ecce! cüm Ar-

[UMAWM"

rius mané ad conftitutum difputationis locum

jlricis

ergeret , ccepitinter eundum ventris dolore

ia

j

P

borare.

Hincexonerandz alvi causá cloa-

Ch&ls Anü

cam ingreffus , curpem ibi animam fimul cum

joghoni

fordibus ejecit. Quanquam, ne tuncquidem

;mPUbüC j

omnium malorum finis fuit : quia , quódipfe

nonamplius potuit , idejusSactatores praríti-

li

ial

terunt, & hzrefim, quàm potuerunt, latiffimé

j

Vil

/

propagarunt ita, ut alia nulla fic accupaverit

«l

m

mundum , quàm hzc.

d

iil

Col/utbus , h que Colletbiani Sectator Ar-

d

u

"

rii; circaannum 31j. Praterea docuit Deum

jj

2

malo-

E

. HJERESES

atl N

malorum fa&orem non effe , v. g. Affli&io-

qu

f

YUs

jl

num , infortuniorum, füppliciorum : contra

illudIfaig 42. 9s dedzt Ifrael im direptio-

zem? nsomne Domünus,cui peccoverumt 2

y

Eufebius Nicomedienfis Epifcopus , Vir

praclarus atquein utraque difciplina verfatil-

flmus , ibsique adeó Imperiali palatio pluri-

müm

imnüm honoratus, fed, cum multis aliis , Ar-

[

wuü

rianus: de quibus Alexander AlexandrizEpi-

p

qut

fcopus in quadam epiftola ad omnes Epifcopos

u

Catholicos , üt eam refert Socrates, fic Ícri-

I

l

bit; Eufebius, qui nunc Nicomediz eft, coc-

hi

Tl

Mil

pit prxire Defertoribus illis, ad loca quzvis

fcribere eos commendans.

Et Defertores

Iin

m

quidem fünt , z4rrzms, adehillas , Aithales ,

u)

Carponas , Mter Arrius ,Sarmates , Enzoint,

MM

Lucius , Üfulims , Menas, Helladius, Cajus ,

l

& cum eis Secuzdus , && Theonas , Aliquando

Epiftopi diéfi : Qus veró contra Scripturas

fl

adinventa docent,hzc fünt: Non femper Deus

Ex A[;h/

Pater erat , fed erat, cüm Deus Pater non

erat.

Non femper igitur Dei Verbum erat,

st

(ed exnon exiftentibus factum e(t. Quienim

]

hn

erat Deus, eum, qui non erat, ex non exi-

W

ftente fecit. Itaquealiquando erat, cümnon

Q

erat: fiquidem creatura & factura eft Filius.

Neque veró zqualis (übftantia eft Patri, neque

lr

verum & naturale Verbum Patriseft: neque

^02 Qf

etiam vera fapientiaejus: fedunus quidem ex

1(&'

!U [

creatis & genitis eft, abufivé autem Verbum

DN

& fapientia factus.

Etipfe in proprio feu na-

TT

tivo Dei verbo, öc in Dei fapientia eft, in qua

»

E

S/ECULI TV.

5

& omnia, & ipfüm quoquefecit Deus.

Pro

Vgl

VU [

pterea etiam mutationi & alterationi naturá

obnoxius efít , ficuti omnia etiam rationalia.

ln

Atntni)

Peregrinum quoque & alienum , fegregatum-

que eft Verbum à fübftantia.

Et inenarrabi-

Ditogs !

"

lise(t PaterFilio: neque enim perfecté cerne-

Icolm w

re poteft Verbum Patrem, nequeperfecté &

i ln k

certó eum cognofcere.

Etenim fuam ipfius

mülsad

quoque fübftantiam , uti eft Filius , non novit:

ARTA

propter nos námque factus eft , ut nos per

onptsb

eum, velut inf(trumentum , crearet Deus:

xate, f

nequeis fuübftitiffet, nifi nos Deus creare vo-

metie dl

Juiffet.

Quas autem turbas hie Eufebius in

ii qua

Ecclefia Dei concitaverit, tamante füum exi-

Tt Deertot

u, At

lium, quámab exilio revocatus , id multisde-

dimus in ftrena anni 1

ju, B

Lubus.

7a8. fol. 35. ö*jäqum-

j C

Euzoius Ecclefio Alexandring Diaconus

i, n

Arriitam in errore, quàmin exilio & damna-

nX

tione focius.

Uti & Z4ez22 ibidem Dicaonus.

p

Et Achillas Alexandric Epifcopus , fed depo-

Des Pt

fitus? quia Arrii veneno infe&tus: cui fübfti-

iVerbund

tutus eft fupra laudatus Alexander. Item A4e-

4 (

zopbantis Epilcopus Ephefinus , unus eorum,

r at

qui Decretis Niceni Concilii obluctantes Arrii

qnr, !

opinionem laudárunt.

du db

Euflathius , à quo Euffathiani , primüm

ib

Monachus , tum Epifcopus Sebaftienfis in Ar.

Ó

trist

Tl

menia circa annum 320. docuit z. Sanctos

2.

qnu

non effe honorandos nec implorandos.

T

SpiritumS$. nec Deum nominare voluit , nec

pl'[)

Vocare creaturam, 3. Templa dicebat nul-

D 5

lius-

x"(uU

$4

HJERESES

j

H

liusütilitatis adeóque evertenda effe. 4. Con-

PFWP[C

jugium prohibuit, & à carnium cibo abftinen.

dum effe docuit: unde à Concilio Gangrenfi

p

i

j

damratus & depofitus fuit.

Georginhi, (ic dicti àS. Georgio , qui eos

vt D

primüm ad Chriftum convertiffe dicitur. Ha-

J

bitant in interiore Armenia versüs feptentrio-

ii

nem & Euxinum mare.

VerbumDei quidem

sst

füfceperunt hi populi circa annum 325. fed

i

poftea defecerunt, ut non omnem Evangelii

iïwï |

partem fervarent.

Qu

Nam Archi- Epifcopum

habent, quiin monte Sina Clau(trum S. Ca-

fud

7

tharinz iricolit, quem , non veró Pontificem,

pro Capite Eccleftze habent.

InSacramentis

!

jj

& aliis plerisque Grecorum errores fequun-

tur.

Eorum Clerici rotundas ge(tant coro-

dizmi

nas , uti etiam noftri: Laici veró quadratas.

izx]z.[aþ;&

Illaftriores corum mulieres Amazonuümiinftar

M

Y

armis utuntur in prztiis.

In Officiis Ecclefia-

i

W

Q

fticis & Ícriptis quidam eorum ututitur linguá

dU5

Grzcá , alii Chaldeàá.

Modoó füb jugo Turci-

-- —

l

us

cogenunt.

nl

Theopgnis Nicez Epifcopus , fed ia Nicena

ïokhamï:

Synodo Arrianz SeCtz acerrimus Defenfor ,

&my

N

uti &-Secundus PtolemaidisEpifcopus , & AMz-

h)!

zi Epifcopus Chalcedoneníi , & Teoxzas

li

i

Marmaricz Epifcopus.

EtAfferius Sophifta,

d

genere Cappadox , 4r7z; Difcipulus. Et Coz-

4 ]

Jfántius Imperator, Conftantini M. Filius,qui

N

4f

omnem opem' ac óperam przftitit Arrianis ,

J

quia totus Arrianus.

ATU

De quo in ftréna anni

j

1728. fo/. 3. N, XI. & fEquentibus. . Etn-

XeHLIMS

L

SZECULI IV.

;$

df t

xentius Mediolenfis Epifcopus , ElvidiiHzre.

ndeap,

tici Preceptor, qui, quia anno 540. Arria«

Dl Gangy,[

num dogmaanathemat fübjicere noluit , ideó

à fanctis Patribus in Concilio Ariminenfi hz-

At g

reíeos condemnatus fuit.

Sed & AMarcellus

f

"ncyranus Epifcopus in Galatia ejusdem fari«

tsl

nz Arrianz focius Dignitatem Ecclefiafticam ,

:bumDriqui:'

À

utinam non & fidem & animam , amifit. Tan«

itnim j

!

dem hoc agmen claudit |Qzzzzz4zas Arriand

mentg

]

perfidiz acerrimus defenfor , qui Afclepz ;

Hl

Gazzorum Epiftopo pulfo , ab Arrianis (üffe-

hts

&us eft,

YO Pontift

Aeriani ab Aério Euftathii füpra memo-

o

rati Condifcipulo. Hic, cüm effet Presbyter,

t

zgré tulit fe non poffe confequi Epifcopatum ,

wax i

& idcirco non folüm in Arrianam herefim de-

lÜ quadr.zm*

flexit , fed & propría füa dogmataaddidit: &

xannitl

I. Sacrificium , quod pro defuntlis offereba-

Yicicbol

tur , refpuit , Mifsásque negavit applicari pro

wuntri

peccatis , pro fatisfactionibus , aut pro aliis

fijg

quibusvis Ecclefie neceffitatibus. 2. Jejunia

non ftatuta , fed pro uniuscucjusque arbitratur

f

dN

volebant fervari , ne füb lege effe viderentur

nis D

&noníübgratia. 3. Dicebant Presbyterum

onis t

ab Epifcopo nullo difcrimine debere difcerni

i

fed utrumque gradu & authoritate aequalem

I

effe, 4. Damnabant nuptias tanquam illici-

il

tas. jf. Nullos ad füam.communionem ad-

mittebant nifi Continentes, & eos, qui fecu-

ni)

Ri

lo ita renunciáffent, ut nihil proprium poffi-

derent.

umw

/

jj

Narcifus Neroniadis in CiliciaEpifcopug

jl M

D4

Arria--

$4

TLERESES

Arrianz perfidiz acerrimus Patronus circa an.

P )fclA

u

l

num 344.-

"cefrus Novatianorum ad Conftantino-

j

polim Epifcopus circa annum 346. qui cum

authore fuo Novato , eos, qui poft baptifmum

peccatum ad mortem patráflent , ac Diis facri-

ficàlent, à communione Divinorum Myf(te-

E.;i'ilüït.

xiorumrejiciebat, dicens: Solius Dei, & non

E

Sacerdotum efle hujusmodi peccatoribus con.

m

l

cedere deli&tiremiffionem.

]

fl

f

Cofmianià Cofma quodam Hzretico Mar-

Ji

i

ll

cellianiftà , qui antefzcularem füb(iftentiam

& Divinitatem Chrifti abolebat, & alia cum

j

Marcellianiftis in fecunda Synodo Univerfali

m

Af

Conftantinopolitanà damnatis communia ha-

bebat.

li

Photinus , PauliSamofcateni Difcipulus &

inerrore Succeffor, natione Pannonius, vel ;

W

utalii volunt, Galata, Epifcopus Sirmienfis,

At

«ujus Sectatores Pbotiziani di&i fünt, qui à

DN

Paulo Samofateno antea- PazJ/az:z vocaban-

hf

tur, circa annum 3 jo.

Dicebant. 1. C hri-

nitfs,

um

ftum purum hominem fuiffe, ex utroque fexu

natum,nec extitifle ante ejus Matrem Mariam.

hm

4. Chriftum.non naturá, fed adoptione effe

qutia

Filium Dei. 3. Deum.íingulum effe & folita-

K

L

rium, & more Judaico confitendum. 4, Nul-

i

Wt

lám VerbiDei, nullam effeperfonam Spiritüs

1

Sanci.

Que bzrefis damnata eft in Concilio

*fïgc/eüm

j

ij

|

Sirmienfi, ipfe autem P/ozzz:5 Epifcopatude-

At

'

ofitus & in exilium amandatus fuit.

AOrem

« &tephanus Epifcopus Antiochenus , circa

(

anaum

S/ECULIIW.

$7

UTR

annum 3 jo. Árriane hzrefi addictus & infignis

S; Athana(ii Perfecutor.

d Cl

Circuitores Nel Circeumcelliozes natione À«

MS i

fricani : genus hominum agrefte circaannum

nillnin

349. femetipfos prgcipitabant é rupibus vel

1f ic Df

aliis modis interficiebant , putantes (ic fe Mar-

Tityrum Jj

tyres fore. Quis eorum fuerit Author, non

JisDi l

conítat, S. Auguftinus dicit, eos pertineread

tttorugt

Donatiftas.

Balatias Dux g

ypti, Arrianz perfidiæ

rl

ftudiofiffimus, Eeclefiam Dei ita perfequeba-

T

tur, ut Monachos & Virgines nudas cadi ju-

MTO

beretin publico.

Yfb (inrer

w Semi-Arriasi emerferuntcirca annum

m

4;7. Hide Patre & Filio bené quidem fen-

tiunt , Spiritum $. autem non de Divinafüb-

ii

ftantia, nec Deum verum , fed factum atque

nnon, Y

creatum przdicant.

jx i

Zfcacius Epifcopus Cefareentis in Palefti-

QUl g

pa , Se&à Arrianus circa annum 357.

Eufebius Archieunchus. Con(tantii Impe-

VTRU

TEU

]

ratoris, Arrianorum Antefignanus , & Eunu-

igoogt:

chorumin aula Imperatoria Praíes, circa an-*

num 3j7. ipífam quoque Imperatricem per

ml

ldOF[fOGCf

quendam Sacerdotem Arrianum in Arrii hz-

refim pertraxit.

z

* Donati[LeÀ Donato Carthaginis Epifco-

iumv N í

Chrifti

(

po circa annum 358.

Dibebant 1

Ecclefiiam folüm in Africa effe : & nufquam

n

D

effe verum Baptifinum nifiibi. 2. Filium effe

minerem Patre, & Filio Spiritum Sanctum.

Ql

(M

deficie-

du

j Catholicos, qui ad fuam Sectam

bant

p

$8

HJERESES

1 Mf

bant, rebaptizabant. 4. Sacramentaab im-

vleüamh

v

puris aut malis Sacerdotibus adminiftrata , di-

st

cebant effe nulla. $. Sacrum Chrifma con-

n

fpuebant & conculcabant.

Crudeles hi non

n

D)

(

minüs ferro quàm verbo falfie przdicationis in

PA

Ecclefix vifcera defzeviebant: ut, quosratio-

ne non poterant, terrore ac poenis in füuam

i

i

o

fententiam pertraherent.

Porró , uti Simon

Magus Helenam , Nicolaus Antiochenus om-

j w

n

nis turpitudinis inventor integrum chorum

sgiti

mulierum , Montanus Prifcam & Maximillam,

Jn

ita Donatus Lucillam opulentam in Africa foz-

[j

/

minam fuz hzrefeos babuit adjutricem.

AMa

J

ori2:5 Carthaginenfis Epifcopus Do-

natifta , circaannum 2j 8.

&

Crefcomiss Grammaticus pariter Donati-

fta, contra quem S. Auguftinus quatuor libros

i

j

VN

Ícripfit.

Bonoffaci à Benoffo quodam Epifcopo circa

UO

[0

Q1 0

annum 558. alii AZozofo/itas le

[o]

unt à 44ozo/ó

quodam herefis Authore.

Hi Chriftum Dei

At

Filium adoptivum , non autem naturalem &

QUi

proprium effe dicebant : &Spiritum S. quen-

t*ag&linr

»

dam parvum hominem montanum.

gln I

Affurritanifunt Se&a Doniftarum. Eru-

u

Cüm

l

perunt,circa annum 3,8. in Africa.

enim , utializ omnes , ficetiam hzrefis Dona-

(

tiftarum in multas variàsque diffecta fuiffet

libog

fa&tiones, & alii Montenfes, alii Circumcel-

D

liones, alii Permenianifte , alii Rogatiapi alii

'ägifüsl |

aliter, juxta diverías nomenclaturas Autho-

Adrd

rumfuüorum , nominarentur , Affuritani potif?

vag/;

ümürg

S/ECULI IV.

j»

um

fimüim Rome bachabantur, dicentes intrá

um

Ecclefiam bonos & malos non contineri, fed

TM

folos bonos ad eam pertinere.

AUs

Eunomiani,ab Eunomio, qui natione Cap-

Jrdit

padox corpore quidem & animá leprofüs, fed

A quig

artis Dialecticz peritiffimus , & Difcipulus Ar-

L p nf

rii, Epifcopus Cyzici fuit.

Hic circa annum

COT

535 9. et(i plures fateretur Perfonas in Divina

iibdems

natura fübfiftentes, eastamen dicebateffe in-

tonm d

zquales aut diverfi qualitatis fübftantias, üt

Patrem feciffeFilium ;

Vconimil

auri, argenti & xris.

mindfrl

eundémque Filium , qui fit creatura , fecif-

ITicem,

fe Spiritum Sanctum.

Ajebat enim Filium

thinorem effe Patre , nequeideo ejusdem effe

nibqusDe

fübftantiz cum patre , fed meram fore ereatus

pter Dona

ràm.

Neque Spiritum Filio effe equalem,

eoquód à Filio factus effet.

Dicebat item ,

;uatuorlibros

omnes qui fidem, quam ille docebat, tenc-

rent , falvos fore, quantumlibet gravia pec-

Bylyds

rl

cata committerent, & in illis perfeverarent.

"Anopai vel Agonai , latiné ze lege: cir-

iOrhn

p

ca annum 5 j 8. Duce Ezzozziotante arrogan-

ti & impudentic Heretici füerunt,ut, preter

um

J

aliasimpietates, Dei fe nàturam comprehen-

lm 4

dereblafphemarent: quoditem de fejactabat

fuperciliofus ille Eunomius.

fa. U

od

Georgius Alexandrie Epifcopus Arrianus

in locum Athanafii per Conftantium [mpera-

di(fc&afb?f

torem Arrianis faventem in exilium ejecti fub-

j Ut

;

:TX,);'

2

rogatus , circaanpum 35 $. qui quidem Geor-

M

y

]i

gius direé fevíit in Catholicos.

(f

f

Georgins Laödicenüs Epifcopus , Acacías

nis

"

bl

€o

EUE

1X .2 $.

S

nis Artianà A&tianág; hzrefi infectis adhzrens;

ml

Wil

in Conciliabulo Antiocheno ibidem Euzoio

Arrii olimfamiliariffimo Ecclefias gubernante,

U

VIOI

& Imperatore Conftantio przíente, in fidei

u

formulaprimüm Arimini deinde Conftantino-

Iul

poli editáà , coxqualitatis nomen abolere con-

lt

flituit circa annum 57.

* Macedoniami à Macedouio Epifcopo Con-

j

fiantinopolirano , qui circa annum 359. do-

juein

l)

cuit, SpiritumS. efle minorem Patre & Filio ,

il

& nonejusdem fübftantiz cum Patre, fed effe

Qu

meramcreaturam. Quanquam eandem eti-

am harefim priàis. docuerat Arrius, qui ficut

r.i'g u

|

Lilium difiimilem Patri & efle creaturam di-

W!

l

xit ,itaquoque deéSpirituS. idem eum afleruifz

j

fe perfpicuumeft. Sed quoniam Arrii Se&a-

s

tores diffecti fuére , quibusdam affirmanti-

ü

bus, Filium quodafnodo fimilem Patri, licét

H

NOR

non ejusdem fuübftantiz, aliis autem afferen-

Afmnää;

tibus Ejlium per omnia (imilem Patri, fedSpi-

l;

xitumS. illis efle prorfus diffimilem , merámg;

L

DP

creaturam , quorum Dux fuit Macedonius,

ideo hxc herefis Macedoniana vocata eít,

D

quód fub Arrio magis de Filio difputatum &

u

* n

conflictatum fit, quàm deSpirituS. — Fuitau-

tem hzc hzrefis damnata à centum & octo-

t

LUA

ginta Patribusin Concilio Univeríali Conftan.

Poftmulti-

d

tinopolitano fecundo anno 385.

plices eásque atroces tempeflates , quibus per

1tt Cj

hanchazrefim Catholici exagitati funt, tandem

tfemi

b

omnis procella in ipfum Macedoaium deto-

d

nuit. Nam Conftantinopolitano Epifcopatu

exutus

Vif

]

]

nf

[

^

ä& h

SJECULI IV.

ót

din]

exutus &in clauftro vitam agere coa&tus fuir.

s

At nec quidquam melior effe&us , quidquid

Ftinfe, t

habuit, pleno ore inSpiritum S. blafphemus

VCl

evomuit, & vitam malé fintit.

Puevintomacbi , id eft , Spiritàs S. Op-

n

pugnatores , dicunturii, qui Macedonium ía-

[

cuti fünt.

ii

/

!

j

- Sabinus Heraclezx in 'Thracia Epifcopus

AQm nl

mPrrelt

Macedonianus circa annum 349.

Marnthonmius Nicomedienfis. Epifcopus

1Pute

TP

creatusà Macedonio , eujusSectze adhzrebac

Hivo

Ti quit

circa annum 36o. infignis Hypocrita.

tantó periculofior, quantó majorispietatis öc

CUT G

maumaltn

virtutis fimulator,

Fortunntinuus natione Afer , Epifcopus

ais

Aquilegienfis Liberium Pontificem pro fide in

p aftmant

ho t

exilium pergentem primus folicitavit , & ad

fübícriptionem Haxreticis faciendam contra

ytem dirt

Athanafium compulit. Vixitcirca annum 400.

Jur, d)

lh

il

, "AEtiami ab 4étio quodam Syto , qui cir-

]

n;-'(

€a ann. 363. Inaltercationibus, ratiocinatio-

[

Mu

m*/l.

nibus & fallaciis ludificantibus excellens fuit ,

1 vocia t

ut , qui ex profeffo in rebus ejusmodi ftudiu

lia

omne confumpferat. Hinc, quidquid in men-

J hi

tem veniebat, de Deo blaterabat , bené 4-

Qd

£heos , id eft, fze Deo, aut Dei contemptor

T

dictus.

Patria ei Ccelefyria fuit. CujusPa-

DPO

ter, cümití militia adverfis rebus confli&tatus,

f5

tandem interifffet, bona ejus, quitum rerum

tl

potiebatur , Princeps publicavit. Sic cum

(

,

Matre ad extremam inopiam reda&tus , aurifi-

n

cuin artem condidicit, ut quocunque pofiet

j

Iinoao

62,

HJERESES

)

"R

modo victum fibi pararet, Mortuá Matre to-

j:üü ul

tus in difcendi ftudium incubuit , brevique

gt

multos difputandoconvicit ; fed ob effroenem

"

linguam fuüfpectàámque do&trinam variis locis

3

mm')ur

;

expulfus tandem ad medicam artem animum

zalümï"

adjecit : quà brevipariter excelluit, & pau-

j

peresgratiscuravit. LeontiusPresbyterubi

ftihy

Epiícopus factus eft Antiochenus, antea ejus

udi t

in Prophetis Inftructor , 24££477 Diaconum

defignavit , &munus docendi inillum transtu.

j r

füdr

lit.

Qui quidem Diaconatum füfcipere veri-

tus, docendi tamen munus admifit,

hi

Atque

TU

ibi fatis diu verfatus, tandem Antiochiam ve-

C

4

h3

D7

nit Athanafium oppugnaturus.

üm à qui-

busdam ad Epifcopatum deductus eflet, recu-

n

favit eam dignitatem.

ümitd

o

Sané, antequam .Ae.

Q

Zit5 ad Arrianos defeciffet , tametfi illi diffide-

J

rent à profitentibus Coz/z/flAutiale , nihilo-

Gs

minus tarnen preces & hymnos, & confilia,

i,

& res propé omnes cum eo communicabant ,

myftico duntaxatSacrificio accepto.. Exquo

n

autem ille 447«5 ad Axrianostranfiíffet , hi fe

At di

penitüs & in omnibus à Catholicis fejunxe-

Qz u

runt. Dixitautemuti Arrius r. Conditum,

Atvf

& exnon exiftentibus, & inzqualem Patri Fi-

ol

Ti

liumeffe, &FilioSpiritumS. 2, Nullum pec-

catum , quantumlibet grave , imputari ma-

! ludis

(

nentibus infide, folámque fidem absqueullo

alio opere effe fatis ad contequendam vitam -

T

ternam. 3. Ea, quze Deus ha&tenus celáffet

Ym

Apoftolos, fibi revelata fuiffe.

Ithty

Serras ACtianz SeCtz acerrimus defenfor

li

circa

SJEEULI V.

6;

hr

hi

l

circa annum 36;. qui in Concilio Conftanti-

l, l

nopoli habito unà cum A&tio damnatus & in

hb

exilium ejectus fuit,

Tum v

uliamus , Ymperator Apoftata, circaan-

lts

num 361. Chriftianam Religionem non modó

Tl b

palam ejuravit, verüm etiam Idolorum fana

tiusPrcsh)ïäw.;

referavit , folosPaganos gratià & favore pro-

FU, at

fecutus , Chriftianos veró acerrimé perfecu-

hm D

tuseft: quin & Judzos ad inftaurandum tem-

Tluntas

plum Hierofolymanum excitavit : nam Vir

nilcpers

fuit plané eruditus , & ftuduerat Athenis ,

habens Condiícipulum S. Gregorium Nazian-

hi, h

Antiocham

zenum.,

Heron'Thebarum apud ZEgyptios Epifco-

. ünigi

i r

pus, ut placeret JulianoApoftatz , cum mul-

tis pariter ad Grzcam füperftitionem defecit

mun Á

vlf

Circa annum 36;. & pariter mileré periit.

(is,

* Luciferani & Lucifero, quodam Cara-

y, o

calitano inSardinia Epifcopo circaannum 36;.

NTRU

j

Dicebant animam hominis de carnis fubftantia

Lucifer autem, quód Eu-

vt H

propagatam effe.

nali, !

febio difplicuiflet Paulinum Epifcopum Antio-

chiz conftitutum fuiffeà Lucifero , Eufebii &

nlcs &

Athanafii Decretis in Nicena Synodo fadtis,

p (l

noluit fübfcribere : quá de re nova rursüm

m t

hzrefis extitità Lucifero nomen fortita , dicta

; Nullurq;fi

Luciferana.

j

puIZH

a

Campates íunt Secta Donatilarum &

a

Circumcellionum , qui quondam Romx Mon-

a

Kl

U[

tenfes nuncupabantur. fedàS. Hieronymo in

c J

epiftola contra Luciferanos fic appellantur.

ftatz Prz-

p

!

I^

Ecebolus SoPhiaa & juliani Apo

ceptor

M

HERESES

71

j

ceptor , circa annum 365. ut Juliano placeret,

fj

hddläuh

ejus veftigia fecutus eft, Refipuit tamen, &

in faciem füpinus ad Eccle(iz fores provolu-

d qlllm

P

tus , mixtis cum clamore lachrymis miferabi-

V

Yl

J

liter eft vociferatus : Precuicare me JAMera

ALUMTI,

li )'JH

t q

M m

* Me[fAliaui circa annum 368. Authores

j

habuerunt Dadóen, & Sabbam , & Adelphi-

J

Hos alii

RA

T

um, & Hermam , Simoenetem.

nominant Euchitas, id e(t, Orantes, alii En-

. il

Qu

thufiaítas, hoc eft , Sacrificatores.

Illi enim,

üt Author eft Theodoritus Z. 4. c. r . cujus-

[

J

j

l

li

!l

At

dam Dazmonis operationem expectabant , &

aundi

hanc Spiritüs fancti operationem arbitraban-

tur, Negantautem r. AnimascreariàDeo.

ia

4. Nullam Baptifmo vim tribuunt, uti nec

E

Euchariftis. 3. Averíantur manuum labores

RUA

tanquam malos , fomnóque femetipfos tra« — siii

dunt, &fomniorum füuorum phantafias , pro«

tradn

ftttu

phetias appellant. 4. Soli orationi ita tri-

buuntomnia, ut dicant, per eam folaminha-

&pof

bitantem Dzmonem eftugari, illóque ejecto

PO

ho 4

Spiritum fan&um advenire, quifenfibiliter ac

vifibiliter füam prefentiam defignet. Addunt,

Rsl

tunc corpus liberari ab omni motu paffionis,

wdud

& animam à mala voluntate: ita , ut nequa-

Wil

!

quam de cztero egeat jejunio corpus mace-

[

rante , vel do&trináillud refroenante. Dicunt

Áffi

etiam eum, qui hzcimpetráffet, non folüm

'ütely

liberari à paffionibus corporis , fed & futura

ttfon

previdere. Hincaboratione nunquam cef-

"t [j

fandum effe.docebant,

At

Th

SECULI V.

6j

J

ln

- Vheophronius , Cappadox SeCte Euzomia-

]

|

IÍ—»

NU t

24 addictus, circa anpum 368.. uti & Ezp/j-

JUG] jtn.

chius , quanquam tamen nónextoto : Nam

lts

Eunomii errores in varios errores alios diffe-

Vi j

&i funt.

-t Eup/jc/aiæüi ab Eup/jchio'Theophronii So-

14t h

cio , qui quidem primó adhzfit Eunominianis,

n,Ldj

deinde autem peculiarem adhuc hzrefim ad-

^m d

didit ex fuc,

(rrtty t

« Adelphius, Meffalianorum. Hzreticorum

ürs, I

Dux fuit cum Dado& & Sabba , &c. de quibus

4410

fupra.

Y

um

Agnoäm à

Tbeojzh)ania modó nominato

m nb

primüm orti circa anpum. 368. docuerunt ;;

reutd

quód Deus id, quod non extat przíciens , id

iunt, i

autem, quod extat fciens , atque id , quod

moum bbot

extitit memorià tenens , non eodem femper

hm

modo íe babeat.: utpote qui cognitionem

ghamüas,ph

transferat ad prefentia , ad futura, & ad prz-

i d

terita. HacSectaflatim quidem extincta fuit,

at fed pofteaàSevero quodam Acephalo, & Phi.

qit lopono Alexandrino Grafnatico, atque Theo-

Ill

;uifcnüb

i dofio Alexandrino. Patriarchà , in apertum

rursüs deducta plebem imperitam maximé de-

n AU

u pl

paftaeft. Quo effe&um, ut ejusSectatores

non folüm

ju t

minati fint.

-Agnobta , fcd & Scwrit;e cogno-

Toib

P l

Satanici fic dicti , quia cirea annum368.

at

R

nL hh

Satanz facrafecerunt , quibus eum velut mag-

num & fortem , & qui multa hominibus mala

p

7liid

T

inferre foleat , placarent, ut ipfis, velut fuis

fervis parceret. . Porró Sataz Hebraicum no-

inen

H.ERESES

66

men , Latiné A4dver/arium, Repugnantem Yo-

at

nat:; ut qui femper adverletur & repugnet

n "

vero Deo.

gt

fuud

Demophi/us Conftantinopolitanus Epifco-

pus Arrianus, in Concilio Ariminen(i hxrefeos

n

(l

damnatus , eoquód Arrianorum dogma no-

luerit anathematizare circa annum 268.

Wme(

Eudoxius Germanice primüm Urbis Sy-

M

u

fills

rie, dein veró Antiochiz, & tandem Con-

ftantinopoleos Epifcopus , fuit imprimis Sectoz

[

j

A&tianz , pauló poft autem Arrianz, circa an-

NI

num 3j70.

]

Airani ab Aira , qui circa annum 377-

[i

i

lil

Spiritüs S. confübftantialitatem cum Arrianis

FW

D

Epiícopis impugnabant.

x "Apollinarifla ab Apollinari hlexandrise

MT

l

nato, circa annum 377. eiusqueFilio pariter

Apollinari. Pater Presbyteri dignitate fuu-

f

gebatur , Filius autem ofhcio Le&toris Grz-

ii

carum ambo Doétores literarum.

Pater

tj

Grammaticus , Filius erat Rhetor. Pater, cüm

COR

priüs docuiffet Beryti , poftea venit Laódi-

'tsitr

ceam.

Cüàm ambo valde familiares effent E-

Dd

piphanio Sophiflz , metuerétque Theodotus

ftümy

Laódicenfis Epifcopus , ne frequenti confabu-

Wt

latione Sophiftz laberentur in Paganifmum,

(ttm f&

prohibuiteis , ne ad ejus fcholas accederent 5

TU n

fed fruftra.

Poftea Georgiüs Theodoti Suc-

UM

ceffor , cüm eos prohiberenon potuiffet , am-

'?fauc(gl

bos privavit Communione. 'Tum Apollinaris

Ü

Filius putans effe injuriam , & fretuseloquii

"nttr

tumore Sophiftici, novitatem & ipfe indu-

»mmfad(

*

xit

^

S/ECULI IV.

fmp,

67

xit hrrefeos , quz nunc dicitur

Ahol/zAri-

:tur&rcpu;

flarum.

Dicebant hi z. Chriftum Corpus

tantüm (ineanima füfcepiffe ex Virgine.

Y

YOo-

tl

lm

lebant tamen deinde corrigere femetipfos di-

"U m

centes , animam quidem fuiffe affumptam,

quz tamen non haberet mentem, fed Deum

um fj

Verbum effe pro mente inhomineaffum

m

prum.,

2. Non diffitebantur Chriftum Carnem ha-

j tnden (

buiffe , fed dicebant, inipfo Incarnationis Ope-

D

re, aliquid Verbi in carnem effe converfum.

f utt

j. Tenuerunt, quód Chriftus paffionem in

Divinitate (üfceperit, & inillo triduo mortis $

Monum j

€tiam Divinitas cum Corpore mortua, &fic à

QU Aff

Patrerursüm füfcitata fuiffet.

Dimoerit& nominabantur Apollinariftará

nvl

nonnulli, qui à communi eorum Sectá quo«

eDogrt

dammodo recedebant,

i

Timothens Apollinaris Difcipulus, propha-

ss vl

fus & parüm eruditus circa annum 377. Adul-

u M

terinas de eterna & immortali natura opinio-

y, t "

nescommentus, gradus quosdam & dignita-

T0

tesinter fe differentesintroduxit. 2. Salutis

i d

noftrz Myfterium imperfectum reddidit, ani-

d

mámque rationalem , quà corpus omne regi-

entitoe

tur, ejus, qui nobis obtigic, falutis exper-

nglniw

tem effe dixit : propterea , quód hanc quo-

T

que nonitidem, ficuti reliquam corporis na-

il

ht

turam , Deus Verbum recepit, proindéque

yt

€i neque fanationem, neque honorem aliquem

h

tradiderit.

3. Nugatus eft verum Corpus

jf

t

li

il

quidem terrenum in ccelo ab intellectuali mi-

litiä omniadorari, animam veró ad Ima

ginem

l

A

Dei

-HAJERESES

.68

i

Deiconditam, in terris manentem, ut, qua

a

ä

receptanon fit , hucufque incuratam effe. At-

g

qu

e alia etiam. abfürda multa blaterans ali-

jl

do quidem & Dominumipíüm ex Virgi-

quan

yi

ll

ne carnem recepiffe , aliquando eam fecum de

ccelo attuliffe : Interdum etiam V erbum ip-

[ "t

jroy

füm in carnem mutatum , nihil ex carne noftra

Áj

fumpfiffe dixit.

.

gl

Fitad.

2

Epi

fcopus Antïochenüs, fe&atus

h

imprimis Meletium, tum veró Apollinarem ,

circaannum 378. antea ob prxclaras dotes &

ay

peolt

vitz integritatem magnz exiftimationis.

Lucius Epifcopus Alexandrinus , pravita-

(

*l

tis Arrianz Sectator acerrimus , circa annum

J

l!l

lii

378. lImpiumillius dogma tale erat , ut.dice-

ret,

Filium non nófle fuam fubftantiam ficuti

qg:h

factum efle, ut

i

eft : eumafferens propter nos

nos per eum,, tanquam perinftrumentü crea-

Yi

Qu

ret Deus, adeó quidem, ut nequaquam fub.

ftitiffet , nifinos Deus facere voluiffet.

t

n

* celeuciami & Hermiani , à Seleuco & Her-

:in'dcml

miá , Galatis originem duxerunt,, & circa an-

hm

num 3$80. docuerunt .t. Deum e(Ie corpo-

lil

l

l

!

reum, &Hylen, id eft, materiam mundi effe

Deocoxternam. 2. Animam hominis non fa-

vl

&am à Deo per Filium, fed effe deterra.. 3.

, u

!

Malum aliquando effe à Deo , aliquando à ma-

(

teria. 4. Negant Salvatorem in carne federe

T&f

ad dextramPatris, fed carnem expoliáffe ante-

:m' 21

quam in coelum c

onfícenderet, & in Solepo-

Df

fuifle exiftimant.

$. Affirmant Paradifüm efle

^nyl

viübilem. 6. Animas hominum

putant cons

hi

fiftere

S/ECULI IV.

(

96

Wa NI

fiftere ex igne & fpiritu: undeaquá non utun-

TEUM

tur in baptifmate, 7. Angelos dicunt effe

ha bittu

à

Creatores animarum noftrarum , non autem

ilan].

ChriftumeffeSalvatorem nroftum. $8. Ajunt

ha

mundum hunc effe infernum, & nullum alium

n V

fupereffe. 9. Refürrectionem denique in Fi-

]u

liorum procreatione hanc effe predicant, qud

fitin hurnano génere quotidie, non aliam im-

:benüs, f

mortalitatis futuram atque gloriofam.

i

IN

Audanni ab Audao , natione Syro , circa

sst

annum 3 $0.

Pütabant Deum habere humana

Iton

membra , & nec ignis , nec tenebrarum effe

Tis, ]

Creatorem.

r

* Enthufiaflefeu Euchitaiidem , qui Mef-

u t

faliani, de quibus hoc Saculo didum eft fü-

ra.

[ptm

pl

umantius ,vel üt alii volunt, Pe//adius

-

.;Qmemfw'v

Epifcopus Arrianus, ex eorum numero , qui

circa annum 381. cum Polychronio, Thele-

um

nlilt«

macho , Faufto , Afclepiade , & Cleopatro

ol

itidem Arrianis Epifcopis Sanctiffimam Trini-

tatem impugnabant , inficiantes Confübftan-

j FW

tialem effe Patri Filium.

n at

Procliamita,feu Hergiionite, funt natio-

m

ymnst

neGalate , Seleuci & Hermis Hareticorum

modó nominatorum Difcipuli , prodiérunt

) d

!

circa annum 582. dicentes 1. Chriftum non

jgur!

a

veniffein carne , negantesillum de Virginena-

,,ä,

tum. 2. Nullumforejudicium. 3. Neccar-

j

V

nisRefurrectionem. Sequuntur aliorum quo-

j

)

ue multos & varios errores.

(

"i

rifcillinzo Xbile Civi-

ï

? fri/üäimg'/fa A P.

3

tatis

AHIERESES

979

J

tatis in Hifpania Epifcopo circa annum 388. ex

r

n

j

errore Gnofticorum & Manicheorum alio-

u

(

rümque permixtum dogma compofuit , do-

j

u

cens r. Cum Origene, animas ante infufio-

J

dl

nem corporis peccáffe, & in poenam peccati

in corpora, tanquam in carceres fuiffe inclu-

[Mf

fas, 4. Cum Tatianis & Encratitis, carnium

m

efcas effe immundas. 3. Cum Gnofticis &

g

Manichzis, duos e(ífe Deos: unum bonum,

QUs

1

alterum malum. 4. Cum Noeétio & Sabellio

m

M

u

in Trinitate Patrem , quem Filium & Spiritum

fan&dnm;: Patrémque perinde ac paffum fuiffe

yon

:

acFilium. . Cum Bardeíane, homines efle

D)

Y

fatalibus ftellis alligatos , & ipfüm corpus hu-

m

m*lä*

j

uI

manum juxta duodecim figna cceli e(e com-

pofitum: in capite conftituebat Arietem, Tau-

vl

"

j

N

Á

l

M

V

rum in cervice, Geminos in humeris, Can-

crum in pedtore, & fic reliqua figna per reli-

Ym

quas partes corporis. 6. Juramentum licere

t

quidem dixit , ita tamen , ut etiam diceret lici-

Ditoy

tumefleperjurium. | UndePrZ/c/Zanifl « ha

(un.

femper verbainore verfabant:

[pilcop*

|

Jura,perjura, fecretum prodere noli.

|

(ttth

». Separárunt quoque conjugia Priícilliani-

AU

ftx, &tam foeminasànolentibus Viris, quàm

| '

Viros à nolentibus foeminis disjungebant. g.

)

Addidit Prifcillianus , Prophetas fuiffe arrep.

m

titios,necintellexiffe ea , que loquebantur. : 9.

Alt df

B

Nec Natalem Domini, nec ejus Refürrect

10-

As

nem venerabatur.

ht

Dameatus propterea in

Concilio Braccarenfi & Toletano , Romam

^l

petiit , fed àS. Damafo & Ambrofio repudia-

| dfpcr

tus

SECUL IV.

71

AU

tuseft. In Galliis etiam in Synodo Burdega-

NT [

lenfi à S. Martino & aliis Epifcopis Hareticus

OmP OMI'. !Y

declaratus , tandem ab Imperatore Maximo

It t

Epifcopatu pulíus , Treviris ab Evodio Przfe-

J Mi

&o unà cum multis aliis fuüis Affeclis perem-

ts fufe n

tus eft.

li, um

Parmeuianifla à Parmeninno Carthagi-

It Cvf

neníi Epifcopo.,

HicDonati &Arrii partes fe-

fumhm

cutus multas turbas per Africam concitavit,

N

multósque feduxit circa annum 5 89. quos Do-

inl ts

natiftarum , Arrianorum & Mantani(ítarum er-

tpilimi

roribus corrupit.

fomno d

Marinus nàtione Thrax Arrianz hxrefeos

Y

Alfertor pertinaciffimus fuit circa annpum 395.

df cm

quo tempore Eunomianorum , Macedoniano-

d a

rum & Novatianorum hzretes in multas alias

nas, Gu

hzrefes funt divife : quanquam tamen etiam,

Marinus ab aliis Arrianis iterum defecerit in

yy y

um t

€o , quód contraaliquos eorum dixerit, Drum

lal

Patrem fuiffe Patrem , antequam Filius effet,

nf

uam fententiam cüm SeZizas Gotthorum

Epiícopus defenderit, & ad 444772477 omnem

iav

Gotthorum gentem adduxerit, etiam Got-

Driide

thiani nuncupacti funt.

* fovitianu Monachus Romanus, fed cir-

Viris,qwf

n an[:*

eaannum 395.Apoftata docuit r. Quoscun-

n

ultd

quecibos etiam quolibet die (ine ullo delectu

at

aut difcrimine omnibus licere.

2.

Omnes

M

Beatos pares effe in gloria. 3. Nullam efle

4

differentiam meritorum , nullam peccatorum,

prW

07

n

fed zqualia effe omnia, 4 Semelplená & inte-

grá fide per Baptifmumrenatos, non poffe po-

ii

ftea

W

4

HUERESES

22

ftea peccata ,necgratiam in eo Baptifmo femel

i

j

acceptam amittere. $. Jejunium nullius effe

meriti. 6. Nec virginitatem meriti majoris

"i

gt

m

quàm conjugium,

* Elvidius ,velütalii fcribunt, Helvidius,

í qi

yin

Auxentii Hzrefiarchz Mediolanenfis Difcipu-

lus & S. Hieronymo cozvus circa annum 395.

b |

fvl

tradidit 1. Beatam Virginem Chriftum qui-

dem peperiffe, fed poftea etiam ejus Fratres ex

ZMNJD

(

jofepho. 3. Virginitatem non effe majoris

meriti apud Deum, quàm copjugium.

fj

| 'umtnt

-tgapeta ab Mgape Hifpaná muliere & El-

pidio ejus marito , qui circa annum 795 . impu-

i

riffimé viventes folebant dicere, omnia mun-

jold

| UM

damundis. Sufficit mihi confcientiamea. Cor

imundum Deus folàm defiderat.

Cur abfti-

Qu

neam cibis , quos Deus creavit ad utendum.

j d4l

Qu

Sonat autem Z4gape nomen Grzcum latiné

Diletfam.

j

'Antidicomarianite , hoc eft, Adverfarii

ln

Marie circa annum 399. mentiebantur 1.

(is Q

Cum Mdamei Hareticis uti unius perfonz,ita

l

f

etiam unius effe nature. 2, Negabant Mariz

u

virginicatem cum Helvidio , dicentes eam na-

I

to Chrifto ex Jofephalios adhuc filios genuiffe,

Ti

uos Evangelium appellat fratres.

A

Collyridiamific didi, quia circa annum

l

395.certá quádamanni die Beate Virgini col-

1i]]

lyridem offerebant in Sacrificium , illam ultra

ngl

decorum glorifïcantes. Hoc enim Sacrificio

dl

eam veluti Deum adorabant.

Nulli enim

(hri

t autem

H

quam foliDeoicet fac;iücare.. Etan

hujus

SZECUL IV. .

75

h P"fm"*fc

hujus hgrefeos Affecle . plerumque' tantüm

n tl

mulieres in Arabia , & fuperioribus pambus

MURRETM

Scythize.

Felicianus Se&h Arrianus ,. S. Auguftino

bni H

cozvus; circa annunmr39j. dicebat.-1.. Non

leníi

tamScripturz , quàm:rationibus agendum ef-

t

fe.2, Negabat Homoufion, id eft, Patris &

a rf

Filiiconfubftantialitatem; Filiumque non co-

at

zternum Patri , fed.meram creatüram effe.

n d

Contra quem idem S; Auguftinus publicé di-

ipun

fputavit, &librumconfcripfit, inquo ejus ar-

jnied

gumenta refellit capitibus octodecim.

(Læ

;f

difputatio habetur infexto tomo operum ejus-

VTUTHIUD

dem $. Auguüml.

tanea

* Aizmroþowor])hzm prodiérunt in parti-

x rl

Dicuntur au-

bus ZEgypti circa annum 395.

xaduindi

zem z bropomorphit s quód rufticá. fimpli-

citate Deum habere humana membra arbitra-

onun lt

rentur.

Nam verbum Grecum eft, & latiné

hominem fonat.

Deeorum Authore non fa-

d

T

tis conftat.

n

Dorotbeus Se&ce Arrianz Conftantinopoli

a

Przfe&us fuit circaannum 395.

tentts

Eleuftus', Epifcopus Cyzicenus, Macedo-

nianorum Hereticorum Ecclefiz praefuit circa

flo

(

annum 396.

Lucianus, Epifcopus Con&antmopohta-

t

J

f

nus Eunomianz Sectz prefuit circa annum

Wä

398.

J

u

ii

!

Sabbatiani à Sabbatio , qui éx Judaifmo

ad Chriftum converfus & Presbyter ordina-

jj

tus, Se&æ judaicw nihilominus &.deinceps

J

z

adhzre-

y

HJERESES

74

u

adhzrebat , eóque infcelere Epifcopatum am-

A

:biens,;

uem ambivit , obtinuit: novitatem

interim Paíchbatis fub Valente Imperatore

"j

M

conftitutam , in vico Phrygi Pazo totis viri-

M

bus defendens.

Unde ejus Ordinator Mar-

cianus , exinde $alb z; errorem & temerariae

w

"

u Ordinationis culpam agnofcens , peeni-

l

t

Á

J

tentià motus, cum gemitu didtitabat: Meliüs

fibi fuiffe fuper fpinas manus impofüiffe , quàm

:

"M

Sabbatium ordináffe Presbyterum. — Contigit

dlptn

autem hoccirca annum 399.

Tii

)

Contra hujus Szculi quarti Horefes &

cr !

Hxreticos laboriosédecertárunt Cajus.. Ori-

D

qW

U

genes, Victor Pontifex Romanus. Apamzus

Syrus. S. Ambrofius , maximé contra Nova-

iil

2

tianos. S. Cyprianus. Dionyfius Alexandri-

h

nus. Tertullianus. S. Auguftinus. S.Hiero-

] Aü'

"

U

W

pymus.

ii

duopm

S/ECULUM V.

Ksqut

Crifpinus. Emeritus. Hilarius. Fulgen-

tnft

lt

4 V,/

Lius. * Vigilantius. Secundinus. * Pelagtamz.

Gaudentius. * Celefliniamn. Auniauus. Gai-

m

xas Fortunatus. 'fulimuus Capuamus Epi-

liro|

Jéopus. Felix Manicheus. Maximinus. Fau.

1 üont E(*

45. ZAbelonite. Pafeentius. * Prade[linati.

imp,

* Petilinnus. * Nefloriami. Barbas. Siftmius.

"!ffje

-Ablabius. MoyfesImpo[lor. * Eutyebiani. * Dio-

"u

Jeorus. * Timotheus Zlurus. Flavitas. * Pe-

UI

£rus Cuaphaus. Anthimus. " Theodorus Mo-

us. lba

- Mi

Ü

UT

p/hffmw. Zeuo Imperator. Gaiu

Deüfef

—

a

SAECULI IV.

75

TR

Deuterius. Severus. * Acep

U: a

bal;. 'Angc(ita.

Xenaias. Toanues Pbiloponus.

It ,

Riffimus Epifcopus Calamenfis fuit Do-

A0 t

natifta circa annum 400. Contra hunc

J

C

Dttregs

S. Auguftinus ter difputavit , & eum

Hareticum effe convicit.

19fccns T

Emeritus, Ceíareen(is Mauritanix Urbis

ib M

Epifcopus pariter Donatifta circaannum 400.

l i

quem$S. Auguftinus unà cum aliis etians vicit

tun, a difputando.

Hilarius Arrianus cirea annum 4co. fa-

ts €ros Ecclefie cantus deridebat, & ea potiffi-

(j (! müm, quz inter Miffarum folenniaante & poft

ij oblationem Corporis Chrifti concinuntur,

amWw quód in illis Chrifti, quem maximé deprime-

ulamii re cupiebat Arriani dogmatis vehementiffi-

a iim mus Affertor, laudes & encomia celebrari

audiret.

Fulgentius Donatiíta circa annum 400.

u

duo principia effe dicebat , & duo baptifinata,

reísqua five peccatoribus Bapti(mum nihil

n t

conferre,

od

* Figilantiu:, quem Dormitantium nomi-

i

natS, Hieronymus, qui contra eundem duos

,"an?

libros fcripfit.

Fuit natione Gallus , condi*

ib

tione Ecclefix Barchinonenfis Presbyter, circa

Prtdey?jifï

annum 402.

Docuit r. San&os nec-hono.

/M, y

»

randos eflenecinvocandos. 2. Divitias pau-

j

]

(

j

pertatipraferendas. 3.

h

]ejuniurq & Virgini-

,

f

tatem contempfit.

[

"d

Secundimnus Manichzi Difcipulus fuit &

n

1

j

kisreticus circa annum 40$.. S. Auguftinum,

VW'

ut

76

- HJERESES-

ut ad Manichzorum Sé&am ; quam deferue-

[mïmi&

m

rat , rediret , per Epiftolatn invitavit : 'docüit-

que 1. Auguftinumreliquósque Catholicos

"'Gah qu

A W

errare infide. 2.. Chriftum non effe Unigeni-

tum Patrisfecundümpaturam. 3. Deum effe

i

j

mutabilem. 4. Malumeffe quandam fubftan-

tiam, . Carnesnonefle edendas , eoquód à

""

malo principio effent.

* Pelaginui à Pelagio Monacho ex rhaïorc

«l

; i

Britannia oriundo. 'ís, càm in Syria Mona-

chum.induiffet , & inde in-Patriam redíiffet ,

frpin

fuos ubique;fparfit.errores circa annunm: 405.

quil

docens .1, .Non ex mifericerdiaDei propter

bt

Chriftum fine noftro merito nos juftificari, fed

"tl

ex propriis operibus & virtutibus naturalibus

gur

veram acfolidam coram Deo juftitiam parari ,

u

& remiílionem contingere peccatorum , non

ts

ex fide Chrifti, fed noftris conatibus.. 9. Di-

hn

cebat, quód Adam moriturus fuiffet, etiamfi

Ts

non peccáffet : & quód nonex culpa de meri-

- Conf

to , fed ex conditione naturz mortuus fuerit,

lsf

3. Ajebat, infantes non indigere Baptifmo ,

M

eoquódnonhaberentpeccatumroriginale. 4.

Vitamjuftorum in hoc feculo:nullum habere

tht

Df

peccatum, femélque juftum non ampliüs pofle

peccare, $. Necliberum arbitrium , poft ac-

(nus,c'

ht

ceptam baptifmatis gratiam ampliüs peccare

poffe. 6. Orationes, quas facit Ecclefia vel

L ON

pro infidelibus & peccatoribus , ut convertan-

uj

tur , vel pro fidelibus & juftis , ut perfeverent,

Dd

Jj C()n

omnino fruftraneas effe, ex eo, quód ad illa

omnia fufficere dicat noftri arbitriiliberam po«

u

teitatem

SIECULI-V.

77

t

teftatem, & ita non opus effe à Deo petere,

mv&üm&,

uz nosipfi confequi poffimus,

Cüm autem

Qu

Angli contra hanc.harefim Gallix: Epifcopo-

Ms

rum: opem imploráffent, hi ipfis Epifcopos

^ 3' Dfü&m

Germanum & Lupíí miferunt :. quiambo eam

nf

Infülam tandem ab hacharefiiterum expurgá-

ndas,cuqub:

runt. .Contra hunc Pelagium celebrata fünt:

Concilia , primum Carthaginenfe , altcrum

NT

veró Milevitanum.

$

mll

Gaudentius Dohat'iftamniï;pifcdpus ,cir-

aov

caannum 40j. . Hic contra:S. Auguflinum

o

duas fcripfir epiftolas; fed Auguftin

»

at

jllum duos libros:

«

s

jl

vtaeleflimiani à Cl

efl io Monach ó circa anz

g atl

nuiv405.. Hic àt Pelagii Difeipulusfuit; ita:

m p

ejushzrefimtenuit. Cujusaut Nationis , aut

AUs D

Patriz fuerit, nonconítat.

&

ml

Muniauus Pfeudo-Diaconus Ecclefiz Cz-

Gifet d

lidenüs ; Coeleftii & Pelagiani Difcipulus &

irudet

Confors , circa annum 40j. ejusdem quoque

mortsid.

harefim fecutus füit.

d 1]

Gaizai , Barbarus genere fuit , ex illisScy-

vt

Silumia

this, quiad Iftrum degunt , militaribus copiis

Prafectus , Chriítianus quidem , fed Arria-

nampliäsïï

jj

nus ,. circa annum 40j. & quidem occafione

hac. Scythz Iftrum glacie conftrictum tran-

lst

in Imperium Romanum irrupere. Illic

p

li

fiére.,.&

"

permanfi

tGainas, & brevi Dux Romanorum

4et

fa&ctus, non mo

dó Equeftribus, fed & Pede-

jm

ftribus Copiis prafuit. Inde ArrianamSectam

affumpfit , &cipfum adeó Roman

um Imperium

po

, ambiené

P

78

HJERESES

ambiens , multüm ne

2

o

otii Catholicis dedit,

I**Hmmt !

P

i

"'Tandemin Thracia 3 Romanis czfus interiit.

Müt

Fortunatus , Manichzorum Presbyter ,

circa annum 40j. propé Hipponem magná fa-

hu) [

( 1

mà converfatus , multos pervertit. Quapro-

j

l

pter folennis difputatio, contra eum indi&ta

fi

)

ii

fuità S. Aazuftino , in qua cüm ad alterum uf-

i

!l

(j

que diem duráffet, Fortunatus denique victus

M

du

fuit & auffugit.

«

W

J ulianus , Capuanus Epifcopus , Vir eru.

ven

ditus, fed Pelagianus : qui, cümtempore fa-

T

fil

iil

mis omnes íuas facultates erogá(Iet indigenti-

bus, tot nobiles, & precipué Viros Religio-

ss

fos hac fuá miferatione ad fe pellexit, ut eos

kmþfüa*c

fux tandem hareíeos Fautores & Socios effe-

ts

cerit, circaannum 405.

lii

Felix , Manichxus, etíi indoctus, tamen

CR

miiy

aftutus, Hipponem venit, ibíque fuüos erro-

f )

res difleminavit , etiam aufus difputare cum

S. Auguílino : à quo & victus fuir.

Docuit

Mitit

hij

I. Suum Przceptorem Manichzum, de per-

miffione SpiritüsS. Apoftolum fuiffe, 2. Ter-

hmüs |

ram Deo effe cozternam.

Eu

l

Maximinus, Arrianorum Epifcopus, cir-

t

caannum 405. dicebat Patrem potuiffegigne-

hrj

"h

re, non Filium, & ideo Patrem effe poten-

tiorem Filio.

ag

Q ih

Fauf'us , natione Afer , Sectà Manichzus,

Vir alioqui doctus , contra quem S. Augufti-

;banorum

nu$ multüm & difputavit & fcripfit circa an-

MU

num 407.

IT

"dbelonita ab ALele , Adami Filio nomen

D

acce-

'

S

S/ECULI V. -

73

'Carhnïww

acceperunt homines Ruftici in agro Hippo-

Is

ml

nenf(i circaannum 407.(icdicti , quia celibem

Qim ,

vitam egifle dicebant Abelem, donecáà fratre

At

Cajno occifus fueric, ac proinde nec fibi lici-

V (ov

tum effe füis cohabitare uxoribus more conju-

Mitnig:

gali, eti Lege füà uxores habere tenerentur.

Nimirum mares cum foemiuis füb continentiae

d

U ligri

profeffione (imul habitantes puerum quendam

& puellam fibi adoptabant, quos poítea fuos

Ímy conftituebantfücceflores. Morte enim pra-

ümmy ventis quibüsque fingulis , alii (übrogaban-

tur, dummodo tamen duo duobus his difpa-

Mi

liil risfex&s , in illius domüs focietate & contu-

dj,j, berniofüccederent. Utrolibet quippe paren-

lts t€ defuncto , uno remanente füperftite, ufque

adejus quoque obitum , ei filii ferviebant. Poft

lls uy €ujus mortem, ipi etiam puerum & puellam fi-

l

Qu um

mul adoptabant.

Sedhec hzrefis brevi eva-

muit.

Nam moniti & faniora edo&i in (inum

st

wür, D

Matris Ecclefiz rediérunt.

Paftentiur , in Africa Comes & Arrianz

n t

hzrefis circa annum 409. acerrimus defenfor z

vll i

qnem ut converteretS, Auguftinus tam difpu-

tando , quàm literas ei mittendo , multum la-

J ITCODUSV-;'

boravic , fed fruftra.

;powi[fegäï»

)

x

* Pradeflizati , circa annum 414- fic di&i,

mdu

E-

quód de Predelftinatione & Gratià Dei difpu-

r

l

tantes a(lererent , pié viventibus non prodef-

fe bonorum operum laborem , fi à Deo ad

mu^

j

mortem ordinati fuiffeat ; & impiis & pecca-

tl

toribus non obefle, quzxcunque fcelera & fla-

'

j1 Biiaabillis commifla, fi Deus illosad vitam x«

) l

ternam

D

Ü

po)

TLERESES

ternam predeftinátlet. : Quis eorum Author

MM

Vf

fuerit,nefcitur. Revivifcit autem hechazre-

jj

fis noftrá hac ztate quam plurimum per Lu-

u

theranos & Calviniftas, utividemus,

a

* Petiliauusfait Doriauíta ,S. Augultiniim-

y

J

pudentiffimus Convi&tor. circa annum.415.

Ji

Docebat. 1. -Eos ; qui fe.pro peccato interi-

)

n

merent; debere martyres nuncupari , eoquód

Jj n

-9

-

d

in.(e puniant , quod fecommififfe dolent.

Malos . Sacerdotes non.conferre vera. Sacra-

hd

menta; & malorum immunditiam bonis ob-

Jutit

efíe,

D

jund

* Nefí

orianià qufo)io-Epifco po Conftan-

Ib

tinopolitano, circa annum 427. . Hic , licét

um

Virex naturaéloquens in ícripturis tamen &

L

Vererum le&ione; quos prz fe fortiter con-

e:tf"

M

temnebat 4 minus-exercitatus , Pelagianám-

W

W

A

que hxre(íim fecutusdocuit 1. Chriftum ex

C

Maria Virgine natum, Hominem duntaxat ,

r

minimé veró Deum efle,.atque ideo Mariam

ORU

Ghriftotocon hoc eft.Dei Matrem effe.- P o-

fuc

ftea tamen-addidit, Chriftum inculpatz vitze

Thstn

fag . merito obtinuiffe, ut.dignus haberetur ,

li

cui fe Divinitas conjungeret. 9. Duasin Chri-

Ts, (

fto ponebat non folüm naturas , fed & Perfo-

Y

hnj

nas, unam Divinitatis ,. alteram Humanictatis.

Jtj

Necunum Chriftum in Deitate & Humanitate

ij

féntiebat ; fed feparatim atque fejun&tim alte-

0poj

rüm docebat effe Filium Dei , alterum Filium

« a

Hominis , quem dicebat etiam appellari Filium

m

] MUOP(

Hominis.. Denique Chriftum efle tantüm ho-

us fpecia-

NI rlæ[

minem , non Deum, fed , inquo De

tlfdfb

i|

liquá-

SAECULI V.

81

Tftlrn

CUM

fi quádam prsrogativà habitet : atque ideo

Chriftum dicebat Emmanuel à Propheta no-

imum:[-qm.

minari, quódinterpretatur, ANobzrcusm Deus z

WU

non quia fimul effet Deus & Homo, fed, quia

Aigita

m

in Humanitate Divinitashabitaret: Quapro-

pter Chrifftum non Deum, fed Dei

feram ap-

N

pellabat,

Et quia duss effe Perfonas in Chri-

.

fto, unam, quz eflet Homo, & aliam , quz

ln

Yi

efletDeus , inillohomine, tanquam in templo

habitantem concedebat,ideo, ;. quidemidice-

ii

batinEuchariftia contineri veram Carnem, fed

illam effe Carnem puri, juíti, & fan&ificati Ho-

t o

Al

minis, qui templum Dei effet, quíque Divi.

nam in fehabitationem poflideret, nori autem

WT

Ántitr

Dei. 4. Conficiebant etiam Neftoriani in pa.

ne fermentato , & füb utraque fpecie commu-

ln

nicabant Sacramentum Euchariftiz parvulis

i

& adultis, quód non crederent füb una fpecie

d

Chriftum equé contineri, atque füb utraque

nl

/

contineatur,

Finem blafphemus Neftorius

um

hunc habuit, quód lingua, quà tot blafphe-

f od

miasevomuerat, depaítafuerità vermibus.

J Zb.u

jl

i

Barbas , Epifcopus Antiochenus , Arria-

;Duast

nus , circa annum 427. Dorotheipariter Ar-

[Cd&þ»

1

riani, & ex Sede Antiochena in Conftantino-

Bu

politanam translati Succeffor.

u

Siffnius , Novatianorum apud Conftan-

jqin

j

tinopolim Epifícopus circa annum 428. vivens

1

j

adhuc cum S. Chryfoftomo Patriarchà Con-

üantinopolitano Catholicorum. Virfuit do-

"a

"i

p

di

f

&us, facetus & emnibus gratus , cui nihil de-

«l

veram fidem.-

T

ilg

efle videbatur prater

E

!j

/

E7

HJERESES -

22

Allabius , Novatianorum in urbe Nicena

rg;bai

j

(

l

Epifcopus , circaannum 430. nobiliffimus O-

rator.

1l 2d€b

uswm

AMoyfà&s Ympoftor , prodiit in Infula Creta

lï

J

"

circa annum 43 f. Judzus, qui fe coelitüs àDeo

j

inInfulam hanc miffum effe confinxit , propte«

iil

rea, ut ejus loci Judzos per mare traduceret ,

i

FUR

eo modo , quo olim primus Moyfes Ifraéli-

tas per

marerubrum. Toto afio Infülam pera.

!

"

"

Ll

if

gravit,

& ut opes fuas poffeffionésque fper»

nerent ac fe przeuntem fequerentur ,

fuafit,

j

Crediderunt illi, & eum conftitutà die fecuti

n

funt ad fümmum quendam fcopulum in pela-

h

(un

gusexcurrentem. — Ibijuffit femetipfíos in ma-

RUT

re veluti natantes & urinantes conjicerent,

du

Qui fe conjecerunt perierunt. Periifent om-

nes , nifi nautz adfuiffent, & alios nefe preci-

D

cïlM

pitarent, cohibuiffent , alios , qui fe przcipi-

FOT

taverant, undis & mortis periculo eripuiflent,

i

Difparuit interea Moyfes : & idcirco huc in-

Monzd

ter Hareticos ponitur , quia eum Author Pra-

d

teolus Marcoffius etiam inter Hareticos pof-

tum habet.

Vi

* Eutychinni ab Eutycbete , Abbate Con-

lr

IT

ftantinopolitano , circa annum 441. qui po

Manetem & Apollinarem impié docuit I,

ij

t

^

Carnem Chrifti non fuiffe (imilem noftra , nec

reverà illum de Virgine natum , quanquam

^f

Ajebat enim

n

appareat defcendiffe de coclo.

ipfum Chrifti corpus é coelo defcendi

ffeinVir-

j';'J'n $r

adios

ginis uterum , ipsümque taaquam Solisr

m

penetráfle. 3.

Duas in Chrifto

f

sefls ii

nawrcw'pega.

S/ECULI V.

$;

Vl

negabat : dicens , in ipfo Incarnationis arti-

li .

culo Carnem fuifle commutatamin Divinita-

tem 5 adeó quidem,, ut una facta fuerit & Car-

T

nis & Deitatis fubftantia , indéque Chriftus

a,litüs'am

paífusfit, etiam fecundüm naturam Divinam,

i.

3. Dixit, eorpus no(irum poft refürre&tionis

n

gloriam fore impalbabile , invifibile, imó a&-

s It

re & vento fübtilius , contra illad Job. r9. v.

llnyt

27. Quem ego vifà

us n

^

um Lbfe, G oculi m:i

gt

conjpect uri [umt , eà aom alims,

'ï'

Yur,

Dioftorus , Epifcopus Alexandrinus , circa

d defe

annum 453. Eutychetis Se&tator & Fautor,

innp

cum Chryfaphio primario . inter Imperiales

simmt

Cubicularios Eunucho amiciffimé uteretur ,

Yj

effecit , ut Ephefi Synodus cogeretur , qua

ifentun

Predatoria dicka fuit, in qua Eutychetem függ

xl

Dignitati reftituit , Leonis Papz literasreje-

cit, & multa alia contra Catholicos impiiffi-

f

1ne fecit.

il

l

Timotheus , cognomento ZE/urus, antea

| AuthurPr!

Monachus, deinde Presbyter Ecclefie Ale-

xandrinz , actandem violentus ejusdem Sedis

rctW

occupator , Circa annum. 46o. Neítorianam

urd

A

hzreíim acerrimédefendens , dixit, Verbum

l

d

ita Carnem fuiffe fa&tum, ut manente Verbo

[

Qu

infua fübftantia, & homineinfütnatura, fa-

Cietate, non commixtione , una Filii Del fa-

ol

Ga (it Perfona.

Quales peíffimus hicZElu-

lgl

n

J

l

rus in Ecclefia Deitragoedias dederit , habe-

7

i

Tl

tur in Strena Anni 1728. fl. 52. N. FII. &íe-

j

quentibus.,

BW

;-

i

Fa

Vitas ,. Conftantinopolitanus Epifco

m

2

pus

/ (n

HJERESFES

$4

| *OM ïn E

pus , fed fübreptitius , Se&4 Arrianus fuit, cir-

a

caannum 476.

q I

* Perrus CuAp

baus , Antiochenam Sedem ,

h XRW

ópe Zenonisinvafit, & circaannum 476. do-

cuit, duas effe Períonas in Chrifto , & aufus

sl

(

eftin Angelico hymno , qui 77//2g7o9 à Grz-

nl

cis nominatur , quartam vocem fuperaddere ,

Auguüus

dicens Sanmdus Deus, Sancius fortis & im-

qnortalis , Sancius qui erucifixus es, ut Sam-

N

vb

é um fortem ,

quo nomine, Filius Dei defig-

natur, alium faceret ab eo ,

qui crucifixus eft;

m

bat

& fic qua'ta

m adderet , Períonas fcilicet inFi-

lioduas. Quzherefis in quint

a Synodo Con-

ytt

t

ftantinopolitana damnata fuit.

AAnthimus , primus 'Trapezuntinus , po-

t

con

ftea Conftantinopolitanus Epifcopus tempore

Zenonis Imperatoris , anno videlicet 476. in

t

mu

Eutyc

hianam harefim lapfüus , negabat duas

eífe in

Chrifto naturas. HuncAnthimumSy-

d

l

nodus Conftantinopoli coacta , atqme ipfe e-

Neot

tiam Agathon Pontifex Romanus monuerunt,

ut pcenitentiz libellum exhiberet, ac de fe di-

Anfn

&a fala probaret , sícq; ad Epifcopatum füum

"Trapezuntinum , unde eje&us fuerat, rediret.

n

Cim veróille ex metu latitaret, & ter moni-

Va

i

tus non compareret, Synodus publicatà fen-

nj

tentià omni Sacerdotali dignitate eum penitüs

D

'pr

ivavit.

| q

lod

1. da

* Theodorus , Mopfueftenus Epifcopus , Vir

m

uidem eloquens , & Joannis Chryfoftomi

i

Condifcipulus fuit, & Arrianorum, quamdiu

D

wixit, acerrimus Antagonifta, . Qui tamen

Q

poftea

SIECULI V.

8j

fod.

poftea in Ebionis & Neftorii hzrefim cecidit ,

& circa annum 476. docuit 1. Mariam Virgi-

lii

nem hominem tapntüm non Deum peperifle,

n ha.

2. Inveteri Teftamento nihil exprefsé dictum

0, h

fuiffe de Chrifto.

Unde in quinta Synodo

y'of: i

ConftantinopolitanaUniverfalidamnatus fuit,

pl

Zeno Imperator circa annum 476. non üt

"if

Auguftus , ledàt Tyrannus imperavit , Euty-

TT

chetis & Diofcori, qui unam Chrifto naturam

nDud

tribuebant , hzrefi infectus.

nf

Quam tamen

ita palliare ftuduit , ut Eezozzcoz , hoc eft,

[f n

Pacis Conciliatorium , ediderit, quafi veró

iodo (

per hoc vellet puncta fidei Eutychianos & Ca-

tholicos conciliare: cüm tamen per hocrem

imus, p

totam magis turbaret.

irenpot

GAinus per populiperverfi ele&ionem fa-

jb

&us Epifcopus, circa anpnum 476. cum Anthi-

u j

mo & aliis errores Eutychianos communes

niüm

habuit.

at

ILas Epifcopus Ediffenus , Eutychianz ha.

notti

refeos pariter convictus & damnatus fuit circa

T

annum 476.

i

W

ppatit

!

Denuteriu: Epifcopus Arrianus circa an-

jl

num 493. hác Baptiími formulà utendum efle

m

tradidit: Bapzzzo z momineParrts per Filium

TU

iclüf

n Spiritu Sancio.

um

Severus, 'Tatiani Haretici Difcipulus , à

I

quo Severzami circa annum 478. tenuerunt

I. Acertis cibis & omni vino abftinendum,

rïn

(

eoquód de Satana & terra vitis germináflet.

M

2. Adamum & Evam eternüm effe damnatos,

m

3. NonforeRefürredtionem. 4. Vetus Te«

r3

ftamen-

;GFW

dé

HÜUERESES

" w

ftamentum rciï'cïebant. j. Uti& AGus A'p'"'d-

"

jl

ftolorum , & omnes EpiftolasPauli. 6. Eciam

M] r

omnes matrimoniales a&tus illicitos effe pu-

u

tabant.

g

J

x "AcepbAli citca &nnum 494. fic ditti, quia

de corum Auüthoré ien conftat, & , quia füb

'üp

Epifcopis non erant, atque ità fine Carite vi-

Hi

1. Chaàlcedoneníe Goncilium

[

w&l

vebant.

quit

impugnabant Eutychetis hzrefim defenden-

lind

tes. 2. NequeBaptifmum juxta folennem &

i

UM

receptum Ecclefiz morem adminiftrabant,ne-

ufpfrh

que oblationem aut aliud minifteriumEcclefia-

m

j

fticum, ficutmoseft, celebrabant. 3. Com-

D

Ill

inunionem à plurimo tempore affervatam Fe-

fs

riis Pafchalibus in minutiffimas partes incifam ,

«dmn

convenientibus ad fe hominibus dabant. $.

ii

Quo tempore, quam quiíque voluiffet, fibi

Tan.

fümebat poteflatem.

Et propterea , quod

N

quilibet, fidei, quod fibi videbatur , infere-

lr

iet, quàm plurimz Se&tz novzx inde enatz

fünt, Tritheitarum , Agnoetarum Theopa-

pusHi;

j

N

fchitarum , Jacobitarum , Armeniorum, Se-

C

eritarum , & Aphthardocitarum, fünt autem

qu

Severitaà Severo Antiocheno Epifcopo,qui

quu

Circa annum 494. Antiochenam Sedem inva-

(

fit, Eutychetisque & Diofcori pravitati non

!

fUf

exigumm robur addidit. De eo Joannes Da-

|

imafícenus Z. 3. c. 3. ficfcribit: Severus & Dio-

;

Qul

;XICI, |

Tcorus & eorum fcelerata cohors in Chrifto

pofuerunt unionem non perfonalem in duabus

!Vomy

Tnaturis ver? fübfiftentem, fed tantüm habitua-

ol

oprieta-

b

Tem, id eft , fccundþm habitum , pr

tém

S/ECULI V.

$7

tem , conditionémque quandam Divinam,

l fl

quá , cüm folus effethomo , Divinà tamen aífi-

lt ff';;u

ftente, per quandam participationem virtute,

miracula operaretur.

Atque hi Hzretici in

quinta Synodo Conftantinopolitana damnati

il

fünt,

Vil

l)

j

* Angelita, h quodam Alexandrie loco flc

Mi

M ndin

di&i, quia ibiillorum primariifuos conventus

cogebantcircaannum 494. — Hidicebant, a-

st

1

lium effe Patrem, alium Filium , & aliumSpi-

ritumSan&um: non effe autem horum quem-

fu.

ümbodt

que per fe ipfüm naturà, fed habere commu-

nem Deum five Deitatem in eis exiftentem?

; Ul

ATRUIUG

atque de ea Deitate invifibili modo participan-

tes , quemlibecefe Deum. Unamautem füb-

sdan,

fiftentiam effeopinabantur, Patrem & Filium

du f

& Spiritum Sanctum : communem veró ipfüm

Yif l

Deum , fübftantiam & naturam.

Hi etiam

, U

Sabellianiftze & 'T'etraditze nominantur.

r tht

XenAias natione Pería, Dignitate Epifco-

vint t

pusHierapolitanus, Eutychetis, Diofcori, &

nm T

Severi Propugnator acerrimus , & Concilii

m

Chalcedonenfis Perfecutor vehementiffimus ,

h n

circa annum 494.

Hic, cüt ab Hero füo

Boftue

profugiffet , nam antea fervus fuerat , ad Ec-

Sedtn f'nïf

clefiam Antiochenam fuüb Calandione Epifco-

r

[

d

po acceffit , dicens fe effe Clericum , cüm ne-

Jus

quidem facrz regenerationis lavacro initiatus

«

effet.

Calandion cüm hominem & latentem

) lmn

1

ineo malitiam cognovit, eum ab Ecclefia pro-

lt 1

Ubi veró Calandioni Petrus Cna.

Mi

j

fcripfit.

!

UM

phaus Horeticus fucceffit , non modó Xe-

"

(i!)

naiam

!

Fa

m

$3

HJERESES

)

m

naiam recepit , verüm etiam Bapti(ino non.

I

duminitiatum , vicinz Hierapolios Epifcopum

creavit, & Philoxenum nominavit.

Et,cum

T

intellexiffet, fe Epifcopatum contuliffe homi-

u

[

j/

ti nondum baptizato , fertur dixife , fufficit

eipro Baptifmo Coníecratio. Xenaias autem

]1

D)

primus fuit , qui vocem illam evomuit , Chri-

fti, & eorum , quiipfiplacuére , imagines non

f?e!äi&*

effe venerandas.

Hoc itaque mancipium ini-

DN

|

quitatis magno cum tumultu , multis (ibi ex

quoüc

primaSyrorum gente adícitis, & non exiguá

qu

t

"h

ex Cynegico five Venatico Monafterio multi-

tudine aflumptà in UIrbem pervenit , & Flavia-

(

no extrema quzque minatus fuit, nifi Chal-

ini)

u B

cedonenfem Synodum anathemate feriret.

Hoc; cüm Flavianus faceret, & econtra Mo-

] v'ml'cndj

r

nachi ei imminerent , populus Epiícopum fü-

N

h

um periclitari audiens, pro fe qui(que ftatim ,

Ut potuit, adfuit, & cxdes Monachorum fa-

fim

a efttanta, ut eorum corpora propter mul-

titudinem projecta fuerint in amnem Oron-

pl

tem.

Sed & motus alios Xenaias concitavit

1ilis

Àny

in Orthodoxos, quorum tamen, ne proli-

xiores fimus , hic mentionem facere füperfe-

WU

demus.

;

Ànti

Jfoaunes Philoponus Alexandric natus &

J

Grammaticus , Monophyfitarum Dux fuit,

*

[

tantó periculofior, quantó magis verfatus in

lt

Ariftotelis Philofophia.

Hic , quamvis ítylo

lls [

& dictione fuà non admodüm laudatus fit , in

difputationibus tarmen , argumentorümque &

j

ané fuit

ï

(lj

d;mgnürarionum probationibus pl

admi

1

S/ECULI V.

89

ptiünnncg.

admirandus.

Quare impius Sergius , tunc

n

Conftantinopolitanz Ecclefiz Hierarcha ab

l[. h'wm

eo petfit, ut librum ederet de hxrefi Mo-

l,

nophyfitarum.

Edidit illum , cut nomen

It s

dedit , z4rbiter , (ive , Liber de unione , con-

U

ftabátque capitulis decem.

Multa etiam alia

t C

Ícripta procudit, & in iis talia.

Omnia hzc

Msm

fenfui & oeulis fübjecta corpera juxta mate.

ii

riam & formam, ex eo , quodnon eft, in id,

ii

quod eft, productaà Deo (unt , corruptibiliá-

k

que fünt, & corrumpuntur fecundüm mate-

Jletomih

riam & formam.

Pro his veró corporibus

i, kIns

corpora alia vifibilibus illis longé przftantiora

. Ml Cb

incorruptibilia & fempiterna à Deo condun.

ute feriti

tur. Erítque poft hujus mundi interitum no-

xortm o

vimundicreatio, lInam quoquenaturam ex

ftyum

duabusin verbo fecit , multàque alia argutiffi-

Mqueüadm,

mé fed falfiffimé fcripit.

du

Hos contra Hzreticos fteteruntS. Augu-

xproptcrmul-

ftinus. S.Hieronymus. S. Germanus & Lu-

i

pus Epifcopi Galli , Profper Aquitanicus. Cy-

j t

rillus Alexandrinus. "Theodorus Epifcopus

Ancyranus.

Caffianus Presbyter. Atticus

g,Y ïm

yac li

Epifcopus Conftantinopolitanus.

Joannes

Antiochenus Presbyter. S. Gregorius, poftea

Vr

Pontifex, antea Legatus. Vincentius Lyri-

n DuA

neníis. S. Joannes Damafcenus. . S. Cyrillus

J WI[

il

Hierofolymitanus.

S. Gregorius Nazianze-

nus. Leontius Monachus.

i

n M

TU

;-n[

C M

uOIECULUM VE

"frs. Mopas

;

il

;

Oliþ-im Epifcopus Cartbagimen

phyfta

HUERESES

1

sz)/ Zta. ! Momot

helite feu Theopafchite. Apb-

p

thartodacite. Syrus Alexaudrinus.| MAGB-

um

*

ACObIE&.

Coazo-

rius Epi]c. Ahstiocbenus.

hd

qyt.

babdite. "Theodo, fani. Tetradita.

! ngr

Lipius , Carthagineafis Epifcopus., Ar-

(au

riang Secte deditus, circaannum $of.

O

ijf

cüm in balneis aliquando Sanctiffimam

f

"Trinitatem blafphemaret , zziPbusigneis fülmi-

fe

nibus ab Angelo vifibiliter immiffis periit , ca-

davere penitüs exufto.

fovcreg

lii

DA

* Aonopbyfite , (eu Momotbelita , aut Tbeo-

Ti

Aféhita , fic didi à Greco Mezos , quod eft,

unus , 8 Pbyfrs, quodeft, zatura, quiaunam

j

dudbt

D!

Ij J

Verbi & carnisnaturampoft ineffabilem unic-

nem in Chrifto effe fentiebant & docebant.

n

i

Monotbelite etiam fünt vocati ab unatantüm

W

voluntate & actione Diviná ,

uam Chrifto

m

]

(

tribu&bant : unde & T/eopa[c

chit& appellan-

tur.

Authores primarios habuerunt Petrum

temi

jind

Cnàphacum , Macarium Antiochenum, Dio-

fcorum & Joannem Philoponum , de quibus

Cond

Emerferunt hi Hzretici

ithy

j

jam actum eft füpra.

potiffiznüm circa annum $ 17.

ij/

[

"Ap bthiartodocita circa annum 5 56. dice-

fi

ïä

bafit, carnem, quam ex Virgine Salvator af-

! ff

|

fumpfit, ante paffionem fuiffe incorruptibi-

]ém.

Eorüm verba fuerunt! hzc: . Nosqui-

F,[; l]

'EICIEU(

dem per neceffitatem naturz affectiones ejus ,

fcilicet carnis five corporis , fitim , famem,

Ti

a

&c. circumferimus , Chriftus veró , utpote

atque nos

(æzp

k

*qxfi'fppntc fuà pa(Tusfit, nonitidem

T

]

pature

S/ECULI VI.

21

!5

j

LAl

vatürze legibusfübfervíit. — Hechzrefis mul-

h, M.

LU

ï

tos corrupit etiam Hierarchas primarios, &

'

Monachos vitá illuftres ipfümque adeó Impe-

!rll

ratorem Juftinianum , qui Eutychium huic

i

Yf

m

errori relu&tantem Sede quidem expulit, refti-

tutum tamen voluit moriturus.

mf

VTT

Syrus Alexaudrinus , arte Medicus , ex

Phi

n

lofopho Monachus , prius contra Nefto-

[ a

rem (cripfit, fed poftea Timotheanum dogma

fovere coepit.

Denique ambiguus etiam füi,

TET

fufpendit animum à confenfü Chalcedonenfis

t qdd

Decreti, necacquiefcendum putavit , Filium

, quoume

Dei duabus poft incarnationem conítare na.

iem o

turis,

Vixit autem hic Syrus circa annum

x dhrebo

40.

MaAcAarius Epifcopus Autiochenus , pri-

yooxant

um Ql

mus Author fuit Monothelitarum , conten-

dens , unam tantüm in Chrifto fuiffe volunta-

d

ynuids

tem & operationem, videlicec Divinam , uti

jam di&um eft füpra.

Hic àfexto Generali

d.

j P

Cohcilio Conftantinopoli Liabito, à centum

& (eptua

inta Patribus damnatus eft.

a il

j

* Jac

obif£ , kquodam Jacobo genereSyro,

circa anpnum 5 84.

Is obfcurus plané & nul-

1) W

lius nominis füit : Eutychetis autem & Dio.

gv

$

Ícori, Petri Cnaphzi , &Severi dogma füfce-

Y

h

Wl

pit, illàádque apüd Syros propagare magno-

W )

pareftuduit, .Sed & ex hac ipfà Jacobi apud

fC&IO*m))

Sytos predicatione ingens diffidium éxortum

t^ !

ett. Nam, qui retz fidetadhzferunt , 27e/-

W

MT

p

n M

ebit« appellatifünt, eoquod fanttám quartam

j

Synodu'm'&'Iüu;ïe?äc'dï**eüx"iþmm Criatm 7elcbi

n

Syris

HJERESES

922

((rï q'

Syris Rex eft ) confeCtarentur: quiautemedi-

h

verfum fenferunt , multa variáque nomina ha-

([U

buerunt.

u

Potiffimüm tamen facobitz nun-

cupati funt.

Hi fe primüm à $. Matthxo A-

T D*

A

poftolo ad fidem converfos effe jaCtant. — Sed

iil

tandem inimico fuperfeminante zizaria, hz

[j il Wn

rc(in contraxerunt, dicentes z. Non efle ne-

]

w O

ceffirium confiteri peecata füa Sacerdoti, fed

Ani

i

futhicere , fifoliDeo. 2. Suos parvulos circü-

Ti n

cidebant aduflione quádá in fronte vel in ge-

Juren

T

nis impreísA: putantes hincexpisripeccatum

originale: eoquód Chriítus dixiffet, Ipfe vos

od

[

I

baptizabitinSpiritufancto &in igne. 5. U-

pis u

nam tantüm in Chrifto naturam profiteban-

j f

tur. 4. Parvulosadhucla&tantes fub utraque

«m. f

fpecie communicabant , inftar Grecorum. £.

h

Non credunt fanCtiffimam Trinitatem fed uni-

]i

M

]

[

m

tatem tantüm , in cujus rei fignificationem

[

!

crucis fignaculo uno digito fe fignant, & mu-

niunt. 6. Eorum Presbyteri, Diaconi, Sub-

fl

Diaconi omnes fimul adítant Altari , fimülque

; Ptj

; GU

communionem recipiunt, ideo , quód tres

Reges fimulad prafepe Domini , eidem mune-

foua

ra obtulerint.

etim|

Miferunt autem Jacobitz fu-

um Legatum ad Concilium Florentinum &

n

j

n

It

unionem cum Ecclefia Latina inferunt anno

«

144 1. uti fufius habetur in ftrena 1728. data

IU lj

0912 VE UPTET.

fitrin

Contobabdite, àloco quodam fic appella-

L

t/,circaannum 484. . Primüm nuncupaban-

t

!

tur Severit& à Severo, deinde Zheodofram; &

.U.

'Theodofio, qui apud eos Alexandriz Papa fa-

9) d

us

S/ECULI VI.

z

W

il

Af

&L;S eft: quem vidcelicet poti(ïïmüm confe-

lii

d

étati fünt ; licéttamen fcriptum ejus de Trini-

Cttup,

tate compofitum , eorum quidam non recepe-

Di cuntur etiam Azgelt« & Damtanzi-

Mdl

rint.

d )

ff« , utpo te qui Epifcopos luos habeant , à qui-

Tori,

I

bus congruentia nomina accipiunt.

Epiíco.

Md

Aw

pos tamea foli Cozzobabdite non recipiunt.

at0,

Porró Coztobabdite, five Theodoffanos , five

lst

ngelitas , ive Daemianiflas , vel generalt

It ts

nomine Severztas appelles , alium efle dicunt

Wpttats

Patrem, alium Filium, alium SpiritumS. non

habere autem horum quemque per fe ipfum

it, D

v jl

naturam , fed

abere communem Deiratem.

nf

in ipfis exiftentem : atque de ea Deitateindi-

iDumque

vifibli modo participantes quemlibet effe

Deum.

(onm. f

Unam autem fübfiftentiam opioan-

m r

tur effe Patrem , & Filium , & Spiritum San-

&um : communem veró fübfiftentiam & na-

IU

turam.

w A

Jutri

Theodoffani & Theodofio Monopyfitarum

Principe , qui à Severitis Alexandrie Papa

y ln

c€reatus , cum fuis Sectatoribus circa annum

j quöd'cü

$92. communem humanam nataram ipsámg;

tilentit

etiam Divinam , quam indivifibilem d:cimus ,

pb

pextnn

in primas partiebatur Perfonas , difcernens

eam , & (ingulatim individuistribuens, & tri-

yaunt 4(55

j

bus fuperfübftantialis naturz fubfiftentiis di-

un

fpertiens. Ideóque Concilium Chalcedonen-

fe refpuebant , fequentes Diofcorum & Euty-

1mlïCi« !

7p

chetem. Quz hzrefis contraria eft hzrefi Ne-

nl

717

ji

ftoriapz.

Neftorius enim propter duas na-

fl

;'lla

turas, duas etiam (übfiftentias numerabat,

yu

)

Tþco-,

24

HUERESES

Ó

'Theodofiani veró propter unam fübfiftentiam.

-

unam quoque fubítantiam & naturam in Chri-

jl

j

fto effe dicebant.

Tetradita fpeCtant ad Severitarum Fami-

".

liam.

Qum enim Severitz in multas Sectas

:

j

J

abiiffent , & alii Agnoite, alii Contobabditz,.

Id

alii Theodofiani, alii Pauliani, alii Damiani-

yidi

ftze paffim à füis minittris nuncuparentur, alii

w j

mupor

etiam ab Epifcopo füo Petro Petritx nominati

funt: ii nimirum , qui Severo & Theodofio

lii

It

recepto Paulum & Damianum non admife-

rant, quippeopinionem utriusque improbans

rup:(büq

tes : quódque cum Ecclefia Catholica cofnu-

ii

nicantes , Synodum quartam approbáffent ,

hat

eos rejicientes , profitebantur Deum fecun-

n

düm veritatem & effentiam,& naturam quam-

ni, s

N

que per fe ipfam : Patrem, &Filium, & Spi-

ritum $. dicentes, non numero , fed per om-

hii

nia (imilieffentià. Unde eos Paulus & Damia-

fuäücþ

nus Tritheitas nominabant, ficuti hos Tetra-

türam

ditas , quandóque etiam Sabellianiftas.

Qui-

at

nam veró Severitz fiveSeveriani (int , fcilicet

fit

à Severo Antiocheno Epifcopo , hoc dictum

UT

eft faprainSeculo V. poft Acephalos.

p

qidur

S/ECULUM VIIL. -

li

!dn

Julianus Halicarnalfeus. * Sergius Con-

Qill l

ffamtinopolitauus Epifcopus. Bayras. Ser-

tlusf

ius Pfeudo- Monachus. * Mabometes Pfeudo-

xf

Propheta. Armeni. * Chazinzarii. AgA-

t*

i

zm?. "Aginmufes, " Maronita.

Juliaum

/

S/EC-UU XII.

2j

Unin

.Uliagus Halicarnaffeus multarum Here-

uW:üChri.r

, füm Author fuit circa annum 604.

Hoc

tempore , quam quisque voluiffet , placi-

lii

tam fibi fumebat poteftatem.

Et propterea,

Va

quód quilibet, quod fibi vifum effet , fidei in-

m

fercum voluit , quàm plurima Hzreticorum

Ti Dj

turba exorta fuit.

Tritheitarum , Agnoeta-

ityr, d

rum, Thcopafchitaruni , Jacobitarum , Ar-

ag

meniorum, &c. Docuit autem 7/zasmus Ha.

AT

Jicarnaffess , creatum quidem Domini Cor-

Q0n d

us efle, fed idem abipía conceptione incor-

D

ruptibile effe.

nlir o

* Sergims Epifcopus Conftantinopolitanus ,

pf

Monothelitarum Princeps & Propagator ftu-

aum fu.

diofiffimus fuit.

Hiccirca annum 604. affe-

DI

'

ruit, duas quidem in Chrifto voluntates &

iA

virtutes operatrices, divinam videlicet & hu.

ha

manam, anteunionem, fed deinde ita unitas

Vr

fuiffe & confufas, ut in unam eandémque na-

d

turam abiérint, atque mixtionem fubiérint,

ylis U

'

i

»

adeó , ut & Divinitas ea , qux humanitatis

J

frt)

lil

"

j

!

fünt, paífía fuerit, & contra, Quamobrem

o

eos , quiita fenferunt , Monophyfitas& Theo-

6105-

pafchitas cognominárunt Patres , de quibus

dictum eft füpra,

Bayras de Se&a Jacobitarum fuit, à quo-

J

dam Jacobo.Syro genere , obícuro prorfus &

nullà glorià Viro ficnuncupatorum : qui Ja-

yp

n

cobus Eutychetis, Diofcori, & Cnaphzi, at-

j

.l;;?-

que Petri Severi dogmate recepto, id magno-

n

/

^

pere apud Syros propagare ftuduit, Bayras

autem Satanz ductu, cum plerisque aliis Ha.

reticis

u

96

HJ/ERESES

lj

hl

reticis Mahometi adhzfit , & illum, hominem

gt

rudem , in procudenda & propaganda fuaper-

fidia multüm juvit , imó plurimüm.

mqackt

d qllb

Sergius Monacbus primó , fedà monacha-

Ummrj-?ff

tu refiliens, in errorem Arrii atque deinde

D

Neftorii prolapfus , Chriftum Dei Filium ex

jntt

Virgine Maria natum hominem duntaxat,

u m

non etiam Deum efIe contendebat circa an-

hyt i

num 630.

Hic in Arabiam veniens , Maho-

meti Pfeudo - Prophete & Anti- Chrifti pro-

futzi

d

dromo egregiam opem & operam contulit,uti

nunc fufius fequetar.

g

feham

* Mabometes natus fuit in Arabia Felice;

As

Patre Gentili, Matre Judzà.

Homo plané

rudis. Primüm Paftor camelorum, tum prz-

nini

(l

divitis füz herz conjux , denique apud Agare-

D0S, ab Agar, &Saracenos àSara fic dictos,

dq

DN

Regem fe & Prophetam venditavit occafione

hác.

Agareni in ingreffü Arabiw habigantes

fs

tatite

femper agendis predis & militiz exercendz

dediti fuerant.

Poftea veró Per(íarum bellis

panic

fütare

concitati , ftipendia meruerunt füb Imperato-

re Heraelio.

Qs d

Et, cüm renunciatum effet per

Prafectos Czfareos , non expectandam am.

(vf

pliüs effe fpera ftipendiorum, feditionem mo-

fs

verunt contra Romanos Duces.

Ex hoc tu-

t |

multu crefcere coepit Mahometis potentia.

lpl

Cüm enim Re&tore & Capite vulgus carere

Wl)ü!

non poffet , facilé adhze(erunt Mahometi, qui

bt

'nüne

reliquos omnes & opibus & viribus antecelle-

bat.

Hic , ut faciliüs ia unum aliquem cer-

tf

tümque ordinemredigeret mores populi , fta-

u (

;uit

S/ECULT VII.

57

Mi

ftuit, non modó in civilibus rebtis certas le.

gmüll*nper.

ges condere, fedetiam ad unam aliquam no-

If

vamque Religionis formam animos vulgi alli-

lm

gare , quó rectiüs omnes in officio contine-

At b

rentur , neque oriri poffet occafio alicujus dif-

ln

fenfionis. — Videbat enim diffipatam concor-

? lg,

diam Etclefiarum per tam multas & varias hze-

d

reles, maximé veró perimpium dogma Arrii,

m Vi

Atque ubi erroribus implicate con(cientige

s

fünt animíque in dubio verfantur, fufpe&tam

ml

facilé babent doGrinam Chrifti & nullo nego-

tio hucillucimpelluntur. .Itáque nutantibus

IU

fic hominum animis , opportunitatem na&tus

Dono n

Mahometes ,' hujusmodi Religionis formam

n«

przícripit , in qua fumma illa fidei capita de

ul dpte

Chrifto preetermittebantur, ídque propterea;

d

J

ne fidei doctrina porró in ambiguas difputa-

s t

tiones vocaretur, fed pofita tantüm in ratio-

Yi

nis captu przciperet de civilitate morum , &

ratione honefté vivendi.

r at

Atque ideolegem

poenácapitalifanxit, ne quis de füa Se&ta di-

n

fbl

/j

v

MM

fputare prefumerer. Amplexati igitur funt

ejus doctrinam Gentes , Judai, Arriani &

m d

ht

Chriftianilegis Apoftatz, — Nam erat hzec Fi-

Jtioneo

des probabilis omnibus, quia fecundüm car-

nem.

Ideo homines difparigenere , diffimili

j

s p

linguá., alii alio more viventes, incredibile eft

memoratu , quàm facilé coaluerint & creve-

vl

rintpotentià ad fortiter refiftendum Romanis,

'Iahvïv»*iï'm

l

Primüm enim coeperuntArabiam & Syrize par-

l

,*.j

ugSi

l

tem fübigere. Nam Damafci Regia Mahome-

j

k

tiserat : poftea & in /Egypto potentes fa&iin

Ü

ipfam

98

HZERESES

ipfam ufque Hifpaniam penetrárunt, & Italiam

g:;z;;i.ü

per frequentes incurfionesterruerunt. Por-

gam

rb , quia Mahometes homo rudis & illiteratus

Mont

eratad condendam novam Religionem, alio-

ii

rum ope & opetáàindigebat. Attulerunthanc

ul

illi fapra memoratus B4yras & 5er27u5 Pleu-

k

do-Monachus , Pbizees & Abdias cognomen-

bt

to Salon , poftea veró -4uda/a dictus & Salem

i

jJudei, qui deinde ambo fa&i fünt Sarraceni.

1

T

dtageü

Hi ergo eum fuo Mahomete eamSectam con-

fittr

ïl

flárunt, quam modó Turcz habent. .. Hi ità-

t

ue 1. cum Sabellio negant Trinitatem. 2.

a

Cum Arrio & Eunomio Chriftum Creaturam

Mi

IT

o*h

€fTe contendunt : magnum quidem Prophe-

tam,atnonDeum. 3. Cum Cerdone afleve-

r] l

!

rant impoffibile eft , ut Deus filium babeat ,

TUX

eoquód uxoremnon habeat. 4. . Cum Mani-

ln

chais negant Chriftum crucifixum fuiffe , fcd

iefine]

alium ci(imilem. $. Cum Donatiftis negant

(tits

euncta Ecclefiz myfteria , qux à Chrifti Paffio-

audbda

ne füam vim obtinent & eficaciam. 6. Maho-

I

BU

metin füo Alcorano dicit, Daimones effe füb

finem mundi falvandos. 7. Cum Anthropo-

Att0teS |

ii

morphitis., quiDeum corporalem afferunt ,

communicat. $.. Cum Cerintho fümmam fe-

lttfs

Val

licitatem velfummum bonum ftatuit in corpo-

ris voluptatibus, .9.. Cum Ebionitis circum-

t

Atj

cifionem admittit. 1g. Suisin Alcorano ufüm

viniprohibet cum Tatianis, rr. Suis Affeclis

hjj (

MU

permittit ea, qua afinis & porcis magis quám

hominibus conveniunt , uti horum teftis eft

"ttin

A

ápfe Avicenna ejusdem Sect

mulator , 7z 9,

!HOI'

Vrad

Memf/y.

S/ECULI VII.

l&häüäm

55

u Por.

Metaph, Aiffotelis. Sic multishereübusno-

i

vam eámque turpiffimam Se&am conflavic

Ya

Mahometes, vel potius füprà nominati ejus

CY

Adjutores , Veteri & Novo Teftamento abü-

tentes,

Id veró hic obfervandum, quód ex

!ul

Qp

Alcorano ( liber eft, in quatotalex & Secta

il

Mahometis continetur ) enatz deinceps fuc-

Vr

rint 5ecte omnino feptuaginta,

e

Preterea

m

quadragefimale je

junium füftulit, & aliud fube

.

ftituit per annum duplex. Duplex hoc jeju-.

TRU

nium fequitur feftum duplex tale, quale apud

Grei

nos eft Pafcha , dicitiürque illis Zarz7z. Ima-

nl

1onlt

gnes quo

que & Sanctorum cultum abroga-

mmedfert

í

vit, Polygamiam veró introduxit peffimus

m hu

impoftor Mahometes: de quo, qui plura vult,

(

videat Strensm an. 1739. datam fo/. 7 9. N. X.

lh.l

" «trmeni Afiam incolunt eain parte , quaz

aVl

eftinter Tautum & Caucafüm montes con(ti-

tuta.

Horum patria Ármenia dicitur À Cap-

C

m

padocia ufque ad Cafpium mare protenfa, Cir..

caannum 640.à verafide deficientes in variog

um

n Ant

errores prolapf fünt.

Proprium habent Pri-

t

matem, quem Catholicum nuncupant, & cui

velut fümmo Pontifici per omnia obediuat,

ii

TU

NamRomangum Antiftitem contempunt, di-

centes, eum non effe ceteris fuperiorem. De-

m

fecerunt autem à vera fide propter Decreta

NUr

|

Concilii Chalcedonenfis fub Leone I. Pontifi-

[

$

j

;

ce & Martiano Imperatore celebrati : quód.

videlicet ineo ipfo Concilio Eutyches Abbas

OI(E(. l?

]

Conftantinopólitanus , & Dioftorus Epifco-

j

x ! :

pus Alexandrinus, querum opinionem Ar-'

l

2

meni

HJERESES

ioo

ngdïif

l

meni fequebantur , damnati fuiffent. — Erro-

Ls

res porró Armenorum funtifti ; r. Adam &

«

Evam nunquam carnali copulà conjungendos

fuiffe , (i in eo ftatu, quo illos Deus condide-

|

ii

n

—

e

!

i

ij

rat, permanfiffent , humanámque fpeciem a-

jl

!

?

ii

—

liter propagandamfuiffe. 2. Abomnibus Sa-

f

cramentis tollunt virtutem conferendi gratiá.

]s

3. Rebaptizant baptizatos in Ecclefia Roma-

deemt

na. 4. Baptifmum conferri non poffe, nifi

conferatur fimul Euchariftie Sacramentum.

[

Qoill

$. Chrifina adeó effe neceffarium , ut fInehoc

ial

j

collatus baptifmus non valeat. 6. Pueros

fifti 4

1

non indigere baptifmo ad deletionem peccati

(rr

originalis, eoquod talenon habeant, 7. Bea-

y

tos effentiam Dei non videre, fed claritatem

[

Qu

Arim

ï

quandam illius effentiz , & in hac vifione con-

pd*':.?m(:

fiftere füpremam beatitudinem. 8. Nullam

nmW

animam ante extremi judicii diem fore bea-

; p

tam, 9. Deum mentitum fuiffe, quód dixif-

fet, Cain à nemine occidendum , cüm tamen

|

; vt

occifusfuerit. 1o. Spiritum S. nonà Filio, fed

à folo Patre procedere.

1J.

Euchariftiam

gun|

i nl

non poffe conficiin azymo pane. 12. Nonad-

effe realiter in Euchariftia Corpus & Sangui-

! i

nf

nem Chrifti. 13. Non mifcendam effe aquam

W

vino inSacrificio. 14. Cibum Eucharifticum

nec prodeffe , necobeffe. 15. Infernipoenam

fl

(Ii,

non effe perpetuam , Chriftumque cüm ad in-

feros defcendit, inde omnes animas eduxiffe,

Aff d

D

16. Matrimonium non effe Sacramentum. 17.

Quamvis dicant, originale peccatum nullum

feren

effe, fatentur camen baptifmum effe neceffa-

D

rium

S/ECULI VII.

IOrX

u

In,

rium ad vitam confequendam zternam: Par-

; ï»lhüm&

vulos veró , qui absque baptifmo decedunt,

10

g

negant.vitam beatam polfidere , fed eos dicunt

D

M

in paradifum terreftrem migrare, fi filii (int fi-

Quf

delium , fi veró infidelium , illos dicunt in in-

VO

V

*

fernum defcendere cum Parentibus fais. I9.

f

Dicunt nullum futurum fuiffe peccatum ,. fi

]

!&:

l

:

lm

Damones non fuiffent, qui homines ad centa-

UA

tionem impellerent ex quo inferebant , pec-

um

catum effe fimpliciter à Daemone , & nullo pa-

im, t

&oàliberoarbitrio. 19. Aliapeccataita effe

;b f

irremiffibilia , ut à nullo Sacerdote poffint re-

mitti.

20.

Omnes homines ante Paffionem

Tonenptt

Chriftidamnatos fuiffe propterpeccatum Pro-

a 7

lt

toparentum. 2r. Noneflepurgatorium. 22.

Chriftum refurrexiffe à mortuis dieSabbathi

r

4 Nlc

poft Parafceven horáíextá. 23. Omnes ho-

od

mines refürre&urosin fexu virili , nullümque

poft refurrectionem fore fexum faemineum.,

m

Im

Sunt autem 4£rzzezz in tot errores feducti per

T0

Jacobumillum, à quo & Jacobitze tam nomen

n

quàm füam hxre(íim habent.

Venerunt ta-

fid

IIZ M

men Legati Armenorum adConcilium Floren-

tinum Sxculo XV. celebratum , & unionem

r 5&51(

QU

cumEcclefia Romana fuz Gentis nomine inié-

as

Fucato

runt, uti habetur in Strena anno 1728. data,

dul 212..N. XIT.

|niettl

[

Chazinzarii pullulárunt ex hzrefi Arme-

n«

norum circa annum 640.

Nomen babent à

i

!(Jl

j

vocabulo Cbzzzs , quod ab eisdicitur Crax,

Uf

propterea quód crucem tantüm colere &ado-

xcg[ï r

f

tare dicantur.

(Sxrerüm Armenorum erro-

f

res

(

G 3

162

HUERESES

res fequuntur , quibus tamen nontullos etiam

u

tovos fuperaddunt.

g

-4gareni ab Agar , Abrahz Ancilla , (ic i;o-

,'Cünäw

minati. Falsà autem appellatione Saraceni di-

j, ii

cuntur, quód non ex Sara, ejusdem Abrahz

qii

J

M

MU

uxore, fedex Agar deícenderint, Hi porró

j

funt Filii eorum, qui ex hac progenie nomen

lr

li

Chriftianum per Apoftolorum przdicationem

l lpäö.

amplexati fuerant. Sed à Mahomete perSer-

Ü n

gium quendam Pfeudo- Monachum decepto,

i

ita dementati fuerunt, ut verá pietaterelictà

t

hujusmendaciis & impofturisinhzferint, circa

tinloa

annum6jo. Sunt igitur Chriftiapi abjurati ,

ul

de Deo quidem ali

uid credentes, fednonüt

! dl

Chriftiani , quia

A

]

coranum, quem Divino-

f

1

rum Mandatorum collectionem nominant ,

(

hvt

omnium errorum colluvierefertum, cuncta-

u

ruümque harefeon abominationibus, fornica-

n

tionum denique & vitiorum fpurcitiis refper-

Bo

füm , abnegato Evangelio proríüs fequuntur.,

t

"g imnenfes circa annum 694. prodierunt,

& r, cum Tatianis, Encratitis, Manichais ,

Montaniftis , &c, certas efcas abominabantur,

Y

tanquam immundas & non creatas à Deo. A

nuptiis & à matrimonio , velut inftitutisàma-

"h

lo Authore, abftinebant cum Gnofticis, Cer-

Iaj

donianis , Marcioniftis , &c.

ii

* Maroniteab Heretico quodam ZZaroz fic

appellati, cum Eutychete, Diofcoro & Ace-

j

phalis, unam duntaxat in Chrifto voluntatem

|

(hé

& operationem admittebant per annos quin-

jj

em;

gentos, hoc eft, ab anno $99. ufque ad an-

num

il

lr

'

5

: S/ECULI VII.

It

i

103

M

num I2Ij. quo per EmericumAntiachenumy

Patriarcham Ecclefiz: Rom.. reconciliati funt.

jæALSV*w:fflO.

in Concilio Romz celebrato fub Innocentig:

mmmäþ

IiI. cui interfuit ipfemet eorum Patriatcha:

TM

Uillt, Hl t

i

cumfuis. Himontem Libanumin Syria inha-

bitant , habéntque fuum Patriarcham , fuos

TOR

Wt

Archi- Epifcopos , Epifcopos & Parochos,fed

1

pauperes.

UR

Szculi Hxreticis & HæreüEus refti-

Hujus

mc'numüeceiu

terunt S. Maximus Monachus & Martyr in

t

Diofe

períecutione Conítantis Imperatoris Mono-

thelite anno 646. Necnon Ildefonfüs Epifco-

fl

us Toletanus, infignes ediditinlaudem B.V.

i f

ra&atus, atque ob fufceptum ejus adversüs

qem m

( 0OR

Hzreticos patrocinium, albà Sacerdotali ve-

fte coelitüs allatà ab ea donatus fuit;

Obiit

um tf

anno 667.

Emericus Patriarcha Antioche-

i, m

nus Maronitas reduxic, & Conftantinus Po-

j

gonatus Imperator , Saracerorum vires fortie,

f

ter repreffit.

l

ni

Wi

inyl

/

"

[

j

i

u

ihomt

'u

S/ECULUM V

e

dl

* Iconotlafles f Itomomachi. Felix. Bais-

TUl

Cnofii

lenfes && Concordeu[es. * AAlbanenfes. — ddal-

berius C Clemens.

yum

Conotlaff a feu Icomomaebi di&ti funt illi,qui

w 01 "

fqr

Imagines earimque cultum abolere ftu-

am (j

]

x,wn

duerunt. Cocpit hxchzrefis circaannum

u

719. tempore Gre

)

eorii IL. Pontificis; & Leo-

(2

us;hoc

nis III.ImEcratoris, qui'& Iconomach

4.

€

»

164

-HJERESES

"m ]

eit, Imaginum impugnator appellatus eft; pro--

pterea , quód Imagines & Statuas fanctorum &

mc(ïhn

st

templis aufferri & incendi mandaverit. Quam

Imaginum períecutionem ejus Filius Conttan-

w

M j

tinus Copronymus , imó & Leo Armenus &

.

; J

Michael Balbus Imperatores peflimi continuá-

ul

j

j

Atnur

runtuíque ad annum 824. uti habetur in Stre-

na 1728. data , fo£. £. AN. II. có: II fol. $7.

n

d.

N. F. fol.09. N. H. cé LII.

Felix Epilcopus Urgelle ; quz Civitas eft

(b

in Pyrenzi montis jugo, circa annum 685. Ec

hod

'

.'

1000f

Elipandus ejus Difcipulus , deinde E»itcopus

[

'Foletanus ; docuerunt Chriftum etíe Filium

a,

j

wl

adoptivum, pofuitque in Chrifto duas hypo-

ftafes.

Baiolenes & Comcorden[es , five Cozorenfer

(rar

orti funt circa annum 796. in mulüsad(tipa-

s

| iil

lantur erroribus Albanenfium, qui mox fe-

quentur, quibusaddunthoc, quod omnibus

puni

Chriftianis interdictum fitjuramentum : adeó

1041

uidem, ut eis nufquam jurare liceat.

frim;

* Albanen[es circa annum 796. docuerunt

(ommi

Y. Cum Gnofticis Apelle, Manichzis, Car-

dfem

mus])

pocrate, Cerdone & Severo , duo effe Princi-

pia, unum bonum , alterum malum : & vetus

lum ji

'Teftamentum effe ámalo, novum àbono. ,

yt:

Cum Pythagora , animas non creari, fed

ftni

transmigrare de corpore in corpus.. 3. Chri-

Qu

ftum non pertuliffe veras hominis peenalita-

D)

tes , atqueillumDeum effe, neque de Virgi-

mnrof

ne carnem fumpfiffe, fed eam, quam habuit ,

tünim

verum ho«

E

de coclo duxiffe , neguþ illum fuiffe

minem ;

|

Ü

S/ECULT. VIII.

10f

hi.

minem ; nec veré comediffe, necin cruce paf-

L

fum effe , nec mortuüm , nec fürrexiffe, neqs

AU

in coelos afcendiffe. ' 4 Nullam forecorpo-

l(s

rum refürrectionem , fed univerfale Judicium

Vs

jam fa&um , nec aliud füturum; ^ $. Ante

nfb

Chri(ti adventum nullos fuiffe bonos , adeóq;

t

Adamum non fuiffe à Deo , nec Moyfen, imó

tTf

illum malumfuiffe. 6. Baptifmumnullius effe

cfficacim. 7. Malam vitam Prelatorum obef-

Qu

fefübdito & Sacramento. Nullum malum pof-

iil

íe fieri Epifcopum.

Ecclefiam non poffe nifi

Yi Dl

incommuni poffidere, neque poffe excommu-

mecfis

nicare, neque debere malos perfequi, neque

nzshyy.

facerepofle Conftitutiones. 8. Non etfe alias

inferni pcenas , quàm quas in hoc mundo ex-

um

perimur &patimur. 9. Sacramentum Alta-

ulissdt

ris, & Extreme Unclionis & peccatum origi-

i mr

nale pihil effe: unde nec Baptifmo opus eífe

qmdnmn*l.*u

parvulis.. 1o0. Peccatumnon proficifci ilibe-

um d

to arbitrio : imó nullum effe homiínis arbi-

J

trium , nullámque hominem poft peccatüm

commiffum confiteri debere, nec poffe. . 11.

sj d

nidais

Infernum & purgatoriumnihileffe. $2. Bo-

num Deum vivificare, & non occidere:- ma-

ppdfel?

in: d

lum veró Deum vivificare ; & interimere cor-

J äbülml ?

pora. r3. Mundum femper fuiffe , nec un-

quam defiturum, fed femper hocin ftatu per-

j cmn;fl

us P

manfurum. 14. Materiam mundinon effe fa-

jns

€&amà Deo, fed Deocoseternam. rj. Deum

non przefcire ex fe aliquod malum , fed per Ad-

equtt^o

uu l'[l

verfarium füum , fcilicet Diemonem. 16. Ma.

j

trimonium eflemalum. 17. Ufüramnon effe

(

prohi-

106

HUERESES -

m

rohibitam, nec quenquam ad reftituenda ab-

» fm

ata teneri. :8. Hominem ex fe poffe dare

fu.

Spiritum SanCtum. . 1o.. Nafquamlicitum effe

u

juramentum.

L.

"dalbertus natione Gallus , & Clemezs

ii

genere Scotus, anno circiter feptingentefimo

i

quadrage(imo quarto turbas excitare , plebem

p

Chriftianam ementite fanctimoniz larvà fe-

fsj

ducere, & S. Bonifacio Germanix Apoftolo

negotium faceffere coeperunt, * Horum hy-

nayts

omit

pocri(in & deliria ipfemet S. Bonifacius defcri-

TO

bitinepiftola ad Zachariam Pontificem , qux

,

n

foj

M

j

inter Bonifacianas eft centefima *trice(ima

wdn

quint^, |;4da/bertus füit damnatus inSyno-

h

h

l

"

do Sueffionenfi, habità anmo 744. — Rurfüm

gl

idem Adalbertus et» Clemens confixi fünt in

C

Concilio. Germanico , in Majoratu Carolo-

manni , incertoloco celebrato anno 745. Po-

o

l

J

firemo eosdem .4dalbertum ec Clementem

Zacharias Pontifex inSynodo Romze celebra-

fitb

p

tá damnavit anno 745. his verbis : J4aifer-

£5 , cojusnobis aCtus & nefariacommentare-

1Dogl

Duri

e&ta (unt , quia fe Apoftolum cenfuit nomina-

Conl

re; & capillosatque ungulas fuas populis pro

fan&tuario. exhibuit , feducens populum di-

prni

ver(iserroribus , & quoniam fub obventu An-

lrl

ltsl

gelorum in fuüo auxilio Demones invocavit,

ab omni officio Sacerdotali deponatur , agens

|

|

poenitentiam pro commiffis & ampliüs popu.

lum minim? feducat.

Sin autem in hís erro-

1

ribus perfeveraverit,: & populum feduxerit

fit ei Anathema, & vterno Dei judicio. con-

demne-

[

|

3

S/ECULI- VHI.

197

"*Mub

demnetur , omnísque; qui ei confenferit , vel

b

cjus fecutus fuerit doctrinam; aut adjunétus

lls

illi fuerit. Similiter autem & C/emez;

; qui

perfuam ftultitiam fanctorum Patr

urn fcripta

refpuit, vel omniaS

5 s

ynodalia A&a parvi pén.

bt

dit , inferens etiam Chriftianis Tüdaifmum,

X ol

dum predicat Fratris defuncti Uxorem poffe ín

lii

matrimonio jungi, infüper & Domínum no-

ftrum Jesus: GaigisruM defcendentem ad infe-

noyt

t

ros pios & impios fimul inde abílraxiffe; ab

Yibl

omni etiam Sácerdotali oflicio deponatur, &

nttm

anathematis vinculo obligetur , atque , nifi

Á

refipuerit , eterno Dei judicio condemnetur ,

CUT

/

vel etiam omnes, qui ejus facrilegis confen-

tiunt przdicationibus.

m

Ex qua Zacbariz fen-

st n

tentia fatis patet ,

fuerint hi duo,

quibus erroribus impliciti

at Caro

Oppofuerunt fe hujus 5zculi Hereticis $,

ii !

Bonifacius, S. Germanus Patriarcha Conftan-

( O

tinopolitanus , qui & mortem obiit in exíko

o

Jj du

pro fide anno 736. Joannes Damafcenus, Me-

thodius,

Sophronius Monachus,

"Tarafius

du

culütie

Patriarcha. Conftantinopolitanus , fub quo

[

Conftantinopoli Synodus Generalis feptinsa

insgopa

primüm inchoata , deinde veró Nicee cele-

T

brata fuit ann0.787. in qua Iconoclaftarum

o

j

hxrefis profcripta penitus & profligata fuic,.

Ponütllf

h

l

Lf

d

S/ECULUM IX.

4j

Vacat,

DAU

K

SJECU- -

j

I

HJERESES |

| m

ag

CULUM X.

j

Vacat.

&*

9

jni

]

Tque fioc Divinx Providentiz in fuam Ec« —

p

A

clefiam plané ftupendum prodigium eft.

gt

(Nigmirum quia aliis tempe(tasibus per duo hzec

(

Sgcula agitabaturEcclefia, ideo illam ab Hz

R;nxlCG

refum procellis tunc voluit effe quietam.

pmun*.» W

1 quomïï

S/ECULUM XI.

pa'næïü

J

p

,

* Berengarius Diasonus Audegavenfis im

tiry

Ga,tïim

L»nzgm

eat

Iteris quídem humanioribus & facris pa-

edh u

rüm eruditus, fed dialecticis quibufdatma

mg m

[

:

eaptiunculis multàm deditus fuit, Qui-

p

bus irretitus eó pervenit, ut circa annum

totn

1048. doceret, non effe verum corpus & fan-

df

guinem in Euchariftia.

Idcirco LeoIX. Pon-

] r m

D

tifex Vercellis Conciliam co&git, quó Beren-

W

gariurmn accitum , at venire nolentem füis cum

fiton

Afleclis , nifi continuó refipifcerent , perpetuo

tl

ánathermate damnavit.

Leo tamen, pauco

Ti

poftinterje&otempore, vitá defungitur , at-

, Qu

que Berengarius fuüá perfiftens in contumacià

(lcty

venenum füze herefeos per totam Galliam di£.

fudit.

Quapropter V i&or hujus norinis fe-

,M j

cundus , qui Leoni nono fücceffit , Concilium

'Turonis per Hildebrandum , Ecclefiz: Roma-

Y

illius vice

a& tunc temporis Cardinalem, ac

D

Conci-

SIECULI. XL

109

In hoc

il

Concilio þ-r'æfïdcntem , celebraviz

Berengarius per quosdam eruditiflimos Vi-

ros , & potiflimum per Lanfrancum Cantua-

rienfem Archi-Epifcopum convictus, fed mi..

Voln

j

nimé emendatus eft,

Naim inde exiens ad.

Mdfind

vomitum velut canis redíit.

hyedip

Quam ob cau-

fàm Nicolaus fecundus , qui Victori ficeeffic ,

fwinm il

Rom2z: Goncilium centum &tredecim ïpffw :

ii

porum coégit; cui adfuit & Berengarius, in

quoaurrefipifcens , aut fe re(ipilcere, timore

!

poenz fimulans , füz herefis palinodiam ceci-

nit, qualis in Decretorum voluimiae recita-

rj

tur, de Confecratione 4/ffizéf. 2;cap. Ega

Berengarius. MHictamen, poftquambis , aut

etiam ter errorem füuum recantá(fat , & abju-

t

rffet , càm gravi morbo oppreflus ex hac vita.

agbl

migraturus effec , non mediocrem dolorem

Is Mx Ql'

preletulit, quód tam multosin ceundem er-

t r od

rorem fecum pertraxiflet , unde [üfpirans bwe

od

dixiffe dicitur.

Dominus meus

:5us CHRI-

tll

srus mihi hodie apparebit , ive ad falusem ,

i qüök*'

uti , propterpoenitentiam, fpero , (ivead dam-

bntemot

nationem , uti proptereos , quos , tantámul.-

titudine, feduxi, & reducere non potui, ti-

ICH[)PW

t t

fmmeo,

Nihilominus hec Berengarii haere(is:

Vg

vt

quantumcunque emortua , deinceps , uti fe-.

ia

1

queturinferiüs , àZvvinglio, Oecolampadio,

i

ni

il

& Calvino refuüfcitata fuit.

X

j

E[v*

bl

SZECULUM XIE-

o

à )M

.* Duraudus, Marfilius. Jaudemus. LPef

Zv us

i

110

HJERESES

; (

p

A

17us de Bruit,- Henricus , À quo Henriciant.

| j di

Petrus Abai-

Jardaus.

"drnaldus , d quo Armaldifta.

ts

Pauperes de Lugduno , ffue IVal-

u

deszfes.. T

L

7

abbatati. Bogomiles. j'onchi-:

qii

us Abbas..— Petrus Toanmis.

cüfmm

du

.Umndw de Vuldach circaannum

hd

Domini 1117. in partibus Arago-

D

.

(dui.

nit cum alio quodam fibi favente ,

aqmnï*

harefes quasdam feminavit, inter quas etiam

mocil

h&c fuit, Matrimonium nihil aliud effe, quàm

Tlv

occultummeretricium. | Sed candem prafen-

f

te Áragonum Rege Jacobo ejus herefes dam-

gt

natz funt per Epiícopum Gerundeníem & Ar-

Eu

noldum Burgenfem, fideiInquifitorem: ipsí-

d

ue Hsretici velut impoenitentes ignibus tra-

iib

d

iti & exufti (ünt,

w

Mp filius, Paduanus Vir fuit toti Eccle.

fiie & cunctis Ecclefiafticis infenfüs, ^ Vixit

t

dinem

circa annum 1117. .Docuit r. AbEcclefia-

Chri

fticis non poffe ullas divitias poffideti , necag-

t

ros, necalia: eoquód Apoftoli & eorum pri-

miSucceffores füerint pauperes, nihílquepe-

tottS;

Vi

nituspoffederint. 4. Nullum effe difcrimen

Poteftatis & Ordinis Epifcopaminter &Sacer-

gj

tonft

dotem. 3. Quód Papa poffit fübirejudicium

ihii

Imperatoris , & ImperatorSede vacante poffit

m

Papzíuccedere. 4. Quód poft Chrifti afcen.

ho

fum Papa non manferit ejus vicarius Genera-

Iis , adeó quidem, ut Chriftus (üam Ecclefiam

It

fine Vicario reliquerit.

D

Wt

Tandemus circa annum 1124. in Germania

vixit

S/CULI Xt.

fT

m

l

1777

vixit, & quanquam, uti Sigebertus. fcribit,

Laicus effet , multis tamen Clericis ; etíam

uj

m

lj

]l

U

difertis , acutior fuit.

In fpeciofo hahítu &

inauratis veftibus incedens , triplici funiculo

'1! l 3*

N

crinibus intortis , verbis perfaafibilibus ,. &

conviviorum apparatibus , eos , qui illum, cir.

BP

citer tria millia ,. armasi fequebaatur , allícic-

A A

j

bat, & per hos &eviebat in illos, quí ibí refi-

:

;j ——34

ftebant.

Qui.veró eum fequebantur, etíam

a

Mu

aquam, in qua corpuslaverat, ex mera reve-

rentia bibebant ,. & pro reliquiisafportabant,

lt

Ms

Ille veró tam impudicus. & impius fuit, tit fi-

Mtob d

lias in matrum prz(entia, fponfasque maritis

m d

intuentibus, corrumperet, dicens, id effe o-

pus fpirituale,

Ab hoc itaque Praflieiacore

i

Ti

Oppidani Ca(tri Antverpientis feduéki , paula-

tim à fide & bonis moribus defciveruetz cüm

yt tl

ilo tenentes 1. Sacri Ordinis Miniftros , &

EpifcopalemSacerdotalémqueGradum & Or-

hh. Y

II Abm&fi-

dinem nihil effe..2. Corporis & fanguinis

Chrifti perceptionem non prodeffe ad falu-

fitti

tem... Tandem poft feminatos hos & alios er-

fb

rores , multásque cedes perpetratas , inter a«

y t

vigandum , à quodam Sacerdote ía cerebro

«f

percuffus interiit.

Mec tamen ejus . errores

M

tam facilé extirpari potuerunt. -Propterquod

ij

à loci illins Clericis Ecclefía eum reddítibus ,

u

1

permanum Epifcopi, Worberto cuidam, Viro

TO

n

y

docto & fancto data fuitregenda, .Atquehoc

a

predicante Viri & mulieres compun&i , cor-

j

pus Dominicum , quod ín eiftis & foramini-

P

14715 147

UP

bus s decem annos & amplíüs repofue

attü-

y

112

HJERESES -

g

attulerunt ,& per ejus doctrinam

| p'aplatïm

adfanctam fidem rediérunt.,

g

l |

g

Petris deBrus , à quo Petrobrafrani Ha-

li

retici, Gallus. fuit ex Provincia Narbonenfi.

jste

DN

tll D

In ea harefi, quam mente conceperat, tam

erftitit obftinatus. ut tandem apud Oppidum

[

lil

jf

S. ZEgydiiob füa crimina vivus exu(tus fuerit ,

circaannum II124. . Aflerebat autem parvu-

A

um

(l

mbïta

lis ratione carentibus non prodeffe. Baptif-

mum ;:eoquód non habeant fidem, nec Dei

t

vidi

verbo; quod eis predicatum fuerit, credere

at

poffint. Scd de hocplura nune in Hezrzcia-

PÉS.

hit h'fl

"

Henricus , à quo Hezriciagi , Patrià To-

T

;

m

J

lofanus, Monachus Apofítata , circa annum

T

mï

1129.noníolüm errores Pefr; de Brus tenuit,

ï

j

$Ut

n

i

fediis novosaddidit; de quo tunc adhuc vi-

venteS.Bernardus fic feripfit in quadam epifto -

oO

L

la ad lldephonfüm ComitemS. ZEgydii, ;Ba-

filicze funt fine plebibus , plebes fineSacerdo-

ltlus;

tibus , & (ine Chriflo deinde Chriftiani.

Ec-

4,my

WE

clefiz Synagogz reputantur : Sanétuarium

Dei fanctum effe negatur : Sacranon Sacra-

ch; "

menta cenfentur : Dies fefti feftivis fruftran-

dorun

tur folenniis : - Moriuntur homines in peccatis

yli

fuis, nonfacrá communionemuniti: Parvu-

q

(l

lis Chriftianorum Chrifti-intercluditur vita,

yno

j

^0l

dum Bapti(mi negatur gratia. . Ad vocem u-

pius Heretici filuerunt omnes Prophetiz &

'iï-tenitud

Homo apoftata eft, qui

lt

Apoftolice voces.

relicto Religionis habitu; ad fpurcitias carnis

UT

" n

&fzxculi, tanquam canis.ad vomitum eft re-

verius,

SIECULET-XI.

M

iil

vét(us,. .Pre confufione auten inter.cogna-

tos & notos habitaré non füftinens,, vel potius,

[.'Mi'iHæ.

£&on permiffüs ob magnitudinem criminis , fuc-.

r ol

d

dinxitlumbos fuos ; & iter, quà nelciebat-ars

Wt t

ripuit , factus gyrovagus & profugus füper,

tl

jl

terram.: . Cümqué' mendicare coepiffet , po-

ul

At

PP

fuitin fumptu Evan

o

ge

liom ; nam liseratus. &^

HiS tf

rat ; & venale diftrahens Verbum;Dei, evan;,

i

gelizabat, ut. mendicaret. .. Si qnid , füpra wiz,

Ti

&uni; elicere poterat à fimplicioribus populi ;,

Áutit

vel ab:aliqua matronarum , id lndeado aleis ,.

DI

aut Gertó in ufüs turpiores turpitex-effunde-

bat.; . Frequenter (iquidem poít diurnum po«

j, Dd T

puli plaufüm,..noGte fübfecutá cam merzetrici-

Qfro a

businventus eft Predicatorinfjgnis ; & intere

^Jniteni

dum etiam: cum conjugatis.. , Addit. Hofius.

ial

lib.; de Sac. Penitentia : quódetiam Purgaz

lnl

torium negaverint Henriciani.: ..

t

H

d!

( irnaldus ,-à quo Aruatidiffas 4Br

v n

ltalus ,:circa an. 1114.. cum- Pezzo v AbaiLare,

(sl

, mox fecuturo ,.rem.conimunem habuit,

Ts

cumeodem damnatus in Synodo Lateranenfi.

Hic; 1. fuo confidens ingenio omnium $an^

ranondt

lii

&orum Doctorum fentenrias: contempfit ,. &

yeluc.alter Iímael , manus fuas.coptra omnes

jnesint

n

extulit. 2; Cum Armenis docuit,, Deum non

vidéri.per effentiam à.Beatis , fed perclarita»

du

M*

tem quandam illius effentiz , in qua vifione dis

l

| eit;beatitudinem confiftere. .3., Deum. non

s

,

i

j poffe facereea , qug agit, nifi propter ordinem

poül

«;ynis

jufticice & fapientis fuz , vel, quód agatexne»

i

j

u

je Cellitate DatUrg, 4.?;:,D,cum;gonegeAu;hqg

NSI

xem

£i4

HJ/ERESES

rem óffüium bonorum, $. In Deo effeali-

l

| mx&üd

;;;iiï'inm

juid comripofitum. 6. Aliquid praeter Deum

!

effe eternum. 7. Eflealiquid , quod nec

|

j n

lmmm HU!

€reatorfitneccreatura. 8. Angelos axliqpid

m

u P"

«P:;mf Qbai-lnrdut Gallus , contraquem,

circaannut 114 5. Synodus in Galliaapud Se-

wi

nones congregata eít. In qua erroris convi-

f

vi&tus, pofteain defertoloco Monachus, cum

gt

nl

uibusdam Difcipulis fan&tiffime vixit. Erro-

res veró eosdem , quos Arnaldus, habuit janr

n

füprarecetfitos. A S:Bernardo Claravallenfi

ff

Burgundionum Abbate in difputationem pro-

n

[

vocatus , fibi métuens, provocavitad Apo-

lpra

ii

ftolicamSedeém. "Tandem paenitens , àt fi

infinuatum eft , obiit, üt quidam ajunt,

C

a-

Atl

bilone. Plura de his duobus habentur in Stre-

l' NI Y

fonis

na 1728. data. fo/. 160. N. IX.

tündl

Pauperes de Lugdumo, (ive WAlden[es , À

quodam ZFa/done , Cive Lugdunenfi circa an-

pem

(um rI60.

Hicadmodüm dives , opibus in-

It

tér pauperes erogatis , Evangelicam pauper-

Interim

1 0

tatem íe fervaturum pratendebat.

f

füb hocpratextu multos feducebat, Nam cüm

fs

effet illiteratus , libros quosdam linguá patria

qind

hd

cum quibusdam Sanctorum di&tis acteftimo-

niis fic confcribi curavit, quos nequidem fatis

Thütgi

intelligens adhibuit, & füo inflatus fpiritu A-

li

oftolicum officium predicando ufürpavite

n

Cüm jam multos confcripfiffet Difcipulos &

IT

SeCtatores peffimos ccepit errores difemina-

m) [/i [/!

S.

Con-

f&non,'

16 Epifcopos & Clerum afpernatu

tumax

|

l

SAECULI X

np

)

tumax & nolens re(ipifcere , tandem anathe:

Uftls

matis vinculo innodatus & à patria profcriptus

ïqUid,m,c

éft. Errores veró illiusfequentes: 1. Oleuni

Is

facrum nullo modo mifceri debere in Baptis

l tiutg

fmo. 3. Omnes Ecclefiz benedi&iones fupes

vinum, panem, &c. effe nullas.:

*

Frufira

Ml

tempus perdi in Cantibus Ecclefia

d

icis & Ho-

J us

ris Canonicis. 4.- Ecclefiam non ipoffe abíti-

t

nentiam imponere , & quadragefimale jejüz

n t

nium, illisque nullum ineffe meritum^ £. Om-

ltht

nem tam inter viros , quàm foeminas lafciviam

do Gu

licere. 6.: Auricularem confeffioneni non effei

Vtomy

neceflariam. 7. 'Confirmationem non effe Saz

cramentum. 8. Noneffe obediendüm Ponti-

m

ii

fici.& aliis Ecclefiz Pralatis. 9. Sacerdotesg

imith

äl

debere effe pauperes & folà eleeniofynà con-

fahcnm:'me»

tentos,- Io. Inter Sacerdotes nullum effe di-

fcrimen. 11:. Nondignitatem ,fed vitz meri-

[*NWAHI*,&*

tumefficere Presbyterum potiórem. t2. Non

[

perconfuetamformulam , fed dicendo fepties

göunenüdm

!

g

Pater uoffer , confecrandam effe Euchariftiam;

13. Sacramentum hoc in die Coenz: Domini j

gl

u u

ferià fcilicet quintà majorishebdomadz conz

g N*

fe&um , effe praftantioris virtutis & efficacise,

Unde

ynlgll

quàm alio quolibet die confecratum.

ii

hac die confectum toto anno aflervabant, ut

T

m

inde miniftrarent infirmis, & nullo alio die a2

)

lind conficiebant. 14. Imagines effetollendas

nHat j

4 P

ab Ecclefíia. 15. Indulgentias ad nihil effe?

16. A nullo Judice quenquam effe damnan:

f D

toni

dum, ex eo , quod fcriptumfit : Nolite judi-

€are & nonjudicabimini, 17. Omnijuramen.

PGUIP

4

P^

to

[

$16

HUERESES ^

!'!

j

jf (IC

to.interdictum effe Chriftianis;-18. "Virunv

u

perfectum non: debere laborare manibus , e-

tiam ad füftentandam vitara.' :19.. -Nulla vera.

g'sf;m j

miracula fieri,-20. Nullum eapitale pecca-

PT

tum effe tolerandum; etfi vitandimajoris ma-:

gl

li causá permittatur. . 'à1....Omnem potefta^

/,"!W y

4

tem, tam Ecclefiafticam ; quàm.Laicam amit-

(rin

J

ti perpeccatum mortale,: 22. Liberam effe.

unicuiquepradicationem Verbi Dei, necpof-:

Bogm

fe. prohiberi.à quoquam. ..33....Nullum effe:

qftn

purgatorium.. 24. .Sacerdotem confecrandi.

r

fimma

poteftatem amittere ,. fj peecatum mortale:

commiferit-:: omnem veró hominem jüftum:

cuatm

füs fa&tionis poffe confecrare Corpus Domini,,

iil

etiamfi Laicus ille fuerit. Siveró in peccatum;

UMT

lapíus fuerit; perdere illampoteftatem. - 24.

m

Sanétos non efíIe honorandos vel invocandos.:

Tibl

55. Nilintereffe, quocungueloco ; fivefacro;

i.

five-profano corpora Fidelium fepeliantur.;

h

26. Extremam UnG&ionem Aon. effe Sacra-;

iijb

mentum.. 27. TemporeSylveftri Papz Eccle4

nilty

fiam defeciffe, ac proinde nullum in Eccle(fia

Y

Romanafalvari../48.. MiíTas & eleemolynas ;;

quitt

oràátiones & füffragia pro defunctis nil prodef-.

d2

fe. 29. Nullam valere orationem , proter,

Ton

Dominicam. 0. Omnes fanctiones Romanz|

YmX

Eccle(iz effe inutiles & fuperftitiofas;

Thtdim)

In[Abbatati funt ex Waldenfibus.

(c didi

f(l

cirea annum 1160. quód, qui inter eos perfe-

!idänCm f

Giores effe volebant, fignum quoddam in fa-

ä"ï&cimdg

periore parte füi Sotularis , quem Sabbatem,

Umjy

ndo.menfíae

,

appellant , defcrrcfblerggu. Qua

[ j mml

accuin-

!

SECULI Xt.

115

TU

'bebant; fic eam confecrabant * Qu Lezedi-

U m

) Xefm

Xit quinque panes bordeaceos e$» duos pifces 15

deferto Difispulis ais , benedicat bamc mém-

Qs

Jam mobis.. Quando autem à menfa fürgebane,

TT

dicebantillud Apocalypfeos7. Bezedicfio $.

)mncmpouf;,

n g

clarttas , [apientia &« gratiarum ntHio , e

fortitudo fít

"

j itnd

dnen.

Deo n&rq n [izw(a /.'gcu/orqmi,

tl

Bogomiles Hxretici circa annum 1 173. fie

j Mnd

m Oi

di&i linguá Saracinà : eft latin&idem, quod

Gensinclamans mifericordiam.

Hi 1. Mif

ff myt

fam vocabant facrificium Dzmonum. 5. Di-

vincoji

cebant in templis habitare Dxmones ,^ & in

imitni

templo Salomonis fedem faam habuiffe mag-

diyctun

f

nüm Satanam , fed ab ever(ione'urbis Hiero-

hm

folymitanz ad hzec ufque tempora occupáffe

diva

magnum templum Conftantinopolitanum $.

hn

Sophia.

"od

Joachimus , Abbas Beneditinusin Cala-

d

bria, ibidémquenatus. - Hic circa an. 119f.

dibyt

multa prognoftica fomniavit & venditavit , fi-

ylin nl

neeventu. Inter alias fabulas, etiamifta fuit ,

b

quátres hominis ftatus diftinxit. Primum qui-

sl

dem, ab Adamo ufque ad Chriftum, in quo

t f

homines fecundüm carnem vixerint.

Alte-

oX

rum , à Chrifto ufque ad S. Benedictum, in quo

us

mediam inter carnem & fpiricum vitam homi-

i

n

nesduxerint. Tertium, à $. Benedicto ufque

ad finem mundi, ín quo dicebat hominesvive-

intcïff:

T

re fecundüm fpiritum : Docuit igitur, quód

quidem in fecundo ftatu data fuerit lex fpirt-

W.

ium ; quod tamen per

v

^ tuahs, nempe Evangel

j

Apofíto-

418

: HIERESES

n

Apoftolosnon juxta fenfum fpiritualem., fed

tansür fecundüm literam fuerit przdicatum :

r

gt

In tertio autem id praedicandum juxta fenfüm

fpiritualemper MonachosS. Benedi&ti. Affe-

qog

w

gebat praterea effentiam generare cffentiam,

emadmodum .Deus generat ac producit

lepm |

[*

gt

P«

um ; Dequo habetur extra deSumma Tri-

l

'.'ml

nitate in hüunc modum : DAZ»1Aamus 4c repro-

]

AE

It

amus Libellum ,[eu Tracf atum , quem zdbbaa

chado.

"JYoachim edidit contra Magiflrum Petrum

Qnt

d

xLombardsn de. Unitatefeu FlJentia Irinita-

dis,cüc. Etinfra: Squa igitur fententiam

m

/vel docirinam prafatt. ffonchim defendere

quil

vel approbare pra[umpferit , tanquam Hare-

Venni

ticusevitetur.

Hzc ex Canone 3. Actorum

m

Concilii Generalis Lateranenfis fecundi füb

(

Innocentio III. celebrati.

| m

Petrus Toannis Dicecefis Biramenfis, Joa-

|

chimi Abbatis errores fecutus eft circa annum

S

i

1199.

Scripfit aliquos libros in Apocalypfin

& Evangelium Matthzi , qui poftea fümmi

!4

Pontificis authoritate in Curia Romana folen-

vidDi

niter damnati funt : ipfe veró poft mortem &

Aoco facro , in quo jacebat , exhumatus, &

M.

iy, '

Hareticus omnium fententià declaratus ,. oíffa

veró ipfius rogo impofita & exufta fuerunt.

Negavithic 1. Animamratonalem effe for-

-mam corporishumani: nonabíoluté quidem,

l

fed, in quantumrationalis eft. 2. Docuit cum

ABedim

oachimo Abbate , Apoftolos non przdicáffe

j

Iu Q

.

vangelium juxta fpiritualem intelligentiam ,

"n

aptifmo

Medtantüm fecundümliteram, 3. Inb

quda

- non

n

S/ECULI XI.

19

s g

non infundi gratiam & virtutes "Theologicas.

Ut

4. Chriftus vulnus lancez fuftinuiffe cüm ad-

I hm

hucviveret. j. Per Babylonemfeumeritri-

L

cem magnam in Apocalypfiintelligi Romanam

Wt g,

Eccletam. |6. .Per Anti - Chriftum intelligi

L i

Papam, & omnes Abbates quinti. temporis

n

convenire in quintum caput beftiz , quz fit

WWNM

Diabolus , & Anti-Chriftus , & malorum con-

m d

gregatio.

Ts Ms

Contra Hareticos hujus Szculi egregi&

j

decertárunt $, Bernardus , & Petrus, cogno-

hr f

mento Jezerabilis , Abbas Cluniacenfis, qui

i d

egregiü opus fcripfit contra Petrum de Bruis,

wgwam

Nec non Anfelmus.Epifcopus Cantuarienfis ,

b MdOTUT

cujus epiftola contra Abailardi herefes [cripta,

i funti

fic incipit : Dominis, & Patribus , & Fratri-

bus omnibus Catholicis.

vnexs,

du

l

s

ii

,(;

- SJECULUM XIII.-

j l

* Albigenfes. Almaricus Pariffenffs. DJ;

TO

vid Dinantius. Guilbelmus deSanéto Amore,

i

Raymundus Lullius, Defiderius Longobar-

eytunia

btb

dus- * Flagellantes, Hermannss Itnlus.

la

Lbigen[ium hare(is circaannum Do-

mini I216. tam validé coepit pullula,

m

A

Yolit

re in Comitatu Tolofano, ut vix re-

!

0,*»

medium aliud füpereffe videretur , quàm fer-

h

f

rum.

nor

Quare contra eam, crucis pertotam

u

1f

Eranciam prxdicatione Jacobi de Vitriaco,

]i

"

conjuncta funt arma Rdelium ; &Duce Co-

1j

H 4

mite -

--2

TUERESES "

*ié

foite de Montfort, Piterris, Carcaffone, Al

ol

t

bijs & quibusdam aliis oppidis occupatis , tan-

,

£a Albigenfium ftrages edita ; ut de eorum

éxercitu àd feptuaginta millia pugnatorum

gt

d

éum Petro Tarraconeníium Rege, eorum au-

siliario corruerint, anno 1213. 7. Calendas

l Hytï, t

!

1

i

n

ql

Augufti; dequo plura dedimus in Strena an-

ni 1729./0/. 177. IN. XI.

Errores autemillo-

g

f ot

rum erantà variis eorum Authoribus ex variis

erroribus antiquis collecti.

Hine 1.

cum

, N

Manichzis duo credebant principia : Deum

m

videlicec animarum ; Diabolum veró corpo-

ii

züm Creatorem. 2. Corporumrefürredtio-

hn

lr l

&em cum Sáduczis negabánt, dicentes , ani-

mamunhàcumcorpore mori 3. Nec infer-

od

hum ,necpürgatorium credebant. 4. Tene u

bant nihil prodeffe adiretempla , & iniis orare?

n

fs

$. Baptifinum tanquam prorfus inutilem reji-

þECW

ciebant. 6, Eucharitiam blafphemabant , di-

d

centes , Chri(ti Corpus non aliter effe in pane ,

, Ui

LU

quàm in aliis rebus. '7. Volebant, animam

hdminis fecundüm füa merita tranfire per di-

gopm

verfacorpora, etiamanimalium & ferpentum,

quil

fi malé vixiffet, fi veró bené , in alicujus Prin-

It

cipis , vel alterus illu(tris Perfonz corpus

bhr?hew

transmeare. Pravaluitcontraillos exercitus

rifn's,g:

Catholicorum , &

peftem hanc vi V'arm'or—um

AUthoy

extinxit.

feren

-5 MImaricus Pariftenffs Dotfor , natione Gal-

lHrgu

Tus, patrià Carnotenfis, circa annum 1204.

Jj

vocuit 1. Chrifti Corpus nonaliter effe in pa-

|

?U (;

eüm fi€

tte , quàm inaliareq

li.l

Exaäcgriqüe*. um p

[ un,

*

locu.

S/ECULI XXIII.

d21

w H

locutum fuiffe in Ovidio , (icut in Augüftinà.

3. Non effe refurre&ionem corporum , noh

WE !

'paradifum , noninférnum : fed, qui in fe Dei

n

fs

cognitionem haberet, illum habere quoquein

!e) 6

hl

feparadifum : quiecontra peccatum mortale

Dun

(

M

haberet, eundeminfernum haberein fe, non

ts

aliter, quàm dentem putriduminore. 4. AI-

m

taria Sanctis dicata, & imagines thurificare,

mv

'San&orümqueinvocationesidololatriam effe.

B r ar

f. Non folàm cum Armenis Adam & Evarn

: D

nunquam carnaliter conjungendos, fiin ftatà

T a

illo ; in quo Deus illos condidit, permanfif-

Telired.

fent, verüm etiam fexuum differentiam nul-

omtes, n

Jarn , fed hominum multiplicationem « qué a-

oner

que Angelorum futuram aflerebat. 6. Do-

i Toe

(v

cuit, Deum non vidertinfe , fed in creaturis ,

(

*ficut lumen inaére. 7. Illud ,,quod aliàs eft

mudemi

peecatum mortale, faCtumin charitate, non

mbaté

effepececatum. $8. ideas, quz funt in mentie

Yi

erelïe'm;

M

divina, & creare & crearipoffe. 9. Mentein

ht

contemplativi vel beati perdere fuum efle in

A

proprio genere , & redire in illud effe idealé,

kf

M

quod habuitin mente divina.

Hujus tandem

jiojsd?

Hizretici & eorum , qui ipfum fequebantur,

Ya v

blafphemiisjuftum füpplicium illatum fuit Pa-

Joyet

rifiis, quando coram ornnipopulo primüm ex-

authoratifive degradati, deinde, quia refipi-

cv'i u

$3

fcere noluerunt, exuftt, & edyum cineres in

*

"d

Al

n

fterquilinium difper(i funt anno 1208.

David Dinantius , five de Dinaznto circh

q i

"

annum :204. docuit ,. Deum effe materiain

2j

K

-primar)n. - Alies errores cum'Almericoon-

m

: "wu

munecs

HJERESES

122

&nnvlïh

munes habuit — Ejus libri damnati & exufti

íunt.

uf

Guilhbelmus de Santfo Amore circaannum

w

1250. docuit ,

1. Monachos mendicantes ii

offe , adeóque adítringi omnes. debere ad

g

j

A

borem , quo fibi victum parent. 9. Pau-

j

uïm

pertatem habitualem effe quidem licitam, fed

non acCtualem , hoc eít, licitam effe animi

pv

a

promptitudinem ad relinquenda, omnia . pro

Chrifto, fineceffitasfuerit, hactamennecef- — um

fitate feclusà, illicitam effepaupertatem, per

dostt

quam quis renuntiet omnibus , quzpoffidet,

Mj

ut eó5 liberiüs ferviatDeo. . Hincab Alexan- . jj

droIV. Pontifice damnatus eft per.Bullam,

kan

qu&incipit : Romamus Pontifex.

T

Raymundus Lullius,natione Hifpanus,pa- il

£rià Catalaunus , Philofophus & Theologus,

Vi

€tfi Laicus , circa annum I1260. multa edidit

ii

epufcula hzrefibus plena, & inter cxtera li-

ïE

ATV

bellum:deinvocatione Demonum, & alia vul-

'j

garifermone Catalaunicofcripta. Quam do-

PU

étrinam quin habuerit à Diabolo, vix dubium

Galfa

&fIe poteít, licétilleafferat, in quodam mon- — (iij

te, Íe.à Chrifto fibiapparenteinforma &fpe- — ]ij

cie Crucifixi eam didiciffe, Qui omniaPe-

trus Terracen(is Archi- Epifcopus, & F. Ni-

QU

.&olaus Emericus fententià füá condemnárunt. — ffjs

Anquibus voluminibus plures, quàm quingens uj

ti errores fünt reperti.

Inter quos etiam hi ,

Kunt. 1. Deum habere multaseffentias. 2. nf

i«Deum Patrem fuiffe , antequam Filius effet. Ttum

3. Kffentiam;Divinam.non effe otiofam , fed

m'nem;

euens

S/ECULI XIII.

123

nf

eflentiare, naturam naturificare, bonitatem

bonifacere, &c. 4. SpiritumS. effeconceptü

"d*i*aum

dePatre & Filio. $. Criminiobnoxios efleil-

J

los ,qui hzreticos fupplicio afficiant. 6. Deum

P

14 n

fibi apparuiffe Crucifixum , & , pro Szculihu-

jus tenebris illuftrandis artem iftam contuliffe,

btl

u£ fit ad omnem fcientiam parandam , natu-

M a

ralem videlicet & medicam , & ad jura fta-

W "

tuenda methodus generalis , valeátque potif-

h

fimüm ad quosvis evertendos atque deftruen-

dos errores.

RUT

guap

Defiderius Longobardaus circaannum1250.

Vabdlega

-dixit, voluntariam paupertatem non folüm ef-

pl

fe inutilem, fed etiam noxiam, contendens ,

-omnia pro Chrifto relinquere, nifi, quisquis

lgt

fuerit ille, talem Religionem ineat, quz pof-

Ttgy

Aeffiones & proventus habeat : vel, nifi ille

a d

talis fit, qui manuumlabore victum fibi com-

ycai

parare valeat.

NI

* Flagellantes in Italia primüm orti , circa

annum 1273. deindelatiüs per Germaniam &

M,W&

'0, Vix Lm

Galliam vagati funt. Nomen hocab eo , quod

'faciebant, habebant.

r

Nam fevirgis & flagel-

s

!]

-lis affidué cruentabantad oftentationem $ di-

centes

d

Jiponti

!

1. hanc flagellationem ad delentia

DUis

i

'quzcunque peccata potiorem effe omnicon-

on ao

feffione, ac ipfo martyrio meliorem. 2. A-

uine

quamluftralem non plusvirtutis habere,quàm

F qui

"

quznon fit benedicta. 3. Baptifinum aquz

jam cefsàffe , atque in Baptifmum fanguinis

l

e[/S l

[j

mutatumfuiffe. 4. Ante eorum adventum,

4

t

i

ngminexn potuifle(alvari , & verum Chriftia-

i'y

num

i

124

HJERESES

nut nor exi(tere, ni(i in proprio fanguine €

j

corpore per flagellaexcuffo , baptizaretur. f.

Ab adventu. fuz Sectyw Evangelium defiiffe.

n

Sic denique .. 6. : cum Prifcillianiftisjuramen-

us

tum admittebant, üt etiam perjurium licere

affererent ; hanc femper in ore fententiam

J

k

D

* ii

M

l

veríantes-:

?;Wy,rjaülj

|frasperjura, fecretumprodere moli.

utii.J

Plura de iis dedimus inStrena anni 1728. fa/.

ii

178. 7 179.N. XI. : Erant autem Flagellan-

tesilli, homines paffim rudes & agreítes.

. Hermannus Italus , fic ditus, quiainIta-

/

lia natus , ibidémque Author fuit Fratricello-

(

rum ,.de quibus agetur inSzculo mox fecutu-

d m

ro. . Hujus Hermanni corpus jam vigintian-

f

[

nis fepultum jacuerat apud Ferrariam , ubi pro

Wt

Sancto habebatur, cüm illud Bonifacius VHI.

s

Pontifex exhumarijuffit & comburi, poft dili-

gentem & accuratam inquifitionem fuper hac

ö Wh'i:x*

gt

rebabitam. | Nec tamen ejus herefis tam fa-

€ilé potuit extirpari, luxuriztota dedita, &

Til

QU

Pontificibus contraria.

diïm. .'

. Contra hxrefes hujus Seculiindefefsé tam

S. Dominicus, quàm ejus Reli

Fo]

o

iofi Filii defü-

P

gelni

; dárünt.

Et, quia eádem ztate in Gallia Ro-

bertus Sorbonius Sorbonam , celeberrimam

J

. £oto orbe liniverfitatem Parifiis inftituit, ex

æmpudw

ftnjl

;.€a contra hxreticam pravitatem , quàm *

ulti tàm infignes Pugiles pro-

^Atü ol

*

'dierunt.

4l

l

145])

f

5

w

i

SJECU-

S/ECULI XIV.

I2$:

!

"

j)

li

Vni

.SZECULUM. XIV. :

iil

)

£

T Fmtrzx'c'ef/r!il s .-Dule"iät;,?æ. Bä)l?mmu;-l

erfuziumïm*:al

Q Acyudiuus. .. Tacobus Tufhus...Bononatus-.

i (Enmlu'*

* Biguardie Beguina. Toaunesde Poliaca.,

* Aanmita. . *. oaumes VEicklef]. Glaudius:

nj

Saurinenfrs.Ebifcopus. Lamperiani. Armae,

a A

CAPZTE.

*

H

;

J

OR

5 Lollarádi. vB/ïlï't/??(Om:üM.f j/m(wq/zm

"

Xæräzgpmzj, i

f

p

h, QUi

Ratrzæ!lz ; fcqurZ;t:)'es de /Iüt;[?;?[e; w-—

tfrtrcd

44 in partibus [taliz circa an. 1304.,

TmOt t

.exortifünt, Authore , utijam dictum.

éf, He

t

rmanno Italo.. Hi Anabaptiftarum &

Pietitarum noftri.temporis prodromi fuiffe,.

m t

Yf V

videntur. 1. Exercebantpromiícuos concu-,

bitus, extin&is.d'e nocte apud. fuos cantus &,

d

n t

X conciones luminibus. .. 2..-. Dicebant , nihil

proprii habendum , nec res publicas effe ad.,

stl

T

rniniflrandas à Chriftianis. . 3. . Vilionem;ani-,

marum fan&tarum differriufque in noviffimum,

d

f

yonf

)n

Mi

diem.. 4. . Ecclefie Sacramenta defpiciebant:

üii

Qu

uti babetur, deiis inExtravagante Joannis Vi-

N

ge(imi fecundi , qux incipit: S4z££a RomAna.

i

^ Daleinifle & Dulcino , circa.an. 1309.

cclcb:r:jfi'

tampudende & effrenatz libidinis fuit, ut ad

(

ízx millia utriusque fexüs füb charitatis pra-;

qu

textu cohabitare docuerit, &füuo eloquioim-,

Ity

alerit.- . Hi Alpes Italiincolentesinomnem

j

A

fciviam proruebant, adeó quidem , uc Cle-

mens V, Pontifex coactus fuerit, Pradicato-

/

rum

126

H/ERESES

l

rumInquifitores illuc mittere , qui hunc Dul-

WlüfC

cinum & ejus complices à tam nefario fcelere

j

[

aut revocarent , aut diligenti & accuratà dií-

fl

quifitione factáà ad eum referrent , num res ita

fe haberet , uti compluribus nuntiis audierat.

vitdt

T

Quo comperto indulgentix conceffz funt il-

lis, qui fe przlio contra tam nefandos homi-

k

Inde conflatus exercitus, &

f

nes cingerent.

cum Legato Apoftolico contraillos egreffus ;

g

I'Cllïïüï

rem tam flrenué cgit , ut aliis frigore, ferro

& inedià confectis , Dulcinus ipfemet cum

&do

Dunri

Margareta uxorefüa, & aliis multis capti fue-

rint. Qui priüs membratim concifi , ad po-

fn ffuü'f(

Qf

ftremum exufti, & in cineres redacti fünt,

Verüm hzc peítis non potuit extingui peni-

du

tüs, fed in Tridentinis montibus, ubi Dulci- — U:

nus faz hzrefi initium dedit , ejusreliquix re-

l Btgu

manferunt , & diu perftiterunt,

NI

Barlaamus ct Acysdus x. Modó nullum

Y

Prof

effe difcrimen in Divina natura , fubftantii,

& effe&tu, fed idem effe, modó differentiam

lentesi

If

effe profitebantur, fubftantiam tamen increa-

tam.

Ejus autem effentiales actiones & na-

Qontr

turales fentiebant eíle diverfas , noa tamen

günti

increatas , fed creatas.

-

4

. Dicebant, quód

hod

n

illudlumen in monte Thiabor, phafma dunta-

xat , ideft, fpe&rum fuerit , & creatura , quze

pl

Contra hos

ottum habeat , & interitum.

ilb

celebratum fuit Cogcilium Generale anno

drcfi

Y513. in przfentia celeberrimi Imperatoris

"tütTn

Michaélis Andronici, cognomento Palxolo-

hii

Sub Henrico VII,

UT

gi . & Joannis ejus Filii.

Impera-

S/ECULI XIV.

lz*

j

Iiperatore Germanorum , & Joanne XXII.-

I

Pontifice.

n

Acobus "fuflus in Catalonica regione,

MM

Villafranca de Penades , Primicerius, & H-

At

refíarcha fuit' quàm. plurium Begardorum,

Mfr ii

quimox fequentur. '' Hos , cüm abjurare nol-

M

let, fiecülari Curie, & ab ea igni traditus eft.

Mitrhr

Jam ex'uno'latere affatus , timore füpplicii &

rl

impendentis mortis fe poenitentem finxit : fed

f m

relapfüs , üt impoenitens igni denuó traditus,

DT

& ab eo vivus confümptusfuit. Exinde per

ficgii

Dominum Ferrarium de Apulia Bargionen.

td,ad p

fem Epifcopum , & Fratrem Guilielmum de

Athdi n

Cofta Fidei Inquifitorem , eorum conventus

u p

damnatus , & domus , in qua hzc fiebant in

U

Villafranca, folo sequata eft.

ii

* Begardi e& Beguize, qui & Fratres de

paupere vita , vel Bifochi , fuerunt quidam

Nelbnir

Haretici, Germaniam inferiorem incolentes ,

s. Mi

Profeffione Monachi , Coenobia quidem ha-

V tf

bentes & tria vota; utialii Monafticam vitam

Profeffi , emittentes , varios tamen errores

at

(l

contra Fidem Orthodoxam fequentes.

Be-

I

Q

gaüinz veró fuerünt mulierculi , quz , cüm

tebuts

honefté & religiosé in fua focietate & muliebri

1

hnii

contubernio degerént, nullum tamen ex-

a

preffum votum emittebant, nec hujusSzculi

(ut^

facultatibus renunciabant, cüm ipfis placeret,

g^

I«)

ab hac füz vitze ratione recederepoffent.. Hoq

x

j If

genus Hareticorü emerfit circa annum 13 14.

Jo^

h

in demiffa & prominenti cucullà incedebant,

j

JVHI

J

auta convivia quzrebant , mulierum confon-

M

fl

tia

Id

CHJERESES* ?

tia nofi refpuebaat , in Ecclefia humi fedebant;:

| æaflnlll

| i ]

vultu verfo ad parietem, oculósque ad coclum i

non elevabant.

Hzrefes autemillorum erant

|!

l,

o

vl

ifte.. r. Dicebant, hominem poflein prefen-

tj vita finalem confequi beatitudinem juxta:

u

dl

omnem gradum perfeCtionis , quem habitu- ;

Vi

ris effet in coeleíti patria : adeó quidem, ut:

hic reddatür impeccabilis , ac tantà cumula-:

mchilni |

tüis gratii, ut ampliüs in ea proficerenonva-:

p Sit

leat. 2.. Omnem intelle&tualem naturam, in:

i.

cumi

fe ipfa effe naturaliter beatam , & non Deigrae;

tià..3. Ofculari mulierem , cüm ad hocnatu-!

Eu

ranonimpellat , effe peccatum mortale , 'car-:

fitt

zalem-autem coitum ; impellente libidine,;

qiükt

mom effe peccátum.: 4. Hominem in ftatu,

m

| yitm

perfectionis & in. fpiritu libertatis conftitus

l

1j

1

tum , nullizhumanz obedientie fübjectum

hi

j

finy

efí&oportere. . ;.. Hominem non obligari ad,

jejunia Ecclefiaftica; necorare Déum ampliüsi

vail

Hllum oportere, qui jam ad petfe&tionis fta«

; qunf

tum pervenerit. 6. Effe hominis imperfei,,

Qonts

in operibüs virtutum: fe exercere , adftruen-

! fcebi

tes, animam hoc pacto virtutes à fe rejicere ,

tiba

quápropter hominem , càm füpremum perfe-

jmai

Setd

&ionis ftatum attigerit , nulla bona opera fa-

cere debere. : 7.' Poíe hominem in hac tam.

Is

tnifera vita tantam virtutis perfe&tionem con-

fi (

fequi; ut ad peccandum omnino impotens.

(engt

reddatur. $. Ip Elevatione Cotporis Chrifti

ial

Wilo,.

nullum:debere affurgere , nequé ullam reves

:

xentiam exhibere.

T

4 /* ïoa;zms de Peliaco 'Y

?

heologugParifïenfïs;i

circa

'änu'amp

SACULI XIY.

129

tll

cireaannum 1523. docuit z. Fratribus men-

E

I

dicantibus non effe confitendum

.

quód , fi

N

U

[

!

quis hocfeciffec , ad Paftorem & Curionem ei

uolïuh

!

redeundum , & ei denuó confitendum effe ,

n

T

W

W

|

tanquam proprio & peculiari Sacerdoti, .

qeliy,

Quód ftante hoc Statuto ommzs utriusg,ebc.

j

[

1

TM

Romanus Pontifex non poffit facere , quin Pa-

t um

rochiani teneantür quotoquoque anno pro-

dttm.

prio Sacerdoti omnia peccata füa confiteri

TOA

imó , nec Deus ipfe , eoquód illud implicet

VnnDig

contradictionem. 3. Quód Papa non poffit

t&dhooni

dare generalem poteftatem audiendi confef:

ürtje, a

fiones , quin nec Deusipfe, fed confeffus , ei ,

Se il

qui habet generalem poteftatem , teneatur

n

rursüs proprio Sacerdoti confiteti , quem pa-

RRU

rochialem Curiatum feu Curionem appellat. :

; hn

* Adamita à quodam Adamo, circa an-

xl Fi

num r94. vivente , ficappellati, nudi prorfüs,:

Dmampi

veluti Proto- Parentes in Paradifo , tam viri,

ia

quám fceminz (imul conveniebant , sícquele-

s

Giones, & preces, & quodcunque aliud per-

qt,

ficiebant, & fuam Ecclefiam paradifüm nomi-

sf

nabant. Hanchzrefim , ficutireliquas omnes

um

jam olim damnatas & confopitas t hoc noftro

n

Szculo re(ufeitárunt peftiferi quidam homi-

nes, inter quos fuit quidam Adamus, Pafto-

mb

ris cognomine.

Hie t. negavit , Chriftum

feaiopiïf"'

nm

effenaturá Deum. 2. Matrimonium quafi per

j

fe malum damnabat.

Sunt & alii , Se&ta Ana-

1

tPOM

baptifte , qui Adamitarum nuditatem emu-

!uell

lantur , à Pz£ardo quodam ex Gallia Belgica in

"

Bohemiam profcGto , ibidem plantaticirca an-

)u

num

i [

UJERESES

130

| F

num I414. Hic Pikardus, cümin Bohemiam

veniffet, numerofam tam virorum , quàm

P

mulierum multitudinem ad fe pertraxit , quos

git

nudos incedere jubens Adamitas vocavit, fe

Fa

autem 1. Fiiium Dei dixit, & Adam vocari

l W;!i;ï,

precepit. 2. Suis Adamitis promiícuos con-

g d

u

cubitus permifit, nontamen (ine ejus confen-

fu. 3. Matrimoniadamnabat. 4. Nudiquo-

j M

Sic imitabantur

ue Sacramenta celebrant,

N

quidem Adamium fanatici ifti homines in tur-

ios

pitudinis confufione, fed non in operimento

qu

pudendorum.

Nam in ftatu innocentiz non

hia

fuit pudor nuditatis , fed poft peccatum nu-

tni

probrio & confufioni attribuebatur.

Mil

0.

|

dir:ïs ?

annés Wikleff Sacerdos Anglus & ibi-

| t

deim Profeffor Artium, acri quidem ingenio

ID

& eloquentiá non mediocri fuit : fed circa an-

| a

num I3j2.docuit y. Subftantia panis &

! n

vini materialis poft Confecrationem remanent

| bj

inSacramento Euchariftiz. 2. Accidentia pa-

; dpph

nis & vini non manent (ine fübjecto in eodem

titfor

Sacramento. 3. Chriftus non eít ineodem

trinf

Sacramento identicé & realiter in propriaprz-

! af

fentiacorporali. 4. Si Epifcopus vel Sacerdos

| tttil

exiítat in peccato mortali , non ordinat, non

[

confecrat, non conficit, nonbaptizat. $. In

a

Evangelio fundatum non eft, Chrittum Mif-

UOH

fam inftituiffe vel ordináffe. 6. Deus dedit o-

"Qu t

bedire Diabolo. 7. Sihomo debité contritus

n

fuerit , confeffio exterior eft fibi (üperflua &

y d |

inutilis. 9. Si Papa maluseft, & perconfe-

TPl

quens membrum diaboli factus , fuper Fideles

pete-

: illyg

I

S/ECULI XIV.

12f

Jïuhcmia)nl

|

poteftatem non habetab aliquo fibi datam,

nifi

d quäm

fortéà Cefare. 9. PoftUrbanum VI. non eft

tqn

aliquis recipiendus in Summum Pontificem ,

Mb

fed more Grzcorum vivendum efít moribus

Mi

propriis, fine ulla coa&ione füperioris impe-

Vunst

ticod

rantis. IO. Contra Scripturam facram eft,

quód Viri Ecclefiaftici habeant poffeffiones,

Nqn

r1. Nullus Prelatus debet aliquem excoiu-

At

nicare , nifiillum priüs fciat excommunicatum

YO

à Deo : & quialiter excofhunicat , ex hoceffi-

f

citurhzreticus & excofaunicatus. 12. Prz-

JCEDGO

ACACUT QV

latus excofiunicans Clericum , qui ad Regem

& Regis concilii provocavit , ipfe proditor eft

Vb

Regis &Regni. 1»3. Quipropterexcommu-

nglus&ibi-

nicationem hominum concionarí definunt vel

i

MOu

audire Dei Verbum, fünt reipsá excommuni«

cati , & in die Judicii proditores Chrifti habe-

n WS l

buntur. r4. Licet cuivis Diacono velPres-

m

bytero predicare Verbum Dei absque Sedis.

at

Apoftolicz (ive Epifcopi Catholici permiffu &

]cüoinrsd«m

authoritate. 15. Dominitemporales ad arbi.

du

trium füum poffunt bona temporalia ab Eccle-

d

fia aufferre, iis, qui ea poffident, habituali-

gt

ter, ideft, nonfolàm a&u, fed habitu delin-

Oïdinilnm

quentibus. r6. Populares & fübditi poffünc

!

p

!

pro arbitrio füo Dominos delinquentes corri-

Conli

j

lï

gere. 17. Decimz fuünt purz eleemofynz,

Dusl

j]

quas etiam Parochiani poffunt, propter füo-

At

rum Przlatorum peccata, ad libitum füum illis

N

jiit

"

aufferre. 18. Specialesorationes uni perfonze

ll

per Pralatos vel Religiofos applicatze , non

(

Í ;(M

plusilli profunt , quàm generales , cxteris pa-

1l

A

ribus.

H/ERESES :

;

132

ribus. r9. llle qui Fratribus Religiofiselee-

. :AICXW

jgids

molynam confert , eofacto excommunicatus

eft. 20. SiquisReligionem privatam , qualis-

gidi

T

cunque fit , feu pofleffiones habentium, feu

mendicantium ingreditur, hoc fa&to ad Dei

( st

mandatorum obfervationemredditur ineptior

[eguzmi z:

j ol

&inhabilior. a1. SanGi, quireligiones pri-

! al

vatas inftituerunt , fic éas inftituendo pecca-

verunt. 22. Relieiofi in Religionibus privatis

| Q!WW

degentes, à Religione Chriítiana excludun-

| t

]. d

&l

1

tur. 23. Fratres Religiofi manuum labore fibi

viétum comparare tenentur , & non per men-

jlon

1 uli.

dicationem. 24. Qui Fratribus Religiofis in

temporalibus fübveniunt , omnes fünt fimo-

TT

niaci, tum etiam Religiofi ipfi , qui fepro illis

Bpl

g

orarevovent&adílringunt. 25. Oratio prz-

W

cisé valet aut prodeft. 26. Omnia abfolutà

W

a

neceífitate eveniunt. 37. Confirmatio, Je-

junium, Clericorum Ordinatio, locorum con-

m

Tod

fecratio refervantur Papz & Epifcopis , ob lu-

cri temporalis & honoris ambitionem. . 28.

tlf

didl

Univerfitates , Studia, Collegia, Graduatio-

nes & Magiíteria , ab eisdem Papa & Epifcopis

li

fuünt vana gentilitate introducta , & non plus

3 ii

! lutis. l

Ecclefiz profunt, quàm diabolus. 29. Ex-

communicatio Papz vel cujuscunque Przelati,

B

! dl

non eít metuenda , quód cenfura fit Anti-

Chriíti. 30. Clau(tra fundantes & ea ingre-

ln

dientes, peccant, & funt viridiaboli. 31. Cle-

Aceler

rum ditare, eft contra re

o

o

ulam Chrifti. .. 32.

tsb

Sylve(ter Papa, & Confítantinus Imperator,

hr

errárunt Ecclefiam ditando. 53. Quotquot

DT

Íunt

S/ECULI XIV.

P

155

AL

l

"

M

unt ex Mendicantium Ordine, funt Haretici,

m

& qui eis eleemofynas erogant, funt excom-

haj

municati, 34. Religionem autaliquem Ordi-

M

nem ingredientes, inhabiles fünt ad Divino-

du

rum Preceprcorum obfervationem , & ex con-

lr

fequenti ad regoi &terni confecutionem, nifi

]

p

ab eo ftatu re(ilierint , aut prorfus defecerint ,

vel exciderint.

Dd

3j. Papa cum omnibus fui

itbuym

Ordinis poffeffiones habentibus , fünt Hazre-

i t

tici, eó quód contra Jus Divinum pofleffio-

um

nes habeant , & non folümii, fedomnes, qui

T0T0f

illis confentiunt, Domini videlicet fzeculares

sRl

&laici. 36. Eccle(ia Romana eft Synagoga

eüntlny-

Satanz , nec eft Papaifmediatus Vicarius Chri-

]uifeprofUis

fti & Apoftolorum. 37. Epiftole decretales

(nttye

füat apocryphz, abducüntque à Chrifti fide

w d

quam plurimos, ex quo ftulti habentur Cleri-

fimiio

ci, qui eis operam dant. 38. Imperator Con-

ftantinus , c:teríque temporales Domini , ut

J

i

Ecclefiam bonis temporalibus dotarent , à dia-

bolo feducti fuerunt, 39. Electio Papeà Car-

jj 4

Il GI

dinalibus, eftà Cacodxmoneintroducta.. 40.

dgz"c

n

Epür, f

Credere Romanam Ecclefiam effe füpremam

inter alias Ecclefias, non eft deneceffitate fa-

4 &A

'r

lus

Nv

]

lutis. 4r. Error effet non minimus, (i quis

u

qU

perRomanam Ecclefiam intelligeret univerfa-

u

lem Eccle(iam , aut:.Concilium Generale , aut

yin d

(G

U

Primatum Summi Pontificis alias particulares

excellere.

^5

-*

Fatuum eft , credere indul-

lbOh.

gentias Papi & Epifcoporum aliquid momen-

m CW'

Á

s

tibabere. 43. Juramenta, quz fiuntad hu-

& commercia civilia robo-

VE

C(uol

manos contractus

j

-

15

randa,

154

'H/ERESES

ronda, illicita funt. 44. . Auguftinus, Bene.

E g

dictus & Bernardus niíi paenituerint , damna-

Pa

yli

ti füunt, quód Religiones & inftituerint & in-

trárint, & poffeffiones temporales eas habere

um

voluerint &permiferint. 45. Ex quo conclu.

m

'dendum à Papa ufque ad ultimumKeligiofum,

omnes fore Hareticos, & omnesReligiones

r

"ndifferenter introductas effe à diabolo.

Hec

j M

fünt impia W/ickleffhi dogmata à Conftanti-

p

enfi Concilio damnata.

(

Glaudius "Taurinenfis Epifcopus, Anglus

um

natione , Joanni W/ickleffo ejusdem & na-

qucndim

tionis & hzrefis feré coevus , Dux & Magifter

U

t

eorum fuit, qui crueem Dominicam nullo pa-

€to adorandam eíle dixerunt, circa anhum

TT

1552

Dicebat enim Baptifinum effe nullum,

ln

fi fronti ipfius baptizati fignum crucis non in-

fs

figeretur.

uj

Lamperiani.

À quo denominationem

ingw

habeant, & , quo tempore fuerint, non re-

m

peritur.

Hoc tamen certum eft, quód con-

Chi

currant cum W/ickleffiftis , communem cum

injlis

:eis errorem habentes, circa annum 1352. fe

m

Apoftolicos , & ad Apoftolorum tempora per.

| fümy

tinere jactitabant.

iani

zirmacanus , natione Hibernus circa an-

CU

num 1360, Vir quidem fuit eruditus, fed om-

! d

nem füam eruditionem potiffimüm contra

N Ch

Francifcanos exercebat: Docens x. Turpe

T^trt

effe Chriftianis fàà fponte mendicos effe. 2.

"rf

Sacerdotes minores in abfentia Epifcopi poffe

"t

nt Con.

V g

cxcrccrfï munusEpifcopale: qualiafu

fecra-

|

SJECULI XIV.

17

W;Bfnbf

fecrationes Altarium , olei vel chrifmatis be-

MT

nedictio, Ordinum collatio , &c.

m

Lollardi ex Anglia , & Wickleffiftarum

UM

Se&à originem duxerunt, quanquam fui Au-

Tohti

thoris errorinon per omnia adhzferint.

E.

tj

merferunt circa annum 1 360,

Aquam bene-

mncsRciigim

dictam non pluris quàm aliam aquam zftimá-

Vi

runt, & omnes alias benedictiones Ecclefise

t

rejecerunt.

Bartholomaus fanoveftus ex Infula Mino-

p

rica oriundus , circa annum 1263. Libellum

jusm (

quendam edidit , in quo has de Chrifto hzre-

DO

fes protulit. x. Tempus , quo adventurus

tmnhn

effet Anti- Chriftus , predixit, & diem prafi-

UET

niit, quo ejus Difcipuli per univerfüm mun-

yefemulim

dum eflentapparituri: nimirum die Penteco-

Ti

ftesanni 1360. contra illud, IN eff veffrum

nóffe tempora vel momenuta , qus Pater pofuit

nyrinitt.

in poteftate fua. 2. Dixit, omnes Chriftia-

uemï m

nos habentes ufüm liberi arbitrii per Anti-

i at

Chriftum efle pervertendos : nec.unquam

ommuat

ampliüs convertendos , adeóque certiffimé

n

damnandos , & ignede ccelis miffo corporali-

termorituros. 3. Non folàüm Chri(tianorum

t

infantulos , fed & Judzorum quoque & Sara-

as

cenorum , &^ omnium quorumcunque infi-

ylis

delium , tam parvulos, quàm adultos , qui

(imis

per Chriftüm effent fübvertendi , poft ipfius

«

interitum omnes effe convertendos ad fidem

Chrifti; fed non ita futurum de adultis Chri-

-ndW

H

j

ftianorum ab eodem Anti- Chrifto feducendis:

u

"Ll

m Dei Ecclefiam confti-

sícque tandem totai

MU

I 4

tuéeni-

|

156

HJERESES

tuendam ex Judais & ceteris infidelibus ad

" Wai

Deum convertendis.

j

Poenituit tamen ,. &

hzrefin abjuravit ifte Barzbolomaus.

At jl

^i

Turilupini , t habet Joannes Gerfon , cir-

caannum t 372. tempore Divi Ludovici Fran-

n [/] J

corum Regis , in Gallia, dicebant 1. Denul-

lare, quenobis à natura data fint , erubelcen-

MR

dum effe.

Quamobrem; Cynicorum Philo-

mnponïgtj

fophorum more , omnia verenda publicitus

Mi

nudata geítabant, & in publico velut jumenta

gb

coibant , inftar canum in nuditate , €c. 3.

al

l

"Tenebant omnes Begardorum errores , dice-

( !

od

m

bántque , non effe orandum vocaliter , íed

at

mentaliter tantüm , eà utiquein fpiritüs liber-

vl

f

g

tate , quam dicunt non fubjici przeceptis Di-

vinis.

modi

m

-S/ECULUM XV.

f

miy

T

Jacobellus. | Petrus Drefeufis. * foan-

ve Huff,aquo Huffite. * Thaborite e£ Toan-

trà Mil

zes de Zifcha , €& Procopius.

Jfoannes de

yden.

Rocfefana , €$- "Toannes Monachus Pramon-

Wio.

rateu[rs,

Pikardi.

* Hierounymus Pra-

Áaid

[4// LA

Orebita.

Bedricus.

Orphani,

p

|

Nicolaus Galecus. — Hermaumus Rifiuich.

t

p

"Acobel/us , Patrià Miffnienfis , moribus

Jücronyr

nonminüs , quàm literis clarus Prage do-

m

i

cendi munere functus eít circa annum

"m

X41O.

Hunc cüm Prags facris concionibus

Quj

Prafectum Petrus Drefenfis , de quo mox fc.

D

quetur,

S/ECULI XV.

uT

T

quetur, W/aldenfium pefte corruptus & pa-

u

trià pulíus reperiffet , producto capite [oannis

14

&2

fexto , ubi dicitur: ANZffmamducnveritiscar -

Md |

uem Filii Hominis , e& biberitis ejus [angui-

ht

uem, uom babebitis vitam in wobis, ita de-

11

méntavit, ut créderet, eàtenus erratum fuif-

At lzi

fe. ab Ecclefia Catholica Laicis Communio-

tonmT

nemporrigentefübunatantümfpecie, lInde

t

& fuos Auditores Jacobellus publicé commo-

du

nuit in concionibus , ne deinceps negligerent

OR

calicem, fine cujus fumptione nemo poflet

s t

falvari.

Unde tumultus in populo , cui ut

valtn, f

1

remedia adferret Joannes XXIII. Pontifex,

tl

remiffionem peccatorum indulfitiis, qui arma

At illi Pontifi-

iil

fumerent contra perduelles.

cem appellabant Anti - Chriftum , eoquód ar-

ma conrra Chriftianos fumi voluiffet.

Atque

N

hec erant initia malorum, quaz deinceps ple-

noagmine fequentur,

n f

Petrus Drefeufis , natione Germanus, pa-

trià Miínienfis, W/aldenfium se&tator, fuam

lu

h

'(L:

peftem toti afllavit Bohemie cirea annum

iil

I410.

Namerroribus Joannis Huf$ paulatim

ferpentibus , novos addidit etiam fuos , vel

t

2

pouüus W/alden(ium errores.

Scilicet , pa-

trià ejectus Pragam , quz tuncHzreticorum

77 5

afylum erat, fe contulit, ubi inftituendorum

( P

puerorum munus füfcepit, ubi Jacobellum,

üt fupra didium, decepit , rémque cum eo

asl

communem fecit.

Docebant igitur hi duo

Lav

Communionem femper & ab omnibus füb u-

(

Á

h

eífe.

tra..quev fpecie neceflarió fümendam

M

* gonm-

D

J

138

HUERESES

* doannes Huff, àquo Huffite, Bohemus,

m

"Theologiz Profeffor Pragz , poftquam W/al

j

j

den(ium & W/ickleffitarum errores imbibe-

rat, eoslaté per Bohemiam fparfit, Primüm

g

ccepit docere contra Indulgentias: unde exi-

dran

tiofi tumultus in Bohemia contraSacerdotes

lii

& Monachos exorti fünt.

Origo autem to-

HOIUifl df?

tius mali hzc erat.,

Nobilis quidam Bohemus

ii

€x domo , quam pztridi piféis vocant, apud

fiostit

Oxoniam Angliz Civitatem ftudens , libros

fs

Joannis W'ickleff, tanquam preclarum the»

Eu

faurum fecum fuam in patriam detulit , & hoc

; ht

virus in fuos Cives propagavit.. Poftquam

d

Germani relictà Pragà Lipfiam concefferant ,

sient

Jeannes Hus deLibris W/ickleffi multa pro-

iiv

tulitin medium , dicens in eis omnem verita-

( ial

tem contineri.' Undetota fcré Bohemia hoc

D h'

veneno infe&aeft.. . Inde citacus, ad Conci-

t i

lium Conftantienfe, venit, commeatum ha-

fium

(i,p

bens ab Imperatore Sigifmundo. Ibidogmata

WNVickleffiinpropriohofpitio , audacter diffe-

tl

minabat , nec defiftebat admonitus.

; fimm

Quá de

caufaà ductus ad Pontificem , in Pontificii pala-

(uoc

tii cuftodiam datus fuit.

Hic , cüm falvum

efetr

condu&tum produceret, negavit Pontifex , fe

hn

fetit

ullum dediffe, &,; (i quem haberet aliunde,

dicebat; ejus privilegio excidiffe , poftquam

! ideöque

admonitus denon feminandis here(ibus mini-

Quead

méobtemperáffet, Ipfe veró fibitimens, ope

(

füorum , clàm dilap(us eft, ruftico vehiculo

qis D

impofitus , ftraminibus oppleto.

Sed inter-

'Z) urpOw

us fuiti

eeptus in tutiorem:cuftodiam conje&

ïi:' al

Inde

|

|

S/ECULI XV.

!

W&nus

Inde Julii die 6. in Seffione r;. ad confeffum

D]

Patrum introdu&tus , altóque fedili, ucab om-

um

nibus videri poffet, collocatus fedit: ubiejus

LOI |

doctrina articulatim congefta & producta per

VN

Henricum de Piro, à Concilio damnata , ejus

DTRR

libri flammis dati , ipfe veró, quia recantari

um

noluit, degradatus , fieculari judicio relictus,

Qdelms

per ignem é vivis füblatus pertit anno 1415.

?

!

1 RUA )

Hujus autem peftiferz & jam pridem dámnatz

Ál

factionis dogmata talia fuerunt. 1, Roma-

m

num Prafülem reliquis Epifcopis parem efle,

Vnft, i

2. Inter quosvisSacerdotesnullum difcrimen

- lp

effe.

3. Presbyterum non diguitatem fed

efera,

vitz meritum efhcerepotiorem. 4. Purgato-

m

rium ignem nullibi inveniri. $. Mendican-

ww

tium Religiones , malos Dzemones adinvenif-

B

fe. 6. Intra Ecclef(iam bonos & malos non ef-

i d

fe , fed in ea folos bonos contineri, illàmque

ia

tantüm eoscompledi. ". Sub utraque fpe-

"

u

y h

j

ïn

cie , panis fcilicet & vini, neceffarió commu-

alied

micandum effe.

$. Excommunicationem à

fümmo Romanorum Pontifice , aut ab alio

j

1Pom1'fibg;i*

quocunque Ecclefiz Przlato inflidam , non

r aim

e(fe timendam , quód ea fit ( àe ait ) cenfüra

vt

Anti-Chriti, 9. Omnia neceffitate abfolutá

j

fieri, neque poffe aliter fieri , quàm fiunt;

illk j M

ideóque füperfluas & inutiles fore orationes,

hr

br

quzadDeummittuntur; Quoniam, fiomnia

bt

i

C inquit ) neceffitate abfolutá fiunt , fruftra

(l

l^

",

quis Deum pro ea re, quz futura fit, orave-

[

rit, utpote quz , tametíi non oret, fit even-

j

ii

"tura:

0

autfifutura.non fic, etiamfi oret, nuf*

"

quam

D

140

HJERESES

l

quamfiteventura. ro. Dicebatetiam,eumr, &ï"ïqm

qui à Deo przdeftinatus eft ad vitam, etiam

(b

fimala opera agat, nunquam poffe effe mem-

i

j

brum Diaboli: &illum , qui à Deo ordinatus

Va

fl

i

eftad mortem, quantumcunque bene vivat ,

n

nunquam poffe effe membrum Dei.

uam

&h

qL

j

(]

peftilentifmam hzre(im ( üt Alpbonfus de

L

Caílro adversuüs hzrefes //£. 12. ait ) anno

yi !

m

1454. amplexati funt aliquot vulgares & idio-

gl

tz hominesin Hollandia & Phrifia , afferentes

atl

nulli hominum bonum opus prodeífe , aut

, i

malum obeffe: fed omnia pendere ex folaprz-

m

deítinatione & prafcientia Divina.

Quz do-

d!

&rina quot juftos homines à bonorum ope-

DA

rum exercitio avocaverit, & Peccatores ad

Ptl

quevis fcelera perpetranda impulerit , dici

hi

li

p

nonpoteít , ut íanthominesad quamlibet do-

N

Lu

Grinam eis propofitam amplexandam , procli-

n

vesatquepropenfi. ri. Dicebat rurfus, li-

um

vidon

beram efle cuilibet Chriftiano Verbi Dei prz-

dicationem: adeó quidem, ut quantumtibet

li

illià fuperiore interdicatur , ne id agat, £llum

g

tamen liberé & etracontrover(iam poffe de-

d

prxdicare VerbumDei.

2. A[lerebat deni-

Tattil

dl

que San&tos ab hominibus neque honoran-

J"

dos , nequeinvocandos efle , fedíoli Deo om-

LU

n

nem honorem & gloriam deferendam. :5.

! um

Docebat quoque duas naturas in Chrifto Di-

lfl

vinitatem fcilicet & Humanitatem , unum ef-

isfor

ficereChriftum. 14. Item quód quadraginta

ï'Gramn

quinque articulorum Joannis Wickleff con-

&dipj

ogiz £a-

Tdcmnatio per Do&tores facre 'Theol

"Sta, T

g |

S/CULI XV.

141

)Bbmn N

&i , iniqua effet & rationi diffentanes. — Reli.

ii

1;['3[]]

ui hujus Hzretici errores , qui in Concilio

j

|

!

j s

Conftantienfi damnati funt, habentur apud

[

wNW/aldenfes & WZickleffiftas.

W

zI—

Fï)fï.,':ï |

Thaborita fuerunt Bohemi Hzffit« , fic di-

1l

Vi )'

&iàquodamloco, quem moaenibns cingentes

d Wlüüfux

AMontem Tbabor nuncupárunt: circa annum

ld)

;

1411.

Horum Dux & Princeps fuit Zis£s

li

i

[

nobilis quidem Bohemus, fed crudelis.

Hic

n E

l

perditiffimorum hominum turbam collegit ,

p

quibufcum Ecclefias invafit , Templa evertit,

t

Sacraria, fpoliavit, Monafteria deva(tavit, &

AT

alia innumera crudelitatis facinora perpetra-

um (j

vit.

Sed de hoc Joanne Ziska jam plura ena-

od

rata funt in Strena anni 1729.fo/, 217. N. XIX.

vt

Procopius Bohemorum ad Concilium Ba-

x,namXibuöa-

fileenfe Legatus , Thaboritarum in Spirituali-

bus Director fuit.

um

Bafileam ingreffus omni-

hu

umin fe oculos convertit, quiaà fceleribus &

Vetium

victoriis contra Catholicos reportatis infamis

fuit.

l quïK"F*f

Superbé & contumaciter in Concilio

ag

1

pro füis Bohemis coram Patribus ita locutus

eft, Communionem calicis babere , e? pro

At

Laicis tenere inteudimus ,c.

xq)

tl

l

ffoannes de Rocféfa1a Succeffor & Affer-

"N]

tor maximus fuit ZZck/effi & oaunis Huff,

ia

circa annum 1430.

Nomenhabetaboppido

Tl

"

Kocfefana , ubi natus fuit ex obfcuris & nul-

lius fortunt parentibus. — Prage mendicavit,

(l

li

& Grammaticam cum Dialectica didicit, Ja-

09

V

cobelli Difcipulus. Presbyter ordinatus, Ver-

bum Dei przdicare ccepit Pragenfibus, In

! Thf Iu

Q 11-

142

HJERESES

1

]

w

Concilio Pragenfi interalia x. deteftatus fuit

Ü il

imagines in Ecclefiis. 2. llrgebat Commu-

nionem ífüb utraquepecie. 3. Dicebat Eccle.

.lth ii

quäöim)i

fiam ex folis praedeftinatis & in gratia exiften-

tibus confiftere , & quód maliad eam non per-

(MI &

tinerent. 4.. A Concilio Bafileenfi cum falvo

* C

m

conductu regreffus, nihílque melior factus ,

quantumcupnque monitus, Monachos novos

fs

at

damones appellavit : dicens , eos in eo quo-

tidielaborare, ut nos à veritate averterent,

T

'

& abducerent.

g

Joannes Monachus Pramon[Iratenfis.. Hic

[i0]T

li

cum eodem tempore Pragz adS. Stephanum

in Pifcina concionaretur , neque eum audien-

hod

d

ti populo bene fapere de doctrina Chriftiana

videretur, inde abactus, monaíterium Car-

gt

melitarum invafit, & cüm Hereticiinfültum

Tini

i

facerent contra Confüles Civitatis , & feptem

anpi

ex eis ex altiffimis feneftris in forum pracipita-

v hi

tieffent, dirum fpe&ctaculum prebuére , ftan-

«te in eodem loco Monacho Joanne , facrum

hubcba

Chrifti Corpus fanguinario. Populo oftep-

fnymü

tante.

Q

(

Pikardi , genus Hxreticorum , quód non

apud Orthodoxos modó , verüm etiam apud

ttrrt

Tisd

ipfos Hareticos fummz femper abominationi

fuit: à Pi£ardoquodam ex Gallia Belgica ori-

BD

J g

undo , qui Adamitarum hzrefim in Bohemiam

invexit, circa annum I414.

Hic , ut fcribit

R plre

ZEneasSylvius , per Germaniam in Bohemiam

i,

transmifío Rheno penetravit , qui preftigiis

uT

quibusdam fidem (ibi concilians , brevi tem;

tl

pore

S/ECULI XV.

| 143

l

i

hij

pore non paryam virorum mulierámque ple-

x

'

u

bem ad fe pertraxit , quos nudos incedere ju-

li

bens, Adamitas vocavit, & occupatà Infulà

fut,

quádam , amne Lufimitio cinctà Filium Dei fe

lttty.

dixit , & 44472 vocari voluit : docens

I-

al

|

Connubia promifcua effe debere; non tamen

Wtf

!.

finejuífuipfius Adam. 2. Ceteros homines

i

fervos e(fe, fe veró , & qui ex ipfis nafceren-

tur , liberos, Ex hisporró quadraginta viri ex

eos'mroqm

at

In(üla digreffi, & vicinas villas ingreffi, eva-

ginatis gladiis (upra ducentos agreítes interfe-

WJ. l

cerunt , quos diaboli filios effe dicebant, Sce-

lus hoc Zz/c£a , etüi fceleftiffimus , ipfemetex-

N

&l

horruit , & expugnatá [nfülà Adamitas omnes

t Cbnfum

gladio peremiz, refervatis tantüm duobus , ex

imm u

quibus cognofceret eorum fuperftitionem.

st

Hieronymus Pragen[ts Bohemus in Con-

cilio Cop(tantienfi annb r414. damnatus, &

i gt

mmwdaïu

cum Joanne Hufs combuftus. . Hi inter cxte-

*l

ros Bohemos doCtiffimi & hxrefum Principes

habebantur.

Prior exuftus fuit Huís , Hie-

al

ronymus diu in vinculis habitus, tandem fe-

hh b

cutus , quia utiille, ita & hic noluit refipifcere,

Orebite etiam Bohemi , circa annum 1418.

w

n

territorium Grzcenfe vicinásque gentes mag-

nis cladibus affecerunt, Thaboritis eruditione

vt

non multó inferiores. Contra hos Martinus

llliaB:lgä'

V. Pontifex crucem decrevit : nequetamen

ib

ch,ü*c

per plures annos extirpari potuit hoc homi-

numícelus. Quàm propudiosé & crudeliter

n

n

fY

fievierint in Catholicos Sacerdotes , vix fatis

l

w'ml

nh

deícribi ïthCü. 7

Bedricus

f|

144

H/ERESES

Bedricus , patriàStanicenfis , natione Mo- 10

ri

i

Virl

ravus , bellisatfiduus , Orebitarum Author,

[

circa annum 14.18. fpretà Religione, & calca-

gt

Yi

to Poniificio Jure uxorem publicé duxit, quá

(

ii

!t

tandem mortuá, alteram ex Polonia fuperin-

ylu

duxit, ex qua filios fuz nequitiz Sectatores

n

fufcepit.

Malé fentiebant hi cum Patre ejuüs-

W

ue Sectatoribus de Incarnatione Chrifti, la-

T

W

cerantes Ecclefíam, & Catholicam fidem cor-

lat

rumpentes.

(

Ia

Orpbazi , Se&a Huffitarum, circa annum

&

J

li

1420. exortifunt. Tresprecipuztuncin Bo-

fitn]e

hemia Huffitarum Sectze graffabantur : Pra-

Ti

genfium , qui aliis colerabiliores & mitiores

siind

fuerunt : Orphbagorum & Thaboritarum, qui

T

[j

peffimi erant.

Orphani veró dicuntur pro-

pterea, quod Joanne de Zi/c£a eorum Duce

defun&to, quem invincibilem putabant , in-

f

geus moror illum exercitum invafiffet , per-

il

inde atque Orphanifive fuo Patreorbatieffent,

Jl

fub quo tam opimas przdas agere folebant,

Trby

Exquo fa&um, ut Thaboritz in duos exerci-

fm f

tus dividerentur , quorum alii vetus nomen

[leenfe

retinebant , alii Orphanos fe propter Ducis fui

d

interitum appellabant.

Hi Orphani Mora-

lunly

viam vicinasque Regiones affiduis excurfioni-

businfeftabant.

ttmpore

Et quamvis velut Haretici

inter fe difcordes effent , concordes tamen

! QU

|Ditmen

pugnabant contra Catholicos , Ecclefias inva-

itdt qu

debant, Sacraria fpoliabant , Monafteria de-

ag

firuebant, Monachos fugabant, Sacerdotes

| T

trucidabant , & alia innumera crudcelitatis fa-

'cinora

j qim

SIECULI XV.

1

14j

eMai

cinora perpetrabant, ac fine przvia confeffio-

r

Z

dN

neSacramentali füb utraque fpecie communi-

li

üw

j

cabant. "Tandem Mainardus quidam Nobilis

Catholicus mali finem fecit, Hic fimulabat

Til

Vi

bellumà fe gerendum : ad hocbellum dicebar

neceffarios fore eos, qui füb Protopzo , Tha-

at

boritarum Duce , haCtenusmilitáffent. Qua-

i

propter voce Preconis edixit, ut , qui fuüb fe

ais

ftipendiafacere vellent, fefe in proximahor-

[

rea reciperent, Caverent autem , ne rudeg

um

& belli imperitos fecum adducerent.

Itáque

TA

antir :

conveneruntinea horrea pleraque Orphano-

rum & Thaboritarum millia, homines nigri ,

T

adfolem & ventum prorfus indurati, afpectu

Ti

tetri atque terribiles.

Hic continuó claufa

Qu

funt horrea , & ignis inje&tus , quo fzx illa &

um Dutt

colluvies hominum poft multa, quz patrave-

at

j

ratfcelera, exufta, contempte tandem & ves

t

u

xatx Religionis poenas dedit.

Aicolaus Galecus ex Bohemia oriundus,

agerch!c*"'

Presbyter, & Artium Baccalaureus: unus eo-

ii

rum fuit, qui ex Bohemia ad Concilium Ba-

j us ncd

fileenfe ablegati funt , circaannum 1434. Hic,

u

jnter rcliquosl"ucscrroresdocebat T. Nl

lrphznü i

lum hominem jufté occidi poffe nove Legis

jjseto

tempore , etiamfi id fiat ex Judicis prcepto ,

vdiu

uódid novum Teftamentum non dic&tet.

Ze

1c(1ïd€*

Joannem Hufs , & Hieronymum Pragenfem ,

n

€a de cauíà injufté damnatos & exuftos Con-

M^

flantix , & eos DoCtores Catholicos fuiffe.

Ts

p

Hermannus Rifiuicb , Batavus fuit natio-

J

qu

"i

nc , quem vulgari nomine Hollandicum vo-

D

cant,

HJERESES

t46

cant, Hic càüm in multos errores lapfus fuif-

D

fet, indéque admonitus , & tandem poeniten-

j

tià motus, palinodiam ceciniffet, à Magiftra-

yiall

tu mifericordiam confecutus , ad perpetuos

ll

carceres damnatus eft , anno Domini 1499.

J ïw,[

füb Maximiliano Imperatore Germano & Ale-

p

xandro VI. Papa.

Verüm cüm poftea carce-

h

yes evafiffet, in priorem dementiam relapfus ,

;czcntis |

multa etiam longé pejora , quàm antea effuti-

Do X

vit, Propter qu& iterum captus anno Domi-

quciac'ae

ni 15 12. per hzreticae pravitatis Inquifitores

g

damnatus, & Curiz fzculari traditus, ejus-

dem judicio vivus exuftus eft. r. Intereos

] of;!m í

u

itaque errores, in quosHermannus iíte pro-

lt Vi

lapfüs fuit , unus eft, quo afferit Angelos, five

& wl

boni, five mali fint, à Deo creatos non efle,

f

quód nufquam ( üt ait ) hocScriptura afferat.

o

2. Dicebatetiam , animam per hominis mor-

ts

tem fimul cum corpore interire: nullàmque

&i

pofthanc vitam, aliam foreparticularem : üt

mortuoSocrate moritur anima ejus, ficut cum

Telflibus

E

j

corporeincepit. 3. Dicebat itidem nullum

im

fim, f

effe infernum , & proinde noítros irridebat,

r

qui hunc exiftimarenteffe. 4. Item materiam

€x qua elementafacta fünt , non effe à Deo

In

i

d

fa&am, fed eidem effe cozternam: ideóque

Ang

il

J

dicebat eam non incepife per creationem, fab-

in )

ricatam à ftulto Mofe, àt indiftincta prodit

Biblia. ;. Chriftum item ( Ó horrendam &

M

inauditam blafphemiam ? fuiffe ftultum affe-

N

rebat , & fimplicem phantafticum , & Sedu-

Titian

&orem fimplicium hominum : quin imó ip-

fum

* m

N

A

n

S/ECULI XV.

t4y

f

li

[ami

N

fuüm damnáffeuniverfüm mundum & neminem

l

falváfle.

^M

Quot námque homines (. dicebae

hd

impiusille) propter ipfum , fuimque fatuum

Evangeliuminterfectifunt? 6. " Rurfus om-

tD

:

ïïrmznla

g.:

;:;

nia, quz Chriftus geffit, humano

generi &

reC&z rationi effe omnino contraria.

uas

km?oäa j

|

fU

propter ipfüm Chriftum, Filium Dei Omni-

li

IU

potentis effe aperté negabat. 7. Moifen à

Yuston D

Deo , modo vifibili Legem fufcepiffe, eidém-

que facie ad faciem locutum fuifle, inficiaba-

YT.

n

tur. $. Dicebat quoque fidem noftram fabu-

i f

, htee

lofam effe , üt probat (, ajebat ) noftra fatua

Scriptura, & ficta Biblia, & delirum Evange-

us

lium. 9. Item Evangelium noftrum falfüm

Asf

efle , quód, qui potuit creare mundum fine

Qd

purdent

incarnatione , eundem quoque fàlvare fine

incarnatione potuerit.

Omnes ergo iítos ar-

nomhis t

ticulos , & confimiles , impius hic oreproprio

t lg

& fanà mente coram Inquifitore, Notario &

ml

''eftibus confeffus eft cum horum verborum

ii

adjedtione : Ego quidem Chriftianus natus

iilmr

fum, fed jam à Chriftianifmo defcivi, quód

—

(tts

omnes Chriftianos amentiffimos effe judicem.

femms

Errores hujus Seculi profligárunt Patres

m

n

Concilii Gonftantienfis.

'Ihomas Valdenfis

num: P

Anglus , qui pariter fteterat contra W'icklef-

ramte

fum.

Andreas de Broda , Doctor Pragenfis,

li^

iU

hort

S/ECULUM XVI.

'JUA

Continens Chronologiam Lutheranifmi,

CU

J

Calvinianifmi & Harefüm ex utroque defcens

)

dentium.

[f",m

K 2

MAr-

148

HJERESES

1[

* Martinu Lutberus.

Jacobus Prapo

jJ

Jftus.

* Anabaptifla feu Müntzeriaui c

|

ymi

3zæinglint^z,

Entbufianfha.

* CarlfLadius.

Oeco!nmpn.

dius. Libertini[eu Quintinifla. * Zvving-

im. d)

dius & Zwvingliani.

Georgius.

David.

fs

Chriffophorus Schaplerus. — * Philippus Me-

ftäniæii

lancbton,

Martiuus Bucerus.

Jfoamues

dïy/'(,(, .11

Weltbbalus.

Baltbafar |Pacimontanus.

suih.

Guilielmus Farellus.

[

^

*

* ffoamues Calvinus,

p

uo , frc dict i Reformati Atque Hugonotta.

Effroztes.

szngenberger.

Ubiquetarii

at

f

Jeu Breutiaui.

gu/ml

t

,".

INITIUM

(n

ii

Ini

lil

CONCILII TRIDENTINI.

ATA

Petrus Martyr. Sebaflianus Caffellio. To-

lt

W

Ti |

anues Ala[cus. Henricus Bullingerus. — Gui-

T

lielmus Poflellus.| Beza.. fuflus fonas. Va-

deutinus Cratoaldus. Oftander. Stangaria-

!

. M

| Ht

il

znij. , ffve Antioftaudriami. AMufculus. .se-

| m

mi - Offandriamt. Vergerius. Nicolaus Ambs-

dorphius.

Majorifle. Mntimomi. Mams-

!

feldeufes. . Lucns Sterubergerus. — Beruardi-

. ul

nusOxinus. Valentimifle. Deifle, ffve Tri-

vitAarii.

-nti - drinitarii.. Puritamt. La-

dovicus Alemannus.

Goodmanuus.

$22220-

[

fateniuovi. Illricami , ffue Flacciani. Fun-

du David Cytbreus.

Uncki Anuglicani.

litt

R

Jfoannes Sturmius. Tenenfes. Tullificato-

vi. Paflilari. Imterimifla. "Adiaphorifta.

Wfol

Anti -

^ G]

2

|

[

S/ECULI XVI.

Í49

3 L li a

"

"Anti - Apborifie, — Anti - Lutberani. Semi-

»Munw.j

Lutherani.

Luthero - PApiffe.

Lutbero-

kff« lii

Zmingliani. Luthero- Calviniani , €f Lu-

hj , |

tbero. Offandriani. Belliani. BotquiniAani.

J

Richeriatii. Capanifla. Hamffedii. Schwenck-

! Fn':/:)jw i

felderiaui. AAmti- Schwenckfelderiami. Nu-

hr fmu

dipedes. Meswmonmita. Liberi. Hutite. Puev-

Ti

ao dugullimiami. Melchiorite Mona-

271 n

Jlerienfes.| Clancularii. Manifeflarii. Ba-

rgmhngu«mm

— enlarii , féu Stebleri. Scripturari. Ollariz.

Uv'ignn ,u

Batenburgici Pacifei. Paflericide. Sam-

guimaris. JEgidiami. Anti- Chrifliaui. De-

220HZAT.

Anti- DAmoniami.

Sabbatbarit.

Commtumia babentes.

Condormientes." Ejn-

VN

.—

lautes. Significativi. Tropifla. Emergici.

C rrbabenarii. . Adeffendarii. Metamorphi-

w dfhe. Ifeariotite. Laicocephali. Neutralifle,

h. 1

i, Ol

Manus Impofitorii.

Baffacramentales: ei»

TrillaerameztAles , e QSuatri[acramenta-

f'usjm!, li

] Star;gnrfn

& Sepmichrales. Ipferuales. — Invifibiles.

Biblifle. Penitentiarii. Atbei,eb Epicurei.

iijai

Hiftoria de Alenzonio, Gebhardo Colo-

Á

W;i, 1!12!;'

nienfi Archi - Epifcopo, Maris Regina Scotize,

Guifiis , & aliis curbis Hareticorum.

; n

/ 2,/?./

X

Artinus Lutberus Yslebitnatus eft id

N

Comitatu Mansfelden(i , anno Do-

jil 'j*' |

mini 1483. die 22. Octobris, iisdem

fcilicet te

"H l

mporum confinibus, quibus patus

74

eft in Bifcaia ad Ecclefiz defenfionem Ignatius

d

!j

/

/

j

.'ï

de Loyola , Fundator Societatis Jrsu ( àt in

Á

Gallica editione Florimundi Rzmundilegis ):

!]

Ícri-

K ;

iï

1fo.

HJERESES

fcribunt aliieum xo. Novemb. in D. Martini

Ü Iiï

j/

Vigilianatum, eóque nomen hoglà| Parenti-

l

I;iiOdimu

busei fuiffeinditum. Sed Credibile eft Carda-

od

num & Jun&tinum, qui tam curiosé Genethlia-

WU*D'IQ

cum ejus thema defcripferunt , veram ejus«

W

]i

I9)

i

dem nativitatem fummo ítudio perveftigáffe

qnit*:*ïmu

MI,

'N'*:

h

acprodidiffe. Cardanus autem 22. O&obris

dj

eumnatum fcribit , hanc inquiens effe veram

pro:mden

Lutherinativitatem: de Cent. genit. idem di-

BU

cit Junctinus. . Pater ejus fuit Joannes Luder,

frtimr

Mater Margaritha, Martinus ei nomen fuit,

cito

Luder vel Lotter Cognomen ; hoc enim po-

n

j

m

Íterius ipfe in prima ad Eckium epiftola ponit.

tl

D

l

If

Verüm quia id nominis in lingua Germanica

tüntud

mali ominis eft , Luther dici voluit.

st

. Exactis primis adoleícentiz annis , & pofitis

iwirm

in Magdeburgenfi & Ifenacenfi Collegiis , hu-

maniorum literarum. fundamentis Erfordiz

d

nQun

anno ijoI. Philofophiam aggreffus ; anno

pb

1503.ad Jurisprudentiz ftudium fe applicuit.

Denin

]

Sed propofitum pauló poft mutavit : egreílus

10

Y

enim cum ftudiorum Socioin campum , illapsá

tm dif

derepenté tempeftate Socium ante pedes (uos

lpofty

fulmine extin&tum vidit, fumo ipíe afflatus ,

Ti ony

ceteroqui fanus & illefüs. Eo utincolumis

Cetmu

evaderet, in tantis anguíliis voto nuncupato ,

fuïcepräl

poft quod iteratá in tempeftate vehementer

RATU

coníternatur , quafi lauretum aliquod quz-

|

]

190 Ifh

rens, terrore magls, quàm devotione indu-

.':ï*J[um 51

€tus Eremitarum Augufítinianorum Sodalitati

"'HOdI T

nomen dedit , Coenobium Erfurdeníe anno

:g

1f04.cümjam 21. xtatis annumattigiffet, in-

RUT

greffus,

S/ECULI XVI.

)

198

lr

j

iä

itu

greffus. Hiftoriam hancipferecenfetin libel-

E

lo quodam , quem de votis Monafticis fcripfit ,

Ü

l

j

u

[

)

nl

& Patri fuo , quamvis illiterato nuncupavit.

Tam fubitam hominis mutationem Amici &

4 N

1

Familiares ipfius magnopere funt admirati , ut

[j j

DO

(l

qui hactenus in juvenili peCtorenon pietatis &c

religionis , fed alia vitiorum (ad quz ztas illa

albv

propenderefolet) feminaperfpexerant. Sed

fl

nec naturam ille ita abfcondere potuit, quin

o

ftatim initio animi morbum proderet , appli-

o

catus enim officiis humilioribus & mendicatio-

licamy

ni religiofie Univerfitatem velut Magifter Ar-

ylpi

tium interpellavit, & fe fe iis exemit. — Vix

| (emuia

etiam exacto probationis füz anno , do&rinz

h

opinione inflatus, primus haberi , cxterísque

)

j t

omnibus imperarevolebat : fed brevi Sacer-

l

J:

n

dotio poft alios ordines initiatus anno 1507..

ys u

in Quadragefima 2. Maii poft Dominicam 4.

p t

poft Pafcha, primitias magno terrore obtulit.

n

j

Demüm illine W/ittenbergam translatus eft

anno y$08.

Eo tempore pernitiofum admo-

1mpuf

Jf

düm diffidium inter Auguftiniani Ordinis R e-

[e]

J

ligiofos exarferat, adeó, ut feptem Monafte-

j

ria contra Ordinis Vicarium Generalem per

p

Germaniam confpirárint , quorum defenfione

p

füfceptà Lutherus, rebellionis Advocatus ad

d

eorum caufam agendam Romam ablegatus eft

m

d

anno IjIO.

Noverant enim ejus ingenium

r

eyot

aftutum.,, verfipelle & intricatum , & ad res

]i

D

ejusmodi, ac przcipué ad alendas diffenfiones

xJnu

(

l,

ànaturaquafifactum. — Aliaquz de prima ip-

"

mi

l

fius juyentute & religiofe vite ingreffu nar-

rant

K 4

152

HJERESES

l

lm; t

rantalii, hic omitto : leges illa apud Coch-

Ixum , Lindanum , Florem Remund.

j/ i

j

Caterüm negari non potefít, quin multis

frim

Í

T

animi & corporis dotibus preditus fuerit; fed

quz ingentia vitia zquabant & contamina-

j "i

at

[

bant, inprimis fera quzedam infolens, & into-

U

lerabilis arrogantia : diffimulari non poteft,

(inquit Gefnerus Lutheran. in Bibliothec. Lit.

qT

J

D

[;nL (

M. Latherum ingenio fuife vehementi, &

dul

qui aeminem, qui cum ipfo non fentiret , fer-

r poflet.

Merum virus lingua ejus fundebat,

gt

qifey

adeó, ut aculeos ejus & morfüs vix quisquam

etiam amicorum potuerit effugere.

Quin e-

fetib

Mi

1

tiam ne- honeftiffimorum quidam bominum

a

ä

cinerí pepercit : quod etiam tam à Bucero,

quàm Erafmo non femel fuit exprobratum ;

T

r

Lutherus , inquit Erafmus, animum füum in-

jurüs & conviciis pafcit, nec iis fatiatur un-

D

Y

V

quam , furiofo Orefti fimilis. Eraf. in Hypera-

milai

fint^

Ípifte Dialog. adversus Melancth. contr. epift.

non fobriam. Nec minus moribus intempe-

; uotd

rans, quàm ir do&rina inconftans fuit ufque

Toyt

adextremam ztatem : ex qua inconftantia in-

tl

finitz propemodum & inter fe pugnantes hz-

ii

w

refes prodiérunt : quemadmodum inter me-

dios flu&us infülzznonnunquam exiftunt & e-

kSoblïg

mergunt.

Fuit praterea omnis fübjectionis ,

! tj

|

aufteritatis & poenitentiz capitalis hoftis : jc-

|

Témun

junium veró, & caftitatera cane pejus & an-

tiri [l

gue oderat , adeó ut non dicere folüm ; ve-

Atom|

rüm etiam publicé fcribere non erubefceret ,

Ány

e & offibus

Jl

W

naturam fibi none Iignq » fed carn

fadtam;

S/ECULI XVI.

155

LU

faCtam ; nec magis fe (ine foeminarum , quàm

i

vini ufü vivere poffe, nec minus renes pur-

gare , quàm ventrem exonerare fibi neceffe

effe.

'Tam effe neceffarium ventris ufum,

d

quàm eft neceffe ,ut mares fimus , &'magis ne-

At

ceffarium , quàm edere, bibere & purgare al-

vum., Unicuique uxorem non minüs affidue,

m.cc.ii;,

quàm Helvetii enfzs lateri accinctos geftare

n (

folent, circumducendam : Homines adnihil

«ijfnliïiï

i h

j

aliud natos effe, quàm ut genus fuum multi-

T

plicent ac terram repleant.

Nihil magis fe

J

(I

U

!

odifle , quàmS. Hieronymum ; eoquöd.fnihiï

.f,l

(unt

fereille, quàm abítinentiam & caftitatem in-

v iminun

culcet.

De cateris veró Sandlis, qui vitz au-

lum

ftleritate & carnis mortificatione infignes , fic

moum,

loquitur libro de fervo arbit. omnis horum

imüm

fan&titas ín eo pofita eft, quód multum jeju-

rinne

nàrunt , multum orárunt, duriter cubuerunt,

Á

multa denique facco & Iacerná induti ,. paffi

o

fünt : quam fan&itatem etiam canes & fues

us

quotidie exercere poffunt. Cüm veró de Ny-

H

N

cxno Concilio loqueretur , in quolex cccliba-

(0n

li

Uv

tüs renovata fuit, fic loquitur : Quafi veré

Spiritus S. nihil aliud agendum habuerit, quàm

mgnanm':ï'

imiit?

ut Miniftros ad zes periculofas , imó impoffibi-

exlit

lesobligaret. Sedhacaliáquefoedé & nequi-

vf

|

1

ter ab ipfo dicta & fcripta ex Epithalam : Flo-

]s

remundi Rzmundi leges excerpta ex ipfis Lu-

theri libris; Nos veró ad ortum illius Secta

I

:

(

i

ï

Chronologicé deducendum digredimur.

)

E;

Anno 15 17. Lutheranz hzrefi sdatumeft

iniium : Cüm enimin Concilio Lateranenfi

Jäïü;

;"ausg'

' decreta

»

1f4.

HJERESES

[/!

j

)

decreta fuiffet expeditio in Turcas, quorum

potentia indies invalefcebat, & ad hoc Leo

r i

;m?a[üün

Pontifex per univerfüm Orbem Chriftianum

Cruciatam cum Indulgentiis promulgáflet ,

i

i

Archi - Epifcopus Moguntinus ejus promulga-

i

m

tionis munus Patribus Dominicanis comrnifit ,

cüm antea Eremite S. Auguftini earum Indul-

gt

gentiarum per Germaniam promulgatores ef-

d

Íent 5 nominatim autem ab illo Antiftite ele-

ETU

hm

Ctus erat Joannes "Tetzelius , eoquód is jam

fdgho

anté multam pecuniam militibus 'Teutonicis

confeciflet ad bellum Mofthoviticum ; pro-

t

m

e

pterea Joaunes Staupitius Auguftinianorum

Vicarius Generalis per Germaniam ejusdem

Ordinis Martinum Lutherum Theologiz Pro-

Jf

fefforem Wttenbergz concitavit adversüs

(

Przdicatores.

Martinus autem non modó

a

W

multa perperam ex füperiore loco contra In-

T

dulgentias effutiit , fed thefes promulgavit,

lgl

quibus & earum inanitas, &

uzeftorum for-

ximln

Yolen]

desaperirentur. LHasítatim Tetzelius ipfe In-

quifitor Francofordi , üt hzreticas excuffit,

ut, d

císque oppofüit centum fex alias , quas W/it-

(j

Tuhg

tenbergenfes Scholaftici, jam afflati Lutheri

fpiritu publicis fammis cremaverunt : ex qui-

; n

büus ignibus immenfa eruperunt incendia, quse

, il

aqux guttulà ( inquiebat Sadoletus) pruden-

gttoct

ti tmanu adhibitá extingui potuiffent.

Multa

Concli

hic mentiuntur Acatholici & affingunt Przdi-

fhrero

catoribus Cruciatz , üt primzevut zelum füi

'td,

Pfeudo- Prophete tueantur ; pref'ertim A-

Anno

ileo no-

L.

nOn»ir"pi ifti; qui recentiffime pro Jb

Wt

*

vella

S/ECULI XVI.

155

h

vellz fux Religionis ( quam tamen Apoftoli-

P

cam volunt ) ícripferunt.

Verüm dicax eo-

(

rum paffio nonzqué cauté mentita eft ; ut (i-

Ia

biipítin decurfu non obviet manifefté contra-

Bu

dictoria. Quod veró deIndulgentiis um pro-

Sümmj

muleatis loquitur, claré perhibet, quódnon

vlf

intellexerit, quid(int Indulgentie. Risuitá-

hm

que digniores funt Scriptoresifti, quàm ullo

Ti

n

d

verbo confutante.

A

lt

Auno 1518.5climus TurcarumImperator

Jl

felicibus belli fücceffibus elatus, ad Imperium

41j Mp

[

Romanum occupandum animum & vitres adji-

Viciffim Leo Pontifex in eundem Prin-

tOR

cic.

cipes Chriftianos accendere laborat, fed co-

1

hn

màtui ejus obfiftunt exorte novz hwrefes ,

"ais

uss Martinus Lutherus vel novas effingit;vel

Y m

antiquas refufcitatas denuó fpargit, quem ta-

uml

men & diíputatione & fcriptis Joannes Eckius

vmip

Ingolftadientis Do&or egregié refutat. - Ma-

zi

ximilianus quoque Cefar tantis malis obviare

j

volens Lutherum ad Comitia Auguftana evo-

cat, ejüsque cau(am difcutiendam Cardinali

(2

Cajetano tunc Legato Pontificio committit.

qussï»

D

Lutherus quidem coram Cardinali fe fiftit , ei-

démque fe quead fpeciem fübmittit, fed poft-

u

(

T

modum inde clam elabitur, iterimqueàLe-

gato citatus , ad Pontificem , & à Pontifice ad

j

J

Concilium Generale provocat , more fcilicet

Wt

Hareticorum ad tergiverfandum, non emen-

ngun:'i |

dandum.

n? |

Anno rj 19. Leo Papa Militium Legatum

»ræf j

rittit in Germaniam ad novas herefesfopien-

y"

AS $

156

:HZERESES

das: agit is cum Luthero , eámque impellit ;

g

ut ad Pontificem demi(sé fcribat , quod ipfum

j

Lutherus prz'ftat, excufando fe, & temerita-

ytenin

tem füam deprecando.

Inter hecLipfiz in-

kond

fituitur Difputatio publica inter Eckium &

| 901" u

Lutherum coram Georgio Saxoniz Duce , u-

Ái

A

dicibus Theologis Parifienfibus & Erfordien-

fibus , qui palmam Victoriz Eckio contra Lu-

qunii

therum clamofuüm adjudicárunt.

Et vincen-

ii

m

dus tunc fuiffet Lutherus,.fi Germanis Princi-

pibus mens Izva non fuiffet,

: B

Floruit hoc tempore Erafmus , natus Ro-

Tobe

v

terodami in Batavia anno 1494. aut 1467. ex

ll

furtivo ( àt alii fcribunt?) concubitu Sacerdo-

umf

tis cum ancilla , aliiautem , Patre Piftore Gou-

dano , unde di&tus fuit Gerhardus Gerhardi ,

(l

quz vox cüm Belgicé fignificet defiderare; hazc

A

aW

duo nomina in Latinum Grsecümque commu.

tavit, diclque voluitDefiderius vel Erafmus.

du

Vir abíque dübio magnz eruditionis , fed pau-

denfr

Ió liberioris: unde dicitur Luthero füffeciffe

! Purfn

rpateriam , & caufam dedifle huic proverbio:

trreno

aut Lutherus Erafmizat, aut Era(inus Luthe-

hs

j

rizat.

ln

Mulkti & magni Viri putant , illum à fide

D

nunquam defeciffe, fed traductum & infama-

ao

l

tum fuiffe à Monachis , in quos impotentiüs

Yb

incurrit, & inde aliquam apud Catholicos no-

Mfüf:

tam impletatis contraxit.

mci

Ad hunc quoque annum fpeCtant initia

ET

Udalrici Zvvinglii Helvetii , qui priüs Glaro-

*el

nenfis , deinde Eremitanz , denique Tiguring

Eccle-

"ugny

SACULI XVI.

157

Vg

Ecclefiz Parochus , ubique fe impudicum, eb-

riofum, & vitiis omnibus deditum oftendit,

[

tl

ac demum acerrimus extitit Sacramentarius ,

& tametíi in quibusdam Luthero accineret,

d

A

poítea tamen infenfiffimus &

jusdem Hoftis

tDup)

ul

fuit.

KH

Ànno 1520. Lutherus à Leone Papa ex-

ml

communicatus ad Concilium Generale appel-

ln

lat , & Jus Canonicumceum Bulla fuz excom-

TM

municationis W/ittenbergz publicé cremat ;

Econtra Lovanienfis & Colonienfis Academia

y il

Lutheri fcripta multis erroribus & hzrefibus

Iijfr d

referta damnant, & igni adjudicant, fed &

Ia

Carolus ejusdem Lutheri fcripta, non tan-

I COl

tüm in Hifpania, verüm etiam inBelgio exuri

r

mandat.

Vr

Anno 1521. Carolus V.Imperator in Co-

j m

mitiis W'ormatiz Lutherum cum fàlvo con-

vb

duc&tu evocatum & obftinatum profcribit,ejuf-

jh, t

dem fcripta & perfonam damnat. lliniverfitas

avl

M

"

r

Parifieníis & Henricus VIII. Angliz Rex libro

COR

egregio errorem ejus refütat , & ob idàLeo-

TE

ne Papatitulo Defenforis Fidei donatur.

Leo X. Pontifex moriturex lento veneno,

)!

lUH !

üt quidam feribunt per Cubicularium propi-

;

m

l

nato, de quo tamennulla quzttio inftituta eft,

m

ne Princeps aliquis potentior in crimen voca.

j

d

retur: adversüs hunc Pontificem füpra mo-

um calumniis füis defieviunt Hzeretici , quem

"

etiam. Purpuratum & Infulatum Sardanapa-

lum appellare audent , à quibus tamen vitu

pez

qll

lL'&

J, '

rari magna hujus Pontificis gloxia eft.

Anno

HJERESES

158

m'*szt(

Anno 1522. Chriftianus feu Chriftiernts

!;üm 531

Rex Daniz ab Ecclefia deficit, & pauló poft

ob crudelitatem fuis intolerabilis factus , à Fri-

du

i?

derico Patruo, Holfatiz Duce , cun&tis Regni

SW

Ordinibus adhortantibus, armis impetitur,

C

j

& unà cum thefauro liberis & conjuge Elifabe-

iO

thà Caroli Imperatoris forore in Belgium pro-

y

fugit.

In locum ejus fuffe&us eft Rex Daniz

W- 1

& Norvvegiz idem Fridericus , Sueciz verà

T

Reguum poftea obtinuit Guftavus , quem Sue-

li

ci elapfum € cuftodia Chriftierni Gubernato-

thtti

rem adversüus eum con(tituerant, qui & ipfe

deinde abdicatà Fide Catholicà LutheriSectz

Ti

fe dedit.

mzai'ü |

lr

In Germania Lutherus W'ormatià egref-

ii

fus & in via retra&us ad arcem , in eáque in-

* n

cluíus , quam deinde Pathmon fuam vocavit,

etiam invito Friderico poftmodum ex arce illa

fs

Jous

W'ittenbergam redit, cui adjunéctus Carlfta-

dius factus Agricola, & Philippus Melanchton

: Jl

fii

Piftor , ille etiam Archi- Diaconuslicét, duxit

uxorem, cui Epithalamii loco Lutherus Mif-

d

n

fam ridiculam , & turpem (atis occinendam

compofuit.

Celebratz fuünt hz nuptize ebriis

ttsd

DN

omnibus conyivis , & veteris afinz carnibus

faturatis , quam , ferinz loco, fcabiofam é

t

inolendino mactari juíferat Vicinus Dynafta,

r

fübmiffis deinde ejusdem jumenti auribus &

titoft

pedibus , ut intelligerent cónvivz , quibus de-

d p

liciati effent.

ID

Multa quoque Lutherus tum

fcripfit, aut veriüs evomuit, jam in omnem

Ttrf

;

türpitudinem effufüs , in quam omnem feré

trahe-

SJECULI XVI.

1j»

trahebat Germaniam.

Et mirum fuit Fride-

m

J

J

n

ticum Saxonem Electorem , & Fratrem ejus

jJoannem, Lutherum fovere kpotuiffe , quem

(

lN Xl'*l

tamen Ferdinandus Auftriz , & Georgius Dux

Lf

B s

Saxoniz exagitabant.

Cüm nihilominusplu-

U

V

pH

res alii, quieum comprimere debuiffent , feg-

TT

Px

niores eflent , quàm qui eum ventilarent , adeó

N

l

As

1

incendium hoc excrevit , ut fopiri amplius non

j N

2

poffet , & feptentrionem poené omneminflam-

inaret.

Ri u

Ti Go

Ànno 1523.exagitata eft de more per Lu-

It qidi

therum Apoftatam Germania , cüm ipíe glo-

[udenoi

riaretur feimpedifffe , quo minüs Ecclefia Ger-

manica exactionibus & annatis gravaretur.

ml

Invectus eft & ipfein Principes ferociter , qui

verfionem füam novi Teftamenti damnáffent,

hgt

QU AT

quare in eum infurgere coacti fünt Eckius , Fi-

ul

Ícherus Rottenfis Epifcopus , Thomas Morus,

müuxür*b

Joannes Cochleus, Jodocus Clidovzus, a-

litque eruditi Viri, omnes ab eo convitiis pro-

at

mildhd

fcifli, que nunquam ei, nec aliis Hzreticis

defuére.

» t

Anno 1624. perdurant in Germania tumul-

ps ov

hp

tus de Religione, multis convenientibus pro

controverfiis novis & novis femper emergen-

n

tibus, Norinberge, Ratisbonz, Spirz habi-

y, d

tis; initz quoque Difputationes acerrimg ir«

QU

V

rito femper compofitionis eventu, Novatori-

ii

bus pertinaciter contra Catholicos errores

j

cl

y»

fuostuentibus , unde natz fünt Inter eos 60.

3

» ll

diverfz Sedte , quas longum nimis effet nu-

j ICIE

merare.

n

Lutherus

i

160

HJERESES

lii

Lutherus quoque abjectojam eucullo Mo-

g

naftico , apoftafiz à fide , addidit apoftafiam &

(l

Religiofo Ordine, uxore ductà Catharina Bo-

rxà San&imoniali ex Monafterio Mynycez ab-

gawm

M

reptá, cujus pravum exemplum magna mox

turba Monachorum & Clericorum fecuta, &

T

ideti

fa&a e(tlonge latéque eluvio omnium fccle-

m

rum.

Non defuit tamen fuz Ecclefiz providus

d

fig

& benigniffimus Deus , qui deficientibus aliis

ednt

nová prole alibi Ecclefiam fuam propagavit,

fritci

Viros in fide fortes , & inftitutis ac moribus

San&osimpiis apoftatis oppofüit. Hoc enim

; hr

pl

anno inftitutus eft Ordo Glericorum Regula-

rium, quos Theatinos vocant , àPetro Cara-

'-

t

p

fa Epifcopo "I heatino, qui poftea creatus eft

|

l

B]

Pontifex dictus PaulusIV.

E

I

Anno 1525. Jubilaum hoc anno raro &

;

tenui concurfu celebratur Romz , quia Italica

4' Chrhs

| n

bella & Haretici paffim Indulgentias allatran-

Dus!

tes multüm pietati promovendz ob[tabant.

of

In Germania bellum rufticum eorum, qui

; histo

contra Clerum & fios Principesà Luthero ex-

! vt

citagi infürrexerunt , fopitur , occifisex iis fu-

pracentum millibus , & Duce corum Müntze-

j

rocapite plexo.

.. Nidentur etiam hoc anno exorti molles Lu-

therani, cüm Philippus Melanchton Philip-

pum Haffie Landgravium ad hzrefim tradu-

LUrhcr

; "Qu

xiffet, eidémque perfuafiffet, ut nihil de Ec-

m

clefiz ritibus immuctari (ineret.

J

! Uaf

D

Exorta eft etiam Secta Libertinorum, Au-

€toribus

S/ECULI XVI.

16t

"ll

&oribus eisdem poftea Tornaci exuflis. Se-

nj

natus Parifienfis, ne Lutherana herefis per

y

Galliam ferperet , ejusdem primum Promuls

I

gatorem flammis exurit.

J

TM

þMa-

Albertus Marchio - Brandenburgenfis,

pl

giter Ordinis Teutonici in Pruffia , cüm diu

hn rj

fubterfugitfet Sigifimundo Regi Polonix Sacra.:

mento fe obftringere, ficutolim interipforumr

2ynili

Anteceffores conventum erat , nunc tandemr

x d

fatigatus infe(tationibus & infli&is à Polonis

g,

calamitatibus cum Rege tranfigit, ut Ordo

1C TO

mutetur in Ducatum , qui ipfi Alberto jure

Tocanm

hxreditario conferatur , eáque ratione ipfe

primus Dux Pruffiz creatus , & fa&tus eft Lu-

TAl

OCU

theranus ; & ut Magiítrum füum Lutherum

imitaretur, anno fequenti uxorem duxit Do-

r d

rotheam Regis Daniz Filiam , fucurus libero-

rum

X carne Pater, & nonam

wunt

;!.

pliusSpirita &

Chri

i

0 Pater Cruciferorum.

,q&altdïm

[

iy

lr

Ordo PP. Capucinorum inchoatur , quem

Deus Hzrefiarchis fpurciffimis hujus temporis

li.

ag

oppofuit, quiab Hereticorum abominationi-

bus homines füo exemplo, & carnis inimico

futhttt

vivendiiníticuto revocaret.,

Asb

fs as

v?

ERRORES ET H/ERESIS

MARTINI LUTHERI,

ii

I.

NG

j

d

L

Utherus magnam Scriptur. partem tan-

i

quam apogrypham repudiavit, videlicet

mbl

"

Tobiam , Judith , multa capitaexEfthere [ob,

Ecclefiaften , Sapientiam , Ecclefiafticum ; Ba.

l

] Au

n

ruch,

162

H/ERESES

u

ruch , partem Danielis , Libros Machabzorü ,

n

Epiftolam Pauli ad Hebrzos , Epiftolam Jaco-

U

bi, fecundam Petri, duas ultimas Joannis , E-

lt

)

piftolam Jude & Apocalypíin. 3. Errores vo-

jn

cabat omnes fcientias fpeculativas. 3. Nega-

(

bathonorandos aut invocandos efle Sanctos,

J

l

q l

& cupiebatabrogarieorumfefta, 4. Sinonip-

f0 f

fe Lutherus, quidam tamenillius Difcipuliim-

fi

hurt

ugnabantimagines. j. Negabatin homine

p

(6

lberum Arbitrium.

6.

Ceníebat omnia ne-

y

[

ceffitate abíolutá & inevitabili evenire.

B

T.

ftut,

Hinc

a

l

ui ejus Affecle dicebant orationem

€tnt

eífe in

d

illem. 8. Lutherusfibi perfüadebat,

tit, l

"

homirem gratià Dei excidentem aliud nihil fa-

huhet.

cerepoffe, quàm peccatum. 9. AdEcclefiam

gt

non pertinerenifibonos. 1o. Concilium Ge-

Cl

nerale, etiam rité congregatum , errare poffe,

| gt

tam circa fidem, quàm bonos mores. r1.,Ne-

bent

que Apoftolos, neque Przlatos illorum Suc-

film,

ceffores habere Au&oritatem ullam à Jcsu

prate

Chrifto condendi Canones & Leges. 12. Non

morti

licere quenquamullis humanis legibusadftrin-

Q a

gere , concludebat : nonfolümlicere, fed e-

Nl

tiam neceífe effe coslibatum & monachatum

fineh

violare. 13. Prelatis Ecclefiz obtemperan-

!| &if

dum non effe, ni(iinrebus inScripturis aper-

, m

tiffimé expreffis. 14. Summum Pontificem

| It

non efífealiis EpifcopisSuperiorem- 1:j. Pa-

i'CJII'OI);

pznomen nihilaliud effe, quàm Regnum Ba-

bylonis. 16. Anti-Chriftum non effe parti-

M ;;

'Ae |

cularem períonam. 17. Non effetimendam

Excofnunicationem , fedütfulmen fanaticum

lne

^tin

cum

S/ECULI XVI.

162

tf

A

irridendam. 18. Ecclefiam, feu Perfonas Ec-

clefiafticas non poffe nec debere habere pro-

i

i.

pria bona, unde Principibus fuadebat Eccle-

d. i

fiarum exfpoliationes. 19. Hominisju(titiam

in fola peccatorum remiffione itam effe abs.

chanäi:s,

m

que ulla internarenovatione. 40. Juftitiam

non producià Deo in nobis , neque nobis in-

lii

tnibomig

hzrere, fed Chrifti duntaxat Juftitiam nobig

propter fidem imputari. 21. Peccatum in

LOU D

nobisfemper manere. 22. Solam Fidem jufti-

Yi

ficare, nonautem opera. 23. Juftum certà

QIDOnHR

etiam certicudine fidei fcire fe efle in ftatu gra-

Ti

tiz , licécnullam ejus revelationem fpecialem

lnl

habuerit. 24. Chriftianum non pofle falutem

um

f

perdere , etiamfi veller , nifi velit non crederes

ita ut fola incredulitas damnationem afferré

i,

u

Y

poffit, & omnia peccata czxtera à fide abfor-

beantur. 2j. Peccata non imputari habenti

l

Qrumal

i

?

fidem. 26. Imó aliud peccatum effe nullum

lmi i

praterinfidelitatem. 27. Quolibet peccato

s n

mortifero fidem amitti ; & quidem hic error

d

cum antecedentibus parum convenit,

28.

«l

ï'

,

ï

Nullum eífe preceptum in novo Teítamento

onic

n

fineEvangelio , fed effetantüm exhortationes

j

&obíecrationes. 29. Impoffibilem effe Man-

t

ii

n

datorum Dei obfervationem.

0.

ä

Primos

[)0[*7 i

motuseflepeccata. 31. Timorem fervilem,

«l

j

qui ob poenam à peccato avocat, effe inuti-

(i!

lem. 32. Omnia operahominis , quantum-

p

m

cunque bene fint facta , effe peccata. 3.

/

Nullum effe meritum ad vitam zternam con-

l mum

Íequendam. 34. Nibhil difcriminis effe inter

lïm f

L2

confi,

164

HJERESES .

n

cdnülïa&præcepta, eáqueomnia , quz in E-

n wl

vangelio commendantur, effe przcepta 5 &

jl

nihil Deo gratum effe, nifi ipfe przceperit, ac

igpmn

confequenter confilia eífe interdi&ta ; qui er-

od

roré diametro pugnat cum errore decimo no-

(

no.: ex eo tamen ipfe Lutherus quatuor fe-

ii

:

quentiaeliciebat. 3. Religiofam pauperta-

tem & mendicitatem effe prohibitá 36. Pro-

; t

hibitum effe ccelibatum & virginitatem Domi-

d

ni mandato adverfantem , obfervatüque im-

d

mitstod

poffibilem.

37. Obedientiam Przlatis non

efíe exhibendam , licét ad eam quis fevoto ob-

f

vl

firinxerit.. 28. Monachalem fiveReligiofum

ag

ftatum effe damnabilem , votáque Religiofa üt

impia & diabolica efferetra&anda. 39. Jeiu-

d

1

! m

niumnullius effe meriti. 4o. Licere quibusli-

betuticibis omnitempore. 41. Hxrefim effe

| v

E

dicere , Sacramentum aliquod conferre gra.

tiam accipienti, quazcunque tandem fitad il-

| $uN

; qui

lud preparatio. 42. Mer? novorum Theo-

* foliti

logorum effe commentum affeverare Sacra-

| M

mentum aliquodimprimerechara&terem. 47.

Baptifmo non deleripeccatum. 44. Confr-

yat

qui

mationem non effe Sacramentum, fed (impli-

cem ceremoniam effe ac confüuetudinem. 4j.

hi

In Euchariftie Coníecratione & MifTz Cele-

E

brationenon effe aquam adhibendam; fic Lu-

( üm;in

therus in formula Miffze , licét lluéctuans ac du-

! COj

bitans. 46. Rejiciendam effe Traníübftantia-

fittas

Aocani

l

tionem Eucharifticam , & ipfum eundem pa-

nem, & ipfum idem vinum manere poft Con-

dit t

fecrationem , quod ante fuit. 4

7. WMerum

DN

xifti

S/ECULI XVI.

16j

p

Chrifti Corpus non effe in Euchariftia fecun-

u d

düm exiftentiam permanentem , fed tantüm

)f'ïff**;,*]iæ [

fecundüàm ufüm, eo fcilicet temporetantüm,

Kits

quo manducatur ac fümitur , & confequenter

Is |

Euchariítiam in Altarinunquam effe affervan-

TU

dam extra fumptionem.

48.

Unicuique

QTE

1

Chriftiano cujuscunque fexüs ac conditionis

J

& ztatis , neceffariam effe fumptionem fub

m

utraque fpecie, ita ut peccet , fi aliter fece-

Tigri

rit. 49. Euchariftiz fümptioninon effe prz-

Ti

mittendam confeífionem atit examen con-

Jsentoo

fcientiz, vel ullam pcenitentiam , fed fuffice-

tht

re folam fidem, quà quis eredat & confidat ,

ITm

fe in ea gratiam obtenturum.

fo.

Miffam

ne

pf

ue effe à Deo inftitutam, neque effe Sa-

:rcquibusü-.

cri

:

cium 5 in libro tamen ,

uem de Miffa

hn

Privata confcripfit , liberé fatetur feà diabolo

ag

permotum fuiffe ad Miffam impugnandam.

m

$1. Miffamofferri nonpoffe pro peccatis , ne-

Ti

que aliis, feu vivis feu defun&tis prodeffe, fed'

ol

foli tantàm Presbytero. 42. Poenitentiam

non conftare ex tribus pattibus, & optimam!

od

,(

peenitentiam effe novam vitam. Unde fex fe-;

,

Í

quentes errores à Lutheranis inferebantur.'

yine l

I

f3. Eamcontritionem feu poenitentiam , quae'

(

u

initium fumit ab horroreinferni , effe pernicio-"

Qu

fam, imó peccatum. f4. Confeffionemauri-

colarem non effe 4 Deo , fed ab hominibus in-"

]&Uþ'l

m

"

ftitutam. j;. Abfolutionem effeàíola fide,

i

ut pcenitens veré fit abíolutus , dummodo il-

1.

jl

9

lud ita effe credat , licét contritione careat ,

j

neque àSacerdote

ferió abfolutus fit, fec

tum

3 tane

y

L 5

166

HJERESES

tümjoco. $6. In poenitentia & remiffione — ;/'!

peccacorum nihil amplius facere Papam vel E-

f'.ïhhal

ifcopum , quàm rpinimum Sacerdotem. ouin

t

etiam(i defit Sacerdos , quemlibet Chriítiand ,

d.

imó foeminam & puerum pofle idem efficere.

j

$7. .Neminem ubi abfolutus füerit, teneriad

"

j

j

(i)

fatisfactionem. $8. Explodendas effe Papz

(

T

indulgentias. $9. Purgatorium ex Scriptura

li

n

robari non pofle. 60. Animas in purgato-

&umm |

vfeiri

rio, i illud exiftat, detentas poffe adhuc me-

reri, adeóque nec effe de fua falute adhucfe-

! lumpt

curas. 61. Animas affidue peccare , quamdiu

: At

quietem quzrunt, poenas horrent, quoniam

jsty

quzrunt quz fua fünt contra Dei voluntatem.

DLT

62.

Extremam Unctionem non effe Sacra-

n

MIUMA,

enn

mentum, licétfitaliqua czremonia. 63. Or- m

dinem non effe Sacramentum, 64. Foeminas

| " Xü

Sacerdotii capaces efíe,. 65. . Chriítianos om-

qui

Jnuy

mcs absque ullo difcrimine fexüs aut conditio-

dl

]

j

nis effe Sacerdotes, & eandem habere circa

ftati

[

Verbum & Sacramenta poteftatem, 66. Sa-

Gu

ul

cerdotes non debere coelibatum fervare. 67.

l

Matrimonium non effíe Sacramentum.

68.

ftnc]

U

Polygamiam effe licitam, & poffe virum abs.

Atl

WO

que peccato plures uxores haberefimul. / 69.

Ti

(

Licereconjugi conjugem permutare , quando

f

alter ab.altero ad furtum aliidque peccatum

1 if

inducitur, 70. ldem licere uxori ,. f1à viro

| G

ethnico , feu à Pfeudo - Chriftiano deferatur.

(onfe

71. Divortium fieri ac matrimonium folvi

g

poffe inter maritum pauperem & uxorem di-

ten,

ntes I'if

xidcöq

vitcn?. 72. ldemfieripolffe ob freque

xas,

S/ECULI XVI.

169

if

xas , fi cohabitarenon poffint. 73. Idem fieri

poffe, fi alter alteri debitum conjugale neget ,

l

M

& debitam benevolentiam.

Hic, inquit.Lu-

(l

[

"

Ü

therus, opportunum eft , ut maritus dicet : fi

i.

j

4

tu nolueris, alia volet; fi Domina nolit , ad-

f

l

hf

veniatancilla. 74. Poffe virum uxorem du-

T ln

cere patruelem fuam aut confobrinam , imà

Qonptm

& neptemexfratre velforore. 75. Licétflu-

'ünmn.

&uanter & dubitanter loquatur Lutherus ,

al

poffe fratrem matrimonio fibi copulare fororé

Mb

fuam paternam vel maternam, modó non ex

um

utroque parente fororexiftat, 76. Omnes;

! Quris

iis exceptis, qui przdicationi infiftunt , tene-

jittato,

ri vitam operibus manuum fuftentare, ità ut

d m

mendicare nonliceat. 77. Injuriam patienti

T3d

non licere à Judice expetere, u illa farciatur,

Ts

78. Nefas effe bellum cum Turcis gerere,

du

quandoquidem inquiebat Lutherus, illud eft

d

divinz voluntati refragari , qui per Turcas vi-

fa.

fitat & corrigit noflras iniquitates.

^

n

Vide

n. &

.

Gualterium de hxre(i Lutheri.

m

Jacobus Prapo[rtus natione Belga , Profef-

atum, 1

fione Auguftinianus , fed Lutherum fecutusin

b vnimi

erroribus , quem cüm circa annum 7 j j 3. eju-

TO

rüffet, eidem pofteaiterum in plurimis adhze-

t g

fit.. QuocircaReligiofi in Conventu Antvere

pienfi , qui ab eo in errorem indu&i fuerunt,

d j

*ïi,ä

!

carcere conclufi funt , & juffü Hadriani VI,

i

J

Conventus ejus funditus deftructus eft. Puri-

u^

&a hzrefeos ejus Prateolus recenfet viginti

4l

e

feptem, quz in erroribus Lutheri continen-

e'

"i

.tu; idcöque repeterenon cít neceffe

44 AD A

usl

16$

HJERESES

(731"05

Anabaptifle féu Müntteriani , quo pti-

J

muüm inftrumento Dzmon uf(us fit , ut Anaba-

p

ptiftarum hzrefi exordium daret , non eft om-

g

nino liquidum ; alii Carlftadio, alii Zvvinglio,

g

'

W

ii

ferunt,

alii Balthafari Pacimontano hanc palmam de-

Sunt , qui tribuunt Thomzx Müntze-

j J

ro , appellato etiam Monetario , Nicolai Stor-

: f

kii Difcipulo , qui circaannum 1523. fibi àSpi-

; hn

j t

ritu revelatum cffe gloriabatur, quódgladio

Gedeonis , quem fe à Deo accepiífe dicebat,

; t

univerfum Orbem cogere deberet ad novum

! g

ChriftiRegnum inílituendum.

Unde & ipfe

| a

anno 1525. Rufticos per totam Germaniam

j nnha

concitavit, ut in fuos Dynaftasarma capefle.

[rin)

m

rent. SedPrincipes, immiffis in eos copiis,

»

centum quinquaginta millia eorum interfece-

AV

j

runt, ipío quoque Müntzero capto, & jufto

(

]

(n,

fupplicio affe&o. Et hanc cedem probavit

j &

Lutherus, quianteaeorumrebellionem pro-

j d

baverat, ne ícilicet ipfe quoque ut incentor

involveretur, jam enim in eorumconcitato-

00?11(

; Quf

reslegibus & ferroagebatur. Nicolaus Stor-

d

kius , dictus Pelargus, inter mendicos fugiti-

qm

vus obiit : Balthafar Hubmejerus Pacimon-

vil

tanus diu vagus erravit, & tandem pott lon-

j um

£um carcerem anno 1f£28. Viennz flammis

; ii

exu(tus , & uxor ejus aquis fübmeríaeft, am-

: QUij

bo ícilicetperignem & aquam ad majora fup-

;ptit

plicia tranfituri,

hillt

Müntzeriporró & dnabaptiflarum , qui

l.

eum fecuti, pracipui erroresíunt: i. Pue-

: "ïcreni

rorum infantium Baptifimum inutilem effe,

E

quare

S/ECULI XVI.

169

Fiw Qp

quare eos compotes rationis faCtos iterum áb.

ls.

luunt ; hinc Anabaptiítz , feu Rebaptizantes

'm*äml

nominati, z. NegantFilium Deiex B. Virgi-

i

ne carnem fuam fümpfiffe, ;. Realitatem &

cpä]mä

Sacrificium Eucharifticumrejiciunt. 4. Adeó

J

Anabaptifte ferini fünt, ut patent quamlibet

Voliy,

foeminam obligari , ejus, qui fe concupiérit ,

ndag

voluntatifervire. Et viciffim virum quemli-

Ub

bet teneri ejus, quz fe rogaverit , libidinem

TU

titltomm

admittere. f. Adeó cecifünt, & turpitudi-

'

nem fuam nonagnofcunt Anabaptiftz, ut eo-

lhbl

[

i

"

Gemanin

rum etiam cubilia damnent , qui füam Sectam

non fequuntur , ea pollutaac diabolica nomi-

d

6. Chiliaftarum feu Millenarionum

t

foedum errorem tuentur, 9. Concionantur

xl

communem libertatem , à Principibus extin-

, hll

Gam, armisrepetendam effe,. g. CümPrin-

m

cipatum & fübjectionem omnem damnent &

diemp

ejurent, credunt infüper fe obligatos eífe ad

hi

omnes Principatus & Magiftratus tollendos ,

Armntte.

|

quifüzSe&: nomen non dederint. 9. Cre.

Veohsft

dunt peccata fua omnia propter Chriftum fibi

!

ä

vloul

condonata effe, & fe in ftatu gratiz vivere,

ns o

acdegloriafecuroseffe, xo. 'Thomas Mün-

pl lzfr

tzerus fuos loca fecreta quzrere jubebat, &

a l

illic fepenumero cogitare, quidfit Deus? ali-

quàmne curam gerat? rectáne fit fides füa ?

ii

petere etiam à Dco figna , quibus intelligant,

jni?

fe illi curzeffe, fidem füam effe Orthodoxam.

il

1r. Suis mandabat Müntzerus, ne Seripturis

TA

fiderent , fed haberent f(omniatanquam figna

j

certiffima acceptiafeSpiritüsS. 12. Impera-

bat

,;are :

/

HUERESES

179

bat fuis , ut publicis fceleribus abftinerent »1

corpus jejuniis, afperis veftibus, & taciturni-

fu.

g

tate affligerent, & barbam non raderent, ut

fic externis hisce (imulationibus venenum in-

diaii

terius diffimularent.

um

ndreas Carlfladius ,' Axchi -- Diaconus

( Yif

jimiti

N ittenbergenfis , principio Lutheri Affecla

& Amicus junctiffimus , fed cum ea familiari-

f

D)

fmial.

tas biennium non expléffet, ab eoreceffir, &

circaannum r j24. Berengarii errorem re(ítau-

kimpt

bt

ravit , realem Chrifti Corporis & Sanguinis

prafentiam íimpugnavit , ex Lutheri addictis-

: um

fimo Fratre infenfiffimus hoftis effectus eít,

. Otnin

Hujus diffidii origo fuit, quód Luthero Wit-

yirui

t

tenbergà abfíente Carlftadius, illo infcio , il-

lic Miffam abrogárit, habitum Ecclefiafticum

[

Wi

abjecerit, Euchariftiam prophanaverit , ima»

gines é templis ejecerit, quod Lutherus poft

g

nsni

reditum füum indigniffimé ferens , acriter

duos libros contra eum fcripfit. :Memorant

la,

dim,

Surius & Sleidanus, Lutheri juffu éSaxoniz

finibus Carlftadium expulfum effe.

Narratur

mj

li

item de Carlítadio, quód abfente Luthero ,

NV ittenbergenfes Schola(ticos eó adduxerit ,

Qsl

ut humaniorum literarum libros combure-

tünj

rent; séque adopificía addifcenda conferrent,

li

quemadmodum & ipfe factus eft agricola, fi-

tl

cut & Melapchton piítor, eo fcilicet errore

æv ht

imbüti , negleGtis fcientiis emnibus , foli &

u

nudo textui Scripturz facrz operam omnem

ittum.

De Carlftadio fcribunt

efie impendendam.

Vuten

Mlm(tn Bafileenfes, cum horribili morte vi.

tam

l]dïf,j

S/ECULI XVI.

171

ulr,

tam termináffe , & à Daemone interemptum.

v

u

Jfoanmes Oecolampadius Germanus , S. Bri-

gittz quondam Monachus , cum aliquamdiu

)ïw.q l

adhzfíiflet Luthero, Anti -Lutheranus & Sa-

crament2rius effectus eft.

I,

Circa annum

l

t

1f25. Ícripfit contra realitatem Euchariftiz ,

li

n

M

interpretatus vocabulum Eff , verborum con-

fecrationis : Hoc eft Corpus meum, voce:

H

i,

fignificat. 2. Negabat Chriftianis licitum effe

Bs ln

bellumgerere. 5. Libertatem arbitrii rejicie-

)

bat.

4. Cultum & invocationem Sanctorum

!

AU

damnabat.

Cochlzus iu actis Lutheri narrat

ii

Oecolampadium , càüm feró le&um petiíffet ,

n,q Ml-

poftero die mané in cubili mortuum à praten-

),1.

ta uxore fuarepertum effe , five ipfa eum occi-

I

AL

derit, üt plerique dicunt, fiveipfefibi manus

;vcm,mz'

intulerit, àt voluntalii? feutortorem demo-

gt

nem habuerit, quemadmodum fcribit Luthe-

s.

rus inlib. de Miffa privatamultàm contrarius

u

m |

I

Beze, quiin fuis Iconibus ait, Oecolampa-

d

&

dium , quem Bafileenfis Ecclefiz Reftaurato-

o N

«"

rem apellat , peíte illic extin&tum efle.

Libertizi À Quintino , qui Sartor Pickare

r

dus focio Coppino circa annum 14525. peftife-

rum de libertate erroremin Brabantia & Hol-

T d

landia diffeminavit, pro quo; aliísque multis

T d

n

criminibus extremo füpplicio Tornaci affectus

eít, hzrefi priàs abjuratá.

Fundamentum

j

precipuum Libertinornm fuit , unicum effe

Ípiritum immortalem, fcilicec Deum, Ange-

H

los autem, Dzmones, & hominum animos

y

V

hisprin«

j

nihilcffc , niimeram opinionem : €x

cipiis

172

HJERESES

1.

cipis fequentia dogmata deducebant.

u

Omne id, quod ab hominibus fieri videtur,

D

'

fivebonum fit, five malum, ab ipfis nonfieri,

Íed ab unicoillo Spiritu Dei, quiomnia in om-

jo

nibusoperatur. 2. Peccatum nihilaliud effe,

Y l mdlm-

quàm falfam & inanem quandam opinionems

Jj

quandoquidem Deus, qui cuncta operatut,

J

nihil malipermitterepoteft. 3. Eos, qui oc-

i

cidunt, mechantur, aut furantur, non eíle

dzhm |

arguendos; in Deum enim caderert ifta repre-

hts

henfio. 4. Regenerationem hominisin eo fi-

DO

tam effe , ut omnis fcelerum confcientia depo-

nv

natur , remorfus ejusappellantur, & quod in-

t

ter bonum & malum diícrimen intercedat, ne-

Ini

fciatur. Naminquiebat, utiinftatu innocen-

r

tie ignorabat Adamus, quo differret bonum

$

(

& malum ; fic qui omnia , quz collibuerint

yn

nullà conícientià reclamante faciunt , ad eum

, U

ftatum redeunt, ita ut fecundüm eos in hoc

]i

libertas Chriítiana pofita fit, & veteris Adami

f

mortificatio. Unde fi aliquem in peccando

tholk

trepidantem & metuentem viderunt , dicere

ylt

folitierant : O Adame! quid adhuc vides ali-

QuuY

uem ? adhuc retines illius pomi faporem ?

T

f. Aliud nihil effe poenitentiam , quàm fe nihil

d

mali admififfe cognoícere & profiteri. 6. Pof-

gut

Ííe hominem in hac vita innocentiz & perfe-

aterí

&ionis apicem confcendere, omnes confcien-

nifo

tiz ftimulos reprimendo. 7. Ipfüm Chriftum

W CH

effe quiddám ex Spiritu Dei & opinione com-

(riíü

pactum, tunc autem mortuum effe , quando

"o

eam opinionem , quód ipíc aliquid effet , abo-

DT

vit;

S/ECULT XVI.

175

i l

Jevit, ab inferis veró effe fufcitatum , & vitam

i

nobis reítituiffe, cüm ipfummet DeiSpiritum,

Jf

qui vivit & regnat femper , nos efle docuit.

Denique nullam aliam refürrectionem effe fpe-

nihi!däu&&(ï

randam. 9. Licere omnia fimulare & diffimu-

N

lare, cum Catholicis vivendo Catholicé, cum

V

Lutheranis Lutherano more. 9. Minimolo-

It

co babendas effeScripturas , cum fpiritus fuffi-

d

ciat , unde Libertini adeó Scripturam afperna-

t

bantur ,utS. Joannem Evangeliftam Juvenem

Vnnrawi

ftolidum, S. Matthzum feeneratorem, S. Pau-

ii

lum vas confractum, S,Petrum Chrifti abnega-

Mnis

torem nominarent.

A.

Zwinglius , anté Canonicus Conftantien-

T

fis, Carlítadium Magiftrum habuit, & ftatim

m !

ab ipfo pro Berengarii errore fcripfit anno

IU

152j.negans veram Chrifti fecundüm Corpus

ml

& Sanguinem in Euchariftia przfentiam & rea-

utt

litatem. Hocfscto probavit fe Lutheri adver-

lt

farium effe.

Occifüs eftin prelio contra Ca-

a

tholicos gefto anno 1531. ejus veró corpus

?

i

poftea combuftum eft. Errores (ünt , qui fe-

lo

quuntur. r. Indulgentiis bellumindixit. 4.

nilt

"Teftatur Zvvinglius feperfomnium edoctum

o ii

|

qUimE'

effe , quà ratione Euchariftiz veritatem impu-

j

j

gnaret, à quodam fpiritu, qui , an albus, an

nl

ater fuerit, negat fe uriquam potuiífe memi-

n

j

niffe. 3. Putat Zvvinglius peccatum originis

im

)

non effe peccatum, fed naturz morbum. 4.

h

Gratiam rejicit, aut faltem cum Pelagio gra-

J

j

p

tke neceffitatem , quando docethominem fo-

lis viribus naturalibus , & propriis meritis pof-

dglbü'

Ih

e

174

HZERESES

p

fe adipifci, & fic de Catone & Scipionejudi-

candum effe, eos falutem confecutos fuiffe.

(WPI

j t

j Zvvinglius ad Neftorianos, Lutherotefte,

jgt

defcivit, càm verba capitis primi S. Joannis

corrumpit, legeas : Verbum caro facta eft.

m

(t

U

Georgitis DAvíd vitriarius GandaviinFlan-

hi

ii

j

il

j

driaanno rj or. excirculatore natus; hzerefim

gt |

füam diffeminare coepit in Frifia anno r$15.

p

cujus precipua dogmataerant. 1. SeDeine-

j

potem effe dicebat ex fpiritu, non ex carne

Tif

natum , verum Meffiam & tertium Davidem ,

Am!

qui in terra regnare debeat. 2. ideóque fe

at

miffum , ut in Regni cocleftis hzredes filios ad-

p

optaret. 3. Negabat re(ürrectionem mor-

tuorum , poftremum Judicium , & fpiritus ali-

Tiniti

m

quos eífe feu bonos feu malos, itémque vitam

f

zternam. 4. Cum Adamitis matrimonium

d

rejiciebat , jubens communia effe cubilia foc-

minarum. j. Sentiebat cum Manichzis ani-

- At

, puni

mar peccatis noninquinari , fed tantàm cor-

us. 6. Infidelium animos zquéacfidelium

;&umü

i

falutem adepturos, vice versà Apoftolorum

corpora non minüs inferorum flammis cre-

uN

f

manda, quàm infidelium. 7. Stultum effe

dicebat peccati accufare , fi quis coram homi-

luhg

llri

nibus Chriftum negaret , unde infanos Apo-

ftolos & Martyres vocabat , quód fuo fangui-

Mun

hi,

rie Chri(ti inem fanciviflent, Obiit David Ba-

filez anno 15 46.

Ány

nf

Chriflophorus Schaplerus £uit unus ex pri-

mariis Ducibus Rufticorum, qui Müntzeri in-

Ut

folentiffime fa&ioni adhsíerunt.

Scripfit

'fïfcir,

. duode-

- SISCULI XVI.

17f

i

il

düodecim articulos de Chriftiana libertate

l

contra Principatus & Magiftratus propugnan-

dà.

Precipuus articulus fuit, nullum etfe

Anno

a

Magiftratibus tributum folvendum,

t

1526. Sigifmundus Polonus fidem reftituit

Vrf

Gedani , unde anno füperiori depulía erat,

nf

Authoribus fa&ti capite mul&tatis.

In variis

11

quoque locis eremati Lutharani reftrinxére

Ls

hzrefim , ubique hoc tempoxe fefe blandiüs

jb

in(inuantem , ut poftea atrocius debacchare-

DUmi,

tur.

Anno r1527. inter hxcin Germaniafcriptis

D07]

hl

atrociter certatur, & Lutherus parcebat ne-

mini, non Tiaris, non Coronis : vici([im ipfe

TU

ord

amultis impetebatur.

Sed omnium genero-

[

!

fiffimé ab Erafio , qui fic furentemretudit de

n

m

fervo liberóquearbitrio , utos obturatum fibi

atque Magiítro taciturnitate fuà faterentur,

TU

lip-

f

Accidit & id mali Luthero , quód tum Phi

pum fuum Melanchtonem perdere vifüs fit, fa-

&

r

étum Ducem Semi - Lutheranorum & Molltd ,

ii

qui & poftea Adiaphorifte & Confeffioni(t

t

fimni?

di&i , nempe à bello Schmalealdico, & Con-

feffu Auguftano : his autem oppofiti Rigidi

f

n

u

Lutherani , aliterIllyricani, à Mathia Flacco

Illyrico , antea Philippi Difcipulo , poftea ho-

if

fte capitali , quia fic ejus res & fuperbia exige.

j fuoï'if/' |

bant.

M

Anno 1528. Henricus VIII. Catharinam

Caroli V.,materteram facto divortio repudiat,

& Annam Bolepam in Sociart Thori & Regni

)

j

adícifcit, quod cüm Pontifex improbaret ,

il

fimul

j

176

HJERESES

fimul feedus & amicitiam cum Henrieo abru-

ii

fl

it. Huicdivortioinitium & caufam prebuit

Cardinalis V olfeus , qui, cüm videret Regem

MOM&F

delpicere Uixorem füam, ex qua tamen Ma-

[

riam fufceperat,, füfpicionem illiinjecit de va-

« quoil

lore matrimonii , cum ea per Pontificis difpen-

f

fationem initi , & pro Catharina obtulit Mar-

[j

garitham Alezoniam , Francifcí

Sororems

ss

olenam o-

verüm Rex impudicus in Annam

!

$

a

culos conjecerat, fosminam quidem non ve-

niinia

nuítam, fed ftaturá , cantu , fidibus & facetiis

'

gtsmanu

non illiberalem.

Hanc quidem fcortum no-

fentet

bile Parifiis fuiffe fcribunt , imó & füfceptam

]

pl

ex Henrico deadulterio, qui matrem ejus de-

(b

perierat , quod tamen Henricus nihili fecit,

qniuti

cui & Aulicus quidam fcurra dicere & abblan-

al

dirinon erubuit , fi matrem deperiret & filiam,

Qu

eum non plus peccaturum , quàm fiin prandio

E

gallinam , ia ceena pullam ejus comediffet,

endi

Henricus porró cum caufa divortii Romz age-

apur

retur inter conftitutos à Clemente Judices

Qermit

j

Cardinales, L aurentium Campejum, & Tho-

&t

1

mam Volfeum, jufsique Pontificis protrahe-

&l

D.

retut ( fperabat enimPontifex, hoc negotium

pid

tempore & patientid extineui pofíe) percz(us

&Lu

moram & füfpicatus fe à Volíxo delufum effe,

lts

eum Cancellarii dignitate exuit , & Eboracum

(

relegavit , hicbonis pené omnibus fpoliatus ,

Mi

& demüm Londinum vocatus , ut caufam lz-

Aiüeter

fz Majeftatis diceret , in itinere ex dyfenteria

teLui

obiit, Viringenio, folertiá, & fimul crimini-

lofts

bus magnus : & poít ejus obitum anno fe-

quenti

| gt

[

S/ECULI XVI.

i7y

Udn.

quenti divortii negotium tractari caepit inter

hi

Theologos & Viros eruditos ; Rex habuit

Elüïbgcm

fuos , & pro fe, fed fceleratos omnes , Catha-

Ilmmk,.

rina probos tantüm , & veritatis amantes , in-

iäitdm |

ter quos cüm emineret Thomas Morus, eum

Ti

lt

Henricus Cancellarium creavit , ut ad partes

fuas pelliceret; (tetit quoque à Regina Regi-

,. Sororcm,

IY

naldus Polus Regis confanguineus , mogne

exípe&tationis & do&rinz juvenis , fed adhuc

hm

as

majoris conftantig , qui etiam mortem fibi Re-

gis manu paratam neglexit , ne veritati defuif-

Orünmy

íevideretur. Incepit igitur jam ab boc tem-

(ilrtn

poreHenricus Romani Pontificis nomen avcr-

Th6tsd.

fari, ut fe Ca

Mif

nominaret,

put Ecclefiz AngliCanzg pofthac

Mi

Aulln,

In Gallia celebratur Concilium Sqnbhen[ï:

contra hzerefes , & promorum reformatione.

Bd

Ànno 1 $29. Novisindies Scctis Rempubli-

vumiit

cam dilacerantibus Spirz in Conventu Imperii

i

agitur de expeditione contra Turcas , &.de-

k je

I

|

cernitur , ftandum effe edicto W/ormatienfi

m

contra Novatores , contra hoc edictum Prin-

dspronr.» |

cipes Lutherang Secte addicti , folenniter

ocncgoüf

proteftati funt cum Joanne Ele&toreSaxonis ,

b

& Landgravio Haffig , ex quo etiam Prote-

TU

ftantes appellari ceeperunt.

&üæ&

hu

Celebratum eft hoc anno Colloquium

p

Marpurgenfe interceleberrimos hujus tempo-

4

ris heterodoxos , quod diffolutum eft, renu-

a. !

ente Luthero Zvvinglium appellare Fratrem,

jl

Poftea Proteftapntes Smalkaldiz Convens

j [:.

Jf

tum egére, ratümque habuerunt, eos deins

j

M

ceps

3178

HJERESES

mm(

ceps tanquam Hoftes excipere, qui doctrinze

füz repugnarent, & mutuo inter fe foedere

i

devincti , nequaquam de Turcis cogitárunt,

ht

quanquam hi formidando exercitu irruptio-

yil

j

|

r

Jri

nem pararent.

Carolus V. Bononiz corona-

j

Anno 1530.

FMI ob

tur Imperator, & exinde Comitia Imperialia

ln

Auguftz celebrat, in quibus Proteftantes of-

fra

ferunt Imperatori Confeffionem füuam à Phi-

u

foma

lippo Melanchtone confcriptam , quz ab Im-

5

jufsique omnes redire ad

«un)

peratore rejecta eft

priftinam fidem.

Egregié tum à Catholicis

unpi

Do&oribuspugnatum eft.. Obtuleruntiquo-

[

j

que füam Confeffionem Civitates Zvvinglio

ET

adhzrentes , fed & illa repulfam culit , & Ca-

u

i

rolus V. laudabili exemplo pietatis & fidei

jl

tunc omnibus Principibus przluxit, quando

J

yul

ardentiffimo fole nudo capite , manu przfe-

di

rens facem Theophoriz in folenni füpplicatio-

filit

neinterfuit , & fidei fuz Orthodoxz ac pieta-

dibo

res]

tis erga Auguftiffimum Sacramentum publi-

cum fpecimen exhibuit.

li

* Philippus Melauchton vem füam agere ,

lr

& ex parte à Luthero fefe fubducere coepit

fim

anno circiter 1530.-

Unde ejus Sectatores

ol

Semi-Lutherani & molles Lutherani dicti

( n

i

funt , cüm econtra Illyricani, quód füb vexil-

I

lis Flacci Illyrici, antea Melanchtonis Difcipu-

i,

li, Luthero ftrictiàs adhzfiflent , Rigidi Lu-

um

therani appellati fint.

Inditum quoque illis

tf

nomen Confeffioniftarum , eoquód ipfe Me-

À fcripfiffet

uT

läl.)ghgon compofüiffet , & manu fu

novam

S/ACULI XVI.

Ti

179

novam Confeffionem , Auguftanam nuncu-

Tl

patam , & Carolo V. oblatam Auguftz. Obiic

U

l fj

Melanchton anno r$60. cum .ea Religionis

indifferentia aut inconftantia, ut vulgói Co-

PT

thurnus Germanix appcellatus fit, & ipfum

poft obitum ejus feré omnesSeé&tz tanquam

i

füam vendicárint.

asj

Przcipui ejus erroresfunt:. z. Scribit in

ltoibli

Qulb

annotationibus fuis in Epiftolam S. Pauli ad

Romanos, quemadmodum vocatio Pauli, fie

dl

TW

etiam Davidis adulterium opus Dei fuiffe , &c

tam Judz proditionem , quàm Pauli vocatio-

MTA

nem Auctorem Deumhabuiffe. 9. Docebat

Jmglo.

in eo pofitam effe veram fidem , ut unufquis-

iU

. Ni-

j

que credat fibi peecatafüa dimiffa effe.

hil inter preceptum & confilium diícriminis

h u

intereffe , & nullum in Evangeliis confilium

u

efle , fedomnia precepta, 4. Poffe hominem

f

folis naturz viribus fe ad gratiam recipiendam

"d

difponere. $. Docuitquidem primó, adhz-

m

rens Lutbero, nullam arbitrii libertatem , in

locis autem communibus poftmodum editis

fumj!

libertatem arbitrü acerrimé propugnat, &

u u

fuam opinionem Manichzi fomnium & hor-

rendum meadacium vocare audet.

st 1

Bona

huj

operanoftramercedem corpoream & fpiritua-

ud[wrf

n

lem mereri fatetur, non tamen vitam zter-

0ny

nam, 7. Evangelium Legem effe negat, fed

j

novurm Teftamentum meram efle omnis boni

4

/i

promiffionem fine ulla lege, nulláque habitá

mlAQn

lj

juftitiz noftrz mentione.

Sed hoc manife-

Wü

if

ft

nattertio ejusarticulo, $. Nullum

fte f'Cpug

gm

P

aliu

190

' H/ERESES

(ii

aliud peceatum eífe ,. quàm incredulitatem.

r

I

$. Baptiino folüm Originis peccatum , non

item alia deleri.

Ü

n

Martinus Bucerus Avgenting natus Ordi-

nem S. Dominici deferuit , & ad Sacramenta-

j

rios defecitanno circiter r5 30. quibuspoftea

d

relictis Lutherum fecutus eft, & ab eo vranfiit

[

ad Zvvinglium , cujus tamen fpem elufit, &

qn

Luthero iterum f& dedit, àquo tamen alterà

T

vice factus transfuga , partes nunc fuas agere,

n

& certiam SeCtam erigerelaboravit, quz cum

(

Sacramentariis Lutheranos copularet.

Cuti

Error ejus eft . Chrifti Corpus in Euchari-

ís, ll

ftia prefens adeffe , quando fumitur , aliàs nun-

Culo

uam. 3. Senfüm verborum Chrifti : Hoc eft

laim

orpus meum , huncgermanum effe: hoceft

d

proteftatio & memoriale Beneficiorum Dei.

qii

3. Eum, qui folüm habet hiftoricam fidem

pti

( eam autem intelligit , qu& Religionis Chri-

frtt

ftianz myfteriorum Veritas creditur ) in Eu«

p

chariftia nihil accipere , quàm fignum Corpo-

(

ris Chrifti. 4. Puerum infantem, quanquam

(igh

Baptifinoinitiatum, nonfalvari, j. Baptifmo

Qn

non tolli peccata omnia, cüm carnis concu,

Wt

ifcéntiaremaneat , quam dicit effepeccatum,

I)

icét h Deo nonimputetur. 6. Sacerdotes ad

obfervandum coclibatum non obligari. 7. A-

l

(ety

liud nullum effepeccatum, przter increduli-

tatem. 8. Debereomnesadmiffisquibuslibet

r

fceleribus firmiter credere, fe Deo gratos effe,

tþasca

Anno 1531. Ferdinandus , Caroli V. Fra-

i

Comitiis

ex, Hungarig & Bohemiz Rez, in

j

Co 9-

SJECULI XVI.

1852

olonienfibus creatur Rex Romanorum , &

ïl&:f'l[gm'

Aquisgrani coronatur Joanne Saxone cum

m'f*,' D

Proteítantibus reclamante, qui Regum Fran-

cix & Anglie auxilium implorárunt , &

t

a.

Schmalkaldium rurfüs convenientes de füa

defenfione deliberárunt, (i à Catholicis inva-

RU

ol

derentur, Luthero feditiofiffimis libellis igni

oleum affundente.

Ferunt tunc Francifcum

d l

m

opem pollicitum effe , ficut & W/aivvodee

Tranfylvano, fi adversüs Ferdinandum arma

V

moveret.

M

It

Quinque Pagi Helvetiorum ( quos vocant

Ti

Cantones ) Lucernates , Urienfes , Svvitien-

fes , Undervvaldenfes , & Zugenfes , boni

lss

t od

Catholici à Tigurinis & Bernatibus , Zvving-

lianis malé accipiebantur, itaque bellum iis

f hd

d D

denunciárunt Catholici , & eodem meníe

quater viceruot , licét numero & potentià fü-

fiom f

ii n

periores , acSchaffhufenfium & Bafileenfium

fretos auxilio.

Primo autem prelio, quod

ir)tl

j.id. OGtobr. commiflum eft, pugnans ceci-

Ym

dit Zvvinglius, &accepto lethali vulnere Ju-

u

dicibus oblatus , üt proditor & Hzreticus

i' Bap ti

confiteri negans , flammis exuftus'eft , ejus ci-

m

neres à fuis magná devotione colle&ti ac dein.

z

t

ceps cultifunt.

jl

Pauló póft in le&o repertus eft mortuus

J

A

Oecolampadius, cui fucceflit in herefi Bullin-

iA

gerus Sacerdos Apoftata.

Quos Harefizr-

T

4ll

chas capitaliter oderat Lutherus, & afflatos

WAi

dicebat à Demone, cujus ip(eg.Lgtherus con-

viva

1 Jmm

.M3

l

182

TUERESES :

wiva fuit', mültum cum eo falis abfumens , àt

"

ipfe affeveravit.

À

km

Ti

)

M

Procudit hoc anno novam hzrefin Michael

j

Servetus , Hifpanus Sacramentarius , Anabap-

V

Y

tiíta, Trinitarius, cui accinuit Joannes Cam-

i

panus Germanus , fcholz Lutheri Defertor.

(f

Defuün&o Rege Daniz poft multa diffidia eligi-

tur Chrifüefnus Holfatie Dux , qui füblatis

al

H

j

n

Epifcopis Lutheranam SeCtam ibidem firmat.

Anno1532. Celebratus eft hoc anno Ra-,

eli

Qul

€isbonenfis Conventus, tubi inítitutum eft

10. Kalend. Auguít. ut ad ufque Generale

TU

oncilium in caufa Religionis negotium facef-

inigi

ferent nemini, unde multi de Ciarolo quefti

Sarwrefn

qnod

fünt: Sedquidageret? cüm idbellum Turci-

um, id turbata Germania , id ejus Familiz

ts

] um

magnitudo poftul»;et. Sub hzcFranci(cus I.

& Henricus VIIL. inter fe conveniunt ; hic

p

Ti

«upiens abrumpi matrimonium füum , ille cu-

pidus recipiendi Principatás Mediolanenfis :

T5 L

M

fed eorumconfilia maturiorSolymanni reditus

ad (ua & Caroli in Italiam disjecit.

fon

fOR

Anno 1j33.Henricus VIII. Annam Bole-

nam fibi uxorem fümit, causá divortii per Tho-

(

mam Crammerium Archi - Epifcopum Can-

Ti

tuarienfem dijudicatà ; qux caufa pracipua

pl

fuit, cur Clemens Papa cum Francifco I, Gal-

p

liarum Rege Meffaliz colloqueretur , ut tanto

fentj

huic malo remedium inveniretur , quod plu-

frtfe

.rimorum malorum Seminarium poítmodum

FcCapl

"fuit.

Propofuit etiam pauló póft Clemens

ltp

as opti-

m

äliqggäl?rotöïäntibus göïxditiones, qu

mas

S/ECULI XVI.

13

lhüms; t

maslicécElector Saxonius repudiavit, "Tunc

Lutherus Miflam abolere primó coepit.,, poft

Flid

habitum cum Dammone colloquium ( àt ipfe

LY

fatetur ) Euchariftiam autem retinere de-

'

crevit.

D

Anno 15:34. Monafterii in W/ eftphalia cüm

T

RU

Cives abdicatá Religione Catholicá Luthero

T

adhefiffent, & inde Anabaptiftarum errores

Binfm

imbibiffent , veteréqueSenatu ejedto , novum

n

ex fuis elegiffent , hoc anno à fuo Epifcopo

ts d

cum auxiliaribus Principum copiis menfe Feb-

Wt at

ruario obfeffi , & acerrimé fefe defendentes

Md

in Regem fuum elegerunt Joannem quendam

ib u

Sartorem Leidenfem ,. qui mox alios duode-

din n

cim ordinavit , quibus Ducatum & Epifcopa-

j fl

tus in tota W eftphalia diftribuit , donec poft

Tradfl

toleratam duriífimam fummá omnium rerum

ii

penurià , fedecim menfium obfidionem ex in-

i, ln

fidiis noctu capta Urbs eft, & Cives feré om-

fel

nes trucidati eorümque Rex cum przcipuis

Regni Proceribus igneis forcipibus lacerati ,

muunit

]

l

in caveis ferreis in fpe&taculum fufpenfi expo-

Mman

nuntur.

ii

iirl

Clemens Pontifex in Regem Angliz Hen-

Kon

ricum ob divortium Catharinz ejus conjugis

if t

poftlongas moras , & diu fruftra exfpectatam

p

poenitentiam , publicam fert anathematis fen-

t

[j

tentiam.

Rex autem publicis Comitiis , in

menfe Decembri decretum promulgat , quo

"

fe Caput Ecclefiz Anglicanz pronunciet , poz-

)

nà capitis flatutà ineos , qui Pontificis aucto-

WOPU

GO.II.Q-

ib j

xitatem in Anglia agnofcerenï » fibíque

aune

HJERESES

184

mïne« annatas Beneficiorum Eccïefïä(tïcorum,

h)

& decimasperfolvi jubet: Gatharinam orna-

)J[IC Sc

mentis regiis fpoliat ; obfiftentes (ibi Fifche-

goY.

jomo

rum Roffeníem Epifcopum & Thomam Mo.

rum aliósque complures carcere mancipat,

ho

fa&tus ex Ecclefiz Defenfore Domitianus. In-

Nrtt

finuzut fe quoque hoc tempore hxrefes in

(j

Gallia ; Rex autem feveré edicit contra eas , &

iil

aliquot Lutherani vivi exuruntur.

j

Choloy

.Ad hunc quoque annum fpectant Joannis

Calvintinitia; &eodem anno S. Ignatius Lo-

(ititnd

rdnes

yola Societatis Jesu Parifiis ponit fundamen-

ta, nactusnovem Socios Fabrum, Xaverium,

dottron

Lainium, Salmeronem, Bobadillam , Simo-

diet

nem Rodericum, Jajum , Codurium , & Bro&.

TP

tum , Parifienfis Academie tunc temporis

TU

Scholafticos , qui votis quibusdam nuncupatis

! GU

obftrinxerunt fe Dro füb B. Magrz V. patro-

| prmx'x

cinio , ad Orbem univerfüm Chrifto addicen-

j j

dum , tametfi ex diver(is gentibus , odio capi-

; Orpn

tali inter fe disjunGiffimis omnes oriundi ef-

fiem

fent; histamen votis & fanctà voluntate una-

eufr

nimes & conjun&i(fimi : Quibus Viris ufüs

|

Q

S. Ignatius Ordinern fuum brevi in(tituit , quo

d

|

vix altet citiüs per Orbem dilatatus eft, omni

|

ipt

invidiáà & malevolá contradi&tione majorem.

nilly

Soannes Weflpbalus Lutheranus fuit, &

luft(al

injudicio propriá confeffione fequentium er-

!

UI

rorumconvictus , circaannum t /44.

D

Negabat 1. Exprefsé inScripturá conti-

!

iil

ieri , SpiritumS. À Filio procedere. 4. . Affe-

of

ipsá er-

i

rcbatä,*ECClcfxam errare poffe ,. & re:

ráfle.

ht

S/ECULI XVI.

ü

18$

m

rffe. 3. Falfum atque erroneum effe dicebat

U*'«"'QEM.

hunc S. Athanafüi verficulum : Sicut anima

rationalis & caro unus efthomo, ita Deus &

homo unus eft Chriftus. 4. Dicebat, Conci-

) mm, "

fs

lia Generalia in SpirituS. non congregari. j.

Nonteneri omnes Conciliorum Decretis ob-

ais

temperare. 6. Pontificem Romanum legiti-

?nmeas,&

D

mé inftitutum non effe Chrifti Vicarium. 7,

Apoftolos , eorümque Ecclefix Prelatos à

r

Chrifto poteftatem non habere Canones con-

p

ftituendi. 8. Damnabat vota religiofa , &

tfininp

OrdinesaPontificibusapprobatos. 9. Sacer-

d'rtnn,

dotes omnes & Epifcopos dignitate pares effe

im, f

dicebat. ro. Non inftituto Chrifti, fed ho-

n trrof

mipum , Epifícopum alium alio füperiorem

t tmyit

effe.

I1. Chriftianorum nemini, etiam do-

p

&ilfimo unquam licuiffe Chrifti verba inter-

"u

pretari , imó Ecclefiam univerfalem nullo id

i at

jurepotuiffe. 13. Noneffepeccatumullum

h olbur

originis , neque S. Auguftino, qui id afferit,

s d

fidem habendam effe. 15. Nullam effe juftam

Jintat

caufam, propter quam Clericis lex continen-

p

tiz proponatur. t4. Chriftum neque Qua-

jltiti

dragefimz jejuniuminftituiffe, neque dierum

udit.

40. jeiunio nos ad exemplum invitáffe, imó

nullum obligariadjejunium. xj. Ufümaque

talt

ii

luftralis irridebat.

16. Convitiabatur Indul-

Ü

1]

gentias.

hi

Denique in Concione diei Parafceves de

h

Chrifti paffione hxc verba pronunciavit :

"

1]

Crucifiterunrt eum , quis fcit autem, an

j

funiculis alligaverunt cruci , an clavis faffz-

Xerunt?

BAL-

h

186

HJERESES j

. Balthafar Pacimontamnus ex Anabaptifta-

; (Iilwm

rum przcipuis hic unus fuit, & circa annum

n

1j 24.. tantum de fe rumorem excitavit, utà

multus illorum Pater haberetur.

Errores do-

i o

cuit communes cum Anabaptiftis.

Va

Guilielmus Farellus , Farelliftarum Dux,

; qini

ortum habuit Vapinci in Delphinatu & Gene-

I2

vam veneno füo infecit , antequam Calvinus

proy

Hart

eam attigiffet, qui tamen eam illi poftea eri-

puit, adeó , ut deinde Neocomenfis Minifter

pl

creatus fit,

ml

Diem obiit, prout refert Beza ,

in fuis Iconibus , anno 1565.

Quod ad ejus

qiii

errores attinet, preterquam quód fuerit An-

tür

ti-Lutheranus &Sacramentarius Pauli 5amo-

at

ha

fateni hxrefin in integrum reftituit, docens,

SpiritumSaniCtum effe quendam motum crea*

lr

1

tum. Refricuit quoque dogma Elcefaitarum.

; exit

Anno 153;. Francifcus L. Hoftem f& Sa-

j mn

E

cramentariorum przbuit , in füpplicatione

publica facem nudo capite praferens & ali-

Àj

: f

quot impiis in machina lentoigne ad aliorum

]

terrorem horribiliter crematis : nihil tamen

I

propius factum eft, quàm ut per Margaritam

; infie

fororem füam Navarre Reginam in tranífver-

tl

fi

m

ageretur; fed non tantüm ipfe fervatus

Gtn

e

r

; Íed & revocata foror per Cardinalem Tu-

B

ronium. Henricus VIII. ex DefenforeEccle-

f t

fix fit Diocletianus , crudeliífimé fxviens in

thol

D

fuos , qui eum pro capite Eccle&z Anglicanz

fione

agnofcere recufabant ,. Fifcherum Roffenfem

|unt,

EÉpiícopum j & Morum , przftanciffimos Vi-

! It

xos tollité medio, & illum quidem in careere

Wa

. erea.

a

S/ECULI XVI.

197

"W'utffla

creatum Cárdinalem , quorum capita in con-

j Atngm

lt

to expofita ,:& Joannis Fifcheri quidem nun-

i

quam contabuit , quod ne contingeret Tho-

l Em'ln

i

mz capiti, id.ad horrorem excoqui juffits

utriusque autem corpus raptim fepultum eft,

m

dimm]i

cümidà Tyranno ultra mentem etiam (zvien-

lr

te, prohibitum effet.

Operosé laborárunt

UA

-Principes , ut ad fanam mentem revocarent

tüint

Henricum, fed magis ille in(aniit, : 376. Mo.

i n

nafteriis expilatis , undequingenta aureorum

Va

millia confecit , & ipfe tamen inops manfit,

Qw

quia injufté parta luxuriosé diffipat.

Mife-

uurt

runt quoque ad Conventum Smalkaldicum

ul

tam Henricus Ánglix, quàm Francifcus Gal-

VOT

liz Rex , hic Proteftantes invitans , ut Conci-

QU

lium fpernerent inditum Mantuz , ille autem

TRU

excufaturus füpplicia fumpta de Hzreticis , ita

Wi i

"

tamen , ut Hzreticorum captare gratiam , fi-

dem tamen horrere videretur,

-

; pl

n

Anna Bolena coronatur Londini, & parit

ElifabethamredivivamIezabelem.

I j

j» n

Calvinus Ferrariam proficifcitur , ut herefi

inficeret Renatam, Ludovici XII. Filiam, txo-

gait

amit

rem Ducis Herculani, anno infequenti autem

I! / l!]

i

Genevam profugit, ibi fuam formam fidei of-

CHT ]l ]u

ferens, fed inde repulfüs , fugere coactus eft,

i

Genevenfes nihilominus ejuratá priüs fide Ca-

xf

ii

tholici, exactóque Epifcopo cum nova Keli-

gione novam fibi Reipublicee formam confti-

[

Qu

TU

ia'm

tuunt , przcipuis herefeos Seminatoribus Pe-

j

tro Vireto Sabaudo, & Guilielmo Farello Del

a

tä;ffetf.

h

'phinate , antequam eà Calvinusadven

Oong-

182

HJERESES.

Monafterium Civitas obfeffa fefe fortiter

hi

contra Epifcopum fuum tuetur ; & licét ejus

D

Cives liberorum füorum carnibus vefceren-

tur, oppiparé nihilominus alebant Regem

m

Mi

füum, & de eo feparabant auxilium. — 'Tane

Dutt

dem hzccaptaeít , Rex cum precipuis Fauto»

Fe-

«

ribus candentibus forcipibus difcerptus.

n D

rupt tamenad pluresannos hoc Regnum per-

tena

duráffe, & tres huic Regi deinceps fuffectos

euut

effe Anabaptiftarum Reges , omnes infelici ca-

Mul

fufublatos ; Joannem Bruxellis capite minu-

Jeabit

tum 5 Cornelium Ultrajedi, Joannem Gui-

[v

lielmum 20. Uxorum Maritum Clivis 15$0.

enina

poft diurpum carcerem lento igne roftum 5

lr

sicque impofitum finem Regno Monafterienfi,

!t

quód tamdiu fanaticorum hominum fovit in-

c

fania.

st

Anno 1526. Indi&um eft hocannoGene-

rale Concilium Mantuz, celebrandum 10. Ka-

70

&l

lendas Junias anni fequentis, fed banc Urbem

lusE

meritó recufavit Fridericus, impar nimirum

&cRt

ipfe huic oneri ferendo , quare füble&ta eft Vi-

centia, ac denique Tridentum , ubi demuüm

misp

dity

confeétus eft ille Confeffus , tot votis & toties

ab omnibus expetitus.

m

rn

Mortua eft hoc anno Catharina legitima

Uxor Henrici VIH. anno «tatis £o. partim ex

v D

litn

moerore, partim exloco parum falubri, in qué

l

fecefferat. Abeafcriptam epiftolam Rex cum

p

lachymis legit , & Aulicos omnes fuos pullatos

effe voluit 5 contra Anna flavi coloris induit

ha

tlf

veftem indicem latitiz fuz., fed quàm brevi

ingensmoeror excepit.,

EOj

hi

SIECULI XVI.

189

i[[*äfum'r

m

Qf

- IEodem anno , menfe Majo habitum eft con-

J

nihy

N

venticulum Lutheranorum Wittenbergz ,

i

quod ip(i Generale nuncupant , trecentorum

TM

À

Miniftrorum , ipfometLuthero tot corporum

Parente prefidium agente : inhoceó demüm

Vif

concordiz devenerunt, ut in articulo de Cos-

m j

na Domini aliquà faltem fpecie, & ad breve

anchnumpc

ii

tempus confpirarentMartinus Lutherus & Bu-

cerus cum Affeclis utriusque Magni Duces &

X

bj

Magiítri ; uterque excucullatus Apoftata , il-

leabinftituto Auguftinianorum, ifte Domini-

J

canorum.

MO

Nec diu concordia tenuit , brevi

enim ad Zvvinglium refiliitBucerus , & pecu-

um

ff

liarem Sectam füam promovere perrexit , quà

Lutheranos cum Sacramentariis copulavit,

T

Obiit hocanno Bafilez , in quamremigra-

verat, Defiderius Erafmus , ztatis an. circiter

gt

n

70. olim Eremita Auguftinianus, poftea liber,

& literis tantüm incumbens, luftratis omni-

j

ul

büs Europz Academiis , Monachorum hoftis

imuar

|

TT

acerrimus. Ejusopera omniagrandibus To-

mis procufa funt Bafilez ; in quibus reprehen-

N

dit nonnulla Francifcus Titelmannus Minori-

trats

ta , poftea fa&ctus Capucinus, quem unum fe-

rereformidavit Erafmus : & obiit Titelman-

yit

nus anno fequenti Anticoliin Italia magná rei

u

literarix famá.

114

Henricus Rex Anglie Annam Bolenam fü-

yy^

perindu&am conjugemin adultério deprehen.

ylí

^

fam , capite ple&tit, die 29. Maii , fuperftite ex

p

:

ea Elifabetha, quz poftea üt Iezabelin bzrefi

Wäle

regnavit ; in Boleng autem locum Henricus

b

admiftt

190

HJERESES

(f

fi

admi(it Joannam, Filiam JoannisSeymerEqüi-

[/ fl&a

tis, ex qua Eduardum fuícepit , quemin Reg-

noSuccefforem habuit.

W

M

Anno 1537. Mutatus eft in Dania à Chri-

jj i

ftierno IHI. Ecclefiz ftatus , inductà Lutheri

| u

n

Sectà & feptem Super- intendibus pro feptem

fl

Epifcopis ; quod & in Norvegia factum.

- Anno 1458. Calvinus Genevá eje&tus venit

Eu

| qielt

Argentoratum , & uxorem ducit Idoletam vi«

lii

duam , ex qua nullos fuscepit liberos.

Henricus VHI. Rex Angliz füz credulitati

|qutem

|

|

fütim

focna laxans , $. Thomam Cantuarienfem ex

San&orum albo expungit, & offa ejusex au-

du

i,

yea theca geris diítinctà infanofurore extra-

hit, atque carnificis manu comburi jubet, ci«

vt

lat

nerésque in ventum fpargi, non alia de cauía,

quám quód fuiffet acerrimus quondam De-

n

Ti

fenfor Jurium Ecclefiafticorum.

Annn 1539. Henricus Rex Angliz habito

; &ly

fiipet

Londini Conventu Ordinum, multa ftatuit de

Religione, necfidei Catholice , nec Novato-

!H

| dl

rum articulis confentanea , fimul tamen hzre-

! al

tico deterior omnia monafteria Virorum ac

foxtt

Mulierum addicit Fifco , Monachos expellit

autnecat, coenobia disjicit & vendit , Catho«

if

Qd

licos quoque divites ad €a emenda compel-

lens.

dpol

An

Moritur Georgius Dux Saxonize ; Catholice

Religionis in Germania adversüs Hzreticos

Mfoh

Wt

Propugnator acerrimus , cujus Liberi omnes

cüm ante ipfüm deceffiflent , jure Sanguinis

itey

ro addi-

ht

fugbeüïg Henricus Frater ejus Luthe

&iffi-

191

SJECULI XVI.

N

ll«

:

&iffimus , à quo tam repentinain ditione Fra-

I

i

tris facta eft mutatio Religionis, ut cüm Li-

píiz in feftoPafchatis docuiffent Catholici ( o-

^il

biit quippe Georgius die r7. Aprilis ) feíto

U&i[t

I

Pentecoftes ibidem Lutherum doceret,

Qu

2

Hoc anno Tibure Nonis feptembris Pau-

i,

lus Hf. Societatem Jrsu approbavit, & hoc

ET

nomine infignivit, & Ecclefie;Catholice ubi-

lm

que locorum graviffimé laboranti, tanquam

d

faübfidiariam cohortem fuffecit : Priusquam

r

autem Diplomate Societatem firmaret , iníti-

T

tutum ejus Guidicionio magno novorum Or-

T

dinum inimico commifit , quod ille fic appro-

bavit, ut , tametfi alios rejecerit, id tamen

IOT

i iuhfï! (

admittendum effe ingenué Pontifici faterevur.

Md al

Itáque 5. Kal. Octobris anno 15 40. Diploma-

n

te quoque Ordo confirmatus eít, numero ta-

menSociorum tantüm ad 6oreftri&to , & San-

&o Ignatio gübernandus cóimmiffus , qui mi-

i

gl

fis perItaliam, Germaniam, Galliam,Belgium,

aV

Hifpaniam, Indiámque Sociis, & incredibili

dnimarum fru&u ubique colledo, multis fi-

r

mul ubique locorum contumeliis & calumniis

L

fortiter toleratis , facilé brevi obtinuit , ut

(

numeri illi tàm angufti reftri&tio folveretur,

ïndit, (

cuu&tis ibique gentibus fimiles Viros velüti

90 07 .

Apoftolos expófcentibus & recipientibus.

Annoi$4o. Rex Anglie Henricus VIII.

du

poft obitum Joannz Conjugis quartam ducit

SF(JI

uxorem Cleverfis Ducis Sororem, atque eà

" 4

[i lms

mox repudiatá aclegelatà de folvendis conju-

If

li

giis , quintam Anglici Sanguinis Catharinam

] ldd

Hovvardam

(mm./

192;

HJERESES

Hawardam di&am füper inducit, quam etiam

|

j

pauló poft propter adulterium , & quód

; g

ante Regium Conjugium vitiata effet , capite

n

plexit..«| . Acdemüm fextam affumpfit Cathari-

d

nam Barram Viduam, & hanc retinuit ufque

| t

ad mortem non diu Poft fecutam.

| nf

* foannes Calvinus , üt refert primarius

! fgc

ejus Difcipulus Beza, nafcitur Novioduni in

quil

Picardia die 1o. Julii anno 1569. ex Gerardo

! Ri

Calvino, five potiüs Cauvino ; qui ab Epi-

109

Ícopo Noviodumenfi beneficium inprimis fi-

(onpar

lio fao obtinet in Ecclefíia Cathedrali, deinde

dünd

in Pago quodam Urbi Noviodunen(i proximo,

ilb

cui Pontis Epifcopi nomen eft, curam Pafto-

ah'quamdia

ralem egit.

Ex Gallia migravit anno 1534.

lm

eodémqueanno typis mandavit füam Inftitu-

s

tionem Bafilez.

Poftea in Italiam proficifci-

Ms

tur, &inde Genevamingreditur , ubi jam Fa-

| m

rellus & Viretus füuum virus fpargebant , illic

pitri

retentus , & ad füam Theologiam docendam

; GD

defignatus menfe Augufíto anni 1 j 3 6. Confel-

| mite

fionis fuze formulam componit unà cum fuo

quC

Catechifmo.

Sed ecce ! expreffum manda-

tinwr

tum intra viginti quatuor horas urbeexceden-

hs

di, hominem Bafileamprimüm, ac deinde Ar-

li

gentinam exportat: duxitibi uxorem viduam

J

Qp

Idelettam Burzam , quà anno 15 47. fine libe.

|

iltije

ris extinctà, viduus annos fedecim , nimirum

Tyns.

ufquead mortem permanfit. Interea tamen

mier

Genevam revocatus atino 1541. Ordinem in-

Vuam

ftituit , acdifciplinam , quz ib1jam exinde ob.

Wqum

fervatur. UItimam füam Inftitutionem fcri«

plit

ïm,; 1

*

*

SJECULI XVI.

155

N

üä

píitanno r559. & gallicé quidcm ;tandem cal-

vub

d.

NI

i

culolaborans ab pedagrà , hzemorrhoide;phti-

fi, afthmate , hemicraniá ; fanguinis excred-

püttl

UUU

]

tioneanimam exhialat,, die 27. Màii an. 1$60-

hzrede inftituto fratre (üo Cauvino , cui nihil

T ntuy

nifi paceram reliquit.

Ita Beza de fao Mapi-

ftro Calvino, qui valde ftudiosé cavit, ne faz

O

al

cinus illud proderet, quodliliatum Calvinü

Galliz finibus egredi compulit; uti refert Hie-

i

ronymus Bolíecus , neque recenfet Beza füpra

]u

Ícriptam nominis mutationem , quà fe Novio-

iij d)

duno exiens.ex Cauvino Calvinum fecit:-üt.

gt

idem Bolfecus afferit , additinfuper Calvinum

p i.

aliquamdiu fe nomináffe Carolum Heppsum ;:

moljpi

five Happevilleum , & ficfüas litteras cofnen-

il

titias fubícripfifleequemadmodum etiam ad li-:

i

berioremfuis erroribus fternendam viam, no-

at

men füum anagrammaticé cs&m Alcuini Praece-

qun

ptoris Caroli Magninominecornutavit , quod:

TT

W

"

etiam initio nonnullis füis fcriptis preefixit. O

Du

mifit ctiam Beza horribile illud genus morxis ,

Ua

quo Calvinum füblatum dixére , qui illi ad ul--

Áim t

timum.ufque fpiritum miniftràrunt, ütidem

r

Bolí(ecus obfervat, utpote non modó pedicu-

lisacvermibuss toto corpore corrofüm , prz-

acdciüf!fï'

a

cipué autem in verendis, quibus fcediffimum:

ulcus erac , fed. quódlong? deterius eft; Dx-

'

If

[

mones invocantem , jurapntem , ftomachan--

j

tem , execrantem , maledicentem horz , :quá

r

unquam ftudueraraut fcripferat. « Docuitau-:

2

m(

(

tem fequentes errores.. . 1. Fidem non effe :

j

unam , neque unam futuram ufque ad con-

"

N

fumma-

VHJERESES-

334.

fummationemfzculi. 4. . Fidem femper effe

gt

incredulitate permixtam. 3. Fidem cum du-

gt

biratione & incertitudine femper effe conjun-

n

€am, 4. Szpenumero , imó & femper Fidem

st

erroribus effe permixtam. $.^ Fidem fimpli-

E

ceim & implicatamnon effc , nifi commentum

du

& crafliffimam ignorantiam , veram autem Fi-

o

nitionem. /6. Fidem

lf

demexigere claram co

e]

^i

non aliud habere objectum, aliümque fcopum,

Jeni

uamrbonitatem Dei , & indubitatam fpecialis

qumdt

r

ngulorum Fidelium falutis promiffionem, in-

gt

tegrámque fidei definitionem ineo fitam efle ,

amd

utcertó credam , mefalvumfuturum.; 7. Fi-

iil

dem effe non poffe fine fpe , imo fidem nihil

A

aliud effe , nifi fpem & fiduciam. : g. Scriptu-

ram folamita fufficere, ut rejiciendum fit om-

u

j g

ne verbum nonfcriptum , quod' Catholici vo-

Gs

cant Traditionem.. 9. Ex Scriptura eraden-

fj

dum effe librum Tobiz , Judith ; partem Eft-

toret

her, Sapientiam,, & Ecclefiafticum, Prophe-

Pt

tiam Baruch, pariter Danielis.& libros Macha-

ent

bzorüm. ro. Veteris Teftamenti folüm tex-

-feun

tum Hebraicum effeautheunticum , nos autem

W

aliam ullam verfionem.: rr.'$olum textum

E

Grzcum novi Teftamenti' effe authenticum,

; Qiqig

nonautem aliamullam verfionem;'12; Scri.

('ttin]

pturam Sacram non effe ex fecertam , neque

ia

ertorisexpertem.-15. Valdediffoné przce-

T

n

dentierrori docet alibi ScripturamSacram effe

aM

exteclaram , & facilerintelle&tu. | 14.:: Par-

"lmy]

ticularis cujusque fidelis judiciieffe Scripturá

mere ;

'ïsmeläl

muerpretan j &:;Ed-ei; ?ontmverääsidiri

ita

] puor

]

SJECULI XVI.

Jf |

n

Vl

-$ta ut neceffe:non fit , ad Ecclefiz detetiina-

T

"n

-tionem recurrere; quin etiam unicuique lice-

Il

j

re tum Ecclefiz definitiones, cum decretaexa-

«minare,'ac'cenfurd notare;-^15. Fidefii non

n

-infundi ni&i electis & preedeftinatis. '16.^ Fi-

demnunquam poffeamitti. - 17. Homines fo-

(

TM

! 5

)'l

l

Q]

lo & nudo' Dei arbitrio citra proprium meti-

tl

A

rtum in zternàm mortem . przdeftinarii/19.

i

Afl

l

Deurn aliquos creáffe , utpeccarent , & &ter.

A

num damnarentur.: 19. -Deum effe authiórem

m

Nl

;péccati ;.& quidem omnis peccati.- 26. ;Déüim

li 7: FI'

, noneffeabfoluré omnipotentern; :41:^"In'ef-

lm

il

cfentia Divina effe ditinttionem realemi *42,

É s

Ytmti

Deum Patvem genuiffe füum Filium ; & Spiri-

.«xumS. quia voluit. 25. Filium Deinongene-

if

QURV

. zari contineriter à Patrefüó sterno. 24/'Sán-

AU

*&tiffinam Trinitatem miniméinvocandatü e(

j

fe.' 25. |usuw Chriftumnoneffe propri&Ctea-

l

5torem ceeli G terrz, 26. Filium Deinotieffe

)N

TOE

I

oPatrizqualem. /27. : Filium Deinonaccipere

-seffentiam à Patre,. 28. . Chriftum Dominüm

(

forut

* fecundüm naturam humaram fuiffe ignoran-

;xem,' 29.''Tesuw Chriftum ita perfonamno-

u

]

-"firam (üfcepiffe , ut peccator fuerit ; maledi-

&

t

hCmiCïlM;r :

Gtionisteus./30. Non effecredendaro perpe-

Ti

mlw.(l l

oxuam B. Maaus Virginis integritatem àc Vir-

Uginiratem, 3$. Eandem B. Virginem riülto-

i

-/rum peccatorum efIe ream. 22. Ea omnia,

i

t'quz ad Mediatoris officium fpe&tant , de titra.

j :

7que fimul-naturadici. ;3. Jesum Chriftum

m

" recusáffe ac effugiffe , quoad potuit officiam

Gmim; |

um Chriftum teripóre

P^

fuge

AHZERESES »

156

J

fuo- Paffionis fuxHunqumacum affe&tu vitio-:

g

fó obftüpefa&um, cali

o

gine offufum , implici-

ia

tas & perplexas , miniméque, rectum & eequa-

qu j

bllem curfam tenentes preces! fudiffe, alternis

j

votis quafi vacillantem,, ;votum- fubxto ela-:

NT

pfum caülgantcm , prafenti cole(tis-decreti

Is

, Ghriftum:.de

]nWM

memorià privatum,, &c.

nU

XW

animze falute umulfle. 26.

Imó.& dejectum:

j M(l

füilic , ut defperaverit.

37; Chrittum damna-

pon

tum Fulch & aliquamdiu tormenta damnato-

[

rum pet peffum. 38. Jesum Chriftum rihil ef-

d

€ promeritum habità ratione Divini Judicii ;

ff

acne fibi quidem,

39*

Jesum Chriftüm non

(

delcendilfe veréad inferos ,. (ed. ejusmiodi de-

Er u

fcenfüm effe de fepultura intelligendum.- 4o.

J

Norx aliter Chriflum defcendiffe ad mfcros,

quàm diros damnatorum.cruciatus in Cruce

fl

patiendo, 41. Nullumfuiflelimbum Patrum,

f

qui fiínus Abrahze dicatur. -42.. INullum effe

i,

purg'ltnnum. 42.

Pro dcfnn&is preces non

effe fundendas.-

yni

44. Nequeullum effe dam-

natorum infernum, (ivehominum , five d-

Wt

md

monum. 4$. Damnax;orum tum hominum,

tum dzmonum tormenta in diem ufque gene-

n

ff

ralis Judicii differri:.46.

Jesum Chrlftum À

mortuis refufcitatum .. neque, ex. fepulchro:

li

[UT

clauío egreffum ,. neque ad :Diícipulos.januis

claufsmorefi"umefïc. 47« Chrifti;:Domini A«

ficey

tonen

fcsnf'onem in coelum non. effe intelligendam

fecundum locum,

Íed taptüm fecundürn re«

n df

rumcreatarum dommatum. 4$e Nullüm effe

D H

Wllg

futu umjudmudlem, 4.9 Spmtums;;ndum

euec

SIECULI XVI

157

effe Miniftruri Sacrametitorum.

l 1j

fo. Spiri-

Mi

tumnonaccipereeffentiam & Patre. jr. Ec-

)N

clefiam noncontinere , nifi Fan&xfïcatos, eós-

r ?.Lm

que eleétostantüm & prædcümatos. j2. So-

li Deo cogüitam efle füam Ecclefiam , cujus

bl'ö (l( )

f

fundamentum eft arcanaillius eledtio, adeöq,

il

invitibilemeffenobis, * $3. Fcclefiam effe ob-

noxiam efróribus;

Kettun

f4-

Defe&tibilem effe, &

TO

de fa&o defeciffe Eeclefiam; f5. 'S. Pctrum

i ARA

nonfuiffe &softolorum Principem, neqüe Ec-

TO

clefiz Capat; $6; Romanum Pontificem non

efíe Petri: m Ecclefie oubematxonc Succeffo-

Wij

T

rem. $. sPoritificem Róm. effe veré Anti-

Chriftum;:;-$8. "Nullum effe Ordinis diícri-

d. d

T

meninter Clerum & exteros C hrdhanos. 79-

jf

Ecclefiam nón poffe leges condere , qux con-

WO

fcientiam obligent; neque decreta ejüs'& fta-

ftuca obfervanda effe. '

60.

Statutum Mona-

hts

Nlln?

flicum; & Ordinés vero Chriftianifmo repug-

nare. ^61. ^Damnanda effe vota Religiofa" &

npmw*

nd

permittendum; imó przcipiendum effe cuili-

bet, uteaviolet. 62. MendxcrtatcmReh io-

m:üW

ponp

fam effeinventar Dlaboïx. '6;.

Nullamtho-

minum dominationem'etiam cemporalem, ef-

u[q T

hn

hH

feifidelibus ádmittenda, 64. Homininul-

"

lum ineffe-liberütn árBitrium ad bene óperan-.

h

n

dum velfugiendum peccatüm. 65. Concu-

pulo:f"

T

pifcentiam ex fe ,'ideft , primum motum, qui

n

confenfümantecedit, efïe peccatum. *66. Nul-

yt

[

lum efie diftrimerr inter pectata mortifera &e

venializ ; imó omfia eflemortifera.- $9. pec-

Ixt,nclïc |

ata nunquam re ipsa deletT, fedextrinfecus

P

tantüm

d

3

138 :

JHERESES :

tantüm tribui.per imputatiomenrest Chritti.

ia

68; Hominem folà fide juftificari abíque ope-

,«?'tflbüï

rugibonorum fübfíidio; 69. Fidemà charita-

dion

te & bonis operibüsdivellinon poffe.- 7o. . Fi-

ol

delium opera fecundüm Dei judicium ; hoc eft,

um

in fé & in rei veritate efe peccata.& quidem

[2

mortiferà , qui error plané diffentaneus eft (u-

gt

petiori. 7r. FidÉlespoffe acdeberecredere,

T

Íc effejuftos , in gratia Deiconftitutos, in eá-

fv

que perfeveraturos.: 72. -Fideles item pofle

t

acdeberecredere , fe-falvandos efle, imó tam

queidol

fe fécuros ac certos effe de (alute ; quàm ipfum

dmni

Chriftum, imó Chriíto iplo mortali certiores

w

aclecurioreseffe. 73.. Noneffecorporum re-

Diota

furrectionem.. 74« Fidem manere in Beatis;

hibxl

75« Beatorum gloriam procraftinari ufque ad

U

ultimum diem. Judicii , & nullum effe paradifi

| ts

locum ;.in quem Beatorum animz-à corpori-

aT

bus.folutz transferantur. . 76, ^ Nullam effe

: ]n|

fperandambonorum operum mercedem. .77.

| fim

Superftitiofam efie & interdi&tá & Deo oratio-

: Ti

nis; protractionem atque iterationem.

78*

Q

Cantus-Ecclefiafticos Deo fümmopere difpli-

y;)

cere. ;79.. Publicas orationes populari fermo-

il

ne habendas effe,. 80.. In tribus:primis peti-

W

tionibus Orationis Dominicz nec peti , nec

N

quicquam pro. nobispetendum e(fe.. 81. Fi-

dem efle charitate.nobiliorem. - 82. . Primam

: lil

Q

Chriftianz libertatis-partem effe ; ut fidelium

üna

confcientiz , dum fiducià füze coram Dco jufti-

T

ficationis querenda eft; fefe füpra:legem eri-

gan

Ws

L.

:

m ob

1V1-

| däu:t

S/ECULI XVI.

199

rf

livifcantut. .87. . Nihil ineffe meriti n bonis

ï Mpt.

operibus , aut obfervationé Divinorum Man-

mäügm

eh IGX

datorum.: 84;;.Imó impoffibilem efle Divino-

rum Mandatorum obfervationem. $,. San-

I

&orum venetationem refpectivam invocatio-

] qllld(t

s lf

némque- fübalternam effe:idololatriam.:^86.

Similiter cum idololatria conjun&tam effeían-

t

ltinci

Carum Reliquiarum venerationem. . 87. Ido-

lolatric etisincufandum effeufüm ac venera-

m

tionem S. Crucis aliarümque Imaginum ; eá-

bt

queidola effe.-:88.* Ufüram non effeomnino

Vaf

J t

damnandam.;;$9. Jejunia Ecclefiaftica ftatutis:

temporibus:prorsüs condemnanda effe. ::90;'

ATU C

indutis

Duo tantüm effe Sacramenta; "Baptifmum &

Euchariftiam;| 91. Ecclefise Chriftiangs Sacta

£6

al

mentis nallam infitam effeà Deo vircuterdh j

ldl

AUR

ftificandi & gratiam conferendi. " 95;. Baptif-:

müim ad falutemnon effeneceffarium ; & fide-:

Nind

lium liberosjam in uterojuftificari. 93. Cod-

t

Deotrt

firmationem non efleSacramentum: * 84.. In

Euchariftia non effeverum Corpus & $angul-:

n

nem Chrifti, fed tantüm fignificari & figurari,

yet

9$:» Poenitentiam de Sacramentorum nüme-

uj

ro delendam effe.-.96. Extremam Unctionemy

d

noneffeSacramentum. -97; Neque Ordinem;

us

98*..2

equeMatrimonium.: 99. Ridiculoseffe

kl 'Sl' F

[

Eeclefiz exorcifinos & faperftitiofos." 100 À-

y

n

y

uam:benedicta

4

a

m effe,

m 'Cffundgngigm &aþoyr'ninä—fg-"-ï"

,Luffï?'

i

-nnEffrontes ,.

äcf ,q-,u'ibus ')'Flovrcmundus * Ray-

j

mundus , fuam:SeGam in tribus$ precipue et-

j

;oribus fundabant. 1. Frontem (ibi ferroabz

u

f

NA

rade-

]

200

KUERESES |

1;7adcbant, donec inde fanguis emanaret, po.

« Üt

' diea.veró oleum affundentes ; íe Chriftianos

l

absqueulla Baptifmi forma pronuntiabant; : z,

l

jrqoa

Spiritum S. aiebant effe elevationem quandam

od

l

autmotionem; quz in anima.à Deo infpiratá

j

n

| s

pevíentitur. .:3..- Idololatriam efle adorare

SpiritumS. quia.de hac re nihil inScripturis.

g

(

f

hi

j foannes ápangeubergerus , cfthic quidam

Surculus Lutheranifmi; quianto.1536. in la-

órir

db

cem prodiit, tribus potiftimüm articulis Fides

ejus conflata erat.

[

Nihil siebat intereffe

d

difcriminisinterconfilia & mándáta; 4. Bona

d

opera non meritoria cíle; neque ad vitam d-

jietü

ternam neceffaria.-:3:- Neminem pofle juftifi-

] umj

cari , quifenon credat, juftificatam effe , eo-

i

quód.illa fides:ei defit, quz effet poenitentie

qluzdgm

pats ;"fiducia fcilicet, quà credit unusquisqué

T

Y

peccata fibi gr

nin

»

atis: propter Qhþi&um rem«liff:?

i

€uc.

$

-no d oanues Br.

entius S&mi-Lutheranus at

üti

no Circiter rf40. vexillum füum erexit : Do-

m

[

cuit fequenteserrores preeipuos. 1- "Tamet-

?

V?

fi admitteret, Baptifmo deleri peccatum oti-

|

ginis, aiebat nihilominüs non omné péccatum

i

Baptiímo deleri ;; videlicet. concupifcentiam;

| ln

quam peccatum efleautumabat;: :2; - Evánpge:

al

lium, fi proprié loquendum fit; /rion effe L€

gem, fed tantüm:bonum jucandümquenun-

hi

cium. 3. Cüm;sFranfübftantiationis doctrin&

til

ferrenon poffet, veram tamen & realém Chri«

fti.in Euchariftig prafentiam tuerivellet; no-

"

axit , & dixit?

y;ärg-,præfen

X&

mll

UE

DAU JJcsu 21

W

S/ECULI XVI

201

M" PO

e$u Chrifti Corpus , ex quo tempore in cce-

31» anS

]

Wun i

um afcendit , efle ubique, quo factum eft, ut.

Brentiani Libiquetii , vel Ubiquetarii appella-

[

rentur.

Vif

Anno 1541. Ptoteftantes urgcnt in Comi-

oUa

tlls Ratisbonenfibus, ut Crxfíar motas de Reli-

T

nmne controver[ias audxat fi nonetiam deci-

Viidn

dat

fedi isad Counciliüm Gencrale eos rejecit,

TET

fortiter interim Eckio aliisque Catholicis Do-

Qs

&oribus Mclanchtoni fefe opponenribus.

qid

Inftituitur Ratisbonz colloguium inter E.

AU

ckium & Melanchtonem , cui-etiam: Calvinus

i

interfuit, fed absque fructu &utïlrtate, per.

]G

tinacià prævalemc contra veritatem licét agni.

1

tam,

^ Permiffum tune eftà Carolo, ut cerra

Q

quzdam eredendi formula confcriberetur , cui

xsqmsque

interimadhzrerepoflent, qux ettam hoc no-

j xemxfh

mine dictapoftmodum eft Interim.

S. Francifeus Xaverius à S. Ignatio mitti-

jith

j

tur in Indiam , & Calvinus revocatur Ge-

rat

Al

l

nevam.

j

^" Anno r$44. Coucilium Generale à Paulo

wum- h

III Pontifice Tridentum indicitur , reclaman-

Qu

ml

tibus iterum Protcüamibus,neque rem neque

iL

locum opsantibus..

j

ld

i

Heriricus VIIE Cathm*mam Havvardam

ii

W

adufterii damnatam capite mulétavit, & fex-

ii

i

'tam duxit. Viduam , :quam, etiam; Juüu[æfïä,

-nili Bunc mors przvenitfet.

-

um

æyufhn-

Anno.:543. Concilium. Tudenmnum n

"E

-fpenditur, & Pontifex Francifcum ac Carolum

Ti

reconulm e nititur. Q,gando cmm Carolus

$

U

Lj

þsu

i

192.

HjERESES .

V. cum.Henrico VIII. pacem. & amicitiam

j

iniit.

í

n

i

;;; Herman

us Comesþ &EïWada Archi- Epi-

fcopus Colonienfis apud fuos de fide füfpectus,

)j'ï[, 0f

à Capitulo accedente. Pontificio & Cafareo

phlm)'"?l

n

Decreto deponitur , & omnis eidem tam po-

SPWN Sl. p

litiea, quàm Ecclefiaftica.adminiftratio , £ru-

1

ft

^

(ujol

aufertur;..;

xa. renitentbus. Lutberanis Confædera;ïs,

:

u

st

Annor$4

i dndonitis N dti ntienal

Carolus Cafar urgepte Pontificis Legato, A -

u

lexandro Farnefio ftatuit.Sectarios ftare debe-

nb

xe.judicio ConciliiTridentini , mox celebran-.

ui:)

di: fed.incitante novis libris Luthero Prote-

: t

flantes id preftare recufant ,. & arma:«contra

dulsab

(* N

Czfarem parant. .. Pontifex econtra inità pa-

Y

ceinter fummos Chriftianos Principes, Conci-

N

lium unicé urget., & efficit, ut füb. finem hu-

jusanniinchoaretur.

Cujus proinde initium

t&ruf

datum eft decimo tertio Decembris Triden-

fier

CUU

ti, quod tam diu ac tot

5

i?? à bqnis gxpe&a—

pnucs

Bd

1

f

)

*

s ANITIUM.

1

B

N

tTt

ï

lr

giLu.'IRJDENTI

lisy

om

A

eriendo

Zoncilio die.13. Decembris

lm

:

venit: Tridentum. die unde-

Qd

€l

i

oo.ejusdcmmen(s , & cum illo que-

Yi

zat0s mandata. .. Igitur Legatimox

PU

£?

Z

hus die praícripfexunt , ut; die fe-

Clcdþ4

V

queni

ii

SACULL XVI.

260

fion

quenti jejunium fervarétcur, & fuüpplicátiones

inftituerenturad Divinum auxilium imploran-

)

dum, poftquam przfixus folennitati dies illu-

t

xit ,' contulerunt fe prafentes omnes ad Tem-

ls

plum Auguftiffimz Trinitatis , ibi veftes Poni-

Dj

tificales induerunt ;; & decantato Hymuo de

hi, f

Spiritu S. proceflerunc.agmine compofito ad

Cathedralem EcclefiamS. Vigilio facram. Pre

i&der?ds,

ibant Ordines Regularium ,. quibus fücceffe-

muie&khbm

runt Canonici cam reliquo Clero ; fequebari-

ln

tur Epilcopi , poft hosveniebant Legati , quos

lat

poné comitabantur Oratores Regis Romano-

a.

ruim. : : Operatus eftibifolenniter faeris Lega-

tl

torum-primus ( erantautem Legati tres Car-

Monta

dinalesà Pontifice miffi , qui vices ipfius age-

d

rent, & Przfides effent ; donec ipfe , ficut vo-

s

lebat; accederet, Joannes Maria Montanus,

At

Marcellüs Cervinus , Keginaldus Polus, Viri

nitite

tam undequaque praítantes, ut düo priores

sT

fuerint etiam ipfi fucceflu cemporis ad Pontift-

m

catum evecti, tertius autem ad eundem non

paucis eligentium votis'deftinatus. * Poft Mif-

farum folennia largitus eft omnibus'profenti-

bus , & certas preces ad augmentütri Eccle(ie

recitantibus Indulgentiam plenariam; ; Tunc

T

latiné:peroravit Epifcopus Bifüntinus Corne-

lius:Muflus , Ordinis S.-Francifei * "Sübjunxit

Legatus:ex Rituum forma varias préces , cér-

que bene precatus eft tóti Synodo; denique

u*

more Litanevtico . faffragia Sanctorüm invo--

rlaW

cata.: Cave: fidem adhibeas a&tistiujus Cons

cilii fcriptis:à Petro-Süave Polono/; homine

í

h

(121232

W i

mini-

204

HJBRESES -

;'x;ninimüm Schifinatico & Hareticorum faltem

ja

.Fautore; cui fuffecére. materiam. Slaidanus

g

Lutheranus & Paulus Vergerius etiam Apo-

jins

-Atatas ipfe turpi materiz , ex odio inPontifi-

ytel

cem , turpiorem adjecit formam. .. Eum por-

L

xó do&iflimé confutavit maximi Vir. ingenii

d

Cardinalis Palavicinus , ex Societate JEfu vo-

"E[i f

catus ad Purpuram.-

mmplllit

Anno 1546. Lutberus, poftquam energu-

gimhant.

meniim Dxinone liberare conatus eflet, exor-

lib

ciímis à fe compofitis , & clausá Sacrarii januà ;

(l

üt refert Staphylus ejus-Difcipulus ;; malé ab

lii

«o mul&atus , & fosdé:valde anguíliatus effet;

fenit

pauló póft vefperi ben&potusachilarisdecum:

lr

bens, mané gutture tumente mortüüs-repe-

ritur , in originis fuz domicilio : funeftifTimá

w

Cr

libitinA Eislebii mundo denatus die.1 8.Februa-

n

rii hoc anno ,. in quo infauftà Luciná -natus

: yon

erat; üt eadem fcilicetmaterhoc monflrum

ejut

hominis, quod peperit ,. hoc ruríus in-utero

Supet

contumularet,

E

Maur

. Carolus Carfar Rati

sbonæVComïtia'indicit,

10

adqu&tamen. plerique Proteftantes Principes

venire rennunt , & GCafari bellum.indicunt;

p

dipe

confctiptis feptuaginta peditum ; &-equitum

Cih

quindecim millibus , cum 120.tormentis bel-

( i

licis : quorum przcipui Duces fuerunt Fride-

Wtl

ricus Dux Saxoniz Ele&tor ,. & Philippus Haf-

li

fix Landgravius ; ; qui dum bellum non fatis

D

€oncordibus animis gerunt, Impezator:oeca-

E

fionem & tempus nactus militem.copiofum

a

& PontificePaulo miffis duo-

'.gox;quircndi M

PA

decim

p

l

S/ECULT XVI.

20f

Atl

décim millibus Duce Ottavio Farnefio , Bel

VW

t .

gicis etiam , Hifpanicis, & Germanicis copiis:

inftruétus , facilé eorum machinationes & vim.

D

infregit ; & contempfit , ut fierent omnibus'

Eumg»s;.

ludibrio,'przfertim quando fapienter Electo-'

Trins

remSaxonem comprehenfuümiin gratiatn rece-

kfin

pit; reliquos ad pacem duris conditíonibus:

compülit, qui antea de eo exauctorando c

9-

umcnergu

gitabant,

;

dty.

Anno 1$47.Concilium Tridentinum jam

Jj

feduló promotum; & o&o Seffiobibus cele-

X T]

bratispropterl

ii

fercur.

lilfi'm exortam Boponjam trans-

:

ib

-"Intereabellum; Smalkaldium dictumi , fu-

T

Wil

periore anno à Proteftantibus inceptum pro-

fperé gerebaturà Carolo;s nam Dux W/itten-

Xzïüm

Qp n

bergicus ; quimaxim8 petebatur ; perfolutis

360.millibus aureoramreconciliatus érat, &'

ml

ejus exemplum multz Civitates fequebantur,.

Superérat Saxonic Elector, victoriis ferox ,

fus nil

Mauritio patruele (ào omni fuá dicione fpolia-

jl

to, quareineum toto belli impetuconverfo,

st

& principio.Albi fluvió propé per miraculum.

d

fuperato ; Carolus cüm Ferdinando, aliísque.

d

Catholicis.ad Mühlbergam irruit, & grandi

m

x

pralio novemhorarum fudit , ipsümque vul-

nti

h

neratum cepit ;«ciim ómresboni Ducis ac'mi-

litispartes ftrenue obiiffet. "Captus'eft cutm.

il

eo Erneftus Brünfvvicen(is; & aimbo dati in

m

cuftodiam ; Saxo ettam nonnihil duriàsà Cx-

lf

n

fareacceptüs; ^ Mulea de Hia€ viétoria narran-

^if

fllüd^; ^ caftva-

AN)

tun/a

Í

1

c mcm orábilé inrprimis

Cafarie

1

206

TUELERESES? -

Cäefärïs--»grahdcm aquilam fupervolitáffe ,

& | lst

d

.nebulam adventum Caroli Saxonibus velàffz

foleomnino pallido, —-Victoriá faCtá dixit Cae-

|

jf q

farz. Veni-vidi; & Chri(tus vicit.

Pronun.

: Ra

| Gu

ciata eftpoftmodum fententia capitisin Saxo-

enit.

nem , quam tamen remifit.; Electore Bran-

«nijd

: enburgico , & Clivienfi pro affine fuo deprc-

cantibus, - Exutus tamen eft Eletoratu füo

Go

Saxo , ísque datus Mauritio Fratri ejus; arci-

neli

Ardi:

-bus infuper W/ittenbergà , & Gothá fpolia-

tes i

tus.,-indi&tà etiam grandi- pecuniá ; & bonis

- ejusinter Eerdinandum:& Mauritium divifis.

hn

'Tot tamen malis afflidtus , & attritus Saxo

Yend

uo, (

voluit ;..

nunquam Concilio- Tridentino -acquiefcere

quae cguüæ potiffima erat bqlli'Smal-

L:

- kaldici; -

( i

- :::0Hác victorià laureatus Imperator trium-

gotit

;phans, &artmatus Auguftam przcipuam Smal-

dR

(

. kaldici.fcederis Urbem ingreffus Comitia in-

eun

, €hoavit , in quibus Catholica fi

des erecta; &

. harefis depreffa eft,

v

::Coloniz..quoque füffectus eft in locum

lY

-Hermanni Comitis de NV ied Hzretici Arclii -

Ti

D

f

-Epifcopi Adolphus Comes . de Schauenburg.

Tandem etiam Landgravio Haffiz iisdem de-

h

. precatoribus veniaà Car(are impertitaeft.: .

; fibi

- ; ;; Quinto: Kal. Februarias obiit -Henricus

h

M

M;H

-

- VIIL Angliz Rex ,-anno zetatis 5 7 Kegni j 9.

; €X nimiá pinguedine,: - Statuerar Ecclefiz: re-

tifjy

- conciliari , fed parafitorüm & Aulicoruni tur-

Com

-:ba-s .quos faeris bonis locupletárar., impedi-

7n)q [

ul

lt

" ",it , fump(it tamen Gathiolico more-

Euchari-

ftiam,

SAÉCULI XVI.

207

Ug

ftiam, heredésque inftituit , prim5Eduardum

hp

exSemeira Filium, deinde Mariam ex Catlia-

lj

trina, denique Elifabecham ex Anna Bolena;

m

Filio aucem adjunxit rg. Tutores , ómnes feré

thi.

Catholicos , & hunc in Catholica fide voluit

Yéln.

erudiri, fed Primatum Ecclefiz retibere: "At

I

enimi ex 1is Tutoribus Eduardus Hérefordix

u

Comes , Frater Semeirz Z vvinglianüsjus oóm-

as

ne fibi arrogavit, & hinc favente Crammero

T

Archi - Epifcopo Cantuarienfi inductà eft hz-

aAb

refis in Angliam per Hugonem Latimerum

ii

Anglum, Facetum Concionatotem, Petrum

n

Vermilium. Martyrem , Beraatdiüm Ochi-

Vr

num , Capucinorum quondam Generalem,

[jnf-

tunc' nequiffimum Apoftatam.

Et'quidem

his hominibus debet Ánglicana Pfeudo : Reli-

I äum-

gio füà exordia.. Porro Henricüs moribun-

um

dus vinum ciatho inverfo effündens ingeiriuit,

m

&dixit : Amici! omnia perdidimus: vitam,

exiftimationem,animam

o 11

verba expiravit.

kxeme dul

d

Annó t$48. Maria Regina Scoti fexen-

d

nis , invitis Anglisduciturin Galliam', defpon-

:

n

TandaDelphino, propter bellum óftiíti inter

j

Anglos & Scotos; illis Mariam-

"

fuo uxorem volentiBüs.

aphci s s

jud:

d

In Anglia fievitür i5 Cátholico£ ,"abolitd

Mifsá,indu&4 Calvini Sectà

Mi

in aliás varias divifaeft: *

» qu&poftmodám

"

Condita eft Aüguftiz nova fortnula quz-

;

Jf

dàm , quà 26. capita Ccontinebantur dé modo

1 4dl

d

jj

vivendi circa Religiónem ufqué^a

1 Goncilii

defini*

if

1

iog.

'HZERESES. ?

chmtioncm dicta interim, necäCathohcxs

( in.

probam , nec ab Hzreticis ommbus ; fed tan-

! r )

tüm aliquibus recepta; unde triplicis gene-

iil [lx

st

ris Interimite mox orti: Cafarei Catholici "

!DN(*'

f

Lipfici Luthérani, & Franci Calviniani, Adia-.

phorlfhs meritàó adnumerandx.

m("'.H(

nacs

Anono 1f49. agitatur Anglia inteftinis tu.

multibus ob violatam avitam Rchglonem Hz-

numad m

réticis in eam ingreflis , Paulo Fagio, Martino

qloqi

Bücero , & Petro Martyre , utlbxperfïdlæ fuge

(l

[or d

fem-.ntem facerent.

'Iheodorus Beza Clericus libidinofus, &

cundtt

omni turpitudine infamis. Gencvam ad Calvi-

hilitad

hr

num profugit.

Anno 15 jo. Imperator Carolus Comitia

r

celebrat Auguftz , & Philippo Filio ibidem

At

praefenti Imperium aflerere cupiens , relu&tan-

Teats,

t

tes fenfit, tum ceteros Ele&ores , tum ipfum

Fratrem Ferdmandum

am Rcoem Roma.

invln

Qmd

norum renuaciatum

& in Filium Maximilia-

num ex Hifpania reducem jam Bohemic Re-

ii

gem charitace propenfiorem.

Acum prgte.

w

reà his Comitiis de bello contra Prote(tantes

ten dj

Iterum parére recufantes,

Mauritius quo.:

qin

hr

que ab Imperatore nihil jam ultra exfpectans,

invidiam omnemin hunc derivare conabatur.

| ftin(|

'Tolofe :crematur quidam ex Novatori.

Gntle

bus » qui fe S. Joannis Evangeliftz Spiritum

ttn$ilj

habere ja&tabat :

Vifus eft etiam Parifiis &

tttdeg,

Weerar

Bafilez alius.' qui fe ab Aneelo S. Petri dirigi

dictitabat ; Et alius ab Aneclo Mo('s, adeo

tübnite

hocSzeuluin Spiritds privàei ver üigine agita-

4

^Hl

batur.-

Petraus

S/ECULT XVI.

209

ïlïboiicïs;

Petrus Virmilus Florentinus, qui Mar-

vï'»;.«(

'nl

tyris fibi nomen arrogavit, ex Canonico Re-

Y

gulari fatus eftSathanz tubicen anno.1 5 49.

(

il

M

Cajus erroresfuére precipui x. Non poffe

i li

Deum efhcere, ut Jefu Chrifti corpus in pluri-

imis fimul locis exiíteret,

Caterüm Sacra-

ïeftin:'is.n»

mentarius quidem fuit , fide tamen à Calvi-

m

nifmo difcrepabat , quia auditis in Poffiacenfi

X Marüm

colloquio Calvini Miniftris afferentibus , Jefi

Rief

Chrifti corpus realiter in Euchariftia füumi ,

licéc realiter in ea non exiftat, contrarium

If d

cum exclamatione teftatus , fcilicet neque il-

lud in Euchariftia effe realiter ,neque in earea-

r;dCszi-

literaccipi: Hincputant multi , propinato ve-

m

neno à Calviniftis fuiffe extin&tum , eo ipfo

Q

temporc,quo fe ad Brentium Ubiquetariorum

x

Parentem , & ad przdictam realem absque

Wa

reali exiftentia füfceptionem ab Hugonofticis

inve&tam refutandam accingebat , quod fa-

m ln

i

&Güm eítanno 1565. meníe Novembri,

ihent

Sebaf iamus Caflellio 3ndimagiftrum Ge-

um

nevzegit , quitefteipío Bezà rem indifferen-

tem ducebat , eam Religionem fequi, quam

Prpfdla::,ä

Wt

q«

quisque voluerit.

üï

Preterea fentiebat cum Anabaptiftis: Can-

gea

» CoTQ

H

ticum Canticorum ajebat effe colloquium vel

cantilenam profané amatoriam atque impudi-

Y N

hi

camSalomonis cum quadam fua Amafia; adeà

M

ut tefte eodem Be24 palam illud jufferit ex Ca-

ul

J

y Itl

none eradi non fine atrocibus in €os convitiis ,

wdw

qui obnitebantur,

QU

orum:

Jfonnnes Alafeus Polonwus ; Alaícam

ro-

i

!,'

210

HUERESES

ha

Progenitor, ex Barone & Epifcopo fa&us eft

Lutheranus , & ex Lutherano Sacramentarius

[ono

Zvvinglianus anno circiter 1 $ 49.

Duos prz-

ss

cipu? errores fparfit. 1. Sacramentalia Au-

VY

guftiffinz Euchariftie verba: Hoceff Corpus

Wïi)w

meum: perduodecimfalías expofitiones cor-

Ti

rupit. 2. Baptiímum prorfus rejecit caufatus,

fatins

jnidololatriam eum converfum effe.,

In Àn-

fet Q

gliam aufugitcirca annum 15 5 . ubi ab Eduar-

. um

do Rege illud obtinuit, ut Peregrinorum Ec-

ml

clefiz praeffet. Animam efflavit menfe Janua-

r

rio anno 1560.

Ti

Henricus Bullingerus Zwvinglianus circa

fii

eundem annum Ij49. fostidos fuos errores

rbl

fparfit.

Inter alia mendacia fortiffimé tuitus

fbn.

eít, non slium Anti- Chriftum in mundum

i m»m

venturum , quàm qui defacto fit Pontifex Ro-

vl

manus. 4. Incufavit idololatrix S. Joannem

al

Evangeliftam , quódille Angelum honoráffet,

üt fcribit in Apocalypfi.

Obiitanno I57f.

pantur

lts

Guilielmus Poffellus Barenvonius difcipli.

fu.

nàrum lingaarum exoticarum peritiffimus ,

wl

inanes ex Rabbinorum & Thalmudiítarum

tüth

fomniis nznias invenit, quas probé indignum

vt 1

eft revelare.

I'

Dixit Ss. Trinitatem mun-

dum quoddam corpus habere & animams

E

g

ineptiffima quzdam de Virgihe Veneta, de

Chrifto intoxicato , de matrice mundi evo-

Done[

muit, quz nequidem proferre convenit. 4

Ut

1l

Scripfit Clavem abfconditorum à Szculo , ubi

1

UT

ait , fe declaraturum , que nequidem Chri-

ufque

I^ n

ftus ,. neque Apofítoli , 'xfeque Ecclefia

a

S/ECULI XVI.

2rE

m

J

ad hanc horamportare valuit. 3. InElia Pan-

dochro univerfas omnis generis hominum

jH

xcmaïik;

Se&as à Chrifto falvandas effe fabulabatur.

4» Scripfit de nativitate Mediatoris ultimá fu-

iivtffwlm |

türà , cujus operis Auctorem diferté in titulo

tnts Qu

libri fcripüitSpiritum Chrifli; imó infine prz-

Yal

J

fationis diferté ait, hzc fcripta non effe füa,

fed Chrifli fenfibiliter in nobis füuum Evanee

ITR

Ttbrimb

lium exponentis. j.. Ja&tat, Angelum Razael

multa fibi myfíteria revelàffe , hujus autem

Wtf

Precurforem fuiffe Schvvenckfeldium.

6.

Infua Parthenofia docet, fex effe Sacramenta,

finct

05 CET016

Theodorus Beza Bezanitarum Antefigna-

nus Calvinifta , Vetzelii in Burgundia natus,

imetul

jmudim

Ecclefiam impugnare coepit anno r$50. qui

TU

impudentiam fuam palam omnibus manifefta-

5 n

vit foeditate epigrammatum , quz fcripfit , &

alia fcelera , quz illum Prioratum füum Lon-

x

OY

ganzum vendere , & Gallià excedere compu.

lerunt; necimmeritó Epicurus & blafphemus

onio d

atf

fcurra à Tilmanno Heshufio Lutherano ap-

pellatur. x. Omnipotentiam Dei in confti-

jmidtt

ho

tuendo eodem corpore in diverfis locis nega-

vit. 2. Negavit orandum effe pro reprobis.

Ym

3. Ele&osnullo peccato mortali coinquinari

d

poffe, reprobos veró nullo veniali. 4. Deum

st

f

non effe omnipotentem , nifi fimul omnis pec-

n

cati impulfor & AuGtor fit. j. Capitalis fuit

cua^

hoftis B. Mariz Virginis, & honoris SanCto-

gl

rum, 6. Sathanam ait przfediffe Conciliis Ec-

(]UI

i jltl

n

Qu

cleix. 7. Sathanam pofuiffe fundamenta cul-

"0 3

tüs

212

.HJERESES

gt

tüsSanctornm. Genevximpiam animam egit

Aan

anno 16037.

du u

fonas fuit coquus Lutheri , séque juftum

onam vocandum curavit anno 1556. non

a

Ol

fecus ac Ofiander fe ipfum fecundum Henoch

;

at

vocabat.

a

Valentiuus Cratoaldus Sacramentarius

xl

maui

fuit, & novam adinvenit illorum verborum

ub

explicationem 5 Hec eff Corpus meum: docens,

t

illa (ic effe difponenda: QCorpus meum eft

hoc,videlicet,panis& cibusfpiritualis & vivus,

IT

pugnem

qui de coclo defcendit.

-udreas Offazder. audiri coepit: anno

(r,

jlni

155 1. Poftquam autem Lutheranum aliquam.

diu egit, altare füum feorfüm erexit , fecun-

g

UT

dum Henoch fe effe ja&tans , ac fpeciatim do-

cens, hominem non juftificari per fidem, fed

J w

Duyi

per effentialemDeijuftitiam , & formalemno-

vids C

ftrz ju(tificationis caufam effe illam ipfam ju-

hm

ftitiam, quáDeus effercialiter ju(tus eft.

Ài

Frawcifcus Stongarus Mantuanus tueri

denit

cupiens , ut Ofiandro obfifteret , Jefü Chrifti

Tune

humanitatem effe noftrz juflificationis cau-

! v

fam, in extremum oppofitum fe przcipitem

bing

dedit , nimirum Jefu Chrifti Divinitatem Aría-

norum more oppugnando; ajebat enim Chri-

E

ftum effe Jutificatorem noftrum fecundüm

Iul ]

folam humanitatem , exclusá Divioá naturá.

ln

Docebant przeterea Stangariani , Eucharifti-

frt i

am datam eíle tanquam pignus Corporis

gr j

Chri(ti.

!t col

; "

dudreas Mufiulus , cüm utramque opi-

nionem

SJECULI XVI.

2I

lt

nionemrefellere conaretur , Ofiandti fcilicet ,

: & Stangari , tueríque Jesum Chriftum fecun-

s

düm utramque naturam effe Juftificatorem ,

m- M

€ó progreffus eft, ut doceret, Divinam Jefa

Df

Chrifti naturam effe in cruceunà cum humana

natura mortuam.

Eft autem alius hic Andre-

TY

as Mufculus à W/olffzango Mufculo Sacra-

valunm

mentario , qui circa annum I549. etiam;im«

Y

pia dogmata fparfit.

nund

Semi - Ofraudri. Inditum eft hoc nomen

ls

Píeudo- Theologis Tubingenfibus , eoquód

pugnent contra Ofiandrum pro Anti - Ofian-

p m

dris , contendentes , hominem imputatione

juftum in hac vita appellari ; ex altera veró

vl

t, m

parte pro Ofiandro decertant contra Anti-

O&andros , aflerentes? neceffe eíTe, ut in al-

m d

n d

tera vitahomo juftus fiat, eà ipsà juftitia, quá

Deus eflentialiter juftus eft, Dehis omnibus

i

vide Gualterium in tabul. Chronograph.

imiinj

fol. 796.

]

hd

Xuunis

Anno 155 t. Refümptum efthocanno Tri-

:,jcfuCh

denti Concilium , fed pauci interfuére , ob

TT

Parmenfis belli metum , tum enim Octavius

'

du

it;

videns fe imparem FerdinandoGonzagz in Ur-

bem commeatum inferre prohibenti , &Copem

um

ii

negante Pontifice confugit ad Francos , quo-

rum prz(idium Rex fufcepit.

Id ut Julius

m

j

Pontifex improbaret, Francum bello cum Cze-

fare juné&tis armis aggredi decrevit : bellum

' EU./[.

f

igitur inchoatum potentiffimos duos Princi-

T

pes collifit , multis Provinciis hoc incendio

m

correptis ; didtumque eft bellum Parmenfe,

li

03

Inte-

D

214

LUERESES

Interea Proteftantes in Germania Catolo V.

[l

'Pripc

Landgravium Haffiz libertati re(tituere recu- *

fante, quamvis id Electores & Danic & Huh-

qnyl

qd

garie Reges flagitarent, foedus iniérunt cum

Henricoll. contra Carolum.

Nirofiy

vt

Anno 1$j2. Mauritius Saxonie Elector

ia

bellum infert Imperatori, quod tamen Fer-

dinandus Caroli Frater tantifper componit;

(v

f ón

per Friderici Saxonis , & Landgravii Haffiz

eliberationem promiffam, & factam fimul in

lnl

TC

Conventu Paffavien(i promiffionem,quód ne-

: g

mini impofterüm Religionis caus facienda (it

"

muid

moleftia.

^. Lutheranorum cum Zvvinglianis bellum

l I'HJ!):M'M

à Joanne W/e(tphalo reftauratur , qui librum

v d

fcripfit, in quo Sacramentariorum opiniones,

( vtl

hon minüs confunduntür, quàm ip(i difiden-

j t d

tes inter fe cribrantur.

finy

Anno t f $ 3. bellum Proteftantium adver-

conoi

fio w

süs Carolum V. & Ferdinandum magno ardo-

re erumpit. ^ Mauritius enim Saxonis Ele-

fiQisq

G&or & Albertus Marchio Brandenburgicus

&i

cum Guilielmo Landgravii majore natu copias

Qp

fuas conjunxére, & Auguftam Vindelicorum

t

t

quatriduo obíeffam occupant: Inde versüs

Oenipentum movent, & Erebergá captá mag-

b

nas curas injiciunt Caffari Villacum Carinthiz

füfn,

fe recipienti, qui etiam tum Joannem Frideri-

; fütmy

cumSaxonem , quem fecum captivum duce-

f&f

bat, libertati fuz reftituit; Oenipontum au-

Bufm

tem Proteílantes ceperunt.

Alibi: ctiam

Eu

Henricus Franciz Rex Lotharingiam ingreflus,

|

I

cum

SJECULI XVI.

21$

af

cum magno exercitu eam totam fibi fübjecit,

AUL*

& Principem Carolumnovennem in Franciam

T

cum fuo Delphino nutriendum mifit, pollici-

um

tus ei Claudiam filiam fuam , totíque Regioni

Nicolaum Vaudemontium pueri patruuüm

? D

prefecit. Occupavit quoque Tullum , Vi-

mb

rodunum , & Metas fibi ex foedere conceffas,

Onybi

Quo minüs autem Argentorato potiretur , ef-

T

fecit civium prudentia , qui rebus omnibus

mámly

bene inftru&ti & bene animati füi juris effe per-

rexerunt.,

um

Ulterius tuncin Germaniam Hen-

A0tnl

ricus Rex Galliz progreffus effet ; nifi Ger-

mani Principes Confcederati , ültra progredi

Y l

inhibuiffent , fuà jam libertate potiti , zqué

j lus

parüm Henrico Gallie, quàm Carolo Impe-

ratori addicti , fed fuis tantüm commodis in-

i,

þï&Weu-ï"

tenti.

Pax itaque confecta , & dicta Mauri-

[

tiana pax.

Per illam 7zzerzzz abolitum eft,

RU

i

conceffümque Proteftantibus , ut arbitratu

magno [

fuo. viverent: Quam pacem zgré tulit Hen-

ul

ricus,

ui fe à Principibus Germanis deceptum

Vg

& illu

!

u

mdicebat; mox enim Carolus ad re-

n

cuperandas Urbes Imperit adjecitanimum , &

J

ingenti parato exercitu cum Alberto Bran-

J

denburgico Metas XT. Kal. O&tobris obfedic

centum peditum millibus, & duodecim Equi-

iaj

:umC?T-:'ï

tum, fofforum feptem millibus , majoribus

tormentis bellicis centum & quatuordecim.

ma

| [ivr? 4

Sed hancUrbem inegreffus Francifcus Guifius

cum manu magnpa Nobilium, fic tutatus eft,

TM

A[W (f

ut jacárit Gallus fe Caroli glorig pofuiffe me-

orem in hac infortunata.

iwl:!i[m

tas, Femnt Imperat

8

q

O 4

expee

216

HJERESES

expeditione Germanorum 40. millia perdidif-

(

fe, relictis in caftris multis xegrotantibus &

;erimmï

peregrinis, quos omni diligentiá Guifius fo-

j

li

vit, & (anitatireftitutos ad fua remifit in pa-

£riam pecuniá etiam in viaticum füppeditatá.

od

Eduardus Rex Auglix moritur, anno zta-

(yhai

g

tis17. cuifavore populi & Magnatum füccef-

fit Maria Filia Henrici ex Catharina primalegi-

yiipi

tima. Hzc mox fidem Catholicam in Regnum

mplgaï

reftituit, & Titulum Capitis Ecclefiz Angli-

n

mb

€anz rcjecit, ac pro Legato Apoftolico Regi-

naldum Polum accerfivit , pulfis Pfeudo - Mi-

etiyt

ini(lris Hzreticis ,

uorum füpra triginta mil-

Türttr

lia mox exulare ju

d

funt.

p

Ánno 1f54. Maria Regina Anglix nubit

ia

Philippo Caroli V. Filio, & Reginaldus Polus

Atlb

Legatus Apoftolicus Regio Sanguine, pietate

| mj

| tuiy

& doctriná confpicuus totamAngliam Ecclefizx

reconoiliat,

fatd,

Anno 155 5. in Anglia ferió in Hareticos

tanti

animadverfüm eft, quando etiam 'Thomas

Jibeni

Crammerus Píeudo- Archi- Épifcopus Can-

Marr

tuarienfis, cüm convictus palinodiam reci-

Y

nuiffet, impoenitens , & multa in Ecclefiam

qui

deblaterans vivus combuftus eft.

li

In ejus lo-

€um füffectus eft Reginaldus Polus hoc bono-

r

re digniffimus.

T

In Germania Petrus Canifius Societatis

fl

JEfu tot támque diverfis Hzreticorum Cate-

n

chifmis , opponit Catechifimum Catholica

"Mi

don

Religionis, quinon folàm tum multis in Ger-

?

1 ff

mania profuit , fcd'cyiam deinceps

Íparfüs per

d

Orbem

S/ECULI XVI.

217

pj

Orbem univerfüm propofitus eft, tanquam

ZT

puriffimam Doctrinam Chriftianitatis com-

h

ple&tens.

Anno 15j6. $. Ignatius Societatis JEfü

ln

Fundator annoztatis 63. cüm peruniverfum

4004

OrbemEilios fuos in Collegia centum, & Pro-

nf

]

vincias duodecim diftribuiffet , migrat ad Do-

Yb

mini gloriam, quam in terris magno conatu

il

propagare intendebat,

11 nj

'Hæres

Anno 155 8.Maria Scotiz Regina &

LO

nubit Delphino, Maria autem Anglie Regina

[09)

ex hydrope moritur anno xtatis 44. poft cujus

Q

mortem ftatim Maria Scotie fe quoque An-

glix Reginam dixit , & jubente Socero ufür-

lw

pavit infignia Regni; ab Anglis autem electa

TU

eft Elifabetha Filhia Henrici VIH. ex Anna Bo-

——

x, t

lena, mulier ingeniofa , at folers & herefin

GU

tantüm profeffa , ne natales ejus Ecclefia dam-

naret, veré nullius Religionis, fed de Regno

x

tantüm follicita : unicuique initio füi Regni

um T

liberamReligionemreliquit. AuditáReginz

i

Marix morte fedecim horas poft Reginaldus

yodin t

l

Polus ex quartana febri decumbens diem

iT

quoque obrit.

hl

Vergerius circa anmum 1 f f $. Catholicis in

y i

L—

Poloniamoleftus fuit , fuitque infignis Luthe-

,

riac Brentii Fautor , & fingulariin SedemApo-

ii |

ftolicam odio flagravit.

Nicolaus -Ambsderpbius füit ex numero

od

11

rigidorum Confeffioniftarum , qui bona ope-

I!

ra faluti hominis pernitioía effe arbitranturs

u

t ,

u

umde

Ij

fuit agieö in hocerrore pcrvica'x » utlibr

€o

218

. HJERESES ^

eo fcripferit , cui titulus : Propofitio vera;

l)

quód bona opera pernitiofa fint ad falutem.

g

ZMajorifie ive Majorani Duce Georgio

! (umo

i

Majore cohortem unam componunt Mollium

Confeffioniftarum , docentes contra Ambs-

N

n

dorphianos bona opera effe ad falutem necel-

faria etiam infantibus ; adeó ut ex eorum fen-

: Qp

tentia nemo unquam falvus fuerit, aut ju«

rin [

u

ftificari poffit abíque bonis operibus antece-

dentibus.

p

dntinomi.

Aür

Kamus hiceft Lutheranifmi,

& hoc nomine ideo appellati func, quód ad

C

extollendum Evangelium legem uíque adeó

Es

&eprimant, ut inutilem predicent, & neque

| * d

ante juítificationem , neque poft modo ullo

Vab

neceffariam , contendántque , homines E-

| Ondin

vangelicos minimé obftrictos teneri ad exe-

qns

quenda Legis Divinz bona. opera , fic àLu-

l

thero, & Lutheri Difcipulo Joanne Agricola

m

edo&ti.

&bo

aMansfeldenfés. — Alius eft hic Luthera-

atquc]

nifmiramus , nomen hoc inde fortitus , quód

h

juniorum Comitum . de Mansfeld confeflio-

g

nem fequatur , quá SeGtas alias Lutheranorum

Vil

complures rejecerunt , videlicet Adiaphori-

qui

ftarum liberum arbitrium , & bona opera dé-

E

fendentium. Ofiandrianorum , Stangariano-

- Ufüm

rum , & aliasnonnullas.

| pl

Anno1559. Elifabetha Aaglice Regina de-

lsfüer

clarata fzvire incipitin Catholicos, & novam

bïlüm m

R«ligionisformam inducit , ut fe Ecclefice An-

üTr

,g—lic'an;æ Caput oftenderet.

Ij

Anno

S/ECULI XVI.

219

]

Yi

l

" "Anno 1 56o. Haretici in Gallia contra Re.

i

Ut

lt

gem & Guifios , Auctoribus ( üt creditum eft)

[

(

Calvino & Bezà confpirant, fed conjurationé

TU

L

i

detectà, plurimi ex complicibus jugulantur,

TUf g,

UUED

capite mul&tantür , füfpenduntur.

^. Centuriatores Magdeburgenfes, quorum

Tormi

Caput erat Mathias Flaccus Illyricus rigido-

Ti atj

rum Lutheranorum Antefignanus hoc anno

D auy

centurias fuas emittere parárunt , tomos nu-

mero tredecim , refertiffimos mendaciis ,

Al

Aureum opus ab Hreticis dictum, fed à

nt,miid

Cardinali Baronio ftramineum effes abundé

ii

probatum,

b a

Anno r561. Proteftantes in Germania

mlb

Namburgum Thuringie conveniunt , & de

ymms P

€oncilio diferepant ; fed ftatim parüm con-

wl

cordes inter fedifcedunt.

n iib

InLivoniafides Catholica magnum detri.

m p

mentum patitur, Livenico Ordine extin&to ,

& bonis Ecclefiafticis inter Nobiles

Wi

i

vdiftra&is",

atque Lutheranifmo introdu&o.

rf

InScotia ita hizrefis invalefcit, ut vix Re'-

dl n

ginz fua Religionis libertas relinqueretur. In

mheï;nq!-

Vallibus quoque Sabaudiz Waldenfium reli-

,,,,,,

«

quix caputerexerunt: Similiterin Gallia Hu-

Qnt t

gonottez à Rege ac Matre Reginá Templa in

ufüm füx. pretente Religionis impudenter

5(&0955*?

poftulant, &id extorquent; ut permiffum il-

J

lis fuerit , füos agere conventus , fed extra Ur-

um

(s

bium moenia, ídque duntaxat ufquead Con-

n

n

cilii Trideptini determinationem.

canno in

| Lucfw Stemäerg:rw emerfit ho

n

: Omo.

220

HJERESES

|

|

Omolucenfi Moravie Oppido , Lutheri acMe-

nl

lanchtonis Difcipulum 1e profeffus ; docuit

ii

Íequentes errores:; x. Eum, qui nomen Ss.

]

hi

Trinitatis profiteretur, tres Deos commini-

j

fci.

p

[Eíaum Chriftum non effe verum

üy |

Deum, fed (implicem hominem. 3. Spiritum

r

Sanctum irridebat , columbam tantüm effe

! ii

caufatus. 4. Beatiffimam Virginem , ajebat,

n

Virginitatem perdidi(le , & tres filios ante

ei i

Chriftum genuiffe. ;. Laborandum efle die

t9.

Dominico , die autemSabbathi effe ab(tinen-

u5 t

dum. 64 Baptifmumrejiciebat , vocans infti-

Qu

tutionem Diabolicam. 7. A probris in Eu-

E

|

chariftiam conjiciendis nunquam deftitit , ad-

Anni

(ondiy

dens inter alia nefanda, Judzos Agnum Pa-

fchalemjam pridem devoráffe, & fi quid reli-

m

quum fuerit, igne cremáfíe.

pl

Bernardinus Okinus Polygamiftarum An-

E

tefignanus appellatur,non quód ipfe fuerit pri-

m

mus, qui polygamiam defenderit, fed quód

, Mair

is fpecialem librum in lucem ediderit , & po-

(spo

lygamiam, feulicitam uxorum multitudinem

ti m

predicaveric.

Q

D

Jfoannes Valentinus Gentilis Neapolita-

nus fugà Genevam petens , multiplicem ex

BU

Calvini fchola impietatem hautit, quamvis

j X

Calvinus contra hunc füum Difcipulum fatis

ltl

acerbé fcripferit.

tidf

Cenfebat 1. Eos falli, qui tres Perfonas

An

in effentia Divina ftatuerunt , quoniam , aje-

'inm

bat , Dei effentia non eft, nifiin Patre; adeó

iorinnä

ut contenderet , non nifi Patrem effe verum

, d

Deum

S/ECULI XVI.

22X

p

Deum, Deíque nomen non ní(iprecarió con-

um

venire Filio, utpote effentiato à Patre. 3.

L

Sophifticum appellabat S, Athanafii Symbo-

! Wmü.

lum , quoniam queartum Deum introducit,

Í s

eáque de caufa S. Athanafium Prafftigiatorem

ii

facrilegum appellabat. ;. Subítantiam Patris

"m d

& fubítantiam Filii effe duas fübítantias. 4.

1

Ad confirmandas fifas blafphemias Mahome-

V qy

tis Alcoranum cum veteri ac novo Teftamen-

indrd

to commifícebat.

Unde & Paulus Alciatus

IT

unus ex przecipuis ejus commilitonibus ex

tsl

Calvinifta Mahometanus factus eft. Gualter,

Mriin f

à fol. 798.

(

Anno rj62. Serió hoc anno refuümitur

mnp»

Concilium Tridentinum , quo tempore ma-

ii

ximé turbatur Gallia ab Hugonottis hareticis,

qui multas urbes in Gallia vi occupant , & cru-

nRammM!

deliter in Catholicos feviunt. "um quoque

hi

prater cempla diruta, cadavera effofIa, etiam

YT

Regum defunctorum , Bibliotheca Cluniacen-

j

fis à Pofecano Duce Hugonottarum inflamma-

ltl

ta magno rei litterariz detrimento , cujus ja-

Guram nulla vel etas vel pecunia refarciet,

j Nuti

1

Demum graffatoresharetici memorabili prze-

lls

lioad urbem Druidum cum Catholicis confli-

I ! qmm

xerunt, ex parte horum f(tante victorià, quà

infolentia illorum domita , & ferocia cohibi-

j

ta eft.

rel

Anno 1563. Francifcus Guifius Regii Gal-

"

liarum exercitás adversüs Hugonottas Du.

T0

&or infignireligione & militari peritià clariffi»

j

mus , dum Aureliam ab Hzreticis o

ccupatam

n

obíidet

]

222

HJERESES

.

obfidet, proditorié à Joanne Poltrotto hzre-

l U:)neþ

tico fübmiffo parricidá , tribus fclopeti glandi«

bus i&us moritur : Parricida captus, in tora

|

fllgd

mentis Bezam inter fuafores facinoris nomina-

|

ia

1

yit , ipféque à quatuor equis Lutetiz difcer-

s

| [it j*.:fi

ptusperii. Poftque dimiffis é cu(todia hinc

inde Condzo & Conneftabili pax Setariis da-

! oftnl

: C

ta eft à Rege, licét non fatás decoré ; tamen ut

videbatur pro neceffitate temporum utiliter,

fs

Cüm Concilium Tridentinum vehementi:

, qtren

oribus Ferrerii Legati Franci orationibus tur-

i

baretur , fuafione Lotharingi Gardinalis, finis

Epiüola

!

Concilio impofitus eft, quem omnes pariter

| arguim

/

optabant, & nemo magis quàm Pontifex. Bre-

A

l

|

utdndt

viatoigitur deinceps feffionum tempore & ca-

pitibus dereformatione Principum ( quz plus

f

negotii faceffebat ) ad unum revocatis , quód

W

nemo improbare poffit , finis impofitus eft , pri.

tht

fl

dieIdus Decemb. poft ejus feffiones 15. huic

fubfcripsére Legati , & duo alii Cardipales, 3.

11j

Patriarchz , 25. Archi-Epifcopi , 160. Epifco-

| Grepo

pi , 7. Abbates, 59. Procuratores abfentium,

, üut

& feptem Generales Ordinum.

In hoc Con-

; lm

cilium maximé debacchantur Hzretici, quia

! Petío

non przffentibus tantüm, fedetiam futuris hze-

1 temy

1

refibus per illud provifum eft.

! &fbin

Anno 1564. Concilium Tridentinum ob.

' flim]

fiftentibuslicét Miniftris curiz Romanz 4 Pone

AUtem

tifice confirmatur , & congregatio octo Car-

lm

dinalium inftituitur pro ejus executione. Mit-

indi,

titur etiam Legatio ad Carolum II. Regem

hm

Gallix pro acceptando Concilio , cujus confir

ibf

matio

S/ECULI XVI.

223

u

matio valde difplicuit Gallis, & verendum e-

Ri

rat ,ne Juvenis Rexab Ecclefia fieret alienus ,

lp msll*l'üfn

fiillud obtruderetur , fed przeter fpemhonori-

D

ficé & benevolé valde Legatos excepit, & ve-

TM

ré Chriftianiffimum atque ad fervanda Eccle-

Vi

fim jura czteris Principibus paratiorem fe

Mil

oftendit.

Edidit nihilominüs confültationem

t

Carolus Molinzus magni nominis Juris Con-

nl

fultus , ideóquejuflu Parifienfis Senatüs in car-

T

cerem datus eft , unde tamen poftea Regis juffü

rb

emiffus, qui(ine dubio Hzereticus fuit , ut ejus

T

Epiftola ad foannam Navarrzam luculenter

It r

arguit: utrüm autemrefipuerit , incertum eft,

tfet J

Scotia valde turbatur ab Hzreticis , Regi-

us

natamen Maria nubit Henrico Stuardo Duci

(quyi

Lenoxio Catholico , & exSanguine Regio.

ib nl

Deiflaüve Trinitari.

Peftis hxc ex Lu-

theranifmo profedta Poloniam hoc anno va-

ümseü,prif

gt

ftare ccepit, & poftea Lugdunum irrepfit an-

no rj66. cujus fe Caput elffe profitebatur

atl

j

GregoriusPaulus Cracovienfis Minifter, Prz-

salftt

cipuiejus articuli funt fequentes, r. Patrem,

jj hoc&

Filium & Spiritum Sané&tum negat effe tres

Perfonas. 9. Unameffe naturam five Deita-

t

nfutib

tem omnibus tribus communem , nomtamen

effeunam effentiam. 3. Unum effe Deum, fed

i

l

folumPatrem effe verum illum Deum, Filium

enlinqg.'*

j

autem & Spiritum Sanctum non efle verum

It

UM

illum Deum. 4. Fífentiam Divniam neque ab

l

Angelis, neque ab hominibus , videri aut vi-

dendam effe. ;. Malum Angelum à primo

Fr i

fi

punéto füz creationis malum fuiffe , & nun-

J

quam

224

HUERESES

] u

quam bonum extitiffe, 6. Diabolum non

potuiffe ftare in gratia , neque Adamum in

inMi

gvl

ftatu innocentiz. 7. Intellectum humanum

effe »cernum , quoniam ejus caufa effet im-

|

lum

l

|

mautabilis , eísétqueipíe expers ejus materiz,

|

eriti

quz poílic à potentia tranfire ad actum, g.

i

|

Liberum arbitrium efle potentiam paffivam &

iij

non aGivam , moveríque ad aCtum ab appe-

; Tiota

titu neceflario. 9. Naturam illam , quie eft

comti

principium motüs , in corporibus cocleftibus

ul

effe ab intelligentia movente. to. Omnes,

adebit

qui peccant; conformare füam voluntatem ad

as

voluntatem Divinam ; adeó uttalisfit eorum

amut

voluatas , qualem Deus effevult. r1. Homi-

tj

nem liberi arbitril uf przeditum , fi tentatione

tinyi

victus cum aliená uxore commifceatur , non

Wl

£íTe adulterii reum.

Etidem judicium eft de

Y

reliquiscentationibus ac peccatis. 12. Deum

quit

€fle caufam modorum omnium & circumfítan-

Cutho

tiarum actionis, quod perinde eít, ac facere

li

Deumpeccati Auctorem. 15. Non effecre-

pofi

idod)

dendum, nifi quod ex fe cognitum eft , vel

declarati poteft ex rebus , quz ex fe ipfis certz

?j htl

vl

funt. t4. Corpuscorruptumnon idem ipfum

refurgere. 15. Nullam effe (ux fepulturz cu-

vitin

ramgerendam. I6. Animam, quzefthomi-

fity;

nis, üthomo eft, forma, corrumpi unà cum

lrtiti

corpore. 17. Animam feparatam & corpore

(

ignem corporeum non pati, i$. Denique

(;

Deum, cüm fitSpiritus, noneffe verbis invo-

tacin

candum , fed tantüm corde.

Mdl

ABLi- Trinitarii ive Autitbeani autnovi

f

$Abel-

S/ECULI XVI.

22j

n

Sabelliani. Hoc nomine appellati funt qui-

d

mhmm |

dam Miniftri Calvini , qui Trinitarios impug-

nare volentes non potuerunt cum Arianifmo

UT

bellum gerere , quin fe in oppofitum Sabelliani

Ib

erroris extremum przcipitarent.

ii

Puritami. Calviniftarum Surculus hic eft

Wil

in Anglia ortus , ita di&tus , quód czteris pu.

Itj

riorzítimari velit, cui eá de causánon placet

Dd

convenire, orare, vel baptizate in iis locis,

odl

quz fuerunt aliàhs Catholico ritu confecrata,

t Óny,

adeó utSamíon hujus SeCtx Caput , cüm uni-

li

us Puritanorum Ecclefiz Minifter effet , mille

fettm

annuireditüs nummos acceptare renuerit po-

[f H

tiüs, quàm velSacerdocali habitu indui , vel

RTT

etiam pileo quadrato uti.

aA

Hi Puritani funt, in quorum gratiam an.

andd

no 1f9I. edi&o Regio promulgatz füerunt

A ou

quadraginta duz leges crudeliffime contra

ia

Catholicos.

ia

)

Wi

Ludovicus Alemantmus fuit natione Italus,

od

|

1

profeffione Calvinifta , ccepit Lugduni Calvi-

nnd)

ni doctrinam aperté infectari, circa receptio-

nemfubftantiz Jesu Chriftiin coena per fidem,

r

"i

cm'ph

voluitque purum Zvvinglianifmum 1nducere ,

videlicet fübítantiam nullo modorecipi , ne

fepultum

ul

j

fidequidem$ deniquein coena non recipi, nifi

m

fpiritualiter, Corpus & Sanguinem Jesu Chri-

ftiinde abefle caufatus.

nl

Chr iflophorus Goodemmantius Anglus Calvi-

[8' J

j

p

nifta cüm ex Anglia Genevz exularet, regnan.

te Marià Regináà Catholicá, edito libro divul-

1

4

gavit , non licerefoeminis ullam Rempublicam

L

P

admi-

226

HJERESES

D

adminiftrare , poftea veró Elifabethà Marize

f

defun&tz fuccedente , longéalicer locutus eft.

matis !

ANovi jamofatezi. Horumerrorineo ver-

limd

fatur , quód pernegent , in Evangelio S. Joan-

l

nis pervocem illam : er£zm , fecundam Per-

n

fonam defignari..-

Sini

Myricani Give

;

Flacciami Au&tore Mathia

plo'mti

Flaccolllyrico. Se&ahzc eft Rigidorum Lu-

pumll.

theranorum, Mollibus Lutheranis, five Me-

pf

lanchtonicis inimica.

1. Bonorum operum

pl

neceffitatem hzcSecta longiffimé relegat. 2.

1

Arianifmum inftaurat. 3. Phreneticum Ma-

let

nichzorum de peccati caufa , & effentia com-

ilimn

mentum renovat.

[i]l z

Furttiu interalios errores hunc fpeciatim

A

propugnavit , $. Petrum .nunquam Romx

x

L

fuiffe,

At

Dwvid Cytbreu. — . Hu

iüs infanus error

Ij

przter alios fuit, Anti- Chriftum jam apparuif-

Ti

fe in Gregorio Magno.

yiis,|

Unci; Anglicani. Hocfibinomenaffum-

dllqy

pfitSecta quadam Calviniana, Duce quodam

! velse

NVritio, cujus Symbolum ex tribus articulis

, Utts

conflatum erat.

| fs

Ajebat 1. Neminem peccare , nifi eos , qui

B

füam doctrinam non reciperent, quam veri-

tatem appellabat. 2. Novum Teftamentum

| pu

Exüng

totum effe rerum novarum predictionem:

fitsan

quare licét fesum Chriftum jam femel veniffe

li5 f

concederet , eum nihilominus ante diem ju-

Wtgg.

diciirediturum expectabat. 3. Eum, cui fe-

1 Cito

mel remiffa (unt peccata;., non ampliüs pec-

Cares

Fuit

ll

V

S/ECULI XVI.

n

32y

i

. Fuit przterea unum ex przciptisejus axio«

*mr'r.r.:gf.

matis, fidem Viris doctis nullo modo

habcnf

dam efle.

Gualt. à fol. 799.

;Cll'OS.';;);.

V

Anno.1565. Hzretici in Gallia occulté pa-

l

rant arma contra fuum Regem Carolum IX,

|

|

Similiter Belgz Acatholici Francorum exem-

rl

41

1

[

plo incitantur ad con

jurandum contra Philip-

nl

iv rl

pumIlI. Hifpaniz Regem & Belgarum Princi-

pem , & principio quidem egerunt libellis füp-

m

|

plicibus, ut obtinerent libertatem fuz R eli gio-

TP

Veim

nis , & hanc quidem extorquent à Rege Gal-

liz , at Phil ippus fapienter tergiverfationibus

f

Miorum petitiones illufit, & Concilii Tridens

tini Decreta accuraté fervari juffit,

tftntm

a N

Anno 1566. in Belgio erumpit Geu(iorum

inRegem Philippum vefaniaacrebellio. — Foe-

dus hoc Geufii iniérunt ad S. Gertrudem noti

fs

longé abAntverpia.

Przcipua capita fuerunc

qampwaï

Henricus Brandenrodius , Guilhelmus Naffo-

od

vius , Guilhelmi Arauficani Principis Frater,

aliique Viri Nobilesad 400.Nonis Aprilis Bru-

Dutto

]

Ts

xellis ex zdibus Comitis Culembergii prode-

untes quaterni aut quini magno filentio , quafi

mimos agerent , in veftibus cinericiis , cum

iif

ligneis fcutellis ex Zona pendentibus , ad Mar-

T

garitham pervenerunt, libertatem petituri.

s

li^

Exingulorum cello numifma pendebat, cujus:

v

pars antica reprxfentabat Philippum , poftica

ye^

duas manus conjun&tas , & mantticz fuper-

an[f ] ?u

pofitas: Margaritham perterritam, utfirma-

Euf Wk

ret Carolus Comes Barlemontius; exclama-

M

ul

T

vit Gallicé: Que veulent ces Gueux ? hoc eft;

A

Men-

228

HUERESES

hn

Mendici : undeiis adnatum nomen, ut qui in

x

Francia Hugonotti , in Belgio Geufii diceren-

| eiis

tur.

Primó placidé porre&is libellis petià-

[

runt libertatem Religionis: cüm veró in Hi-

*

yaon

fpaniam remiffi effent, & ibiarma pararentur,

p

rebellare inceperunt , exclamantes palam:

tinl

Vivant Geufii! qui mox facra & profana om-

i

nia commifcent , & infinita patrant facrilegia.

an

Similiter inScotia per hzre(in omnia tur-

fjn

bantur, & Reginz infidiz (truuntur 5 interea

tamen Regina filium parit, quem egre licét,

[

ritutamen Catholico baptizari curavit , Caro-

lum Jacobum di&tum, qui poftea omiffo primo

i

hi

nomine , dictus eft cantüm facobus.

Anno 1567. Henricus Scotiz Rex à per-

Cftl

ul

duellibus czditur, & Regina Mariaper calum-

Wiwt

niam in cuftodiam traditur, & ad Regui refig-

t

nationem adigitur.

In Belgio Geufiorum ferociam Dux Alba-

af

nus frangit, & per Belgium feveras Religionis

al

Turan

& perduellionis quaftiones moveri curat,

Áin

quarum metu malé fibi confcii triginta & am-

A

pliüs milliain Angliam, Franciam & Germa-

! T

niam profugiunt.

3d D

Hugonottz in Gallia Regem & Reginam

inhy

intercipere ftatuunt, Duce Condzo & Colo-

nio, & hác machináànon fuccedente eundem

B/m)

lm

Parifiis ob(ident, actandem etiam prelio cum

(

€o confligere prefümunt, in quo ex parteRe-

gis ftetit vi&toria, fed Cadmea, plures fiqui-

r

üngr

dem ex Regiis,|quàm ex parte rebellium ceci-

derunt.

W d

Anno

S/ECULI XVI.

229

Anno 15 68. Maria R egina Scotiz elapfa ex

uuïWE j

ll ä',m.

earceribus , in quibus detinebatur inarce Le-

hi

vini , fugit in Angliam ad Elifabetham : fed

i

l

ubi fugz przfidium quzrebat , ibi in duriores

h,

inciditcarceres,ab Elifabetha detenta.

Vl

Dux Albanus in Belgio Comitem /Egmon-

Yinon.

tium & Hornanum, aliósque plures & przci,

hl

puosrebelles fecuripercutijubet , & Ludovi-

m u

cum Naffovium , ac Guilhelmum Naffovium

hr

majoribus cladibus vexatos, toto Belgio ex-

u

turbat.

Y .

Hugonottiiterum in Gallia contra Regem

fhgmm

infürgunt , cujus copiis przfuic Henricus Dux

Andegavenfis tunc etiam Odetus Cardinalis

ript.

Caftellonzus fupplicii metu cum fua pellice

tranfivit in Angliam , ut füorum caufam apud

O

qiti

Elifabetham , cui gratiofiffimus erat , accura-

tiüs promoveret.

Parüm etiam fuit Hareti-

u

cislFranciz, ab Anglis & Germanis Sectariis

auxilia poftulare, fiquidem etiam ad Selimum

M

'Turcám confu

m a

ggþint, à quo tamen rejedti

-

funt.

;inta&zb

l

&i

Anno 1569. Henricus Frater Regis Gal-

liarum & Du&tor Catholicorum acieSectarios

hl

(

ad Jarnacum vincit, & profligat, 94. vexilla

in hocprelio obtenta, & àRe

[e)

ge tranímiíla ad

aM

t

!s

Pium V. in Templo S, Petri füfpenía (ünt.

Idem Pius V. auxiliares Catholicis mittit equi-

"

tes bis mille, pedites quater mille , Henrici

Fratris Regis, iterum Sectarios majori ftrage,

quàm priüs affecerunt, czfis Hugonottorum

]libus.

duqbus dc viginti mi

P ;

In

i

HJERESES:

$9

In Anglia quoque res Catholicorum gra-

! gt

viter perturbantur , dum pugnare potiüsquàm.

gt

pati maluerunt Catholici,

| ciyïbusä

Anno 15 70. in Gallia Hzretici modó vi&ti,

j

& modó Victores pacem cum Rege ineunt.

ul

.. Ignatius Acebedius cum aliis ;8. de So-

df

Cietate JESU in Brafilie converfionem . per-

eim

gentibus à Piratis Calviniftis odio fidei oc-

ciditur.

fonit

f

Anno 1$72. Parifiis nuptiz Henrici Regis

(

Navarre cum Margaritha Sorore Caroli IX.

Drrn

Regis Galliarum celebrantur , quarum occa-

fione przcipui Calviniange Se&tx fautores &

dul

ff

medio füblati funt juffu Regis, &ipfeRex Na-

n

varre , & Princeps Condxus periculo erepti ,

fidem Catholicam poftea amplexi funt; .. Oc-

eidi

cifi funt illis diebus 3ooo.Hugonottorum iri-

| m

traParifios , ccepit autem czdes die Domini-

ml

co , fefto S. Bartholomzi, ex condicto ad fo-

qni

num $. Germani Antifiodorenfis. inchoata,

tílint

prins

unde di&a eft czdes illa Matutipz Parifienfes ,

quia fümmo mane incepta eít,

Primus czífüs

fümr

eft Colonius Archithalaffus , tra&tus à pueris

! j

per plateas , & in Sequanam fluvium proje-

Gtm

Cs

&us : eundem cafüm fübiérunt alii przcipui

lures ex Calviniftis ,

multi tamen effugére,

hn

^

xcufavit autem Carolus hoc factum füo edi-

atünf

€to, ne

Q

efte, ted àt R ebelles,

gavíitque,eos üt Hareticos mgl&atos

n dere

typigm

In Gallia Hugonotti iterum arma capef-

fils f

funt , & Regem compellunt ad obfidendam

tj

Rupellam , Montalbanum , & alias Urbes H

titer

rCticO-

S/ECULI XVI.

231

QUE

reticorum , quz R egis jugum infolenter & fe.

litq

rociter excufferant, & auxilia ab externis Prin«

cipibus & potiffimüm ab Elifabetha poftulave-

tlj

rant.

Przemifit prias Rex Rupellam Lanovi-

]

Iy,

um , ut eam ad obfequium revocaret, fed hic

!

)d

TRf p

cüm videret obftinatam , ex fequeftro factus

f

eít propugnator , & eandem defendendam fü-

fcepit contra Regem prevaricatione apud per«

fidos Hereticos non adeó turpi.

il

Qu

Godefridus à Valle ex Calvinifta Atheus

Pari(iis exuritur, quiinlibro dearte nihil cre-

TUm Ott

iorts d

dendi dixerat, oportere eum priüs Calvini-

TerM

ftamReri, qui Atheus effe velit.

X

In Belgio occafione indictz ab Albano Du-

t o

cein belli íumptus partim decimd omnium re-

um

rum mobilium , & vige(imz. immobilium ,

Jont

multz: urbes ab Imperio regio deficiunt, prz«

(ioalle

cipué Duce Guilhelmo Aurantio, atque im

T0

primis Hollandia & Zelandia alienatze muni-

hu

tiffimz duz Provinciz , confluentibus inauxi-

lium rebellium ex Anglia, Germania , & Gal-

imisqu

ipap

lia Se&ariis ; fed Albanus copias-pariter ex

Germania evocans , urbes aliquot rece

iny

clades multiplices rebellibus intulit.

pitydk

hd

vt

Anno 1573. Henricus Caroli Regis Galli-

ii

arum frater Rupellas , nidum Hzreticorum

i

oppugnat , fed nuncio accepto de füi electione

in Regem Poloniz , folvit obfidionem , & é

tl ftf

Gallia facto itinere per Germaniam in Poloni-

)b(Jlm

emvenit, & Cracoviz in Regem coronatur,

j

Vax interim data Hzreticis in Gallia exceptá

g

Pa4

San.

HJERESES

232

Ra dldï

Sancerrá , qux tamen ipfapoft diriffimam tole.

ratam famem Regi candem fe fe (übmifit,

P

fRorti

Anno 1574. Cüm Dux Albanus etiam ma-

là audiret in Hifpania, & ejus juffu in Beleio

v

nnp

carnifices jam decem milliahominum czcidif-

fent , revocatus eft in Hifpaniam , eíque fubfti-

db

vt

tutusin gubernio Ludovicus Zuringa Reque-

finius , Dux Cefanus , qui egregiam in bellis

Ti

ni d

Granatenfi & Tunetano operam navàárat , &

nuper in Africa Joannis Auftrii Legatus fuerat,

f o

s n

qui Sectarios iterum. tamultuantes fortiter

quidemprofligavit,L'ugdunumautem Batavo-

pænisal

coni

rum fruftra oppugnavit.

r

Anno 1ij7f. Maximi

lianus Princbþs in

f

hicid

Belgio fruftra tentat pacem cum Geufiis , tam

abfürda illis petentibüs , ut quxvispotiüs bella

D

& damnpa fubeunda viderentur.

d

Hzretici Belge confoederati auxilium Eli-

Yi

d

o

fabethz Reginz Anglix implorant , & impe-

trant.

Kl

tU

Anno :476. Dux Alenzonius ex Germa-

nia in Galliam exercitum ducit, cum quo Hen.

«l

ricus Rex mediante matre Cathariná turpem

ficoi

i

pacem init, per eam enim Hxzretici obtinuc-

Mp

runt, quz ha&enusin Gallia extorquerenon

iU

poterant. Unde hxcpax vehementer difpli-

Trij

cuit Catholicis , qui proinde inter fe foedus in-

ial

cunt pro tuenda Orthodoxa religione, cujus

ht

focderisipfe Rex poftea fe caput profeffüs eft.

tarj

In Belgio füb Requenfenio, mitioris inge-

M CY

nii viro res magis turbantur, quàm turbatz

VW

fuerunt füb Duce Albano ; Unde Philippus

liG;

ex

S/ECULI XVI.

225

Rex didicit, adversüs Hzreticos mollibus &

A

l

inermibus con(iliis nihil effe deterius. Interea

!F'*.llr,g.

mortuo ex pefte Requeníenio venit in Belgi-

a

um Joannes Auftriacus ad illarum Provincia-

V

rum gubernationem, fed hic quoque fpretus

Tl

eft : eo enim invito foederati Gandavum con-

I

venerunt, & Hifpanos hoftes Belgii declarà.

ibdi

runt, Ordinibus adminiftrationem commife-

ul

runt, Arauficano Zelandix & Holandiz Prz-

um

fe&uram, fübnominetamen Philippi, religio-

vf

ne Catholicá ubíque ftabilitá ,'füblatis tantüm

pesnis ab Albano in heterodoxos ftatutis ; His

u- |

conditionibus delufi Belgz nullo negotio fe fe

Md

foederatis adjunxerunt , etiam Ecclefiafticis

fs t

huic fcederi initio turpiter fübícribentibus.

Anno1577. Joannes Auftriacus in Belgio

d |

fümmá ufus comitatearces aliquot przfidiis e-

Jum).

vacuat , & Hifpanos amandat in Italiam , pa-

cémque edicit , fed fruftra : quamvis enim his

'&Wi

Belgz contenti effe viderentur, milites tamen

Y r

iterum confcribunt , & Mathiam Archi-Du-

cem Auf(triz Rudolphi Imperatoris fratrem ad

anUH n

n

füfcipiendum regimen evocant , eique Ant-

d

Sverpiam venienti juramentum przftant , fed

zqumgæ

creato Legato Principe Aurantio , ut nudo

Principatüs nomine Mathiz relicto , Auranti-

a

du

u

"

us adlibitum omnia difponeret : quin & Joan-

od

nem Auf(trium comprehendere conftituerant

(l

Se&arii, unde fugá Namurcum fe recepit , &

inde evocatis ex Italià copiis ad bellum fe pa-

j

j

Yavit.

recufantes

1

u

In Gallia quoque Hzretici ftare

ftatuti&

234

HJERESES:

ftatutis Comitiorum Blefenfium , res novas

g

contra Regem molliuntur , & ad arma convo-

| r

lant, evocato Cafimiro , & externis auxiliis

igen

D

imploratis ; breviautem Rex immiffis fuis Du-

cibus inrebelles , ad pacem eos coégit, quam

i

l

hn

pacem fuam effe, Henricus dicere folebat ;

quia Catholicis magis proficua fuit , quàm

nnti

Hareticis.

iT

Anno r578. in Belgio Joannes Auftriacus

b

Til

corroboratus jamauxiliariis copiis Duce Octa-

vio Parmenfiinfignem de Geufiis vi&toriam re-

C

nlpt

portat , exfis illorum propé decem millibus ,

captis plurimis urbibus , etiam quibusdam in

Ano

Brabantia deditionem facientibus.

Verüm

|tgy At

vires refümentes Geufii Ambsdelodamum in-

pf

tercipiunt,, ibique in res facras ac Sacerdotes

T

crudeliter fieviunt , omnibus Catholice reli-

niMen

gionis in(ignibus dirutis & exterminatis. Geu-

| gcmip(w

l

cumi

fiorum deinde rem:pleniüus reftituit Alenzoni-

us Dux , qui Belgio inhians , iisdem mille equi-

Mi

tes & oCtomillia peditum obtulit : fed & Joan-

m

nes Cafimirus excitatus Elifabethe Reginz

m q

Angliz pecuniisplurimüm Hifpanis nocuit : fic

J ts n

Arauficani & Geufiorum crevit potentia, qui

qicren

exinde templa Catholicorum ubíque deftru:

| n

unt, & carceres Catholicis implent.

'Tune

l

r

auteminjecta eftaliqua mentiopacis , ad quam

tistrj

traCtandam Cafar Rudolphus , Henricus III;

lij

GallieRex , & Elifabecha Angliz: Regina fuos

t Hl

Hegatos- misére.- . Cüm veró Joannes Au-

hia

ftriacus nollet aliam religionem in Belgii Pro-

Tnty

meft. Nec

viäciiä-admictex:e; zeinfectà difceflu

multó

HO? 1

S/ECULI XVI.

2

g

multó póft Joannes Auftriacus in caftrís propä

n

Namurcum intempeflivá morte extinguitur

S"Ms

eique in officio fuccedit Alexander Farnefius

i. |

Dux Parmenfis , inter Bclh Duces fui fæculx

r] qm

facilé Princeps.

fol "

- Anno 1579. AIexander F'arnef' ius Se&amo—

T quam

rum equitatum profternit ; &&magnáclade ex-

pugnat Trajectum , multis pofthoc aliis urbx-

ilriny

bus deditionemfacientibus. '

x

Elifabetha Reginà: Angliz Lrudehfï'mam

Of

Cathohcos& Sacerdotes præcxpuc ed:&a dl-

il

vulgat.

um

Anno r580. In Beïom Guilhelmus: Prm-

n

ceps Aurantiusà Rege Phlhppo profcribitur,

VU

in caput ejus 25. millibus aureorum conftitu:

t

tis. IgiturSeGtarii Belgzerebus fuis confültuz

fYl

r, Menzonium Fratrem Regis Henrici & Re-

s

gemipfüum contra Hifpanum folicitant.' Quae

cum videret Matthias Auftrie Archi- Dux dé

o

ülceq

Belgio deferendo cógitavit j repetitis ramen

]om

fümptibus , quos lmpenderac qui etiám ei-

hz ht

dem, quamvis maligni, fuffecti funt, affigna-

al

tis penfionibus in bona Ecclefi aftlcorum ut

uT M

difceret Hzreticis & rebellibusfamulari, quo-

W

l

/|

rum præmla effent facri egla.

u n

Interim Farnefius complures Urbes Secta-

riis eripit , hoftibus variis viCtoriis cxfis,

TA

j

u^

Hifpani cumfItalis in favorem Catholico-

rum Hiberniam occupant, fed ab exercitu

u

Anglicano profligantur , & toto Regno ex-

pelluntur.

p

N

Hoc anno miffus e(t Lovanium Francifcus

'Toletus

[

236

HJERESES

'Toletus & Societate Jesu poftea Cardinalis, -

[fortn

Virmagniingenii & prudentig,utageretcum — jl

Michaéle Bajo Academie Lovanienfis Deca-

no, qui multa fideinon fatis confona afferue-

u

rat, & à Pio V. & à Gregorio jam damnata,

n

hunc hominem- doctiffimum licét ita Franci-

Qu

fcus convicit, ut daret manus, adeó ut Bajus

doodt

potius erráffe, quàm Hxreticus fuifle dicen-

efu

dus fit , cujus primi Magiftri fui ( fuit enim Ba-

aj

jus Cornelii Janfenii Iprenfis Epitcopi Przece-

Jit

ptor ) fi exemplum fecuti effent Janíeniani,

terim ü

non tantas in Ecclefia Dei tempeftates & to-

ties excitáflent.

E*

i

o

dfoanues Sturmius anno 1578. Argentinze

rint,

conatus eft novam Sectam inducere , quam

U

vocabat viam mediam eámque novam fine

fmut.

j

Catholicorum & Proteftantium offenfione,

Ani

& ea de caufa petiit ex fingulis decem Imperii

m

Provinciis feptenos convocari ex eorum nue

: Certmo

mero , qui finepartium offenfione fcripferunt,

J

ut à feptuaginta convocatis ftatueretur con-

|

qiut

cordia admittendo ex Concilio Tridentino,

Qtunt,

quód illi probarent , & hominibus gratum

itfnt«

futurum effe judicarent , cetera autem reji-

l

hs

ciendo.

n

- fenenfes. . EftSc&a Lutheranorum, qux

L

Ducum W/eimarienfium . Confeffionem : am»

él

ple&itur.

BU

ff

tficatorii. Lutherrärlxï' funt ,. qui ju«

»

ftificationem noftram conftituunt tantüm in.

üa dogn

BLL

remiffione peccatorum , & reconciliatione

lnm

cum Dco ; fuhtautém circa hoccaput de ju-

Mn

ftifica-

S/ECULI XVI.

237

Eiïdinäfg,

ftificatione tefte Ofiandro füpra viginti opi-

At

niones Lutheranorum , ita ut feré omnes dici

tlln,

poffent Juftificatorii.

Ws

" Paflilarii. Sic vocati funt quatuorde-

I

cim Miniftri Sueviz, quiin commune adversüs

uf

Oecolampadium fcripferunt : fic dicti, quia

dul

docebant Chriftum in Euchariftia przíentem

Jl dim

effe eo feré modo, quo farina eft in Paftillo,

itgnimbz.

aut pilulz in ovo reconditz.

midy

Interimst]la.

Ii funt, qui Auguftanum In-

h

terim cum Lutheranifmo copulárunt.

tsl

"o uMdiaphorifle, Qui cum Lutheranifmno

conjunxerunt Interim Lipfienfe , & docus-

mpatim

runt, rem effe indifferentem Ecclefiz Cere-

m

monias, & Conftitutiones Conciliorum ob-

u ine

fervare.

jaftn,

"Antinpborifle. Neque Pontifici ullamn ju-

al

risdidionem neque Conciliis tribuebant , &

u)

Ceremonias pror(üsaverfabantur.

ij

nti Lutherami. Omnes illi dicuntur,

trtt d

qui Lutheri doCtriná fedu&ti illum tamen defe-

Triniy

ruerunt, & opiniones contrarias docuerunt,

Vs g

üt füunt omnes Sacramentarii in varias quoque

auam

Se&as divifi.

Seroi - Lutberani , 1

bero- Papifle , La-

y

n ;

thero - Zuvingliani ,

ero- Calviniami ,

[ot/

C Lutbero- Ofíandria

1.

Hc nomina illis

communia fünt, qui cuin Lutheri dogmate

"u

alia dogmata falfa confuerunt , & eorum qui-

T

dem , quorum nomina exprimuntur in harum

od

Se&arum nomenclatura.

wdü r

Bellani, Mos Belljus Montfo

rtius pro-

rä&al

genuis

!

l

258

,FLERESES: -

genuit, qui preter alios tum Calvini tum Lu-

| (yil

Mu

theri errorcs fcripfit , Hareticos contra Calvi,

[

ni do&trinam non effe occidendos.

Qp

Hesbu[razi five Hesbuftj. . Sic didti Til-

manno Heshufio, qui partim Calvinifmum,

E

partim Arianifmum fectabatur.

f

Bocquinii , üve Bocquimiami. Horum Pa-

utftnlï

qji

rens Bocquinus fuit, qui docuit Jesum Chri-

ftum non effe pro omnibus hominibus crucifi-

g

g

xum ,fed tantàm pro fidelibus & probis,&chos

Íolosipfiuscorpus manducare,

j

foum

Aicheriani. Xorum Dux Petrus Riche-

Tnatut

rius ex Carmelita factus Minifter Calvinianus,

pií

cümà Calvino miffus efferin Floridam, predi-

r1i.

cavit, & propugnavit Jefum Chriftum in car-

gj

ne füuahumana non effe adorandum ne terre.

|

u

! lo

num elementum adorerzur , licereillum adora.

reüt Deum, nonautemüt hominem.

Itáque

figim

virti

nec Chriftum orandum efle, fed folum Patrem

divinum orari debere,

| hav

l

boDt

Campamife, lta didi au&ore Joanne

ampano , qui Perfonam Filii & Spiritüs S.

k

non diftinxità Perfona Patris & circa cenam

l

Dominicammnon folüm à Luthero , fed etiamà

ttn]

cxteris Sacramentariis diverfüm errorem do-

B

cebat,

:

! bt

Hamfedii. Sic di&i ab Adriano Hamfta-

Ài

dio ex Zelandiain Angliam profugo, putabat

Sicappc

timin]

hic culqueliberum effe infantes per aliquotan-

nos abíque baptifimo fervare , & non effe fun-

l

t $«l

damentum religionis Chriftianze , fed tantüm

AC

^

fundamenti eircumftantiam credere Jefüm

Msl

Chriftum

S/ECULI XVI.

252

ll

Chriftum ex femine faeminz natum, ac noftr

f)nmidvi.

carpis ac humanitatis faCtum effe participem.

]

Sic didi auctore

Schvvenckfeldiami.

]

Cafparo Schwenckfeldio , cujus przcipua hzc

llVini[um)

fueruntfomnia : primó verba illa (acramenta-

liaper mirabilemtra

nspofitionemcarnificabat,

Tl

utíenfüseffet : Hoc e

j

£OFDuUs REHWL . Tieum

[esumCM

corpus e[L boc , velbic pamis. — Secundó fidem

Dd

ajebat non fcripturz , fed fcripturam fidei ac-

ts

commodandam effe, Tertió Jefum Chriftum

fuum corpus attuliffe de ccelo.

Quartó hu-

sl

manam Chrifli naturam non effe creaturam

PU

Dei , fed genituram Spiritás Sancti , ita utin-

ter Creatorem & creaturam fuerit medium

7) püdi-

IU Qdf

quid, poft afcenfionem autem Chrifti eadem

natura effecta fuerit Deus.

Quintó dicebat

yttt.

Vmdn

homines formaliter virtutibus preditos effe

a, l

eisdem effentialibus virtutibus , quibus Deus

J

virtuofus eft, adeóque effe Deos & divinam

baberenaturam. Sextóenergiamquzin ver.

hr J

bo Dei przdicato ineft , effeipum Filium Dei

& Verbum.

T

Qu

Inti - Schuvenckfeldinzi.

HzcSectain

omnibus contraria Schwrenckfeldianis , uni-

,f€d C(iw-[

veríum fidei Chriftiang negotium conflitue-

g t

batin minifterio verbalifuorum miniftrorum,

!u

)

[2]

ANundipedes , qui & SpirituAles acSeparati:

,

M

p

Sic appellati ob fuum vivendi modum; cüm e-

jj*

nim in Moravia haberi vellent vite Apoftoli-

qu

d

ce Sectacores, omnia reliquerunt, & omni-

bus communia faciebant, relictísque domibus

jprn

iij

|

ifun

bantur, à

jum

liberis & ncgotiis fuis per agros vaga

calceis

249

HJERESES

gminibl

calceis abhorrebant, & populi zftimationem

cum cibis & armis deteftabantur,

d hf

j

Til

M

Memuonita , qui & Tibbe ac Maliapi di-

&i.

Nomen habentà Mennone Simonis Fri-

Ym

J

fio, qui preter errores circa baptifmum doce-

bat Jefum Ghriftum non fumpfiffe carnem ex

D) D

Virgipe , fed corpus fuum de ccelo, hoc eft de

t

fübftantia Patris ecerni atculiffe.

o

Liberi. Anti-Lutheranifünt & Anabap-

E.

;! ul

ti(t , dicuntfe emancipatos effe ex Principum

poteftate decimis & cenfibus , & matrimonia

l

| n

inter fratres dicunt effe fpiricualia , adeó ut u-

li

xores haberent communes , neque permitte-

odl

r

[j

rent conjugaledebitum maritisreddere, (i non

1

eidem Secta nomen darent.

Dicunt poft ba.

nteit

jttulalcm'

ptifmum neminem peccare pofle , (ed (olam

carnem efle, qug peccet : tantz funt fuperbiz,

d

utnon folüm fimiles (e Deo fed etiam Deifica-

Crdil

t£os nuncupent.

t t

frutr.

Hutite àSatore "foauseHuto. Dicebant

(e corporaliter etíam effe populum Ifraeliti-

(

cum, & Chanangorum exterminatores, fom-

Anit

niabant propé effe diem judicii, & ideo omnia

gemy

in epulas expenderunt , ad incitas & ftipem re-

guöd [

dacti , fruftra venturum Judicem preftituto

iit

die expectantes.

] n

"Ambrofrani , ivc Puevmatiei, Di&iab

dl

Qccilto

aliquo Ambrofio, qui (ui fpiritüs függeftiones

fuper utrumque Teftamentum jactabat.

Al

Augufliniani. Sic dii à quodam Sacra-

8 o

mentario Auguftino, qui inter alia mendacia

D (]Uöd

effutiebat, coclum nondum effe apertum illud

Wj

hominibus

$

S/ECULI XVI.

241

M

hominibus ufque ad ultimum judic

fum manere.

ii diem clgua

Hs

Melchbiorite. Horum Parens eft Melchior

ID

t d.

Hofmannus , tam projectz audacix, ut blaf-

phemaret Jesum Chriftum ex Virgine carnem

P

non fümpfiffe , fed traxiffe à fe ipfo, & unam

hod

tantüm effe in Chrifto naturam. 4, Eum , qui

acceptà gratià voluntatié peccat, nunquaám

L

recipi ingratiam. : 3. Salutem in noftris viri-

lr

bus fitam effe. 4.^ Corporeum Jesu Chrifti

TP

Regnum fuitfe.

btl

Mozafker ienfes.

lifunt , qui Joannem

pemit.

Bockeldi Leidenfem ex Sartore ac fordido in-

Tu ia

ftitorecreatum Regem Monafteriiin rebellio-

p

ne (ecuti fant , quam Urbem novam Sion, aut

«l

Jerufalem novam nuncupárunt , séque cocle-

lt

ftis Hierofolyme Cives jactárunt.

Verba

noso

Chrifti Domini: Hoec eff Corpus meum in füa

cona in hec verba commutárunt : "tccrpe

Frater , ede , memento Domini.

, Ditbt.

ln

Clancularii , five Fratres Hortez[es. Sunt

gt

Anabaptiftz , quilicere fibiputant, frinterro-

- Aoont

gentur de fuafide, eam negare , & fatis effe,

Mf

quód ipfi privatim & elanculum fciant, quid

ipfi credant : In Ecclefias non conveniunt,

] Pmüiw::

plerumque in hortis , unde Fratres Hortenfes

j DP

dicti , & funt ex iis aliqui ira fecreti, ut occulti

occultorum nominentur.

þ

ug,t-ti

Manifeflarit.

Sunt oppofiti Clancula-

(l

p

riis, & omnibus modis quzrunt fe manifefta-

re, quód fint Anabaptiftz.

[ ! zW

Bacularii feu Stebleri. Nefasexiftimant

4l

W

J

Q.

accu-

j

D

24*

HJERESES

accufare quenquam in jndicio , & preter ba-

; ia

culum arma alia ferre; cüm$criptura prohi-

; amDi

peat , negladium aut peram portemus,

gl

Seripturarir.

Solam Scripturam. profi-

eui

tentur , € clamant , omnia alia fcripta rejicien-

gl

tes, aliqui fe Paulines vocant , .qui Epiftolis

n

S. Paulitenacius adhzerent, & ftudium fuumin

f

illis collocant.

fu.

Ollarii. . llli Anabaptiftze fünt , qi.Jï non

emli

conveniuntinter fe nifiad menfas epulis inftru-

Chil

&as, quà confüetudine citó confumuntur &

]i

diffipantur.

mund

Batemburgici. Di&tià quodammilite va-

t

[2

[o1

o Batemburges cognominato , à quo edocti

Áll

funt plus omnibus aliis in res facras fevire , &

Demng

facrilegiis omnia replere.

LU

Pacifici vel Pacificatores, Sunt quifepa-

Qu

cis amatores jactant, & tam diu eamfíervant,

V

donec poteítatem in aliorum bona aut corpo-

ra acquifiverint , & füam Cabalam vocant Do-

d

Den|

minum pacis.

Pafloricide" — Qui aliis Anabaptiftis cru-

gir

ün

deliores in Presbyterorum &Paftorum Eccle-

fiz vitam confpirant , & in neces trahunt.

qui

urí

Sanguinarii. Bibuut humanum fangui-

nem, ut fe obftringant ad fua facrilegia exe-

pl

(n

qucnda.

ZE

idiami. Di&i à quodam JEgidio A-

li li

(

tgxcntes

quenfi

» qui ex rebaptizatione quzftum facie-

bat , ideóque ab aliis Anabaptiftis excommu-

ms [j

"n

nicatus & füpplicio affectus eft.

Wt

Mxti- Chriflinni. li Anabaptiftz funt,

hr

*

qui

!

S/ECULI XVI.

243

rl !

W

qui audaciüs blafphemant in Chriftum , quo«

LE

rum Dux Prxmonftratenüs quidam apoftata,

m p

qui ajebat Jefüm Chriftum damnatum effe,

ij

eoquód in cruce defperaverit,infaniebat etiami

lpl

alium Meffiam cum Judzis expectandum effe;

nl

cüm ille Meffias , qui Chriftus erat , damnatus

fit, & quidemilli, qui huic nebuloni adhzre-

bant, expectantes alium Meffiam , meretri-

n

iionfr

cem'Lovanienfem nudam adorabant, Antis

mittrl

Chriftum ex ea nafciturum buccinantes.

DeamoniAct.

Fingunt Dzmones in fine

tilen

mundi effe (alvandos , ideo Satanam adorant ;

& decies in dieinvocant.

Val

"U

1

1

Anti- DemoniAct.

Hi negant ullum effe

i

Dzmonem aut mali

gnum fpiritum, aut pr&-

ftigias aut maleficiaulla , quod fenfiffe fcribi

u r

ynu

tur Georgius David & Andreas Ofiander.

Sabbatharii.

Hi neglecto die Dominico

um

1

a

more Judaico diem Sabbathi colunt, & foluni

Deum Patrem invocant , neque Filium, neque

wtims q

Spiritum $. adorantes.

Communria babentes.

Anabapti(te fünt ,

nalti

r

quibus uxores & liberi & omnia inter fe com-

munia fant, Platonis aut Nicolaitarum Rem-

unidto

]

publicam inftaurantes,

imid "I

Cozdormientes.

Anabaptiftz fünt ,. qui

fuz turpitudini Charitatem Evangelicam prz-

'

texentes, pueros & puellas, & fceminas &

i

viros iadifcriminatim in eodem cubili cone

g

dormire jubebant , séque mutuá fuà charitate

Oovere.

j

Ejulantet. Anabaptiftz fant ;qu-i hag

i qül

Deo

Q2

1

244

HJERESES

[

Deo gratiffimam dicunt adorationem efTe &

a

devotionem : femper lachrymari & ejulare,

fpirï.mzf

Signifieativi. Suntii Sacramentarii , qui

T

in Euchariftia dicunt nihil efIe corporis & fàn-

&

h

guinis Chrifti nifi per (ignum.

]i

dropill a.

Sacramentarii fünt , qui dicunt

|

d

Chrifticorpus & fanguinem non effein Eucha-

myl

riftia , nifi figuraté , & docent Verbum Divi-

fidi

num effe in carnem converfum.

(und

Energpici.

Inter Sacramentarios illi funt ,

ümd

jui docent in Euchariftia non eífe corpus

RTT

Chrifti Domini , nifi per energiam five vir»

yunm

tutem.

vt

Lrrbabonarit,

Hi credunt Euchariftiam

n

fibidaritantüm üt arrhabonem feu pignus cor-

odf

oris & (anguinis Chrifti, & quafi inveftituram

)

.

j

donat

rzdii aut domüs.

pz|

"

enarii, Dicunt corpus Chrifti effe

menxm

I

4

in pane, alii dicunt circa panem , & deniqu

1

s

du

effe cum pane.

torum

AMetAamorp

bifl.e ive Tïfnäqurmatoic:. Di-

l

cunt corpus Chrifti poft afcenfionem ejus ia

Sn

l

cclum Deum fa&um efle.

linde commu-

T

ä

nis illis hzc propottio : Corpus Chrifti eff

Ra

Deus.

:

C

Iféariotits. Negant Judam in ultimà coe-

1

t $d

na fumpfiffe corpus Chrifti.

jngin

Latcocepbal;.

Horum denominatio orta

Tonfl

eft àSchifmate Anglicano , in Anglia enim car-

ceris primüm paenz , deinde bonorum omni-

.

'täd [

umpublicationi, ac demum morti adjudicatu;

uc Reginam

"m

eft, qui ?onütcri noluiffet Regema

Regnum

SJECULI: XVI.

24f

ji

Regnum adminiftrantem effe Caput Ecclefiz

a

,&i;z;,

immediate poft Jesum Chriftum tam in caufis

iM

fpiritualibus, quàm in temporalibus; przci-

Q5

pui hbujus hzrefis Defenfores fuerunt Samíon

& Moriíonus.

NeutrAli[le.

ais

Sacramentariorum claffis

enfut.

eft, quz fibiperfuadet, non effeneceffe com-

um Dj

municare fub una vel füb utraque fpecie, fed

fatis cfle fidem habere , quinimó fi decerneret

Vsl

Concilium fub utraque fpecie communican.

TR

|

dum effe, tunc debere Laicos füb altera tan-

türm communicare.

Unde factum eft, ut co-

m

rum multi per decennium imó etiam pertotam

vitám à communione abftinuerint.

chnlm

Manufimpofitorii. Sic di&i funt Rigidi

gust

vt

Confeflionite , ex eo, quód putant impofi-

tionem manuum à Laicils factam efle Sacra-

mentum.

Ql

Baf[acramentales ,

Triffaer amemnt ades ,

u deniqc[

Juatrifacramentales.

Prima fic nomina-

torumSecta docet effe cantüm duo Sacramen -

'mrom'.ps

ta, Baptifmum & Euchariftiam, fic multi Cal-

at

vinift & Rigidi Confeffionifte, Secundaad-

yle

mittit pr:ter Baptifmum & Euchariftiam Sa-

il )irijf" :'

cramentum abfolutionis.

Sic multi molles

Confeffiopiftz ac precipuéLipfienfes. — Ter-

ibe

tia Se&ta his tribus Sacramentis quartum ad-

n

f

jungit nempe Presbyteracum , fic molles Con-

4

feflionifte, W/ittenbergenfes prefertim.

Wlll

depulebrales. Hinegant defcenfum Chri-

j

(

fti ad inferos fecundüm animam, & dicunt

tantüm defcendiffe fecundüm orpus , quic-

y

Q 5

Ícendo

gt

246

HJERESES

feendo in fepulchro , inferni nomine fepul-

[ez(iüe

chrum interpretantes.

Sic interpretatus eft

h

Beza.

fedtr

) g

Iuferualee. Hoc nomen impofitum eft

iis, qui tuentur Jesum Chriftum defcendifle

AM

ufque adlocum damnatorum , & ibi paenas in-

lgl

ferni toleráffe , fic Smidelini & multi Calvi.

ii

milta.

us

Imvifibiles, Crediderunt nullam effe Ec-

o

cle(iam vifibilem, fic IHlyricani , Ofiandriani,

fol

Schvvenckfeldiani.

1i,qu

Biblifls.

Hiin fcholis, Templis, domi ni-

dl

hil przlegendum & difcendum effe dicunt

atl

rgter nudum textum Scripturz, nec opus

[]:

effe ullà alterius cujusvis Doctoris explicatio-

lo

ne,cüm omnes fimus à Deo edodi.

!

vt

PonitentiAnr it.

Sunt molles Confeffio-

| d

niftz , qui circa Poenitentiz Sacramentum va-

| hn

tios errores fe&tantur.

N

| Tf

"Athei && Epicurei. Hic fcopus eft ulti-

v

h

.nus , quem Satan fpectat , dum harefes diffe-

sninat, uttandem vel in Epicureorum vel in

gu

ltlf

Atheorum abyffum dejiciat animas cece. di,

TU

ftraCtionis acluxüs pondere gravatas , fic He-

nj

hii

dion de füis pretentis Evangelicis queritur &

n

fcribit Satanam callidum huc multos agitare,

li, (

ut dum fummá inconftantià jam hoc, jam il-

TOl

lud credunt , czcà quádam diftractione poft-

lum

hacnihil prorfüs credant , & in populum Afo-

T. )

tiorumcvadant. 'Afotiiautem funt apud Grz-'

iUf

fl

&0s iidem , qui apud Latinos deco&tores , ac

Atf

j

homines nihiJi , acnullius frugis, qui luxu ga:

[*

hm

nexQue

I

SJECULI XVT.!

247

i h.

Mil

nezque ftudio perditi omnia füia abligurirent.

ï

Anno 1j $1. Alenzonius ab Ordinibus cón-

Qlini

federatis vocatus , Cameracum venit , & prz-

fidio firmat : quod ab Alenzonio Henricus

Ms

;

Rex Galliz fe invito factum effe Pontifici &

J

:

|

|

;

l

Regi Philippo fcripfit.

Petiit deinde Alenzo-

ili( |

nius Angliam fpe conjugii cum Elifabetha ine-

|

undi.

Verümilla ficut Alenzonium,fie & ali-

a

osmultos Principes hác fpe illufit; non ferens

fs

füprafe virum dominari tanquam caput mulíe-

ris , quz per externam arrogantiam Caput Ec-

m

clefiz fejactitabat, & fü

Á d

pra omnem poteftatem

extollebat.

N UPUS

In Belgio alternant victoriz inter Regios

f

& confoederatos Geufios , nunc his , nunc illis

vincentibus & victis,

Demum Belgz confce-

(

deratiin Comitiis Hage Comitis Philippo füo

av

legitimo Principi omnem fidem ejurant, &

Francifeum Andegavafem Ducem, fibi Princi-

ydi

pem conftituunt.

st

Anno 15 82. Francifcus Alenzonius ex An-

D

gliarediens magno applaufu Antweerpiz exci-

pitur, & Dux Brabantiz ac Marchio Romani

[Tod

Qs b

!

Imperii renunciatur , fed: ver& inani nominis

.n

at

umbrá, quia re ipsá Aurantius.omnia obtine-

bat.

Contigit tunc eidem Aurantio , ut re-

lu

)hüclb

motis à prandio menfis, à Juvene Cantabro,

J&J*ff')

qui eum occidere intendebat , aberrante fclo-

J

PF»

pii&tu, per utramque maxillam trajiceretur,

quod totum Alenzonio imputatum eft , donec

contciifacinoris remaftu cujusdam mercatoris

b

peractam effe demonftráflent.. Javenisautem

le[

que ,

Q 4

é ve-

248

HLERESES

€ veftigio difcerptus fuit, & confciis fupplieia

j j

bj

irrogata, Interea non deftitit Parmenfis, ut a-

liquotlevibuspraliis urbes nonnullas recupe-

MAU

yarct.

]u

Anno 1583. Francifcus Alenzonius , aliàs

[ m

etiam Dux Andegavenfis dictus , cüm videret

d

D

feprecarió tantüm apudBelgasimperare,occu.

at Dunckerkam , aliáque minoraquzdam lo-

!

s

fotl

ca , & pra/(idiis Gallicis ea firmat.

Brugis au-

temexcluditur , & Antwerpiá repellitur mag-

f

jepal

n^clade , magnóque damno, mille & quingen-

tisfüorum trucidatis , multis captis cum uni-

n

i

vería fua füpelle&tile , & inglorius Beleio reli-

€o in Galliam revertitur, quà occa(ione ufus

yritrt

Farnefius totam Flandriam, vi aut deditioae

U

confcederatis eripit.

,pnt

In Germania Gebhardus Tuckfius à N/al-

yit

domi

denburg Archi- Epifcopus Colonienfis homo

impius & impurus Conteffionem Avgu(tanam

fueur

domin

amplectitur, & connubium init cum Agnete

Mansfeldica

P)

.

fed à Gregorio Papa excom-

fetüt

municatus ac depofitus expellitur, & in ejus

friz

hn

locum à Capitulo eligitur Erneftus Bavarus,

qui obnitente aliquamdiu Gebhardo Cafimiro,

t

"Comite Palatino armatá manu, tandem diz-

jb

cefin pacificé poffidet.

Ls

In Anglia Elifabetha non tantüm fzvit in

tial

Catholicos , quosinterinfignis fuit Edmundus

furi]

Campianus € Societate Jefü cum aliquot aliis

tim lo

Sacerdotibus , fed etiam in Puritanos , dene-

W.

gantes faeminam dici caput Ecclefiz.

Atmo

us Dele | i

Afmo 1584. W'ilhelmus Auranti

phis

. S/KCULI XVI.

249

l

l.?'l

phis fclopi i&tuà Baltha(àre quodam Burgun-

Wi

do , pauló anté in ejus familiam adícripto , oc-

lls

ciditur, & in ejuslocum ab Ordinibus confce-

deratis fübftituitur Mauritius ejus filius anno-

Mi

rum circiter r8. quem exAnnaSaxonica fecun-

umv

da conjuge füfceperat.

Parmenfis antem ex

Vr

Flandria in Brabantiam progreflus, Antwer-

h

Quetn

piam memorabili ob(idione cingit; quàut com-

lss

meatum prohiberet , Scaldim illabenten urbi

r

fluvium , jun&is catená navibus ftravit fuper-

tl

impofito ponte , qui 4co. pedes latus firma

a.

progugnacula excipiebat , licét hanc molem

hoftes variis artibus & machinis conati fint e-

Mi

tÁone ul

vertere.

kdtdnon:

Anno 1585. in Belgio Parmenfis Antvver-

piam toto anno obfeffam ad deditionpem com-

di Wa

gWa

pulit, quare Geufii ad extrema redactt, Belgii

f

dominium obtulerunt Elifabethz , fi eis opitu-

YRl

hplar,

laretur : Elifabetha auxilium promifit , fed

fiid

qmi

dominium recufàvit , eoquód illorum non ef-

fetdare. Mifitigitur Regina Comitem Lince-

g at

y nf

ftriz cum magno apparatu.

Anno 1$587.-Hoc anno Maria ReginaSco-

st

rduüiïm'l"»

ti& coram Judicibus, qui fententiam mortis

,tandemd?

jam formárant animo , antequam accufatio-

nem aut defenfionem audirent , rea aCta, mor-

1

iif

tiaddicitur : quá fententià audit4 verfi - pellis

Furia Elifabetha quafi renitens & invita mul-

i

4l

] Q'E

tum horroris fimulans, & quafi cogi ad hxc

GP

juribus Regni volens, fübfcripfit Maria au-

j

tem mortis fencentiam accepit, üt quondam

:Dl

'fub Diocletiano Martyres, tria tantum poftu-

;hxs

lans,

2je

EUERESES .

J g

lans, primó ut Catholico ritu fepeliretur: fe-

cundó ut.moreretur coram fuis domefticis,

fgie

nv

& tertió ut ipfipoftea cum fuis reculis dimitte-

rentur. ltaque22. Kalend. Martii ad fuppli-

db

TU

cium fe comptiüs quàm ad nuptias paravit,

crucémque ac R ofarium manutenens ad Mar-

g

u Ü

tyriilocum perrexit, hic (e Catholicam mori

profeffa, datis ad Filium Jacobum fanctiffimis

pm*uh

j

monitis , caput füppofüit ferro, quod ei alte-

ro i&turefciffum e(t, & ftatim omnia fupplicii

i.

inflrumenta aut flammis abfum

pta aut aquis

quam'

eluta. . Sicperiitin Anglia Maria Stuarta , non

m

alterius criminis rea , quàm propter fidem Ca.

p

tholicam multas in hac vita rumnas perpeffa,

hii

ut &ternum Regnum confequeretur.

Elifa-

. Mi

betha fecit omnia , quecunquepotuit excogi-

: ,U

v

tare callida.& vafra mulier, ut dolorem fuum

de hac morte teftaretur ;; nam & lugubria

verm

fümpfit , & eum, qui judicium urferat , in car-

fe, d

cerem compegit , & pecuniá mulétavit , adeó

frnsh

mimice,, ut ipfa rideret fefe, & rifüm vix finu

Ms

fuo contineret, Excufavit íe. quoque apud

lcimq

Jacobum- Maris Filium , & coactus eft mifer

ttis

adolefcens, acceptare. exeufationem

Q

fuoMarris fatum qumularet.

» U fatQ

M

,Anno:1588.in Gallia inter Familias R egias

liCïS, !

Íeditionesmaximae vigent, . NNancziinterf.o-

ttj,

tharingim Duaem;,, Guifios, aliósque: fasde-

fammoy

ratosjnita.efti confpiratio: in.Ecclefi;e commo-

fipo

dum,, fid fj

mulinHenrieiperniciem , ejüsque

ii

Sugeefforis, Hocfoedusfe probare (imulavig

T

mali, cüm

4

Kcex, Henricus,, fed, metu, majoris,

videret

|

S/ECULI XVI.

íjt

m?hï»r:lh |

videret Concionatores Parifiis addictos hifce

[ -

focderatis , & ad plebem incitandam compa-

l

A

ä:hl

ratos effe.

Aberat Lutetià Guifius , & ab ar-

d

dentioribus Catholicis petebatur , fed eó ve-

l

i j

nire prohibebaturàRege, qui in eumiracun-

&t

:

j

diam fuam non fatis occultabat ; tandem igi-

lunmy

tur Guifius amicos fuos , à quibus petebatur,

Áodilrs

pretulit Regi, & Parifios venit , atque ut o-

a

ftenderet nihil (etimere, venit cum octo dun.

l lnppligi

taxat Comitibus : íftatim adiit Catharinam ,

100 4

quam verbis ita demul(ic; ut hunc illaad Re-

Lt

gem deduceret: quem cüm Rex iratus exce-

ln

piffet, eum fic affatus eft , utfaltemin fpeciem

d

iram fuam omnem pof'uiffe videretur.

Ad-

2

ventu tamen Guifii animata multitudo Civi-

a

um, quznullo negotio reprimi potuit, Hel-

um

vetiis & Protorianis Francis per Urbem uni-

verfàm fciré difperfis A Civibus catene exten-

X

d

f , doliis & curribus impeditz vie, ad fene-

indt

ftras lapides comportati, & nonjam Henricus

j

Rex agno(ci , fed Guifius acclamari coepit:

gt

1

cümque jam Rex timidior audiviffet , pulfis

It

j n

regiis militibus effeScholafticis arma quoque

,

diftributa, veritus, neobfideretur aut deti-

nerctur , pedes ipfe cum paucis peditibus Au-

iistt ,

licis, dum fingit deambulationem, Urbe ex-

cedit, eidem perniciem interminatus , quà

d

u

tamen mox ipfegraviorem fibraccerfivit. Scri-

"T

bit pofthzc ad omnes Provincias Henricus ,

iisdem debitum Principi füo obfequium incul-

j

,^

cat, fed Guifius fcribit idem Catholicam per-

fonans

a

3f2

HJERESES

fonans, & ad ejus defenfionem adhortatus ,

, Qu

cujus hoftibus Rex adhzreret,

f

Interea , quz hzferat Parifiis , Catharina

yn

Mater Regis effecit, utSenatus Legatos mit-

q'

teret ad Regem, quos illeita excepit , ut Irxeta

j

omnia fperarentur , cümque flagraret .odio

Ed

apud populum Efpornonius, ejüsque ab Aula

m

receffus peceretur, przvenit ille decretumRe-

hr

gis, & aulà excelfit pro reconcilianda Regni

mf[, Ü

tranquillitate.

Sixtus quoque fummus Pon-

f

tifex inter hostumultus litteras mifit ad Gui-

T25

fium , quibus eum Machabzis prolege Dei ze-

que

Jantibus adzquat.

Henricus veró Rexaliun-

(f

de demulcebat Cardinalem Borbonium,quem

foederati CatholiciNavarrao üàt larvam oíten-

(rtoi)

10

tabant.

Hunc autem fupra modum afflixit

cop'üinüt

Henrici Condzi Principis minimé exfpe&tata

! n

nex inter fümmos cruciatus demortui ex ve-

pantti

neno, üt credebatur: ideo qui curam domüs

ejus gerebat , quatuor equis difcerptus eft vi-

Qu

l

p

vus. Cüm rebus fuis fpem nullam affalgere

|

l

vidiffet , Henricus III. Comitia Blefen(ia in-

frqun

tmbti

dixit, ex omnium judicio pacem compofitu-

Bu

rus , in his autem Comitiis deprehendit Rex

Gui(ios omnia pofIe, & Navarrzum incredi-

! lnlin

dtyi

bili lagrare odio, quodin fe quoque redun-

daret: ltaque capto confilio pleno defpera-

j jj

fülty

tionis Henricus Guifium ad fe evocatum per

fuos Satellites confodi jubet, & Fratrem ejus

il n

Fermä |

Gardinalem includi . quem poftridie etiam fü-

wireg

ftulit: multos quoque Guifiorum amicos in-

clufit, & inter eos Meduanum, in quo mox

'tug

Guifium

du

S/ECULI XVI.

D

[

h

1j

Guifium revixiffe deprehendit , & agnovitin-

fortunatus Princeps fe inchoáffe fabulam, fed

,

j

Af

nonabíolviffe. In iisdem Comitiis renuncia-

D

tum eft , Ducem Sabaudiz occupáffe Princi-

tplt Dd

atum Salutiarum , ejüsque Urbem Carma-

Bu j

niolam cum quadringentis tormentis bellicis

Qb

& amplius , qua hic ad Italica bella referva-

m

nl N

bantur. Statim ergo huic bellum indici pla-

cuit , cüm autem hicpratexuiffet , fe hanc di-

mj

ii

tionem occupáffe, ne veniret in Hzreticorum

manus , accepta eft excufatio, quia id facilius

d

ülhttiin

erat credere , quàm Principatum extorquere.

DT

Claffis Philippi Hifpaniarum Regis toto

vunda.

triennio parata, & ingenti hominum, armo-

um , commeatuum , & rerum neceffaciarum

d

copià inftru&iffima, & longé amplior futura

i |

on

conjunctione Claffis Parmenfis in Belgio com-

paratz in menfe Julio Olyfippone Angliam oc-

'.mmdumü

.

cupatura folvens , fxvis continuó procellis

(

wyidi

jactata, fed & ab Anglica Claffe continuó in-

]i

fequente labefa£tata vix tandem in menfé Sep-

T

tembri adlittus Caleti pervenit, ubi dumfru-

ag -

ftra Claffem Parmenfem expectat ( quam Hol-

d

landi in apertum mare exire prohibebant )no-

um

&e quádam ab immiffis in eam à Draco Anglo

TM I"»'!'ï'

navigiis incenfis ad lammas evitandas refeiffis

j

rudentibus in altum fe dare conatur , fimul &

1

ab Anglis & à ventis diriffimé agitata , tota

fermé periit , cujus reliquiz circumnavigata

(Frzï':

M

lv

universámajoris Britanniz Infulà poftlongiffi-

mam'navigationem cum

ml

pauciffimis militibpg

1

n

in Hifpania appulcrqnt.

Ando

1

2$4

HZERESES

D

| i

Anno 1593. In Gallia moritur Catharinà

rü

J

Medieza Henrici II. Francorum Regis conjux

dcmu'l

&trium fubfequentium R égüm Mater,ex moe-

(iM

rore pütiffimüm ab nece Guifiorum & tumul-

FOH

tuum Regni , cui fedando filium imparem ju-

D

dicabat , ideóque ab eo defpiciebatur.

Qw

Poft Güuifiorum cxdem Pari(iis Conciona*

u)

totes Coeperunt non dicere , fed debacchari,

lii

Nec illis fapientiores fuére Magiítri Sorbonz,

f

qui decreverunt fervandam non efle datam

o

Henrico Regi fidem, ejus Sacramento popu-

Ri

losexfolutos effe , fas effe armari plebem con-

tra Regem , pretérea preces pro Rege fundi

&n,

[77]

folitas in Miffz Sacrificio expunxerunt, & alias

ii

füb(tituerunt, qux omnia cüm ad vim & cz-

ind

dem fpeCtarent , Parifienfes feditiofi in cufto-

r

diam copjecerunt Achillem HarlzumSenatüs

hu

Principem, & cum eo jo. Senatores, expref-

füm quoque tunc eft ab omnibusjuramentum

: C

dithe

de fide & Henotico, Meduanus quoque He-

fidion

notico Prafectus eft ac Gubernator Urbis ,

torl

tanquam populo charior conftitutus , fimulq;

fitsa

Regni Vicarius declaratus, qui Sigilla Regia

loiy

mox mutavit, & alia cum Throno vacuo fub-

ftituit: Parifien(ium audaciam aliz plerzque

l

;flm

li

Urbes fecutz fünt.

Quod cum videret Hen-

d

ricus, & Lutetiam defperaret , hujus Urbis

lroco

Senatum Turonas transfert, Navarreum ad

Kiobi

f& evocat, evocatis quoque auxiliis Germa-

Tl

nie & Helvetiis exercitum 35. millium pedi-

tj

tum & quinque equitum conficit, atque ad

fanum$. Clotoaldi caftra locat , obíeffurus fe«

tl

ditiofam

SJECULI XVI.

255

s; |

ditiofam Urbem , ad quem etiam confluxit

BN

|

pené univería Francie Nobilitas animo qui-

At

demtriumphum adornatura , reipsá exequias

lt

fui Regis cohoneftatura.

Nam Kal. Augufti

t

Jacobus ClemensOrdinis cujusdamMonachus

I

24. annorum, illiteratus & rudis , fanaticis

A0

Concionatoram vocibus excitatus, & fortaffe

u

etiam privatis quorundam, quafi ab Harlzo

Vr

itteras afferret , ad Regem admiffus, veng-

Á d

natum ei cultrum in alvo defixit , ac reliquit.

u

Monftrum hoc ftatim à R egiis Satellitibus tru-

m

cidatum , & cadaver quatuor equis eft diftra-

&um , flammísque abfümptum, projectis ci.

gtl

dul

neribus ad abolendam infamis parricidii me-

h

moriam.

Visit Rex vulneratus adhuc dies

T

4uos , datàque inimicis venià , pié mortuus

N

eft.. Fa&umhujusSicarii quidam etiam pro-

L:

bare & laudareaufi, Clementem pro Martyré

t

coluerunt; imó & Prior ejus factum cum Ju-

g

dithz facinore comparavit , quideindeinob-

fidione Parifina captus & aliunde tam fcelerati

trl

y nl

confiliifufpectus, vivus quatuor equis decuf-

fatis atrociífimas peenas perfolvit

j

* ycl fui fce-

ul

3

leris vel faz imprudentiz.

Defiitin Henrico III. regnare Valefiorum

T

jl

familia, & ex lege Salica fuccedente familià

Borbonià , Henricus Navarreus ejus familiz

xulusu

m ,

Princeps , quitunc aderat , confeftim poft Va-

leii obitum Rex proclamatus eft ejus nominis

gt

p

IV. folennipriusjuramento przfítito de Catho-

lice religionis confervatione , & regni ex avitá

D)

,

»

h

coníuetudine adminiftratione : repugnárunt

tamen

jn

HJ/ERESES

aifé

tamen plerzque civitates cum Carolo Duce

| dnis ö

o

Menio, Guifii occifi fratre, aliífíque ejusdem

ff tf

familie Principibus aàc non pauci Proceres.

Multaideo przlia inita , plures urbes obfeffz ,

u

captz , direptz , omnia cxedibus, ignibus , (tra-

(

u

gibus , mortibus & ruinis plena, variz nacz di-

| o

vifiones , fimulationes , (imultates, fraudes ,

d

ii

tanta facta rerum perturbatio , quanta fuit ab

ortumonarchiz ,quam folus demum ille po-

| t

TT

ruit comrponere , cujus occafione fümpferat

|

! w

originem.

Sistus V. ad componendas turbas Franci-

| vll

g

cas mittit Cardinalem Cajetanum cum viris a-

l

liquot eruditis , quosinter fuerat Bellarminus

n

Societats Jefu, poftea Cardinalis.

g

t

Anno 1 5$0.Proceres Gallie Romam mit-

qnud

tunt ad Sixtum Pontificem , Lucemburgium

a

w

PinciDucems utfactum eorumcirca electio-

ném Henrici Navarrz excufaret cum cautione

: Yiosb

pro Catholicareligione, quoniam id regni jus

3

godn

s& publicatranquillitasexigeret. Interim fae-

Melgio

derati Cacholicires fuas contra Henricum Na-

etort

xarrz necdum vere Catholicum , quibus viri-

yr

bus poffunt, promovent, & Meduanus quidem

n

ad Parmenfem in Beleium excurrit, atque ab

htn]

deii,

coauxiliafub Philippo Egmontio Comite acce-

pit & his fretus movit in Henricum, Drocas

adufe

obfidentem: Henricus autem fortiter occure

lt

rit hofti , & ad Utriacum przlium conferit , at-

3l

quepoft diuturnum certamen vi&tor evadit,

isten

ipfe manu füà fupra humanas fere vires pug-

Muj

Caitunc g9o. Equites; & ipfe Fgmon-

iüer

mgg;

danus

I

S/ECULI XVI.

2f9

(

danus, & Brufvicenfis Nothus , Germanus &

Uiö&f(m

Helveticus equitatus fe dedidit, Gallicus om-

lo

nis , armis abjectis auffupit, capta funt omnia

jj [

tormenta , omnia impedimenta , & xgré Me-

ii

duntam receptus eft Meduanus, unde sant-

dtniod

dyonifium venit; vix aufus íe Parifiis often-

vl

dere. Henricus econtra hoc fücceffu elatus ,

TTR

iterum Parifios obfidet, quam etiam deditio-

nikp

"

ne accepiffet , nifi eidem AlexanderFarrefius

r

Á

j

um fuo exercitu füccuriflet , ante cujus ad.

ventum habitze fünt in Urbe fupplicationes,

baannrï-j

una Religioforum omnis generis, & coloris,

!

Ym Yi

qui arma vix non ridiculé fuperinduerant,alte-

J'um

raautem in die fefto Afcenítonis , fed illa reli.

giofiüs proceffit , & Deum precibus placare

v

conata eft. mNemorofiüs Gubernator Urbis

a

nihil omifit , quo Cives ad omnia toleranda

od

invitaret non tantüm fortiter, fed etiam inge-

yaultt

niosé , unde hi quotidie erumpebant cum ma-

| Ild Wgni;?;

gno damno Regiorum , parati vincere,vel pro

Keligione mori: accedebant Concionatorum

I) ;

eran

exhortationes 5 difcuríationes Religioforum

| gt

per domos , largz eleemofynz , quibus divi-

ml

tescontinebant & alebant inopes; verüm fa-

[Il[ ! WE |

fme tandem przvalente inUrbe facienda fuiffet

Oi

deditio, nifi Parmenfis quafi Deus auxiliator

j

adfuiffet, Venit enim ille Meldas 12. Kalend.

um

Septembris , junctísque copiis , captóque , in.

yit

l

A

fpectante ipfo Rege , Latiniaco Urbe , ad Pari-

fios tendit, cui pugnandi copiam Rex Henri-

j

&Fjdlh

uv

cus nequidem fecit : Unde Parmenfis liberatu-

qot

cceffifle vi-

M

rüs Ur(bcm;; & non pugnaturus a

n

debatur,

252

HLUERESES

debatur..

"Subeunteigitur in LIrbem Farne(io

wl

cum auxilis ( cujus ingreflum Henricus vel

[ris

impedirenon potuit, velnon voluit , üt aliqui

N

Gu

excuf(ant , quia maluit divitem & intactam Ur-

bem , quàm depopulatam & egentem accipe-

Vi

J

i

re) Regiusexercitus ob(idione folutà abiit in

Hyberna , fed & Parmenfis munere jam fuo

| mi

uaíi defun&us & capto preterea Corbolio,

| ml

uübi magnam ftragem edidit , receffitin Belgi-

Tib

um , quó evocabatur, Ordinibus Belgii jam

(uny

Philippo Hifpaniz Regi iterum infultantibus.

J

"

Sixtus V. Papa in hoc negotio ita fe geffit,

(

utà Principibus negaret confilium ullum acci-

fent

pere , fed expe&taret à Spiritu San&o, multa

lii

À Parifinis fada approbando , & non pauca

ttii

€tiam improbando , laudans eos Principes,

ln

prafertim Philippum Hifpaniz Kegem , qui in

,l

Parifinorum partes.füb pretextu Religionis

EAU

Pontificem totum pertrahere contra Henri-

n

Ccum nitebantur, fed alia multa iterum Bono

bisg

publico adverfantia perpendens , quafi fibi foli

de'cti

hujus cauf arbitrium refervavit , nec fenfum

Uf

fuum manife(ítavit, & demum hoc ipfo anno

bun]

moritur, Vir ingenio magnus, & animo ma-

i,

jor, & ad res magnas gerendas aptiífimus &

qumi

providiffimus , qui in arceS, Angli ad fübitos

t

cafüs ad quinquagies centena aureorum mil.

inpui

lia fepofuerat, cüm tamen jam egregié exor-

Tidm;

náffet Urbem, & rerum omnium copiam in

Huic fuüffe-

ttcl

Pontificiam ditionem induxiflet.

1benf

&us eft Joannes Baptifta Caftanea , dictus Cle-

ürdfqu

anens VIL. qui 13. dic ab electione obiit, in

cujus

S/ECULI XVI.

N;Jg(o

2$5

cujus locum ftatim electus eft Nicola

IN

us Sfonf

J

dratus, dictüsque eft Gregorius XIV.

e

Anno 1591, Gregorius XIV. Parifinos &

Catholicos invitat ad refiftendum fortiter Na-

X

ä lhu

varrzo , pollicitus 15. aureorum millia quo-

|

libet menfe ex Pontificio arario : negavit ta-

jm

|

|

D)

men tam Philippo , quàm Meduano alienatio-

!

n

i

nem bonorum Écclefiz , quia hanc fieri majo-

;

ri Principum , quàm Ecclefiz utilitate , jam

tb

compertum habebat.

Pofthzc dubio Marte

Lt

pugnatur inter Regios & Confacderatos Fran-

1fege[H€,

Cix.

Vicini Principes paulatim Franciam di-

imat

fcerpere inftituebant , jámque partem fibi qui-

, t

libet fuam de(igaabat, prefertim cüm pars

l pJUCI

tertiajam pro Regia Corona fe fe erigeret , un-

Nf

de oriri paulatim diffidentia inter Confaedera-

u i

tos, & magna rerum eorum fieri inclinatio s

d

accedebat, quód Pari(iis per fexdecimviros;

n

np t

homines improbos, & qui ex fanguine fordi-

büsque concreti erant , omnia agerentur , un.

uf

de etiam ab iis metuens Cardinalis Contius

t

Epifcopus reliquit Urbem, illi autem Barna-

T

bam Briffonium munus primi Przfidis obeun-

a

tem , & prudenter Decemviris obfiftentem,

i

cum duobus Senatoribus per fervum publi-

"

cum füfpenderunt, facinore indigniffimo &

F

«^

l

impudentiífimo,

Quare Meduanus fedecim-

ydl

virüm audaciá aut infanid revocatus , Parifiog

advolavit, & quatuor eorum in Lupara com-

h

ll

prehenfis gulam frangi juffit , quo füpplicio

il

i-;a reliquos duodecim repreffit , ut ex eo

Ka

teme

u

HJERESES

266

i

W

tempore, quantum bonis antea metüs , tan.

j

tundem nunc contemptüs füi ingererent.

Evafio etiam € carcere Turoneníi Ducis

fit

t

junioris Guifii non profuit , fed obfuit Confoc-

qi

deratis: inillum enim multorum animi incli-

«

nari coeperunt pro Rege eligendo: Inde ma-

Fy,l

na di

dentia.

His tamen ita conftitutis,

I)

nibileminus Gregorius Pontifex Henricum

f

hy

Regio nomine indignum pronunciavit,& exer-

citum adversüs eum in Galliam mifit.

Hen-

Id

litt

ricus contra acceptis magnis é Germania & ex

(iní

Anglia copiis corroboratur, & Rothomagum

obfíidet , verüm fecundo adventu Parmen(íis

(

lh

iterum ex Belgio cum copiis auxiliaribus ce-

leriteradvolantis, obfidionem eádem celeri-

g.

tate folvit.

1 Iime&u*

AlexanderFarnefius DuxParmenfis arden-

mag

TEün

ti Galliz dum opitulatur , in Belgio ferme foe-

stl

diüs & fviüs graffaturo incendio fomenta &

dertn

tempus concedit : eo enim negotia Franciz

n

curante, Confaederati Belge artibus & ar-

mis Mauritii multa loca Hifpanie Regis oc-

p

IURT

cupant.

Anno 1592. Eligitur in fammum Pontifi-

- dinmy

; d

cem Hyppolitus Aldobrandinus Florentinus ,

di&us Clemens VIII. qui ftatiminitio füi Pon-

füty)

tificatüs judicavit alium Franciz Regem, ex-

At Cu

| Ány

clufo Henrico Navarrzo , eligendum efle, fed

dubiá utrínque tum Regiorum , rum Confoc-

F&thpn

qC

deratorum fortuná hoc negotium faüfpenfüm

tenuit, potuit fané Regia fortuna videri jam

i

fuccifa penitüs & evería, ficin extremas firpe

| Eu

angu/ftias

S/ECULI XVI.

261

TM

anguftias Henricus compulfus eft , fsd moxite-

W

rum valentior fe fe erexit , & hoftibus fe oppo-

lt

|

fuit. ProRegefecit plurimüm morsinfpera-

r

ta Alexandri Farnefii Ducis Parmenfis, quam

iUf

Ti

i

obiit anno etatis 47. Antwerpiz 4. Non. De-

hlb

lt

cembris , dum novam jam expeditionem in

(

Franciam pararet; obiit autem pientiffimé ,

Ra

rebus Belgii rité ordinatis , Princeps fortiffi-

o

mus , experientiffimus , & Gracis ac Romanis

; M

Ducibus adzequandus , & eorum plerisque fe-

n

licior, quód rerum à fegeftarum fciptorum na-

Omgun

&tus fit Famianum Stradam , antiquis Hiftori-

tl

cis nequaquam inferiorem. Reliquit filios

f

duos Ranucium Parmeníem Ducem , & Odo-

i.

ardum Cardinalem. — Succeffit ei in Belgio

j

Erneftus Auftrius, Rudolphi Cerfaris frater ;

ao

interim dum adveniret Erneftus , Mansfeldio

lt

1

rerum adminiftrationem fufcipiente , ne Ordi-

n

ncsex Parmeníis morte alquid fupra vires au-

derent.

*

ia

Germania turbatur morce Joannis Epifco-

yl

d

pi Argentoraten(is , dum eidem Proteftantes

fubftituere volunt unum ex heterodoxis

jre-

clamantibus Catholicis.

mmWLi

J

InSaxonia quoque & Palatinatu exoriun-

tur turbz inter Calvinianos & Lutheranos, fed

nvo W 'l

M

hic Catholici , illic Lutherani przevalent.

Ànno 1593. Confoederati Catholici Gal-

l?

t

li acceptá poteftateà Pontifice eligendi alium

Regem Catholicz fidei , de eodem eligendo

n

j

ferió cogitant , & Parifiis Comitia celebrant ,

mf/!

j

Uwi

fed magnà confulione , càm & Hifpani & exte-

")

K ;

r

262

HJERESES

ri plurimi competerent pro corona: que res

k

$u

dum Henrico Navarreo nunciata eífet per

Schombergium natione Germanum, affedu

[

& animo Gallum , & illi oblatum Regnum, fi

M

conditionem hanc fubiret, & fidem Catholi-

(l

cam amplecteretur,ac feri profiteretur: Hen-

E',l

ricus ad füos converíus miniftros interogáffe

J

fertur , utrüm effet in Catholica Rehgtonc fa-

ii

Atf

lus? & affirmantibus ipfis , ille ,üt eratingenio

folers & acuto, ergo, inquit, fatiüs eít me

j

Petiit exinde

j

Francie Regem adire coclum :

:

]

de articulis controveríis Catholicé edoceri,

n

quod eruditi deinde Epifcopi praftitére, quo-

sj

rum inftitutioni Rex avidifTime & ftudiofi(limé

QUi

fe fe impendit , aliquando per fex continuas

(

Vi

horas , quibus auditis Parifienfes alios vultus

& animos induerunt, & multorum in Comi-

u)

tiis fpes elufa eft.

qi

Igitur die Dominico 8. Kalend. Augufti

d

Santdyom.u Henricus Navarmeus Hzre(in

r

publicé ejuravit, séque filium Ecclefiz obfe-

dort

quentem profeffus , factà peccatorum exo-

Totur

mologefi abfolutus eft ab Archi - Epifcopo Bi-

fn

tuncenf' acreligiosé Montis Martyrum invi.

Qs

fit Ecclefiam , ut omnibus Parifinis ejus Reli-

T.

$io effec teftatior.

Pro abfolutione Pontifi.

Tüftm

cia impetranda miffus erat Dux Nivernenfis ,

ln

cui abfolutionem aliquamdiu quidem diftulit

AD4n0g

Clemens, eaufantibus Adverfariis fimulatam

Mffe

converfionem

]uculenter tamen conteftatá

IV

Regisin fide finceritate & conftantid; cum gau-

M.

dio poftea impertivit.

fs

Anno

S/ECULI XVI.

262

14

Aüno 1594. Urbibus certatim à Foedera-

M

tis ad Henricum deficientibus, haud dubié

Jfron

omnibus quantocyüs defecturis, fi Henricus

qui

Rexz inunctus fuerit, cüm vifüm effet , nihil

GN

opus efIe inunctione Rhemen(i , S. Martini fa-

d

craampulla Turonibus allata eft, & hác inau-

tl

guratus eft Henricus IV. Carnuti, ab Epi-

jni

Ícopo Urbis Nicolao , à quo & Ordinem S.Spi.

tugein

ritüs recepit, ac pro S. Marculphi peregrina-

TT

tioneperrexit Sanclodoaldum , ut inde rebus

Id

fuis ac Pari(inis profpiceret.

Egitigitur Rex

tht

cum Briffaco Lutetiz Prafecto , ut Urbe re-

*, (

Ciperetur, fed obftitére Sedecimviri, & Con.

if

cionatores paífim ex facris pulpitis in Politicos

VU

(fic appellabant fautores Regis ) intonabant;

vt

adhuc enim Pontifex , potenter contranitén-

r

tibus Henrici Adverfariis, dubius pendebat,

quid de converfione Henrici fentiendum , ac

hii

de Regno ejus ftatuendum.

Verüm ctüm hi

D

omnes edictis Senatüs & MeduaniDucis au-

kicot

&oritate repreffi effent , idémqueDux auxi-

m o

"

liorum causá profectus effet , Brifacus ad Re-

gias partes mercatorum Przpofitum , /Ediles

n

yuni

duos , Tribunos aliquot & Centuriones per-

sql

traxit.

His fübnixus quatuor MilitumRegios

yt

rum millia dele£torum per varías portas in Ur-

I

jl

bemimmifit, qui eá potiti cum levicedeGer-

lP

manorum eandem mox patentem Regi fub-

m

misére. cum palatio Luparz: & Rex Henri-

j

t

cus IV. armatus ingreffus eft eàdem ipsápor-

14

tá, quá Henricus III. ejus Deceffor Parifiis

l

gau

profugusexíerat: eaque dies deinceps folen-

i

; mi

R 4

264.

HJERESES

ni Proceífione celebrabatur à Parifienfibus.

g

g

CüàmRex jam Luparz Palatium teneret , di-

miíTi func per Urbem feciales , qui amnifüam

DN

roclamarent , quibus refpondit populus,

g

vitam Regi fuo accinens.

Dimiffi deinde ex

U

H

UrbeHifpani , Belgz , Neapolitani Milites cüm

jEfx.

Duce Feria , & actz Deo in majori Bafilica

j u

gratix.

Intra tres dies ab ingreffu Regis in

G

4

| [

Lrbem horas apertis tabernis commercia 1e-

fticuta , quafi in tanta Urbenulla belli füfpicio

1 m

EOE

viguiflet.

Invitatus benigné ad Luparam &

Regem Placentinus Cardinalis bonefté recu-

1 A0

favit accedere: Itaque juffu Regis à Davitio

ij

Perronio dedu&tus eft Montargium ; Pelle-

t ujun

vaus veró Cardinalis , cujus maximéinduftrià

a ii

fteterat Henoticon, audito-Regis in Urbem

^

' tu?ip[g(

ingreffu, cüm in le&o jaceret xgrotus, con-

j

hi

: D!

verfo ad parietem vultu , loqui, & vivere

defift.

i: lnl

;

? nf

. Pofthzcad ftudia pacis omnia funt conver

fa, vetita przteritorum recordatio , abolita

: Qu

Senatüs con(íülta, ícripta utrímque emiffa

[])

ignibus addida : Academia quoque contra

I

Henricum edita, irrita effe juffit, eíque pa-

DT

rendum effe , fancté decrevit, huic tamen de-

touym

ereto non ftatim paruére Religiofi, propter

! db

Pontificis fententiam nondum manifeftatam,

tf

proptereareliquis Ordinibus omnibus omiffis,

"tnpam

tantüm tempeftas in Jefuitas concitata eft ab

nulti

Academiz Rectore, homine turbulento, &

Arnig )

denunciato hofte Jefüitarum : ejus & Socio-

.Tn0tan

rum ex omni gegere. calumniarum c

onfarci-

.M

natc

S/ECULI XVI.

26$

(

E

N

natz & maledicentix veneno intoxicate ora-

W d

tioni modefté & facundé refpondit Claudius

inroy

Duretus, cui etiam Antonius Sequerius Co-

p

gaitor Regius fuam orationem moderationis

d

& ingenii pleniffimam pro Patribus Societatis

litson

JEfu addidit; Unde inimici jurati Jefüitarum

1bl

tunctantifper quidem repreffi (unt, fed eodem

anno nacti occafionem novam maledicendi

| chþ l

OLT

& criminandi virus füum conceptum foediffi-

il

mo ac fpurciffimo mendaciorum ac calumnia-

pumi

rum vomitu eructàrunt contra innocentes.

Áhty

Accidit enim, ut Henricus IV. Pari(iis 6. Ka-

Dyit

lend. Januarii magnum vite periculum adiret

à Joanne Cattello perditiffimo adolefcente, &

.

dul

ad infaniam ufque fcelerato , cultro vulnera-

(l

tus in facie , qui captus confeffus eft, fe id cri*

i

minis füfcepiffe , ut peccatorum füorum ve-

Lt L

niam confequeretur, fi Tyrannum & Rebel-

lem ÉEcclefiz Principem fuftuliffet,

Is, quo-

um

niam fuerat antea Jefüitarum Difcipulus,quan-

pl

quam alium poftea Magiftrum audii(fet , mi-

feros Patres , qui jam tum fatis apud Hzreti-

l a

gt

cos in bac rerum perturbatione valentes om-

p

nia, malo loco , & àt fpinain oculo amarulen-

tni

to animo abominabiles vifi erant , fao parrici-

[l, 9;0?1'5

dioinvolvit. Eorumigiturfcripta ad apicem

yit

jta]

excufía,, in quibus ciüm inventa effent aliquot

j

epigrammata adversüs Bencharnenfem ( fic

"

!

tumultüs tempore Henricus IV. dicebatur )

u

ht

in crinio Joannis GuignardiSacerdotis , patriá

jl

AO

Carnetenfis , magnam eis perniciem creavé-

rc; maturé ergo peracto, inretantimomene

1 wafm'

]

[

266

HJERESES

| i

ti, negotio , Caftellus forcipibus candentibus

d

coricerptus , manüique cum cultro, refinà ac

fulphure plumbóque crematà, vivus ab equis

|

j

E

j

uatuor laceratus eft, corpusincenfum , pro.

jc&i cineres, Pater ejus exulare juffus ; Je-

| gt

m

fuitz omnes Regno ejecti & Guignardus , cui

tam immane crimen per vitam fuam in men-

f

w

tem non venit, publicé füfpenfus, & Guere-

tus ( que planéheretica furendilibido & (a.

. Mn

fifhj|

crilega infania fuit ) propterea tantüm , quód

parricidz aliquando confitenti aures prebuif-

yi

C

fet, immaniter tortus eft, domus denique

Caftelli diruta , ejüsque loco erecta pyramis ,

h

uf

quz fententiam in eum & inPatresSocietatis

JEfülatam contineret, cum atrocibus multis

fl

verfibus , quos Hzretici & Academici Catho-

T

lici, fedimprobi & virulenti hoftes Societatis

Ày

Tu

M

fcripferunt , laxatis tunc füi furoris habenis;

toti effu(i ad maledicendum.

Eos abeuntes

pl

JJl

Ua

multi boni Viri cum lachrymis profecuti funt ,

[

& miferos innocentes fcelerati quondam Di-

M

I

fcïpuli füi defperationcm & infaniam luere do-

luerunt.

f [

WAlexandri Farnefii fuc-

uD

In Belgio in locum

ceffit Erneftus Archi Dux Auftriz, FraterIm-

Tinum

0C

peratoris, quifruftra Belgas cum Hifpanis re-

J

conciliare conatus eft, Mauritio Cróningam

(l

lst

Urbem potentem ac firmam duorum menfium

àrim|

óbfidione expügnante, & in ea Dominationis

Mntpg

Hifpanic: , ac fimül Religionis Catholicé mo-

"lisef

nimenta dejiciente,

Galliarum

1 Tlnfpm

D

Amo 15O0je. Ecnricus IV.Rex

r

" folen-

SJECULI XVT.

26*

L

folenniter à Clemente VIIIL. Pontifice ab hz-

jl

refi abfolvitur , magno gaudio totius Urbis

n

Romz: cgregiam hocin negotio operamna-

l[llm,g;,

|

vavit Gallis Francifcus Toletus , primus é So-

fiy j

J

cietate JEfü Cardinalis , qui popularium fuo-

(

rum conatus füo ingenio & eloquentià difcuf-

m -

fit, quarein eum deinceps optimé & inSocie-

tG.

tatem JEfu melius affici ceepit Henricus , &

hii

nunquam poítea immemor extitit beneficio-

Facdtá

aqi

rum , quod Viri magnanimi folent.

p

abfolutione Pontificiá omnes feré contra eum

Confocderati eidem fe fübmiferunt.

deniy

mrnt,

Anno 1596. Albertus Cardinalis Aufltria-

O

cus Frater Rudolphi Imperatoris à Philippo II,

ml

Rege Hifpaniarum avunculo, ad Belgii Guber-

nationem adhibetur.

Q i

Qs

Anno 1597. Carolus Suecie Guberpator

gho

Lutheranus legitimum Regem ac heredemSi-

jyanti

gifmundum € Regno excludit, fibíque illud

ol

ufürpat. SícqueSuecia Catholicam fidem cum

jin

Rege Catholico ejuravit-

Hoc anno Ferdinandus Te

lus Pörtocar-

d

rerus Dulendii Prafectus , admonitus à Du-

adil

molino exule, interdiu fervari neligentiüsA m-

t

J

bianum , id magná audaciá & pzné temeritate

j

occupavit.

Ufüs eft carrís, quos pomis & nu-

cibus oneravit , & hos fortiffimi milites auri-

u

garum loco deducebant , eorum unum füppo-

mm«i

nuntpenfili calthro , loris equorum refciffis al-

j

terius effundunt nuces & poma , qux dum col.

liguntprzeidiarii , trucidati füntab aurigis pro«

j

thï

)

b'ä—grmatiAs ; & portam patentem feq

uentibus

L

copiis

,

268 *

FHLERESES

qUdt

copiisreliquerunt. - Sic capta eft ab Hifpanis

l:

]2

Urbs nobilis , in cujus (aburbio Helvetii pluri-

glsmu

mi, & quz fupra 14.armatorum civium millia

continebat , per tria equitumpeditümque mil-

[:

lia: vixoctuaginta civesrepugnantes cafi funt,

i

& fex tantüm Hifpani.

Restantá inertià , tan-

j

H)]

tóquemetu peracta eft, uc fidem fuperet. Per-

*

turbatus eft hocaufü Rex Henricus cum tota

j

Lutetia , que hoftem jam adeffe putabat ad

u

portas.

Debuit poftmodüm Urbs hzc mag-

[

nolaboreà Francis recuperari, & reddita eít,

l!

cum Hifpanica auxilia intromitti non poflent ,

onal

aditu fzpiüs fruftra tentato ab Hieronymo Ca-

nl

raffa Marchione Montis nigri, qui Portocarre-

u

ro Przfectus equitum fuccefferat, & Hifpani

D

gloriosé iterum emiffi, qui anté fraudulenter

citti

intraverant , lirbíque prepofitus e(t Dominus

f

Vicus , arx :edificata , ut eá tuti effent cives ,

d,0

quifüa privilegia caufati, ab Helvetiis Regiis

Ti

defendi noluerant per füperbiam , & à fuis per

ul

ignaviam propugnari non potuiffent.

findo

Ànno 15 99. Albertus & I(abella Principes

aof

Belgii ex Hifpania veniunt in Belgium exeun-

['uTu

te Auguíto, duéto etiam PhilippoNaffovio Au-

l

xantio Principe , cui bona paterna reftituta

lr

funt.

p

Carolus Sigismundi Patruus universá feré

Atj

Sueciam in poteftatem füam redigit, & habi-

Mong

tis Regni Comitiis procurat Sigismundo reg-

PHCCF Í

numabrogari, electo tamen fpvecie tenus La-

um

dislao ejüs filio adhuc puerulo, eà conditione,

!lhnj

anifmo in-

ut mittereturin Sueciamin Luther

j pti

ftituen-

r

S/ECULI XVI.

269

N

ftituendus.

Et inde Carolus Finnonios à Si-

M

gismundo ftantes fübipit.

U !

Romz hoc anno creatifunt r2. Cardina-

Hq !

lés, inter quos numeratus eft Robertus Bel-

tl

r[iä,äx. 1

larminus é Societate Jefu, vir do&rinz incom-

parabilis , à quo editum opus in Hzreticos à

du

W Qu

viris fapientiffimis Ecclefi Armamentarium

& Turris David appellatum , eó dignior facrá

tht

purpurà , quó majore curá & folicitudine eam

UP

j

fübterfugit.

ütt,

Anno 1600. Celebratur hoc anno maximo

m

concuríu Jubileum Romz , ad quod 1300.

o

millia hominum fcribuntur confluxiffe , quà

Vafft«

occafione Clemens VIII. multa pietatis & libe-

ij

ralitatisexhibuit argumenta, peregrinos pecu-

t ,:

niis adjuvando , iisdem accumbentibus mini-

r

ftrando , pedes lavando , confeffiones audien-

us

do, omnes confolando, & ad eadem pietatis

üwö |

exercitia & opera charitatis Cardinales quo-

li

que &alios Prxlatos verbo & exemplo invi-

tando : quibus vifis multi ex Hzreticis , qui cu-

hp

riofitatis causd advenerant, ejuratà hzrefi , fi-

n

dem Catholicam amplexi füpt.

il

j

InGallia apud Fontenobleum

habita elft ce-

rcfh&

il

lebrisinter Jacobum Perronium , tunc Epifco-

pum Ebroicenfem , & poftes Cardinalem .&

h

j

Arcbi Epifcopum Sennonenfem & Philippum

"

Mornzum , Pleffium Matrlium Calviniítas ,

concertatio de fal(is affertionibus circa Eucha-

gl

J

Kïjü'

rifliam : cüm enim Perronius conqueftus effes

fi

A

delibro à Mornzo adito, in quo plufquam foo.

4 I

corrupta S. Scripturz loca vel SanCctorum Pa«

j

trum

270

HUERESES

ff

trum reperiffet , Pleffius provocavit ad publi-

cum certamen coram Regeineundum: Affig-

Bol

g

natifunt igiturà Rege tres Judices Catholici ,

& tres Calviniani , qui de calumnia vel veritate

uml

ftatuerent; dictà ergo die convenére actores

coram Rege, Cancellario , atque judicibus,

excufsísque locis novem fex horis continuis

h

pronunciatum eft omnium judicio , omnia cor-

rupta & truncata effe , accertamen in diem fe-

quentem reje&um eft, fed no&te illà egrota-

vit Pleffius, & Pari(ios deferri permitlus , infa-

]

i

lutato RegeSalmurium profugit: unus ex tri-

bus heterodoxis judicibus hzre(íim ejuravit ,

[

& Rexin fide confirmatus , ejus deinceps lau-

hd

dator ac Zelator fuit , Hs;retici autem hane

U

collationem magno emptam voluiffent.

).näurg

jJacobum Regem Scotiz Comites Gauri-

jl

eníesinfidioséin arcem füam fpecie thefaurum

1 Duly

indicandi deductum , & ad interiora conclavia

!f

folum.& inermem alle&um interficere moliun-

: It

tur, fed Rex haud tanto periculo defpondens

[77

animum & voce X manu vim avertens , accur-

iif

rentibus ad tumultumé fuis aliquibus, à morte

L

liberatus eft ; & eadem prodicoribus inflictain

| nj

quorum cadavera ita fzevitum eít , ut deteftan-

di parricidii gravitas omnibus innotefceret.

.In Belgio dum pars militum Hifpanorum

feceffionem ob non foluta ftipendia faciunt ,

:

Mauritius nonnulla loca munita Archi - Duci

Ant.

eripit , & dum Neoportum in Flandria obfidet,

1 f

" ?ïyn!icnü

invafus ab Archi- Duce poft aliquam cladem

aeceptam fuos recolligens Archi- Ducis exer-

TUl

citum

SJECULI XVI..

271

l

dl

j

citum 5.Julii profligat cx(is multis millibus

hoftium, fed iterum novis exurgentibus in

eum copiis, füos in Hollandiam & Braban-

eh'tïgg

tiam reducit.

Cadt

il ;

S/ECULUM XVII.

OOO

at

Rami pullulantes ex erroribus Lutheri

Vdemt.

& Calvini.

[2

Y

Metaphorifle. — 4 nti - Puritani.

P-/L"llf

UCH

do-Iremici , feu FAlff Pacificatores , aut PAci-

rminimmni.

ia !

fei.

Worfliani. Sibandri-

TTE

pi.

GommaAr ift&.

'"Hadrianifle. | Corma-

rifle. — Pfeudo- Michael Thuringus. | Bram-

du

r

dcnöurgi::i "Articult.

Bruni[fla et Brochtu-

u .

zifta.

Betbleem Gabor.

Pféudo . Symodue

iumn

Dordracenfts.. - HicmAanuus novus Origeni-

n

A.

Deifls novi.

Sabelliami stoUi.

97

«

minati. Parlamentarii & Puritaui. QQua-

:fpondtm

ckari ffve Tremulantes. Fanatici in Anglin.

j t

Titus Oátes.

Quietiffa.

Pietifle. |Chi-

Jinzifle movi.

Renatz.

Cot-

, m

Viftonifla.

iiido:

Lemplativi. Infhirati. Calumniantes.

jl

jett

, Etapboriffa,

Sic di&i, quia docue-

W i

runt , Filium Dei non effe proprié

j

M

Verbum aut imaginem Patris , fed

tantüm metaphoricé: Inter hos Metaphori-

itas fuit precipuus unus Daniel Chamerius

Monlienfis Minifter, qui non tantüm titulum

güïdfm

jut

Verbi Divini JEfu Chrifto eripere , fed & affir-

mare

Qu r

i

Bt

i

2172

HJERESES

mare aufus fuit Chriftum in infantia füa cum

h

Matre fua ineptiviffe , (icut & alii ineptire fo-

hii

lent, adeó nimirum blafphemus ifte in ordi-

du

um

nempurarum creaturarum redigit Filium Dei ,

utinter filioshominum ineptientes numeret:

jOUTI

(s

TT

fimiles ineptas metaphoras adhibent in expli-

canda Euchariftia, apud quos famptio Eucha-

Ü

j

riftiz non eft , nifi metaphorica tantüm come-

g"!älm

ftio.

Fuit porro Cbamerius homo eloquio

fimy

facundus , nequeindoctus , fed ambiciofi(fimus

hctur

[eius

&qué ac feditiofiffimus rabula, quinunquánon

turbas concivit , ubi illum adeffe contigit , bel-

nicnl

.!

vl

lum contipuó ac czdes intonans , donec anno

162 1. in CivitateMontalbaná,dum furiis male-

fin

ts

dicendi Regem Ludovicum , quitunc obfidio-

nelrbem cinxerat, plané efferatus ad Urbis

Ál

muros deferretur , ut milites in rebellione ob-

Gttgi

firmaret, in ipfo muro fubitó ac fortuitó é

jems

Caítris emiffo tormenti eneiictu, fcediffimam

ventut

animam iras & flammas fpirantem , priüs e-

pl

vomuit, quàm i&tumin pinguiffimo abdomine

ii

fenfit.

ylin

Anti Puritazi.

Sunt Angli quidamPro-

quaty

teflantes, qui cüm ad Luthero - Calvinifta-

Qhnt

ii

rum claffem pertineant, Puritanos ne de no-

mine quidem vel nóffe velaudire volunt, qui-

pti

nj

bus tamen magna neceffitudo intercedit, cum

Laicocephalis füperioris Szeculi in Anglia pro

mj

Pontifice Ecclefix univerfalis Capite rejecto,

DNong

Laico Regi aut Reginz tanquam Capiti in om-

Jiemí

nibus etiam ad Ecclefiam & Rcligioþnein fpe-

t tonf

&antibus fe fe fübjicientes.

A C

P[endo.

SIECUEI- XVII.

27?.

llitm

Pfeudo-

Bu

Irenici , ea Fa/ff Pacificatores , aut

PAcifici.

Sic dicuntur omnes illi ,

qui pacis

tl

aliquod ftudium przfeferunt , & pri

mo intui-

lii

tu propiüs ab Ecclefia Catholica abeffe viden-

DI

tur, & ad ejus gremium faciliüs , quàm czteri

a.

1

errantes poffe reduci , qui non tam malitiá &

i fudy.

obfirmatione , quàm ignorantià & naturali

Imare

quádam animi fimplicitate ac facilitate fuam

hn

itam pacis fpeciem füffulciunt.

Verüm in

iif

hoc tempore, fiignorantiz przponderet ma-

hm

lignitas , hicerror omnium feré errorum pere

iptii

niciojHïmus eft: tales enim cum immaculata

DX 4

verz Ecclefix vefte putida Hareticorum pan-

fomdt

ticulamenta confuunt falfz pacis preetextu.

od

Sic docent aliqui Pfeudo - Irenici Calviniftz,

j s

Ecclefiam Calvinifticam non effe alienam à

jntdde

Catholica, fidei veritatem nullis dicunt effe

ytoti

permixtam erroribus, & ipfam Ecclefiam de

sifinz

veritatejudicare , interpretari, Scripturas ex-

h p!iüs j

plicarepoffeac debere. Fatentur etiam prz-

ter Scripturam admittendas effe Traditiones

)ahdomiu'*

& plura fimilia cum Catholicis communia lo-

J

ml

lh

quuntur , fed non cum animo Catholico , fu-

(l

il

l

!]

catam tantüm pacem fabricantes in incude fi-

LT

T

mulationis & mendacii & fraudis, ad quos

J

n

l)

pertinet illa Dei O. M. apud Jeremiam queri-

ICC

J

monia. Etcurabantcontritionem Filii popu-

p

li mei cum ignominia dicentes: Pax, Pax!

l[c d 0,

p

& non erat Pax , confufi funt, quia abomina-

tionem fecerunt , quin potiüs confufione non

j

[;

füntconfu(i, & erubefcere nefciéruut, quam

ob. rem cadent inte

r ruentes, in tempore

,(W.

S

vifi-

274.

. EIERESES

vifitationis corruent. Dicit Dominus. er.

n

6. C. U. 14

gX

Arwminiani.

Nomen obtinuerunt ab Ar-

dl

minio Calviniano , Theologiz in Academia

n

Leidenfi Profeffore , qui in multis à Calviniftis

lm

difcrepavit, in eo tamen concors fuit, quód

ts

eflet Pontificie Sedis Hoftis infen(iffimus.

ij

Wor[liaui à W^r[lio , Steinfurdenfis Ec-

hii

clefiz: Calvinianze Miniftro primario , & poftea

gilt

Til

in Leiden(i Univerfitate primario Profeffore,

1

. Blafpfhemat W orftius contra (implicitatem

[

Dei, in eóque admittit principium aliquod

Tonin.

mutabilitatis , quod ait cífe voluntatem'Dei ,

j

cujus refpe&u modó hxc , modó illa facere

dj

PO

poffit. 2. Blafphemat individuam Dei magni-

tudinem , & reprehendens S. Auguftinum,

du

quód Deum dicat magnum fine quantitate ,

E

Mirum videtur effe parado-

mtendi

hzc adjungit.

xon , Deum fic omnis quantitatis expertem

t hn

effe , uttotus fit (übftantialiter in re qualibet ,

f

etiam minimà , itáque etiam in antro Ícarabai,

hia

autinapiceunius pili; hocenim effetmagnam

guna

& ampliffimam Dei effentiam in anguftum co.

sf

gere, five ex maximo & immenfío Deo mini-

hf

imum facere. 3. Blafphematinfinitatem Dei

,

immenfitatem & immutabilitatem , de quibus

tin,

omnibus valde blafphemas propofitiones edi-

o

tas à W'orílio oftendit Gualterius in Colla-

"enen

7)

tione veterum errorum cuin novis Calvi-

Atation

nianis.

Amp

Et mira res, & magis ridieula concordia

Dor

OnlaCaz

*Xaum j

C:alv.inifï;arum , quàm concors Sampf

rum

S/ECULI XVI.

li 4

276

i

rum vulpium colligatarum unio , reperitimul-:

Itd

tos inter Calviniftas , quales erant Steinfur-

Acioy

denfes Comites , & Ordines Belgii Confocde--

raü , qui W/orftium tanquam incomparabi- :

Gant

lem Calviniftice pretentz Religionis Atlan-

il qi

tem in coclum efferunt , & effe econtra (, qua-

I(DUS,

jnls

les Angli füerunt ) à quibus W'orftius expul-.

fas eft, qui linguá & calamo eum dilacerant, :

dl

monftrum horribile, peftem crudeliffimam,

Vif

Blafphematorem ,Schifmaticum , Hzreticum,

ln

Judeum , Turcam, Ethnicum , Atheum cog-

d

nominantes.

timld

Sic nimirum fpiritus mendacii loquitur in

at

ore Prophetarum füorum , fic fibimet confo-

Dupe

nat in turbis füis,

lum

Sibandrini. Di&ti hSibandro Lubberto, :

TV

uno ex rigidioribus CalviniSectatoribus , qui :

| gmdc-

inter alia blafphema infüper afferere aufüus eft : :

at

1. Chriftum non inceffifle eádem virtutis ac -

ul

fandtitatis vià, quam nobis monftravit. 5.:

olardà

|

Chriftum non effeadeptum eam £elicitatem,

a

quam aliis promi(it. 5. Chriftum velle, ut

guüumtq

omnes firmiter credant fe ele&os effe; licét:

n

hoc falfam fit. 4. Fidem unam , quatenus ;

mll

una eft , nullo modo nobis imputari ad jufti-

j dequïbe

tiam. $. Eandem fidem non effe , (altem jux- :

us

ta Pontificios juftitiam nobis inhzrentem. 6. -

4

Poenitentiam effe fimpliciter pofteriorem ju-

u

ftificatione.

Ànno 1605. Elifabetha Angliz Regina , fi-

;

cut vixerat, ita & moritur diver(iffimarum

i

i-a

!

Se&tarum Mater , & nutrix ; die 4. Aprilis, :

j

-

2

anno

276

HJERESES

ff

anno ztatis feptuagefimo , faemina égtegiis à

natura dotibus ornata , nifieas aítutia , & hg-

qu'am

U

re(is , & atrox odium ac crudelis infe&tatio Ca-

tholicorum foedá(let.

Succeffit ei tam jure

dul

]

fanguinis € quippe Margarithe Pronepos, qua

| n

Henrici VIII. Regis foror major fuit ) quàm

Ij

ex teftamento Elifabethe Jacobus ejus nomi-

D]

nis Scotiz VI. & Angliz I. Rex , qui fe Regem

majoris Britannize nominavit , eoquód totam

qpi

Jini

Infülam ditione comple&teretur, quz vix un-

Ondtt

quam haétenus unicum Dominum pafía erat,

mproci

Parentes Jacobus habuit Catholicos, & Ma-

trem propé Martyrem , ut plané mirum vide-

f

iij

xi poffit, voluiffe illum & hzrefin fe&tari, &

At

Catholicos infec&tari.

Conteftim veró , üt ex

qndum

Scotia in Angliam venit , peftis fieviffima to-

tam Angliam pervafit , magnà hominum mor-

firtm

fünct

talitate , & in eum ac ejus progeniem detecta

eft conjuratie , eujus Au&tores Viri illuftres

|etm d

puum.

partim füpplicio affe&ti , partim perpetuis car-

ceribus damnati fuére.

lum,

f

Poft adventum porro hujus Regis cele-

bratum eftin Anglia eodem adhuc anno Lon-

Wib

dini Conciliabulum à Miniftris Anglicanis , in

p

quo editi fünt r41. Canones, quorum omni-

p

d

um primó confirmatus eft Primatus Regis eti-

!

am in rebus Ecclefiafticis & auctorítas fupremi

0C n

teff

Capitis Eccleíie : caterorum autem cano-

num tam exiguus eft.valor apud Calviniftas

RI

( pro libitu fuo aliis tenaciter iis adhzrenti-

ilte

bus, aliis prorfus adverfantibus ) utverifimi-

"tém

ructores

lius fit dicere, Babylonice turris ft

t td

fnifle

SJECULI XVII.

277

fuiffe in confufione linguarum fata unanimes,

ib

quàm Calviniftas inhoc Conciliabulo in fidei;

dj

& Conteflionis füz Calvinianz unionem co-

ts

aluiffe.

o

1

In Gallia quoque Vapinci in Delphinatu

)q

i

in menfe O&obri celebratum eft Conventicu-

Ibnon:

lum Calvinianorum , Prefide Daniele Cha-

d

merio Miniftro Montilienfi, in quo inter alia

t

egregii illi Theologi ftatuerunt, Baptifmum

t YUs

infantium à Proponentibus collatum (. Pro-

xf

onentes vocant minifterii candidatos, qui

T1

1n procin&u funt, adipifcendzemanuum impo-

m

fitionis ) nullius effe valoris , ac proinde à Mi-

hn t

niftris ipfisreiterandum. | Inferuerunt in eo-

^

, itdt

dem conciliabulo congregati illi Patres ( fe-

jmu-

cundüm carnem fcilicet , nonautem fecundüm

m«

fpiritum Patres appellandi ) confeffioni fux

vt

hunc.novum articulum: Romanum Pontifi-

UO

cem effe ipfiffimum Anti - Chriftum : 'Tam

:Petuiscul

parum fcientes Chriftum , quàm Anti - Chri-

ftum.

Irritatusillorum effronti impudentiá

Henricus Rex Chriftianiffimus , feveriffimé

ho

at

prohibuit , ne quid ejusmodi fuis fcriptis im-

lican'lhiF

pudentiffimi homines divulgare aut garrire

przfümerent.

m

P

Anno 1604. Henricus IV. Rex Galliarum

yg?

hoc anno Petrum Contonum Jefüitam fibi à

p

confeffionibus & concionibus accivit, quem

a

filii üi inftar dilexit, & üt patrem coluit, mul.

tis licét contranitentibus, nec multó póftSo-

f

cietatem JEfu , quam ( uti fepe profeffus eft

QTCS

coram teftibus omni exceptione majoribus )

jl

$ 5

Ame

278

HUERESES

ámpulfus calumniis Hzreticorum & malevolo-

ipnn

quzgïf

xum Catholicorum ex Franciaejecerat, poít-

liminió recepit in Regno & pectore, eámque

me

N

fic deinceps amavit , & tantis cumulavit bene-

ficiis , uttam inexpectatam tanti Principis be-

t

H

D

]

nevolentiam & gratiam nori uno tantüm exi-

lio redimendam judicarent.

Hanc autem

[

hocanno non tantüm in quatuordecim lrbi-

ftimti

bus Franciz reftituit, fed & in palatio fuo , &

qum

in incunabulis fuis Flexie collocavit, ubi Col-

sire

al

legium fic ditavit, & rebus omnibus inftituit ,

t nullum ftatutum fit in hocRegno magnifi-

i

Atj

centius , & quod conditoris fui pietatem cum

munificentia conjunctam nobiliüs eloquatur.

m

ATRU

juffit infuper anno fequentiinfamem illam py-

xamidem excitatam in area domüs Petri Ca-

JMNms

ftelli perduellis non tam ad percufforis , quàm

As i

n

. Jefüitarum innocentium ignominiam , disjici,

ut fic publicum exhiberet innocentiz eorum

Tteonn

teftimonium.

Quod Regis equiffimi judici-

t

um omnibus Senatüs - Confültis prevaluit.

ltreo

-Voluítque Rex ita confringi infamem pyrami-

Ánterin

dem, ut nec literalegiultra poffet.

Á

Mauritius in Delgio dum fingit ferre fuppe-

tna

tias Oftendz , quam premebat graviter Am-

tf

bro(ius Spinola Genuenfis, Dux füi temporis

aQ

nisafi

belli peritiffimus , Slufas vicinum Oppidum ca-

pit, ut jacturam Oftendz refarciret.

Dedita

fterr

€ft ergo Oftenda, XI. Kalend. Octobris, cüm

"ufdt

totos 39. menfes tenuiflet obfidio , nequejam

smodj

VUrbs videretur, fed Urbis cadaver fine domi-

'tur

Inea obf(idione.150.

&blï.s , acpropeé Gncxfolon.

homi-

l

&e

LT

Á

S/ECULI XVII.

279

ii

hominum millia perüffe, uno menfe quin-

Af

quaginta millia globorum ex majoribus tor-

I

mentis explofa effe perhibentur.

'anta fuit

lr

Belgarum 1n unius Oppidi propugnatione per-

Tij

1

tipacia.

tntomn

Pax inter Anglos & Hifpanos coalefcit ,

A u

neque tamen aliter Catholici beneficio pacis

vll

fruuntur in Anglia, quàm quód carceribus

tfo,

quidem dimiffi fuerint Sacerdotes , fi tamen

A

vel redirent , vel auderent denuo Sacramenta

il

admini(trare, & Mi

ffam facere , multó gravi-

um

us ple&erentur.

AA CU

Anno 1605. In Anglia Londini detegitur

!,oquarur.l

confpiratio pulveraria contra Regem & Parla-

impy

mentum initas quà Robertus Catesbius &

lu

Thomas Percius Angli nobiles cum pluribus

n

aliis , ifsque ferme omnibus Catholicis conju-

m d

ràrunt Regem Jacobum & plerosque Angliz

i ett

Proceres tormentario pulvere efferre & ex-

j

cutere 5 & exculiffent, nifi, patefactis mirabi-

Ti

liter eorum confiliis , Deus oftendiffet , veram

mïnp)ïï'

fincerámque fidem non augeri Hzreticorum

h

fanguine , fed Catholicorum.

Inter czeteros$

d

etiam captus eft Henricus Garnetus € Societa-

ä[aïkcräj

te JefüSacerdos Septuagenarius , & fuffocatus

j

atque diffe&tus, quód ( àt ipfi rei conjuratio-

]

u

p

nis faffi (ünt ) hujus conjurationis notitiam ac*

[

ceperit in poenitentie Sacramento ; & non

n

J

j

manifeftaverit, quamvisid auCtoribus omni-

bus modisdiffüaferit. Ejusexdeffecto corpo-

mm

re fanguinis gutta in fpicam tritici decidens e-

g

jusdem veram effigiem cum corona & cruce

jl

j

34

ad

280

HJERESES :

ad vivurn miraculosé depinxit , quare à pleris-

P

dl

jlfhy

que pro Martyrecultus eft, utpote quem De-

us ipíe tanto miraculo depinxiffet.

o

LO

Anno 1607. InBelgiojacta (unt fundamen-

|

tapacis inter Albertum & Belgicos Ordines,

s

[

i

!

quando illejuffus eft, ut cum his tanquam cum

libera republica ageretur factisinduciis per o-

u

&to menfes , quibus mirum eft, quàm oble&tati

uj

H

fint heterodoxi.

[j D

Anno 1609.In GermaniaProteítantesbel-

pompia

lumcontra Czfarem & Catholicos movent,

pCï

vult

féque Correfpondentes dicunt ; Catholici vi-

Qnibis,

ciffim foedus inter fe ineunt ,

quod Ligam Cg-

minis 1

tholicam vocant.

d

Anno. 1616. Henricus Fraacie & Navar-

hum

rxRex Chriftianiffimus dum jam à multis an-

Tb

ais

nis altam prudentiá fuàac vigilantià toto reg-

no pacem conferváffet , & pauló anté motus

LOT

quibusdam fecretis rationibus , florentiffi-

jd

mum & omnibus rebus ad magnam expeditio-

tamanl

fit:p

nem inftructiffimum exercitum comparáffet,

quo metum cun&tis Principibus injecit, igna-

&t

zis, quó tandem tanti apparatüs moles fe ver-

ont

pE

teret , in ipfo feré procin&tu , poftquam die

il

15. Maii Mariam Conjugem folennibus inau-

d

gurationis ritibus ingenti pompà apud Santdy-

quid

onifium coroná Regià infigniviffet , dum poft-

Htf

ridie per Urbem Lutetiam contemplaturus

tuoqu

magnificentiffimum apparatum , quo Regi-

attCum

nam de more regiam Urbem ingredientem ex-

ij lr

cepturus effet , Rhedà ve&us obambularet , à

Lïra) D

Sicario perditiffimo , vili Ludimagiftro Franz

cifco

SJECULI XVII.

281

n |

€ifco Ravalfiaco Inculifmen(i intrà ipfam rhe-

qUïng-

dam , ictu cultri gemino, finiftro laterí ad re-

gionem cordis illato, perimitur r4. Maii, an-

Ui

ä

R

notatis j7. regni 21. nondum abfoluto. Sic

j

periit Henricus IV. veré Magnus totius Orbis

Xnt

confenfü cognominatus.

Cor Regis ex ipfius

gt

olim decreto con(ignatum eft Patribus Socie-

vt

tatis Jefü deferendum ad Collegium Flexia-

num ab eo Regié fundatum, & corpus folenni

hn

pompá ad Maufoleum Santdyonifianum. . Ex

Jl

percuflore nihil excortum acerbilTimis quafti-

iholo

onibus, nifi, illum infaniíffe ; in eum nihilo-

j

mipnus refinà, plumpo , fülphure , forcipibus

candentibus , equísque decuffatis fzevitum eft.

La

Obtulerunt etiam fe laniones Parifienfes ad e-

tsare

um vivum excoriandum, ficut ei vitaad füb-

tint

eunda reliqua tormenta füpereffet : fed lauda-

o

to eoramin Principem fuum amore, pcenare-

fprei

jecta eft, quz Barbaros faperet : füpplicium

yoyio

tamen hujus inftrumenti Sathanz atrox & tale

w

fuit : Primóforcipibus candentibusinuftz fünt

gl

eimammz, brachia, femora ac fürx ; manus

sb

dextera cultrum tenens paricidii abominabile

j

inftrumentum , igne fulphureo concremata

b j

j y t

eft : inpartes forcipibus inuftas , plumbum li.

g

l

quefactum, oleum fervens, ac refina accen(à

a,dum j

infufa eft , quibus pera&tis corpus ejus à qua-

ij

,

7]

tuor equis diftra&tum , membra igne confuüm-

i

,

u

pta cum corpore , &cineres in ventum difper-

fi ; bona fifco adjudicata, domus funditus e-

!

u

vería , parentes in exilium amandati , & no«

j

E

men

W

du

282

HJERESES

J

«

men mutarejuffi , ad perpetuam tanti facinoris

qi

memoriam fepeliendam.

GommartfLe à Gommaro di&i , qui in Con-

quam

ciliabulo Hollandico inter alios miniftros con-

m

vocatos anno 1608.Íuos quoque errorespro-

du

palavit: Primusfuit , poffe hominem perire

Pmrfc

defectumifericordiz divinz. 2.Deum folà fuá

n

voluntate , hoc eft , nullà habitá peccatiratio-

' pmicul

ne , quorundam reprobationem abíoluté de-

j

crevifle. ;. Jefum Chriftum non pro omnibus

fl

Jeal

effemortuum. 4. Hominemnon poffe divinz

gratierefiftere. $. Eos quifemel crediderunt,

[

s

non pofle fuà culpà, & ingentibus peccatis Dei

*

gratià excidere.

(it0ns

Hosarticulos Gommarus poftmodüm au-

D

daciüs propofuit in nationali Synodo Dordra-

(WG

cena, in quà Gommariíte fortiores omnes Ar.

n

J

minianos, Arminiaffeclas , & cujus in Lugdu-

nenfi cathedra Gommarus anteceffor erat ,

epti

Fuerunt

fund

excommunicárunt & depofüerunt.

fibiporró Arminiani & Gommariftz infenfiffi-

findo

desl

mz duz Sectz , libellis huc illácque difcurren-

tibus & militibus armis , calamisfcilicet & en-

ht

fibus confertis , captis utrimque Urbibus, tu-

4 d

multibus ma

[2

gnis , przliis & internecionibus

!

infames & deteftabiles.

Ril

Hadriamifie. Di&iabHadriano Bungen-

lag

fi, qui fub idem tempus aliam incedens viam

dentp

C quanquam etiam dolofi Ceraftis adinftar )

!

N j

ad Arminianos propiüs, quàm Gommariftas

EU

acceffit, & fequentes errores fparfit. 1. Pec-

11

catum originis non effe peccatum, fed tantüm

| mduoï

occa-

S/ECULT XVII.

283

tifl*;mf;

occafíonem peccati. ». Magnam Deimiferi-

cordiam nihil effe , nifi folam boni occafionem,

li

uam homines admittere poffunt, autrejice-

R

re.

3. Fidem per mifericordie virtutem

Wt

effe proprium homipis opus. 4. Deiquidem

frnd

provifionem effe, Deum omnia pravidere,

QUH

non operaritamen in hominibus aut perfonis

Atf

particularibus , quas inconfilio feu libero ar-

TU |

bitriofuo reliquit. $. Fideles aut credentes

QT

filios Dei pofle in hac vita perfecté mandata

b d |

Deiadimplere, licétid nonpraítent. 6. Pot-

du

fe ilios Deicadere, & grati& ac falutari mife-

vt5

ricordiá excidere, &fíicdamnari. 7. Juftifi-

cationis apud Deum caufam originalem effe

J at |

J&fu Chrifti paffionem , obedientiz tamen o-

jdr

pera efle primam hujus Juftificationis ori-

st

ginenr.

Nomenclaturam füam ac-

um

J

€ornarifL«.

D r

ceperunt à Theodoro Cornartio , Comitio-

d

rum Hollandicorum Secretario , quo licét vità

j

al

[

fun&o anno 1595. ejus tamen hzrefis fuper-

um

ftes laté per Hollandiam graffari coepit circa

jj

hzctempora.

Precipuus ejus error erat in

abnegando peccato originali.

ïblbus: li

m

Pfeudo Michael Thuringius,in Urbe Lan-

genfalz Provincie 'Thuringie Ludire&oris

Jl

d

Langenfalzenfis filius fuit, & Ezechielis Me-

ij

d

ia

deneníis nomen fibi affumens , matrem infa-

per, quz Darbara dicebatur, mutato nomi-

g

ih

ne, appellans Mariam de Meden, coníociatis

a

[iv[fcc

fibi Ifaia Chrifti, & Nicolao Grosgolt , Uni,

i

j

amenta pra-

'cuhm' Elgotïus pueris inufitata delir.

*

m

mulgavit

|

284

HJERESES

| s

mulgavit, & propugnavit, r. Se effe mag-

num illum Principem Michaélem, aliàs Ver-

g,

bum Dei nuncupatum. 2. Non unum dun-

|

|

f

taxat effe Verbum Dei, fcilicet effentiale ze-

; QU

(

E

ternum & vivum , quod eft Chriítus JEfus,

fed & alterum preterea Verbum locale , fcri-

| d

ptum , & predicatum, ídque nullius effe mo-

; f

menti, 3. Suam, fociorümque doctrinam

fitéi

(ltren

fibiin fomno tradi , occultá revelationeSpiri-

tüsSandi. 4. Seipfos legem Dei perfetté ad-

iibiquid»

fmd t

implere, eíque in omnibus fatisfacere. f. Mi-

nifterii Verbi officium non effe àDeo , quan-

yilit

do per homines peccatores exercetur. 6.

us

Baptifmum àLutheranis adminiftrari folitum

tD

e(fe veneficium , cüm verus Baptifnus per

(l

Spiritum Dei perfici debeat, 7. Filios fuos

ia n

naturá fanctos effe, & ideo non egere Baptif-

] hn

;

mo , quód abipfis , qui peccati omnis exper-

- Inttmm

tes effent, progenitifint, $. Coenam inLu-

'fit

theranis Ecclefiis fieri folitam non efle veram

nl

coenam , fed veneficium , veram autem effe

&hret

eam, dequain Apocalypfi. Ecce fto ad ofti-

tl

um , & pulfo, (i quis audferit vocem meam ,

: ARA

& aperuerit mihi januam , intrabo ad illum , &

1! Tl

coenabo cumillo. 9. Ecclefiam Chriftianam

ii)

i

d

debere in terris effe fanctam, & maculz ex-

Jl

pertem , & quod ftultiffimum fuit , afferebat

menfe

fomniatorlIfaiam Chrifti , aliàs cognominatum

im]y

Stiffel, effe veram Ecclefiam , illum quippe

li o

efTe unicam fponfz Chriíti veram effigiem. 10.

femml

Chriftum in fe perfonaliter atque effentialiter

|'msm

€xiftere , séque quód effet Magnus Princeps

"«ffo

Michael

ER TPEVT

S/ECULI XVII.

28j

3(&?:,.

Michael , füo in corpore eandem carnem ge-

ïhf;:

rere , quam Chriftus in Virginis Mariz utero

Is

fumpferat , & in quapaffus fit, eáque ratione,

hn

quezcunque ipfe faceret , Chriftum unà cum

i5f |

ipfo facere, ac f& propterea abíque peccato

lfa.

effe, 11. Secum fociis fnis Pfeudo - Michaeli-

d.

ftis propter perfonalem cohabitationem Chri-

b

fti effeimmortales.

121

Nullam efle refürre-

tj

étionem mortuorum , nullam vitam eternam;

du |

fibi quidem & affeclis fuis Pfeudo - Michaéliftis

111

femel moriendum effe, Chriftum veró ipfis

1,quh

|

pollicitum effe, fore ut in füis veris corpori-

ttüt d

!

bus vitz stern& gaudio perfecdté fruantur.

ol

Sic Píeudo-Michaélille Langfalzheimenfis Lu-

Tj

di-Magiftri filius delirabat.

Quod ubi Dret-

«

denfe Confiftorium cognovit , comprehendi

dul

hominem , adducíque juffit unà cum fociis.

ha

Interrogatus autem à Confiftorio , Scripturz

mili

facrz teftimonio fefetuituseft, Demum ju-

J

|

benti Prefidi Confiftorii , ut aliqua miracula

al

ederet , ad conciliandam fuis dictis idem , fü-

hdu |

perciliosé refpondit: Gezerate zequam frz-

a

nuum querit , mon dabiturei. Quiddehoc

ad iuum;ï

Phantaftico Michaéle tandem ftatutum fit, aut

jrlint

quo devenerit , non reperitur,

ml

"Ayticuli Brandemburgici.

Anno I614.

il

e.l,l

i

menfe Februario Elector Brandenburgenfis ,

Qu

cüm Lutheranos & Calviniftas fuze ditionis at

Iumv 'v

fiduis contentionibus tam ultra, quàm citra

I;Er, h

Oderam digladiaricerneret , juffit cunctos füce

j

ditionis miniftros Evangelium , deincepsjuxta

EPS

Confeffionis Auguftanz , ejüsque apologiz

Wl l

COILC-

286

HJERESES :

I

corredionem predicare , conftitutis fequenti-

busarticulis.

: undum

Primus e(t, imagines éfüis tem.

plis excerminandas.

2. Altaria demolienda,

: AMfor

! u

& in eorum locum die coenz menías ligneas

| i

fabftiruendas , eas quidempanno nigro , albá-

Mi Jl

que mappà coopertas.

3. Statuas & cruces

| o

rejiciendas. 4. Inlocumhoftiarum die coenze

toflis panis fruftulis utenduminlongiora fru(ta

: fl

diliectis, quz in pelvi, difcóve majori coenam

| gt

*

*,

v

luícepturis offerantur

hi veró panem fuis

manibus famant, frangant , & comedant. .

ündi

ER

Inccena calicibus utendumnon efle , fed pate-

ris & (cyphis. 6. Nullas preces ante colle-

Qul

Mb

G&am fundendas effe,. 7. Superpeliceis uten-

dummnon effe.

8. Nequecandelis. 9. Nul-

WIUC

iumlinteum autumbellam iis , qui feadfümen-

F

dam ccenam offerrent, fuperponendam.

IO.

| BLURY

d

Caenam fumentibus neqnaquam fleCtenda effe

genua , tarfiet(i in eà Chriftus exifteret.

XIe

lul

Tanong

Nullumcrucis fignum poft benedictionem fa-

ciendum.

12. Terga miniftris minime ver-

t

tenda,

15. Necpreces nec Epiftolas debere

G

al

cani, fedlegi.

I4. Abjiciendam effe confeffi-

onem auricularem.

1$. Dum pomen Jefü

"

.'arced

i

l

l

profertur , nec genu fle&endum, nec caput

li,

aperiendum effe.

16. Preces altà voce, &

(itsye

non fübmiflà fundendas effe.

17. Coenam

ft6 L

«grotis minimé tribuendam effe, preefertim

Theo/og

tempore pefítis , ob perieulum, quod deferen-

MEUM

ti imminere poteft.

I8. Amovendos é tem-

"tfn

plis fontes baptifimales , & in eorum locum

ino(,

fubroganda effe vafa maaibus abluendis appo-

-

fita.

ng

—

SJECULI XVII.

287

l'kf,mj-

fita. t9. Nullum in templis epitaphium tole-

randum , & nullam Cracifixi imaginem. 20.

Reformandum effe Decalogum ac Catechif-

Mi

sls

mum. 2I. SanGiffimam Trinitatem nec fcul-

1l

pturá, nec pi&urá planá reprefentandam effe,

lo

22. Verba coenz recté exponi , intelligique

lm

debere. 23. Solitam diebus Dominicis Epi-

yuftl

ftolarum & Evapngeliorumlectionem & expli.

Iu

cationem abrogandam , legendum veroó ali-

v

quem Bibliorum textum , & de eo pradican-

dut,

dum efle.

p

4 Voluit quidem Brandenburgicus his arti-

tecole

culis veluti nodo Gordio unionis Lutheranos

TTTE

& Calvinianos füz ditionis conjungere perpe-

, Nl

tuonexu concordiz , fed quo eventu id fece-

m )

rit, docuit tumultus ille, qui Dominicá Ra-

D

Q m |

morum anni fequentis in Berlinenfi Irbe Brar-

a

denburgici Electoratás Principe contigit, ubi

V

Lutherani ad lapides concurrerunt , & Calvi-

atl

nianorum 'Theologorum tum vitreas tum

ligaeas fene(tras tanto furore coufregerunt,

n v

j

ut Gregorius Marchio Brandenburgenfis , ab-

[

yd

Íente Electore, cüm ad pacandam (editionem

"

ex arce deícendiffet, non modó operam per-

mmn]

]

W au

diderit , íed etiam reli&is decem ex füis truci-

datis retrogredi compulfus fuerit. . Plebs ve-

(

m

« Gt!

ró Lutherana in eorundem Calvinianorum

i

u

Theologorum domos irrumpens libros dila-

ceravit, & fupelle&tilem expilavit. Nimirum

H

hi funt fructus unionis quzfitz extraEcclefiam

fub uno Capite,

Bruzifle c Brocbtunifie. Nigebat cir-

u

ca

i

288

HJERESES

ca hecteirporain Hollandia hec Secta à Bru-

|

l

ead dt

no Calviniíta ortum & nomen fortita. Broch-

j

"p

tuniftarum autem Secta fuit una ex precipuis

iM

J

Se&is, in quas Calvinifinus in Hollandia fe-

€tuseft:: nimirum Calvino - Papiftarum , Pu-

W

n

ritanorum, Bruniftarum, Brochtuniftarum,

Eu

Gommariftarum & Arminianorum, qua om-

1

AA

J

nes ex diverfis hzrefibus confarcinatam Con-

tl

feffionem preferebant , & hoc folo concorz

d

des , quód veram Ecclefiam Catholicam op*

a

fücv

pugnarent , fagittis parvulorum ferientes

& arietantes , cetera fibi invicem inimicif-

Duela

fimg.

Cl

AÀnno 1614.Die 25. Maii Auguftiffimz Tri«

10, Q

)

nitati facroSereniffimus Princeps W'olffzan-

Afl

gus W ilhelmus Comes Palatinus Rheni, Dux

| hi

Bavariz, Julie, Clivie, Montium, &c. Duf-

st

Abl

feldorpii füperatis propé innumeris atquegra-

vitfimis obftaculis Lutheranam hzre(in abju-

ul

ravit, fidémque Catholicam maximá folenni-

A

tate profeffus eft, in manibus Reverendiffimi

vttu(]

Colonienfis Suffraganei , in Templo Parochia*

Wa

li, in quo Decanus Dufleldorpienfis & concio-

Tif

ne expofüit motiva feu fundamenta conver-

[

fionis fui Principis ab ipfo Principe fibi tradita:

l

qui deinde unà cum fereniffima Conjuggs ante

[ Reïigi-

fummum Altare pié valde ac religiosé com-

*?urianos

muünicavit.

'Ium ante menfíam convocatis

TUf

omnibus fuz Aule Hxereticis altà conftantíque

fTR

voce adhortationem habuit, quà illos ad fui

Pulyy

imitationem invitavit , factá fingulis potefta-

'Hulga[;

xealteri, fimallent, deinceps ferviendi , dató-

]

D

DI

que

S/ECULI XVII.

285

j

que ad deliberandum octiduo.

Horá veró

bb |

tertià pomeridianá, vefpertinis precibus am-

m

lii

bo interfuerunt , eísque abfolutis , ante füm-

mum Altare facrofanéctum Confirmationis Sa-

tim,

cramentum Dux aReverendiffimoSuffraganeo

Vr

accepit , audivitque Concionem, quam R. P;

(

Jacobus Reichling Societatis JEfu de verz Ec-

tn(on

clefix fignis habuit.

Mox tamen inter Bran-

J CQNRR

denburgicum & Neoburgicum ratione Duca-

m

feitis

tüs Cliviz & Montium augentur diffenfiones ,

huic favente , eüimque armis juvante Archi-

m

Duce Leopoldo , Duce Spinolà : illi autem

Confcederatis Belgiiopitulantibus Duce Mau-

nT

ritio , magnis utrim

que copiis inftru&is Fauf

ifpn-

toribus,

Y Dut

Aquisgranum ob tumultus excitatos ab

« od

Hzreticis contra Catholicos à Caefare pro(cti-

u

bitur, & à Spinola occupatur, mulé&átis tu:

n

imultuum Auéctoribus.

mf

Anno r6t5. menfe Julio in Generali Con-

us

ventu Cleri Gallicani Parifiishabito , omnium

od

unanimi confenfu Concilium Oecumenicum

j t

Tridentinum recipitur , & omnes fe illud ob-

gt m

fervaturos promittunt, & jurant.

d

Anno 1617. in Hollandia graves ex more

de Religione motus concitantur inter Gom-

o

lw

m

marianos & Arminianos , quorum illi Demon-

ftrantes, & hi contra Remonftra

wnmä

ntes nuüncue

n

1

pati funt.

M

Paulus Pontifex Jubileum hoc anno pià

i

promulgat , ad Deiiram

placandam &grazig:s

j

ïüada&ö.

ejus þobtincndas.

T

Econ-

w

HJERESES

290

Econtra Joannes Georgius Saxo Elector

m

fi

Lutheranus ipfe quoque Jubileum velut Àn-

ao

[j

ti -Papa indicit , quia tum annus centeíimus

à Lutheri apoftafia defluxerat , curavitque

qcot

n

cudendam monetam auream , & argenteam

tl

cum hac epigraphe : Seculum Lutheranum

tund

1617. quod compotationibus & commefla-

j

tionibus potiffimàm , & non bonis operibus

lii

Pt

celebratum eft: Neque puduit Lutheranos

al

hoc Jubileum $ecte fuz novitatem profiteri

Atl

tidentibus Catholicis.

hr

Anno 1618. Pragzin Bohemia meníe Ma-

fj

jo €omitiis habitisà Statibus Hzreticis , prz-

UOR

textu confervand fuz Religionis, armis in-

rl

vaíi Confiliarii & Magi(tratus Imperatoris per

lusl

feneftras arcis 40. cubitis altas przcipites dan-

(A

|

f

Mu

tur ( qui tamen magno miraculo incolumes

NT

omnes evaferunt ) hec maximeé operante

OR

Comite Turienfi, qui Cives Pragen(íes Dire-

&l

&oribus Regni mox inftitutis juramento ob-

Auunti

ftrinxit, Patres Societaris JE(ü Urbe ejecit,

ttniya

vicinas Provincias Moraviz , Silefiz , Lufatiz

Tas t

ad eandem defectionem follicitavit, & exer-

(aly

citum colligere coepit.

Quibus auditis Impe-

Hungar

rator poftquam litteris ac monitionibus nihil

n

apud Rebelles effecit, exercitum in Bohemiam

JHüg

immifit.

Varia pofthzec inita fünt praelia ,. ca-

AOf

pta utrimque Oppida, przd actz , Comiti-

Aüiong

bus Bucquojo & Dampieno impigre agenti-

"f

bus rem pro Imperatore, Mansfeldio notho

"ey

!

& Turien(i pro Statibus , longé quidem nu-

l :-i &H

mero Militum undique ad Rebelles confluen.

tium

l";

l

SJECULI XVII.

Á

r

291

m;ï

:

tium füperioribus , plerumque 'tamen pugná

inferioribus,

As

In Hollandia inter Calvinianos graviffimse

difcordiz de Religione feviunt , que etiam

ts

lia

intunctiones politicas & divifiones , & in Mili-

tum dele&us ac hoftiles oppugnationes eru-

omyd

perunt , quibus compefcendis omnes vires

i

Mauritio impendendz erant, hinc Arminia-

W

nis, inde Gommarianis hzrefin fuam ferociter

r

Zelantibus.

Parifiis Ludovicus XIII. Patres Societatis

jl

JEtu, pofthabitis omnibus quibuscunque , &

(

quorumcunque contradiCtionibus , pleniffimé

I

reftituit , & (ancit , ut publieas impofterum

p

Parifiis le&iones habere poffint, quod ha&te-

n

nus Sarbonici przcipué impediebant.

IN

Anno 1619. in Bohemia rebelles Hzretici

QWZE'.E

omnia czdibus, rapinis , & incendiis mifcent ,

U

& vaftant, ac Catholicos füper modum perfe-

p c

quuntur , quos proinde Imperator Matthias

d

armis appetit, fed morte przoccupatur inter

; lt

has turbas, 135. Kalend. Aprilis, anno ztatis

j t

62. Imperii fexto, & men(ibus novem : Reegni

j

Hungariz r2. & Bohemiz 9. & eodem adhuc

yiuid

anno Ferdinandus II. Archi-Dux Auftriz ,Rex

1Bohïïu

Hungariz & Bohemi:x Francofurti eligitur , ac

[P[-!Eix:"

coronatur, quantumcunque Bohemi hanc e.

)

;.:?.

éctionem impedire conati fint proteftationi-

bus fuis & querelis in Comitiis Imperialibus

Ü

d

n

frutraexpofitis. — Hi veró, crefcentejamau-

dacià & Hzreticorum promiffis corroboratt

J

in Regem fibi eligunt Fridericum Palatinum

qu

T 2

Rheni

2922

HJERESES

Rheni Ele&orem , Regis Angliz generut, qui

]idigïoï

ftimulante Elifabethà conjuge ( üt quz filia

Mgïo 1

Regis erat, Rege quoque imarito gauderet )

fs

Regnum acceptavit, & mox 14, Novembris

Wats

Prags coronatus eft in tumulcuario confeflu,

(

Pith

regiámque Coronam Uxori füz Elifabethe

li

J

imponendam curavit , alteram mox Coronam

Hungarie Bohemice additurus.

Sed com.

l

k

| f

pulfus eft brevi, quz fpe nimis preproperé

devoraverat, duo Regna revomere ; infe-

n

lix Elifabetha nec Regina fuit, nec Palatina

nl

pcrman[ït.

Tirtet

Interea

Gabriel Bethleemus Tranf; ylvariïæ

pm

Princeps cum rebellibus Bohemis confoedera-

| tB

]

tus , in Ferdinandum infuürgens ,in Hungariam

!

l

l

»

2

N

n

Gd

irrupit, ac crudeliffime in Catholicos fieviit,

diadema etiam , quod Poflonii ( five Presbur-

Wi

gi ) reperit, fibi impofuit.

tit, af

Habentur Conventus Principum Prote-

pl

ftantium . Norimbergx , & Catholicorum

TUE)

W/ürtzburgi, & utrobique agitur de modis

iathol

res fuas provehendi , & quam quifque pro-

DIf

fitetur , Religionem confervandi ac propa-

| ]

andi.

inei, j

Habita eft hoc anno in Belgio famofa illa

pretm

Dordracena Synodus excitis ex Germania,

Yil

Anglia, & Belgio Miniftris (. quó minus au-

n R(j

tem venirent etiam Eranci, Rex inhibuit ) in

lp ü)c

Roc Conciliabulo mirum eít, quàm Gomma-

TIUen,

riani & Arminiani fe fe laceraverint, & illa tan-

tl

dem Se&ta przvaluit , quia Arauficanus per-

IT

, (ed:&

eptabat , non jam armorum tantüm

Reli-

*l

S/ECULI XVII.

22j

Mu

ü qwl'l ;

Religionis arbiter. — Arminiant expulfi funt

Belgio , eorimque przcipuus Fautor Barne-

0p)

At

feldius , uti feditiofus capite mulctatus 3. Idus

Majas Hagz.

Hugo Crotius carcercem &

o Cl

| E]i(äbüü

paratam fibi mortem , Uxoris füz aftuti& de-

fugit.

Y Corong

Auno 1620. Imperator Ferdinandus Fri-

d cun.

dericum Palatinum , & illi adhzrentes pro-

p

'

fcribie, & per Buquojun: Moraviam, perSa-

TT

D

xonem Silefiam recuperat, per Hifpanos, Du-

ce Ambrofio Spinolà , inferioris Palatinatüs

Urbescapit; Gabriel Bethleemus ab aliquibus

sj

proclamatus Hungariz Rex ditiones Auftria-

T

casincuríat, & auxilia mittit Palatinato Tam-

lnprin

pirius, Pofonium tentans , quod Bethlee-

x lts

mus Gabor jam tenuerat , occiditur.

du

Vallis 'Felina jugum Kereticorum excu-

tit, cz(is & depulfis ceorum Fautoribus , im-

m P

plorato ad hoc Feriw Ducis auxilio , qui fie

xlicu

opem illis tulit, ut ex fervis Grifonum faceret

r

Catholicos fubditos Hifpanorum, ubique mu-

ul

nitiffimis arcibus collocatis.

TEU

Iterum motibus agitatur Gallia càm Lui-

nei, apud Regem auG&oritatis occafione Gve

t

ginil

pretextu , aliisque privatis inter Principes in-

]x Gtgm!füv

vidiis ac diffidiis , plurimi Principes ac Proce-

Uö m

res à Rege fecefferunt ad Reginam ejus ma-

M

j

j

l«

trem , fpecie eam adversüs infidias malevolo-

in'

rum tuendi : fed preeveniens Rex mirà pruden-

tià & celeritate ac fideli Condei Principis ob-

fequio eorum conatus , anrequamomnes copi-

jl

[W

as colle&as haberent, captá Cadomo urbe

^

i

Northe

VI' 3

294

HJERESES

Northmanniz munitiffimà poft aliquot dierum

g

obfíidionem. plerafque alias ad deditionem

A J

fpontaneam redegit, & ad Pontem Cafaris

b

prope Andevagos fu(is Reginsw copils, adeó

fim

Principes arctavit, ut coacti fuerint veniam

t M'po

petere, & die r3. Auguíti accedentem ad íe

NU

Briflacum Reginam amabiliffimé excepit, &

i

quodcunque voluit , humaniffimé conceflit:

E

jl B'J

Indé Rex confeftim in Aquitaniam pergens,

cum nullisunquam hortationibus & mandatis

at

u

obíftinatiffima miniftrorü & Magiftratuum Be-

srnenfium corda fle&ere potuiffet ad exe-

femi

uendum jam anno 1617. promulgatum edi-

du

um de reftitutione bonorum Ecclefiaftico-

vam

rum, illuc cum modicis copiisadveniens, men-

b

f& Octobri tandem evicit; attonitis hzreticis

m

1

ad incogitatum ejus adventum, quem om-

Duot

nimodis artibus impedire conati fuerant : in-

D

tra quinque dies rebus ità profpexit, ut pra-

l

düod

"

fidiaubique mutárit, templa Catholicis, bo-

taml

na Ecclefiafticis & Ecclefiafticos priftinis ho-

queD

noribus reftituerit , Provinciam anté libero

pf

Dominii jure gaudentem, Coronz Francix

Qum

adjunxerit, & Senatü novis Confiliariis Catho-

totte

licis au&tum , inParlamentum erexerit : atque

f

his feliciter pera&tis ad Reginas, matrem & | pyf,

conjugem Lutetiam victor & triumphans re-

Ticor

divit, frementibushzreticis, & omnes mo-

l

Ttta

dos meditantibus, ut incruentam hanc cla-

o

dem regni everfione compeníarent : ideo nul. Wi

lis monitionibus & iandatis deterriti, natio-

malm — LT

S/ECULI XVII.

29$

TT

rialem ex omnibus Galliz Provinciis Synodum

ldïf.-m

Rupellam convocaverunt.

Die 8. Novembris, quz fuit oCtava om-

t )

CQ u

nium $anctorum, & illa ipfa dies Dominica

DLv

bntem d

22.poft Pentecoften, quárecitaturin officio

divino Evangelium : Redde Czfari, quz fünt

tj t

Czfàaris, Dux Bavarus Maximilianus Cafaris

yicont

& Catholici in Germania Ductor exercitüs

n p

cum Bucquojo junc&tis copiis propé feptum,

T

cui ftella nomen eft, cum Ele&toris Palatini

franh

exercitu ex Ánglis , Batavis, Germanis & Bo-

ffttad t

hemis conflato , atroce & felici pugná confli-

Jptne

git, ut partim cefis, partim fugatis , partim

pbl

victorum arbitrio deditis Palatini Militibus ,

n mn

infignem Cafari victoriam , & Catholicis ma-

st

ximz letitie meffem, (ibíque , & omuibus

A

Ducibus immortale nomen comparaverit,

o

i

Pugnz initium datum cítcirca meridiem inter

ATE

duodecimam & primam diei horam , füb teffe-

yhuis,!

ra militarí: S. MAnrA: Cujus effigiem quo-

que Dux in vexillo füo peculiari & maximo

h präfälnis j

11l

preferebat.

Ubi utrique inmutuum confpe-

€tum venére , factum eít conflictás initium

n R

t

tormentis majoribus cum horrendo fonitu,

atl

fecutus deínde legionum, alarümque con-

!^ D

greífus acerrimus , ita ut initio vifa fit dubitare

"

irin

victoria , utrorum partes fequerctur , cüm

1r

neutra pars alteri cederet , fed per dimidiam

p

J

u

horam legio legioni mixta conftanter przlia-

p

retur, imó videbatur jam Cefàriana acies à

1 M

j*

fj

dextro cornu vacillare, cüàm Chriftianus An-

at

haltinus junior, qui pro patre fuo equitum

4

Bohe:

296

HJ/ERESES

Bohemicerum five Palatinorum alz Prefe.-

(X

lgl

&us erat , tam validé in Bucquojanum equita-

j

tum irruit , ut hic confu(is fignis referre pe-

G

dem cogeretur, quà equitum trepidatione

Ws

hh

animadversà, peditum legiones jam pariter

deferere figna & referre pedem cosperunt,

o

i

quo periculo confpecto Tillius opportune fuc-

currens cum quingentis equitibus , Duce Cra-

jl

n

zio, Anhaltinos tantà vi & impetu adortus

1

K

AU

€ft, ut & Cefarianiin pugnandi ardore & ro-

bore denuo animarentur, & perturbati An-

Tün

baltini confiftere ultra non poffent , prafer-

us

tim cüm ipfe Juvenis Anhaltinus prolapfo jam

jl

equo, & pluribus vulneribus faucius captivum

aj

fe demum dedere coa&us fuiffet.

Erant in

ao

Bohemorum acie novem circiterHungarorum

; Bl

millia, hi contra Coflacos pugnare juffi àPa-

J s;

latino , cüm magnas przdas collegiffent , fu-

t

gere fub ipfüm pugnz initium , & fua confer-

DN

vare fpolia, quàm pugnmare maluerunt j qui

Tif

cüm fceleraté pedites deferuiffent, eos quo-

Quay

que unà fecumin fugam abripuerunt. Supe-

hm

ratis quoque à Bucquojo quibusdam muni-

"

mentis ,

univería

demum acies Bohemi-

li

€a , cüm hactenus flu&uáffet , jam in non du-

L

Ytn

biam fugam compulfa & profligata eft , reli-

At

étis tormentis majoribus , fienis militaribus

psd

tam pedeftribus, quàm equefítribus centum,

Jj

& magnà przedà , quam Catholica loca , Mo-

Va

pafteria & Ecclefias expilando & diripiendo

lilg

collegerunt.

Multa millia in pugnz ardore

tdeal

interfecti ex Palatinis , plurimi in tranfitu Mol-

' daviz

S/ECULI XVII.

2927

Mityi

davix fluvii fübmer(i , multi fugà difperfi & di-

lanumiïg] |

I

lapfi, multi etiam przcipui Duces capti, ex

Mdn

Cxcfarianis autem non nifi trecentis defidera-

3-

^

[?'Cpid&ii'ï

tis.

H

$i

ic Victorià dedita eft Praga, Bohemia

J p

fubjugata , redu&ta Moravia , Silefía repreffa,

Qaym,

il

Germania fata eft (üi juris, ac vere Catholi-

COYA

ca, Palatinus autem ex hac füuorum flrage

D

tantum timoris haufit , ut relictis in arcePra-

AU r

genti octo curribus pretiosá & argentel , au-

dore du

reáque fupellectileornatis, qui in Czefariano-

VTT

rum manus cum aliis mille o&ingemïs curri-

]E, DI

bus oneratis venerant, im etiam Anglicani

Olb iaj

Ordinis Peri(celide, quam Palatinus geftabat,

aptim

amiísà , & in aperto campo poftea inventá,

Tuntin

cum fola uxore & liberis celerrimá fugt in Si-

,ngamrum

leíiam f& fe proripuerit , tolutariis Anglicanis

d

ufus , Hohenlojo & Tuaco Comitibus inde-

j

corz fugz fociis aflumptis , & ex hoctempore

du

nunquam Palatinus quamvis cxtera magna-

i, d

nimus & audax metum depofuiffe fertur , poft.

I

Q

T

quam hocuno conflictu perdidit viétoriam &

j

I

fpem fimul omnem alienz ditionis invaden-

äuu

n

dz & (uz quoque dignitatis recuperandz.

(

ye

Hicmaunus Eques , nouffimus in Anglia

mll

j

veteres Originis errores de futura Dxzmonum

li

audy

acreproborum fàlute inftauravit, imó & fcri-

f nl

ptis Regi oftenfis propugnavit.

d

J

Deifie Nvvi in Anglia inventi, & ex Cal-

"1

viniana Cloaca afcendentes

"

; lifünt , qui nihil

j

al

aliud credunt ,

quàm Deum effe; quidquid

t

illis de aliis myft

eriis dixeris . & interrogave-

N

oc ita. dici-

iUP*

ris, an cFedant ? refpondent: H

á

i

tur

-

298

HJERESES

tur, & fi Magiftratus poerras intentaverit, nori

| «

s

aliud refponfum reddere unquam auditi fünt ,

quàm: Faciat de me Deus, quidquid fibi li-

| d

wl

buerit, aliud 2 menihil obtinebis, quomodo-

cunque ulterius urgeas.

Wi

Sunt & novi Sabelliani in Anglia reperti

| g

inter Calviniftas, qui Jefüm Chriftum pror-

]

i

fus abnegantes im eas blafphemias eruperunt ,

ut ipfüm non Prophetam, fed hominum fe-

| ii

B

ductorem promunciàrint, & unam duntaxat

divinam perfonam afferentes, cuifervire ho-

r

| t

mines debeant lege natura.

Anno r621. Ferdinandus Imperator Fer-

; f

tsd

dinandum Palatinum, illíque adhzrrentes pro-

fcribit, & per Bucquojum Moraviam , per

i

a

Saxonem Silefiam recuperat , per Hifpanos

ET

reliqua loca Palatinatüs.

Rex Gallie movet im hzreticos rebelles

fig

Rupellz prefertím inclufos, urbémque S.

Joannis Angeriaci poft dierum viginti obfidio-

Ctr

t

nem deditionerecipit, quam moenibus & pro-

p«gnaculis privat, ad reliquarum urbium

hn

tiov

Hugonotticarum terrorem, & alias quoque

fexaginta civitates hzreticorum períe, fuüós-

Lf

que Duces poft multas pugnas & ftrages fu-

dgpr:

bigit.

üq

Annó 1622. Ludovicus XIII. hxreticos

&0ni

agereffus in Gallia, aut malé eos mulctat,

| ng&[

aut ad obfequium & fidem redire compellit.

Heidelberga capiturà Tillio , & urbishu-

vcnfls'

jus Bibliotheca conflata ex omnibus pzné

bgrctü

] & femel

EI

'crmaniæ Monaíteris , ideo fimu

eorum

S/ECULI XVII.

292

NH

eorum przcipuo Domino Pontifici Romano

AUl

reftituta eft, & tota Romam miffa , magnáta-

Wil

men deferentis incuriá , qui codices exquifi-

um

tiflimos diripi paffuseft, eàmque maluit inur-

bein deferrelibrorum numero, quàm delectu

lum

copiofiorcm.

Áimpy.

Interea Comes Palatinus cladibus ubique

Ttnut,

ita proftratus eft, ut modica fpes recuperan-

mf

darum ditionum füarum, multó minüs regni

m

Bohemici ufüurpandi fuperfit : quare profugi

f

adinftar é Belpio per Galliam, mediámque

Lutetiam incomitatus & ficto habitu Mans-

rf *

feldium nothum ementitustranfitffe comper-

tus eft, cujus caufam nec Jacobus VI. Scotiae

p

URH

& L. Angliz, &totius majoris Britanniz, at-

Bs !

que Orcadum Iníularum Rex, & Palatinige-

ner armis tuendam & ultra promovendam

d

füfcepit.

W

i

Auno 1625. Ferdinandus Imperator im

i g

Comitiis Ratisbonen(ibus Ele&toratéis digni-

s

tatem à Palatino Friderico in Maximilianum

Tf

bt

Bavarie Ducem transfert, adjunctá eidem di-

jus a

J

tione füperioris Palatinatás, Mansfeldiusau-

temnothus & Halberftadienfis latrociniis &

perf

j

J

!

D)

deprzdationibus Fridericum Palatinum ulcif-

rj

ci conantur, fed Tillius Catholicorum Dux,

eorundem exercitum partim cedit, & partim

[

t

(s 1

"

fugat.

S. Franciícus Salefius Epifcopus Gene.

UM

"

venfis, qui plus quàm feptuaginta duo millia

T

hzreticorum ad Ecclefiam reduxit, ad prz-

j

mia caleftia cx hac vita evocatur.

M

j/

Illumi-

HJUERESES .

300

Illuminatorum hzxreticorum Se&a, in

; od

!adTU

Hifpaniis exorta, combuftis plerisque ejus

auctoribus extinguitur , autita difTipatur , ut

; Mi

hst

qui fc Illuminatos dixerunt, tenebroía quz-

!

xentes latibula in lucem publicam prodire non

aufint.

g

i

Itl

Anno 1624. Edicto Jacobi Regis Britan-

| i

niz Ecclefiaftici pelluntur ex Anglia.

| uity

E

Anno 1625. Jacobus quoque Rex Britan-

niz & focer Palatini cum aliis Principibus foe-

| QOX

! pentis

dusinit contra Auftriacos , & Chriftianus Da-

nigRex, DuxProteftantium inferioris Saxo-

3 (ibu,

nix ele&us pro reftituendo Palatinatu Fride-

(

rico exauctorato Eleétori, tam malé à Cafa-

il

reis Ducibus Tillio & YX/allenfteinio exce-

tient

ptus eft, ut dum alteri providet, parüm fibi

nf

confuluiffe videatur.

W

Anno 1626. Con(tantinopoli Cyrillus Pa-

g.

triarcha ex Furco, Greco, Calviniano com-

p

pa&us verfipellis homo mifit Grzcos adolet-

701

lum

centes in Hollandiam, qui poftmodum per

Grxciam, quodin Hollandia combiberant,

frdo,

fer

Calvinianum virus fpargerent.

Erneftus Mansfeldius Nothus Catholico-

n t

rum deteftabilis perfecutor, ad Pontem Dif-

hi

favienfem à Wallenfteinio vincitur peditatu

Á

toto amiffo, equitatu egré eum ipfo Duce

0ptm |

elapfo.

lus

Qui nihilominus exercitum ftatim

reparavit & per Germaniam palabundus in

Ti

]i

Hungariam magnis itineribus ad Gabrielem

Ánpo

Eethleemum venit ( veftigiis ejusdem ubique

a j

(0

latronum

NTR

nü(t;qg WXVallenfteinio ) eidem

füorum

SJECULI XVII.

jor

l

h

fuorum reliquias committit, ipfe veró dum

J

Mi

ad Turcas per venetos tran(ire intendit, in

ln

A

Bofínia morbo contra&o impiam animam ef-

T0

flavit.

n

todren

Anno 1627. Chriftianus Danix Rex in

agro Brunfvicenfi à Tillio Duce Cafareo anno

fuperiore victus, càm duces füos feré omnes

äanran

unàcum tormentis bellicisa2, & (ignis milita.

i

tb

ribus 66. &quod caput eft, fimul exiftima-

hu |

tionem fuam perdidiffet, hoc anno iterum

VOTA

penitus retufüs, deincepsnontantüm ab ho-

Q n

flibus , fed à (üis etiamignominiosé derifüs eft.

t frie

Corpus S. Norberti Archi- Epifeopi exur-

ACoh

be Magdenburgo Pragam exportatur ibi cul-

) (f*

tüi exponendum, quodiillicà Lutheranis neg-

tl

lectum fuit.

.Poloni & Sueci füb magnis Ducibus & Re-

x;fMusPæ

gibus fuis Sigismundo & Gufítavo fortiter

qonnoun.

pugnant, prevaluerunttamen Poloni, Guí-

qoil

tavo ictu globi vulnerato , & Suecorum Po.

emarcho, cum Ducibus non paucis inter-

o f

nl

fecto, & reliquo exercitu fugà dilapío.

*. Ferdinandus II. Czfaredicto mandat, ut

in regno Bohemico non ni(i unica religio Ca-

ubf

tholica doceatur.

d

Angli hzretici rebellibus Francis mixti ,(

iT pïdh

'

H

!

Opem laturi Rupellanis Hugonottis perduel-

libus Regi Chriftianiffimo àSchombergio Ma-

It

]

T

refchallo Franci;e in Infüla Refana vincuntur..

Ls

Anno 1628. Ludovicus XIII. Rupellam

1j

Hzreticorum tutiffimum afylüm, poít ar-

i

nl

j

jl

jj

&iffimam quindecim men(ium obíidionem

fame

j

302

HUERESES

f

fame domat, & ad deditionem compellit,

i

contra multorum opinionem, & expedtatio-

N

nem, quibus Rupella vifa fuit inexpugnabilis.

g

Dixiffes Rupellanos Prafidiarios non jam ho-

Qu

miiíes , fed viva cadavera deditione factà mig-

. f

hus

rare , aut Regi Chriftianiffimo fe fe fübmitte-

| t

rc.

Contra obítinatam Urbem , nidum ini-

u

uiffinum Hzreticorum , przterea nihil a-

f

C&um eft à Vi&tore & Triumphatore Rege,

T

TU

quàm quód propugnacula, quz rebellionem.

(

foverant, & accenderant, dirutafint , & mo-

nl

tb

dis omnibus provifum , ne, fi maximé vellet ,

«ps

|

ipía Rupella ultra fe perderet, & dum furori

h

undequaque pateret, fic conjurationibus oc-

i,

nj

cluderetur: Et quidem ut pietas quoque cum

Rege hzrefi viQtà triumpharet , juffit Rex fo-

(

liyed

lenni pomp4 facrofan&tam Euchariftiam per

j W

|

: o

Urbem circumferri ipfo cum toto exercitu co-

U

imitante, & Cardinale Richelio in Bafilica Ur-

bem.

bis folenne Sacrum peragente.

[ a

Inter Anglos, Danos, Suecos & Batavos

Mil

dereftituendo Palatinatu novum foedus con-

diri

flatur, inutile tamen , ubique Tillio & W/al-

qii

lenfíteinio prevalentibus.

Danus ad Volga-

atf

'

ftum Pomeraniz fugere compulfus eft: mul-

Vi

)

tz Urbes à Tillio , & Pappenheimio capte,

( Infiy

qui in his bellis egregiam operam navavit.

ftd,

Conftantinopoli Legati Angliz & Hol-

Doreg

landis fatagunt , ut inde Patres Societatis JE-

ïïï?ffæa

fü expellantur: prefertim quód hi refifterent

bxrefiibidem vulgari linguá promulgare coe-

| i

pta.

SJECULI XVII.

305

nj

ptm. Sedincaffum laborárunt, Legato Gal-

CXptä'»;.

li juflu Regis eofdem protegente.

Qp

Anno1629, Hoc eodem anno pax inita

WL

inter Gallum & Anglum, iteminter Danum &

cfzäämïg«

Calarem , illum victum fzpius &

profligatum,

Áni

hunc autem Victorem, íed lon

teíum

ga bella per.

m j

inter Polonos veró & Suecos non

tl

pax , fed induciz conflituuntur,

i,

Interea Guíftavus Adolphus Suecix Rex

invitaturà Proteftantibus Principibus, & ad-

t

Y U

jutus pecuniis Francicis Pomeraniam ingredi-

d

tur, belliimque denunciat Imperatori, tunc

mmfitoi

Copiis fuis Italize incubanti.

Á at

Anno 1631. Menfe Majo jam diu obfefz

AC

fum , & primüm quidem à Tillio, deinde à

uf

Pappenheimio . expugnatum Magdeburgum

WUM

totum feré in cineres abiit , five hos ignes vi-

GT

&orex ira, fiye victi ex defperatione injece-

Mil

rint, quos vehemens procella ftatim per Lr-

bem circumtulit.

Aliquot hebdomades an-

te captam, incensámque Urbem, quod to.

&t

frist

Maiicontigit, LIxor cujusdam Militis ín partu

diris doloribus peraliquot dies cruciata , obiit,

puWe

quà defund illico. apertus eft uterus ejus,

Ti

adinfantem confervandum, fi fieri poffet , in

T

vivis ,. & mirum di&u! repertus eft inutero

m

infans ?qualis puero triepni, capite

galeá

tecto,

yt.

corpore loricato, & pedibus . novo

Á

more ocreatis, &hecomnia ex fübtili, quafi

»

il

u

chartz adinftar, pelliculà,. quz facilé dimo-

j

veri poffet; ex latere. magnum pendcbat

marfüpium carneum, id quidem intrinfecus

h

a[-'pP

HJERESES

304

afperum & corrugatum , arietino vel vaccino

g

aqualiculo fimile , intrà marfüpium autem

u

N

duo globuli erant catapultariis glandibus non.

diffimiles.

Calr

a

Contra Imperatorem & Auftriacam po-

tentiam cum RegeSnecix foedus ineunt, Re-

[

j

M

j

ges Galliz, Angliz, Hollandi, itémque E-

I

allit

le&tor Saxoniz; & incipit magna tempeftasà

Septentrione in Germaniam incumbete, dum

| miet

T

Guftavus diu collectas in regno fuo virescum

at

Saxone conjungit, & ad Lipíiam atrociíIimo

pralio cum Czfarianis confligit& vincit , qu&

tls I

^

pugnà etiam Tillius DQux fortiffimus & bellt

]

Vrf

experientiffimus, globo minoris tormenti vul-

li,

m

neratus pauló póít obiit, &inejuslocumre-

TM

ftitutus . eft Wallenücinius antea exaucto-

ratus.

N

Hác victorià elatus Suecus fummià celeri-

Witty

tate Franconiam , Sueviam, Palatinatum in-

As

feriorem, Alíatiam , Moguntinam ditionem,

Stey

ftt ]

W eftphaliam quafi deambulando depopula-

tur: & qui initio pellitum egentem, & fuf-

TAT

I

penfis fune collo gladiis miferum afpectu mi-

It

litem € Septentrione adduxerat, mox Eccle-

fiaticorum przcipué fpoliis locupletem exer-

fiptm

citum circumduxit: jámque eó progreffus

p

erat, ut pené Sociis quoque metüendum fe

Ti

preberet, qui & Rheno pertranfito, €os

tlemü

35 dio,

jam contemnere vifüs eft, fine quorum auxi-

lio inter Gothicasnives torpereaut venari de-

"m |

buiffet.

Conípe&tis tamen copiis ultra non

| ?mpæ

progredi aufüs, in Germaniam , jam magna

ex

i Woo

S/ECULI XVII.

jof

K'Cl Y

ex parte füam retroceffit

, utibi viCtorias fuas

t [l

& potentiam firmaret.

Qu

Anno

I163z. In Imperio vario Marte&

Caefarianis & Suecis pugnatur, multas civi-

Ti h

tates his occupantibus & illis recuperantibus,

nt, R.

tandem utria

que decernitur generale prz-

ingel.

lium illádque cruentiffimum , & committitur

E

ad Lutzenam oppidum, inquo utrinque pe-

M n

tiére circiter novem milliahominum , & ipfe

J

Guftavus Sueciz Rex dum pugnz & victoriz

trodfn

avidior ad frondem, non jom magni exerci-

tl

tüs Imperator, fed poené Bregarius miles

s Nl

pugnaret, incertum à quo, in pugna occídi-

Vaf

tur, anno ztatis 38. & ita vulneratus atque

UC

deformatus inventus eft, utà fuis Domefticis

od

vix agnofceretur.

Perdidiffee Guftavuscum

vità totum ctiam Exercitum fuum, nifi Ber-

mo

nardus NV'eimarius Saxo fapienter occultatá

Sutm

Regis nece, & vulnere duntaxat fimulato,

ml

Suecosad vindi&am Regii Sanguinis accendif-

jb

fet, ifsque hác arte non incruentam, Cad-

mseam victoriam fervaffer.

Sed & alterPo-

t u

Jl

lemarchus exercitus Cefarei Pappenhemius

ELC

interiit, vir bellicofiffimus, Wallenfteinio

m

j

Wi [

!

füpremo Duce poft pugnam Cafàreum exer-

wglï*

citum Lipfiam reducente.

iU

Fridericus Palatinus quondam Ele&or

il

lt

n

diem füum ex morbo peftilenti obit anno zta-

tis duodequadragefimo, turbarum Germa-

W

4]

nicarum primus & precipuus auctor, quarum

qn

tamen pcenas peracerbasdedit, eó redactus,

utprecarió ac prop? mendicáto viverét, éx

gü

)

Pa.

l

H/ERESES

|

306

Palatino Rex, & ex Rege mendicus, ac

! m

nihil.

ugnat

- Sueci Duce W/eimarienfi omnia Saxoniz

! (]oru!

eui

loca à Cafarianis capta recuperant.

Chriftina Regina unica Guftavi filia fepten-

Ti

nis tutelz Alexii Oxenfternii magni Cancel-

| mii

l

larii Regni Sueciz committitur.

mo

Anno 1633. In Germania Suecos inter &

ial

Gafareos diriffimé bellum recrudefcit, inlo-

L0]

cum Guftavi füccedentibus W/eimario, Kor-

Wen:

nio , Bannerio füb pracipuo regni Suecici ad«

u

miniftro Oxenfternio.

Jl

Carolus Rex Britanniz coronatur in Re-

at

emScotiz, & Puritanos perfequitur, prz-

t

fcribens certum habitum Epifcopis, & Litur-

t

ias, ac muficos concentus Ecclefiis , unde

j

inter homines feditiofos multz exortz funt

r

contentiones, que demum in miferi Regis

at

caput reciderunt.

h

Anuo 1634. Comes Albertus Wallen-

du

fteinius Dux Fridlandie copiarum Cafarea-

Wor

Occifo W/allenftei-

rum duGor occiditur.

Trei

nio Galaffusà Gafare fubftitutus eft, priüsta-

Coln

snen Ferdinandus III. jam Hungariz Kexloco

EU

3Y/allenfteinii fupremum regimen exercuit,

didi

qui conjuntis copiis Ducis Bavariz Ratisbo-

; ii

pam oppugnavit, ac tandem ( licet nonfine

! /lat, l

magna ílrage füorum) etiam expugnavit,

Yal

au

à

us deinde exercitu Hifpanorum, quem

poa(a

ducebat Infans Cardinalis in Belgium, ac fitnu]

Vre j

militia Caroli Ducis Lotbaringie obfedit

! Wf

Nordlingam, & cum Suecis prelium atrox

! llf

Ccoin«.

S/ECULI XVII.

307

m

commifit ,

uo totis decem horis acerrim&

pugnatum eít, & obruti tandem & victiSueci

D j

füorum octo millia in acie, novem in fuga.

l

perdiderunt , quatuor millia capti, inter quos

ii

Hornius cum $o, tormentis bellicis, fignis

m at

militaribus ducentis & cum omnibus impedi-

mentis. His auditis Auguíta, Herbipolis ,

vtl

multzque aliz Urbes ad Imperatorem & ad

Ht nl

veros fuos Principes ac Dominos redierunt,,

m r

NV eimarienfis ad Gallos confugitpro fubfidiis,

ia

quz ut impetraret, effecit apud Suecos, ut

Philippsburgum arcem munitiffimam , magno

vtl

detrimento Germaniz , Gallis traderent, 'To-

i, r

tà igitur Lotharingià, & totá feré Alfati& E-

AL

pifcopatu Bafileenfi & Spirenfi jam Ludovici

ís, d

Kegis patrocinio fe fe fubmittentibus , vide-

ul

arbiter efle.

batur is abhac parte Rheni jam belliac pacis.

yia g

Anno 163;. In Germania res Suecorum

y Wi

labafcunt, & Ceíaris augentur, cui Spira,

a t

W'ormatia, Ulma, aliequeurbes fe dedunt.

j WQHCHR

Trevirosà Gallis occupatos quoque recipiunt

jl

NIl

:

Cazfarei unà cum Electore , quem Viennam.

N

abducunt ad caufam dicendam, de intro-

viici

pad

du&tis Gallorum praríidiis contra Imperii con-

ftitutiones.

as

Interim Urbanus Papa VIII. in-

yu

Ítat, ut Ele&or dimittatur, (i innocens eft ,

(

JR

velíireus, cüm Ecclefiafticus fit , reftituatur

nt

;

P !

poteítati Ecclefiaftice , ab ipfo fummo Pon-

Qul ll

nj

tifice judicandus; fed preterbona verbanibil

*l

Jl

Mil

p

i

tunc Pontifex impetravit.

)

[o

Multum quoque roborís contulit ad Cz».

faris

lWl

2

HUERESES

jo

faris exercitum Georgius Dux Saxoniz , qui

| um

E

&partibus confcederatis Proteftantium adIm..

peratorem tranfiit, frementibus contrà fuis

tAnl

Lutheranis. Galliquoque Auftriacisbellum

indicunt ,

& cum ftolandis, Sabaudo, &

D

:

À

Parmenfi foedus ineunt, magnóque impetu

li

t

Beleium, 'Germaniam, Lotharingiam, lIta-

[] (d

liam & Vallem Tellinam cum diverfis exerci-

tibus invadunt, íed fine optato fucceffu, &

^i

in Belgio quidem ac Germania cam magno fuo

D]

I!

detrimento.

Exercitus enim in Belgium mi(-

füs, fame ene&us, diminutus valde ac di-

fint

il

Y

fperfus rediit in Galliam, alter verb, quiex-

ht

TU

peditus fuerat in Germaniam, laceffitus fz-

WIni

piusà Cefarianis, & carptim diminutus , de.

r

tj

YOM

mum inglorié recedere coa&us eft (ine tor-

f

N

mentis bellicis , quz defodit, vel projecitin

p

lacus, &plusretulitde vulneribus, quàmde

fpoliis.

Intcrea tamen PontifexUrbanus non

t

tim,

deftitit omnibus modis laborare pro compo-

nenda pace inter Czfarem & Regem, dum

tilji

Galaffus quoque& Joannes de W erdt Carfa-

qip

rei Duces zqué omnibus viribus contendunt

Mib

A

Gallos carpere, & ipfos Galliz fines exeur-

!

m

fionibus perterrefacere & aflligere.

Anno 1656. Inter Polonos & Suecos in-

gu,

* rl

ducix ufque ad 26. annos conficiuntur , Pruf-

fià, Polono & Brandenburgico, Livonià au-

Dili

lim j

tem Sueco cedente, qux magnarum conten-

tionum & bellorum poftea materies fuit.

»-]ji]ï, igü(

oannes de W/erdt cum Croatico Czfaris

; Wte

it mag-

| tj

l

milftc Parifios ufqué exeurrit , & incut

num

|

SJECULT XVII.

305

OT

num timorem, dum Galaffus Confluentiam

m

recuperat , Gallis expulfis.

g

AÀuno 1637. In Anglia Predicantes Puri,

dl

tani contra Regem & Proceres feditionem

milh !

excitant.

t

Anno r638. Hollandiin Belgium exfcen-

m ln

dentes ab Hifpanis profligantur , & ab obfidio-

'Ssqerd.

ne Geldriz perturbantur.

d.

In Scotia majores turbz à miniftellis exci-

0U

tantur contra Carolum Regem, ex cujusle-

L

nitate & dejure fuo nimis remittente , facti

glv

du

ii]

fünt hzretici ferociores & infolentiores.

li

W/ eimarius.Dux Suecorü. cumGallis con-

X

f

li

junctus Czfarianos ad Rheinfeldam vincit, vi-

y, d

&oriá quidé haud incruentá,fed valde pretios&

V

& proficud.(ic eaimRheipfeldam, Neoburgum,

t

Friburgum Brifgaviz & multa alia oppida ce-

pit, & exinde Brifacum obfidionein füam po-

gni

bt

teftatem redegit rebus. omnibus jam deftitu-

Qp

tum, quod ut Cxfariani & Pavarifervarent,

V lu

nihil intentatum reliquerunt , fed przvaluére,

i

qui premebantarctiffimé & fortiffimé oppug.

nabaut.

vt

g

Anno 1639. W/eimarius Saxo peltilente

morbo afflatus Neoburgi ad Rhenum extin-

j

Eo fublato Bannerius Suecici Ductor

y

57

guitur.

exercitüs animos extulit, Princeps autem

n

up'

Palatinus Rheni audità W/eimarii morte ,

[v

dum Brifacum occupaturus pergit per Galli-

w ,

am, igaotusex Anglia Molimis intercipitur,

u

cui & iter abruptum, & confilia patefacta at-

lþ.'

que inirritum evanuerunt.

j^

Sue-

n

U 5

HJERESÉS

$16

Sueci incümbunt Marchiz Brandenburgi-

UM

t

cx, mox Saxoniz ac Mifnie , & demum Bo-

QUs

hemiz , cujus metropolim adorirt aufus Ban-

M

ferius repulfam patitur.

t

Trompius Hollandicz claffis Du&or mag-

nam partem claffis Hifpanice prope canalem

|

Ttd

Anglicum incendit & mergit.

[

Anno 1640. Calviniftz rebelles in Anglia

[]UZ

u

ánfürgentes in Regem fuum, eum cogunt ad

l

ml

yetractandam formulam contra rebelles Sco-

tos ab ipfo editam, eidémquejus vecugali-

feef

um eripiunt,

jl

Carolus Angliz Rex hoc demum anno

[

!

Inil-

fii

fenfit, fe leniüs cum fuis Scotis egifle.

los enim dum arma parat, expertus cít, fe-

hh

viüs, Puritanos potentiores in Ànglia cum iis

trit

ftare, progreffus eft tamen cum exercitu E-

| i

boracumufque, ubide pace confultatum eft,

: A

fed cujus fpecie delufus Princeps & cumillo

g

'omnes boni, fümmam & ultimam rerum om.

m

(tt,

nium perturbationem deprehenderunt.

Anno 1641 Banneirus Suecorum Dux Cz-

leik

ao

farem oppreffurus repenté advolat Ratisbo-

nam, fed luit non multó póft hanc temerita-

Mil

tem füorum ftrage, & ipfein extremas angufti-

)

asredigitur, accontracto morbo moritur.

: d

Res Anglicanz fedé turbantur à Parla-

| "QUi j

|

M

qaldc

mentariis, Calviniftis & plerifque Puritanis,

qui Scotis rebellibus favebant: Et quidem

ä modü;

hoc malum adfcribunt Regi, quia paffus eft

Am

Parlamentum (uti vocant) perpetuum de-

; ol

effent,

clgrari . donec turba penitus fedatz

Hoc

; "t2

S/ECULI XVII.

318

i

Qtni

Hoc decreto Regis auctoritas labefa&ata efte

tuncenim dati in cuftodiam Guilielmus Lan«

dul

dius Archi- Epifcopus Cantuarienfis & Pro-

Rex Hyberniz fautoresRegis, & huic etiam

hàre;

tortoris manu caput amputatum : tantz ime

Mi

manitati Carolus fubícribere coat&tus.

Eó

uíqué erevit audacia hzreticorum; ut etiam

ia

quzftionem de Regina inftituerent; quare

Id

hzc vitz fuz confultura, quafi dedu&ura fi-

dl

liam fuam Guilielmo Arauficano defponfatam,

du

feceffiic, & Rexintutioralocacoufugit, non

jam Rex, fed Regis umbra, cujus auctorita-

TUT) 209

te ad omne nefas hzretici rebelles abuteban-

f bl

turD

117

Anno 1642. Konigmarckius Ductor ex-

P

ercitus Suecici Glofcaviammajorem, (tofi

)

gt

QGiodatu invadit, & capit, mox etiam cafo

jmnd

Alberto Brandenburgico potitur Silefià, pro-

d

greffus indé in Moraviam occupat Olomuzi-

m

um, indé regreffus inSaxoniam Lipfiam obfi-

Mil

det, & fuppetias adducentem Archi-Ducem

Leopoldumatque Octavium Piccolomineum

n

ju Ms

ambos vincit. & Lipfíiam capit, propterea

Maldoniana legio, qus prima fugiffe fereba-

j um

quf

tur, ignominiosé mul&atur, Ducesejusgla-

dioczíi, & figniferi laqueo füffocati, & reli-

u

jtil

qui milites factà decimatione morte puniti ,

Maldonius ipfe datusin carcerem, Prage poft-

]UE P»

mnodüm decollatus eft.

TM

Anno 1644. Scoti rebelles & Parlamen-

v

tarii obfidept Eboracum : huic Urbi ut Rex

J

f

fegrcc auxilium , Rupertum Princip

em Pala-

Wi u

4

sinum

NU

312

HJERESES

[ if

tinumin eosimmifit cum 30. millibus armato-

| &pE(

rum , fed huic occurrerunt & przlio duabus

horis ante noCteminito , & in fequentem diem

r |

!

fit;

continuato , Regios vicerunt , císque tor-

menta bellica, & omnia impedimenta eripue-

vit

|

l

runt; Peditatus omnis concifus aut captus,

magna pars Equitatüs cum Rege fugit Oxo-

ä.'u'uü

nium, parum utile obíidioei ferende aut

&oymf

Londineníes autem

tll

potiüs afylum inane.

t Dut

Archi -Epifcopum |Cantuarienfem Guilhel-

g

mum Landum, quód erga Catholicam Reli-

gionem, & Regem fuum legitimum propen-

r

fior effet, & confilia Parlamenti improbaret ,

ptrit

eapite plectunt in publico foro : quod atro-

j

cioris & funeftioris fecuturi fupplicii in Rege

Nodig

,

exequendi Pralodium fuit.

fnfo af

Regina Britanie Henrici IV. Galliz Regis

$n

filia mari fe committere coacta ad rebellium

ft, n

iras effügiendas malé à Calvinianis excipitur,

fiten,

Amr

utpote qui navem quà vehebatur Filia, Con-

jux, & Mater Regum tormentis bellicisimpe-

Tanpd

toncDr

tiverunt, incaflum tamen tentato immani

facinore*

Y npi

Anno 1645.in Anglia Parlamentarii majo-

tigoh

ribus incrementis invalefcunt contra Regem,

"l

creatoGeneraliPrafectoFeurfaxio,& fubPrz-

Orft

fe&to Cromuello ; utroque deSectaindepen-

lh

.dentium , quz nulli alteri Secte adhzrens &

nium j

Ecclefias acfacras ceremonias refpuens , in lo-

1tfle j

cis privatis füo cujusque arbitrio orandum

ftatuit. Similiter in Hibernia Catholica Rc-

M g(

Ayt,

Eam enim ingreffus Pon-

D)

lig?o opprimitur.

4

D

tificius

1

SJECULI XVII.

513

lbty

tificius Legatus majore pompà quàm viribus

tlj &

& pecunià, dum rebus nondum fàtis ordina.

fifni |

tis, Regnum imprudenter in partes diftra-

eisque

|

hit, Hzretici magno Religionis damno prz-

TE

valuére.

It oj

Turenius Halà captà dum bellum fpargit,

igr (v

à Mercio Bavarici exercitüs Duce invaditur,

TU al

& operá potiffimum Joannis de W/erdt vinci-

TT

tur ad Mergenthemium , & fugá evadit , mul-

n Gul

tis Ducibus Gallice militize captis : cámque

n

zgré colle&is exercitüs füi reliquiis KÓnigs-

In pj

marckio & Haflis copiis fe fe junxiffet ac fu-

t

perveniente cum novo füpplemente Angui-

TOi

nio jam fortior evaíiflet , tunc demum ad

i

Nordlingam cum Cefareis congreditur , &

tanto ardore depugnat, utétametfi Vi&to-

joes

riam in fuüas partes vi pertrahere non potf-

od

fet , interutramque tamen partem ancipitem

ya

ftiterit.

Anno 1646. Sueci Duce Guítavo Carolo

ncïi'zc

is]ïm;ö

Urangelio copiarum Suecicarum füpremo

i nod

tunc Prxfecto cum Gallis Auguftam obfidio-

necingunt, fed Czfareisad fübfidium venien-

T

tibus obfidione defiftunt.

Sueei totà Mora-

n

f

vià potiuntur preter Brunam lUirbem , que

MP

fortiter eisre(fiftit,

u

In Anglia Feurfaxius obfidere parat Oxo-

' ädh

nium : quare Rex Britannie fugit , mutatá

vefte in caftra Scotorum ; apud quos tau-

j

quam gentem íuam tutiorem fejfore exifti-

)

mabat.

M

Occupat Feurfaxius Oxonium , &

N

Jacobum fecundo - genitum Regis & Ducem

!

Ebo-

HUERESES

;

j

Eboracenfem in triumphum abducit Londi-

nurm.

Exinde Rebelles in Britannicis Infulis

j

omnia potuerunt.

I

Anno 1647. Urangelius longé latéque

(isd

Germaniam cumSuecicis copiis peragrat , &

Lt

demum redit in Bohemiam , ubi Egram Ur-

| a

bém capit , & movet in Cefarianos , quare

Sitt

defun&o Galaffio fübfticuitur Melander,quem

du

Bavaricum fceedus valde anxium & turbatum

jj inï

reddidit : Urangelium tamen in Haffiam re-

m

vertentem fecutus Marpurgum expugnat,

D

wter

arcetamen nom pariter captà, ex qua ipfi

& Marchioni Badenfi gravepericulum accidit ,

Til

vt

feptem tormentis in eorum domum ( fimul

enim degebant ) eodem momento explofis,

um

quibus ambo gfaviter fauciati funt, igitur Urbs

(

militi diripienda relidta, ut faltem hofti minus

u

utilis effet.

Lani

Hollandi pacem petunt, & impetrant à Re-

p

cunti

ge Catholico, retentà nov Reipublicz formá

poft 8o. annorum rebellionem.

dorig

Carolus Rex Angliz à rebellibüs Calvinia-

h

nis Scotis proditorié , & auro venalis capti-

Crhr

vus Londinum deducitur:fed ille inde profugit

BIN

adInfülam Vectam.

ts

Anno 1648. Urangelius hoc annoinagro

ll

V, )

Brunfwicenfi & Mindenfi refectus copiis, re-

pull

ceptóque cum feptem millibus armatorum

jj

elfe

Turenio, primo vere Danubium trajicit, &

thfs

nonprocul Auguftà Vindelicorum congreffus

nrrepn

eum Uxfareis, Bavaris cunctantibus, illosin

15 19

/fugam conjicit. In illo pr&lio lethaliter vul-

ii

neratus

[

S/ECULI XVII.

Éj

li

neratus Melander Dux obiit Augufte, inde

Wi

totà pené Bavariá potitus e(t Urangelius,Lyco

& Ifarà fluviis tranfitis, Oenotantüm repref-

tb

fuseft, pauló póft tamenfortiüs à Picolomi-

p

neoretufüs, qui Melandro fübftitutus eft, &

Ial

à Joanne de W/erdt , qui freznum fuit licentize

!u

Suecorum, Kónigsmarckius poft cxfüm Me-

lg

landrumin füperiorem Palatinatum ingreffus,

Lt

inde in Bohemiam irrupit, & primo impetu

Mme

arcem Pragenfem & parvam urbem occupa-

"p

vit, potitusin arce maximis thefauris : fed ab

T

urbe nová ac vetere fortiter rejeCtus eft ab

It

Urbis Przfecto Coloredo, cui ficut & Suecis

(Ámi

venércauxilia; fedpace mox firmatà neutris

hs

profutura.

nylts

Feliciore fortun& ufüs interea Lambojus

]

pugnavit pro Caefare, & vicit Erneftum

Landgravium Haffie, & commiffo przlio a-

ml

pud Gaifecam urbem cepit: fed confertá (e-

Bs

cundà pugnà cum Haflis, eis Cadmzam vi-

€toriam ceffit.

lüSC!!ViB*'J,;

In Gertmania tandem aliquando pax inter

atl

Caffarem & Suecos, iisque adherentes con-

ii

cluditur Monafterii in W/eftphalia poft tri-

x

einta annorum cruentiffimum bellum 9. Ka-

go

lend. Novembris promulgata , & fequentidie

h

publicata. Pax neque Imperio, neque Ec-

u

clefiz utilis & eloriofa , nam Gallus , Suecus,

Haffus & Brandenburgicus hac pace pro fe

j

correpferunt, hinc quia nimiüm Prote(taa-

n

tibus indultum fuit, & conditiones religioni

qi

Catholicz noxieg videbantur, eidemà Fabio

Jmms

Chifto

316

HUERESES .

Chifio Legato Apoftolico aperté eontradi.

g u

Cum eft. Paxtamen neceffaria fuit & haud

dl

repudianda, ut partium amiffione Germania

|i

DN

Q

tota ab interitu fervaretür , nec penitüs con-

v

fumeretur, per tot jam annos graviffimorum

U

diet

preffa & debilitata mole belloram.

Carolus Rex Angliz ex Infüla Vecta Lon-

v

dinum captívus reducitur.

ff

.Anno i649. Hic annus parricídium pro-

Crom

tulit omnibus gentibus & omnibus fzculis

int, d

execrandum, quod ita contigit ; Carolus

heds

Angliz, Scotiz & Hyberniz Rex ad. Scotos

Em

J

eonfugere coactus, ab his pecuniá venditur

n

Anglis rebellibus ,. additis samen conditioni-

Qul

In

1

bus, videlicet ut Angli Regi füo primo quo-

que teinpore dignitatem reftituerent , nec

l

(

ipfi regoum adimerent, auferrent tamen illi

JQniuy

adlibitum, & contra patrias leges imperandi

fitus?

voluntatem.

Et cum his conditionibus ex-

Siper

ceptus eftà fümmo rebellium Duce , Thoma

h,.

Feurfaxio perhonorificé, indéque translatus

mf

in Infülam: Vectam , arcémque Caresbrochi.

Diüm r

am, nihil prater libertatem poterat defide-

Titicm

rarec.

Interim agebatur cum eo de conditio.

tüs p

nibus pacis, cámquenihilpropiüus effet, quàm

r

utemitteretur, militiz Principes, atque ex

Aj

lis gemina Anglizfunera Feurfaxius & Crom-

(VCHO [

?

vellus, libellum füpplicem offerunt Parla-

"afur;

mento , quo de multis críiminibus Rex accu-

äregfi D

fabatur.

Eorum hzc erat fümma : accen-

"tht

diffe civile bellum , Parlamentum opprimere

"ntl

voluiffe , externa quafivifle auxilia, Germa-

A

nos

l

4

SJECULT XVII.

hts |

317

|

hos equites , pedites Hybernos conífcripfi

fie :

y

1

lid GU*A

impofüiffe Urbibus przfidia, ceremonias Pa-

t

pifticis fimiles induxiffe , imperáffe graviffima

vectigalia & portoria , prormififfeScotis qua-

"rf

l

tuor Provincias Anglix Boreales & Londini

direptionem , fi vel Parlamentum tollerent ,

[:

Whly

Cüm huic

vel ejus au&toritatem abjicerent.

libello non refponderetur , Feurfaxius &

VOT

i nj

Cromvellus cum exercitu Londinum advo-

lant, & Urbe recepti ex Parlamento (ibi fa-

a

fpectos Fautores Regis ejiciunt , ac Carolum

Val

ad Judicium adducendum curant.

A d

Et quid

piura? fertur in eum capitis fententia, & tri-

Wl

duum , ut fe ad mortem paret, concediítur:

Tm0qU-

Hoc evoluto tempore conftituiturtheacrum ,

Q KU

vt i

& ineo Regi per duos tortores perfonatos fe-

curi caput abfcinditur,

Pofthzctollitur pe-

a

nitus Parlamenti pars melior & prima , dicta

o

Superior Domus, ex Proceribus Regní con-

NI

(; t

flata, & retinetur tantüm altera dicta Infe-

r

Mu

rior Domus , quz Legatos Populorum & Ur-

W

Wil

bium continet.

Ex iis dele&ti quadraginta

n

11

l

Viriconttituendz Reipublicz gratid , auicco-

uewndI

tus Confilium ftatüls appellatur , eíque prz-

j

u

D

citur Olivarius Cromvellus, Vir magni plan&

s

ingenii & infignis nequitiz.

Eidem Crom-

vello committitur bellum Hybernicum , fü-

Ti

peratur ab hoc Ormontius HybernizPro-Rex

yl/

& regii Ductor exercitüs, qui dum Dublinum

!

if

obfidebat , Cromvellus füperato Ormontio

P

non tantüm Dublini obfidionem folvit, fed &c

uv

1 i[ma'

rch'.quas Utbes jugum nova Reipublicz fühire

r

318

HJERESES

gide

& fervire cogit.

Quibus auditis Scoti jam

grkünf

rcgim proditionis poenitentes , Regem füum

«X

acclamant Carolum Walliz Principem , qui

cum Fratre Duce Eboracenfi veríabatur in

Q

hgj

Hollaodia , eümque miísà Legatione ad

Regnum & fimulad magnum difcrimen ae-

L

qni

l

ceríunt.

Anno r650. Coronatur meníe Octobri

t

D

Regina Sueciz Chriftina, maguificentiffimé

explicatis Germaniz fpoliis. Huic deftinaba-

I

m

tur fponfus CarolusGuftavus Palatinus, fed

cgelebs illa viveredecreverat.

NT

a

Innocentius X. fuümmus Pontifex Jubilz-

An

um Romz celebrat magno concuríu Chriftia-

Jf

nitatis, damnat idem Germanicam pacem,

ürmr

quà novus Electoratus conftitutus erat, &

w

Ecclefie bona abalienata, quz fieri debuiffe

fe inconfulto negabat.

Inh

In Anglia Regia dignitas aboletur dejedtis

x

Qul

ftatuis Jacobi & Caroli tanquam Regiz tyran-

nidis monumentis, multi affecti fupplicio aut

qclïorc

t

in exilium aba&ti, qui Regiz auctoritati fave-

bant, Olivarius Cromvellus cum 1o. millibus

[n

foj

armatorum movet contra Scotos , quos col-

Jiai

latáacie vincit quidem, illi autem Sterlinum

p

W

n

fe receperunt, quam urbem milite refertam

vi&tor aggredi non eft aufus.

deu

li

ll

Anno 16j 1. Carolus Scotiz Rex confe-

cratus confectonumerofo exercitu amiffum à

Ar0n

parente füo cum vita regnum recuperare niti-

r

tur, & Cromvellum dejicere : verüm Crom-

UI

A.

vellus properanti cum Scotis ad Londinum

Obíi«

S/ECULI XVII.

319

i

r

i

obfidendum , iter ei abrupit: commifsóque

:

prxlio Scotos omnes profligavit, magnápar-

HCIPCE

teScotice nobilitatis cesá, & eodem impe-

Q

tucepit Vigornum urbem, qua Rex Scotiz

p

AUl

fugitper adverfam portam in vefíte plebeia,

[rinmi

fattus iterum fine regno ac fübditis, & qui-

dem ut meliüslateret, fugit inter Anglos me-

f (

tu mortis femper animo obverfante, donec

Ó

J

Jl

Deppam & Francicum littusattigit, & in Gal.

| cflinab;l

Ti

liam fugit.

hii

Anno 1652. Erneítus Landgravius Haffiz

& conjux ejus Eleonora Maria Comitiffa Sol-

f«

menfis fidem Catholicam ample&untur,

tG

Anno 1653. Cromvellus cum exercitu

Londinum accedit, séque fupremum Prote-

1 p

« d

&orem regni impofterüm diciimperat, & de-

j d

je&o mox Parlameüato füb nomine Protecto-

ris Regiam poteftatem ufürpat.

mj

Chriftinà Reginà Sueciz Matrimoniumre-

lo m

cufante, Sueci in Regem eligunt eidem füc-

jl

ceflorem futurum Carolum Guftavum Pala-

ti(]um)

j

f

s

Innocentius X. quinque propofitiones

Janfeniftarum, au&tore Janfenio Ypreníi E.

( W;

i

pifcopo , editas damnat,

Anpo 1654. Regina Sueciz Chriftina fa

j

Regno paterno abdicat, quo eodem die Ca-

uV

rolus Guítavus Upf(allie in. Regem Suecorum

coronatur, & tum Edvvigem Eleonoram fili.

"

VTL

am Principis Holfatize uxorem dncit.

Chri-

Q

ftina autem venit in Belgium & Bruxellas, ubi

m

i

ab Archi-Ducc Leopoldo magnificé fufceä-ta,

HJERESES

3'2.0

at

Lutherum privatim ejuravit, & Catholicam

fidem profefífa eft , quam edo&ta per Joannem

yifi

lo

Baptiftam Guemes Dominicanum , qui in

Suecia dillfimulato cultu eidem ab epiftolis fue-

t

Jo

rat, & à Secretis, qu& tum primum vulgata

fünt.

fr

Brema à Kónigsmarckio obfidetur, &

[

deditione factà ad Suecos tranfit.

a

Anno 16jj. Chriftina Regina Suecig ex

qudis

Belgio veniens in Italiam Oeniponti publicam

A

Catholice fidei profeffionem facit, ita fua-

Q5

dente Pontifice, ut poffetillam in ditione Ec-

fjvr,

clefiaftica tanquam Catholicam exciperecum

]ini,

fummis, ut par erat, honoribus.

Cuüm-

f

que Regina propé acceffiffet ad Lauretanam

od

Beatiffimz Virginis JEdem, reliquum itineris ,

dv

uamvis valdé lutulenti & fatlongi, pedes

qum

confecit, obtulítque Reginz cocli coronam &

g

Sceptrum pretiofiffimis gemmis referta.

T&

Ludovicus XIV.Rex Galliz decreto edito

ub

excludit ab officiis Aulze füz füiqueFratris om-

Vif lj

nes Hugonottas.

z

gtl

Carolus

Guftavus Sueciz R ex infeftat Po-

timfid

loniam, & magna ex parte occupat, primáà

k

iam acie victis Polonis.

Poloniad has angu-

L:

ftias redacti (nam eodem tempore & à Mo-*

; lu

fchis in Lithuania & à Cofàccis in Ruffia gra.

i'v'f] Q

viffimé premebantur) recurrunt ad Georgi-

d

um Ragotzzium Tranfylvaniz Principem, e-

D

jusdémque Filio regnum offerunt poft mor-

?nerer

tem Gaíimiri, fi auxilio fibi effe vellet, &fi-

| ïï'ngem

lium à fein Catholicá religione educari per-

D g'g]

mnit-

S/ECULI XVII.

:

äth',"-m |

321

mitteret ; verüm ita fuadentibus Calvinianis

ïfjü 1

Miniftellis , hanc oblationem refpuit, & Po-

n,(l

loniam infüperipfe quoque heftiliterinvafitg

Jl

fed brevi hujus temeritatis peenas dedit amifz

nj

lo toto exercituà Tartaris abducto , & Tran-

fylvianze Principatu perdito: cujus filius ni-

rl

hilominüs poftmodàüm Catholicam fdem

amplexuseft, non

Md

jamregniterreftris , quàm

ceeleftis amore,

iil

Anno r656. Inter Helvetos Zvvinglia-

; l

nos G Catholicos pér Legatos Francos, Hi-

ol

fpanos , Batavos & Sabaudos pax reconci-

:ipcrccum

liatur.

. G

U Brementes fiw*?c Quaqgueri. Ahne 1656.

QUH

Orta eft in Anglia hzc Se&tà Trementium

fs

CAngli voce patria Quacrios five des Qua-

j

quers vocant ) quodinter orandum toto cor-

:mmmk

porecontremifcerent. Eorum auctor & pa-

«

rens fuit Jacobüs Naytos, qui infidens equo

J

Mt;

inurbibus ac pagis inftar Prophetz excipieba-

frurstt

tur, populis huic obviam effufis, valde reli-

giosé, & pueris Ofanna occinentibus.

Ve-

u

rüm hicPropheta tandem jufluCrom vellii cap-

n

tus, & egregié verberibus per compita ex-

ad st

Geptus eft ufquead fànguinis effüfioré , ceffan-

ub

J

tibus tandem tortoribus

a

vel commiferatione.

, velex defati'gationc

J

i i

Anno 7;6;7. Leopoldus Rex Hungarise

J

jl

ÓÍub Duce Hatzfeldio, Polonis mittitauxilia-

Alfo |

n

rem exercitum, quinumerabat novem millia

"

feptingentos peditum , & fex millia, o&in-

Ü

9&

iter u-

j

gcntqs equitum , quibus Poloni felic

tun.

122

HJERESES

J

tuntur contra Suecum & Ragotzkium Tran-

d(iovl

n

fylvanum, unde & Sueci Cracoviá difcedere

coguntur, contra quos fortius adhucfosdus

uf

initurinter Auftriacos , Polonos, Danos , &

f

Brandenburgicum.

dur!

Eudovicus XIV. Tanfenianorum Sectam

1

jam à fummis Pontificibus, Cleróque Galli-

un?c

l

cano damnatam , Parifien(is Senatüs decretis

vl

/

!

exterminandam objicit, ut qui haCtenus Ro-

[

l

2

f

mana fulmina riferant , in Regis Chriftianiffi-

ht

mi dirione brutanon effe experirentur.

Effe-

fiti

cére tamen fuá calliditate & tergiverfationi.

hyit

bus, ut faltem impunélaterent, commodio-

Titin

Á

ra füis fpargendis erroribus tempora non in-

:

fipienter operirentur,

bru

Anno 1668. In Anglia varii conjuraticon-

av

tra Cromvellum deteguntur, &eorum San-

piy

t (

guine tyranni hujus fecuritatilitactur : Verüm

quem homines tollere non poterant, hunc

lil

Deus excerminavit [Idibus Septembris, reli-

N]

&o filio Richardo , dignitatis, non ingenii &

Conti

induflriz fuz fucceffore; quarehictanto one-

Idl

ri impar ftatim füccubuit.

Mortuus autem

CUT

Cromvellus fepultus eft regià pompà, do-

UT

cuítque Tyrannos aliquos faltem uíque ad

tl

obitum'fuum in hàc vita effe fortunatos.

jnit

Anno I65«9. Apgli, dum pacis fequeftrí

effe volunt inter Danos & Suecos cum claffe

'Moti

'

T

36. navium ad Sundicum fretum excurrentés,

"nf

Cforté nontam fequeftri, quàm Danorum

lr

hoftes futuri)) ad turbas domefticas compo-

"itim

nsndas revocantur$ $coti enim , Duce Mu.

ckio ,

Eüfrog

S/ECULI XVII.

333

(f

ckio, & Angli, Duce Lamberto, copias j

Uüne

l

xerunt , & ineunte Majo, novo Parlamento

du

Day

diffoluto , vetus reftituerunt , Reipublicz

figillum perfregerunt , Prote&torem Richar-

T

dum' exauctorárünt , & ne aliquid auderet,

affignatum eft ei & Familie Cromvellianz,

uGl

Mu

unde lauté viverent , ut fic Olivarius Crom-

vellus de Anglia bene meritus videretur. Mu-

hd

nl

ckius interim & Lambertus junctis exerciti-

bus rerum potiebantur , fed demum prava-

r D

tb

luit Muckius ingenio & fagacirate , mox etiam

Anglize Regnum magná virtutis & moderatior

Tmod

nislaudereparaturus.

IUO

Anno 1660. Pax inter Danos & Suecos

firmatur , Carolus Guftavus Rex Suecix

II

moritur; & poft obitum ejus fimiliter Leo-

N

peldo procurante, pax inter Polonos & Sue-

t

cos Olivz concluditur.

i

ii

Pofít mortem Caroli Guftavi Chriftina

lh)m'

Sueciz Regina in Regnum revocata eft , ut

ningcnü&*!

Comitiis intereffet , venit igitur Hamburgum

(

15. Kalend. Septembris exiguo comitatu, ut

Qu

Kegina quidem acceffiffe, fed Regnum non

r

l

j

reípe&tare videretur: Cüm eó appuliffet, 4

j ufquc i

Suecis invitata eft, ut fidem Catholicam eju-

raret , fed contemptis eorum blandimentis,

h

nequidem Regis funebri orationi intereffe vo-

y(f^

luit , neheterodoxà concione aures fuas pol-

1

ueret.

j

In Britannia Anglicus exercitus,, qui Par-

j

lamentum exauctorárat, & jus omne in Re-

"

fyil

gaum arrogárat;per MuckiurnScoticarum co-

!

NT

a

piarum

324

j FUERESES :

ii

piaru

m Imperatorem , & Duces Hybernici.

(f

€xerc

itüs iterum omni poteftate exuitur , &

leg

itimo Parlamento reftituto., epigraphe.

u

«

inhonora

Regi cxío pofita iterum fublata. &;

honorifica reftituta eft, & r15. Kalendas Ju-.

$

bus prudentiüïthä Londini.

| d

nias paratis omni

Rex acclamatur Carolus II. .. Repofitz funt,

j

Patris ejus imagines & Avi, per Cromvellum,

[

.

miniosé füblatz ,.& juffu duplicis Camer,

[j

igno

reip

fe perhonorificà Legatione revocatus in.

Eu

am , Au&toribus: przcipuis tam nobilis.

al

Augli

m

fa&i

Muckio. & Montacuto Thalaffiarchá,

Rex ergo Anglicanà fufceptus clafle , Hagà

Comitis & Bataviá folvens cum duobus Fra-

féttl

L

tribus füis Eboracen(i , & Claudioceflrenti

| Mif

Ducibus appellit Dubrim pridie Nonas ju

nia$,

(hiti

! o

cui Muckius occurrit cum quatuor Nobilium

millibus, eumque Cantuariam deduxit ; ubi

]

uatuor dies hzfit ,'donec omnia Londini ad

f

magnificu

mingreffum pararentur , quod fin-

tholto

ulari ormnium

Ordinum voluptate.peractum

(i i

at

eít die . O&tobris , qui dies perpeþuä, folen-

üt.

níque memoriá recolit

tbl

Pofthxc morte mulétati fant aliq

uot , qui

hi

fententiam. capitis in Carolum I. pronuncia-

inAngliz

bant, quarum precipuusfuit Hariífonius 5 fta-

iij

tutum etiam, ut cadavera Olivarii Cromvel-

^£l

lii, Ireconii , Pridii , Bradshavii refoderen-

1.

tll

tur , &imponerentur crati , & Tiburum ufque

dilefe

ignominiosé raptarentur , .atque fub furcis

:! ,' ï»ïiv

ublicis- cum -eorum feretris infoderentur.

(2

ox tamen foeda iterum in Regerp Carolum

n

i

SAECULT XVII.

k

325

&Mücktümi cónjaratio fex millibus conjura-

KUIIL

t

Xórum fdéta ; "& in die riatali Demini erüptura,

dete&ta éft ; quorum przeipui dati funtin vin-

j bhu

«ula; & fapientér imperatum: milicibus em-

tis)

mbus Sactdániénto folutís; ut^ftatim Londino

ont

:fbfceder&nt:, .quo-decreto con]urano, & con-

fta l

1uratloms feientisextinda eft.

ls

Atinó 166r; InAnslia "Caroltis TI. Londxm

st

öbmnäfurüh& efüm' carnam ferià fextà &

(

feptmï&vetät ac.Quadráge(immam fancit, &

n

cüm faverécetiam Jefuitis) & delis intrareg-

IM' li

num admittendis cognzaret, Parlamentarii

i

taáiien 'éditto protinas jufferünt Jefuitas om-

uf

tie$ toto re$

o

tio'exefle, quononobftante, in

dral

ipfa 'arbe^ rcguaLonänenülatuerc complures,

Ql

Kege non mfcm.

Fu'mät Fqüoque Carolus II.

U

AüOhæ Rex- nuptlas cifin "Catliaritia Sorore

W

Regls Lufitarig: ; cüi- conceffüm eft à Parla-

ii

mento, viginti Reliaiofos & Sácerdotes Ca-

quodG

tholicos poffet in aü

Fa füs rérinere, '& decre-

ul

türb eadem o€cáfioné, ut oninia edx&äEhïa-

"

béthiz contra Cathollcds tollerentur rehgmu

nis libertate perimifsá. -

h

quot) l

FanAHcii

Hoc annoarma corrlpuerunt

)u

J

in Anglia hujas SeCts affecl Fanatici dicti, eà

jb

intentione irfürgentes & fe fe confocnantes,

j

ut Monarchias omnes ubiquétollerent; quos

(s |

appellabant/Carrales; &ajebant fe divinitus,

4

adid efle vocatós; eorümque teffera militaris

ij

erat: VlvatDommus]e(us, fed hi Phantaft:e

!

Mu l

iterató à Regiis militibus'esfi & di(fipati fünt.

)l

Anno r1662; Rex Gallie Ludovicus XIV.

64

i.

De-

0

HJERESES

326

M

Deputatis Geneva mandat, ut in eá urbeli-

l

lod

ber fit ufus Catholicz religionis, idem Rex

Emi

jübet viginti tria templa hereticorum demo-

b

liri, quz in ditione Genevenfi fuerunt fübil-

|

lius protectione.

Renovavit etiam Rex dc-

: u

creta contra Hugonottas, & carceribus in-

qi

cludi juffit przcipua capita Sect Illuminato-

ái

rum. Dunkerkam quoque, uti aliàs cum

Anglis conventum fuit, quinquagies centies

gt

ia

n

j

librarum millibus. redimit, urbémque illam

As

ingreffus, Catholicam religionem cum mul-

d

(

tis privilegiis reftituit,

hl

Anno 1665. Erfordiani tanquam refra-

&arii Crfareis mandatis de forma precationis

p

ft

pro Ele&ore Moguntino, bannoferiuntur à

L.

LU

u

Cz(re, malétamenab iisdem vapulavit Ce-

fareus Caduceator D* Jacobus Lidt à Schvva-

Cs

N

nau, quam ferociam Ele&or mox condu&is

copiis vindicare apgreffus eft.

od

qui

Idl f

Anno 1664. Moguntinus Ele&or Joannes

J (

Philippus Erfordiam civitatem Thuringiz vi

armatá adigit ad primze obedientize Sacramene

TsQ)

tl a

tum, cui fefe fübducercj& à multis annis ccepe-

rat.

HzcurbsSuecorum armis ólim füb Gu-

! &t

W

ftavo Adolpho occupata, cüm diu eorum

C Belloná Suecicá in corio Germaniz luden-

qiig,

te ) SedesImperii fuiffet, & pace pactà legi-

"Ti

&i rl

timo (uo Principi parere debuiffet , fe pro li-

bera Civitate Imperii habere coepit, unde

xnti(y

cümnecminz , necfententic eam ab wfurpatoe

: tl

140]

libertatis ambitione retraherent, annuente

Cafare ad deurectatam fubjeCtionem coacta

d

:

C&.

eítis

/

S/ECULI XViII.

322

W

Peítis affligit Hollandiam , & Epifcopus

] ldm

Monafterienfis armis eosdem conturbat, caufá

n

tamen armorum füfceptorum fuit Caftrum

fjl

Eyderum Emdenfis in Frifíia Comitis , quod

niu

Epifcopus Monafterien(is ob aliquot debita

tb

obzrati fibi Cemitis- vi occupavit.

Quod

linig

«gré ferentes Batavi , arcem Comitis fibi fub-

d on

diti, in Epifcopi Catholici poteftatem redi

el,

€

ïlo

n

arma armis oppofüerunt , qui graviori b

mox diítra&i fuerunt.

ln

Qu

AÀnno 1666. Chriftina ReginaSueciz inter-

eít Comitiis Regni Holmiz, & refervata fibi

m

in abdicationeregnijura vendicat, ne quovis

teliünl

pratextu mutatis à Suecis vellicarentur , &

negotio feliciter confe&o Romam reverti-

iutirà

tur.

m ,

AÀnno 1679. InAnglia famosáalicujus ho-

f

n

minis nauci temeritate & fraude multiplici ,

mendaciis ac perjuriis traducuntur Catholici ,

yput

qua(i rei proditionis in Regem Carolum,

quem conjurato facinore efferre ftatuiffent.

L

Y

"Titus Oates Calvinianorum ad Catholicos, &

abi(tis ad primz hzrefis (ectatores transfuga,

u

il

accufationis auctor fuit, eo folo diris & fup-

pliciis devovendus, quód nullum repererit,

um

um

qui füuz criminationi adítipularetur: nihilo-

s

minus tamen quafi dere neceflariis argumen-

d

T

QM

tis probatà ftatuere geftiens plebejus Parla.

menti Ordo, urgebat Catholicos omnes An-

n

)

j

glià eliminari , cui furori , cüm aliquorum

aM

vitá, ac przfertim Sacerdotum ex Ordine S.

Bencdi&i & Societate Jefü litatum effet, non

ï[)'oaa

4

ob-

l

X 4

328

HJERESES *

qum

obftante, quód Rex & Regina coruminno-

centiam conteftarentur, pax Zelofiffimorum

j

u)

virorum fanguine innocenter fufo ,. reftituta

j

eft, &oriminator, tanquam re fuá bellé geftà

iv

lr

(

conquievit ;. tum quidem auro & honore pro

perjurio remuneratus, ,pauló. póft autem ad

i pw

Gj ;pl

infames carceres, & virgarum iteratum fup-

$t

plicium condemnatus , ac quovisevolutatri-

meftripublic

Wi

jj

éper urbem cazíus ,. juftà. &'jmc-

Ínl

if

rità penfione.

"

Anno1684; Carolu

sRex Anghæ muntus

W

I

!

ad (ui defen(ionem & fécuritatem copiofo rfri-

lite, quem prztextu belli Belgici compata-

Mil

hi

/

(

vit, ut eos compefceret ,. qui Ducem Month-

muthium , tametfiortüs nonlegitimi ,. eupie-

mj

fint

bant fucceffionis privilegio gaudere, Londini

Jacobum fratrem-Ducem Eboracen(ium:uni-

]

cum fibi fuccefforem renunciari curavit ,. quia

[

ipfe legitimà prole carebat,. nequicqnam

n

?y

: Y

publicé tune Anglis vel. Scotis contra muíli-

àá

tare przfumentibus.,

1

! giid

ÀAnno 168;. Ca

rolo Elc&Orl Palatmo

; tb

Rheni hzretico fine hzrede defon&to inEle-

N

€toratu & ditione. fuccedit fereniflimus Dux

tij

Neoburgicus Catholicus.

i

Mi

Carolus Il. Angliz;Rex €

athohcamfïdem

x

(ftQ)

privatim ante mortem fuam profeflus ex hae

n

vita decedit, cui ftatim in.regno fuccedit Ja-

lihi]

cobus frater Eboracenfis , qui eodem die ad-

rj

huc ab univerfis Regni Proceribus Regiz: di.

(Umqu

gnitatis Succeffor falutatus eft ,;.& publicé in

eh

initio (ui regiminis Catholicum fe effe declara-

f

vit :

S/ECULTXVIT.

2

M.

vvitz « Cutnihilominus omnes repti otdines fo-

lito obedientiz juramento: fe'ob(trisxeruüt,

R)IRQ

Caroli-filius nothus ; :qui tunc inter Batavos

i be!!äg.

verfabatur , -fpepopulià CatholicóReseabdz

honore[

lienandi; 'atque ad fa alliciendi captis ; ov

Lt

paratis (ibi. Sociis Arpilio - Cornite" & Nóobili

vuni

Grajo, rebellionem meditatus eft; eófque íü

YOl

Scotiarn cum'armis & copiisaliquot pr&milit ,

brevifecuturus ;: fiipfiprima moliminis hujüs

fündamentaz.jeciffent; ^ Ex(cenfione factà rez

m

bellionis:antefigmani, amaglspromilfis& fpar-

tht

fis:libellis populum/ad Monmutium vocábánt.

[

PoftülavitRex Jacobus ut regni Cornitia de

nilont

his (editiofisjdecernerent;' exoravicqüe at Iae-

m

£e majeftatis rei ,'ideó queé capitis füpplico mul-

Toud

&andi denunciarentur; :quód etiam brevi ef-

ml '

fc&um'eft, 'tunc Argilius & Regiis copiis in-

n

terceptus Edenburgi capiteluic & Monmutius

pati forte:przlio ad Briduaterum ii "Anglia

MWE;'F*

n

vi&tus j captüsque Londini VII; Kalend; Au-

ï

guít. Regis titulum( cujus perforiai

ï

p

Jl

J

l

re C&perat?) & capüt fimul atmifit. ^"

u

55aRomze Michaél Molinos Sacerdós. Hifpa-

unquæB

nus;; qui:ficte pietatis larvà abufüs rultos

fediicébat ; - decreto. Congregatiónis ^ Sancti

ófficité domo ad.carcerestrahitur./^''

jui

"d

ha

Jouietifla.^ - Auttor eorum Micbae! Mo-

li£os füie natione Hifpanus Aragoneén(is, Do-

T

j

&oris & Sacerdotis dignitate infighis , virtu-

jili

N

Ib

tum quóque (imulator maximus ; 'ita ut foris

n

An

Fo]

gelo firnilis , & extafes fpirare videretur:

n

detectus eít tandem Romz ; &in carceres re-

l

L*L

clu.

J

3306

HJERESES

clufus, poftea publicé coram. Sacro Senatu

aulàque Romana ac immenfía populi frequen-

p'onis?i

my

tia errores fuos recantavit: tantàautem om-

g

nium execratione ejus do&trinz capita & ob.

finot

fccemitates auditz fünt, ut repetitis populi

du

vocibus ad flammas poíceretur: Summa ve-

i

ró doctriaz illiusfuit :

n

In vità fpiritualifive myftica hos folos cen-

J(ey'sAn

fendos effe perfe&os & veré myfticos , qui per

hi

unum actum non revocatum Deo íemz! ob-

i

lati, & üàt dicebat, totaliter uniti re(gnati,

:ppulfm

atque relicti reliquos oranes actus üt. füper-

u

fluos fufpenderent , ac veluti inanimati per-

pl

manerent, nihik prorsüs operando, aeque

n

volendo, meque petendo, nee de acceptisà

aun

Deo bonis gratias agendo , nec ad proprios

du

defe&us refiectendo , fed filendo, & meré

þmï

paffivé fe habendo, inabfeluta permanerent

at

indifferentia circa omnia, five posnam five

fm]

premium, five infernum, five paradifam;

feih

feu. xterham damnationem aut falutem, f&-

tf

nendo, ut Deus operaretur, & fuam Divi-

yttsr

nam voluntatem in ipfis adimpleret. Unde

(ibSi

& alios multos errores deducebant , fimiles

Gul

erroribus Baguardorum , Beguinarum & IIlu-

PU

minatorum, dequibusactumeft, Hosveró

i

omnes Quietiflarum errores& propofitiones

Mi

profcripfit & damnavit Innocentius XI. de-

Q0ton)

cretoedito die28, Augufti Anno 1687.

IU

Ànno 1688. Princeps Auriacus W/ilhel-

1nus IV. Idus Novemb. claffemAngliam ver-

li

Tfmo

süs folvit, tutandz, ut ipfe affercbat , reli-

gio-

of

t

SJECULI XVII.

3j1

gionis & Anglicz libertatis causà quas&Rege

lf

Jacobo opprimi querebatur: Rex autem Ja-

At

il

cobusob rebellionem & proditionem fuorum

Filis N

fübditorum cum Regina & filio W/allix Prin-

Ut y

cipe in Gallias per periculofa cerrà maríque

itinera fugam capeffit & Princeps Auriacus

Guilhelmus, ejüfque Conjux María JacobilI.

ülongcn

Regis Anglix filiain Anglia Reges proclaman-

M

lu

tur.

hedi.

t

Anno 1689. Rex Jacobus nonis Jannarii

appul(üs in Galliaà Ludovico Rege omni hu-

iigs

manitate excipitur, qui regium S. Germani

ht

prope Parifios Palatium cum regio Pratoria-

J

norum & Officialium apparatu inhabitat orn-

2

i

fuerit ufurus,

nibus zrarii Regis expeníis quamdiuin Gallia

mb

fiun]

Jacobus Rex Angliz ex Gallia in Hyber-

niam deícendit animo recuperandi regnum

u

fuum & Londondericam civitatem obf(tdet,

r

fed illatis füppetiis fpe fu& fruftratus ob(idio-

i

nem íolvit & traduéctisaliis infuper urbibus in

nl

l!

. ln

partes rebellium novísque auxiliis ex Anglia

füb Schombergio Duce advenientibus contra

[ ii

,

Catholicos, Rex Jacobus cum füo exercitu

sl

adtutiora fe locareciperecompulíus eft.

I)

Interea Auriacus W'ilhelmus & uxor ejus

Maria filia Jacobi folenni apparatu Britannicà

u

coroná infigniuntur.

J

Romz hoc anno vitam claufit Chriftina

Is WF*

Alexandra Regina Sueciz annotum 63. qux

u

rariffimo cxemplo, ut fecuré Catholicam fi-

f J

Ü

dem profiteri poffet, regao abdicato Romo

iater

332

UC ELERESES

interreligiofiffima: pietatis exercitiaohfénuit,

r

In hujus pietatis ac generofz 'abdicationis

n

"

eommendationem voluit eam Inttocentíus im

| n

l

D. Petri Vaticano fepeliri fepulturá rulli ad-

u

huc preterquam Pontificibus ; & duabus tan

T

li

tüm Virginibus ilsque 'Reginis M

Chrifting Suecis concefsá.

i

"

nrire-

Í

u

tj

Anno 1691, Die. 42 Januari

i fAfiväxändcr

VIII. eà quá folet folennitate, fcilicet in has

L

[

us

bitu Pontificio , & ore próprio & cotam Car-

dinalibus Bullam publicávit, :quá'affertas à

r

TUl

Clero Gallicano in Cornitiis anno 1682:qua«

tuor propofitiones de'auctoritate ceu' Pontis

ol

ficis ceu Ecclefiz univerftt & acta circaRega-

(

u

liz extenfionem refcidit; ácnullius valorisaut

roboris fuiffe , declaravit, & hoc'pridiemor-

zil

a

W M

j

tis (uz fecit, ut fic animam fuam - deobliga-

YU

ret, fedtutorem Eccle(iafticorum jurium inz

CQ

corruptum f& fifteret Deo judici;,''cui abimam

mj

pié redidit t. Februarii;;anno etatis g1. $e-

dem Divi Petri relinquens Ignatio 'Pignatelli

Ti

füla

Neapolitamó , ac illius'cívitatis Archi-Epifcos

po; quinofhen Innocentii XIL. affümpfic, &

tilem

TT

mox paufferum neceffitatibus fübvenire quà

potuit, curA laboravit,^'a€ confoederatos

r

n

Cj

Principes contra Tur

"

öäg' pecunià 'Jib*grauiï:;rv

adjuvit.

"

L

ngliz expulfis "ïtcrufn"Gïalv-

h

Jacobus Rex A

lorum fuppetiis; tentat Martis aleami ia Hy.

[u]

bernia, fed cafüzequé finiftro, üt antéfepiüs:

us

D) dlü

Anglienim Auriaco merentes, breviobfidio-

j»o ad.

M J

né .rcliquas- queque urbes, qua Jacot

huc

S/EGULI ^XVII.

353

".

buc fidenz pra(tabant; fabegerunt; & exer-

i

eitam -Hybernorum;atgue; Gallorum fude-

runt.. «

f

iqinov X i2

f

I^

Triri

ss E

Z

m

d.ultima tempor

äEuius exes

untis Szculi exorta eft hac Se&ta inter Luthe-

dmbmi

ranos fuperioris & inferioris Saxoniz , occa-

Wtblfdr

Aift jl

fionem ad.id. prebentibus; multis nominatis

ln

!

tum. Theologis ,. tum,politicis Confeílionis

h

iil

Auguítang .Viris ;; quicalamitofum ftatum

p

fuz Ecclefiz jam.mulró, anzehac lamentabili-

st

ter. deploràrunc,, . & reformationem füfpira

runt,

Particulariter autemid fibi cordi (aar-

n

t

píerat.D; Philippus JacobusSpener,qui-variis

concionibus &..Ícriptis: banc, rem. diu.urfit ,

o

(

donec tandem alii. juniores & ferventiores fi:

"M

milibus propofitionibus.&.querelis commoti

2

propiüs Ícopum tangere aggreffi (int, hác o-

quts

pinione, ut finon plenam reformationem, &

correctionem cunctorum ipfis.in Lutheranif-

Tl

mo difplicentium obtinerent , pro falute ta«

1[1531.5* |

m

mern animarum füarum-pietati. & proba vitze

ftuderent , ac fuis etjam contubernalibus fi-

milem vítam perfuaderent, atque hàc ratio-

nefeimminenti neceffarix reformationiEccle-

fisprepararent. Verümcontra hocab aliis

Concionatoribus & Profefforibus Lutheranis

i

Lipfiz , W'ittenbergz ,. Lubeci , Dantifici ;

Hamburgi ,. aliísque in locis fcriptis acriter

lu

a&um , & períecutio mota eft, ita ut partes

magis & mágisab invicem doctrinà, & meri-

bus diffentirent , & iflis novis Zelatoribus

pomen Pietiftarum , publicé attributum ,

f;ï

que

M

314

HJERESES

[

i,

quod quidem tantüm abeft ab infatnia , ut

potiüs de eo gratulati/fibi fint , qnód per illud

| quh

«

ab aliis Babylonicis & ventris

oncionatoris

bus ac carnalibus, & literariis Theologis

(

( quemadrnodum reliquos Lutheranos Do-

[ CM(

&tores compellareconfüeverunt ) difcernan-

Bo

tur.

qi

Hzc veró Pietiftarum à czteris Luthe-

ranis feparatio maximé circa annum 1688.

n

(

erupit.

Scopus autem Pietiflarum eft pri-

mnó , propria cujusque erendatio , prout fci-

ül

licet unus pr altero tmagls probam vitz ra-

fini

tionem fibi prefcriberenovit, deinde fuz vi-

m

t vitiofze & omnium aliarum Ecclefiarum &

f

Communitatum Chriftianarum teformatio.

hd

Media veró ad hoc adhibent r. Lectionem

g

frequentem & meditationem facre Scriptu-

1 witn

rz. 2. Privatos Conventus, in quibus inter-

n

nl

pretationemScriptürarum, colloquiis & can-

tilenis condiunt, fe invicem hortantes ad vo-

Át d

luntatem Dei indies magis & magis cogno.

qim

fcendam , & unitis orationibus infiftentes ad

vt

pettos

auxilium defüper pro optatareformatione im-

petrandum;,

3.

Communem tolerantiam

Ticin

omnium Religionum & opinionum Chriftia-

t

num nomen pnzferentium , & univerfalem

At

quandam charitatem , hác fpe freti, quód pau-

Mitg

latim omnes verz charitatis & unionis vincu-

ftnty

Joinunumcolligabuntur.

Caterür in mul-

Ti Q

tisaccedunt adfidern Catholicam: admittunt

V1

fiquidem bona opera effe neceflaria ad falu-

W

tem , nec folam fidem füfficere.

Item cum

YV

m

auxilio Divinx gratig przcepta fervari qui-

i

em

SECULI XVTI.

m

LT

dem , ficét non impleri poffe. — Volunt quo-

li

uT

que , ut füi fe penitus abnegent, & perfe&ti

evadant, quá de caufa , etiam Confilia Evan.

h

£gclica fervare contendunt , & multi eorum

"i

Concionatores , contra communem Luthe-

lr

ranorum confuetudinem complures in annos

Wil

caclibes vixerunt , ideóque amant etiam va-

1l

rios Catholicorum libros prefertim Afceti-

n

!

€os. Atque dc his quàm optim? fperandum

u

)!

eft, & plusq

am de omaibus Sectariis ,

uod

Md

nhimirumtanp

n

em rediturifint ad Ecclefiam Ro-

du

mano - Catholicam, à qua tam temeré recef,

hn

A

ferünt eorum Anteceffores.

Sicut enim ma-

144

la, &ícelerata vitaSectariorum quorumcun-

(

queeít maximum obftaculum, ad eorum con-

ver(ionem ad fidem Catholicam ; ita vitabo-

W

NN

na eft proxima Difpofitio ad eandem cogno-

aM

fícendam & ample&endam.

Nam licét fides

u

&t donum Dei , hoc tamen Deus confert íis,

d

qui non ponunt eidem obftacula per malam

j

fW |

vitam & obítinationem , ac pervicaciam &

t

pertinaciam in mala vita, vel erroribus fidei.

(

jnina

Facientiautem quod cx fe eft, Deus non de-

vuri

negatgratiam: auget hanc fpem & fiduciam

Exemplum Cornelii Centurionis , cujus vita

W

)

)

ante ejusdem ad fidem Chriftianam conver-

"ll

fionem JAéf. ro. v. rr. €? 12. fic deferibitur,

i

Vir quidam erat in Czíarea, nomine Corne-

p

lius 1. Religiofus ac timens Deum. 2. Cum

omni domo íüa, hoc éft, curabat, ut

'7'l

j

omnis domus , id eft , totaFamilia fuatalís

€eflat, 5. Faciebat eleemofynas multas plebi,

j

q f

n

h

4* ng

|

316

: HZERESES »

j

f

4., Deprecabatur Deum femper ; id eft , affi

duz orationi vacabat, ut Deus íead cognitio»

! illt

&

nem :veritatis ac falutis. perduceret. : Haoc

erat difpofitio ad veram.fidem ex parteCore

g

Pl

nelii, cui.non diftulit.Deus conferre fidei erás

tiam ; mifit enim Angelum füum ad:t2orne«

yo

hl

i

lium,,qui eidem dicerer: Orationes.tux -&

elcemoíynz.tug.afcenderunt. in memoriam in

Ttf

g

confípe&tu Dei, & nuncmitte Viros ,& accers

fi Petrum, 1d eft, Principem.& Caput füpres

(irl

ais

mum Ecde(z, hic dicettibi ;

facere..

"

qui;d;c oportean

m

Navi Cbilzaff

ze.'.-f:-, i 150 gma ,liöc Hs

p

refuftitatum eff , ab una. parte Pietiftarum

D

tihl

C funt fiquidem jam in varios divifiinter fe ra«

mos. ) hicum fummis votis pretolantur Mil«

| r

letimum annumin terris , quocredunt ex Pro-

| d

phetiis cujusdam herule Rofimundz ab Af-

m

fenburg, & quorundam aliorum ; omnem a«

Qinh

liam. Babylonicam. Religianem:: abolendám;

idi

AÁtquc ex hismultianno-1693.&t1694. in Pen«

telim

tl

infülanam Armenig Provinciam: navigárunt

hàcintentione , utinnova sedificanda Civitaté

V:

Wt

Philadelphia antiquam Apoftolicam commus

nitatem conf(Lituerent; juxtafuum fenfüm,sé:

It

y

que, humanis legibus penitus fübtraherent,

fub prztextu Regni mille annorum in plena

. QUf

M.

conícientiz libertate fruendi : verüm przter-

quam , quódinanis fit hzc expectatio , ipfimet

(0mnpa

TtYo j

ignorant, undenam computari debeant hi mil-

le anni anni Chrifli, & quandonam inchoa-

N

biturinitiumillorum. Veterum Chiliaftarum

.

alia

|

S/ECULI XVII.

237

ln

alia fuit dehisopinio, nempe: antejudicium

adcog

mille annisChriftum in mundum adventurum,

& fan&os refürrecturos , ac per milleannos

Lt

i

integros terrenis bonis eos fruituros, poft hos

f

Áf

autem mille annos;impios quoque refurrectu-

D

ln

ros, & tunc judicium extremum fore.

De

!

.

his vel aliis (imilibus Chiliaftis fic fcribit S. Hie-

tUt

ronymus Homil, 3.in Matth. Caput 19. Ex

Y

occafíone hujus Sententiz ( videlicet quam

n

Chriftus dixit fuis difcipulis: Vos qui fecuci

eítis me, cüm federit filius hominis in fede

k

Majeftatis füz , quando & mortui de corru-

HCC!!!IH'

ptione refürgent incorrupti , fedebitis & vos

A

infoliis judicantium condemnantes duodecim

tf

tribusIfraél, quia vobis credentibus illi cre-

vll

dere noluerunt,

Et omnis , qui reliquerit

j

domum vel fratres aut forores , aut patrem

bl

aut matrem, aut agros propter nomen meum,

j

centuplum accipiet, & vitam eternam poffi-

dul

debit) Quidam introducunt mille annos poft

refürre&tionem, dicentes : Tunc nobis cen-

(yal

| mïigäff

tuplum omnium rerum, quas dimifimus , &

vitam zeternam effe reddendam : non intelli-

a n

p

gentes , quodfiin ceteris digna fit repromiffio,

in uxoribus appareatturpitudo , ut qui unam

i [mhmxï

pro Domino dimiferit, centum accipiat in fu«

j

(

turo,

Yil 1'11

d

Seníüs ergo iftee(t: Qui carnalia pro

Salvatore dimiferit , fpiritualia recipiet;, quae

i

^

comparatione & merito fuf ita erunt , quafi

arvo numero centenarius numerus compa-

Cb'fnü'

)

etur. Chiliaft&e tamen moderni voluptates

quidem Epicureorum corportas rejiciunt;

1 u[lm

Annum

|

258

HJERESES

|

Annum nihilominus millenarium admittunt ,

l

N

! quandt

fed xque ac illi (ine ullo fundamento.

Anno 1697. Sereniffimus Elector Frideri-

st

cus Auguftus Saxoniz Dux, cüm hoc anno

| tn,!

rurfus contra Ottomafiicos in Hungaria exer-

Til Jj

citum ducere cogitaret , & interea, dumteim-

Ti Qï

pus expeditionis adeffet , Viennz commo-

quin

raretur , nactus opportunam occafionem fuz

p

faluti confulendi , Fidem Romano - Catholi-

jn5]

cam , ejuratis Lutheri erroribus, publicé am-

tl

pletitur, & eodem die , fcilicet decimo fepti-

h

mo Junii, quo fe Catholicum Sereniffimus

f

Elector profeffus eft , nuncium accepit de ele-

[

&ione Regis Polonorum Varíavie legitimé

1 d

peraca, in qua ( Cefare favente & füffra-

wrán

giorum copiàin comitiis ad(tipulantibus ele.

inay, (

&us eflet rrIDerICVs AVgVítVssaXo, ReX

tmrin

PoLonorVM. Nuncium hocminori honore

[

M

n

V

f

imtm

l

Neo Ele&i Regis, quàm gaudio Imperatoris

l

AU

h

exceptum eft: Tantum enim (fzribit Hefio-

1f df

dus)) damni eft ex malo vicino, quantum ex

u

bonocommodi, & premium nactus eft; quif-

T

quis bonum vicinum na&tus eft. — Obluctatus

ii

tamen eft, quibus & quantis viribus potuit

T

auro & armis Dux de Conti, cui PrimasPo-

- Q

loniz, & pars magna, que pro Golliafacie-

CR, W

bat, diutenaciteradbaferunt, pro Friderico

[ m

Saxone potenter quoque caufam urgente &

timfig

promovente per fuos Legatos Magno Mo-

'ih, d

Íchovie Duce.

tme[,

Viffonifla.

Hic Ram us Sectz Pietiftarum

:l

perfüa-

ETU

eü. Dicuntur.Viüoniüæ, quia fibi

dent

S/ECULI XVI.

259

MMLu,

Chriftum ex femine faeminz natum, ac noftrz

"i

carpis ac humanitatis factum effe participem.

Sic di&i auctore

Schvvenckfeldiami.

| dlüll

CafparoSchwenckfeldio , cujus przcipua hzc

füit

fueruntfomnia : primó verba illa facramenta-

liaper mirabilemtra

nspofitionemcarnificabat,

Qpl

utíenfuseffet ; Hoc e

j

cor pw CUP , VICHHE

:

BU

corpus e[l boc , velbic pamis. — Secundó fidem

uj

ajebat non fcripturz , fed fcripturam fidei ac-

Tb

commodandam effe, Tertió Jefum Chriftum

fuum corpus attuliffe de ccelo.

Quartó hu-

ho

manam Chrifti naturam non effe creaturam

Ut

Dei, fed genituram Spiritüs San&i , ita utin-

ter Creatorem & creaturam fuerit medium

n

Ttin G«

quid, poít afcenfionem autem Chrifti eadem

natura effecta fuerit Deus.

Quintó dicebat

Wt

imdyn.

homines formaliter virtutibus preditos effe

eísdem effentialibus virtutibus , quibus Deus

» lt

hu

virtuofus eft, adeóque effe Deos & divinam

baberenaturam. Sextóenergiamquzin ver.

m j

bo Dei przdicato ineft, effeipfum Filium Dei

& Verbum.

rb

Qu t

dInti - Schrvenckfeldiani. WecSe&ain

omnibus contraria Schwrenckfeldianis , uni-

,deCliüi

veríum fidei Chriftiane negotium conftitue-

errorcmi't

batin minifterio verbali ífüorum miniftrorum,

n

ANudipedes , qui & Spirituades ac Separati:

f

"m

Sic appellati ob fuum vivendi modum; ceüm e-

nim in Moravia haberi vellent vite Apoftoli-

f*

pl

C* Sectatores, omnia reliquerunt, & omni-

bus communia faciebant, relictísque domibus

| j

ij

chum

bantur, à

Q

liberis & ncgotiis fuis peragros vaga

calceis

340

HJERESES

tiendo pravis illis motibus, fequitur, quód

g

V

non jam ego operorillud, ícilicet vofuntarié

fed peccatum, quod in mehabitat, ideftna-

lpondr

tura mea corrupta.

Et tamen S. Paulus vir

Deoär

Tif

erat perfeétus, & qui de fe ipfo aufüs fuit cri-

bere.

1. Ad Corinth. 4. $. v. 4. nihil mihi

ti

TO

conícius fum, licét jam exploratum haberet

fe facere, quod nolebat, hoc eft, haberein

t

(

!i

fe motus primó primos puré naturales, qui

penitus evitarinequeunt.

ym]

gm?

Corztemf/atifvi. Hi fünt tertius ramus

Sectx Fietiftarum.

Hi more Pietiftarum in

mund

fpirituali quiete & contemplatione abreptià

TAb

ti

publico cultu divino, concionibus & Sacra-

mentorum ufü abftinent , tanquam fimilium

(l at

nonindigi, privatátamen communione utun-

D

tur, quam ipíis etiam feeminz diftribuunt,

144

taridy

auricularem quoque confeffionem cum Cal-

viniftis rejiciunt ,

econtra cum Catholicie

j f

v

purgatorium credunt.

Ejusdem Pietifini ramus quartus eft eo-

tRtot

rum, qui fuper alios Pietiftarum errores etiam

RD

hunc fuperaddunt, quód primam Perfonam

fs

in Trinitate feu xternum Patrem aliquando in.

NI

dl

carnandum íperent fine ullo proríus funda-

mento,

f

Infpiratifie.. Hujusmodi fünt complures

( Yelimi

Acatholici magis politici & moderau.

Hi

Vf

nullas difceptationes fidei cum Catholitis in-

'tt (

eunt , nec fidem Catholicam calumniantur ae

ï'-grau';

vituperant, fedneque füam religionem perti-

tjv

Si autem interrogan-

naciter' propugnant.

tur

ts

t

S/ECULI XVI.

241

T

hominibus ufque ad ultimum judicii diem

fum manere.

Vcl-au-'

li,

Melchbiorite. Horum Parens eft Melchior

Inij,

Hofmannus , tam projectz audaciz, ut blaf-

m d.

phemaret Jesum Chriftum ex Virgine carnem

UI

non fümpfiffe , fed traxiffe à fe ipfo; & unam

hd

tantüm effe in Chrifto naturam. 3. Eum, qui

acceptá gratià voluntarié peccat, nunquaàm

xdnin

recipi ingratiam. - 3. Salutem in noftris viri-

lii

bus fitam e(fe. 4; Cor

ii

poreum Jesu Chrifti

Regnum fuiffe.

MULL

Monafker ienfes.

lifunt, qui Joannem

ptmit.

Bockeldi Leidenfem ex Sartore ac fordido in-

velita

ftitore creatum Regem Monaftetiiip rebellio-

pl

ne fecuti fant , quam Urbem novamSion, aut

a um

Jeru(alem novam nuncupárunt , séque cocle-

ii

ftis: Hierofolymz Cives jactárunt.

Verba

n D

Chrifti Domini: Hoec e/ff Corpus smeum in (üa

cona in hxc verba commutárunt : "tccipe

. Dit

Frater , ede , memento Domini.

iib

Clancularii , five Fratres Hortez[es. Sunt

qute

Anabaptiftz , quilicere fibiputant, ftinterro-

gentur de fuafide, eam negare , & fatis effe,

dhnont.

Va

quód ipfi privatim & elanculum fciant, quid

j

,

ipüi credant : In Ecclefias non conveniunt,

1PWWW

plerumque in hortis , ànde Fratres Hortenfes

l Dw

dicti , & funt ex iis aliqui ita fecreti, ut occulti

occultorum nominentur.

[

um ]

M»

Manife[larir.

Sunt oppofiti Clancula-

Jitd

riis, & omnibus modis quzrunt fe manifefta-

l

Eu

re, quód fint Anabaptiftz.

I

Bacularti íeu Stebleri. Nefasexiftimant

jl

[

"

As

Q.

accu-

$42

HJERESES

no orando , & certi fintde obtinendo fan.

(

li

&o inftin&tu & infpiratione ad veram fidem

colo

ample&tendam.

Calumniantes. Hujus furfuris fünt quam-

quJ

i

plurimi, tum Lutherani, tum Calviniani, qui

dum fuaxSec&tze veritatem probare non poflunt,

[

jf

ftty

neque do&rinam genuinam Catholicze fidei

n

t

improbare, confugiunt ad enormes calum-

nias, ea impingendo fidei Catholice , qua

1

pitl)

Catholica Eccle(íja nunquam docuit aut te-

J

nuit, imó quz ütfalfareprobat, damnat, &

T

f

anathematizat, & hujusmodi calumnie &

impudentiffima mendacia fünt fequentia: y.

tj

j

Nos pluris facere traditiones hominum , quàm

Tij

Bul

verbum Dei.

W

2. Sacram Scripturam à nobig

corrumpi & adulterari.

3. Fidem à nobis ne-

Ts

41

gligi, fola opera commendari.

4. Nos do-

) VQUQSQO'

cere peccatorem fuis operibus mereri gratiam

tedl

& remiflfionem peccatorum. j. Non minus

dncol

San&os, quàm Chriftum à nobis coli. 6.

fjl j

Imó Sanctos pro Diisapud nos haberi'& ado,

mam:t

rari.

7. Dum moriendum eft, nosnon con-

tltrt,

fiderein meritis, & paffione Chrifti, fed par-

tim in patrocinio San&ctorum. $. Nosaflerere

Y

Pontificem difponere pofle contra vetus &

novum teftamentum.

jäx

Anno 1700. apud Proteftantes in Dania,

Suecia, & Hollandia magnz fiunt. collectz

Ni

pro exulantibus Hugonottis Gallià expulfis,

tigi

fs

quorum plufauam centum Familiz in Weft-

India col!'stà pecuniarum magná fummáà Ko-

N

ckio Anglicano Equite ampliffimum terrz di-

EU

ftrictum

SJECULI XVII,

$43

Yonj,

ftri&um emerunt, quem Carolus II. Anglize

L

RexKockio in Nova Florida donaverat , ubi

colonias fuas noviadvenzinftituunt, eodém-

wrfs(untqa

ue mille & quingenti hocanno iterum navi-

Al

gárunt coloniarum numerum aucturi, & in-

dies novz Familie eó fe conferunt , in terra illa

d

l

feris , volucribus, pifcibus abundantiffima ,

i

J

infuper glebz foecunde, & culture agrorum

iiq

apprimé idonea , etiam auri , argentíque venis

Va

predivite, Rempublicam aliquam condituri ,

uml

quz fui fitjurís, & nulliobtemperet , nec Gu-

tll

bernatorem admittat , foli autem Regi An-

ffgüfndz;i

glie juratà fide obligetur , fub cujus aufpiciis

humqui

magnum etiam indies incrementum novis illis

vminoli

indigenis accedit , qui cuilibet adveng centum

L

as

]

ugera agrorum , vel fuà , vel famulorum,

;.S'M .

quos conductitios fecum adducere quivis po-

ii

teft, fi velit, induítriá, fuo ufui & commo-

Non

do colenda egratis a(fignat , & perpetul domi-

vhïg ;

ij

nii jure poffidenda , fi modó eapitalem füm-

mLCL&c'

mam: talerorum bis mille faltem fecum con-

M

I)

tulerit,

"

1

M

S/ECULUM XVIII.

li )

"

Saufenifle Se&atores Michaelis Baij.

l

yat

yll

!

Ntra feptendecim annoshujus Sxculi , po-

tiorestumultus fufcitant in Gallia Sectato-

res doCtrinz Janíeniane , pridem & Vati-

cano Romz iterum atque iterum fulminate.

J

Reitotius & Hiftoriz feries ut memoric facilis

j

AUf

Y 4

pre-

34

HJERESES

praftituatur , reddimus hic compendiariam

u

qgro

ejus notitiam , de qua fparfim in deductione

Chronologica egimus , cxteráque ícitu ne-

al

ceffaria fuperaddimus.

ht

Proto- Magifter doctrinz Janfenianz fult

t

f M

Michaél Bajus Decanus Academiz Lovanien-

fis, & Inftru&or Cornelii Janfenii Epifcopi

gtj

vt

Iprenfis : docuit ille multa variáque, quz e.

rantcontraria fidei , ideóque ut provideretur

i

faluticommuni, damnavit D. Pius hoc nomi-

quamor

H m

ne V. Pontifex do&rinam illius , propofitio-

nes 79. die 1, OGtobrisr567. per Conftitutio-

i t

nem: Exomnibus.

portd

Cüm veró difcipuli ejus

huic damnationinon acquiefcerent,illius dam-

nett,

jlore

nationem confirmavit Gregorius XIII. die 29.

Januarii 1579. per Conítit. Provifionis no-

Yi

ftrz.

Verüm, quia nec Gregorianá confir-

quii

matione &innovatione malo mederctur , fer-

domi

perétque exillo in alterum S$zculum , manum

pron

fecund

fuamappofüit fortiter Urbanus VIII.& 6.Mar-

tii 1641. per Bullam: In eminenti. 79. propo-

eAtint

m Q

fitiones , iterum à refra&tariis Ecclefie procu-

fas, & luci datas damnat, quas omnes unà

funtüt

cum Bullz claufuüla apponimus,

ql

1. NecAngeli, nec primi hominis adhuc

lut*.cg(

integri merita recté vocantur gratia. 2. Sicut

R)a h

epus malum ex natura fua eft mortiszeternz

1 p

meritorium , ficbonum opus exnatura fua eft

II,

vitezternemeritorium. 3. Etbonis Ange-

Quejn

lis, & primo homini, fi in ftatu illo perfeve-

IG

| 'onj

ráffet, ufque adultimum vitz, felicitas e(fet

merces, &nongratia. 4. Vitaaternahomi-

j 3;].01

Rl

SJECULI : XVI.

24f

Regnum adminiftrantem effe Caput Ecclefize

i

&ET;:. |

immediate poft Jesum Chriftum tam in caufis

fpiritualibus, quàm in temporalibus; przci-

M

iil

pui hujus hzrefis Defenfores fuerunt Samíon

& Morifonus.

I

NeutrAlifla.

Sacramentariorum claffis

infudh

eft, qux fibiperfuadet, non effeneceffe com-

i i.

municare fub una vel fub utraque fpecie , fed

fatis efle fidem habere, quinimó fi decerneret

Concilium füb utraque fpecie communican.

ll

dum efle, tunc debere Laicos füb altera tan-

l ts

ü

tum communicare.

Unde factum eft , ut co-

ylitew

rum multi per decennium imó etiam pertotam

vitàm à communione abftinuerint.

Terlm

Manufimpo[itorii. Sic di&i (unt Rigidi

UT

dl

Confeffionifte , ex eo, quàd putant impofi-

tionem manuum à Laicis factam effe Sacra-

mentum.

o

jlid

Baff[acramentales ,

Triffaeramemnt ades ,

N

n

J uatrifacramentales.

Prima fic nomina-

torumSecta docet effc cantüm duo Sacramen -

il

1

ta, Baptifmum & Eucharifliam, fic raulti Cal-

p

viniftz & Rigidi Confeffioniftz, Secundaad-

mittit preter Baptifmum & Euchariftiam Sa-

j fblfjii !

cramentum abfolutionis.

Sic multi molles

Confeffioniftz ac przcipuéLipfienfes. — Ter-

j

tia Sedta his tribus Sacramentis quartum ad-

jungit nempe Presbyteratum , fic molles Con-

D a

feflionifte, W/ittenbergenfes prefertim.

Sepulebrales. Hine

9]

[04

ant defcenfum Chri-

g

a

fti ad. inferos fecundüm animam, & dicunt

tantüm defcendiffe fecundüm 'corpus , quie-

j

Q3

ícendo

j

(

346

HUERESES

on

que in hac retributione bonorum ad Chrifti

H

"

meritum refpicitur , fed tantüm ad primam in«

p

ftitutionem generis humani , in qualege natu-

rali conftitutum eft , ut jufto Deijudicio obe-

g

IïLv

dientiae mandatorum vita asterna reddatur,

(

i

|

12. Pelagii Sententia eít, opus bonum citra

gratiam adoptionis fa&tum , non eft Regni cce-

[

zil

leftis meritorium. 13. Operabonaàfliis ad-

at

optionis facta , non accipiuntrationem meriti

ex eo, quod fiunt perSpiritum adoptionis in-

b

h

P

QCUD

l

habitantem corda filiorum Dei , fed tantüm ex

pCF j

T

eo, quód funt conformia legi, quódque per

ea preeftatur obedientialegi. 14. Operabona

TACUET

harta

[l

juftorum non accipiunt in die Judicii extremi

Jwas

ampliorem mercedem , quàm jufto Dei judi-

cio mereanturaccipere, r5. Ratio meritinon

aütml

confiftitin eo, quód , quibené operatur, ha-

"i

TO

beat gratiam, & inhabitantem Spiritum San-

&um ; fed in eo folüm , quód obedit Divine

D

tislu

legi. 16. Non eítveralegis obedientia , quz

fitinecharitate. 17. Sentiunt cum Pelagio,

miao

qui dicunteffe neceffarium ad rationem meriti,

fihor

uthomo per gratiam adoptionis füblimetur ad

g

ftatum Deificum. 18. Opera Catechumeno-

Wg.

rum, àt fides & poenitentia anteremiffionem

*l

peccatorum fa&ta , fünt vitz eterne merita,

T

quam vitam ipfi non confcquentur, nifi priüs

* füny

precedentium deli&orum impedimenta tol-

ttiüm

40 N

lantur. :g. Opera juftitie & temperantiz,

-.)'H

quz Chriftus fecit, ex dignitateperíonz ope-

4 MT Y

*

rantis, non traxerunt maj

orem valorem. 20.

JH

Nul

lum eft peccatum ex natura füa veniale;

| 'ïipþu

fed

S/ECULI XVIII.

347

nj

fed omne peccatum meretur poenam eterná.

tlyy,

21.

Humanz naturz fuüblimatio & exalcatio

m

IP

in confortium Divinz naturz , debita fuit in-

j

LU

Z

tegritati prim& conditionis, & proindenatu-

t

(7»

-

ralis dicenda eft, & non füpernaturalis.

N

Cum Pelagio featiunt, quitextum Apoftoli 24

^

numlo,::

A

Romanos 1. Gentes , que legem non habent,

naturaliter, quz legis funt, faciunt : intelli-

J

gunt de Gentibus, fidei gratiam non habenti-

UM

1

bus. 23. Abfürda eft eorum fententia, qui

il

"

dicunt, hominem ab initio dono quodam fu-

pernaturali & gratuito , fupra conditionem

o

ii

jj

naturz füz fuiffe exaltatum, ut Fide, Spe, &

i

Charitate Deum fupernaturaliter coleret. 24.

s

;i

À vanis & otiofis hominibus (ecundüminfipi-

mutot

entiam Philofophorum; excogitata eft íenten-

s

tia , quzadPelagianifmum reiicienda eft : Ho-

f

i

minem ab initio fic conítitutum, ut per dona

fj ]i

li

naturz füperaddita, fuerit largitate Condito-

i

iMlv

ris lublimatus , & infilium adoptatus. 25;. O-

mnia opera infidelium fant peccata , & Philo-

fophorum virtutesfünt vitia. 26- Integritas

prime creationis non fuit indebita humanz

paturz exaltatio, fed naturalis ejus conditio.

47. Liberum arbitrium fine gratiee Deiadjuto-

rio, nonnifiadpeccandum valet. 28. Pela-

gianus efterror, dicere, quód liberum arbi-

trium valet ad ullum peccatum vitandum.

49. Nonfoli furesii funt & latrones, qui Chri-

ftum viam , & oftium veritatis , & vitc ne-

M

gant; fed etiam quicunque aliunde, quàm

j

peripfüm inviam juítitiz ( hoc e(t ad aliquam

j

j

jutti-

348

HUERESES

Juftitiam ) confcendipoffedocent. 30. Aut

,

gma

tentationi ulli, fine gratizipfius adjutorio re-

fiftere hominem poffe fic ut in eam nonindu-

quui

Wt

€eatur, utab eanoníuperetur. 31. Charitas

perfecta & (incera, quz eft ex corde puro &

yiti

ii

conícientia bona, & fidenon fidià , tam in Ca-

lii

techumenis , quàm in pcenitentibus , poteít

(

efle (ineremiffione peccatorum. 32. Chari-

zd

tasilla, quz e(t plenitudo legis, noneft fem-

[

per conjun&ta cum remiífione peccatorum.

i

flm]

33. Catechumenus jufteé , recté & fande vi-

vit, & mandata Dei obíervat, ac legem im-

001

D

pletper Charitatetn , ante obtentam remiffio.

nem peccatorum , quzin Baptifinilavacro de-

ov

müm percipitur. 354. Diftinctio illa duplicis

i I

ial

amoris, naturalis videlicet, quo Deus ama-

X

tur, üt Auctornaturz , &gratuiti, quo Deus

g

amatur, üt Beatificator, vanaeft, & coimen-

seni

titia, & adilludendum facrisLiteris , & pluri-

qu,t

mis Veterum teftimoniis , excogitata. 35.

du

Omne , quodagitpeccator, vel fervus pecca.

ts

ilüny

ti, peccatum eít. 36. Amor naturalis , qui

ex viribus naturz exoritur, ex fola Philofo-

lonp

phia per elationém prefümptionis humang ,

j

cum injuria Crucis Chrifti defenditur à non-

DT

nullis DoCtoribus. 37. Cum Pelagio fentit,

Qu

^ Of

qui bonialiquid naturalis,hoc eft; quod ex na-

ture folis viribus ortü ducit, agnofcit. 38. O-

domo

Aoner

mnis amor , creaturz rationalis , aut vitiofaeft

cupiditas, quz ab Joanne prohibetur; aut

nj

" 0l

laudabilis illa charitas, quàperSpiritum San-

&um in corde diffufa Deus amatur. 39. Quod

Ün

voiunes

S/ECULI XVIIT.

342

!d r

voluntarié fit, etiamfineceffarió fiat, liberé

B.

tamenfit. 4o. In omnibus füis aCtionibus pec-

m

cator fervit dominanti cupiditati. 41. Is li-

AL Cn,

bertatis modus , qui eft à neceifitate, füb li-

IU

nl

bertatis nomine non reperitur in Scripturis,

äümfn[;lw

fedfolàüm nomen libertatisapeccato. 42. Ju-

i

ftia , quà juftificatur per fidemimpius , con-

A

fiftit formaliter in obedientia mandatorum ,

yautn

que eít operum juftitia ; nonautem in gratia

aliqua animz infufa, quà adoptatur homo in

| mmr "

d

filium Dei , & fecundàüm hominem interiorem

renovatur, àc Divinz naturz coníors effici-

L0

«

I

tur, ut ficper SpiritumS. renovatus, deinceps

"lf

Vlid

UM

bene vivere, & Dei mandatis obedire pofhit,

43. Inomnibuspoenitentibus anteSacramen-

tum abíolutionis, in Catechumenis ante Ba-

ptifmum eft verajuftificatio , feparata tamen à

remiíTionepeccatorum. 44. Operibuspleris-

f

que, quz à fidelibus fiunt, folàm ut Deiman-

?

datis pareant 3 cujusmodi funt, obedire paren-

tibus, depofitá reddere, ab homicidio,àfurto,

"

à fornicatione abftinere, juítificantur quidem

homines ,quia funt legis obedientia, & verale-

If

H

gisjuítitia, nontamen iis obtinentincrementa

n

virtutum, .4j.. Sacrificium Miffz non aliá ra-

tione eftSacrificium, quàm generaliillà , quà

omne opus , quodfit, ut anctáSocietate, Deo

homoinhzreat. 46. Adrationem, & defini-

tionem peccati non pertinet voluntarium, nec

definitionis queftio eft, fed caufze & originis,u-

trum omne peccatü debeat effe voluntarium.

y

47- Undc:. peccatum originis veré

habet ra-

tionem

J

HJERESES

350

!,.;ïtïiU?

tionem peccati (ineullarelatione, acrefpectu

g

ad voluntatem, à qua originem habuit. 48.

W

Peccatum originis eft habitualiparvuli volun-

tate voluntarium, & habitualiter dominatur

ü;

parvulo, eoquód non gerit contrarium volun-

tatisarbitrium. 49. Etex habituali voluntate

n

dominante fit; neparvulus decedens fine re-

generationis Sacramento, quando ufüm ra-

tionis confecutus erit, actualiter Deum odio

(

babeat, Deum blafphemet, & legi Dei re-

p

pugnet. jo. Prava defideria, quibus ratio

Ri

Y

non confentit, & qux homo invitus patitut,

J

Jl (

funt prohibita precepto: non Concupiíces.

Qimmys

$1. Concupifcentia, five lex membrorum &

gil

prava ejus de(ideria, que inviti fentiunt ho-

d

inines, füntveralegisinobedientia. $2. Om-

"d

ne fcelus eft ejus conditionis, ut faum autho-

i

rem & omnes pofteros eo modo inficerepof-

fit, quo infecitprimatransgreffio. 3. Quan-

i

Tif

tum eft ex vi transgreffionis tantum merito-

Q

tum malorum à generante contrahunt, qui

dhtom

cum minoribus nafcuntur vitiis, quàm qui

finit

cum majoribus. $4. Diffinitiva hzc Senten-

tia, Deum homini nihil impoffibile przcepiffe,

W q

falsó tribuitur Auguftino, cüm Pelagii fit,

t

fiymy

j5. Deus non potuiffetab initio talem creare

hominem, qualisnunc nafcitur. $6. In pec«

fit)ty

!qiby

cato duo fünt actus & reatus : transeunte au-

temaéctu, nihil manet nifi reatus;,* five obli-

D

tj

gatio ad peenam. j7. lUnde in Sacamento

tl

Baptifini, aut Sacerdotis abfolutione, ; pro-

prié reatus peccati duntaxat tollitur, & mi-

(m

nifte-

S/ECULI XVIII.

351

"

nifterium Sacerdotum folàm liberat à reatu,

nl

j8. Peccator paenitens non vivificatur mini-

X

fterio Sacerdotis abfolventis, fed à folo Deo,

ttüns

qui poenitentiam fuggerens, & infpirans, vi-

vificat eum, & refuícitat, miniflerio autem

zn'um'.'of:l

DT

Sacerdotis folüm reatus tollitur. $9. Quando

j

]Ji

per eleemofynas , aliáque poenitentiz opera

ihünn

Deo íàtisfacimus pro poenis temporalibus,,

Danod

non dignum pretium Deo pro peccatis noftris

"m

il

MM

offerimus , ficut quidam errantes autumant

Cnam alioqui effemus faltem aliqua ex parte ,

u[bqs li

ul

redemptores ) fed aliquid facimus, cujus in-

tuitu Chrifti fatisfactio nobis applicatur &

pl

TOR

communicatur. 60. Per paífiones Sancto.

int 4

rum in Indulgentiis communicatas non pro-

prié redimuntur noítra delicta; fed per com-

T

al

munionem charitatis nobis eorum paffiones

impartiuntur, ut dignifimus , quipretioSan-

o

guinis Chrifti à poenis pro peccatis debitis libe-

u

remur.

61. Celebris illa Do&torum diftin-

iab

Gio, Divinz legis mandata bifariam impleri ,

i d

altero modo : quantum ad preceptorum ope-

g

rum fübftantiamtantüm ; altero, quantumad

:

$t

h

certum quemdam modum, videlicet fecun-

) v[!fw

me

düm quem valeat operantem perducere ad

regnumzternum ( hoceítad modum merito-

um

rum ) commentitia eft & explodenda. .65. Il-

fäv l

la quoque diftin&tio, quà opus dicitur bifari-

g

am bonum , vel quia ab objecto , & omnibus

l W

circumftantiis rectum eít & bonum ( quod

moraliterbonum appellare confueverunt ) vel

W.

m

d

quia.cft meritorium Regni zterni, eó quód

i,

]

j

l

T

HJERESES

lii

fit, àvivo Chrifti membro per Spiritum cha-

hum

ritatis, rejicienda eft. 65. Sed &illa dií(tin-

qunc

&io duplicis Juftitie, alterius, quz fit per

m

Spiritum charitatis inhabitantem, alterius,

(reii

quz fit infpiratione quidem Spiritüs Sancti,

) mnäf'f:

cor ad pcenitentiam excitantis, fed nondum

l

cor inhabitantis , & in.eo charitatem diffun-

D

dentis, quà divinz legis juftificatio implea-

tur, fimiliter rejicitur. 64. Item, & illa di-

iTj

ia

ftinctio duplicis vivificationis ; alterius, quá

du

vivificatur peccator, dum ci poenitentiz , &

vitz novz propofitum, & inchoatio per Dei

[

dj

gratiam infpiratur; altérius , quà vivificatur,

qui veré juftificatur, & palmes vivus in Vite

du

ul

Chrifto efficitur, pariter commentitia eft, &

Scripturis minimé congruens. 65. Non nifi

jl

Pelagiano errore admitti poteft ufus aliquis

dny

liberi arbitriibonusfivenon malus, & gratice

telaty

D

]

!

Chrifti injuriam facit, qui ita fentit & decet,

Eo)

fs

66. Sola violentia repugnat libertati hominis

[

naturali. 67. Homo peccat, etiam damna-

t

[

ptlniy

bifiter, ineo, quodneceffariófacit. 68. In-

fidelitas puré negativa, inhis, quibus Chri-

ul

df

ftus non eft.predicatus, peccatum efl. 69.

Dtstg

Juftificatio impii fit formaliter per obedien«

Qsl

tiam Legis, non autem per occultam com-

municationem , &infpirationemgratix , qua

tl

|

per eamjuflificatos faciatimplerelegem. 70.

Alhtey n

Homo exiftensin peccato mortali , fiveinrea-

At :

tuzternz damnationis, poteft habere veram

Átüm,

charitatem; & charitas, & etiam perfeQta

?O&(Jlm

poteft confiftere cum reatu eternz damna« i

tio-

S/ECULI XVIIT. :

53

rSpirim.

tionis. 7t. Per contritionem , etiam cum

UM

charitateperfe&ta, & cum voto füfcipiendiSa-

T17

cramentum conjunctam, non remittitur cri«

t d

men extra cafum neceffitatis , aut Martyrii,

UP

fine actuali füfceptione Sacramenti. 72. O-

VRi

mnes omnino Juftorum afflictiones fünt ultio-

um df

nes peccatorum ipforum , unde & Job, & Mar-

kthinpl

tyres , quz paffi funt, propter peccata fua paffi

2 Ui

funt. 73. Nemoprzter Chriftum eft absque

ii d

peccato originali : HincBeata Virgo mortua

aaii

eft propter peccatum ex Ádam contractum,

TOA

omnésque ejus afflictiones in hac vita , (icut &

jrnien,

aliorum Juftorum , fuerunt ultiones peccati

iil

a&ualis veloriginalis. 74. Concupifcentiain

ytudd d

renatis relapfis in peccatum mortale, in qui-

bus jam dominatur, peccatum eft, ficut & alii

Mul

U

habitus pravi. 75. Motus praviconcupifcen-

tiz funt pro ftatu hominis vitiati prohibiti prae-

ll &u;ïm

at

cepto : Non concupiíces ; Unde homo eos

fentiens , & confentiens, transgreditur prz-

m

g i

ceptum : INon concupiíces , quamvis trans-

greffioin peccatünon deputetur. 76. Quam-

j

i

diu aliquid concupifcentiz carnalis in diligente

l

q[]ü)llï »

"h

;,l

eft , nonfacit preceptum ; Diliges Dominum

Deu

tuum; extotocordetuo. 77. Satisfa-

HWWä

€io

»

OCCW "

s laboriofz juítificatorum, non valent

expiare de condigno poenam temporalem re-

] A242-

ftantem poft culpam condonatam. 78. Im-

lr M

mortalitas primi hominis non erat gratiz be-

1l

L

Mil

neficium , fed naturalis conditio. 79. Falía

W

/;&3

et DoctorumSententia, primum hominé po-

l

j

tuiffe à Deo creari , & inftitui juítitià naturali,

u

Quas

W

354

HARESES

]

M

)

' Quas quidem Sententias ftricto coram

w

obis examiae ponderatas , quanquam non-

um

nulla aliquo paéto fuftineri poffent : inrigore

nf' KON

& proprio verborum fenfu ab affertoribus in-

D

[

tento hzreticas, erroneas, fufpectas , teme-

[

ratias , fcandalofas , & in pias aures offenfio-

jl

nem immittentes refpectivé , ac quzccunque

"

It

füperiis verbo fcriptóque emiffa , prafentium

Jrids

àu&toritatc damnamus , circumfícribimus, &

i

àbolemus ; déque eisdem & (imilibus poft-

st

hac, quoquo pa&o, loquendi, (cribendi &

n*

difputandifacultatem quibuscunque interdici-

t

mus.

Pofteriora hxc verba fic interpanxerunt

Qj

wip

quidam difcipuli Bay : Qu quidem Seutenti-

u

u [lricto coram Nobie examine ponderatas ,

ltl

quanguam monuulle aliquo paefo fuftineri pof-

D

jent invigore cf» proprio verborum [enfu ab nf*

fertoribus intento , bareticas, erroneae .

Á

damnzamus, Xx qua interpunctione infere-

Q

fit

bant nullam determinaté dici poffe damratam,

Íed tantüm aliquas indeterminaté , ideóque

ia

Ml

(f

poffe firnigulas defendi in fenfü ab affertoribus

intento ; Sed Urbanus VIIL In generali Con-

tX

n

&

greg. die r6. Junii 1644. produxit ex Archivio

Bullam 7z Emizezti. 1n qua repetit verba Pii

l Ll(

1

V. & comma ponitur poft /0, poffezt ; eránt-

que interpun&tiones , utiprimó retulimus.

Witts

Poftmodum Bajani dizerunt Bullam illam Zz

àdtri

Eminenti e(fe fübreptitiam, quod etiam dam-

L

)

Nutqu

navit Alexander VIII. diez. Dcccmbris an.

Titgn

16-90,' in propofxtione'(; I.

$u

S/ECULI XVIII.

315

ET

Subidem tempus r641. prodiérunt errores

Iu

comprehenfi inlibro , qui 4uguffzus fanufe-

lr

tii EpifCopi Iprenfis infcribitur, " Hos errores

Prtry

in primo ortu detexerunt Profeffores Societa-

x t

tis JESUJ in Academia Lovanienfi, ac ne latiüs

p of

ferperent, illospublicis Thefibus , ac validiffi«

p

misargumentis oppugnárunt. Signum füftu-

lerunt hz Thefes czeteris Europz Academiis &

n

irims,l

Provinciis , utadversüs dogmata fidei Catho-

"T

lice pernitiofa, omni ope, & authoritate di-

micarent.

fl

Id impigré tam voce , quàm cala-

mo przftiterunt omnium Ordinum Viri cele-

qucimer&ä

berrimi , & inprimis Doctores Sorbonici , ac

fhored

totius poené Galliz Antiftites. Horum omnie

gt

no o£toginta , do&trinà aut infulis eximii , cum

st

Sorbonz parte longé maximà , ac frequenti

aliorum Ordinum affen(ü , utgraviffimum ab

i

t

j

Ecclefia periculum averterent , rem totam ad

füpremum controverfiarum Judicem Pontifi-

u

B

cem Romanum füo nomine deferendam cen-

füére.

d

me' ldcöv(

Ad inftantiam itaque complurium Galliz

Epifcoporum fequentes Prepofitiones Inno-

j

g

centius X. & expendit & damnavit anno 1655.

pridie Cal Junii.

L]

um

M

"À

Liqua Dei

præcepta.hominibus juttis

volentibus , & cenantibus fecundüm

Mtr

Jj

il n

refentes , quas habent vires, fünt impoffibi-

ia, decft quoque illis gratia, quà poffibilia

y

fiant, 2. Interiori gratigin ftatu naturz la-

jf

AM

pfe nunquam reftiftitur.

j*

Ad merendum

p

& demerendum in ftatu naturze lapfze non re-

y

2

quiri-

HJERESES

356

j

uiritur in homine

libertas à neceffitate, fed

gt

J

fufficitlibertasàcoactione. 4. Semipelagia-

Ü

j

jj

ni admittebant przvenientis gratizinterioris

li

!

R

[

neceífitatem ad fingulos a&us , etiam ad ini-

vl

tium fidei , & inhocerant hzretici , quód vel-

lu

[x]]

lent eam gratiam talem effe , cui poffet huma-

Ü

na voluntas re(iftere, vel obtemperare.

$.

(5l

Semipelagianum eft dicere, Chriftum pro o-

j

mnibus omnino hominibus mortuum effe , aut

Y

Sanguinem fudiffe.

i

Utautem Janfenii DoGrinam , hásque ipfas

m

quinque Propofitiones tueri poft earum dam-

D)

jl

nationem poffent Janfeniftz , coeperunt doce-

y

Quf

re , fuiffe quidem illas probé damnatas , at

y

At

non effe veré excerptas ex Janfenii Libro , nec

!

!

du

in eo reperiri 5 tum, fi qua ex ipfisineodem

n

Libro reperiretur, non effe damnatam in eo

,üh

fenfu , quo eam docuit Janfenius , utpotenon

D

alienoà fenfu Auguftini, ac proinde veram ac

jnm

tutam , fan&támque effe Do&rinam Janfenii ,

,a

nec ullam veré effe in mundo hzre(im Janfe-

Sed callidis his

.,abeoj

nianam, nullos Janfeniftas.

i

ij

molitionibus ftatim occurrit pro füa fumma

,

I

pietate & zelo tuendz Religionis Clerus Gal-

ln

licanus Parifiis congregatus, üt ipfe idemre-

Wicar

fert in Epiftola ad Innocentium X. die 28.

Martii anno 1654. fcripta hisverbis : Noszz

iAl

fidl

bac Urbe Parifienft congregati cenfuimus ,

per epiflolam eucyclicam bzs litteris adjun-

m

Ofz-

l3

&am declaravimus , Propofit iones illas

miones effe Cornelis an[enii , cb imfenfi ejus-

L

W

Mi

dem fan[enii à Sanclitate Veflra damnatas

difértis Q manifellis verbis,

&

S/ECULI XVIIT.

357

Et quamvis hanc Cleri Gallicani declara-

Mfb

n

fationem copfirmáfle videretur [Innocentius

o

ad eundem reícribens die 29. Septembris anno

p

1654. nihilominus Alexander VII. Innocen-

A Qu

tio pauló póft fübrogatus novam edidit Con-

*Oüwft if

ftitutionem 17. Kalend. Novembris 1656. in

,

qua relatà Innocentii Conftitutione ita fubdit :

Cüm autem , ficut accepimus : ',, Nonnulli

f

U

m

iniquitatis filii pracdictas quinque propofitio-

,nes vel in libro predicto ejusdem Cornelii

» Janfenii non reperiri ; fed fité & pro arbi-

ial

n d

» trio compofitas effe, vel noninfenfü ab eo-

n

, dem intento damnatas fuiffe, afferere magno

jitj, d

, cum Chrifti fidelium fcandalo non reformi-

»dent, Nos....przinfertam Innocenti,

[i0, 0

d.

,» Predecefloris Noftri Conftitutionem , de-

,Clarationem , & definitionem harum ferie

gt

, Confirmamus , approbamus , &innovamus ,

| u("(QWH

»& quinque illas propofitiones ex libro prz-

j

,memorati Janfenii , Epifcopi Iprenfis , cui

"T

D

»titulus: Auguftinus, excerptas , & in fenfü

L

»ab eodem Cornelio intento damnatas fuifle

j

u

J

1l

» definimus , & declaramus , &c.

1

Utque uniuscujusque fides certo aliquo

)C'

ln

dq]

& externo documento conítaret , prece-

rkld

p

pit anno 1664. omnibus Ecclefiaíticis , tam

J

!T.

Regularibus, quàm Szcularibus, etiam Mo-

nialibus , Doc&oribus , & Licentiatis, ali-

"

isque Collegiorum Rectoribus atque Ma-

! r;,(/k

giftris , ut hanc formulam fübfcriberent.

// ?FP

»Ego N. Conflitutioni Apoftolice Innocentii

MM

» X. datz die 31. Maij. 165 5. & Conftitutioni

'WW

3

, Ale-

Ó

$

HJERÉSES

À

lpph

$6.Sum.

; Alexandri VII. datze 16. OGtobr.16

DovAt

,morum Pontificum , me fübjicio , & quinque

qiun

» propofitiones ex Cornelii Janfenii libro , cui

'mxeriüg

,nomen Auguftinus, excerptas, & in fenfu

yul

,ab eodem Auctore intento , prout illas per

i

Vl

, predi&tas Conftitutiones Sedes Apoftolica

fis

(

» damnavit, fincero animo rejicio , ac damno,

jn

»&itajuro: Sic me Deus adjuvet, & hac

g

»Sancta Dei Evangelia.

1

lT Q

Quia verà fpiritus Hareticorum eft maxi-

n

mé pervicax, refractarius & cavillofüs, non

fa.

veriti funt iidem dicere , fefübfcripturos qui-

yt.li

dem finceré przdictam formulam, quatenus

dfv

damnat di&tas quinque propofitiones, non

um

veró quatenus in ea dicitur, fuifle illas excer-

n

ptas ex Libro Janfenii, & in fenfu ab Au&tore

d

intento damnatas , caulantes nimirüm, hoc

ittty

pertinere ad quaftionem factià Deo minimé

ln

reveloti per fcripturas & traditiones, acpro-

inde definiri non pofle ab Ecclefiaper Autho-

p

t 00

ritatem infallibilem nec eandem pofle à fideli-

MMl

bus exigere hujus rei fidem internam & jura-

tinedi

mentum, fed folàm quoddam filentium ob-

fequiofüm , ne videlicet quidquam contra hu-

jus , üt vocant , fa&i veritatem , aut definitio-

nem loquantur, quod & ajunt , fe juramen-

to fuo folàüm promittere.

Verüm hos etiam cavillos fraudésque fa-

Ut

pientiffime nuper disjecit Clemens XT. fuà fci-

:

licet Conftitutione : Vizeam DominvisSabba-

etb : edità anno 1705. decimo feptimo Kal.

Augufti, quà Innocentii X. & Alexandri VII.

'l

Confti-

S/ECULI XVIII.

3f2

if

Conftitutiones confirmat, approbat , ac in-

n

L:

novat; ac infuper ut omnes Ecclefize "&lii Ec-

n

clefiam ipfam audire , non tacendo folàm , fed

Tl

interiüs obíequendo , quz vera eft Orthodo-

iil

xihominis obedientia ,. condiícant, decernit,

A

j

ac declarat , obedientiz, quie predictis Apo-

Atum,

T

ftolicis Conftitutionibus debetur, obíequiofo

li

illofilentio minimé fatisfieri , fed damnatumin

u

quinque propofitionibus Janfeniani libri fen-

n

fum, quemillarum verba prefeferunt ,ab om-

hfs t

nibus Chri(ti fidelibus àt hzreticum non ore

folüm ; fed & corde rejici ac damnari debere,

li

um

q

(C0U)

nec alià mente, animo ,.aut credulitate fupra-

5 II

dicte formule fübfcribi licité poffe.

Verüm

T

malum Janfenianum prioribus Conftitutioni-

bus Pontificum extin&um.non eft: habuit

NU )

ij mc

femper fuz caufie A&ores & Patronos , quos

xmmm»

inter pre czteris fervet Pafchafius Quefnel-

lus Ordinis Oratorii in Gallia Presbyter ,. qui

MP

prater Bajanas & Janfenianas pridem damna-

rAU[ht

Mö

M

«

tas, novas propohtxones CXCOgltaVlC' (quas

n

San&iffimus D. N. Clemens XI. fuà Confhtu-

tione damnavit , üt fequitur :

Ytüt

(

CLEMENS

u

EPISCOPUS,

]

Servus Servorum Dei.

Univer[is Chriffi fidelibus falutem , &&

j

iPoflolicam Benedictionem.

]

M

HI

NIGENITUS DEI Filius pro noftra,

J

& totius mundi falute filius hominis

j

U

Z4

fa-

j !

6o

J H/ERESÉS.

fa&tus , dum Difcipulos fuos doctrinà veritatis

';Mgilf

Wa |

inftrueret , Universámque Ecclefiam fuam in

yí

Apoftolis erudiret , prefentia difponens , &

futura profpiciens ; przclaro , ac faluberrimo

[ ]y

um

documento Nos admoriuit, ut attenderemus

1.l

J

l

à falis Prophetis , qui veniuntad nos in vefti-

(

pf

mentis ovium , quorum nomine potiffimim

demonftrantur Magiftri illi mendaces , & in

((

(

deceptione illufores , qui fplendidà pietatis

itty

T0

D

fpecieprava dogmata latenter infinuantes, in-

troducunt fectas perditionis fb imagineSan-

f

mnul

$

Jl

&itatis ; utque faciliusincautis obrepant, qua.

J

i

1

fi deponentes lupinam pellem , &fefeDivinze

legis fententiis, velut quibusdam Ovium vel-

Qp

leribus obvolventes $anctarumSeripturarum,

Wt

adeó que etiamipfius novi Teftamenti verbis ,

fv

quz multipliciter in fuam, aliorümque per-

| qeil

ditionem depravant, nequiter abutuntur:

| m

antiqui fcilicet, à quo progeuiti füunt, men-

w

sU

dacii Parentis exemplo, acmagifterio edo&i,

nullam omnino eífe ad fallendum expeditio-

Ontd

D

rem viam, quàm , ut ubi nefarii erroris füb-

introducitur fraudulentia, ibi divinorum

gt

verborüm pretendatur authoritas.

Qotyet

His Nos veré divinis monitis inftructi , ubi

quii

primüm non fine intíma cordis nofítri amari-

| f 'r'&üï

tudine, accepimus, librum quemdam Galli-

^ C

co idiomate olim impreffum , & in plures to-

Etg

mos diftributum, fubtitulo: — LeJNosveasz

fïm Pm«

J

e€

.

72772

Teflament em Framcois , avec des v

ejl

nertt

enorAles [ur ebaque verfet e*c, H Paris 16 g.

tUimo

Aliter veró —— Z4bbrege de la morale de l E-

Tredi

'mngf e

S/ECULT XVIIT.

36f

TYoy

iangie des Atfes Apoflres de Epiffres de $.

A

l

Paul ,des Epiffres Canoniques , 6 de f Apoea-

um

J

Typfe , ou Penfées Chretieunes fir le Texte des

Al

j

ce$ Liures Saerez etvc. AA PAris 16 03, C 16 94

tht

tametíi aliàs à Nobis damnaturm , ac revera

t5

Catholicis veritatibus pravarum doétrina-

Qu

rum mendacia multifariam' permifcentem,

, d

adhuctamen tanquam ab omni errore immu-

"

lat

nem, à pluribus haberi, Chrifti fidelium ma-

m

nibus paffim obtrudi, ac nonnullorum nova

ib

fempcr tentantium confilio, & operá ftudio-

g

sé nimis quaquaverfum diffeminari , etiam

tl

latiné redditum , ut perniciofi infticutionis

Ym

contagium , fi fieri poffit; pertranfeat dé gen-

t

teingentem, & de Regno ad populum alte-

j 7

rum: verfíatishujusmodi fedu&tionibus , at-

.mt Q&!-

que fallaciis creditum Nobis Dominicum Gfe-

A

'gemin viam perditionis fenfim abduci fummo-

m m

'pere doluimus : adeóque Paftoralis non mi-

'nüs curz noftre ftimulis, quàm frequentibus

Md

j c!pïdiüf-

"Orthodoxz Fidei Zelatorum querelis , maxi-

m

mé veró complurium Venerabilium F'ratrum,

i

:preefertim Galliz Epifcoporum, literis ac pre-

j

cibus excitati glifcenti morbo , qui etiam ali-

i

ju

Ü

quando poffet in deteriora quxque prorue-

Y

re, validiori aliquo remedio obviam ire de-

,nqu

crevimus.

jl

M

Et quidem ad ipfam ingruentis mali cau-

fam provide noftrz confiderationis intuitum

Jl

convertentes, perfpicué novimus , fümmam

"j

iMf

J

hujusmodi libri perniciem ideo potiffimum

J!

progredi, & invalefcere , quód eadem intus

lateat

HJERESES

262

lateat , & velut improba fanies ,'nonnifi (e&o

N

ulcere foras erumpat ;5 cüm liber ipfe primo

[/T

afpedu legentes fpecie quàdam pietatis illi-

yobr

"

ciat; molliti enim funt fermones cjus fuper

j

oleum: fedipfifüntjacula, & quidem intento

li

arcu ita ad nocendum parata , ut fagittent in

!

]

fut

18

obícuro rectos corde.

Nihil

ropterea op»

piil

portunius aut falubrius przftarià Nobis pofle

n

arbitrati farnus , quàm fifallacem libri doctri-

fin

nam generatim folummodo à Nobis ha&tenus

gl

indicatam , pluribus fingillatim ex eo excerptis

g

propofitionibus , diftinctius , & apertiüst ex-

fs

pliearemus , atque univerfis Chrifti fidelibus

fipit

noxia Zizaniorum femina € medio Tritici , quo

P ii

tegebantur, educta velut ob oculos exponee

u

remus. lta nimirum denudatis, & qua(i in

i

propatulo pofitis , nonuno quidem , aut alte-

T.

ro, fed plurimis graviffimísque , tum pridem

golns

damnatis, tüm etiam nové adinventis errorie

QU

bus, plané confidimus, benedicente Doming,

alj

foreut omnes tandem apertz jam; manifeítz-

QOl

due veritati cedere compellantur.

(

i

?

[

Idipfüm maxime € re Catholica

futurum',

int

& fedandis prefertim in florentiffimo Galliz

tl

Regnp exortis ingeniorum varié opinantium ,

ini

jámque in acerbiores fciffuras protendentium

od

diffidiis apprime proficuum : Confcientiarum

QY

denique tranquillitati perutile, & propemo-

dum neceffarium , non modo prz-fati Epifcopi,

!

fed & inprimis chariffimus in Chrifto FiliusNo-

TCR

fter, Ludovicus Francorum Rex Chriítianis-

h

tholicz

J

|

l

tl

ümus, cujus eximium in tuenda Ca

Fidei

S/ECULI XVIII.

365

Wij

Fidei puritate , extirpandísque erroribus

1ln

Wtl

Zelum fatis laudare non poffumus, fipiüs

Nobis conteftatus; repetitis propterea veré

T

denits

piis & Chriftianiffimo Rege dignis officiis, at-

que ardentibus votis à Nobis efflagitans, ut

Áj

inftanti animarum neceffitati, prolatà quan-

Qiem

tocius Apoftolici cenfurà Judicii confulere-

Ms

b

mus.

m

Hincadfpirante Domino, ejüsque coclefti

opeconfifi, falutareopusfeduló, diligentér-

TR

Nj

que, üt rei magnitudo poftulabat, aggrefli

fumus ; ac plurimas ex predicto Libro , juxta

ld

fupra recenfitas refpective editiones fideliter

((f

extractas, &tum Gallico, tum Latino idio.

m

mate expreffas Propofitiones à compluribus

quii

)

in Sacra Theologia Ma

o

giftris, primó quidem

at

coram duobus ex Venerabilibus Fratribus

n

noftris Sancte Romanz Ecclefiz Cardinalibus

s

accuraté difcuti, deinde veró coram Nobis,

n

adbibito etíam aliorum plurium Cardinalium

u

con(ilio, quàm maximà diligentià ac maturi-

,V

j

Ti

tate fingularum infüper Propofitionum cum

D

ipfomet Libri Textu exa&tiflimé factà collatio -

ä

n

ne, pluries iteratis Congregationibus, ex-

Wm!]umr

pendi, & examipnari mandavimus.

Hujus-

yt

11

modi autem propofitiones funt5 quz fequun-

m

tur, videlicet.

m

rrrrr

Ie

Uidaliud remanet animz , que De-

'flür 4

(

um, atqueip(ius gratiam amifit , nifi

peccatum , & peccati coníecutiones , füper-

y

"

ba paupertas, & fegnis indigentia, hoc eft ,

j

l

'

generalis impotentia ad laborem , ad oratio-

u

nem

164

HJERESES

nem, &ad omneopusbonum? 2. Je(u Chri-

(v

[ C

fti gratia principium efficax boni cujuscunque

generis, neceffaria eft ad omneopus bonum;

al

n

absque illa, non folüm pihilfit, fed nec fieri

poteft, 2. In vanum Domine przcipis 1 fi tu

m

y

j

ipfe non das, quod pracipis. 4. Ita Domine:

Omnia poffibilia facis, eadem operando inillo.

to[f.fü

W[

M

$. Quando Deus non emollit cor per iaterios

f

rem unctionem gratiz füe, exhortationes ,

d

& gratiz exteriores non inferviunt, nifiad il-

j

sl

lud magis obdurandum. 6. Difcrimen inter

Fo:dus Judaicum, & Chriftianum eft, quod

Sp j

Jf

ii

in illo Deus exigit fugam peccati, & imple«

mentum|legisà peccatore, relinquendoilium

Nl

l

N

Hf

in faaimpotentiat inifto verb Deus Peccatori

dat, quodjubet ;illum fuà gratià purificando.

p

». Qu« utilitas probominein veterifosdere ,

D

C

in quo Deus illum reliquit ejus propriz infir-

mitati, imponendo ipfi füam legem? Quz

lo

)l

veró felicitas non eft admitti ad foedus, in quo

Til

Deus nobis donat, quod petitànobis. 8. Nos

tg

fidu

nonpertinemus adnovum fcedus, nifi in quan-

tum participes fumusipfius novz gratize, qua

quax

operaturin nobis id,quodDeus nobis przcipit.

quni

9. Gratia Chrifti eft gratia fuprema, fine qua

um

confiteri Chriftum nunquam poffumus, &

D

cum qua nunquam illum abnegamus. Io.

I

lst

Gratia eft operatio manüs Omnipotentis Dei

li

quam nihil impedirepoteft, autretardare. II.

u

Gratia non eft aliud, quàm voluntas Omni-

ftm,

'potentis Dei, jubentis, & facientis, quod

h[unta

jubet. 12. Quando Deus vult falvare ani-

mam

[) )

S/ECULI XVIII.

36j

L s

mam, quocumque tempore,

quocumque

Uj

us

loco, effectus indubitabilis íequitur volunta-

tem Dei. 13. Quando Deus vult animam fal-

hi

vam facere , & eam tangit interiori gratig fuce

ii

manu , nulla voluntas humana eirefiftit, 14.

faoni

Quantumcunque remotus à falute (it Pecca-

Vibf

torobítinatus, quando [efus fe ci videndum

grimy

exhibet lumine falutari fuz gratix , oportet ,

od

ut fefe humiliet, &adoretSalvatorem faum.

t ial

xj. Quando Deusmandatum fuum , & zter-

T

nam faam locutionem comitatur unctione fuüi

d

Spiritüs, & interiori vigratiz fü , operatur

Aimh

illa in corde obedientiam , quam petit, r6.

obl

Nullz funt illecebrz , qus non cedantillece-

ht

bris gratiz, quia nihil refiftic Omnipotenti.

MOUM

17. Gratia eft vox illa Patris, qua homines

( i

interiàs docet, ac eos venire facit ad Jefüm

mm.

Chritum; quicumque ad eum non venit ,

a

poftquam audivit vocem exteriorem Filii ,

btl

nullatenus eft do&tusà Patre. 18. Semen ver-

j iM

bi, qued manus Dei irrigat, femper afferc

iil

qui

1

fructum füum. 19. Dei gratia nihilafiud eft,

)ml?) qW

quàm eius omnipotens voluntas : hzc eftidea

j

quam Deus ipíe nobis tradit in omnibus fuis

jnt

Scripturis. 20. Vera gratix idea eft, quód

f ]

Deus vult fibià nobis obediri, & obeditur:

| !mml :';

imperat, & omnia fiunt ; loquitur tanquam

Dominus & omnia fibifübmiffafunt. 21. Gra-

i

jj

tia Jefü Chrifti eft gratia fortis, potens, fü-

prema, invincibilis, utpote quz eftoperatio

voluntatis Omnipotentis, fequela, & imi-

[i(* vm'

tatio operationis Dei incarnantis , & refuíci-

g

tanes

HUERESES

366

tantis Filium füum.

gt

2. Concordia omnipo-

tentis operationis Deiin cordehominis, cum

ii

ts

liberoipfius voluntatis confenfu, demonftra-

l

a

tur illico nobis , in Incarnatione, velutiin fon-

Dl

W^

ysd

te, atque Archetypo omnium aliarum ope-

rationum mifíericordie, & grativ , qua om.

at

m

nes ita gratuitz , atque ita dependentes à Deo

funt, ficut ipfa originalis operatio. 23. Deus

jg t

LOf

ipfe nobisideam tradidit omnipotentis opera-

tionis füz gratiz , eam fignificans per illam ,

n,&ül[ü[

uà Creaturas € nihilo producit, & mortuis

u

reddit vitam. 24. Juíta idea quam Centurio

yiüjetn

i

habetde Omnipotentia Dei, & Jefu Chrlfti ,

arti

in fanandis Corporibus folo motu füz volun-

apint

od

tatis, eít imago idez, qux haberi debetde

omnipotentia fuz gratizin fanandis animabus

F

àcupiditate, 25. Deusilluminat animam, &

n

eam fanat, equéac corpus folà füà voluntate ;

a

jubet, &ipfiobtemperatur. 26. Nulledan-

n is

turgratiz , nifiperfidem. 27. Fideseftprima

quug

gratia, & fons omniumaliarum. 28. Prima

1 t

gratia, quam Deus concedit peccatori , eft

p

peccatorum remiífio. 29. Extra Ecclefiam

UT

nulla conceditur gratia, 30. Omnes, quos

Q

Deus vult falvare per Chriftum, falvanturin-

Mnis

fallibiliter.. 31. Defideria Chrifti femper ha-

Ml üm*

bent füuum effectum 3. pacem intimo cordium

ttáti

infert , quando eis illam optat. 32. ]esus

lii

Chriftus fe morti tradidit ad liberandum pro

t r

ntny:

femper füo. fanguine. Primogenitos , id eft,

Electos de manu Angeli exterminatoris. 37.

Ti

Proh! quantàm oportet. bonis terrenis ,.

fibimet

tUt

S/ECULI XVIIf.

l'dii t

267

fibimet ipfi renunciáffe , ad hoc ut quis fidu-

ominis,; |

ciam habeat (ibi, ut iva dicam, appropriandi

nl |

!

Chriftum Jefüm, ejus amorem, mortem, &

TU |

l

myfteria, üt facit S. Paulus dicens:. Qui di-

IU l,

lexit me, & tradidit femetipfum pro me, 34.

ä

Qint

l

Gratia Adami non producebat , ni(i merita

s

humana. 5j. GratiaAdamieft íequela crea-

p

tionis, & erat debitanaturz fang , -&integry.

1

36. Differentia e(lentialis inter gratiam Ada-

jla,

dmons

mi, & ftatüs innocentiz , acgratiam Chriftia-

nam eft, quód primam unusquisque in pro-

Go

pria perfonarecepiffet : ifta veró non recipi-

i

tur nifi ia perfona Jefü Chrifti refufcitati , cui

T

nos uniti fümus. 37. Gratia Adami , fancti-

gt

ficando illum in femetipfo erat illi proportio.

prdur

l

nata ? Gratia Chriítiana nos fan&tificando in

mb

Jefu Chriito , eft omnipotens, & digna Filio

n

Dei. 38. Peccator non eítliber, nifiad ma-

Ninta

lum, fine GratiaLiberatoris. 39. Voluntas,

st

quam gratia non przvenit, nihil habet lumi-

l hn

nis, nifi ad aberrandum ; ardoris , ni(i ad fe

a

precipitandum; virium, ni(i ad fe vulneran-

152

dum; efl capax omnis mali, & incapax ad

i

omne bonum.

40.

Sine gratia nihil amarc

j

potfümus;, ni(i ad noftram condemnationem.

d

41. Ominis cognitio Dei , etiam naturalis,

etiam in Philofophis Ethnicis , non poteft ve-

u

»

nire, nifi à Deo , & fine gratia non producit ,

'nifi prfümptionem ,. vanitatem , & oppofi-

J

(

hty

tionem ad ipfüm Deum , loco affectuum ado-

rationis , gratitudinis, & amoris, 42. Sola

"n

j

Dä(') ,

gratia Chri(ti reddit hominem aptum ad Sacti-

,,umä

ficium

H/ERESES

268

ficinm fidei , fine hoc nihil, nifi impuritas ;

m

nihiloifiindignitas. 43. Primus effe&tus gra-

Ámitt)

tiz baptifmalis eft facere, ut moriamur pecz

La

cato ; adeó utfpiritus , cor , fenfus non ha-

ii

beant plus vitz& pro peccato, quàm homo

nmfml

mortuus habeat pro rebus Mundli.

4—4.

Qyiit

Non funt, nifi duo amores, unde volitio-

. J

nes, & actiones omnesnoflrz nafícuntur; À-

f d

mor Dei, qui omnia agit propter Deum,

pin,n

quémque Deusremuneratur, & Amor, quo

u

nos iplosac Mundum diligimus , qui quod ad

SDan!

Deum referendum eft , non refert, & pro-

ii

pter hoc ipfüm fitmalus. 45. Amore Dei in

hii

corde Peccatorum non Ampliüs regnante,

h

neceffe eít, utineo carnalis regnet cupiditas,

b

omnésque actiones cjus corrumpat. 46. Cu-

d

piditas aut Charitas, ufum fenfuum bonum,

i tsl

velmalum faciunt. 47. Obedienua legis pro-

(

g

fluere debet ex fonte ; & hic fons eft Chari-

dj

!

tas. Quando Dei amor eft illius principium

,

interius, & Dei gloria ejus finis, tunc pu-

um

rum eft, quod apparetexteriüs : alioquin non

f Qul

eít, nifi hypocrifis, aut falía. juftitia. 48.

il

Quid aliud effe poffumus, nifi tenebrz, nifi

Vs o

aberratio , & nifi peccatum fine fidei lumine,

fine Charitate. 49. Ut nullum peccatum eft

ii

Aitdmy

fineamorenoftri , itanullum eft opus bonum

[ y

fineamoreDei. $o. Fruftra clamamus ad De-

*tur r

um , Pater mi: fifpiritus Charitatis non eft ille,

tinorg

quiclamat. j1. Fidesjuftificat, quando ope-

n

ratur$ fed ipfa non operatur, nifi per Cha-

dia contie

1 Flem

ritgtem. j2. Omnia alia falutis me

nentur

d

-S/E'CULI XVIIT.

$69

T

n

nentur in fide, tanquam in füo germine, &

Va

femine j fed hzc fides non' eftabsque amore ,

s

& fiducia. ;5. Sola Charitas Chriftiano mo-

Qu l:

1

do facit (actiones Chriflianas) per relatio.

ln

nem ad Deum, Jefüm 'Chriftum. 54.'Sola

Djb vl

Charitaseft, que Deo loquitur, eam folam

Deusaudit. ;$. Deusnon-coronat , ni(i cha-

lh

g Dun

ritatem , qui currítexalio impulfü, & ex alio

motivo, in vanum currit, $6. Deus non re-

n

Ug

l

munerat, nifi charitatem, quoniam charitas

folaDeum honorat. 57. Tótum deeft Pecca:

i

m ii

tori, quando ei deeít fpes, & non eft fpes in

Deo, ubi non eft amorDei, ;8. Nec Deus

at

e(t, necReligio , ubinoneftcharitas. ;9. O-

tapily

ratio impierum eft novum peccatum , & quod

T

TM

illis concedit, eft novumin eos judicium. :6o;

Si folus fupplicii timor animat poenitentiam ,

Vl

n

quó hxc eft magls violenta , eó magis dücit ad

defperationem. '61. Timor non nifi manum

j pfmcipüx

cohibet , cor'autem tamdiu peccato addici-

, u

tur, quamdiu ab amore juftitie non ducitur.

gt

62.

uià malo nonabftinet, nifi timore poe-

ul

hz , illud committit in corde fuo , & jam eft

gnmé

reus coram Deo. 65. Baptizatus adhuc eft

m

füblege ficut Judzus, filegem non adimpleat,

pWW*

aut adimpleat ex folotimore. ó4. Sub'male-

Oru) bf'

dicto legis , nünquam fit bonum, quia pec-

[

catur five faciendo malum; fiveillud nonnifi

(]UA

»

J

u

ob timorem evitando. 6s. Moyfes, Prophe-

tx, Sacerdotes, & Dotores legis mortui

li

f

fünt, absque eo, quód ullum Deo dederint

cerint, nifi mancipiaper

j

Sli?:n ) .,Cüm non effe

Aa

timoe

LE

"XHJERESES « ^

;i-mörpm. - 66... Quiyult Deo appropinquare,

gluxibuj

1 N

nec debet ad ipfum venire cum brutalibus pat-

umnatura-

Ele&i, d

fionibus ,. neque adduci per inttinct

lem, aut per timorem , ficuti befti

J

& , fed per.

PODW'

fidem, & per amorem, ficuti Bilie.r 62* la

llOD'ha

l

mot fervilis non.fibi reprze(entat Deum ,. nift

üt Dominum durum , imperiofum , injuftum.,

tlb

intractabilem,

.

63.. Dei bonitas abbreviavit

u

falutis , claudendo totumin Fide & pies

fs h

viam

cibus..69. Fides, ufus., augmentum , & prg-

f

mium fidei, totum eítdonum purze liberalitaz

» li

tisDei, ; 7o, Nunquam Deus affligit innocen-

galot

DT

tes , & afflictiones femper ferviunt, veladpu.

draln

niendum peccatua ; vel ad purificandum pece

catorem, -71. , Homoob füt confervationem

jndy

l

iwit

poteft fc fe difpenfare ab ealege, quam Deus

condidicpropter. ejus utilitatem. . 72. Nota

DUTT

Ecclefiz Chriftianz cft ,. quód f& Catholic

As

hi

comprehendens , & omnes Angelos coeli ,. &

lads, k

D

omnes Eleétos, & juítos terrz & omnium fe-

culorum.. 73« Quid eft Ecelefia ni ceesus fi«

Wt

liorum.Dei manentium in ejus finu, adoptas

quity

torum in Chrifto ,. fubüiftentium in. ejus Per«

hi

inibr

fona ,redemptorum ejus fanguine , viventium

ejus fpiritu., agen

h

H

tiurm per.ejus gratiam , &

Üf

expectantium grati

am futuri (eculi,.. 74. Ec-

Vi

|

]

cleíia,, fiveinteger Chriftus,, incarnatum Ver»

fs l

bumbabet àt Caput , ormnes. veró Sanétos üt

'Novum'

membra.. 75« Ecclefia eft unus folus homo ,

t

compofitus ex pluribus membris , quorum

UT

l

flentia ,. & per-

Chriftus eft Caput , vita , fubfi

*

fona ; Unus folus Chriftus ,

c,ompoütusy ex

d

pluribus

S/ECULI XVIII.

$71

I'QPIER '

pluribus SanGis ,.

il

i

quorum: eft Sanctificator.

lt

76. Nihilfpatiofius Ecclefi4 Dei , quia omnes

Electi, & juftiomnium fieculorum

illam com..

h

ponunt. 77.

Quinon ducit vitam dignam Fi-

ï

l6] []

lioDei, & me

m

mbro Chrifti, ceffat interiüs ha«

As

bereDeum pro Patre, & Chriftum

pro Capi-

VR

te- 78. SeparaturquisàP

.

opulo electo , cu-

jus figura fuit Populus Juda

l

cus , & Caput eft

;

Wt

JEfus Chriftus , tam non v

ivende fecundüm

ndp

Evangelium, q

uàm non

r

1 credendo Evangelio,

79. Utile & neceffariu

m eft omni tempore,

li

omniloco, &omn

i perfonarum generi ftude-

p

re, & cognofcere.

fpiritum , pietatem , & my-

Vi

fteriafacra Script

ER

ptürzeftpro omn

urx. $0. Lectiofacrz Scri,

"

ibus. 8r. Obfcuritas fan»

Ga verbi Dei non eft Laicis rat

io difpenfandi fe

M

ipfosab ejusleCtione;'. 83.

Dies Dominicus à

G

Chriftianis debet fanctificar

Wür'&

tatis, & fuper omnia fan&tar

i lectionibus pie-

Damnofüm ett velleChriftia

umScripturarum,

iil

numabhaclectio.

T

neretrahere. $3. Eftillufio Gibi perfüadere ,

Wd

J

quód notitia myfteriorum Religionis non de-

Y

Vlt

beat communicari fceminis , le&ione facro-

Md

rum librorum.

Non ex faeminarum (impli.

nj

citate ; fed ex füperba Virorum Ícientia , ortus

M

eftScripturarum abufüs ; & nate fünt Here.

uU J

fes. $84. Abripereé Chriftianorum manibus

i

Novum Teftamentum ; feu eis illud claufuüm

ii

tenere, auferendo illis modum illud: intelli.

"n

gendi. eftillis Chrifti os obturare, .8$. Inter-

j

dicere Chriftianis le&ionem facrg

Scripturg,

j/

ere ufüm lu-

Du.

præfertirr? kvangslii, eft interdic

a2

minis

72

. HIERESES

aoquc[a

iantur fpe-

4ninis filiislucis , & facere, ut pat

Pillon

ommunicationis, 86. Eri-

«iem quandam exc

àuo;|

pere fimplici Popu

lo hoc folatium , jungendi

gt

vocem faam voci totius

Ecclefiz , eft ufüs con-

l

anpfnwl

trarius praxi Apoftolice

&intentioniDei. 87.

n

lumine , & charitàt

€Modus plenus fapientia,

[

eft dare animabus tempus port

andi cum hu-

gf

i, petendi

militate , & fentiendi ftatum peccat

d

fpiritum poenitentie & contricionis ; & iaci-

u

piendi , ad

mirius , fatisfacere juftitiz Dei ; an-

fanlit

88. Ignoramus, quid

vnots

tequamreconcilientur.

fit peccatum

& vera poenitentia , quandó vo-

Áyra com

[

lumus ftatim re

ftitui poffeffioni bonorum illo-

IT

rum , quibus nos peccatum fpoliavit , & de-

m

trectamus feparationis iftius ferre confu(io-

hm

nem. $9. Quartus decimus gradus conver-

um

fionis Peccatoris eft , quód , cüm fit jam recon-

x

ciliatus ; habet jus affiftendi Sacrificio Eccle-

Ecclefia authoritatem excommuni-

vnydlt

fim. 90.

yeounin

«andihabet , ut eam exerceat pér primos

pa-

ttmupsl

ftores de confenfu , faltem przfumpto , totius

mX

Excommunicationis injufta

corporis, ^91.

t vd

qmetus , nunquam

debet nos impedire ab im-

LU

ftro : Nünquam eximus ab

plendo debito no

4 $um

Ecclefia, etiam quandohominumn

equitià vi-

D

demur ab ea expul(i , quando Deo, Jesu Chri-

Kinis

fto , atque ipfi Ecclefie per charitatem affixi

)

Troim

(

fumus, 92. Pati:potiüsinpaceexcommuni-

:em h)

cationem & anathema injuftum, quàm pro-

|i

!

(

dere veritatem , eft imitariS. Paulum : tan*

|

l

tüm beft , ut fit erigere fe contra autborita-

Vutg

| N(tce

tdp

füs quarf-

-tem, aut fcindercïm.itgtem.- .93. Je

&

doque

|

|

S/ECULI * XVIII.

373

]

M

doque fanat vulnera , qua preceps primorum

Paftorum feftinatio infligit , fine ip(ius man-

i

g.

dato; Je(üsre(tituit, quod ipfiinconfiderato

zeloreícindunt. .94.. Nihilpejorem de Eccle«

st

iib

fiaopinionem ingerit ejus inimicis, quàm vi«

dereillic dominatum exerceri füpra fidem fi-

ob

d oime

delium , & foveri divifiones propter res, quse

f t

necfidemledunt, necmores, 95.. Veritates

€ó devenerunt , ut fint lingua quafi peregri-

y, Vr

na plerisque Chriftianis , & modus eas prz-

[iæDti,y

dicandi eft veluti idioma incognitum : adeó;

"

remotus eít à'fimplicitate Apoftolorum, &

quzndow

fupra . communem captum fidelium 5 Neque

r

fatis advertitur, quód hic defectus fit unum.

m

Ql

ex fignis maximé fenfibilibus fenectutis Eccle-

fiz & irc Deiinfiliosfuos.. 96. Deuspermit-

OLLAD

u

tit, ut omnes poteftates fint contrarig Pra-

dicatoribus veritatis , ut ejus victoria attribui

xüdoïüïïa

nonpoffit , nii Divinzgratiz. 97. Nimis fa-

xcommü-*;

pe contingit membrailla , qu& magis fan&é ,

n

l

ac magis ftrité:unita Eccle(iv fünt, refpici ,

l

j Iüfij

y

i

atque tractari tanquam indigna , ut (int in Ec-:

cleíia, veltanquam abea feparata;. fed Juítus,

j

vivit ex fide, & non ex opinione hominum.

;iïimUï?

98. Status períecutionis & paenarum , quas.

li

1

g

quis tolerat tanquam Hareticus , flagitiofus ,

,]csu ;

& impius, ultima plerumque probatio eft j

qu^

& maximé meritoria , utpote quz facit homi-

i

nem magis conformem Jefuü Chrifto. .99.

m

Pervicacia, preventio , obftinatio in nolen-

W

do, autaliquid examinare , aut agnofcere í&

fuiffe deceptum , mutant quotidie quoad mul-

,

j

p

a 3

tos

i

M

374

- HAERESES

ii

tosin odotém mortisid , quod Deusin füa Ec-

cleia pofüit , ut in éa effet odor vitze v. g:bo-

i dak)[ääi

noslibros , inflru&iones , fan&cta ekempla,

s

&c. 100. Tetpus deplotabile, quo credi-

nj

tut honórari Deus, pér(equendo veritatem ,

1 ]iofi!,

E

ejüsque Difcipulos.

'Témpus hoc;advenit

&v Haberi& tratari i Religionis Miniftris,

Ti

fiiit

tanquam impium & indionum omni comtmer-

cio cum Deó , tanquam membrum putridum,

dinit

du

capax €orrumpendj ottinia in focietate San-

&orum, eft hominibus piis morte corporis

siís i

mors tertibilior.

Früftra quis fibi blanditur

i [EDflh

de (uarum intentionum püritate , & zelo quo-

g'tis,conli

dam Religiónis , perfequendo flammá ferró-

(it l

ltht

que Viros bonos, fi propriá paffione eft excz-

catus , aut abreptus aliená, propterea quód

Mndi

nihil vulcéxaminare. ^Frequenter credimus

fi dl

facrificare Deo Impium , & facrificamus|Dia-

fntit

boloDeiServum. t01. Nihilfpiritui Dei, &

ffitt

fiQecor

doctrinz Jelà Chrifti magisopponitur , quàm

communiáa facere juramentain Ecclefia, quia

Ti

u

hoc eft rultiplicare occafiones pejerandi, la«

queos téndere infirmis & idiotis, & efficere ,

At d

ut nomen& veritas Dei aliquando deferviant

fv

confilio impiorum.

fcafi

Auditis itaque tum vocc , tum fcripto No«

fs

bis exhibitis przfatorum Cardinalium , alio-

ïalïad&cl:

tümque Theologoruni füffragiis , diviniqué

!s

|

^f

inprimis luminis , privatis ad eum finem , pu-

blicfsque etiam indi&is precibus , implorato

ääw C0f

praefidio ; omnes & fingulas' Propofitiones

b

iofas , malé

b

prainfertas , tangüam'fäl'fas , capt

fonantes

|

S/ECULI XVIII,

y"f

T

fonantes ;^ piarüm auriuni offetlivas ; fcan-

Tl J

dalofas, pérniciofas , temerarias , Ecclefize; &

J

ejus praxi injüriofas , neque in Ecclefiam fó-

^f

Jüm; fed'etiam in Poteftates fieculi contümees

hm

liofas , feditiofas , impias , blafphemas, fufpe-

hgt

€as de herefi , here(im ipfam fapientes; nec

hn

monhzreticis & herefibus, ac etiam fchifimati

Y o

faventes , erroneas , herefi proximas , pluries

m

f

damnatas , acdemüm etiam hireticas ; variás-

Vil

$ue herefes; & potiffimüm illas, quz in fa-

T

mofis Janfenii Propofitionibus, & quidem in

o

o fení, in'quo hz damnats füerunt , acce-

Mp

ptis,continentut, manifeftéinnovantes, réfpe.

mni n

€tivé, hac Noftrd perpetuó valiturá Conftita-

valen.

tioné declaramus , damnamus & teprobaimus.

a

^^ Mandantes omnibus utriüsque fexüs Chiri-

d

fti fidelibus ;; ne de di&tis Propofitionibus

um

fentire ,' docere , prwedicare aliter 'przfü-

iriwïüu'ï!

Tiant, quàmi in hac eadem Noftra Conftitu-

»MIJ

hÜ

tione continentur; itaut quicunque llas; vel

um

illarum aliquam conjun&tim, vel divifím do-

i

li

cuerit, defenderit, ediderit, aut' de éis,

j

t

etiam difputativé publicé, aut privatim.tra-

p

averit, ni(iforfan impugnando , Ecclefiafti-

€is cenfüris, alitsque contra fimiliaperpetran-

tes Ài Jure ftatütis poenis ipfo fa

j

!14

m

o

alia declaratiore fübjaceat.

7

Ceteérüm pér expreffam

'*präe'Fätämä Pro-

;!

u

N

pofitionün réprobationem 4lid'in eódem Tj-

5

bro cortérita nullatenüs-approbare"intendi-

1

j

3s]

müs'; cüm'prafertim in' décurfü 'éxaminis

4 M

€o deprehenderimus ^pro-

toæ plurés alias in

s

Aa4

pol-

376

AIOHZERESES.2

pofitiones , illis ,.quz , üt fupra, damnatz fuee

(l

runt , confimiles , & affines , iisdémque erro-

f,' p5 [c

Jbroi

ribus imbutas.: nec fané paucis füb imaginario

(

quodam , veluti-graffantes hodie per(ecutio-

nis obtentu,inobedieatiam & pervicaciam nu-

g

g

trientes , eásque fallo Chriftianz patientiz no.

minepradicantes 3. quas propterea fingulatim

Ifndh j

recenfere, & nimis longum effe duximus, &

T

minimé neceflarium ; acdemüm; quod into-

ht

lerabiliuseft, facrum ipfum Novi Teftamenti

" gt

Textum. damnabiliter vitiatum. compereri-

cæprzvï

mus, &alteridudumreprobatz verfioni Gal-

QU

liéz Montenfiinmultis conformem : à vulga-

al

ta veró editione , qux tot Szculorum ulu in

- li,

Ecclefia probata eft, atque ab Orthodoxis o-

]n,omr

mnibus pro authentica haberi debet , multi-

/ o

pliciter difcrepantem , aberrantem, pluriés-

trafir

que in alienes, exoticos, ac fepenoxiosfen-

Notm

fus , non fine maximà diverü;atc detor-

tum.

?

"

ii

df

Eundempropterea Librum, utpote per dul-

ces fermones & benedictiones , t Apoftolus

vll

ol

lequitur, hoc eft , füb falíà piz inftitutionis

Nl

imagine , feducendis Innocentium cordibus

longé accommodatum , fiveprzmiffis , (ive

wolrg

alio- quovis titulo infcriptum , ubicunque, &

jb

quocunque alio idiomate, feu quavis editio-

.El

hocg

ne , aüt verfione ha&enus impreffum aut im-

1 Oi

pofterum ( quod abfit ) imprimendum , au-

&oritate Apoftolicátenore profentium iterü

Tv

Jitür

prohibemus , ac firmiter damnamus ; quem-

ulos in

3 r

ad:podum- etiamïal-i.os omnes , & íing

»

P

cjus

MW

S/ECULT XYfII.

m

m

"u

ejus defenfionem tam Ícripto , quàmtypis edi-

sdämquc-

tos , feuforían ( quod Deusavertat ) edendos

fuhm

libros , feulibellos, eorámquelectionem , de-

m

fcriptionem , retentionem, & ufum omnibus,

TM

& fingulis Chrifti fidelibus fubpoena excorhu-

Mtay

nicationisper contrafactentes ipfo facto incur-

nl

renda, prohibemus pariter & interdicimus,

TOA

Przcipimus infüper Venerabilibus Fratri-

hum

bus Patriarchis , Archi - Epifcopis & Epifcopis,

VTHune

ngen

alifsque locorum Ordinariis , necnon hzreti-

c pravitatis Inquifitoribus , ut contradictores

vweítnlo

quoscunque per cenfüras & paenas prafatas ,

n inp

aliáque juris & facti remedia , invocato'etiam

t

dofotio

adhoc, fi opus fuerit, brachii fecularis auxi-

lio, ompino coerceant & compellanr.

nl

Volumusautem , ut earundem prafentium

!l »kllll'd-

TOU

tranfümptis, ctiam impreffis , manu alicujus

Notarii publici fubfcriptis, & figillo perfonze

bt t

in dignitate Ecclefiaflicaconftitutz munitis ea-

dem fides prorsüs adhibeatur , qugipfis origi-

m

T

nalibus literis adhiberetur ; fiforent ex

)

?

hi'bi-tæ

& oftenía.,

P

] «005

Nulli érgo hominum liceat hanc pagfharg;

noftrz declarationis, damnationis , mmandati ,

mlfüs, W

Hm M

prolibitionis & interdictionis infringere, vel

i

ei àufu temerario contraire,

J

du

Si quis auteim

j

"n

hoc attentare przfuümpferit , indigenationém

7

HJ*»' J

Omnipotentis DEI, ac Beatorum Petri & Pau-

j

li Apoftolorum ejus fe noverit incurfurum.

p

n

J

' M

Datum Romz apud San&am Mariam Majo-

:m]OS y

rem Anno Incarnationis Dominice Millefime

2

qi

Septin-

378

C'HJERESES"

*

i

Septingente(imo decimio tertio , fexto'Tdus

Septembris , Poritif

anft

B

;gtüs- No&nAnno gtc"c'i-

qitni

—

n

j

p

T

n

p Card PrO

[

M

»

Ti

TuRLIO

n F.'Olïvifcriü'ä.

forit

vifa de Cu?ia L Sgrgagc?us;: |

M

Jimipi

hLoco j Plumbi.

k

IAYÍA 'Bre"c'./iubz'.

tj A

: ngijlrdin in Secre

tis o

i51E. Martinyct-tus."

Til

-Aimo,ä Nativitate Domini Noflfri fESU — «

i

Chrif i millefimo feptimgentefrmo decimo ter-

tio , Indicf iope fextá ,dze wero decimá Septern-

d

bris , Pontificatüs Sanc? iffmi im ChrifloPatrüs

M

e& Domini-Noffri , Domtzi Clementis Divizá

tl

Providents4 Pape Xl. dns5o decimo tertto:jfu-

radiéte Litere Apoflolice affixa ct publicata

ffund

tttii

f'uerunt ad Valvas Ecclefta Laterauen,et Ba-

t

filica.. Principas -Apo[lolorum , Caucellaria .A-

(jtng

gpoflolica , Cuxia Generalis in Monte Gitatorio,

b

in Acie Camps Flora , ac-im. adiia locts [olrtas e

L^

* lt

con[uetis. Urb

J

& per me Detrum &amu(dfilf?*

$ d

*

4fp(£alicqm , C?ij/äïew.

hi,

tisüt

k

Antonius Placentius.

Magifter Curforum.

äeretgj

Wigt

Verüm

(

S/ECULT XVIII

l

379

fM

Verüm, ne hoc quidem fulmine indurati

|

Janfeniftarum animi ita perterriti fünt, ut re-

diérintad faniora. Nimirum; fub potenti ma-

nu Eminentiffimi Cardinalis & Archi - Epifcopi

-

Parifienfis , Ducis de Norarrss, fe fecuros.effe

putabant ; Hinc omnia Vaticana fulmina vel

(

deridebant penitüs , vel, quibus quibus pote-

rant modis; elidebant.

Mifertus efít tandem

J

Dominus Populi fui, &, uti eft Pazer Lumi-

447 , ia hujus Archi-Prae(ülis mentem il-

luminavit : Quiomnem errorem depofüit , &

fe judicio Ecclefiz , quz e(t Columna Kerita-

71

£á , Anno 1728.fübmifit. Unde etiam moder-

14

nus Pontifex ,. BENEDICTUS XIII. hasad

illam literas dedit,

E

j

10

DILECTE FILI NOSTER. -

Vi

- Salutem , cf "dpoflolicam Benedictionem.

wï:fafm

vt

Ridie S. Caroli recitato Matutino , p'erlaf-

p

tum ad me. fuit exemplum impreffum

a

mandati à Fraternitate V eftra promulgati un-

W'u::

decimá menfis O&obris elap(i , dé folemni ao-

mLQ; [*':

ceptatione Conítitutionis UNIGENITUS

Clementis XI. gloriofze memoriz,

]

Eo le&o humiliavi me Ziterno Patri & Epi-

fcopo animarum noftrarum ; flexóque poplite

S. Archi-Epifcopum Mediolanenfem , que;

Pafloralis folliitudo elorioftem reddidit , ova-

vi,, ut fupreme Divinx Bonitati debitas red«

deret grates, pro fümma confolatione ; quam

;

mihi attulïit' nuntium adeó fafpiratum, quod

aliQ-

IE

389.

SHARESES:5-

alioquiti: nünquam: deftiti mihi polliceri, ex

rl

cogitationeantiqua , quam habebam non mi-

W H

d

nüs de Veftra fingulari doctrina, quàm de in-

clyta Veftrapietate ac zelo pacis Ecclefiz.

pïadif

Meum illud gaudium crevit ultra modum,

r

dum Cardinalis cho/z;gmw mihí obtulit offi-

n

^

ciofiffimas V eftrasliteras, datas 43. ejusdem

ii

mehíis. Ktáque Fraternitatem V eftram allo-

[

quipoffum cum S.Paulo : Auw/ta miPi fidu-

*

STho

eiaeft apu

d vos , multa mihi glorintio. Pro

ii

vobis vepletus fum con[olatione ,

Jiperabundo

d

aAudio. Caufàamtante confolationis mihi füb-

j!fWi

miniftràrunt expreiliones Veftrz fincerifIimz ,

gl

ita , ut dicére tibi poffim cum S. Auguftino

hh

Corda veflra non vidi , fed tefles cordis vocesi

lum

Audivi. Exdémque voces follicité volui , ut

ii

audirentur hert in pleno Confiftorio ob fo-

probat'*

lum hocnegotium congregato. Etnovocum

i

D

gaudii meiincremento expertus füm univerfa.

gt

lem lztitiam ac plaufam Venerabilium Fra-

(undà

trum Veftrorum & Collegarum.

Dd

Hoc unum exacerbat cor meum , quód.in

torel

Fraternitatis Veftre literis videam illam per-

QU

ühs

i

turbatam , propter contumaciam quorundam

Subditorum fuorum , ,Qu, uemadmodum

Q

(üt'ad Timotheum füum fcribit Apoftolus )

D

oannes ci Mambres reffiterunt Moyfi , 14

m

dotal

e birvefiflunt veritati. SedlibetFraternita-

,ti Veftrz in memoriam revocare fententiam

IT

S-Auguftini: Quod, quamuis prefracf e qui-

Euf

dam ex eis vefifl ant, tamen magna Populorum

n

um finnm

Agmzrm vera mater gaudens tn fà

eectpit.

&

| ï:pofh

S/ECULTXVIII.

381

Ml

ecipit, Quanquam f[perare debemus, fore

m

[ u

ut Fraternitatis Veftrz gloriofo exemplo , &

efficacibus exhortationibus, quas, utin u-

(Uo

pradiétis tuis literis indicat, faciet , 227 eba.

hum

vitatis, fapieutia , ec authoritatis , vandem

lt

wvolentes nolentes veniant ad obedientiam

yfüin

*

'

Ü

l

Mij

digniflimi (ui Paftoris.

Hoc ego fpero à Divina Clementia,.cum

n

j

Al

li

S. Thomas meus, coz£ragenter, me doceat,

quod Dominus ex Abundantia Bonitatis foug

!

WHW

mll

etiameos , .qui, grAtia tmpedimentum pra.

aut , Auxilio uo prevenit, wverteus eos À

n

?

mAlo, ecomvertens ad bomum.-

p

Precor ulteriüs Fraternitati Ve(lrz , ut

i

ftultam impofturam obje&i fibi fcripti 32. Au-

j

r

ufli fpernat , idque ob tres evidendflimas

robationes ipfius falfitatis. 1. Quianoneft

p

perfona hujus modi , quz publicet tales ine.

gtb

ptias.: 2. Quia, dum fervebat opus, ad fe-

nl

dandàm tempeftatem diffenfionum , tempus

noneratexcitandinovas. 3.-Quia calumnia-

yi

j

tores upponunt, quód feripti;maligni.depo.

lt

n

ftorium feceris Epifcopum , qui nimis fcan-

j

dalosé fe declaravit pacis & QOQCordiæ inimi,

u

cum.

j

J

Expectamusinterea , Ego & F. V. ut Car-

j

dinales in Curiaifta commorantes zelo Sacer-

l

dotali Regiam Majeftatem orent , ne patiatur

A Tribunalibus Laicis Fraternitati Veftrz af*

[

^

ferriimpedimentain exequendisiis , quz fan-

j

& minaturin fio mándato ; ad quodnos om-

L

!

J

'etiam, ut

ne Qo?crum auxilium pollicemur 5

H

fl

convin.«

382

'"HZERESES

convincantur falü, qui audent malas dare

D

Literis Apoftolicis interpretationes.

Deni-«

Cany

j

que zftimatiffimam dile&tiffimámque Frater-

1 fOlïäre

nitatis Ve(trz períonam multis annis & per-

fectà fanitate mihi fervet Altiffimus, dum in

H

fan&iffimo ipfius nomine, cum tota obftricti

: jtt

affectüs noftri plenitudine, Apoftolicam Be-

f

l 1

]

Ip(gsi |

ncdi&ivoncvm impertimur.

ia

Datum Romx apudS, Petrum,

(lnts

Vsl

Die 9. Novembris 1728.

Pontifiatüs Noftrian. j. -

iil

Nunc ergo confidimus fore , üt Ecclefia

a

lindi

Gallicana tam periculofis procellis jactata ad

fnr.

priftinam malaciam redeat , Ecclefia veró uni-

; n

verfalis ab his motibus

'fmnd

bc;*ga ;bnqu'iefca"þ. :

Janfenianis deinceps lif

Iun

Tj

SUPERIUS OMISSA

n

HUC ADDIT A.

lj

À

Damita , vé Adamei , à quodam Ada.

Yi

mocirca annum 194. De his S. Epipha.

(l

nius fic foríbit : .. Ecclefiasüas , (ivelatibula,

& fpeluncas ( fic enim meritó appellaverim

Hereticorum conventicula ) in hypocauftis,

id eft ,.ocis , qui fübtüs incenduntur , folent

lh

li

habere4 incendere veró folent inferné , ut

l

ts

fittepor adca

Cionem intus in domuncula

L

co.ngtegatgr

u

-

. .Dumautem ipgrediuntur,

;

fügt

S/ECULI XVII

38;

i

funt quidam veftium cuftodes ; ad foresinftar

J D

Campfariorum.ab ipfis conft;tucl.

Et quilie

hyr]

bet ingrediens ,. five. Vir five mulier exuicur.

at

foris, & ingreditur nudus, . Et qui 1pforum

aj d

Prmcxpcs videntur & Do&tores, omnes Ver

T

ut ex matre nudi fedent, alii fuperné alitine

lil

ferné mixtim ac.fparfim.. Sunt autem apu

ipfos, qui-continentes dicuntur, & virgines

M

fe jactant (. adeó fe'ipfos. dccnplunt ) &le-

Ciones & alia . omnia nudi faciunt;. ::Si veró

ij

vifus fuerit quis (; nam. & hoc. dicunt. ) ià

li

delicto effe , eum nonampliüs in fuam.eorum

n

congregationem admittünt; .Dicunt enim, il-

U'? f !A

|

lum effe Adam ,. qui comedit.de ligno , &.ju-

dicant.eum expelli..& Paradgfo, hoc ett,.ex

'Wn

ipforum Ecclefia,-.. Putant enim füam ECCIGg

uWN

fiam effe Paradifum; & fe-ipfos.efle-Adam &

Evam.

Ita prphamus.

Quo tempore:au-

tem. turpiffima hgc Secta rcFu(cxtam fueru:,

3

habemr fo.22g«

1

)L

/

h

SJECULO LIL ad. fal. 49.

/Ereticis fe fe oppofüerunt Dlonyüus Ale-

u

H

Xandrinus', Titus Softrz ; & Dlodorus

il

'U

n

thmæ Epifcopi,

M

SJECULO VI ddf?:l 94.

*

;Wl

UP

LUgentmsprfcopusRupenF s. .Ennodius

D

E

Diaconus, & poftmodum Ticineiifis Epi-

Petrus Diaconus.

Urü[ [

fcopus. .

Grcgonus M.

jh

poíftea Pontifex;

*'LMI

SJE-

i

384

. HZERESES-

'SJECULO XIV. a4d fol. 136.

i'Oþï» l

,

'Homas W/aldenfis.

Guido origine Ca-

"& talaunus, Ordinis Carmelitani Prior Ge-

neralis , aliique Viri egregii ex variis facris

J

Ordinibus, qui tunc floruerunt, Hareticis

i

reftiterunt.

jf

GATIONES FIDEI.

p

.PROPA

Saculo XVlI.

(mUS

E

fi

Ndïa—Orientalis & Occidentalis per vario-

]

rum Ordinüm Regulares r15or. S. Xave-

]

hst

tius Anno rf40. miflus in Indiam, &indein

i

ia

jJaponiam, illi vaftillime Infüle', & fex aliis

of

Regnis, Chriíti/fidem invexit, decies cen-

i

tena & amplius millia convertic, & Reges-ac

Regiras rz. baptizavit. Moriomotapaà Con-

!Dl

falvoSylveria Societatis Jefü ibidem Martyrio

i

ii

$ffecto, Mauritania à Petro Mafcarenna So-

^ r

cietatis Jefü. — Bráfiliaà Jofepho AnchietaS, J.

: Cndin

Malabaria, Paraguaria, Morilandia, Peru ,

T

Amboinum, Philippinz , Tucumania, aliz-

que regiones & Regria à diverfis, tum So-

Ti

ciétatis, cum aliorum Ordinum, Apoftolicis

m

leliapu

Miris.Evangelii- luce illuftrantur, & multo

etiam fanguine pro Chriíto profufo foecun-

M

dantur. SolennisLegatio Japonenfium Prin-

cipum, quifenomine illorum Regnorum Sedi

Avpoftolicc fübmiferunt, facta eft fedente Gre.

gorio XIIl. anno 1583. - David Imperator

Lt

JEchiopis miffis ad.Clementem VL Legatis

obedientiam promittit anno 1524.

Itaque

s in Eu-

Wt

quod :xlefecit ab Ecc?cüa per Harefe

ropa,

|

S/ECULI XVIII.

385

[ ljl

ropa, id multó majoribus incrementis mul-

JH

t

tarum gentiurm acceffione compenfatum elt,

SACULO XVII.

N

f Hïffm(

L

Enetrat fides per PatresSocietatis JESU,

in Imperium Sinenfe , quod in fe rg. am-

pliffimas & Regnis pares Provincias continet,

FO

undetotamferé Europam zquare cenfetur , &

bactenus ineluctabilibus obftaculis fidei occlu-

fum fuit.

p

Regnum AEthiopiz abjectis errori.

n

M

bus iterum veram fidem recipit. Infertur fi-

Kit

desin Canateníem Regionem, partern Ame«

lt

rice Septentrionalis. .In Regnum Mogoris,

uod füb fe 55. Provincias continet. InIn-

1

í

u

lod

las Marianas, in quibus quinquennii fpatio à

u

Didaco Aloyfio de San. Viatoris ad Chriftum,

m

addu&ii jo. millia.

Qui ibidem ex fidei odio

r

interfectus eftanno 1674. In Regnum Tun-

cinenfe divifum in 7. Provincias.

j

n Regnum

j

Cochincinz divifüm in 6. Regiones. Novz

M

1)1

Francie varii tra&us audiunt Evangelium.

FMF

Reducdta hoc eodem Szculo ad Ecclefiam Ca«

rinthia, Styria, Auftria, Moravia, Bohemia,

W]Uw

i

Gallia pulfis Hugonottis per Ludovicum XIV,

J

repurgata.

Conver[tones zemorabiles

j

SJECULO XVII.

"

;,r

Ad Catholicam Ecclefiam ex Pagani-

4

fmo & Mahumetanifmo.

g;ue |

erii Chis

)Eu l

'xh

C()nftantinus legicilranus hzres Imp

nenfis

386

HJERESES

| tdi

nenf(isin Afia Y647. Ottomannus Ibraimi Sul«

N

tani Filius cum Matre 1675. Factus Ordinis

| TU

S. Dominici.

Dominicus Imperator Mono-

motapz in Africa 1652, — Ludovica Regina

E

Monomortapz in Africa 1652.

Carolus In-

j di

ii

genfium Imperatorin America. Helena Im-

Michaél Filius Im-

ul

peratrixSinenfium 1647.

petatoris Monomotapze, factus deinde Ordi-

|

nisS. Dominici 1647. — Imperatoris Chinenfis

G

Nepos cum tribus Viris Principibus 1698. An-

] &i

na Chinenfis Regina, Avia Conftantini 1647.

MariaUxorlmp.Ivuliw. Idata Rex in Iapo-

niai621. Auguftinus Regis Tafileti in Africa

l

Primogenitus Regni hzres r671.

Achilleus

Princeps, & Supremus Prafeéctus Aulz Chi-

nenfis, Vice- Rex & Archithalaffus Claffis

r

Imperat. 1646. Balthafar de Mendez Primo-

| Na

genitus Regis Terzii & Marocco, fàctus So-

cietatis JESU 1667. Dominicus Amathæi

Rex Tunis 1646.

N

Y

Principum Cbriffianorum converftones

| 4

SACULO XVI.

n

P

Rzivit omnes fuperioreSzculo,.& ad ve-

1fj

ram Ecclefiam redeundo exemplum dedit

lis

& ftimulos Sereniffimus Dux Saxoniz & Ele-

&or Joannes, idemille, quianno 15 5o. Con-

feffionem Auguftanam Carolo V. obtulit,

!

biennio poft anno (cilicet 15 5 2. morti vicinus

renunciavit Luthero , atque ad id faciendum

Sereniffimis Filiis fuis mandata & incitamenta

b

reliquit,

43

*

S/ECULI XVIII.

387

r

reliquit , & Catholico ritu Sacramentis Pos-

"m

l)

nitentiz , Euchariftiz & Extremz Unéctionis

munitusobiit. Itainliteris originalibus Joan-

h

nis Friderici Filii & Succefforis , ejusdem in Du-

ATU

cali Archivo, & ex illis tranfumptà Copid,quae

ir'mlj

legi poteft in libello, cui ticulus 3fugfpurgifd)e

unb Geger z ?lugfpurgiffe SBetanntnug ,

Juffu Reverendiffimi & Illuftriffimi Comitis de

Collonitích Epi(copi Neoftadienfis an. 168 1.

edito.

"

SECULO XVII.

Ex Domo Navarrza,

Henricus IV, Rex Galliz.

Ex Suecia,

Chriftina Alexandra , Sueciz Regina, qua

Regno abdioato Romam conceffit anno 1655.

ALAM.

Ex Ele&orali -Saxonica.

Fridericus Auguftus Dux & Ele&or Saxo-

j

i

i

nicusanno 1697.

Ex Ducali Saxo- Lauenburgica.

Henricus Julius 1650. Francifeus Carolus

1651. Rudol

phus Maximilianus 1647. & Ju-

lius Franciícus,

Ex Saxonica - Weiffenfelfenfi,

Albertus 16925.

1j

Ex Saxonica - Zeitzia,

im

Chriftianus Au

t

[.gxxti

guftus S. R. E. Cardinalis,

I

quem non ita pridem fecutus éft Frater Mauri.

2

tius

. 388

H/ERESES "

tius V ilhelmus cum Principe hzreditario Fri-

L.

m

derico Augufto.

Ex Electorali - Brandenburgica.-

(f

Chriftianus W'ilhelmus Marchio-Branden-

burgicus, Adminiftrator Magdenburg. 3652.

l

Ex Ele&orali Palatina -Simmerenf?,

2

Rupertus 1629. & Eduardus Friderici Co-

; Iul

imitis Palatini ( quem Bohemi RebellesRegem

1

]na

coronárunt ) Filii, cum Sorore Ludovica Hol.

n

landica dicta 165 9.

Ex Ele&orali - Neoburgico - Palatina.

| lii

NV olffgangnus W ilhelmus Dux Juliz, Cli-

| dr,i

vix , &c, 1613. cum tota Familia.

[77

Ex Sulzbacenfi - Palatina.

!

]

Qs A

p

Chriftian. Auguftus cum tota Domo 165 j.

Ex Brunfvvicenfi - Lüneburgica.

"& Maximilianus W'ilhelmus.

Joannes Frideric. Dux Hanoveranus 165 1.

U

Ex Ducali- Norvvegiz,

Ferdinandus Adolphus , & Alexander Ru-

(

^dolphus 1649.

- Ex Mechlenburgico- Schvverinenfi.

W

Chriftianus Ludovicus 1665.

Ex Haffo- Rheinfelfiaca,

lil

Erneftus 1652.

Ex Haffo- Darmfítadiana.

ha

Fridericus , poftea Cardinalis 165

4. Dhi-

lippus

A

S/ECULI XVIII.

$95

Mil

lippus 1695.

Fridericus 16

Amalia Magdalena 165 5,

97« Elifäbetha

nburg:

Ex Haffo- Hamburgica.

t

. Georgius Chriftianus.

knburg

. Ex Holfato-Sunderburgenfi.

IT

Alexander Henricus cum tota fua Familiía

ii

1Y649. DorotheaHedwigis 1678. Elifabetha

Hs

Dorothea 1665. MagdalenaSophia 1699. in

AUYR

Linea W/eiffenburgenfi. Joachimus Erneftus

inLinea Plónenfi.

. i

Ex Ba'denfï.

Dhilibertus v $6. vel at alizggv. Eduar-

Ts

us , Fortunatus , e Tacobus Marchiones ad-

[l

&eculumm. XF L. pertineut. Bermardus Gufta-,

vus Adolphus Abbas Fuldenfis & Cardinalis

5

mj

anno 1660.

Jj

Ex Badenfi- Durlacenfi.

ii)

Carolus Fridericus 1671.-

Ex Anhaltina.

!

yu

Chriftianus Albertus.

Ex Solmenfi.

:

Eleonora Maria 165 2.

WJ*L

Ex Naffovio - Oranienfi.

Flandrina.

Ex Naffovio - Siegenenfi.

Joannes & Vilhelmus Hyacinthus cum füa

Ex

gui

Domo.

Bb 5

1

HUERRESES

359

Ex Naffovio- Hadamarienfi.

Joannes Ludovicus cum fua Domo 1629.

3EL

Ex Naffovio - Idfteinenfi.

Guftavus Adolphus, qui anno 1564. ad S,

Gothardum in Ungaria occubuit.

His accenfentur Carolus FridericusSueci-

cx Militie Archi-Strategus, Princeps Hector

(

urtainiusinGallia 1668.. Dux Bullionius Ul-

trajeCtenfis Gubernator. Princeps Ragozius

cum Conjuge Battoreain Hungaria. Princeps

Razivilius exPolonia, Princeps Abafftius ex

'Tranfylvania 1672. Princeps Galliczinius ex

]

Mofcovia. Jacobus Dux Eboracenfis , poftea

Rex Anglie ; & juxtafide digna teftimonia

Carolus II. Anglie Rex fa&us Catholicus ,

BN

mortuus eft 1685.

4

Schifíinati renuntidrunt Blafius Ecclefiz Sa-

macenfis Archi- Prefül 1682. Euthymius Ty-

ri-.Epifcopus. Ignatius Antiochenus. Jofe-

phus Chaldaicus Patriarche ; duo item, W/al-

lachiz alter 1598. alter Bofniz Epifcopi 1699.

SIECULO XVIII.

Ex Domo Brandenburgico - Beyreu-

thana.

ELEONORA MAGDALENA, obift pientif-

fiméEttlingz 1711.

Ex Domo Brunívvicenfi - Wolffen-

butana.

ELI-

S/ECULI X'VIH.

35I

trief

ELISABETHA CHRISTINA,

hw

Auguftiffima Imperatrix 1707. .

t

ANTONIUS UDALRICUS

J

WV olffenbutanus 1710.

Ü

Et hujus Filia

. AUGUSTA DOROTHEA,

hls

1l

Schwartzenburgico - Arn-

Cogjux Principis

ftadienfis.

d

,

lil

,

^

w

1

Ex Saxo -Zeitziana,

A

Vide füpra.

. Ex Würtenbergico - Stugardenfi,

j

.'among

CAROLUS ALEXANDER.

! Ex Würtenbergico - Mompelgardenfi.

- Eleonora Scharlotta 1702.

Ex Würtenbergico - Juliana.

Sylvius Fridericus 1702.

Ex Ele&torali Saxoniz Superioris

novifífimé.

FRIDERICUS AUGUSTUS.

Mi

íi]

Filius & Princeps Hzreditarius.

b;,

O. A. M. D. G

Bb 4

IN-

)

INDEX.

105. J

AVAV unenenu n ^v p u

*&*ä*&*&*&*ä*ä*ä&*&*ä

Ap

]

SOBTGOTSESTTR

m

d

40

INDEX ALP HABETICUS

pwd |

OMNIUM H/ERESEON

sxl

P

pl

Cujus INumerus folium notat

B.

N

Belonitz. »8

Ablabius. 92.

Abfti-

Tij

A

nentes.48. . Acacius. s$y. — Acephali.

Ami

$6. Acefius. f6

Adalbertus. 106

j

Adami , (ive Adamitz primi , 328. Novi

jl

autem ,fol. 129

Addammiani. 37

Adel-

t

phius. 65

Adeffenarii.244. Adiaphoriftz,

237. Aeriani. f j.

A&tiani. 6r.

Zgydia-

D

ni. 242«

Agapetz. 72.

Agnoctz. 65.

, À-

; Qp

Aomenf'es

? m

grippiniani. 44, — Agareni. 102.

| J

IO2.

Airani. 66. Albanenfes.ro4. Albi-

]

genfes. 119.

Alexander JErarius.

Almeri-

] d

Cus. 120.

Alogi.29. Amantius.69. Am-

brofiani. 24c.

Anabaptifte. 168. — Angelici.

35.

Angelite. 87.

Anomzi,.59. Annia-

nus. 77.

Anthropomorphitz. 75.

Antia.

Anti - Chriftiani; 242,

An-

tinomi. 219.

phoriftz. 257.

Antidicomo«

Anthimus. 48.

ä

gU

vianitz. 72.

ÀÁnti - Luthcram. 237. Apel-

Tho

les.28.

INDEX

u

les. 28. Apocaritz.48. Apollinarift, &€,

Aphtartodocitz.go. Apoftolici.;5. Aqui-

JaPonticus. r7- Arabici. 29.

Armeni. 99,

ï

gü

Armacanus, I134. Archontici, 26. Arnal-

difte, r13. Arrhabonarii.244. Artemon.

If

40.

Artotyritz. 29. . Arriani, jo.

Afcle-

piodatzi.41. Afcodrogitz,29, Afluritani,

8

58,

Athei. 246. Audzani. 69.

lii

niani. 240.

Auguüif

B.

Acularii. 241.]Bagomiles. r17. Bajus 744.

,.B

Bajolenfes. 104. — Balthafar Pacimonta-

li

Bardeíanes. 26.

[

nus. 1 86.

Barlaamus &

f

Acyndus. t26. Bartholomgus Janovefius.

"

13f. Balatius. j7.

Barbas. 81.

Bafilides.

Y:. RBaffacramentales.24;. Baífus.22. Ba-

temburgici.242. Bayrasgy. Bedricus. r44.

Begardi & Beguinz.127. Belliani.237. Be-

rengarius. IO$.

Beryllus. 59.

Bernardi-

.

nusOckinus.220. Beza.208. Biblifte. 246.

Bocquinii. 258.

Bonofiaci. $8,

Brachita.

ä

48-

Brentius. 2Go.

Bucetus, 180.

Bud-

j

das. 46, Bullingerus. 21O.

C.

( 'Ajani. 25.

Calorbofüs, 23.

Calvinus.

187. 192. &c. Calumniantes 242. Cam-

1]

panifte. 258.

Campates, 63.

Carlítadius.

"

1 "o. ;Carpocratcs.- 1f.

Cataphrygz. 30.

Cathari- |

INDEX

Catharifte. 48. — Chazinzarii. rox.. Cerdon,

19. Cerinthus.;. Chiliafte, 16. Novi Chi-

Ww

liaftz. 436.

Circuitores. j7.

Clancularit,

f

241. Claudius. 134. Cleobius, r.. Ccelefti-

Ml

niani. 77*

Colulthus.5 r.

Collyridiant, 72,

Condormien-

Communiz babentes. 243.

tes. 243. Contobabditz. 9. Contemplati-

il

vi. 340. GCoímiani. ;6. Crefconius. ; 8j Cri-

fpinus,75. ChriftephorusGoodmannus..225;

l

D

D.

M

i

Amot

Avid Cythreus. 226.

David Dinantius,

f

D

12I.

D«emoniaci. 245.

EtAnti- Dz-

moniaci. 243 .Defiderius Longobardus. 123.

Deuterius. 86.

Dimoé&-

Demophilus. 66.

l

ritz, 67.

Dicartitz.. 49.

Diofcorus. 835.

Diotrephes.7. Donatiftx. $7. Dorotheus.

l

73*

Dofitheus, I.

Durandus. 110.

Dul-

nilt

cinifta, 125.

T

118

P.

T

jl

| ' Bion. 7. Eceboius. 63. Effrontes. 199,

T

— Ejulantes. 243.

Elchefzxi. 42. Eleufius,

75

Elvidius. 72.

Emeritus. 75.

Encras

titze, 28.

Energici, 244.

Enthufiaftz. 69,

Eudoxius. 66. ^ Eufebius. $2. & ;7. Euno-

k

|

|

miani.f9, Eupfychiani.95.

Euftathius.j 3.

Wil

Eutyches.82, Euzoyus. j5.

| ia

ib

: DIIA

F.

h

32;./Fauäftus.78.'Felïx. 78. Felix

FAnatici;

;pifc.

INTD EX

M

hi

(!

Epifc. 104.

Felicianus. 73. Flacciani. 2426.

duj

Flagellantes. 123. Flavitas.83. Florinus 22.

M

Fortunatus. 78. Fortunatianus. 6r. Fratricel-

o

(

;i.xzy. Fulgentius.7;. Funtius. 226.

Vi

Go

*JM;

Ainas. 77.

Gainus. 9f.

Gaudentíus.

27. Georgius. $9. Georgius David.

174.

Georgiani. $4, Geufii, 226.

Gno-

flei. 13:

Gorthaus. 2.

Guilielmus de S.

I

Amore. 122. GuilielmusFarellus. 196. Gui-

i

i

j

lïielmus Poftellus. 2 10,

li

Ho

Hen-

1]

H

Amftedii, 238. Harmonius. 26.

Herman-

d

riciani. I12.

Heracleo. 22.

Wi

nus Italus. 124.

Hermannus Riffuich. 145.

Hermogenes, 45.

Heron. 65.

Heshufiani,

238.

Hilarius. 75.

Hierarchitz. 49.

Hie-

ronymus Pragenfis. 143 Hufs,158. Hy-

M

menzus. j.

Hutitz. 240.

T

"]

l.

"

Acobite. 91, Jacobellus. 156. Jacobus Ju.

]

ftus. 127. Jacobus Prepofitus. 167. !Janfe,

niítz. 345. Ibas.85. Iconoclafte. 103. Jenen-

fes. 236. Illyricani.226. Infabbatati, 116. In-

piratiftz. 540. Interimiftz. 237. Infernales,

246. Invifibiles. 246. Joacbimus Abbas. 117.

if

Joannes

h

INDE *X.

Ic;äähesAlalEtws.zop. JeannesMonachus. 142;

| Mont

Joanpes dePoliaco. 28. Joannes Philope-

Yi

nus.88. joannesRocfefana.i41. ]oannes

Valentinus. 220.

Jonas.212. ]Jovinianus,

1.

Ifcariotitz. 244.

Julianus.163. & 78.

li

Julianus Halicarnaffzus. 95.

Juftificatorii.

j

?36.

(

L.

g

jj

v

Aicocephali.244. Lamperiani.124. Li«

:

beri.240. Libertini. x6o0. Lollardi. 155.

Lucas Sternbergerus. 219. Luciferiani. 65.

Lucianus.753. Lucius. 68.

Lutherus. 148.

& 161. &c.

Ludovicus Alemannus. 225.

;hmï.

M.

' ii

Acarius.lor.

Macedoniank Go.. "Ma.

hometes.96. Majorinus. j 8.

Majo-

rifte. 219.

Manichszi.

j

Manifeftarii. 24 1.

j

46.

Mansfeldienfes. 218.

Manufimpofita-

rii. 245

Marcion. 23.

Marcus.' 23. . Ma-

3

ratbonius. 61. -

Marinus. 71.

Maronitz,

!

il

102.

Marfilius. 11o.

Masbotheus.3. Ma-

If

Melchio.

Yi

ximinus. 78.

Melanchton. 178.

Meletia-

Ty

titae. 241.

Melchifedechíani. 43.

ni.so. Menander.8. Menonitz.240. Mef-

faliani. 64.

Metamorphiftz. 244. — Metan-

|

!

gifmonite. 29. MichaélBajus. 744. Micha-

|

d

€l Servetus. 182.

Molles Lutherani. r60.

h

'Mcipgft;gienfäs. 241. - Monophyfite. 9.

hïl

Monta-

ï

I' NDEX.

s

Montaniftz. 29.

Moyfes. 82.

T

168.

Mufculus, 2 12.

Müqgeru.s.

Jl

^s

Wi

N.

"m

m

Arciffus. 4 $.

Nazarei.18. Nepos.A4f.

Neftoriani.8o. Neutraliítz,245. 'Ni-

colaitz. g. Nicolaus Galecus. 145.

Nico-

laus Ambídorfius,217. No&tiani.44, No-

!

vatiani, 43

Nudipedes.239,

j

)

L5

o.

W(M

Llarii. 242.

Olipius. 9o.

Ophitz, 36,

/

Origenes. 27.

Orebitz. 143.

Or-

phani. 144.

Ofiander, 212.

Semi - Ofian-

driani, 213.

Oecolampadius. 17 1.

]i

E

li

Acifici.242. Parmenianiftz, 71. Pafeen-

E

Pafchatitz, 32.

Pattillarii,

n

tius. 79.

b

237. Paítoricidz, 242. Patropaffiani, 44.

i

PaulusSamofàtenus.4$4, Pauperes deLug-

J

duno. 114.

Pelagiani, 76.

Pepuzitz. 51.

)

Petilianus. go. Petrus Cnapheus,85, Pe-

qi

trus de Bruis, 1 12.

Petrus Abaillardus, 114.

H

Petrus Drefenfis.

J

Petrus Joannis. r1i8.

»['

157.

Petrus Virmilius,209.

Photinus. 56,

H

Philettus, , Pickardi,r42. Pietiftz, 535.

Pnevmatici,240. Pnevmatomachi, 61. Por.

l

phyriani.41, Poenitentiarii.246. Praxeas.

Prifcillianiftze. 69,

45

Przdeftinati. 41.

Pro.

I N D E X.

Proclianitx, 69. Proculus,37, Ptolome-

f

usaT, Puritani, 225.

J

Thebh:

n

Q.

n

Quackari. 321, Quietiíiz, 529.

i

R.

Aymundus Lullius, 122,.

Renati. 339,

R

Richeriani. 255,

j

!

S.

m

UM |

Abbatiani,74, Sabbatharii,243. Sabel-

liani. 44

Novi Sabelliani. 225.

Sabi-

nus.61. Sampfíxi.53. Samofateni. 5. No-

viSamofateni, 226. Sanguinarii. 242. Sa-

1l

tanici.6s. Saturninus. 10. Schaplerus, 174.

Scripturarii, 242.

Schvvenckfeldiani, 239.

Semi - Lutherani, 237.

Secundus,22.

Se-

mi-Arriani. 37.

Secundinus. 7 .

Sebaftia-

XEn

nus Caftellio. 209. Seleuciani.68. Sepulch-

rales, 245,

Sergius, 95,

Sergius Mona-

chus. 96.

Serras, 63,

Sethiani, 36. — Seve.

riani. 28,

Severus, 85.

Severitz, 96,

Sig-

ZEn»

nificativi.244.

Simon Magus. 2.

Si(inius,

8['0

Spangenbergerus. 200,

Stangarus.

212. Sturmius.236. Symmachus,34, Sy-

rus Alexandrinus. 91.

«

Tertul-

ïAtianus. 27. "Tandemus, 110,

lianus

IN D E xX.

i

L

lianus. 41, Tetraditz. 94. Thaboritz, r41.

Thebutes, 1. Theotion. 33. Theognis. $4.

Theodotus. 40. "Theophronius. f6. "Theo-

dorus Mopfueftenus. 84. "Theodofiani. 95.

)

Timotheus. 67. Timotheus /Elurus. 83. 'Tri«

nitarii, (ive Deifte, 223. & Anti- Trinítarii,

224. Tropiftz, 344. Turilupini. 156.

M)

ï;

*

Alentiniani. 19. ValentInus Cratoaldus.

212. Valefii, 34. Ubiquiftz. 200. Ver-

gerius. 217. Vigilantius.75. Vifioniftz.338.

M

M

Un&ti Anglicani. 226.

L

l

'M

!

NXI Ickleff. 150. W/eftphalus Joannes. 184.

X.

" Y

XEnajas. 87.

Z.

n

ZEnO. $f. Zwinglius, 173.

N

*

Gy

23

-

ï!

l

m

A S

pH

MA

d

j

€"

"]

,Z

AX

j2

»)

—

A

l1

.)

j

AH

——

N

i

äx

Lj

e^t4

"

EX

Siiv-

N'

uj

OIQV U

Ü

DUIU UL LLULIDN

—

—

Es

ii

—

-

T

T

WUR

-

-

|

x

r N erri

r d

? ia

:

x

s

d

us

| wl

—

r

z

-

-

d

És

ii

t

$

N

s

&

E

[5

w

wnä,

»

n

as

hod .

j

m

agf N

u

s

ss

d

M

W

AE

"

n

8

-&

Is

A

-

7

j

W

E

L.

d-

-

u-

u

— Q

Rirraicsctsscick ld a

ET

AE

Ex

MORU SQEATUSNT

eea

a

IN

^R

"

-

REU

as

n

us

ii

—

—— Ó

zi

:

*

r

u

:

s

EE

l20 . m

19 20 ?1

|

TE TT lll Illll!

ES

S

W

T

R

19

e

18

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

REVFERENDISSIM

-

17

d

[

16

CERELSISSAMO

lllI'lHllllllilHllHll)lll J IWII |

S. R.I. PRINCIP1 ac DOMING.

9

|

Focous O Balane Q

15

CENE

DFMDHWJ

12

|

BM

|riestonum

l

N

|

9

CAROLO

IWIIIIHIII ll

11

DEI, ET APOSTOLIC/E SEDIS GRAT—

I10

zi pqueDediens

W

IMPERIALIS ECCLESUE BA -

e

E

BERGENSIS ET CATHEDRAEE

l

HERBIP OLENSIS

e

N

Lbd L»AQjEO

l

FRANCUE ORIENTALIS DUQ

|

$ACRJE CZZSAREJE REGLEQUE CAT

LIC/E 'VIAg

TUALI INTIMO,

ESTATIS CONSILIARIO

|

S.R.I PRO- CANCELLAR

5

6

H!!IHIIIllIW1HHH'IIIIIIIHWIHIHI

ALMAE CONGREGATIO!—

E-

|

5

ACADEMICAE MATORLIS

ESN

BAMBERGENSIS

4

PR/EFECTO

3

QJMLNO,.

z

CN

2

IlliH ll !!lleIIIIHIIIIIHIIIHI

M Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

1

4

]lHllIlHLIHIIIIIIWHIIHIW IHIKIIIHIIII!

LI—

1

À