Gh286
author: Angellieri Alticozzi, Lorenzo

SSY

t Lt m

m

ROR Rn 12e a E

Ml

m

—

Y«

n

X

u

j

L

6t

Md

"i

$

M 7

X

n

4

i

—

[5

æww

8

i A

yu

sB*

As

M

N

N d

?

-X

Cs d

VM

$

Ms

x

[

3v

E

zE

N

NY

NIS

as

.

Y

»y

W

N

x

v

E?

k

R

"v

b

u

ss

LA

d

i^

?.

9*

A

M..W

Z

H

NI

EWl

:

v;

Ts

x

:

ws..

g

x

5

«

ex

*

s

d

OM D

T

E

"

a

X

D

3

d

o EE

m

b

D

x

a

2

Q«

Ts

"

$r

N d

i

*

4

M:

Y

a

?0

st

i.

N

N

&

DN A

ET

m.:

»

L

a*

Y

L d

aq A

3

L d

*

P

28

"

.w Á

»

NI s

2

i

Y

m

N

fs

hs

-

Ww

N

x

.

"

As

ic

1b

u d

4,7.

:

N OE

i

M

x

N

i -

4

3;

EW

fiæ

2

NT

"

E

T*

2

h

o

s

2

Q

APU

AC

3en

51

Ws

NY

v

dÉ

:]

"

R

ü

N

^

3

24

W

Ms

PC

p

ia

vf

MR

*

JKWX

^

S

M

N

i

GN

Ed

*

b

:

Y

d

n

z

Y

C

Ner

T

-

u-

l»

r

b

E

n

RA

H

$3

p

's

:

As

£

eu

2/

|

* a"

V*M.H/r

Q

R

,(W..U

3

^

*

*u

D

W X

"

W

D

m

;

*

ia

zP*

s

x

d

E

:*

E

&

U

ts

"

x

N

EX

m

&

:

El

A

X

A

*

hs

4

M«

i

MW;

j

m

R

M

/

$s

s

d

Ry,

b

f

(

n

EOY

A

i

&

Lt

:

b

E

j

]

Vg

N

b 4

3Q

&

u

Y

i

d.

w

r

T d

N

L

".

M-;

*

a*

T

u

us

E5

s

i

ts

x

d

$

a

*

h

*

d.

:

EL

p

u

M

Vs

L

«

E

j^

W

qe.

$

u

UR

"

2

aT

BXX d n

MAURV

d

x

*

-FN.NH.

m

—

um

:

marseead

—

——

um

p

W

I

Eu

EEE

m

CN

—À

—«

UA

Ut

*

hd

:

W

P

zi

—

d

Vf i

r m

db

—— —

—

—— MM——,

D M

Y*

—

--

—

—— (

n

.

X

f?!

-

N UKNEUT

N

N

N

N

m

MA

A

...;)æw.

M

R -.l/

. *

b

À

N

35«

N

n

s

X

* o

t

SAS

N

N

M

3

L

&

dR

E

"

1f

m

14/ ho A

N

N

i

-

N N

s as

*b

p n

v

*

4

—

i

AC

A w

7

"

fo

..J!.JJ/

N

N

N

X

*

»Vf

x

N

E

à

";

o

AA

*

E

d

Ó^

*

3

/. k

- s

& N

t

k*

A

À.

a

A

F igiüeni

-

"fs

VMW

2

;

*

3

3

d

j

N

v

.

[^

,P

A

NS

E

3

g

[

j

Y

*

WO

S

AXX

f

m

Mo

^

*

2*

&

$

h

&X

x*

1

s

X

:2

i

nr

M/f

P

N

As

O*

k

4

N

x d

:

ml

,W.

W

N

N CTNS

3

V».

M

*

3

* o

A M

y*

du r GN

X

«

—

n

*

"

i

A

*

N

W

q

A.

;

MW

E

--

ls

L

hm

COR

&

XX

-

[

Es

e:

X

* *

X

i

thry»

d-

Y

xX

t

m

&*

N

LT

31

V d

* 3

A

M

" d

»*

I^ 4

Ms

M "

-

v*

rr

1

i...kw

h

: NAM

*

P

.

N

&

"

Ptl

3*

É-

t

-

À

d

F d

E

d

TA

as

ä

,fg

TC

.;WM.,!UH.

abl - gl

LE

:

m

.- DISSERTATIO

HISTORICO-CRITICA

DE

ANTIQUIS,NOVISQUE

MANICH.IS.

(

C

À

!À

A

EMINENTISSIAMO,

CELSISSIMO, AC REVERENDISSIMO

DOMINO, DOMINO

CHRISTO

S. R.

PHORO

PRESBYTERO CARDINALI,

S. R. L PRINCIPI,

E COMITIBUS

DE MIGAZZI,

DE WAAL, zr SONNENTHURN,

DEI GRATIA

ARCHI-EPISCOPO

VIENNENSI,

EPISCOPATUSVACZIENSIS

ADMINISTRATORI PERPETUO,

CATHEDRAL. ECCLES.

TRIDENTIN/E, BRIXINENSIS,

ET OLOMUCENSIS

CANONICO CAPITULARI,

SAC. C/IES. NEC NON CJ£S. REG. APOST.

MAJESTATUM

ACTUALI CONSILIARIO IN'TIMO,

DOMINO, DOMINO

PATRONO CLEMENTISSIMO

D. D. D.

Clientum . Infinus

EÉpnMuNbpvs MARIA DE VASSOEGG:

ASSERTIONES

'THEOLOGIC/E

DE

DEO UNO,zrr TRINO:

DE

LEGIBUS, PECCATIS,

B-

FECCATORUM POENIS

QUAS

AUTHORITATE, ET CONSENSU

Revevendiffimorum ,

llluftriffrgsorum , — Addaodutm

Reverendorum , Magnificorum , Perilluffrium , Prenobilium,

4c Clariffgorum. Dominorum,

Perilluffris , Spe&abilis, 'ac Magnifici: Domini

UNIVERSITATIS

RECTORIS

Revevendiffimi ,. Pevilluftvis , Magnifici , ac

Clariffmi Domini

CIESAREO-REGII

NCLYT/E FACULTATIS THEOLOGIC/E

PRJESIDIS , cr DIRECTORIS

Admodum : Reverendi ,. Perilluftris,

Spetlabilis, ac. Claviffmi

DOMINI DECANI

CAZETERORUMQUE DOMINORUM

DOCTORUM EJUSDEM INCLYT/.E

FACULTATIS THEOLOGICJA;

IN ANTIQUISSIMA, ac CELEBERRIMA

UNIVERSITA'TE VIENNENSI

Pfo prima Theologie Laurea confequenda

Anno Salutis MDCCLXV. Menfe Januario Die

PROPUGNANDAS SUSCEPIT

Reverendus ,. Perilluffris , — ac " Do&ifonus

DOMINUS

EDMUNDUS MARIA pg VASSOEGG,

Tyrolenfis Anannienfis,

In. Czfareo-Reg. S. ]. Convi&torum Collegio .

ad S. Barbar. Convi&or,;

SS. 'Theologie in quartum annum Au-

ditor, proque prima ejusdem

Laurea Candidatus,,

SUB PR.ESIDIO

À. R.P. JOAN NIS IVANCSICS, es T

SS. T'heologie Do&toris, ejusdemque Profefforis

?ublici , & Ordinarii,

&

À.R.P. FRANCISCI XAVERII POHL, e $.T.

SS. Theologie Do&oris, ejusdemque Profefforis

Publici, & Ordinarii.

RU ( 0 ) S9P

H GK OR OCOK OK GK OK OK

HKOGK GK GK GK GK GK K

SQS ,

ROOK GK GR OK OR Ok k

KOcK K GK Gk k k

(

792)

ASSERTIONES

THEOLOGICE

DE

DEO UNO, zr TRINO.

gio ;

I

Xiftentia DEI ratione naturali demonf(trari

poteít. Atque etiam re&te demon(tratur

ex rerum mundanarum contingentia.

3

I.

Unicum effe DEUM evidens eft, Ef(t porro

incorporeus.

S. Epiphanius nunquam

j

Antropomorphicgmm adhzíit errori.

us

ij

1.

DEUS certo novit futura nobis libera non

folum abíoluta

.

fed & conditionata

)

etiam illa , quorum conditio nunquam

ponetur .

IV

Conditionàta hzc univerfe novit per fcientiam

mediam :

ineft itaque hec ipfi fcientia

etiam refpeCtu . aCtuum falutarium ftatus

nature corruptz: quod ipfum agnovit

S. Auguftinus.

VO

Eft perfe&te liber non tantum ad agendum,

vel non agendum extra fe; verum etiam

ad hoc potius

5

quam aliud efficiendum.

Res inundanas, etiam minutiffimas , pro-

videntia fua gubernat.

VI

Exiftit vera przedeftinatio, eaque prorfus im-

mobilis: ut adeo certus, ac definitus fit

electorum a DEO numerus

VII.

"VII.

löü

Predeftinationem — ad. gloriam aflerimus fa-

d

&am effe ex przvifis gratie meritis.

AIfl

ldque congruenter menti, & do&rinz

S. Auguftini.

E]

V]TIT.

lii

Yi

Reprobationis adultorum baptizatorum caufa

IU

funt fola aCtualia ipforum peccata.

Wi[

Ix.

Tres ab fe invicem reipfa di(tintke funt in

DEO Perfonz.

Filius eft verus, &

^

af

fummus DEUS, Patri xterno con-

fubítantialis.

]f

PIDI

X.

Verus itidem DEUS, Patrique, ac Filio con-

Pro-

fubftantialis eft Spiritus San&tus.

iff

cedit is a Patre fimul , & Filio.

3

DE

DE

fi

LEGIBUS, PECCA'TIS,

AC

8

PEöCATORUM POENIS.

l;

I

Ex naturalis eft. voluntas DEI neceffaria

per rationis di&tamen promulgata. Ob-

je&um ejus funt ea, qux cognofcuntur

neceffario prohiberi, aut precipi ab au-

thore naturaz.

k

II

Difpenfationem , aut abrogationem lex hzc

non admittit.

Primaria ejus przcepta

ignorari non poflunt.

III

Lex vetus bona fuit, DEUMqüc- habuit au-

thorem , ac Judzos folos obligavit: ab-

rogata vero eft fubinde quoad fe ab ipfo

I

Chrifto, vidclice; in ejus morte.

IV

IV.

3

Vim fuam amifit poftlepem novam rite pro-

mulgatam ; vel (ic tarnen abrogata non

fuit etiam illico noxia.

b

Legis novz author eft Chriftus, Ea ante mor-

tem Apoftolorum obligavit omnes gen-

tes, & ufque ad mundi finem' femper

obligabit.

arli

Qb

V I.

[ür

W

Poteft legislator humanus leges ferre, qux

non tantum. pro foro externo; fed inter-

no etiam , feu in confcientia obligent.

VII.

hi

z

Non poteít fü(tineri error ille de zqualitate

peccatorum: hinc non omne peccatum

eft mortale; verum dantur etiam pec-

cata venialia; eaque ex natura füa talia.

p

VIIH.

Profitemur dogma catholicum de peccato ori-

ginali.

Cujus propagationem explica-

Inus

l&l

Jmus per decretum DET voluntates no-

ftras. ( excepta B, M. V.) cum Adamo

unientis,

IX

Reprobi cruciantur in eternum ; & quidem ab

igne.

Purgatorium ex1[ht

X.

Parvuli in originali decedentes carent vira

zterna: ab 'gnc tamen non cruciantur.

L (s

.... —

l;

GE

d

1 X

at

(

EEE

I8

I)

I)

R.P. LAURENTII

ALTICOTTII

CORTONENSIS

Ü

SOC. 3ESU PRESBYTERI

DISSERTATIO

if

HISTORICO- CRITICA

DE ANTIQUIS, NOVISQUE

MANICH £IS.

2 &h

C

VIENNZE AUSTRIZE,

E TvProcRnAPHEO KALINODIANO.

ANNO M. DCC. LXvV.

LL du - E. - M

TK

L

Y

br

K

Ij

tür

ls.

Qu

len(

W

D

!

———À

ESOBCS

Bu s o

—

;;l;&ä&ä&

&t

AE X

E

x

li

:

|

*

X

?

2

*

E

&

T

X p

Mu

^ UO

um

*

uU

D ur s

UCC

k

D-22:3127327$

A&

PR

/E

FATIO

AD

Ll;(ïT'C)R.E]M.

Atio, quz me ad hanc fcribendam de

veteribus , novisque Manichzis Hifto-

rico - Criticam Differtationem impulit, ea,

Le&Qor Amice, fuit; quod, cum pofterio-

ribus meis tribus libris Auguítinianz Sum-

mz tres premiferim Przfationes, quarum

prima Pelagianam , altera Semipelagianam,

tertia Predeftinatianam hiftoriam comple&ti-

tur; hz non prorfus inepte, nec impor-

tunz ad hec noftra tempora vifz nonnul-

lis füunt, in quorum manus venerunt. lta-

que, qui apud me & au&oritate, & benevo-

lentia, & gratia plurimum valent, ut in con-

X X

fcri-

PRJEFATIO

fcribendis hujusmodi differtationibus, qua-

d

rum potiffimum in S. Auguítino, cujus me

[ut

de.

perftudiofum intellexerunt , przclariffima

p

monumenta fünt, operam meam colloca-

vehementer íunt cohortati.

Ho-

it|

rem ;

of

rum igitur ftudiis obfequens Manichzorum

fan

hiftoriam arripui: ad quam comparandam

d

non confeGatus fum rivulos; fed fontes

ipfos adivi, e quorum nitidi(fimis aquis

k

puriorem veritatem — haurirem.

Przter

D

enim profanos Scriptores , przter rerum.

Dl

Ecclefiafticarum Hiftoricos, Eufebium, So-

IT

cratem , "lheodoretum , Petrum Siculum,

(rà

Photium, Baronium, Natalem Alexandri,

Yà,

'l'ilemontium, quibus adde Poílidium Ca-

ff

lamenfem, & przclarioris memoriz Boffue-

ts

tium, ufus fum, tanquam certi(Timis tefti-

(

bus, Archelao , Athanafio, Tto Boftrenfi,

tu

K

Epiphanio, Cyrillo Hierofolymitano , Au-

su(tino, Leone Magno, Damafceno , aliis-

tlaq

que fimilibus.

Quoniam vero non de ve-

Ai

teribus ; fed de novis etiam Manichzis,

It

feu de Manicheorum fuccefforibus agere

4l

inftitui, quales fuerunt Przdeftinatiani, Ca-

n

thari,

AD LECT OREM.

Qu

thari, feu Albigenfes, qualesque cenfeo

bme

Lutheranos, Calvinianos, & Janfenianos;

hm

de Albigenfibus quidem V. Monetam a RR.

ln*

P. V. C. Richinio S. P. A. M. e tenebris

h

in lucem editum , & przclariffimis adnota-

orut

tionibus illuftratum confului; de Luthe-

nà

ranis vero Lutherum ipfum , & Vol&ium 5

(nts

de Calvinianis Calvinum ; de Janfenianis

aqui&

ipfum Janfenium conveni ; quorum adhibi-

ZT

tis teftimoniis id, quod mihi propofueram,

Mil

nimirum non vetuftatem modo; fed per-

$-

petuitatem etiam hzrefis Manichez demon-

|uit

ftrarem. Dixerit hic fortaffe quispiam , hac

x

via, & ratione Manicheorum hzrefi Eccle-

nü

fiafticam fere traditionem adfcribi , quod

of

nefas di&u eft , & religionis fundamenta

convellit.

tl

Ad hzc refpondeo: fi fola ve-

tuítas, & perpetuitas ad traditionem fuffice-

lrenü;

Ài

ret; dicendum effet , errores omnes, vi-

alis

tiaque omnia, quz ab origine mundi, poft

d

Adz lapfum, ufque ad hzc noftra tempora

kchïllf !

in univerfum hominum genus invaferunt,

! ggöff

ad traditionem Ecclefiz pertinere.

Itaque

ii L

preter vetuítatem, atque perpetuitatem ad

Ta-

lafii

X X2

PRJEFATIO

rationem — traditionis

requiritur primum

í

veritas , & fanCtitas doGtrinz tradite ; item

[

Dei loquentis au&oritas ; rurfum au&toritas

la

hominum tum eorum, quibus talis do-

f

&rina Divinitus tradita eft, quales fuerunt

D

Apoftoli; tum eorum, quihis fuccefferunt,

tü

quales Epifcopi füunt; qui viva voce perpe-

f

tuo propagarunt , fuisque pofteris, tanquam

l

per manus acceptam do&rinam, difcipli-

namque tradiderunt. Preterea ad traditio-

[

nis rationem difcrepantia nulla; quin immo

tf

fumma éít neceffaria conformitas cum ver-

bo Dei fcripto, bonisque moribus : tandem

i

univerfilis Ecclefie auttoritas, do&trinam

pta

traditam acceptantis, cuftodientis, & pro-

q

Notionem Ecclefiafticze tradi-

]

pugnantis.

tionis his verbis exhibet Auguftinus lii2

Ti

de Bapt. contr. Donat. cap. 7. n. 12. tom. 9.

f

AMulta , que non. inveniuntur in litteris. Apoflo-

Til

lerum, neque in. Concilüs pofleriorum; — &8 ta-

fo

men, quia per univerfam cuflodiuntur Ecclefiam,

non nif; ab ipfis tradita, €8 commendata credun-

al.lä

tur.

Er iterum lib. 4. de Bapt. contr. Do-

pa

nat. cap. 24. num. 5 1. tom. 9. Quod luniver-

T

fa

AD LECTOREM.

i

fa tenet. Ecclefia , nec. Conciliis inffitutum ,. fed

.

il

femper. vetentum eff , non mift au&oritate Apoflo-

Tits

lica traditum re&ifime creditur.

Praterea de

d

inveterata illa confuetudine, fíine iteratione

Tült

baptifmi recipiendi ritu Chriftiano baptiza-

If

toshzreticos, qui fe ad Ecclefiam referunt,

p

ficut de aliis multis, hec S. Doctor habet

atl

lib. s. de Baptif. contra Donatif. cap. 25.

lph

num. 31. tom. 9. Confuetudo illa, qua oppo-

-

nebatur Cypriano, ab Apoflolorum traditione ex-

no

ordium fumpfiffe credenda eff : ficut funt multa,

W

que univería tenet Ecclefía , & ob boc ab 4po-

jm

flolis pracepta bene creduntur ; quamquam fcri-

Q

pta non TCPG riawztur.

Jam vero nec anti-

qui Gentiles , nec eorum Philofophi ; nec an-

pl'O

n

tiquiores hzretici; nec Scythianus , nec 'T'e-

J

rebinthus, qui Manichzorum prolufores fue-

1 9

runt; nec Manichzus ipfe, nec Pauliciani,

nec Albigenfes, nec Lutherani, nec Calvi-

h

[f

niani , nec Janfeniani, Manichzorum fuccef-

fores , ullam omnino in Ecclefia Dei obtinent

cjam,

auctoritatem. Horum vero do&trina falfa, im-

Jl

1l

pia, nefaria, atque peftifera eft, bonisque

o

moribus, & verbo Dei fcripto prorfus con-

Ti

CC

tra-

[a

PR/EFATIO AD LECTOREM.

traria; quam Chrifti Ecclefia non modo un-

quam nonacceptavit, non cuftodivit , non

propugnavit ; verum etiam univerfalibus,

folemnibus, publicisque exfecrationibus fem-

Ü

per eft deteftata. Quocirca exfecranda hzc

do&trina nec habet, nec habere poteft au&o-

l

rem Deum, & Chriftum Dominum ; nec do-

T

&ores primos Apoftolos; nec ejusdem pro-

pagatores, Apoftolorum fücceffores, Epifco-

V

pos. ltaque tantum abeft, ut hzrefis Mani-

chza , quamvis diuturna fit, & pertinax , ad

r

Traditionem Ecclefiz pertineat ; ut potius

a catholica Traditione longiffime diftet, &

J

perquammaxime abhorreat. Hzc habui, de

V

quibus te premonitum volui, LeGtor

amice. Vale.

NU

I

A

N

73

j

T

N

föäy

1

N

IN-

INDEX

Uf

of

CAPITUM

Di

&t

E antiquis Gentilibus Manicheorum

hac

CAPID

pracurforibus.

g2g.t

do

II

De antiquis Philofophis , & Hareticis

d

Manichaorum præcurfonbus

9

Ht

p

DeScythiano Manicheorum pracurfore. 15

IV

l)

De 'Terebintho, & Zarane Manichao-

2l

H

rum pracuríoribus

V.

il

De Manete, qui primum Curbicus,

26

Qs

deinde Manichaus eft appellatus.

VI

De Manetis difcipulis, & Manichaeorum

Mi

moderatoribus , & adminiftris.

45

1d€

VII

De univería Manicheorum fabula

53

VIII

De vita, moribus, & religione Mani-

chæorum

79

Ix

De latis jure Cafareo contra Mani-

cheos legibus.

IoQ

X

De lais jure Pontificio contrat Mani-

chaos legibus.

109

XI

De Paulicianis Manicheorut fücceffo-

ribus

119

XII

De Albigenfibus Manicheorum füc-

cefforibus

130

|

XIII

XHL De Predeftinatianis Manich&orum

* füccefforibus.

140

XIV. De Lutheranis Manicheorum fuccef

Íoribus.

1356

XV. DeCalvinianis Manicheorum füucceffo-

ribus.

196

XVI

De Janfenianis Manichaeorum fücceffo-

ribus.

206

XVIL De San&o Auguftino Manichaeorum

IH

olim Aud;tore.

243

XVIH. De Sancti Auguftini fcriptis, & actis

contra Manichaos.

256

XIX. DeSan&i Auguflini doctrina contra no-

27

vos, & «veteres Manichaos.

j

^ 9s

.

Aj

D yctm

TEXRQEM

o

"Q äXx

:/

»

z

&i

taqm

prot

Qüe (

Quem

Tilor

[n

Mll e

Tunt

DIS-

ln ;

WE (o) w

M

DISSERTATIO

l

HISTORICO - CRITICA

W

LI

DE

ANTIQUIS NOVISQUE

nj

MA NOP-C.H TU

ij

CAPUT I.

Dy

De antiquis. Geutitbus. Mauichbeorum

Præcurþriljug

j

Ed

I

q

o

p

N dj

um infinitis calamitatibus, pra»

3

æl

;

N

viffimisque malis fe oppreflos,

iU

l

ac pene demerfos antiqui gen-

il

tiles animadverterent ; caufam

—— — x

A

inquifiverunt, ex qua tot, tan-

taque mala in univerfum hominum genus

profluerent. Cum autem nefarium , impium-

que di&u putarent ; Deum fumme bonum,

quem natura monítrante non ignorabant ,

malorum omnium , quibus affligimur , aucto-

rem effe; in eum errorem facili lapfu irrue-

runt, quo crederent ; fempiternam quam-

am naturam malam exiftere, ex qua mala

A.

omnia

2

eQ

Ic

( O ) ä*«»s

omnia ad nosfluerent, atque emanarent. .$i

/

j

zib absque caufa fit, (1 ) inquit Plutarchus,

lot

€? mali caufam bomun non prebet ; uece[fe eft in na-

i

li

tura , ut boni, ia etiam mali, ortum peculiavem ,

fio

Juumque principium. extare.

Exiffmant enim. alii,

t

duos Deos effé , quafi contrariis deditos. artibus ; ut

1ijs

£ona alter , alter mala opera efficiat.

li vero,

TO

qui efl melior , Dewmm; qui deteriov , Deemonem . di-

D

€unt.

Hinc apud Gellium (2) nomina illa ,

i

Divinusque cultus Jovis, atque Vejovis , quo-

rum alter a juvando, alter vero a non juvan-

do, quinimmo a nocendo ab antiquis genti-

li

libus his nominibus funt appellati.

Cum -

Lür

vem, inquit, a jwvando nomunalfeut ; eum. quoque

fi]

contra Deum , qui non juvandi poteflatem ; fed vim

bt

mocendi baberet. (uam Deos. quosdam , ut. prodeffent,

It

celebrabant : quosdam,me obeffent, placabant ). . V ejo-

Qtg

vem. appellyverunt , dempta, atque detratla guvandi

Es

facultate.

Sinulacrum igitur Dei Vejovis, quod eft

C

ip ede imter [rcem, €9 Capitohum , fagittas temet;

lnq1

que [unt pavate ad mocendum.

Ad Chriftiana

/Ityy,

usque tempora falfam hanc opinionem apud

j

gentiles invaluifle teítis eft Arnobius, (3)

de;/z

quos alloquens: Dici & volis, inquit, accepi-

plora

mus, eff quosdam ex Diüs bonos, alios autem: ma-

Ó

r

los , &9' ad nocendi. libidinem promptiores : illisque , ut

tl

il

rofint ; bis vero, ne moceant , [acrorum jblemizz'a. mi-

0nt-

M

(1) Plutarchus lib. de Ifide , & Ofiride col. 2. p. 2r1.

€2) Gellius lib. ;. No&t. Attic. cap. 13.

(3) Arnob. contra Gentes lib. 7. pag. 286. edit. Parif.

(

;

an. 1605,

wQ9 (0) 99

3

"

nifrori. Neque vero abfona illa opinio , de

llf

bonis , malisque Diis , malorum his , bonorum

TET

illis auctoribus , quorum mali placandi , ne

jl

noceant; boni colendi, ut profint, ex Gen-

dli,

tilium animis, qui Auguftini ztate Chriftia-

E

nos inter adhuc verfabantur, deleta penitus

qtfly

erat. JVonnulli putant , (1) inquit S. Do&or ,

u d

Deos smalos facris placandos effe , ue ledant ; bonos

fl

autem , ut adjywvent, imvocandos.

x

!

qüü

1.

Date

II. Antiquiffimorum gentilium Perfarum

genu'-

Magi, Zoroaftre au&ore, vel potius inftaura-

tore, non Manicheorum modo przcurfores;

u

(

fed etiam duces , multis ante feculis, fe pre-

j on

buerunt.

Quod enim ad Zoroaftrem perti-

ij

r

net; multe de ejus ztate, de nomine , de

jl

&J)

Ortu, de vita, de interitu , de rebus fcriptis,

& geftis narrantur fabulz.

De quo przcla-

jl!'v"*ïf

quozi !

re Chryfoftomus: (2) Quamnam enim ob caufem,

s t

inquit, Zoroaffrem illuza , iMemque Zamolxim de

Yil

mopnme quidem wwulti ,immo vero milli, vifi admodum

pauci norunut? Nome, quomiam figmenta eramt , que

] 2pux

,U

de illis circumferuntur. omnia ? Certum tamen, ex-

ploratumque videtur, commemorantibus fcri-

at

a n

ptoribus multis ; hominem, nefcio quem , ex-

sf »

titifle, qui Zoroaítris nomine celebrabatur.

j

]

Hunc Perfo - Medum fuiffe, & Darii Hiftafpis

l

A.2

teins»

jl

(r) Auguftin. lib. $. de Civit. Dei cap. r3. tom. 7,

p

(2) Chryfott. lib. de S. Babyla contra Gentiles pag. 732«

lit. B. tom. 1. edit, Front. Duczi,

4

«Q4 (0) XQ9

temporibus floruifle, cui Magiz apud Perfas

gh!ll

f

introdu£tio, Magorumque religionis inftau-

ratio, fcripta quoque , quz Zoroaftris nomi-

Tij

A|

ne laudantur, attribui folent , non improba-

t

I

acobus

bile, nec temere rejiciendum

Burkerius exiítimat.

Et

uidem Medo-Per-

fam (2

Clemens Alexandrinus Zoroaftrem

h,

&

facit. Perfis Magos Plilofopbie fuiffe au&ores , fcri-

bit (3) Laertius , quorum Principem fuiff Zo-

Q

N

roaftrem Perfen, memorie proditum eft..— Zioroaftris

Y

fententiam, & inftituta de duobus principiis,

quorum unum bonorum omnium, alterum

Til

omnium malorum fit au&tor, his perfequitur

verbis (4) Plutarchus:

Exiffumant al duos

Ho

Deos effe ,. quafi coutraviis deditos. avtibus ;; ut bona

DI

n

alter , alter. azala. opera. efficiat.

Ali, qui efl me-

lior , Deum 5 qui deterior , Deemonem dicunt.

In

ln

qua fententia fuit Zoroaffres Magus ,. quem mavvant

lNT

quingentis ammis amtiQuiorera bello "Trojamo extiti[fc.

&

Is ergo Zoroaffres snelioris nomen. Oromazam pejo-

fti

[

vis Ariganium perbibuit.

lllugz ssaxime fimilem ef-

[//

Je lucig bunc temebris , 9 ignovatiomi: smedium bo-

vum effe Mitbram ( Solem). Qwe caufa eff , quod

ftry,

Mitbram Pevfe Mefiten , id efl, Mediatorem , feu

n

n ].

intevuedium: mncupant,

Docuitque votivas , €? pro

gï[l-

hn

Culn

u

Cr Jac. Burck. lib. 2. Hift. Phil, cap. 2. de Phil. Chald

pag. 122. tom. I

Q

(2) Clem. Alexand. Stromat. lib. 1. pag. 334«

€3) Laertius de Vit. Philof. pag. 7.

(4) Plutarch, lib, de Ifide, & Ofivide column. 1. pag.

212

D

«v (o)w»

5

ts

gratüs agendis oblatas vitlimas illi immolandas ; buic

QU*

everruncaudi mali caufa inffitutas, €9 tetricas.

Oro-

Ini-

mazen motum apunt e luce puviffaua $ Arimamium e

o«

caligine.

Eos Lellum inter ? geveve.

J

per-

IIT. Jam vero ad Perfas Magos me refe-

rerm

uorum nomen apud eos virtutis erat,

(cti«

& laudis; & illud idem fignificabat , quod

y

apud Grecos Philofophus , &'apud Latinos

as

Sapiens. Hi, duo effe principia, docebant : bo-

num, a quo bona omnia; & malum, a quo

lp1151

Tuifl

mala omnia proficifcuntur.

Principium bo-

ftür

num, & bonum Demonem , & Jovem , .&

(uos

Horomasdem appellabant: contra vero prin-

| b()m

cipium malum , & malum Damonem , &

Plutonem, & Arimanium dicebant.

jï fl

Ita (1)

Laertius , produ&is locupletiffimis teftibus

"

n

Ariftotele, Hermippo , Eudoxo , 'T'heopompo:

JEgyptiis , inquit, amtquires effe Magos Zrifoteles

rtitl:/ff«

Ju

au&for eft in primo de Pbilofopbia libro: duoque juxta

]

illos effe principia : bonum Daemonem, &9 malum Dae-

)1))1*

/

enonem. Alerum ex. bis Syovem , 9 Horomasdem ; al-

[1)

1

[

terum vevo Plutonem , &2 Ariganium dici: quod Her-

E

7,]

mippus quoque in primo de Magis ait , atque Eudoxus

in Periodo, €9' Theopompus o&avo Pbilippicorum L.

8j

!

ir.. Qus vero ad religionem, Divinumque

gN

cultum, quz ad inftituta , quz ad mores,

quz ad difciplinam , quzx ád vi&tum , cultum-

i

i

que corporis Magorum Perfarum pertinent ;

3

quo-

(1) Laertius de Vit. Philof, pag. 1o.

p

T

6

v5 (0) 89

uoniam nonnulla ex his Manichzus in faam

[

tranftulit impiam pariter, & ridiculam fabu-

t

lam; placet hic ex commemorato füpra (1)

ij

Laertio defcribere : Magos , inquit, Deorum

f

vacare cultui, 7 preces illis, ac vota , &5 focrificia,

bu

quafi foli ab bis exaudiantur, offerre : de Deorum fub-

10f

fiantia, €7 gemevatione differere ; quos item tervam,

Qu

& aquam , €9 ignem effe arbitrentur : figna ,. flatu-

Q

asque. veprebendere ,. & eorum inprimis , qui qmares

de

efe Deos , ac . fueminas dicunt , ervores improbare.

d

De $fuffitia verba facere , iniquymque arbitvari, igii

Jepelire. ( mortua cremare corpora.

Ienem

enim, ut magnum Deum, venerabantur) ju-

[

ffum anotri , €9 filie mifceri.

Dvinationem prete-

teí

vea, praditlionesque. exerceve ,. fibi Deos apparere

EE

ajjerentes : plemum e[e. deemonibus aera , qui. temui-

il

l

tev , ac veluti evaporatione ceruentium oculis afluant:

T.

exteriorem cultum ,. €9 auri ufum interdicere.

His

hgl

autem ve[flis candida ; le&us bumus s efca ohis, ca-

W

Jeus , panisque cibevims eft. — Mrundime pro baculo

K

utuutur, cujus n fummiütate prafixum cafeum ori

10

applicantes suandunt.

p

Gii

IV. Sacerdotes Solis, quem Mithram Per-

N

f appellabant, füuerunt Perfarum Magi. Hinc

Tuin

illa contra Manetem (2) Archelai verba: Bar-

pud

bave Sacerdos. Mitbre , €9 collufor , Solezi tamtum

Titür

C€0-

Ti

lls

1N]

(1) Laertius de Vit. Philof. pag. 9, & 16.

(2) Archel. apud Zacagn. collect. Ecclefiaít, tom, r. num.

36. pag. 63.

J

SQ9 (0) G9

7

[

coles ,. Mitbram locorum . myflicorum. iuminatovem ,

tD«

vt opinaris, & confcium , boc eff , quod apud eos lu-

1

des, CX tanquam elegans mummu perages amyflevia.

Jong

Etenim apud Perfas, eorum Magis au&tori-

nf

bus, tria erant fuprema Numina: Mithra, Ho-

nfi-

romasdes, & Arimanius.

Ignem enim, cui

CU

publica templa excitaverant, quz Pyrea di-

9

cebantur, non feparabant a Sole, cujus ea-

M

dem cum igne natura eft. At Mithra, tefte,

ia

quem fupra dixi, Plutarcho, Mefites erat, id

mï,'lg'i

eft, Mediator, feu intermedius inter duo Nu-

lt

b

mina adverfa, Horomasdem, & Arimanium,

[

j

tanquam duplicis contrarii principii vim, po-

J

', 1)1'.??,'-

teflatemque mitigaret.

Quod autem a Plu-

ll!,'!älïf&'!

tarcho dicitur Horomasdes natus e luce pu-

j i

riffima, Arimanius contra e caligine, non ett

il

ita accipiendum ; quafi alter lucis , alter ca-

] b

liginis filius fuerit; quoniam hzec duo con-

craria numina apud Perías erant zterna , in-

TP ll

| jani

genita, & improdu&a principia. ltaque Ho-

fun D

romasdes natus dicitur e luce puriffima ; quod

puriffima luce conftaret: Arimanius vero e

caligine natus; quod e caligine, tenebrisque

confifteret. Neque vero obftat his teftimo-

n

/ B

nium illud ''heodori Mopfuefteni , quod eft

,'

x

apud (1) Photium dePerfica Magia, ubi nar-

ratur: JMefaudum Per[avuss dogma , quod Zaffrades

] :aii!/f!?r'

f

induxit : five de Zarvam ,. quem Principem omnium

Jacit , &9' Fortunam appellat.

Hunc libatione obla.

4

Ítts

n

(r) Phot. Biblioth. Cod, LXXXI.

$

x99 (0o)

to, ut Hormisdam gigneret ; €9 illum, €9 Smtanam,

preterea. gevuiffe ;; de eorvam. infuper. f[ovgtiris : com-

gufhore.

Hzc enim, ut monet hic V. C. An-

J

drzas Schotus $. J. Latinus editor Photii, non

funt Perfarum ; fed Gnofticorum deliria ex

confi&to ab ipfis revelationum Zoroaftris li-

r

bro petita.

Quare mirum effe non debet ; fi

"T'heodorus Gno(tieorum fabulas pro religio-

Qu

ne Perfica a Gnofticis venditatas , interno-

«

Ícere nequaquam potuit.

Hzc dixerim con-

p(

tra (1) |Jacobi Burckerii fententiam conten-

dentis, Perfarum Magos unum fupremum

ü

Deum conftituifle, primum verum omnium

Ll

auctorem : quos jure Dualiftas , quod duo

ln

contraria principia sterna , & ingenita

M

admiferint, (2) Baylius

appellat.

[

i

CA-

Tt.

d

Qu

on

*

x

£

quc

ï

k/'xfo

d

3q1

£W

Omr

æ

Dur

0A

(1) Jac. Burck. Hiftor. Philof, tom. r,

lib. $. cap. 2

de

Phil. Chald. pag. 122.

(2) Petr. Bayl. Di&. Crit, tom. 4. art. de Zoroaftre noj. F.

)T

(s

W» (o) w

It

CATPUT E

(j

' An"

De autiquis Philofopbis, 65 Hereticis

, n

AManicheorum | Pracurforibus.

r

q

il

x antiquorum Philofophorum placitis

V.E

«f

errores fuos decerpfifle cum Scythia-

i

num, qui fe Maneti non comitem, fed du-

10

cem prebuit , tum Manetem ipfum teftes

N

permulti funt. Ex his (1) Archelaus Mefo-

QOntad

potamiz Epifcopus, qui cum Manete in con-

emu

cione frequentiffima difputavit, narrat, Scy-

p

thianum przcurforem Maneti adverfa duo

] i

m

l5

boni, & mali principia ex Pythagora didicif-

f

fe; & hujusmodi dualitstis defenforem fe ex-

hibuiffe ; Soyibienus , inquit, dualitatem iflam

inircducit contraviam. fibi , quod ipfe a. Pytbagora

J'ifcepit : ficut €9 alii omnes. bujus. dogmotis. fe&ato-

ver, qui omnues dualitatem. defendumt.

Id ipfum

(

deScythiano teftatur V. C. (2). "T'illemontius,

uem ab Ariftotele, & Pythagora multa ab-

fona decerpfifle; maxime vero ab Empedocle,

duo zterna principia conítituiffe : bonum,

a quo bona omnia; & malum, a quo mala

omnia emanarent.

So-

Accedit eodem (4

crates, qui de Manichxo, & Scythiano fcri-

5

bens,

(1) Arch. apud Zacagn. Colle&. Ecclefiaft. tom. r, num.

, u

$1. pa

p

(2) Tillemon.

9?;5&. Ecclefiaft. tom. 4. ad an, Chrifi 264.

e ng;, F "

(3) Socrat, lHi&or. Ecclefiait. lib. 1. cap. 22.

16

WW (o)Wy

bens : Tune temporis , inquit , Mamicbeus. qui-

(

0l

dam Kmpedoclis gentilis philofopbà dogma zm. Chriftia-

nom Relgionem. clom . iuducere tentavit.

lta enim

)

itelligetur , quis, €9' unde pvofetius Monichbeus ad

D

[

tantam audaciom proruperir.

Scytbianus Emþeda-

clis, ac. Pythagore opinionem in Chriffanam. Reli-

ftij

hii

giouem imoexit.

Duas enim offeruit effe naturas: al-

teram bonam, alteram malau: , perinde atque Em-

pedocles , qui. smalam quidem moturam, difcordiam ; bo-

mom vero, amicitiam appellevit.

Singulorum ani-

Tnt

«

mas hominum particulas effe Divinz naturz

fl

Stoicos Philofophos primum , deinde Mani-

chzos docuiffe au&or eft (1) Hieronymus,

üt

fuy

qui fe de origine animz confulentibus hzc

EU

dcfcripfït: Super anüne flatu semini vefire qua-

füomis : Ulkrum lapfa de celo fit; ut Pythagovas

lmpz

[

Pbilofophus , omnesque Platonici , €7 Origenes putaut:

e

on à propria Dei fubflantias ut Stoici, Manicheus,

€ Hifpaua Prifoiliami berefis fufpicantuv.

In hac

jl

eadem fententia, quam Manichzus arripuit,

E

i

fuiffe Pythagoram , Pythagoricosque, (2) Tul-

lius Stoicorum omnium acerrimus affirmat,

4l

& probat: 4udiebom , inquit, Pythagoram, Dy-

tul

fien

thagovicosque , incolas peme mofiros , qui quondam

"T

effent Italici Pbilofophà nominati, munquam dubitaffs

quin ex univerfo mente Dioina delibatos amimos ba-

Itj

lerezus. : Animarum vero transmiorationem,

quz

1

(1) Hier. ad Marcellin

*

um, & Anapfychiam epift. apud

|

h

Augufít. 165. cap

n

n» I,"t0m. ?.

(2) Cic. de Senc&. pag.« 369.

)

2

SQU ( 0.) SO9

LT

que metempfychofis a Grzcis dicitur, ab uno

fl

n.

corpore in aliud, & docuiffe Manetem, &

^ Uf

ab antiquis Philofophis accepiffe, teftis eft (1)

Epiphanius: Znimarum ex alüs im alig corpora

uf zj

mpe"'

eranfitus Manes. ediffevit.

Quod suendacium a Dla-

tome, vel Zenome Stoico , vel quopiam alio ex pba-

) N*

1

uaticis illis corrogaffe videtur.

( r

VI. Preteritarum hzrefum fordes fere 0-

nb

'

[ u

mnes in Manichzam hzrefim confluxifle, do-

iW

cet (2) Hierofolymitanus Cyrillus , quo te-

fte, Manes ex fuperioribus fibi hzreticis in-

Mar-

credibiliores abfurditates collegit , quibus

mu

s li

fuam contexuit, atque in fcenam produxit

non minus impiam, quam ridiculam fabulam :

1] QM-

dapüffimus Manes. omnium : berefum , inquit, vi-

/wgom

tia collegt : ipfeque ultigmum perditiomis. bavatbrum

þHt.Ulï.'

"

exiflens ommium fumul beveticorums deliramenta. eom-

A£2

il

n

plexus , vecentiorem confecit , €?' pradicavit errorem.

Enumerat (3) Auguftinus antiquiores hzre-

[ipüi[ !

ticos, qui per diverforum errorum avia, &

)n

Ts

abrupta facem quodammodo Manichzo prz-

"

tulerunt , Bafilidem , Carpocratem , Cerdo-

n B/

nem, Marcionem, Apellem, cujus hzc ver-

T

ba funt: Quartus exiffit Bafilides , qui primus aper-

dl

tius aufus eff diceve , Deum , quem gens eyudea coluit,

yi !

2207

jotfh

qll?o

Cr) Epiphan. lib. 2. adverfus Hseref. herefi 66. num. $5.

2) Cyril. Hierofol. edit. Toutee Catech, xvr. num. 9.

jl 4

"

€G) Aug. lib. contra adverf, Leg. & Prophet, cap. 12.

num. 39. tom. 8.

I2

w (o) 5

son fuiffe verum Deum.

Pofl iflos fuit etiam qui-

ff

dam Carpocrates ,| qui negaoit iffum vifibilem mun-

ii

du a fummo Deo. creatum ; féd a. quibusdam virtu-

p

tibus demoniorum , uegans etimm Legem , que per

(on

Moyfen data eff,/ Deum dediffc.

Cerdon poffea fur-

p

vexit, qui primus imvenitur dixiffé duos. Deos : unum

Ut

Ponum , alterum. malum ,| antequam bevefis. Mani-

IG

cheorum. emerfiffet ,. quorum. i. boc furiofo delira-

Aj

mento error ef? motior.

Hujus Cerdonis Marcion di-

Qu

Jeipulus fuit.

lpelles quoque talia docuit. De Cer-

th

done duos contrarios Deos conftituente, alte-

p

ro fzvo, & malo mundi hujus opifice ; altero

[

bono, & tranquillo fine ulla rerum noítrarum

j?

cura, hzc (1) "T'ertullianus habet: Cerdon in-

dit

troduxit initia duo, id efl , duos Deos ;; unum bo-

gmei

"um , altevum fevum: bonum, fuperiorem ; fevum

[

bunc , mundi couditovem.

Similia de Cerdone

n

(2) Epiphanius tradit, de quo: Dwo , inquit,

n

perinde, atque alii, principia flatuit , ac Deos videli-

T

cet duos: bomum alterum , &7? ignotum ommübus,

X

quem €9 Patrem C Efu nominavit ;; alterum cveato-

IK

veui mahum , €7 cognitum, qui im lege locutus, &9'

Qu

Prophetis appavuit , ac fe videndum fepenumero pra-

or

buit.

ft

[2)/7

VII. Marcion Cerdonis difcipulus , pofitis

duobus principiis ingenitis, & zternis,

O0-

m ho-

no uno, altero malo, libemm arbitriu

mi-

()

Cr) Tertul, de Przfcri

L

pt. cap. Lr.

(

)

C2) Epiph. Harefi. 41

09 (0) W

i3

!t

minis confecutione legitima fuftulit : quem

j tlif-

idcirco abftinere poffe a peccato negavit; quod

l-

preter animam particulam principii boni,

112 P?f

conítaret etiam corpore , tanquam frufítulo

4 i

principii mali, feu malitie principis, a quo

-

nequeunt , nifi flagitia, & malefa&ta, erumpe-

Mn.

re.

At hec eadem poít Marcionem , teíte

dl

Athanafio , cum Apollinari Manichzus de-

i d

cuit: Sed iterum , contra Apollinarem (1) A-

(

thanafius inquit, oDgesis : Eequa vatione potefi

dte

zatura , que im confuetudzwe peccati edita efb, x

[rero

qua peccati fucceffronem excepit , absque peccato ef-

ütrt

Je? Hac €? Marcion fenfit : banc €? Manicheus ir-

[

duxit fententiam: , qui cavmems bomumis , ipfamuuwe

»v; I

genevationem fub amalitie principe confituit ,. ipfugue

qt

dominatovis titulum. adfcvipfit.

Preter fuperio-

dont

res abfurditates, verum Chrifti Domini cor-

ii

pus, poft Marcionem , & Apollinarem , Ma-

217

nicheus negavit; docuitque, inanem dumta-

nl

xat fpeciem , fictumque corporis fimulacrum

(l

noftris oculis Chriftum Dominum exhibuiffe;

"

quod indignum putaret , Filium Dei hominis

corpus adjunxiffe fibi, cujus natura mala ef-

J

fet, utpote excerpta ex principio malo. Q2

enim aliud, iterum in Apollinaris confutatione

P[)fï[iS

(2) Athanafius , dixit Marcion ; quam , que vos

i

1')3"0-

L

n,hO'

(1) Athan. lib. 2. contra Apollinar. num. 8. pag. 945. &

J

946. par. 2. tom. 1

(2) Athan. lib. r. contra Apollinar. num. I2. pag. 952.

par. 2. tom, 1

14

SSS ( 0 ) SQ9

profertis ?. Nomie corpus , quod e celo apparuit in

fimülitudine bumana ,| mon im veritate ? Quid item

aliud locutus eff Manicbeus ?. Nomne. Divina — fpecie

corpus , fola familitudime corpus , ab bumana. carne

aliemum ; ceujus naturam ,- €9 mon operationem ]e-

catum impie effvinat ? Hujusmodi eft. illorum s72pie-

Wi

Zaf.

His adde Gnofticos, a quibus capitalif-

fimos errores fuos Manichzum haufifle , at-

lo

que idcirco Manichzorum przcurfores eos

hn

fuifle, certum fit, atque exploratum. "T'eftem

m

de Gnofticis (1) Auguftinum produco , de

IUj

Jf

bn

quorum erroribus hzc pofteritati mandavit:

IIX

B

Znimavum febflantiem Dei dicuss effe vatuvum , ea-

Til

ii

vutuque adventum . in. bec corpora, &2 veditum . ad

Ti [

N

Deum, üsdem fuis fabulis fecundum fuos evrores iu-

W

fevunt.

Dicuntur quoque bomum Deusi, £?

fion

mualum Deum in fuüis babere

0pti

dogmatihm

BU

Y

CA-

tr

Qu

Yerg

G

U

C

v

e

r

PASN

22

zM

lIs

N

s

PAH

m

peceyt

2

E

i^

À

L

YENU

"

A.

*

"Ü

"ii

ÉR

n

j

[*En

(2) m

» Atc]

(1) Auguít, de Haercf. ad Quodvultdeum Her. V. tom. $.

lr

15

Ia

CAP IT HE

| i

]"

De Scyrbiauo . Mauicbeorum

(atih

Pracurfore.

! ïlft'-

i!;lpiz-

x S. Cyrillo Hierofolymitano , ex S.

VIII. E

pl

Epiphanio Salaminenfi, ex S. Arche-

217 d

lao Mefopotamiz Epifcopo, ex Socrate , ex

80

Photio, ex Tillemontio Scythiani hiftoriam

W

depromo.

Quod Scythianus nomine, quod

m

»,t

genere Saracenus, quod fuperílitione genti-

h

Vit:

lis is füuerit, in id omnes fere ad unum con-

i, -

fentiunt.

Quod ad patriam Scythiani perti-

um d

net,(1) Epiphanius in finibus Paleftinz na-

rit d

tum, & in Arabia educatum tradit.

"T ille-

!;g

montius, (2) de expolita hiftoria Ecclefiaftica

optime meritus, parum difcrepat ab Epipha-

nio, quod Scythianum ex Arabia proxima

Dicendum ioi-

Palzítine perhibet prodiiffe.

tur eít, Scythianum natüm efle in Arabia,

Ü

quam tunc temporis Saraceni incolebant. At

vero ab Archelao (5) accepimus, ex Scythia

Scythianum erupiffe. Zacagnius in fuis eru-

ditis adnotationibus ad hunc Archelai locum,

peccatum in eo cenfet a librariolo ; quod

tranfcribendo Scythiani nomine, ut foletcon-

tin-

(r) Epiph. lib. 2. adverf. Heeref. haref. 66. num. r.

(2) Tillemont. Hiítor. Ecclefizit. ad an. Chrifti 264.

(3) Archel. Azt. Difput. num. 51. pag. 9j. apud Zacagn.

tom, 1. Collctt. Ecclefialt.

q. mm'!'

16

(0)'

tinpere , priores literas ingeminaverit , net

deinceps deleverit : atque id anfam errandi

l

I

dederit fequentibus librariolis : eoque magis,

(ibu

quod paulo infra exSaracenorum genere Scy-

Tif

thianum fuifle Archelaus (1) affirmat. Con-

d t

ftat autem, ea ztate Saracenos non Scythiz ;

f

fed Arabiz fuifle incolas. Photius (2) ex diu-

BU

turno forfitan Scythiani domicilio in /Egypto,

Ád

In

JEgyptium patria Scythianum narrat.

lm

conftituenda Scythiani ztate gravior eít quz-

fhn

ftio.

Archelaus (4) Apoftolorum tempore

q

extitiffe: Epiphanius (4) Apoftolorum tem-

UX

pore Hierofolymam advenifle : "'illemontius

du

(5) anno Chrifti cz. Scythianum vixiffe fcri-

ln

bit.

Hzc autem conftituendz Manetis ztati,

& d

de qua loco füo agendum, repugnare viden-

I

tur. At,fi dicamus Scythianum exeunte fze-

(ite

culo primo natum, quando Joannes ultimus

Q

Apoftolorum deceffit; & medio fecundo fe-

N

culo Hierofolymam adveniffe , cum plures

a

Apoftolorum difcipuli effent fuperítites, quo-

teli

rum Jacobi fücceffor annorum cxx. Simeon

Hierofolymz Epifcopus obiit ; eaque tam-

quam Apoftolica tempora ufurpabantur ; o-

)

mnia' inter fe facile conciliantur.

i

hi

IX.

t

g

) B

y SDC[

Cr) Archel, A&. Difput. num. 52..pag. 96. apud Zacagn.

fllpr

(2) Phot. Hiítor. Manich. pag. 354. apud Montfaucon

)) ]

Biblioth. Coislin.

(3) Archel. A& Difput. num. Sr. pag. 95. apud Zacagn.

]u

(4) Bpiph.lib. 2. adverf. Hzref, hzref. 66. num. 2

!u,

(s) Tillémont. Hiftor. Ecclefiait. ad annum Chrifti 264.

UC

l)

Atj

S95 ( 0 ) 99

17

TRUE

J

IX. Ab (1) Epiphanio accepimus, Scy-

thianum pretiofis Arabum, Indorumque me:-

Ws

cibus abundafle : quem opibus locupletiífi-

O

mum (2) Archelaus refert.

Is non otiandi;

C

fed negotiandi, ut arbitror, caufa Hy pselen fu-

t

xdi

perioris "'hebaidis oppidum , ut (3) Epipha-

nius narrat , fe contulit ; ubi (4) Socrate,

gj'pt(),

li

Archelao, & Epiphanio teftibus, muliercu-

lam quamdam, eleganti quidem forma venu-

,'Wæ-

ftam; fed vili conditione fervam , turpique

empüF:

quzítu meretricem publicam adamavit, quam

n g

uxorem deinceps duxit, tandemque libertate

10niy

donivit. Ea fuadente , ut eft apud Arche-

T fo:ij

laum, (5) & Socratem, deferta "T'hebaidis lo-

S U.

ca reliquit , atque Alexandriam primariam

Vi

JEgypti urbem advenit; ubi, Cyrillo, (6) So-

gl

crate, & Photio teftibus, permanens domi-

um

cilium conítituit.

Hunc przítantem ingenio

jf

hominem Archelaus (7) narrat ; eumque Grz-

que

ce linguz peritum ex longa legendi Arifto-

5 qug-

telis confüetudine, quo ad errores fuos ftabi-

Qmatt

lien-

e tf*

j;!

(r) Epiph. lib. 2, adverf. Hzref. hgref, 66. num. 2.

(2) Archel. AG. Difput. num, 52. pag. 96. apud Zacagn,

J

(3) Epiph. ut füpra.

(4) Socrat. lib. z. Hiftor. Ecclefiaft. cap. 22. Archel. ut

"

fupra, Epiph. ut fupra.

ii

(5) Archel. ut fupra, Socrat. ut

fu pta;

(6) Cyril. Hierofol. Catech. Vi. num. 22. Socrat. ut fu-

d

pra. Phot. Hiítor. Manich. pag. 354. apud Mant-

m

faucon Biblioth. Coislin.

(7) Archel, ut fupra. Phot. ut fupra.

ü h

18

x$29 ( 0 ) NXQF

TU

biliendos abufus eft, Photius (1) teftatur.

JEigyptiorum fcientias , Magicas Indorum ar-

[

(oní

tes, judzorum, Chriftianorumque religio-

nem, ritus, & inítituta Scythianum. didicifle

Ti

Tillemontius (2) tradit : quem Magicis etiam

m

preftigiis ex Indorum, /Egyptiorum, Gen-

Ti

tiliumque fuperítitione deditum Epiphanius

(3) narrat.

du

Quatuor ad difcipulum fuum

'erebinthum infcriptos libros dediffe eum

T

memorant Cyrillus , (4) Epiphanius, Pho-

n

tius , Archelaus : quorum primum Evange-

t

lium , alterum Copitulorum , tertium Myfleriorum,

p

41

quartum TPefzurum infcripfit. In his quatuor

memoratis libris univerfa Scythiani herefis

tti],

continetur , quam non modo ex profanis Ari-

lg Á

ftotelis , Pythagorz, & Empedoclis placitis ;

tend

fed ex Divinis etiam Judxorum, & Chriftia-

in ha

norum oraculis a fe malitiofe corruptis, &

t (

fübdole interpretatis, Archelao, (5) Epipha-

M

nio, & 'l'illemontio teftibus, confarcinavit.

RU

Capitaliffimus, idemque perniciofiffimus Scy-

t

thiani error, ex quo, tanquam ex fordidiffimo

fis

fom:e , Ceterz ejusdem abfurditates emana-

fd.

runt,

C€ps

(1) Phot. Hift. Manich. p. 354. apud Montfaucon Di-

d

blioth. Coislin.

itt

(2) Tillemont. Hiftor. Ecclefiaft. ad an. Chrifti 264.

m

(3) Epiph. L. 2. adverf. Href. hzref, 66. num. 3.

(4) Cyril. Hierof. Cateh. vr. num. 22. Epiph. ut fupra n. 2

Phot, Hiit. Manich. pag .355. apud Montfauon. Bibl.

V

j At'l

Coislin. Archel, AGt. Difp. n, 52. p. 96. ap 1d Zacagn.

(52 1dem ut füpranum. 51. Epiph. ut füpra nun. 2. Til-

,,

einont. ut füpra.

Y ['Dl

)d

19

WP (0) w

hr

runt, pofitus in eo eft; quod duo pugnantia

m d

inter fe. principia zterna, eademque ingenita

d

conftituerit : bonum unuin, a quo bona omnia;

Vil

malum alterum, a quo mala omnia neceflàrio

Ya

profluerent : ut eít apud Archelaum , (1)

G

Epiphanium, & 'Tillemontium.

X. Placet hic ipfa Scythiani verba pro-

;*mnius

; f

ducere, qualia apud (2) Epiphanium habe-

f u

mus , quz funt hujusmodi

Que enim;aje-

bat, raizo eff ; cur , que in tota bac verum univerft-

A

P

tate. contigentur , inequalia fuut , puta. albumn, €9' mi-

forim

grum 5 fulvim, £9 viride ; bumidum, &2 ficcum ; celum,

Uät'lï

ac terra g 0x, C dies ; anima, €?. corpus ; bonum, €?

ha

ssolum ; jufhum, C9 injuftusm ; wifi, quod ex duobus

sis Y

bec funt. principiis exorta ? Quibus verbis con-

"

)

w]

tendebat Scythianus, ex rebus contrariis, quas

in hac rerum univerfitate perfpicimus , zter-

Chyïï&æ:-

na duo, atque ingenita demonftrari principia

wupdli,(&

B

contraria , quz contrariarum rerum caufz

contrariz effent.

"Talis autem capitaliffimus

Ti

SC'P

error cum fundamentum fit univerfz hzre-

jj

fis Manichzorum ; jure optimo non Manes;

fed Scythianus fettze hujus au&or, & prin-

; u

früll

ceps ab Archelao (4) dicitur.

Hac infectus

doctrine pefte, comite difcipulo fuo 'T'ere-

bintho , Alexandria difce(üit , & Hierofoly-

u

Ó

14'

mam , primariam Judzz, & Paleftinz urbem,

2

urt. )

Scy-

t

fupi

(r) Archel. ut füpra num. 52. Epiph. ut füpra. Tille-

T

mont. ut fupra.

pi

)

(2) Epiph. ut füpra num. 2.

À

un

(3)

Archel. num, 51.pag. 95. apud Zacägm

NQS (0) xQP

Scythianus fe contulit ; ut cum do&tioribus

in ea Presbyteris difputaret , eisque, fi fieri

poffet, errores fuos fuaderet. At eventu pror-

D

fus contrario accidit ; ut ab Hierofolymariis

Presbyteris refelleretur; quin hzrefi fua quem-

quam de populo depravare potuerit : ut eít

A

apud Cyrillum, (1) Photium, Archelaum ,

'lillemontium.

Quod ad mortem Scythia-

proí

ni, quz Hierofolymis contigit , pertinet ;

gt

Deum immi[fa bomini per smsorbuss nece, glifcentem la-

this

bem compreffe , Cyrillus (2) tradit. De Scy-

d

thiani morte, eum acerja morte im jyudea , quo

£

commigraverat, perüffo, Photius (3) affirmat. In

Tüt)

eJudea eum. vita fun&lum , quim potuerit. aliquid pro-

QRj

zovere , Archelaus (4) narrat.

De mortis

()a

genere, quo Scythianus exce(fit e vita, hzc

tis i

Epiphanius (5) habet

Magicis quibusdam li-

yter

bvis. adbibitis, prefligis. illudere. conatus eft : ac

teligiu

domo. quadam. vonfcenfa , nibilo magis, quod volebat,

ï?ige;

a[fecutus eft.. Quippe zude preceps: decidens ex bac

Conj

wita mugravit ; cum ultos illic (in Ju-

pui

dza) ammos egiffct.

Baby

CA-

Q1) Cyril. Hierofol. Catech, VI. num. 22. Phot. Hiftor.

(( d

Manich. pag. 355. apud Montfaucon. Archel. AGt.

Difput. num. 52. pag. 96. apud Zacagn. Tillemont.

B

ad an. Chriíti, 264.

)

lib

(2) Cyril. Hierofol, ut fupra,

*2) Al'u.

(3) Phot. ut fupra,

lh

(4) Archel. ut füpra.

1

h

(5) Epiph. lib. 2. adverf. Hzxref, haref. 66. num. 3.»

LI

«97 (0) 8997

2i

QUs

CATIST T

ff

|pi

De TerebiutLo, 659 Zaraue Maazicbeo-

Ts

rum Pracur[oribus.

Lf

ut al

erebinthus (1) Scythiani difcipulus ,

XI. T

hum

& familiaris , quocum Alexandria

t

profe&tus Jerofolymam venerat, quin a ma-

r

giftri latere unquam difcederet , mortui Scy-

[

thiani corpus perquam honorifice terrz man-

D

davit : cujus non modo opulentam auri, ar-

lætl,'

genti, univerfeque rei familiaris ; fed libro-

fl

rum etiam , przeítigiarum , impietatumque

juil)

omnium exfecrandam adivit hzreditatem. Is,

fnor

(2) mortuo Scythiano, Hierofolymam diu-

[2,

tius incoluit; ubi cum piis, doGtisque Pres-

usd

byteris frequentes , ac diuturnas habuit de

(

religione difceptationes : a quibus explofus

wd JOMJ'

"epenumero , ac fuperatus , cum ignominiam

[f

d!

confutationis, & odium, ac deteftationem po-

puli, jn quam incurrerat, ferre non poflet;

J

Babylonem, quz tunc a Perfis obtinebatur,

B5

pro-

[

(1) Archel. A& Difput. num. 52. pag. o6. edit. Zacagn.

"E

Phot. Hiftor. Manich. pag. 355. edit. Montfaucon.

Tilo*

Il

Epiph. lib. 2. adverf. Haref; haref. 66. n. 3. Socrat.

lib. 1. Hiítor, Ecclefiaft. cap. 22. edit, Valef.

(2) Archel. ut füpra pag. 96. & 97. edit.

Phot. ut füpra.

Epiph. ut füpra,

Socrat. ut fupra,

um )

22

SQ9 ( 0 ) u9

profugit.

Sed (1) cum mala "T'erebinthi fa-

ma longe, lateque manaffet ; ne dignofceretur,

(ui

permutato nomine , Buddam fe apud Baby-

[

u

lonie populum di&itabat.

Ea in Urbe (2)

Cl

ut fibi admirationem populi conciliaret ; ad-

piu

mirabilia multa de fe predicabat : ex virgine

n

quadam fe natum , & ab Angelo in monti-

Pa

bus enutritum , Prophetam fe effe, omnique

lhi

JEgyptiorum fcientia, ac do&trina cumulatif-

t

N

fime ornatum fe gloriabatur.

Mox (5) im-

pias, abfurdasque fabulas de hoc terrarum or-

ab

be, de Sole, de Luna in vulgus fpargere cz-

H

pit.

Illud vero peftiferum, quod humanas

]*

animas e corporis vinculis relaxatas non mo-

ti0-

(

Vfl

do in belluarum corpora ; fíed in arbores

etiam , in flirpes, in herbas, in frutices dis-

Qf

I

cedere predicabat. At errorum omnium ca-

Thtey

pitaliffimus ille fuit; quod docuerit contraria

ab Y

due principia zrerna, & ingenita: duos fcili-

hï &

h()h

cet Deos; bonum unum, a quo bona omnia;

alterum malum, a quo mala omnia profici-

Tàtm

fcerentur. Affirmavit przterea impiutn, ne-

Veni

fariumque bellum , quod Deus malus bono

guar

Deo intulit , qua pugna czfus Deus bonus,

ejusque regnum diminutum eft.

XIL

()

h

Q Archel. A& Difput. num. 52. pag. 96., & 97. edit.

à

Zacagn. Phot. Hiítor. Maanich. pag. 355. edit. Mont-

faucon.

Q) h

H

(2) Epiph. lib. ?. adverf. Hzref. heref; 66. num. 3. So-

E

crat. lib. ^

. Hiitor. Ecclefiaft, cap. 22. edit, Valef.

j)h

P3) Archel. ut

fupra pag. 97.

l

sE ( 0)) SDP

lf

XIl. Hec autem cumjBabylone percre-

UA

buiffent ; (1) ad aures pervenerunt Vatum,

b

Sacerdotumque Mithrze ( fic enim Sol, quem

il

colebant , apud Perfas appellabatur ) qui pro-

EL

pter fingularem fapientiz laudem Magi vul-

vigt

o nominabantur , quorum przfltantiffimi

mDont«

Parcus , & Labdacus Babylone habebantur.

gt

Ibi autem (2) malefaCtis, maleque dictis ''e-

rebinthi auditis ad fingulare difputationis

uulgrif-

k

j

certamen eum provocarunt: cujus abfurdas,

ru o

abfonas, impiasque infanias de Sole, de Lu-

t

na, deque pugna, & viCtoria Dei mali contra

Deum bonum cum cognoviflent ; facili nego-

m

qor I

tio 'T'erebinthi deliria confutarunt.

Itaque

TU

cum fe turpiffime füperatum a Magis in ea

X5 (

contentione vidiffet; (3) Babylone reli&a, in

um

interiorem Perfidem profugus fe recepit; ubi

ab anu quadam vidua exceptus hofpitio eft.

n

0s fCih'

In eo viduz domicilio maleficiis , przftigiis ,

LOm

horridisque myfteriis peffimam dabat ope-

ram. Ut autem ad id, quod intenderat, per-

| proh'.ï:

jj I

veniret , impietatemque fuam, nullo repu-

profeminaret ; die quadam

j o

gnante, in Perfide

bonus

B 4

(1)

U

(1) Archel. AG, Difput. num. 52. pag. 97. edit. Zacagn.

Phot. Hiftor. Manich. pag. 355. edit. Montfaucon-

Epiph. lib. 2. adverf. Haref. haref, 66. num, 3

Ti

f

(2) Archel. ut füpra,

gdli.-x

d

Phot. ut füpra.

Epiph. ut fupra.

Iuf ?

(3) Archel. ut fupra.

j l

Phot, ut fupra.

24

*5 (0) 8S7

fim

(1) folus fupremum domus fafticium fcen.

dit; ubi arcana myf(teria celebraturus, igno-

f

ta quzdam dzmonum nomina invocabat, fo-

m

lis Manichzorum ele&tis nota, quz conda-

tin

mare folent, cum exfecrandam líchada fuam,

105 IX

de qua fuo loco , operantur. At, cum his

tim à

indulgeret praftigiis ; e fublimi ad imum a

T

atte

damone przeceps dejettus eft, confra&tisque

lapfu graviffimo offibus, animam exhalavit ,

TE

eodemque interitu, quo magiíter fuus Scy-

Ton

thianus, diem claufit extremum.

pn

XIII. Mortui T'erebinthi corpus (2) anus

&]

vidua compofüit, & more patrio terrz man-

- Qult

davit. Hec autem de Terebinthi morte non

C

modo nullam:cepit moleítiam ; fed potius ad-

lod

modum gavifa eft: tum, quod eo terrore ca-

(V

ruit, quo fzpe exhorruerat, cum 'Terebin-

jorta |

thus przftigiis.horridis, tetrisque myfteriis,

fM

evocandisque Manibus dabat operam ; tum,

fter

quod opulentiffimam | adiverat hxreditatem

(

auri , argenti , pretiofarumque mercium , quas

Z:ïïm

ex /Egypto Scythianus in Palzftinam attule-

1) ge;

rat, & T'erebinthus Scythiani hzres in Per-

lires

fi-

df

imI

(1) Archel. A&. Difput, num. s2. pag. o7. edit. Zacagn.

Phot. Hiitor, Manich. pag. 355. edit. Montfaucoh.

Epiph. lib. 2, adverf. Haeref. heeref. 66, num. 3. So-

crat. lib. r, Hiítor. Ecclefiaít. cap. 22 edit. Valef:

(25

Archel, ut fupra num. 52.,

& 53. pag. 9

Epiph. ut füpra,

Socrat. ut füpra,

Qb

]T

Phot, ut füpra,

(j

h

SQS ( 0 ) XS7

d

Ya

fidem comportaverat', & in viduz domum

Eu

invexerat. Preterea quatuor Scythiani libros

fupra commemoratos , quos fuos fecerat 'T'e-

J t

CO

rebinthus , adep'ta eft. His aucta bonis an-

Lf

nos non paucos jücundam, delicatamque vi-

m i

tam anus vidua transegit : quo tempore Za-

Imdm

ranem illum , ejusdem hzrefis defeuforem ,

ante confarcinatam, promulgatamque a Ma-

du

j

l,

nete fabulam , extitiffe arbitror.

De Zarane

i

non habeo, niíi duos teftes: numero quidem

paucos ; pondere vero graviffimos , Photium,

()

l)

& Petrum Siculum. Et Petrus quidem Si-

culus (1) in fua de vana, & ftolida Mani-

r2 v

rte

chzorum hzrefi, qualis ab ipfo infcribitur ,

hec de Zarane habet: Erat autezm ante bunc

)u5

MUU

(Manetem ) ajius bujus impietatis au&lor. Zaranes,

Ter

jforma bwic non. diffimilis. Photius (2) vero in

fua Manichzorum hiftoria, hzc funt, quz po-

yylt

fterorum memoriz mandavit: 4jus porro buic

n;

'editii

(Maneti) tempore paullo autiquior , pav. impsetate,

Zaranes nomine , mon pauca impietatibus fuis buma-

uffi !

gt

ao generi damma importavit. Ytaque tres fingu-

lares homines memorantur Manetis prede-

SmPC(

f

ceffores, qui easdem fere omnes Manetis

impietates prefeminarunt : Scythianus,

"lerebinthus, Zaranes.

j

(

odl

um

B5

CA-

1

j !

(1) Pet, Sic. de Van. & Stol. Manich. Href, pag. 818.

De tom. xv1, Biblioth. PP. edit. Parif. an. 1654.

(2) Phot, Hiítor. Manich. pag. 357. edit, Moatfaucon.

26

399 ( o ) SQS

il

Ti

COP Udpea

Jl

if

a(

De Manete , qui primura | Curbicus ,

lare

f

deinceps Manz'cbæzg eft. appellatus.

Tiont

XIV. X fanes natione (1) Perfa, a prima ori-

qui

gine (2) fervus, religione (3) gen-

«m

tilis, ut ejus przdeceflores Scythianus, 'T'e-

foris

rebinthus , Zaranes, quoad in fervitute fuit ;

I

lg

(4) Curbicus eft appellatus, qui levi libra-

Ms

riorum fortaffe lapfu, aliove cafu , apud (5)

if

Archelaum Corbicius , apud Auguftinum ve-

Á

ro Urbicus dicitur.

Is cum eflet libertate

l]

donatus, (6) obfcurum Curbici in fplendidum

Qu

Manetis nomen commutavit, quod apud Per-

lh

fas Diale£ticum ; apud Chaldzos vero Vas ad

(tris

honorem factum Manes fignificat. At, cum

fY

apud

Ti

(1j, Àug. Lib. de Hzref. ad Quodvultdeum hastef. 46.

li

tom. 8. Archel. AG. Difput. cum Mianet. n. 36. pag.

36. edit. Zaca

gn. S. Leo M. Serm. 76. cap. 7. tom. t.

li UX

edit. Cacciar,

Theodoret, lib. r. Hixretic. Fabul. P.

pfas

272.

(2) Phot. Hiftor. Manich.

Qu

"Theodoret, lib. z. Hser

edit. Montfaucon. pag. 355.

et. Fabul. pag. 272.

G Cyril. Hierofolym. Catech. vi, num. 20.

(4) Phot. ut füupra.

() &

(5) Aug. ut füpra.

Archel. ut füpra

, hum. 535. pag. 97.

li

(6) Cyril. Hierofolym

. ut fupra.,

hot. ut fü

pra. Tillemont. Hiftor, Ecclefiaft, ad ann.

Chrifti 26

4-

DT

27

w(' (0) 99

apud Grzcos perinde (1) Manes , atque infa-

nus fonet, ac furens; Manetis difcipuli, quo

blandius influerent in aures Grecorum , quos

77

hzrefi fua corrumpere moliebantur , magi-

^

ftrum füuum Manicheum, tanquam fluens

manna, appellarunt. Sed ftulto fane confilio,

T1à 0l

quod apud Grzcosidem fignificet Manichzus,

) g

ac maniam fundens, furorem fcilicet, ac in-

!j

[

faniam. Hac de caufa Manichzorum quidam

t

f

folertiores, & acutiores, geminata litera ;, non

r lr

]b

Manichzum ; fed Mannichzum, tanquam non

p

i)

infaniam fundentem , fed manna, magi(trum

1un

fuum dictitabant.

Hunc, preter vernacu-

ibetit

lam Perfidis, Chaldaica dumtaxat ornatum lin-

vdidi

gua, eumdemque fàcerdotem , cultoremque

udP

Mithrz , ideft, Solis, nefariisque Mithrz my-

. Vist

fteriis, utpote Perfarum Magus , impiam de-

lt uU

difle operam, teítis locuples (2) Archelags

narrat.

apu

XV. Quod ad ztatem Manetis pertinet;

hzc ab ejus advetitu in Romanum Imperium

hærtf !

N p

repetenda eít; quando e Perfidis carcere ela-

gt í

pfus, in Mefopotamiam profugus fe recepit ,

Roi.t

qua Romanum ad Orientem terminabatur

Im-

pago ;IX

(1) Augult. lib. 19. contra Fauft. Manich. cap. 22. tom.

$. Cyril. Hierofolym. Catech. vi. num. 2o. Eufeb.

lib. 7. Hiftor. Ecclefiait. cap. 3r. edit. Valef. Au-

guít. lib de Heref. ad Quodvultdeum hzref. 46. tom.

8. Phot. Hiftor. Manich. edit. Montfaucon. pag. 355

(2) Archel. A&. Difput. caum Manet. num. 36. pag. 63.

,25

edit. Zacagn.

g-—

28

w (o) s0y

lmperium. | Hzzc autem Manetis in Mefopo-

li

tamiam irruptio contigit fecundo Probi Im-

Qv

peratoris anno, . Probo, & Paulino COSS.

qt

id eft , anno Chrifti ccrxxvri.

In hac tan-

fitim

quam epocha conftituenda , Probo Imperato-

frip

re, & Paulino Confule , omnes fere probati

Ti

Scriptores conveniunt: Archelaus, (1) qui

ino

fuit zqualis ztate Maneti, Cyrillus Jerofo-

n

lymitanus, Epiphanius, Leo Magnus, Hie-

Y

ronymus , Ferculphus, aliique his pofterio-

U

res. Neque his repugnant alia quzdam, quz

fu(

de Manetis ztate hi, aliique Scriptores indi-

ill

cant : fin autem difcrepant ; vel probabilis

Ti

interpretatio, vel corre&tio congrua illis eft

bj

adhibenda. Et Archelaus (2) quidem, cum

hiic;

aperte docuerit, Manetem fub Romano Im-

d

peratore Probo innotuiffe, in xítu difputa-

dito

tionis cum Manete, qui fe Spiritum Sanctum

lo]

3 Chrifto promiffum impiiffime przdicabat,

&

Jets, inquit irridens, qw dixerat , fe mon mul.

to poff mijferum effe Pavaclitum ,. invenitur poft. tre-

po

centos , Gj eo amplius annos mifife Mauetem. — . At

vid

hzc

Trgr

lo ]

(1) Archel, A&. Difput. cum Manet, num. 27, pag. 46.

edit. Zaca

Afttg

20. edit.

T

n. Cyril. Hierofolym. Catech. vi. num.

outtee. Epiph. lib. 2. adverf. Hzref. he-

frim

ref, 66. num. 19. & 20. edit. Petav. Leo M. Serm.

I

76. cap. 6. tom. 1. edit. Cacciar. Hieronym. in Chro-

nic, Ferculphus Epifcopus Lexovien. tom. 2. lib. 3-

lttgt

Chronic. cap. 12. pag. 233. Biblioth. PP. tom. 16.

edit. Parif,

(2) Archel, ut füpra.

()

W (0) u95

29

i.

hec etas cum «tate Probi Imperatoris non

biln-

convenit. Dicendum igitur eft : aut librarii,

CU5

aut. Grzci , vel Latini interpretis lapfu, quo-

AC El

niam Syriace, feu Syro - Chaldaice Archelaus

DOA

fcripfit, id contigiffe. . Si hec interpretatio

proba;

non placet; dicam Archelaum, vel ea , quz

)

in oratorem cadit, licentia; vel contentione

jeot

ipfa, & fervore difceptationis , quam. cum

Ht

Manete habuit anno ccrxxvm, plenos illos

m«

trecentos, & amplius annos majori fono ef-

m q

fudiffe. At vero Leo (1) Magnus tempus

es It

illud fignificans , quo per Romanum Impe-

obl

rium exfecrandum Manetis nomen percre-

illi

buit, hzc habet : Manes sminifer. falfitatis. dia-

n

bolice , & couditor fupevflitionis obfcene eo tempore

Y0 l

damnandus iunoiwit ; quo poft refurretlionem Domini

ducentefimus , &2 fexagefimus annus impletus eff, Prc-

difpte

andi

bo Lupevotove, Paulinoque Confule, cum o&fava jam

i Cheiffienos perfecutio defceviret.

ficabt

t101) ff

XVI. .Dices, vacillat hoc loco, vel jaces

. pg/l

I

potius chronologia , & fecum ipfe pugnare

ll

4

videtur Leo. Sienim, ut ipfe docet, in Ro-

l

mano Imperio Manes primum innotuit Pro-

bo Imperatore , & Paulino Confule , ideft,

anno Chrifti ccrxxvir ; fieri non poteft ; ut

p

r/^ f

primum anno ducentefimo fexagefimo poft

g

refurre&tionem Chrifti in Romano Imperio

y.

Xaginta

,J

innotuerit. Nam, fi gnnivs ducentis fe

'vL[JJ

poft

j P

(1) Leo M. Serm. 76. cap. 6. tom. 1. edit, Cacciar.

30

8Q7 ( 0 ) &G7

oft refürrectionem Domini addas, juxta per-

II

vuleatam fententiam , annos ztatis Chriíti

nl

triginta tres; ad Probum Imperatorem , &

Peulinum Confulem , non annos Chriíti cc-

piq

dren

rxxvi ; fed ccxcur. habebis.

Petavius V.

Tüm

C. in füis sd rxvr. Epiphanii hzrefim adno-

tetionibus cenfet, erratum hic a librario Leo-

100 |

u

nis fuiffe; quod przpoftere collocaverit Ro-

mior

manum numerum x, & loco fcribendi poft

(trt

refurrectionem Domini annos ccxr, fcripfe-

j

rit ennos cCLX.

Contra vero V. C. Caccia-

adn

rius ad hunc locum in fuis a fe editis S. Leo-

Lt

nis adnotationibus Judicat, retinendos omnino

itif

efle ennos poft Domini refürrectionem du-

füms

centos fexaginta ; quod omnes, quos ipfe

liy

confuluit, Leonis codices, non Romanis nu-

fpug

meris ; fed vulgaribus literis expreffos ha-

T

bent annos 4weentos fexoginta.

Ballerinii Fra-

: 5

hr

tres VV. CC. in fua S. Leonis editione, qui-

ll

bus adde Quesnellium in fua, loco annorum

b

ccLx. poft Domini refurrectionem , legendos

Que

cenfent annos cCL.

Ad hujus difficultatis

CC

explanationem dicendum cenfeo S. Leonem,

ti) (i

eo loco commemorati fermonis ad populum,

ji

non fuifle nimis follicitum in enumerandis an-

nis a refurretctione Domini ad Manetis ad-

ventum in Mefopotamiam Orientalem , ulti-

Ü

til

MWir |

mam Romani Imperii Provinciam.

Etenim

'füle [

eo loco demonfítrandum fibi propofuerat S.

Leo, Manetem incredibili prorfus mendacio

fe

Uf

«99 (o ) u

$i

pe-

fe Spiritum Santtum a Chrifto Domino pro-

nf

miffum venditaffe. Chriftus enim Dominus,

N

poftquam refürrexit, & antequam in czlum

i

afcenderet, poft paucos dumtaxat dies miffu-

U

Y

N

rum fe Spiritum Sanctum promifit ; Ergo

non poft annos quam plurimos , quot a re-

la

fürre£tione Chrifti ad Manetis in Mefopota-

i

miam adventum etfluxerunt.

Hxc demon-

j pl

ftraturus Leo, ex tempore, & e re nata, pro-

a

f

priaque , ut fieri folet, oratoris licentia, pro

A

admodum magno generaliter numero, cer-

n

Iet

tum , definitumque annorum numerum pro-

Ti

nuntiavit; fcilicet ccLx : qui numerus non

! dll

nimis exorbitat ab annis ccxuiv , quot a Chri-

y

fti Domini refurrectione ad Manetis in Me-

s n*

fopotamiam adventum elapfi erant. Si hzc

y hi

non arrident ; dicendum füpereít, priores

i Pt

hujus fermonis librarios, ex quibus deinceps

")

q

alii; pro quadrage(imo pleno numero fexa-

gor

gefimum tumerum, proclivi lapfü, venia-

:UC]]UOS

que digno,exfcripfiffe. Quod ad vmr. per-

1(;111[&[1*

fecutionem pertinet, h»c Valeriani perfecu-

gnnh

tio eft, quam nondum rx , Imperatore Pro-

bo, & Paulino Confüle, exceperat.

g^

XVII. Venio nunc ad Jerofolymitanum

el d

Cyrillum, cujus (1

hec verba funt: Ma-

m[l

metis bervefis fvb Probo huperatore imitium babuit.

f

4nte anmos. feptuaginta. errov. ille prodivit : &? mmc

(

ufre

1nv

J)

ij

(1) CyriL Hisrofolym. Catech. vi. num. 20. edit. Toutree,

WO ( 0 ) SQF

p

ufque fuperfent, bomines , qui eum. fiis. oculis vide.

Ti

rumt. Jam vero, tefte V. C. T'outtee, editore

f

Ya

operum Jerofolymarii Cyrilli , Cyrillus Jerofo-

lymis catechefes habuit anno 548. Itaque de-

&in

ductis a numero annorum 348. annis 71. re-

gil

flant anni 277. qui in annum fecundum inci-

i

dunt Imperatoris Probi. Quod autem anno

ile

e

Cyrilli 548. homines fuperfuerint, qui Mane-

tem fuis oculis viderint ; nullam przfefert dif-

unl

ficultatem. — Potuit enim contingere; ut eo-

hi

ufque vel o&ogenarii, vel nonagenarii, vel cen-

tenarii fenes viverent ; qui vel nono pueri-

po

ll

tiz , vel quintodecimo adolefcentiz, vel quin-

to, & vigefimo juventutis fuz anno, ad boni

pl

ls

ratiocinatoris regulam , Manetem in Mefopo-

Sl Ib

li

tamia anno 277. oculis fuis viderint.

Ne-

Yd j

que vero ab his ea Cyrilli verba difcrepant ,

W

A

quibus Manetem irridet , qui fe promiflum

t

Apoftolis Spiritum San&um efle, impie, im-

Qu

Tigg

pudenterque przdicabat.

Quid igitur ? irri-

dens (1) inquit, amve defuntfi ab ducentis anmis

"poftoli Manem expetlabant ; ut tandem. ( Spiritus

füit

San&ti ) virtutem induerentur ? Petrus enim, &

l

Paulus, in quos przeter joannem reliqui

omnes Apoftoli defecerunt, & quorum mor-

() &

tem, tanquam epocham fplendiditfimam fpe-

&i

&are videtur Cyrillus, judice V. C. Petro

!) hrj

t

Couítant, martyrio coronati funt xur. Ne-

ib

ro-

Dm

al

h

(2 Cyril. .Hïemfolym, Catech. xvi, num. 9. -

Atq

SQS ( 0 ) Q9

35

Il t

j

ronis anno, id eft, anno Chrifti rxvm. [ta-

«t

QU

que ab obitu Petri, & Pauli ad Manetis ad-

Jat-

ventum , cum fe predicare cepit Spiritum

i d

SanGum, quod per modum poftulati conti-

71 fe

ifle ponimus anno ccLxxvm , ubi primum

1 u

in Mefopotamiam advenit , ducenti ferme,

( a

id eft, non plusquam decem fupra ducentos

h[':mï'

)

effluxerunt anni.

Ex haGenus de Manetis

ferti

u

ztate difputatis , & ex teftimonio (1) Arche-

u

lai, qui Probo Imperatore, id eft, anno Chri-

N

i

fti ccLxxvir. fenem a fe vifum efle in Mefo-

Q p

pmx

potamia Manetem teftatur ; colligitur , natum

Manetem effe ineunte feculo tertio , annis

i qu'

gd bon

plusquam centum poft exortum Scythianum.

(f

W

Siqua ab his difcrepant vel apud Epiphanium,

QN

vel apud Photium, vel apud alium. quem-

iv

T

piam ; ad füperiorem epocham, fi fieri po-

romlm

teft, interpretanda fuünt : (in minus ; corri-

genda , & emendanda cum Petavio, 'Tille-

jpiel

"RU

montio , aliisque probatiffimis chronologicis.

enti

XVIII. Sed a Manetis nomine , & €0, quo

[

fuit tempore, ad hominem ipfum me refero.

yr

[

Is (2) puer feptennis, cum effet genere fer-

VU$,

0"

qül

(1) Archel. A&. Dif;

n

b

cdit. Zacagn.

put. cum Manet. num. 15. pag. 23.

m

(2) Archel, ut fupra n. 55. p. 97 & 9

8. Cycil. Hierofolym.

C

/tech. vr. num. 24.. & 25.

edit. '"Touttee. Epiph.

N

lib. 2 adverf. Heeref; hae

ref. 66. num. r , & 5. edit.

XIl.

Petav, Socrat. lib 1.

Hiitor, Ecclefiaft. cap. 22. edit.

f'

Vale

f. Phot. Hiítor. Manich. paz. 353. edit, Mont-

faucon. Tillemont. Hiftor. Ecciefiaft. ab Artic,. 1. ad

Atüc, 17, ad annum Chriíti 264. edit, Venet. tom. 1V.

31

&Q9 ( 0 ) SQ7

vus , pecuniis hofpitis fui TTerebinthi a vi-

j

dua illa, divitiarum ejus , atque librorum

q

herede, emptus eft. Cum enim viro effet

Ti5

orbata, & liberis , propinquisque careret ; in

lia

folitudinis fuz folatium puerum hunc fer-

W

vum, Cubricum nomine, comparavit, quem

Thor

libertate donatum fibi adoptavit in filium.

jf

Ubi vero acrem ingenio puerum , & natura

lr

ad perdifcendas literas optime comparatum

cognovit ; Magorum Perfarum ftudiis, ac

i

difciplinis erudiendum , excolendumque tra-

didit. In hac autem palzítra eo ufque pro-

Ti

fecit Manes ; ut unüs tandem e

erfarum

p

Magorum fapientiffimis vulgo diceretur, &

Trior

haberetur.

Interea anus vidua diem obiit

b

&il

extremum , libertumque fuum , utpote ad-

optivum filium, auri, argenti, aromatum ,

Fin

Qs

librorumque illorum, qui fibi advenerant a

Terebintho, hzredem univerfalem inftituit.

Toit

Opulentiffimam viduz hxreditatem adeptus

qu

Manes, & Scythiani libris potitus, totum fe

tel

eontulit in his perlegendis , & cognofcendis.

T

His ftudiis cum affiduam ,. diuturnamque

tefe

operam dediffet Manes ; ut fibi nomen, fa-

pref

mamque novz a fe inventz religionis , & di-

Inedi

fciplinz compararet , ab anilibus Scythiani, &

Cürqt

Terebinthi fabulis multa detraxit, pluraque

Cllran(

D

de fuo, eaque abfürdiora addidit, deletoque

86

priorum nomine , nomen infcripüt fuum,

tj

memoratosque quatuor libellos tribus difci-

lQami

pu-

x5 (0) 99

35

iY

pulis fuis , quos fibi primum adjunxerat

COT

quorum nomina: Adda, 'l'homas, & Her-

o di

inas

addifcendos , pervul(randosquc tradidit.

ul

Id autem factum efle fexwef imo Manetis an-

c f

no apud Archelaum leon:ur : quod "ille-

d

montius corrigendum Judlcat , tanquam la-

Rom.

pfum vel imperiti interpretis , vel ofmcanus

librarii.

fatur

UT

jis, Y

XIX. 'lalibus difciplinis , & adjumentis

inftru&tus Manes cum Perfarum fopientiffi-

u U

ue p

mis difceptabat, quibus diffentientibus, ac re-

pugnantibus, ut fabulas fuas fuaderet ; hu-

vfart

w

manis viribus fuperiora fatcturum fe ja&tita-

bat.

y dit

Dum. hzc agerentur ; peropportune

accidit; ut Regis Perfarum filius zgrotaret.

gU D

m

Hanc occafionem celebritatis, & nominis na-

&us Manes ad Regziam Urbem accurrit. Pro-

eneran

mittit Regi ,fíe arcanis precibus, & medelis,

n(titi

lp

quz in Scythiani, & T'erebinthi libris conti-

nebantur, egrotantem puerum faluti prifti-

QÜ

um

5

ni mox redditurum. Perfarum. Imperium

ylett

tenebat eo tempore Varanes Il.

Is eatenus

um

.

preftigiatori fidem adhibhit

?

ut, exclufis

j2 r

ISa&d]

medicis, qui leviter eorotantem puerum fe

curatoros facile pollicebantur , uni Maneti

thidtl (

curandum filium commiferit

At contra Re-

1 qtlö

j

gis expe&tationem , & veteratoris promiffa

ju?

qll»

TU

evenit; ut ftatim , ac infandas preces, & me-

"

(

dicamina adhibere aggreflus eft Manes ; in ejus

bis

C5

Inà-

pll*

36

Q9 (o) V9j

manibus repente Regius filius efflaret ani-

1nam.

Interitu filii , & przítigiatoris dolo

p

in furorem actus Varanes Manetem gravifli-

fiof

mis catenis obfítrit£tum in tetrum detrudit

lat

carcerem , extremo , horridoque fupplicio pe-

lil

rimendum.

"Talia (1) teítes locupletiffimi

fin

ofteritati mandarunt.

Cum autem in car-

(&If

cere detineretur Manes , (2) ejus difcipuli ,

aW

quos antea congregaverat, & per divería lo-

b

ca profeminandi erroris fui caufa, & conqui-

W

rendi Chriftianos libros , Hierofolymam mi-

b

ferat ; ad eum redeuntes , carcere inclufum

f

inveniunt , expetitosque offerunt libros. Qui-

[

bus acceptis , multa in his Manes permutat,

J

multa depravat, multaque in fuam fenten-

fii

tiam detorquere conatur

*

retento tamen

2

fimi

Chrifti nomine, qui fe Apoftolum, quin etiam

Qte

Spiritum San&um a Chriíto promiffum , im-

fe;

piiffima temeritate mentitur. Librorum hu-

i

jusmodi beneficio Chriftianos , apud quos

W

peffime audiebat, conciliare fibi per fuos di-

Q

ícipulos molitus eft.

al

XX.

Tij

(1) Epiphan. lib. 2. adverf, Heref. heref. 66. edit. Pe-

EU

tav. Cyril. Hierofolym. Catech. vi. num. 25. edit.

hu]l

D]

Touttee. Socrat. lib. r. Hiftor. Ecclefiait, cap. 22.

P.

edit. Valef. Phot. Hiftor. Manich. pag. 356. edit.

til;

Montfaucon. Archel. A&, Difput cum Manet, num.

53« Pag. 98. edit. Zacagn.

Prm

(2) Archel. ut fupra num,

53. & 54. pag. 99. & 99. Til-

hn

lemont. tom, 1v.

Hittor. Ecclefiait. ab Artic. 1. ad At-

tic. XViL edit. Venet. P

h

füpra num. s.

hot, ut füpra, Epiphan, ut

SQS9 ( 0 ) X97

37

N

XX. At vero Manes cum fibi a Rege pa-

5 dio

ratum propter filii necem atrox fupplicium

Ti

non ignoraret ; corruptis auro, quo abunda-

etrult

bat, cuítodibus , e carcere elapfüs , Arabio-

do p

nem extremum Perfidis oppidum ad Strangz

eti(lmi

fluminis ripas profugus fe recepit. Cum au-

If Q*

tem in eo oppido moraretur Manes ; multa

dul

audiebat de Chriftiani cujusdam Marcelli opi-

rf lo«

bus, nobilitate, pietate , prudegtia , carita-

uj

te, maxime vero de profufiffima hominis li-

X m

beralitate, quibus laudibus apud omnes Me-

cluftt

fopotamie ordines perquam gratiofus evafe-

; Qu

rat. Hunc conciliare fibi, atque adjungere

fUlb

Manes aggereditur.

Quod fi confequatur;

fot

facili negotio fperat, non modo per Mefopo-

) t

tamiam; fed etiam per totam Syriam , mia-

jn at

joresque partes Romani Imperii errores fuos

, lt

fe poffe diffundere. Itaque 'l'urbonem, unum

j hU'

ex przcipuis fuis difcipulis, Cafcharam , pri-

0 i

mariam Mefopotamiz urbem , quam anti-

fs i

quam Charram '"l'illemontius judicat, domi-

cilium Marcelli , datis ad eundem litteris ,

mittit.

K

Exemplum autem litterarum, ut eft

apud Archelaum Cafcharz Epifcopum , erat

eit l

hujusmodi : Manicheus Apoflolus S&Efu Chrifli,

5 cdlv

p ^

C qui mecum funt omnes. Santli,t9 V. irgines, Mar-

T

cello- filio cavilfizto : gratia , mifericordia , pax « Deo

)

yg, n

Patre, &5 Domino noffro SEfu Chrifto : €7 te dex-

tera. Lucis confervet a prafenti feculo malo , €? a vii-

j

j fil

14

28 ejus , G a laqueis maligni.. Summa vero epi-

Phaü. ]

fto-

C 5

38

SQ9 (0) 929

ftole hec erat : fe ad correctionem humani

generis miffüm effe. Marcellum cum Chri-

f

íftianis czteris in eo errore verfari, quo im-

M

peritorum magiftri docent , bonum & ma-

lh

UI

lum, caeteraque contraria, ex uno , eodem-

L

que principio exoriri : item , Chriftum Do-

minum cujusdam mulieris Mariz filium effe,

a

fl

ex fanguine, & carne, reliquisque mulierum

T

fordibus geperatum. — Ha&tenus (1) locuple-

lu

tiffimi te?ces, & firmiffima fide digniffimi.

b

XXI. Acceptam a Manete epiftolam per

Y

T'urbonem ejus difcipulum , quem perhu-

ji

maniter hofpitio excepit , Marcellus coram

lo

Archelao , egregio Cafcharorum Epifcopo

m

recitat.

Titi

Mox nulla interpofita mora Maneti

refcribit.

Exemplum autem epiftolz Mar-

AL

T

celli ad Manetem, ut eft apud Archelaum,

erat hujusmodi : Moarcellus vzr uotus Manichao ,

nebn

ln

qui fibi per epiffolam indicatus eft, falutem.

Stri-

[

ptam quidem a te epiflolams fumpfi , 9 "Turbouem

Jolita. mibi bumanitate. fufcepi: — fenfum, vero Wtera-

lir

4tt

vum uequaquam adverti; vifi forte tu prafens expo-

mas nobis per verba fingula , ficut. promififiz.

V ale.

fj

on-

bf

lllmz,

(1r) Archel, A&. Difput. cum Manet. num, 54. pag. 98.

[

99. , & 16oc. item num. 4. & 5. pag. s. & 6. edit.

Zacagn. Cyril. Terofolym. Catech. vr. num. 26. & 27

fj

edit. "Touttee. Socrat. lib. r. Hifítor. Ecclefiaft. cap:

LT

22. edit, Valcf. Epiphan. lib. 2. adverf. Heref. haceref-

66. edit. Petav,

x

Montfaucon.

Phot. Hiftor. Manich. pag. 356. edit

39

Durwi

Confignatam epiítolam 'T'urboni, a Manetis

i r

erroribus fua, & Archelai opera jam revocato,

j i

perferendam tradit; quo repugnante, Calli-

&m

íto fervo fuo Marcellus reddendam Maneti

eoden.

committit.

Is| poft triduum Arabionem per-

venit; reddit Maneti Marcelli epiftolam. Ac-

um D

m d

cepta per alium a T'urbone perlatorem epi-

lierur

ftola, Manes de capiendo confilio anceps pri-

mum deliberat : mox Cafcharam ad Marcel-

uple

(in.

lum iter ingreditur.

Interea temporis 'T'ur-

bo ab Archelao, & Marcello requifitus , uni-

verfam Manetis fabulam utrique perquam co-

hum j

| perhuf

piofa narratione exponit, ut apud Archelaum

legitur, quz in breviorem fummam ab Epi-

quo)

b

phanio redatta hujusmodi eft: Mawetem duo

principia flatuere , qua €?. primcipio cavevent , & mun-

j r

z Y

quam- definerent , invicemque contravia forent : quo-

Jielau

vum unum lucem, &9 bowum appellavet ; altevus: te-

nebras, ac malum s ut idenz fint ; ac Deus , €9 diabo-

m

!

[

lus: quos quidem ambos monnumquam Deos nomina-

vet: Deum videlicet bonum , ac Deum malum.

4b

Ti

bis duobus principiis exorta, ac conflituta e[fe omuia z

T[;;1; D

quorum ab altero. bona , ab altero. sala omnia pro-

ficifcuntur , que amborum principiorum in boc mun-

t

do fubfiflentiam. baleant.

A bec, corpus ab uno

illorum . effe couditum , animam ab altevo.

Que qui-

193

dem anima tam im bominihus, quam in ceteris ani-

jl

[

i

malibus , adeoque avibus , fevpentibus , ac Leflüis im-

,*

Jit : immo etiam flirpibus. Eadem ipfa die Manes

d

"M

J Mf

pervenit Cafcharam, adducens fecum dele&tos

;,6 ü

4

ju-

40

895 (0) 999

"

juvenes duodecim. Et primo quidem ad Mar-

(tf

It

celli fores'T'urbonem perquirit , nec invenit :

quod jam repudiatis veteratoris erroribus,

(rati

abdiderat fefe; ut deteftabilis magiftri confpe-

():

T

&um devitaret. Itaque ingreditur. ad Marcel-

lum Manes, fpeciem quidem fenilem przfe-

wf

ferens , atque gravem ; fed ornatu corporis

Ticn

inftar gloriofi militis, & admodum infolenti,

ho

ac perridiculo.

'Tunc Marcellus Archelaum

lus

Ya

accerfit. Indicitur publica difceptatio. Ele-

&i judices quatuor : Manippus, ZEgialus,

p

Claudius, & Clebolus, viri litteris, & do-

Tatt

Grina przítantes ; fed religione gentiles; ne,

grai

fi Chriftiani ; tanquam Archelai difcipuli, Ma-

&4

neti effent fufpe&ti.

Frequens populi multi-

ftmy

tudo in atrio Marcelli convenit.

Certo loco

Titit

confident feleCti judices , primusque Manes

his exorditur verbis:

«g^, viri fratres, Chriffi qui;

dem fum difeipulus , Apoffolus vero SY Bfa.

Sum qui-

ay

bl

dem ego Dowielitus ; qui ab SEEfu. mitti. praditlus

Jfum.

Summa antem difputationis Manetis

9t

hec fuit: Duo effe contraria principia, ambo

pr

vterna, & ingenita, quorum neutrum ab al-

lp

terutro pendet : unum bonum , a quo bona

Cir

omnia; alterum malum,.a quo mala omnia

Alte

proficifcuntur : atque horum quodque fere

infinitum , maximoque intervallo fepofitum

occupare Jocum.

Vetus teftamentum opus

()4

effe principii mali.

P 110

Omnia , quz in hoc ter-

|

*

r

MARAMS

orbe confpicimus, ne hominibus qui-

[

dem

6788

43

«2 (0) X97

ia

dem exceptis, exorta effe ex commiftione na-

TR

turz bonz'cum natura mala.

Manetis per-

toris,

orationem | confecuta continuo eft Archelai

confe

(1) confutatio.

Hc autem ita vehemens,

|Marot

nervofa, & inviCta fuit ; totque , tantisque

perfpicuis rationibus , firmiffimisque argu-

) p

COTpott

mentis corroborata; ut facile judices Arche-

afolent

lao caufam adjudicaverint.

At vero popu-

idau:

lus perquam abfurdis , abfonis , impiisque

i. D

Manetis fententiis vehementer commotus,

primum tumultuari , deinde lapidibus vete-

g

)

ko

ratorem, & impium hominem obruere ag-

jes; 1

greditur. Quod perfeciffet ; nifi Marcellus,

ii Me

& Archelaus multitudinem tumultuantem

MKX mxi-

fumma , qua pollebant apud populum au&to-

Jeno f

ritate, & dignitate fedaflent.

üe Mus

XXII. Itaque Manes Cafchara, five Charra

(ijhg

Sunj

aufugiens Diodoridem , Cafcharorum igno-

: mï'iäïi

bilem vicum in finibus Mefopotamie ad

Strangz ripas; ubi Diodorus nomine, ut

5. Mam*

am?

:pud Archelaum; "Tryphon vero, ut apud

Plä,

D)

Epiphanium , & Photium legitur, Presbyter

un 9

i l

Chriftiano populo przerat, fefe recepit. Cum

autem intellexiffee Manes Diodorum, homi-

g u

j

C 5

nem

dai

fj

(1) Archel. Ag. Difput. cum Manet, a num. 6. ufque ad

un (

num. 39. & a pag. 9. ufque ad pag. 68. edit. Zacagn.

Epiphan. lib. 2. adverf, HIzref, hzref. 66. anum. 6.

] Is

ad 8. edit. Petav. Cyril. Hierofolym. Catech, vr, num.

us V

7. edit. Toutee. Phot. Hiftor. Masich. a pag. 356.

ufque ad pag. 358. edit, Mentfucon,

3

dul

w Co) wb

nem quidem fingulari plane pietate przdi-

(itur

tum ; fed eloquentia , ac diale&tica deftitutum,

ipi

nec in facris, profanisque literis , ut Arche-

m )

laus, verfatum ; hanc occafionem naCtus , fa-

stj

bulam fuam fuadere Diodorenfibus aggreffus

jdi

eft. Quare Diodorus imparem fe refiftendo

bis o

homini eloquénti, ac diale£tico, eoque ma-

&Vi

gis vafro, & verfüto intelligens , ad Arche-

füug

laum Epifcopum fuum fcribit, eumque cer-

UA

tiorem facit de abfurdis, impiisque fententiis,

hw

quas Manes Diodoride fpargeret , quarum ma-

qu

xima capitalis erat : Legem Moyfis non effe

atl

Dei boni; fed principis tenebrarum ,. eam-

qua

que traditz a Chriíto do&trinz repugnare

inter

quam maxime.

Itaque refcribit Archelaus

(popm

Diodoro , cui plurima, & robuftiffima argu-

pove

menta fuppeditat, una vel altera epiftola co-

h

piofiffima, quas duos libros Epiphanius ap-

ii

pellat, in defenfionem potiffimum veteris te-

A

ftamenti.

His armis inítru&tus Diodorus

fii

profpere cum Manete, populo Chriftiano plau-

m

dente, confligit. Sed, cum inclinaret in ve-

Íig

fperum fol; in pofterum diem certamen de-

5 (

latum eft.. Summo mane przfto fünt Dio-

ätqm

dorus, & Manes publice difceptaturi, magna

Dend

adftante populi multitudine : cum repente,

Coni

& infperato Marcellus, & Archelaus, clande-

hm

ftino in vicum introitu,fefe dant in confpe-

B

&um. — Diodori Presbyteri partes fuftinendas

A

füfcipit Archelaus , & cum Manete congre-

di-

DN

43

S29 (0) X

t prai

ditur. Ín hac difceptatione, przter czteras

(utuum,

impietates, in hanc deteftabilem obfcznita-

t À

tem Manes erupit: 2f ; ut Dominum nofirum

hus,

gEfum Chriftum per naturalia pudenda szulieris. de-

aggreiïü

feendiffe eonfiteev.. Quibus impudentiffimis ver-

reliiten

bis contendebat, Chriftum Dominum de Bea-

yque, n

ta Virgine corpus non fufcepiffe. Ad extre-

sl n

mum ab Archelao fra&tus, atque devictus ab

fnqu d

univerfo populo exfibilatur.

'Tum Arche-

fent

laus populum de Manete certiorem facit ,

aarum D

quis, qualis, & unde fit ; & cujus doctrinz,

s fon d

atque impietatis : docetque, eum ad necem

p, el

quzri a fatellitibus Regis Perfarum propter

gpugrut

interitum filii , cujus certam Regi curationem

Hec cum ad Manetis aures

hvt

fpoponderat.

j ag*

perveniffent ; fe in fugam dedit, trajettoque

i

flumine Stranga , quo Romanum Imperium

ab Imperio Perfarum dirimebatur , iterum

hanits $

veterit

Arabionem ad Strangz ripas, in finibus Per-

piod

fidis, fe recepit. Ibi a fatellitibus Regis ca-

ptus ad Regem perducitur.

Tum Regis juf-

Viam plau'

"oD

fu nefario homini, more Perfico, calamis cu-

tis detrahitur, conditur , paleis oppletur,

r

fD*

atque ita infarta ad Regiz civitatis portas fuf-

penditur.

Mors Manetis incidit in annum

m

Ti

Chrifti ccrxxvur. menfe Martio , prope fe-

Bo

a

|

ítum Pafche, qui dies apud Manichzos fub

$, Ü

nomine Bematis , Auguítino tefte , maxima

j o

Audita Ma-

cum folemnitate celebrabatur.

ii

netis morte, Archelaus coa&ta Synodo fo-

je 00"5.;?

i

lem-

44

lemni judicio impii hominis memoriam eft

exfecratus.

'TTum, fuadente Marcello, T'ur-

bonem Cafcharorum Ecclefi: Diaconum ini-

tiavit, & Manetis hiftoriam pofterorum me-

DeA

li

morie Chaldaicis literis tradidit.

'Talia ex

locupletiffimis teftibus (1) infra adno--

WUU

tatls accepimus.

f mi

quon

n

Tüm

C0f V;

-7

fett,

E

W

r

;

,

tiffzmu.»

IKX

—

Yttb|

Voozoc))

»

((d inpa

d )

len i

dttiy

lus

CA-

Pþof

dlt:

nj

li )

(1) Archel, A& difput. cum Manet, a num. 39. pag. 6&.

ad n. 55. pag. 100. edit. Zacagn. Fpiphan. lib. 2. ad-

verf. Haxref, haeref. 66. num. 1r. & 12. edit. Petav.

Cyrill. Hicrofolym. Catech. vi. num, 3o. edit. Tou-

tece. Socrat. lib. 1. Hiftor. Eccle(iaft. cap. 22- edit.

Valef, Phot. Hiftor. Manich. a pag. 356. ad pag. 358-

() Buf

edit. Montfaucon. Tillemont. Hiítor. Ecclefiaft. tom.

Th

Sic

4. ab Artic. 1. ad Artic. 17. Augulítin, lib. 18. con-

v

tra Fauft. cap. 5. Et contra epiit, Adimant, cap. 9.

Y

num, 9. tom. $.

)

W (o)

45

Ym d

LOPUSX VR

lo

B

"ütn m

De Manetis difcipulis, 69 Monicheo-

rum moderatoribus , €9 adminiftris.

Talo

adno-

uodecim fibi Manes difcipulos , ad

XXIII. D

Chritti Domini exemplum, a quo

fe miffum Paraclitum przdicabat , adjunxit :

quorum primarii tres: T'homas, Addas, &

Hermas.

De duodenario numero difcipulo-

rum, quos in rem fuam fibi Manes adhibuit,

'T'heodo-

conveniunt inter fe Eufebius , (1

retus, Petrus Siculus, Photius, & przítan-

tiffimus omnium Auguftinus , (2) cujus hzc

verba funt : Manicbeus duodecim difcipulos babuit

ad inflar Apoflolici mumeri , quem numerum . Mani-

chai bodieque cuflodiunt. — Nam ex. elelis fiis ba-

bent duodecim , quos appellant mogiflros ; 6^ tertium-

decimum , Principem ipforum. Petrus vero Sicu-

lus , fuüpra commemoratus , cui confonat

Photius, his verbis fingulorum nomina pro-

(

dit : Dzcpul Mamet ZIntichrifli fuere / duodecim :

Siginius, qui Maneti fucceffit ; "Ehomas , qui Evenge-

u

lum Manicheis movitn condidit j Buddas, €? Her.

"»

fl hb' )

eli

" edlr

Ti

(1) Eufeb. lib. 7. Hiítor. Ecclefiaft. cap. 31. edit. Valef;

p

j

»

Theodoret. lib. 1. Hoeretic. Fabul. pag. 272. Petr,

ff

Sic. de Manich. heref. pag. $19. tom. 16. Biblioth.

T

, Q

;

PP. edit. Parif. Phot, Hi

itor, Manich. pag. 356. edit.

f .

Montfaucon,

T y

(2) Auguft. lib. de Hzref, ad Quodvult, haref. 46, . 8.

46

SQ9 ( 0 ) NQP

quus , Adantus , €9. Adimontus , quem in diverfas ov-

Qu

Bis partes preconem. amandavit. — IManetis. interpre-

aite

2es , €7. explanatores extitere : Hierax , €9 Heraclides,

i$

atque. Apbtomius. — Adjun&i bis €9 alii termi. bujus

n

fe&atores : Agapius , qui Heptalogum commentus efl ;

uY

Zarvus, €? Gabriabius. Adimantus, de quo Pho-

det

tius, & Petrus Siculus, is effe videtur, con-

Qu

tra quem Auguftinus fcripfit, qui eo (1) lo-

l hn

co dicitur : Uzus ex. difeipulis. Manichbei , quem

df

gnagmm. doGlorem illius fe&e fuiffecommemorant. Et

n

(s

alio (2) Hloco: i recenfeatis , que contra Adiman-

zum feripfi, qui Manicbei fetator , cum ille viveret,

Qu

fuiffé ja&atur.

At difcrepat a füpra comme-

tiner

moratis teftibus Epiphanius , (3) qui duos

Mu

fupra viginti difcipulos conftituiffe fibi Ma-

fongn

netem affirmat.

Archelaus vero in re fimi-

Q

li ipfe fibi , ut verba fonant , repugnat. Arche-

Qs

laus enim (4) apud Zacagnium , qui codicem

(

Caflinenfem 1n lucem dedit , ftipatum caterva

[T

duorum fupra viginti ele&torum juvenuin

i

!

veniffe in Mefopotamiam Manetem narrat.

hn

At idem ipfe Archelaus apud Valefium, qui

hf

[

inchostum codicem Bobienfem in Ambrofia-

f

Iül 4

na nunc Bibliotheca Mediolani fervatum ,

li D

quem

6 n

Tivf

l

(1) Lib. contr, Adimant. cap. 12. num. 2. tom. 8

(2) Idem lib. 2. contr. adverf. Leg. & Proph. cap. !2

Titnj

num. 4. tom. $

(3) Epiphan. lib. 2, adverf. Hieref. heref, 66. num. 5

ug'th

edit. Petav,

(4) Archel. Adt. Difput. cum Manet, num. 12. pag. 23

edit Zacagn.

1

Müx

as

A

«2 ( o ) u95

47

! 0l

uem a V. C. Emerico Bigotio acceptum ad

ETPN

caleem fuarum adnotationum ad Socratem ,

1j

i

& Sozomenum collocavit , duodecim dum-

li

. hj

taxat electorum juvenum comitatu Manetem

I

h

in Mefopotamiam irrepfiffe teftatur. At fa-

T

cile tollitur utraque repugnantia; fi dicamus,

,

quod maxime probabile eíft, id accidiffe faci-

(i)b

li lapfu, veniaque digno vel Latini, vel Grz-

L

j

71,4

ci five interpretis , five librarii , qui pro

^i l

Greca nota numerica IB , quz apud Grz-

Alny

cos duodecim valet , notam KB adhibuerint,

Va

Re-

quz apud Grzcos fonat viginti duo.

Ymfme

tinendus eft igitur duodenarius difcipulorum

Manetis numerus.

j duo

Quod pertinet ad leva-

y M

tionem felectorum trium difcipulorum Ma-

e fir

netis, "'urbo apud Archelaum (1) in utro-

N

que codice hzc habet: Hac efl omnis dotirina,

«

quam Manes tradidit tribus difcipulis fuis, & juf-

a

fit eos n tres mundi plagas proficifci.

Ex quibus

dda pavtes eff fortitus: Ovientis ; "Thomas vero $3-

avoni

n

vovum. tervas. fufcepit 5 Hermas. vero ad AEgyptum

Qf qül

profedus efl , €9 ufgue'in bodievmum diem ibi de-

nyoi

gunt dogmatis bujus gvatia bredicandi.

At in

UE

hac profe&ione non ommino fcriptores inter

quem

Íe confentiunt ; fed neque ipfe fecum Cafüi-

nenfis Archelài codex. Res quidem ipfa non

Hermam in

TM

magni ponderis videtur effe.

,U

hanius

gyptum päofe&um effe etiam Epip

Á ml"

(2)

-

, f

(1) Archel. A&, Difput, cum Mauet, num, 1x. pa?. 2

-

48

«Q4 ( o) XQ9

(1) tradit , qui Manetis Hiftoriam ab iis,

qnt

At

qui ipfum Hermam in /Egypto audiverant ,

fe accepiffe teftatur, quod certe ad haben-

aimo

dam Epiphanio fidem maximi momenti e(t.

(ibile

Qxoris

XXIV. Univerfam Manicheorum rem-

VO

publicam in duos ordines difpertitam acce-

D

imus : quorum alteri (2 Auditores, Ele-

tübus

&i alteri appellabantur. Auditores fuos (3)

qdten

Verb

pariter catechumenos appellare confueverunt

Ele&i ; non, quod hi aliquando, ut catechu-

pult

dle ]

meni Chriftianorum , baptismo initiandi fo-

rent ( baptismum enim Manichzi repudia-

1777

bant ) verum, quia Auditores multo inferio-

D

d

ris gradus, ordinis , & fan&titatis prz Ma-

Commune

nichzorum Ele&is cenfebantur.

lat

munus Auditorum (4) erat, cum uxoribus

Dl

fuis , liberis , familiis , famulis , agris infer-

Ogem

vire Ele&orum neceffitatibus.

Praterea (5)

N

terram colere , fodere agros, arare campos,

YQro,

poma e plantis evellere , decerpere olera,

"g

&t

fuccidere pepones, & cucurbitas, eaque Ele-

Gis ,

uibus alebantur , afferre.

Auditori-

COrtir

bus autem (6) indulgebatur ; ut uxores du-

Vl cn

ce-

V in

(1) Epiphan. lib. 2. adverf. Haref. hzvef. 66. num. 12.

edit. Petav.

(2) Augutt. lib. de Haref. ad Quodvultdeum haref. 46. t. 8.

(3) Idem lib. 3. contra Petil. cap. 17. num. 20. tom.

(l) Aügu

. Um,

(4) Ídem lib. 5. contra Fauftum cap. ro. tom. 8.

m

C5) Idem lib. 6. contra Fauítum cap. 4. tom. 8.

jl

lm

(6) Idem epift. 236. ad Deuier, Epifc. num. 2. tom. 2.

q

"

:

xXQ9 (0)

49

d i5

cerent , utque carnibus uterentur, & vino.

DVenut,

At iisdem (1) interdicebatur; ne fua manu

| hao

animalia occiderent, quodque mzxime dete-

Jenti d

ftabile eft, & naturz legi repugnens; ut in

uxoris ufu magnopere a veereranda prole ca-

] TO

verent. Ritus autem Auditorum erat, (2) fe

fl X

ad pedes Elc&orum projicere, eorumque ma-

s, D

nibus premendas cervices füpponere. Quod

fuos f

autem cum Electis commune habebant, his

(evett

verbis eorum olim Auditor perfequitur Au-

d

gufítinus : Soez, £? Lummu cum Eleéis aderemt

TL

die Domiuio cum Elellis fejgunamt : €9 ommes bla-

repute

Jplhemias cuem. ilis. evedurt , quibus. Menzchecrim bo-

inferit

vel/t detefhemda eff.

Itsque univeríiaim Mani-

z M&

cheam fabulam Auditoribus fuis Ele&ti tra-

mimun

debant ; nec nifi ab impiis illis, nefariisque

uwflhü*?

myfíteriis , quibus Ele&i perquam eccultam

"s If

l

operam daibznt, de quibus loco fuo difputa-

tere

j

bimus ,; Auditores excludebantur.

Merces

cam

püw

vero, (3) quam pro fervitute previ, 2c diutur-

'e od

na Auditoribus fuis promittebant Ele&i,

AJ

l)

erat hujusmodi: fpes certa nimirum , quod

eorum animz e vinculis corporis relexetze

Aodit*

(itt

vel continuo in Ele&torum corpora abirent ;

xore

(

vel in pepones , cucurbitasque migrarent ,

üt-

jj 19

"

g

p,

(1) Auguftin, lib, de Hieref. ad Quodvultdeum hzref, 46,

m ?

tom, 8,

(2) Idem epift, 235. ad Deuter. Epifc. num. »5. tom, 9.

l

(3) ldem lib. s. contra Fauitum cap. to. tom. $. Itemlib,

j

de Haref. ad Quodvultdeum hartcf. 46. tom. g.

, U

$O

&OS (0) «v

atque in Electorum ventre purgatz quam-

Wrore

dbant

primum in Re»num lucis reciperentur.

evella

XXV. Manichzorum Ele&ti hi diceban-

g,

hacy

tur, (1) qui füummum fanGtitatis, juftitiz,

feveritatis, & continentiz gradum fe tenere

&

profitebantur. Hi (2) a vino, & carnibus

Áir,

omnino abítinebant; quod e mortuis corpo-

tgzïabil

ribus Divinz naturz particulas evolafle af-

Tibus !

firmabant ; vinum auütem fel effe Principis

euttn

tenebrarum docebant.

Pomis itaque, her-

quii

bis, oleribus, peponibus, & cucurbitis ale-

It

j

bantur; quz, quamvis evulfa, excerpta, &

hia

precifa, adhuc vivere arbitrabantur, & per-

1 [j

miítam fimul continere cum mala natura de-

LUE

monis bonam naturam Dei, quam in ven-

i

triculis fuis feparare fe a natura mala co-

ffþe (

quendo, eructando , & egerendo ja&tabant.

?t litg

Quos Auguftinus irridens, (3) O Zeata o;era,

m I

inquit, quibus t9 samu evulfis , ? ferro concifís,

AT

C igne cruciaus , conceffium efl tamuen 5 ut ad veffro-

I

vum. inteflinorum . avas viva perveniagt ! Et, O u-

tr $

fera pecora, quey, cum citius de corpore fio exeunt,

h, j

im vefha corpova intrare mom po[funt ! Preterea

fU

(4) agros colere, uxorem ducere, & liberis

du

pro-

DT

C1) Aug. Enar. in Pfalm. 140. num. ro. tom, 4. Theo-

H'Omine

doret, lib, z. Haeretic. Fab. pag. 272.

(2) Aug. lib. de Hazref. ad Quodvultdeum haref. 46.

tom. 8,*

(3) Idem lib. 6. contra Fauítum cap. 4. tom. g.

() A"W

: [uy [

(4) ldem epift. 236. ad Deuter, Epiíc. num. 2. tom. 2.

) l |

SQ9 ( 0 ) 9997

$À

t Qu

procreandis operam dare, nefario fibi flagitio

dabant.

ii

Quin etiam (1) eradicare herbas ,

evellere folia, fuccidere olera, poma decer-

K

pere, imma

ne

iv o5

& impium cenfebant; quod

B

hzc vitam Divinam vivere przdicarent. Ele-

fe t

Corum autem vita, mores, confuetudines ,

- Carm

facra, quz ab eis exercebantur, propter de-

ais u

teftabiles turpitudines Manichzeorum Audito-

ribus penitus occultabantur. 'Teftis eft Au-

vl :

: Drinz

guítinus primarius Manichzorum Auditor ,

w, i

qui in celebri illa cum Fortunato difceptatio-

rbitis aïg

ne , (2) De mori/us vefiris, inquit , pleme feire

pojumt , qui Ele£i vefivi. funt.

ANofüs autem me

apti, !

, &pr

«on Ele&um vefirum ; fed Auditorem. fuiffc.

Quid

um de-

autem Her vos agatis , qui Ele&i eflis , ego Jcire

i vet

2on po[fum.

Nom £? Eucharif&am audivi a volis

h

Jepe quod accipiatis; tempus autem accipiendi cum

gobo

ve lateat ;. quid orcipiotis, vnde noff potui? Cxcte-

rum totam doCtrinam fuam, cui fidem prz-

jento

r t

ftarent , Auditoribus fuis communicabant E-

F»?ïv'

at dl

le£ti. Sic enim eo loco continuo perfequi-

tur S. Do£tor: Mili fides data eff a volis , quomz

!3

bod'e inprobo.

Ex Ele&orum cetu affume-

"

1 D

p

bantur, qui facris Manichvorum przerant,

& miniítrabant.

Qui, quot , &quales fue-

:

y

rint ; audiendus eft Aucuftinus.

Certe folo

pIU

nomine tales erant , quod Chriftiani non ef-

wmu 4

5

t

fent;

2j L:

(1) Auguftin. lib. de Hieref. ad Quodvultdeum hsre^ 46

tom. &.

jril. 0

(2) ldem lib. contra Fortun. difput. r, num. 3. tom. 8.

lz',w

32

«Q9 ( 0 ):NGS

fent; quia carebant baptismo : (1) Mauiclai,

inquit, ex Elegis fuis babent duodecim , quos ap-

pellaus. Magiftros ; 62 tevtiumdecimum: Principem ipfo-

Dl

vum : Epifcopos autem [eptuaginta duos , qui ordi-

zantur a Magiffris.

Habent etiam Presbyteros , qui

M

ordinamtur ab Epifcopis.

Halent etiam. Epifcopi

aulam

Diaconos. —Baptismum im aqua mihl cuiquams per-

bibent falutis afferre ; uec quetquam . eorum ,

tilem

quos decipiunt ,^ baptisandum

db an

frit,

j)umm*.

tic

cum,

dhois

f&

( aj

lil

»

Üts f

N

s Wi

it s

N

*

omm

fim

^v

digl

üs, .

(c

)

«

cyile |

Vlfl]pf

&

(I0s

Tpup:

CA-

llgu

l;

(

ä?

(1) Auguítin, lib,

]

de Hsmref, ad Quodvultdeüm haref.

D

1

ltllg

46, tom.

$

&91

SQ9 (0) SQ9

Maii

CATUSM VIL.

TII

ia

fuu il

De Univerfa Manicbeorum Fabufa.

niverfam Manichzorum fabulam

gtertt, t

XXVI. U

non minus anilemi , & perridi-

m Ey

ium )

culam ; quam impiam, nefariam , & deteíta-

bilem explanandam aggredior. . 'l'alis enim

EULUR

j/

ab antiquis Ecclefie Patribus femper habita

fuit. Hanc (1) Auguftinus, diuturnus Ma-

nichzorum Auditor, fabulam appellat Perfi-

cam, eamque falfiffimam , fallaciífimam , men-

daciisque contaminatiffimis contextam , con-

fictamque teítatur. (2) S. LeoMagnus hzre-

fim ait in Manichzorum infamia arcem fi-

bi (truxiffe : quidquid vero in hzrefibus omni-

bus facrilegum eíft, atque blafphemum , id

in Manichzos, quafi in fentinam. quamdam

omnium concretione fordium confluxiffe af-

firmat: eorumque do&trinam tanquam (5)

diabolicam impietatem , nefandique dogma-

tis, utloquitur, ferale commentum , de fa-

crilegis , & fabulofis mendaciis contextum

vituperat.

T'itus (4) vero Boítrenfis, ut cz-

teros prztermittam , egregius Manichzorum

impugnator, quatuor editis a fe libris, quo-

3

rum

(

(1) Auguftin. lib. contra Secundin. Manich. cap. 2. tom. 8

(2) S. Leo M. ferm. 15. cap. 4. tom, z. edi

F. Cacciar.,

(3) ldem ferm. 33. cap. 4. tom. 1.

(4) Titus Boítren. lib. 2. contra Manich. pag. 9c6. 9o7.

p V

& 9o9. Exítat p. 2. tom. 4. Biblioth. PP. edit. Parif.

34

«QS ( o ) SD9

rum quartus defideratur , ubi Maenichevrn

n

nominat, nonaliaeum voce; quam hominis

J upu

t (f

dementiffimi, & amentiffimi ufurpat.

Jam

vero (1) duo zterna, ingenitaque prin

[ij7) üj

cipia,

eademque omnino. contraria ,

locoque inter

i f

lr m

fe ditantia quam maxime Manichzi ftatue-

bant: quorum slterum Deum bonum , na-

TM

turam bonam, & lucem; alterum vero Deum

us,.

malum, naturam malam, & tenebras : item-

Epik

n

que Hylen grzce, latine materiam ; quin etiam

Dzmonem, & Diabolum appellabant. Duos

aud

Deos unum bonum , malum alterum Maui-

T

chzos docuifle (2) teftis eft Auguftinus, qui,

[/7) ]

Cum. exceptione , inquit Manichzos alloquens ,

VCR

vobifeum; loquendum . efl , quaudo Deus mominatur,

t d

Duos enim Deos. unum bomum, aitevum smelum ef-

Dun,

Je perbiletis, "Purbo (5) Manichzi difcipulus,

(Iïendea

& Auditor apud Marcellum , & Archelaum

&t

at

teftatur, Magiftrum fuum duos conftituiffe

Deos, bonum unum , alterum malum. Hunc

Dup

TTurbonem ipfuüm , qualem apud Archelaum

lus J

repererat, Epiphanius (4) teftem producit,

li

uo

fs.

(1) Titus Boftren. lib. r. contra Manich. pag. 894. & gor.

Q

item pag. 905. & 9o7. lib. 2. Aug. lib. de Haref. ad

Quodvultdeum ha&ref. 46. tom. $. Epiphan. lib. 2«

&H

adverf, Haref. haeref, 66. num. 14. citans verba ex-

(nt HJ

cerpta exlib. Maneüis , qui infcribitur Myfferia, Theo-

Y

dorct. lib. r. Haeretic. Fabul, pag. 272.

(2 Augu/t, lib. 1. de Morib. Eccl, Cathol. cap. 1o. num.

tfigen

I6, tom. I.

(3) Archel, AG. difput. cum Manet. a pag. 9. ufque ad

1 Vl

pa

& -

[o

)

2. edit, Zacagn.

(4) Epiphan. !ib. 2. adverf. Haret heref. 66, num. 8

Q

(cen)

bey

du

55

ln

quod Manichzus duo pvincipie flotueret , qua —5

71 honis

jrincipio caverent , mec vuquam definevent , Invicen-

Dat, Jw

que contraria fovent: quovum umum lucem , 69 bo-

| princligï

mum appelavet ; alterum tenebras , ac zahem ; ut

idem [int, ac Deus , €? Diabolus: quos quidem am-

Oque ut

hi (l

bos noumumquam Deos nominavet : Dewm videlicet bo-

ynum, ?

qim, ac Deum amnalum.

At vero (1) Aucufti-

nus, cum exprobraflet Faufto Manichzorum

vero D

Epifcopo, duos Deos a Manichzis conftitu-

Dris: if

quinet

tos, his verbis repugnantem fibi Fauftum

w D

audivit: Mumquam in noffris afferitoribuy duorum

Deorum audtum eff nomen

L

Eff quidem , quod

um X

duo principia confitemum ; fed wmum ex bis Deum

iniis, Q]

loguets

vocamus , alterum Hylen ; aut,ut conmmmiter, €9' ufr-

tate dixerim ,. Demouerm.

Dwo principza .doceo ,

ao

Deum , €? Hylen; mon ideirco videri dele» tibi duos

PETTI

oflendere Deos.

Ad hec Auguftinus frequens,

Wcpus

& affiduus teftis de auditu cum Auditoribus

r

ceteris Manichzz de duplici Deo impietatis,

confiii

Dwuos quidem Deos in veffris, inquit , djputottori-

am, P

Àroe

o

bus folemus audire. Mox prztermiffa inani quz-

ftione de voce, rem ipfam his verbis nervo-

(

1pFU |

fius apgreditur: Ciro videtur. Fauffus fe defendiffe,

qllü

cum &it : Non dicimus duosDeos; fed Deum,

. 0 Ü

r

& Hylen.

Porro auteu cum. queferis, quam di-

jpu

j

cat Hyleu 2 Audies plane defevibi alterum Deum.' Et

a v

j*

f

fane cum Hylen corporum omnium procrea-

þ

p

tricem , eamque aternam , ingenitam , nec

pIOH

ab ullo principio , nullaque caufa pendentem

4.

af-

N up

(x) ALwlguR'm. lib. 21. contra

Fauft. cap. 1. 2. & 4. tom. 8.

)6» Uum F

56

affirmarent; quz, nifi naturz Divinz, tribui

g*;m'o

non poflünt ; Deum effe Hylen vel inviti , &

PTO

nolentes concedere Manichzii cogebantur.

lid;

dicunt

XXVIL De natura autem boni , malique

ml

Dei difputantes, Deum bonum communem

tm fl

banc lucem effe, quz oculis animantium o-

V,

mnium percipitur, Manichzi docebant. Lu-

inpa

Cenm ( I) corporeagi , marrat Augu&inus , dul

ingst

tugs vaortaliugs oculis adjsceute

Cf

nom folum im bis

qu

M

acvvibus (in Sole, & Luna) ub eam puviffmam

eredusts verum . eiiam in alüs

i

Qz:'z'/l'zug'ue Iucidis ve-

ünd

bus, ubi fecuudum eos tenetur adgifla , crediturque

lono

purgauda , Dei diewst effe naturam.

Contra ve-

Omtii

ro, Deum malum tenebras efle diceban

t,quas

itgei

aliquid effe per fe fübfiftens ,

& zternum,

Tüht,

ingenitumque putabant. (2) Sslezt dieere, de

quaf

Manichxis inquit Auguítinus ,| uide erant. te-

D)

nebre fiper a [[uma , antequam faoceret Deus. [ucem?

ii

Quis illas fecerat , aut gemuevat? ut, fi. memo fece-

g?!ibu

rat, C? gemuerat east; eterme evant temebra.

Quafi

[

aliquid [iut tenebre : fed, ut di&hum of , lucis alfen-

lic])

tia boc nomem accepit. — .Sed quia ipfi fabulis fuis. de-

Aæï

cepti crediderunt gentem eff tenebravum , in qua &

2'6'.*'1,; "

corporaz, OP formas, t9 amimas im illis corporibus

Qbar

iiffe avbivantur ; ideo putant , quod tenebre aliquid

Tüm ;

fint ; & uon iuteligunt, nom. [entiri tenebras j . mifW,

Mi

guan-

(1) Auguftin. L. de Hzxc

ef. ad Quodvultdeum haref. 46. t. 8.

f

(2) idem lib, r, de Ge

n. contrà Manich. cap. 4. num. 7.

LT

tom. t

h

1tn

Vj d

w ( o ) uD

7

ito trn

quamdo mon videmus : ficut mon þntz'tur- fülentium ;

iil

nifi, quando non audimus.

Sicut autezm filentium ni-

pantu,

bil efl ; fic €7 tenebre mibil fant.

Sicut autem iW

dicunt , gentems tenebvarum contra lucem Dei pu-

, Id

gnaffe ; fic potef? €7 alius fisiliter vanus dicere , gen-

JEDHTENU

tem . fileniiorum contra. vocem Dei pugnaffe. — Caufa

antitm )

vero, quz Manichzos in hanc abfurditatem

bant. 1

impulit, qua crederent, eternam quamdam,

[S

ingenitamque naturam malam exiílere , ex

qua mala omnia profluerent, ea fuit ; quod,

j)ï

4

cum mala multa, quz in omnium oculos

fucidi t

undique incurrunt, perfpicerent, eaque Deo

vadd t

bono tribuere impium omnino judicarent

ntra Ye

omnium malorum caufam zternum quoddam,

ingenitumque principium malum conftitue-

1t, QUi

'ermum,

runt. Hinc frequentiffima apud Manichzos

i, 0

quzítio illa, qua decipiebant incautos : UN-

o qtt r

DE MALUM ? Seepe, ( I) atque adeo fempev, in-

r ht

quit Manichzos alloquens Auguftinus ,. 24 às,

gem f

quitus bervefum ve[fvam fuadere amolimini , vequiri-

ti5: Unde fit malim

s

2

i. U

Hic fe triumphare Ma-

Í

nichzi jaCtitabant.

Hac queflione , (2) inquit

luit 4*

Augufítinus, Maricbei fe vegnave putant : quaft

73 w

vero inierrogare fit. f[cive.

L *5.

Neque enim intelli-

gebant, cum duplex fit mali genus , nimi-

j Nr ( j)

rum malum culpe , & malum penz; hoc

ln "þl'"

u;

juftiffime ad Deum bonum, juftiffimum fcele-

$

rum

qtlm'

[

(1) Auguft. lib. ». de Morib. Manich. cap. ». num, 2.

" p

tom. £.

,'. 4 g

(2) ldem lib. de duab. animab. cap.8, num. ro, tom. g.

$8

RQS ( 0 ) Q9

rum vinäicem; illud ad voluntatem natura

j

aten

bonam, fed ele&tione liberam & Angeli, &

hominis pertinere. Eo enim ufque mali ori-

(Uff]

ginem perquirentibts eft deveniendum, nec

m

progrediendum eft ultra.

Exlr

Tilit]o

XXVIII. Manichzz fabule narrationem

de

A

perfequitur "T'itus (1) Boftrenfis, qualem fe

Tiita

accepifle te(tatur ex ipfismet Manichzi libris,

Man

quz eft hujusmodi.

Materia illa eterna, &

iK

ingenita fine ullo ordine ferebatur , genera-

bus

bat, atque creícebat.

Cum autem innume-

flin

rabili prolis multitudine aucbi effet ; ma-

(l

ximz inter peílimam illam fobolem difcor-

fCF Iþt(

diz, & feditiones exortz funt.

Infanam fra-

if

trum inimicitiam acer, atroxque pugna eft

m

confecuta. Cum autem in fugam verfós vi-

Iu

Ctores infequerentur ; fa&tum eft; ut ad re-

vj

gni jucis confinia pervenirent, cujus pulchri-

p

tudine capti, inito fecum fcedere , regnum

fl

lucis de communi confilio invaferunt. 'T'unc

[nna

Deus lucis, cum gentis tenebrarum impe-

fjj

tum fuftinere non poflet , atque. imminen-

tem regni fui vaftitatem timeret ; ut fibi, re-

busque fuis confuleret ; nefcio, quam pote-

(l) Al'w

flatem , atque virtutem , partem certe fui

&i

lucidifimam , objecit hoftibus; ut his illece-

E

2) Th

bris captos ab odio ad amorem eos revoca-

lo

ret

tn

r

Cr) Titus Boftren. lib. r. contra Manich. a pag. 882.ad

986.

(4* ïdeï

A

SQ9 ( 0 ) SQ7

$9

Ui

ret. Ad przefentiam pulcherrimz lucis ex-

Qdl i

arferunt cenebrz vehementi cupiditate , qua-

emilt:

cum permiíter eam abforbuerunt, arGuffi-

dom, x

moque vinculo fibi penitus adítrinxerunt.

Ex hac commifítione lucis, & teaebrarum ,

mitigato tenebricofe gentis furore , au&tore

armatn

deliro fene Manete, mundus exortus e't. Si-

mlen!

milia narrat apud Archelaum (1

'Turbo

hr

Manetis comes , atque difcipulus

: * fimilia

gt

"heodoretus : (2) fimilia, locisque pluri-

', port

bus teftes appellans Manichzi libros Augu-

n i

ftinus, (3) prefertim in fuis cum Mani-

W n

chzis concertationibus : fimilia alii plures

7 dilco-

Ífcriptores przclariffimi, fummaque fide di-

v t

gnitimi.

Pauca quedam brevitatis gratia

l

xona [

b

'1

Auguftni teftimonia depromo : Diciis, (4)

velist

inquit, o nefcio quam, gentem. tenebrarum ad-

lt ad ff

verjus Dei vegnum vebella[fe.

Deug: autes osmmni-

: pu

potentem, cum videret, quanta. lales , £? voffitas im-

, TU

anevet vegmis füis; mifl aliquid adverfe genti o-

m 1

poneret , €9 ei vefiflevet 5 mififfe banc. virtutem , de

!

rum i

eupus commiflione cum molo , &9 tenebvarum . gente

7041m1-

m

ü

[ fiblv j

uyn P

(1) Archel. AG. difput. cum Manet, a pag. 9.

edit. Zacagn.

ad pag. 2;.

n at

(2) Theodoret. lib, z. Hieretic, Fabul. pag. 272.

T3

(3) Augutt. lib. de Hzeref. ad Quodvultdeum haref, 46.

tom, 8, Item lib. 13. contra F'auftum Manich. cap. 1.

tom.$. ltem epift.236. ad Deuterium Epifc, num. 2.

:j

tom. 2.,

j

(4) ldem lib. contra Fortun. Manich. difp, r. num. z.

tom, 1

"

i

60

Áieti

nundas f fabrieatus. — Item : (1) Gentem teue-

D

brarum quodam tempore adverfus Deum reþella/fe.

| nm,

Deum autenz, cum aliud, quod faceret, mon baleret 5 g,

fuutes

quomodo aliter poffet. bofli vefifleve , 1102 inveniret ; ne.

ipem

ceffüate oppreffism. smififfe bue amimam Lbonam , 87

r

quamdas particulam fue fubftantia , cufus commi-

C fam

JBone , atque. smifcela boffegs Jiperatum effe. fomniant,

sift,

r

G mundum fabricetum. | Praterea : (2) Mani-

DI

chei dicunt , aute. suundi conflitutionem fuifBe gentem

ten, (

tenebravum, que contra. Deum velellavit : iu quio bello

NI

evedunt. süfevi,

onmipoteutem Deum mon fibi aliter po-

Tü0y

puiffe fuccurvere ; wifi portem fuam . contra eaz anit-

DN

teret.,

Cujus. gentis. Principes , ficut ilà dieunt, de-

(r,

voraverunt partem. Dei, £? temperati funt; ut pof-

Cxlefo

fet mundnus. de ii fabricavi

que membra Dei di-

[lld D

cunt ee commifa teuebrofis vifceribus. Principum

tits

d:lorum: ; ut eos temperavet , Gj a furove compe[ceret.

Theng,

e,

XXVIIL De mundi conftitutione , quz

Tenfn

confecuta eft pugnam illam gentis tenebra-

troy

rum cum Deo 1ucis, talis eft Manichzorum

qui

fabula; ut, tanquam zgrotantium deliria, fi-

lüqu;

bi non conítet; fed fecum ipfa maxime pu-

gnet.

Animantium oninium originem ta-

it ]

lem fuiffe, Auguftino tefte, Manichzi lite-

D?m !

ris commendarunt : (3) Urtriusque fexus Drin-

j

!lt

cipibus tenebrarum captis, cum ex eis mundus con-

t

firue-

(1) Aug. lib. de vera relig. cap. 9. num, r6. tom, I

(2) 1dem lib. de Agon, Chriit. cap. 4. num 4. tom. 6.

r

"N

(3) idem lib, 6. contra Fauitum Manich, cap. $. num. 8.

h

*/15"11(

8SQ9 ( 6 ) 899

Vl t

Jivüeretuy , plevosque eorum in celeffibus fabricis col-

7 rel)eïhj:?,

ligatos , ?m quibus erant. etiam femine alique pre-

habera j

guamtes, que,cum calum votari cepiffet, eam ver-

DT

tiginem ferre non valentes , conceptus fuos abortu ex-

49

"

cuffife , eosdemque abortivos fetus , Q9 qmafculos ,

f CO

f

pe

" fem?nay de celo im terram cecidiffo , vixiffe , cve-

P fonms

viffe , concubuiffe , gemuiffe. Hinc ejfé dicuzt. oviginem

(z) Mi

carmium ormmiia , qua moventur in terra , in aqua,in

if

aere. C'etera omnia non fecus , atque animan-

li g::of:,i.

tia, cum , quz immota perflant ; tum, quz

fli d)

moventur ; ex duplici netura, duplicique ani-

yup um

ma, mala, & bona : mala, quz pars Dei mali ;

diutt, d

bona, quz Dei boni pars effet, conftare, &

|

!

^

Ji; t M

coslefcere contendebant , poít ridiculum il-

gin i

lud prelium permifta fimul, atque conglu-

"L

ünata. Hinc omnia, quz in mundo funt, ele-

menta, lapides , metalla, arbores, poma, o-

nj

lera, fru

ges animata efle, & quidem anima

oe , t

fenfu, coKenitione, & ratione przdita arbi-

S ten

trabantur. Adeft teftis locuples Augufítinus,

qui de Manichzis hzc narrat : (1) Membra ,

üchæam;j.

d*

inquiunt , z/la Dei, que capta funt in il prelio,

yxim *

afia fumt umiverfo mundo, $9 funt im avboribus ,

ip bevbis , im pomis , im frudiübus.

jpiny! "

Item : (2)

Deunz bouwm , £? cerum dicunt cum temebravum

sca

f

gente pugnaffe , €9 partem fuam teuebrarum . Prin-

]

i]l!!ïin(l

À

cipibus mifeuife , eamque toto quundo inquinatem ,

fit

L]

( m

(1) Aug. Enar. in Pfal. 140. num, 12. tom, 4

"N

(2) Idem epitt. 236. ad Decut. Epifc. nuüm. a. tom, 2

m

62

(0o) SQ

€? lipatom affeverant.

Rurfus: (1) Herlas, at-

K

que arbores fic putant vivere; ut vitam , que in il.

i

lis inefl , €9 fentire credant , €9' doleve, cum ledun-

lint e

Zur

zec aliquid [ime crucietv. eorum quemquam pof-

fimis

Je velere , eut. covrpere.. Deplorans vero aflen-

RUE

fum a fe datum ineunte fua adolefcentia

témati

Manichzorum deliriis : Serfz, (2) ac paula-

Qu£a

tim, inquit, perdu&us fum ad eas mugas; ut cve-

tiecefl

devem ficum plorave , eum. decevperetur ; &8. matrem

qats

ejus. evborem. lacrymis latfeis.

Preterea Mahi-

&

chzos refellens : 4ziza , (3) inquit , illa, quam

türg

vationalem. ineffe avboribus orbiromisi , arbore. ex-

HUEH

eifo , vinculo folvitur ;5 vos enim boc dicitis , & €o

Áliny

quidem vineulo, im quo magna miferia , €? nulla uti-

ti (

litote tenebotuv.

Demum Manichezorum nu-

ii [

gas perftringens : Srrpes, (4) inquit, &? ar-

lm

bores , nonuull mimis evrartes bevetici, mon folum

d j

Jfentive fer corpts , id efl, videve, audire, €7 calo-

bvmmn.

vem , ignemque difcerueve s. fod etiam intelligere pev

P

vationem , €7 cogitoticues moffras arbitrantur.

Si-

HH'WI(

milia habet (5) Archelaus, fimilia "T'itus (6)

tij jj

Boftrenfis, fimilia Epiphanius. (7)

/if [j

XIX.

dtimy

ädVer(ä

(1) Aug. lib. de Hzeref. ad Quodvultdeum hzref. 46. tom.g.

(2) I4em lib. 3. Corifeff. cap. 1o. num. 18. tom, 1

Düpagr

(3) i1dem lib. 3. de morib. Manich. cap. 17. num, 55

tom., I.

TlDa

(4) Idem lib. de Genef. ad lit, imperf. cap. 5. num. 24

tom. 3.

D

() Archel. A& difput. cum Manst. a pas. 9. ad 22. edit

acagn.

LE

C6) Tit. Bottren, lib. ?

contrà Manich. pag. 923.

. 1

C7) Epiphan. lib. 2. adver

t

£ Haref. haeref. 66. num. g.

3l 1

SQS ( o ) &GS

65

hu

XXIX. De natura autem hominis multo

quii

perniciofior erat Manicheorum error. Doce-

eut j

bant enim, duas effe in unoquoque homine a-

Z

nimas : unam malam, quz pars erat gentis te-

ero lo

nebrarum, ejusdemque cum tenebrarum pen-

lefcent

te naturz; ex eaque omnia mala hominis, tum,

[ pam

quz ad naturam; tum,quz ad-mores pertinent;

OU

neceflirio exoriri: bonam alteram, Dei boni

V m

partem , ejusdemque cum Deo bono naturz;

a n

ex eaqueomnia hominis bona, tum, quz na-

N

ture ; tum, quz honeftatis funt ; neceffario pro-

, at ?

fuere. (1) "T'ettis eft locis plurimis Augu-

TE

ftinus. (2) Unum prz czteris brevitatis gra-

B'ndr gt

tia depromo : Mazichai, inquit, dwas avimat,

Qrum f

unam bonam , alteram) malam im umo bomüne e[fe

j U r

delirani. lflom, fcilicet malam, propriam carmis effe

, JH

dicentes , quam carnem etiam dicunt gentis e[fe tene-

iU u

bvorum. — lllam vero bouam ex adventitia Dei par-

qulpen !

te, que cum tenebvarum gente conflixerit , atque

Tif

utvamque mifruerit.

Et ommim quidem bona bomi.

Ties

nis il bone mime; ommia vero mala illi male ani.

!

me tribumt. Ambas in unoquoque homine

animas, utpote inter fe maxime inimicas, &

x

adverfarias, acerrime fecum ipfas, affidueque

161: 46: tom

pugnare, atque in perpetuo confli&u efle af-

m P

firmabant.

1 qun j

Hanc autem pugnam eam lu-

C&am

T

(1) Aug. lib. 2. de Morib. Manich. cap. Xr. num. 9Tj

tom, 1. Item lib. de vera relig. cap. 9. num. 16.

().ad n

tom. r. Item lib. de duab. animab. cap. 12. nuin, 16*

tom. &,

;, 00j

?) ldem lib, r. Reira&t, cap. 15 Znum. 1. tom, I

qu.o

64

& (o) V9

$— &am efle cernem inter, & fpiritum, quam

upr

u i

experimur in nobis, qualis defcribitur ab Apo-

ftolo. Auguftinus (1) ipfe audiatur : Duas

Ini

Mani

animes, dicunt, cel duas smentes , amam. bonam,

vt

altereum analom, inter. fe baleve . conffittvm $. quando

earo. concupifcit adverfus fpiritum. (2) Ytem : Cum

j dia

audimus Apoffohum ( Gal. $. 16.) dicentem : Caro

& pj

concnpifcit adverfus fpiritum ; fpiritus autem

ln :

adverfus cérnem : hzec enim invicem fibi ad-

i,fif! t

verfantur ; ut non ea, quz vultis, faciatis : a/-

D ij

[17

fit 5 vt cvedomus , quod Manichecrum credzt infania,

Qquia

duas bic demonfhratàs effe moturas ex . contravüis in-

ter fe principis confligentes , «mem . Lori, olteram

2 )j

snali.

In-eo autem confli&tu, his auctoribus,

tt dj

íi enima mala przvaleat viribus animz bo-

b fij

ne; bonam fibi fuübjicit, pondere fuo fecum

[ D

pertrahit, eamque a virtute ad vitia detor-

i:i!,iu p

quet, & in flagitia queque, & malefacta de-

Ti g

trudit. (3) — Menichei excifationem fuam. exten-

it lg

dunt im accufationem Dei , Divino judicio amiferi, fuo

fum.

autem furore blasphemi , €? tumc fe. peccave dicumt ;

Hac

);77;4,(;;;

guando notura, mali prevalet moture Dei.

Manicheorism eft. tmunmdiffma infania.

Ita Au-

fiifgy

guftinus. Et iterum alio loco : (4) Manichai,

fij, ]

inquit, e fu£floutia goli , cui proprium principium,

flttig,

Principesque. tribuunt , ipfaus boui Dei fubflantiam ,

an,

exX

NU t

at

(Y) Aug.lib. deHref. ad Quodvultdeum heref. 46. tom.8.

(2) Idem lib. de Contin. cap. 7. num. 18. tom, 6.

T hæ

(3) Idem ut fupra cap. s. num. 14. tom. 6.

(4) idem epiít. 166. ad Hieron. cap. 2. num. 4. tom. 2.

IN

h

&O (0 ) VP

65

1, qu

ex parie, qua capta eff, corruptam , £ oppreffam , &2

r

ad peccandi meceffitatem. perdu&am e[fe. comezdunt.

u

Lepidus profe&to eft de hac impia, & infana

u h,

Manicheorum excufitione Auguftini dialo-

n fjmïiï

gus.

Audiatur. (1

Qui funt if Eleti 2 Guilus

tem;

fü. dixeris : Peccafli ; flatim illam defenfionem ampiam,

G pejorem ceteris , snagisque facrilegam. proferunt :

Affl . Cïw

Aonu ego peccavi ; fed gens teuebrarum.

Que ef

Eu at5

j (l :

ifla geus tenebravum 3 — Qu belhum: geffit. cum. Deo.

at

Et ipfa peccot , cum tu peccas ? Ipfa , inquit, quia

conmifhus fum 1l .

..5 Etnzos anme , nme

aü ZiJ (

quiunt, de zpfis amembris Dei fumus ; Jfed prenzinum

jfrori! *

2

bic vifceribus. gentis teuebvavum , &2 quidquid pecca-

loribi

ve dicimur , illa gent. peccoat. .. « . . Vis , o tiefane

de, falfe Ele&le , defendeve peccatum tunum ; ut, quam.

m be

do aliquid miali feceris , non . tu feciffe videavis : qua-

o fequr

. dett

vis,in quem peccatum tuumm vefundas , €9 vefundis

didt

i gentem) tenebravum. . Sed ad Deutn adtende ; fi. mon

2n lum vefundis.

$; enim po[ft geus temebravum ,

m dl

quam fingitis , boc tibi diceret : Quid me aecufas ?

mij/

v Ü vis ergo te. defendere. de peccato. tuo ;

j

py

laudare ton potes Deum. . . . Tronfi ad vitupera-

uonem tugm , €9 laudabis Deum .

. Die r Eso

I

dixi, Domine mifeveve mei, fama amimam meam;

Matt

n

quomiam peccavi tibi.

Ego dixi , ego peccavi , mom

|

[n

Pla-

Jovtuna, mon fotum, mon gens temebvavum.

f([M [])

cuit tamen hzc fententia Auguftino olim,

cum adolefcens effet ; quando in Manichzo-

M

rum hzrefi verfbatur ; utpote admodum

2 46

Cconmme

om ?

m

(1) Aug. ïxx Pfal. r40. num. 10. & tr. tom. 4.

66

wey (o) wmy

commoda, & opportuna ad removendam a

w ]

fe culpz notam, & ignominiam * ad extin-

(ux

guendos morfus, aculeosque confcientiz re-

laru

tundendos : quod ipfemet ingenue fütetur,

ticha

hisque verbis deplorat: (1) Adbuc emim mihi

Íoma

videbatur, non e[fe nos, qui peccamus ; fed me[cio quam

Àun

aliam in nobis peecare natuvam , &9. delelabat Juper-

d

biam meam extra culpam effé ; & , cum aliquid ma-

viritd

li feciffems , mom coufüteri me feciffes ut Janares ami-

UT

um qaeays , quoniam peccabat tilà ; fed excufave eam

virtu

aumabam , &9 accufare mefcio quid aliud , quod me-

0pbor

eum eJfet , & ego non effm. . Ex his omnibus pa-

tiffi

tet, Manichzos in id potiffimum , viribus-

jriu;

que omnibus incubuiffe, quemadmodum no-

!l'f!, !/

ftrz ztatis hzretici; ut liberum humanz vo-

tf

luntatis arbitrium omnino tollerent.

uod

ïPfW f

(2) fepenumero, locis

que pluribus Augutti-

ln

li d

nus tel[*catur.

uri

XXX. At vero Deus commotus mem-

d Mi

brorum fuorum calamitate , Manichzo au-

ia n

&ore, ut eft apud Titum Boftrenfen , (3)

lod

cogitavit ea feparare a mifera illa commiftio-

dro

ne cum tenebrarum gente, fibique iterum

lfit

€a coaptare; ne pars nature fuz in fempi-

T as

terna eflet miferia. Ratio autem disjunGto-

hpj

nis

(1) Aug.lib.

f 1

(2) Idem lib.d

e Haref. a

5. Confeff. cap. ro. num. 18. tom. 1.

l €2' f li

d Quodvultdeum h:ref, 46,tom.8.

ltem lib. 5.

contra duas epiít. Pelaeian, cap. . nurm. 3.

tom,

10. ltem lib. 1. Retra&t. cap. o. num 2. tom, L.

(3) Titus

]

ï)lguä

Boáüren. lib. z. contra Manich. pag. 89 1.

N

n

n

J

W ( o ) &5

67

Wendni

nis hujus muliplex eft apud Manichzos.

al at

Quod enim pertinet ad coleftia cum tene-

folentins

brarum gente conglutinata , divulfio a Ma-

1e fie,

nicheo tradita, edeo impia eít, tetra, & ob-

C m g

Ícena; ut eam non meis audeam, fed folis

Auguftini verbis, qui locum ipfum Mani-

] nj

]

"

'pä( dþdt /

[

1

chzi producit, referre : (1) Dicurt, inquit ,

j aliqmlf i

viriwtes. Jucis transfigurovi im augfeulos puleros , &

J

eppori fewinis gentis temebravum : €9 easdesh vurfus

excuy m

virtutes lucis tronsfiguravi in feminos puleras , &9

], gl

opponi ssa[culis gemtis temelvovum ; ut €9 per pul.

Tinibus p

critudinem fuam . inflemment. fpurciffzmmam. lilidinem

, Viribé

principusm tenebvavum , €?^ eo modo vitalis. fubffan-

odum n

Ha , boc efh, Dei matura , quam. dicunt im. eorum

narg vo»

corporidus colligatam: temeri , ex eorum memubris per

Qw

üpfom . coucupifeentiom velaxatis , foluta. fugiat, €9

1

Es

x9 Ui

Jufcepta , vel purgata. liberetur. — Hoc. infelices legunt,

boc dicunt , boc. audivmt , boc im libro feptimo "The-

Javi eoruim (fic emim . appelemt feripturam quam-

tus m

dam Memichei ; ubi ifie blaspl'emie confcripte fint )

nicha'

ia pofitum ef. Et iterum alio loco eam ipfam

fordidiffimam Manichxorum fibulam S. Do-

*cnfön J

£kor confirmat.

Audiatur. (2) Quidquid un-

n

je It

dique puvgatur. [uminis per quasdam maves , quag

? in fClF

effé Lunam, €9' Sclem. volunt , Reggo Dei, tenquam

propràs fedibus , veddi.

Quas iidem naves de fub.

du

)

Jlantia . Dei pura perbibent. fabricatos.

Ege Qutetia

in eiy uavibus fan&as viw;!zztey, que fe in mofculos

g, n h

D)

d

ivans.

,ergf r

3

al

(1) Ausuft. lib. de Nat. Boni conte. Manich. cap. 44. tom. ge

nufi ^"

(2) ldem lib. de Hzeref. ad Quodvultdeum haref, 46. tom. 8

j 0

68

SQS ( o ) X

twansfigurant ; ut alliciont feminas gentis advevfe :

tl

G ruvfus in feminas ; ut. alliciant mafculos. ejusdem

qunte

gentis advevfe

& per bamc illecebvam. commota

fegn:

eorum. concupi/centia , fugiat de illis lumen, quod

docd

muembris fuis . permiftrum. tenebant , & puvgandum

Tàtg |

Jüfcipiatur. ab dngelis lucis, purgatumque illis nai-

tür À

bus imponatur advegna propria deportandum. Hinc

Dioina

perquam ridicula nova alia nata eft Mani-

chzorum fabula de Lunz incrementis, &

pimtur

ln

decrementis , quam ipfismet Auguftini verbis

dj

expono : (1) Qu fubtilius ifla ferutati funt in-

t i

crementa , &9' decrementa Lunorim ex comver[fione

À

globi eyus. conjecerunt : mon, quod aliguid fubflantie

777

ve] accedat ei, cum. augetur ; vel decedat , cum mi-

d

quitur ; quod delira imperitia Manichei opinantes ,

UT

vepleri eam. dixerumnt , ficut vepletur navis ex fugiti-

fordidig

va parte Dei, quam commiflau: Principibus tenebra-

At !

vium , Cj eorum fordibus. inquinatam , corde , atque

ove facvilego €9' credere , & loqui mon dubitant. . Hinc

fftitny;

ftf; ]

ergo implevi Lunams dicumt ; cum eadem paers De

IN

zagnis laboribus ab 2nquinamento purgata de toto

pu

quundo, atque ommibus cloacis fugiens , vedditur Deo

Tütm

lugenti, dum vedeat. — Repleri vero per menfem düni-

EIC&(

dium , €9 al dimidio in Solem vefundi , velut in

alam nmoem.

0 m

O preclaros Aítronomos Ma-

nichzos ! Sed redeo ad feparationem naturz

li

r

Divinz a natura gentis tenebrarum.

Quod

Rne

ad terreftria corpora pertinet, multis , ac dif-

ferentibus modis ex hisDivinz naturz par-

ti-

(1) Aug. epift. 55. ad Tanuar. cap. 4. num. 6. tom. 2.

() li

l

qQ9 ( 0) &O9

6g

t tthrj

]05 fj"f n

ticulasa vinculis permoleftis cum tenebrarum

gente perpetuo, affidueque laxari, & ad lucis

] CORl

regna tandem aliquando evolare Manichzi

N

docebant. Multiplices hos, variosque memo-

pmgmiaf,

dl m

ratz diflolutionis modos his verbis perfequi-

tur Auguftinus : ( I) Fugit aliquid pavtis ilius

i. F

Divine, ut perbibetis ; dum fruges , €? poma car-

d Mar

vts, 1

pustur : fugit, cum afflüguntur vel terendo , vel mo-

n

lendo , vel coquendo , vel etiam mordendo , atque qan-

Qini veos

dendo.

Fugit etiam m ommibus motibus animalium;

"

vel cum gefliunt , vel cum exercentur , vel cum la-

er!ïü)??

Porant, vel cum ommimo aliguid operantur. — Fugit

] /,,Mmiz

etiam in ipfa quiete noffra ; dum in corpore illa, que

, a

appellatuy digeffio , interiore calore conficitur. "htque

opirzaw!e.f-,

U fugiti'

dta, tot. occafionibus Divina fugiente matura , quiddauz

Jordidiffinum vemanet ; unde per concubitum caro for-

"T

motur, cum anima teamen bLoni generis : quoniam,

sls a'l*fi

quamvis plurimums non tamen totum bonum memo-

mt,

vatis ilis motibus evolat. At preter modos cz-

, p j

teros compendiaria, & expeditiífima ratio fe-

"TA

parandi bonam naturam Dei a mala tenebra-

L'gJ///l//' 1]

rum natura apud folos erat Manichezorum

n dïmf'

Ele&os , qui mandendo , coquendo , digeren-

il

vll

do, ructando, a cibis, quibus uti erant fo-

ff105 y

liti, Divinz naturz particulas a. feece tene-

at

n ff

bricofe gentis, fingulari quodam Manetis

l.

f

munere, fe diflolvere predicabant.

Ficum ,

[5790d]^

3

in-

u p

lj

(1) Aug. lib. ». de Morib. Manich. cap. IS$. num., 37.

tom, 1

T

70

wy(o) uy

inquit Auguftinus V 1) fi. comediffet aliquis San-

hu

277]

L

&us , alieno f:

e, uon fuo [celere decerptam ; amifceret

Atj

vifceribus , &P. anbeloret de illa Angelos ,. m vero

jrit q

particulas Dei gemendo im oratiome , atque vutlam-

UET

do, que particule fiummi , €? veri Dei ligate fuif-

t

Jent im ilb pomo; mifi Elethi San&i dente , €7? ven-

fi; n

tre. folverentur.. Et iterum . alio loco. (2) —

[

Deum bonum, & verum dicunt cum tene-

dicimt

brarum gente pugnaffe, & partem tenebra-

þïæpa

rum Principibus mifcuifle, eamque toto mun-

puni

do inquinatam, & ligatam per cibos Electo-

i,

IUur

rum fuorum, & per Solem, & Lunam pur-

gari affeverant : & quod purgari de ipfà par-

//l'(l/// J

te Dei non potuerit , in fine fzculi eterno,

f

ac penali vinculo colligari —. FaGa etenim

fitm,

tandem aliquando fere univerfa lucis a tene-

Ámm j

bris feparatione , qui a&us extremus eft fa-

atque [

bule Manichzxorum , dicebant, Deum lucis

fl t

reliquas omnes tenebras in olobum pene im-

fügin

menfum, & infinitum coacturum, quibus-

cum &animz illz, quz in Manetem non cre-

w

À

diderunt, & membra illa Dei , quz feparari

[er D

omnino non potuerunt, füpplicio cruciabun-

tiofe

tur zterno. Hzc 'Theodoretus , (3) hzc

üüra r

Auguítinus , (4) aliique plures.

Projicite ;

10 teí

inquit Augufítinus , /Jibros Manicidi , quibus te-

LUR

f

C1) Aug. lib. 5. Confeff. cap. 10. num. r9. tom. 1.

(2) Idem epiit, 236. ad Deuter. Epifc, num., 2. tom, 2

m

D ldeyä

€3) Theodoret. lib. x, Haeretic. Fabul. pag. 272.

ie

4) Auguit. lib. 13. contr. Fauít. Manich. cap. 19. tom. $

Q m

«2 (0) 8Q9

7!

r

Jlibus eredidiffis: Iucem pugnaffe cum. tenebris , que

n; qija

lux tpfe Deus evot ; €?, ut po[fet ligare lux tenebras ;

E

prius effe lucem; a temebris devoratam , €9 ligatatui

Ht ni

" imquimatam , €9 dilemistam : quam» vos smandm-

ligd[ä l J

cando vecreatis , &2 foloitis , €9' puvgatis , &^ fana-

"NE

5s5; me cum ila, que purgari non potuerit, in globo

Q ():

eteruo damnemini. Et iterum : (I) Manichei

Qu &t

dicumt , Deum genti tenebrarums etermum. cavcerenm

Et

n tend

preperave ,. quam dicunt e[[fe inimücam . Deo.

t0t0 RU

pavum ef] ; [ed eums etiam fum suemlva. fümul cum

os Dl

zpfa gemte pumiturum effó mom dubitaut dicere. De-

nam i

mum : (2) Sejuntlom , atque feclufum fubflantiam

iphpt

dflam meli, fimto iffo feculo pofW couflagrationem

&t

mumdi im globo quodam, tauquam im corceve fem

; etenm

piterzo , effe. oitturam.

Cui globo offirimant accef-

E

Jüurum femper , €?. adbefurum , quofi. coopertovium ,

x d

atque teGorium ex . animabus matura. quidem. bonis ;

Jed tamen que mon potuerint a müture ale con-

m 1

pentit

tagione libegari.

, qi

$ 101*

XXXIL. At vero , antequam fabula tota

;

w n

perageretur , & ad extremum a&tum , fepara-

tione univerfz naturz bonz ab univería na-

qrüi

tura mala, perveniret; docuerunt , Augufti-

| (3) ii

no tefle , (3) Manichzi : mimas mortuorum

Pm/f[ iäf*.

maelas, urmusve purgatas, aut im vevolutiones ire,

"

4

aut

fr

(1) Aug. lib. contr. Adimant. cap. rr. tom, g

€

g,

(2) Idem lib. de Haref. ad

fine tom. g.

Quodvultdeum haref, 46. in

.L UP

(3) Idem lib, 20. contra Fauftum cap. 21. tom. g.

ij 1b

n

ROU ( 0 ) &v

um

qut n gravoiores aliquas penas ; bonas dutem im ma-

ü &

ve$ imponi , €g in calo nmavigantes tranfire binc in

ilud phantasma tevre lumimis , pro qua pugnando

qud

buifft

pew'erzmt.

Hzc autem revolutio animarum,

de qua Auguftinus, celeberrima illa ett Py-

oomp

thagorz , aliorumque veterum Philofopho-

itquit

Ti

rum metempfychofis , feu humanarum trans-

migratio animarum in aliena corpora, quam

ii tf

Manichzi, teftibus Socrate, (1) & 'T'heodo-

go.

f

reto, iterum inítaurarunt; quamquam mul-

to abfurdiorem, longeque turpiorem prz il-

Qu

la veterum Philofophorum | metempfychofi.

Tif e

ab

Etenim non modo in belluina corpora volu-

crum, natantium , agreítium, ferpentium ,

V q

ferarum , cicurum ; fed in frutices etiam, in

Tttem

olera, in poma , in cucurbitas, in pepones,

fitnte

in cepas , in allia humanas animas difcedere

lt f

docuerunt.

Profe&to non eo ufque deliravit

p

Pythagoras.

4hnimas, inquit Auguftinus, (2)

ln

C im pecora vedire putant, &5 im ommüa , que va-

lrefe

dicibus fixa funt, €9 aehmtur in tevva.

Sed fin-

R

gulari Manichzorum munere, & ab eis lege

Culos

fancita, omnium fortunatiffimz erant. Audi-

plodi

torum füorum animz ; quod admiftione cor-

pari

poris liberatz, aut in Ele&orum corpora con-

W

'

tinuo abibant , aut in cucurbitas , pepones,

Dfem

ta Ele-

fmges, olera, poma , futura alimen

W.

&o-

li

(15 Socrat. lib, r, Hiftor, Ecclefiaft. cap. 22. edit. Valef.

"heodor. lib. r. Haeretic. Fabul. pag. 272.

(2) Aug.lib. de Hieref, ad Quodvultdeum hsref. 46. tom.8.

h

Wl

«Q9 ( 0 ) XQ9

73

dUEetI U

&orum, qui mandendo, coquendo, ru&tan-

tár ls

do, & orando, animas Auditorum fuorum ,

u pugmrf:

quod fidelem EleGtis fervitutem olim exhi-

animmr.

buiffent, proxima ad regnum lucis, & quafi

"

compendiaria via transmittebant.

E

"

AA .

il eih

Philnlg

inquit Augufítinus, (1) uditorum. fuorum in

QT CL

Kie&os revolvi arbürantur , aut. feliciore compendio

iu efcas Ele&orum fuorum; ut joms iude purgate im

qr, qu

X Thed

yulla corpora vevertantur.

lIrridet autem Augu-

quant n

ftinus lepida fane, multumque feítiva per-

cun&atione hanc Manichzam fabulam. Quz-

em pro)

mpfyci.

rit enim ab Adimanto, quid faciendum fibi

yora vol-

arbitretur ; fi in Afellum vel nimis tardum,

eftiül ,

vel concitatum nimis infideat.

Num fefti-

tim,, ft

nantem celerius freeno affligat , & vexet ; vel

nitentem tardius fuíte contundat , & incitet ?

)cpünes ]

difeedet

At fieri poteft , ut in afinino illo corpore

dl

patris füi inclufa anima contineatur.

Quod

fi contingat; quam nefario, quam impio fce-

hinus, !

lere fe Adimantus obfítrinxerit.

Quin etiam

, qu !

Sed lj

fieri facile potefts ut inter pulices, & pedi-

culos, parentes fuos ungue opprimat, & ex-

p u

plodat.

Num igitur a cede pediculorum,

"I

ifiorc

parricidium metuens, abítineat, eorumque

permoleftos aculeos zquo animo ferat ? Sed

j Til Qu

n

ipfemet audiendus eftAuguftinus ; quanto le-

p

pore, quantaque feftivitate hanc infeCtetur

fment

!

Ql

fabellam. (2) Qd ipfe Adumamtus faciet fecun-

du

$

T

», t

(1) Aug, lib. de Hxeref. ad Quodvultdeum heref. 46. tom.8.

:?65 Á w

(2) idem lib. contra Adimant. cap, 12. num, fom g.

£

4

(

)

O

)335

du opinionem fuam , qua credidit vationales , id eff,

Qrit

bomimum animas in belluina corpora polfé : contrali?

fdx

Quid ergo faciet. de tanto. [celere ; f& quando tavdum

(utio

Is

jumentum plagis, aut concitatum framno Jatigavit , in

quo fovte patris ejus. anima fuerit? . Ut etiam non

VM

dicam , quod etiom. occidere paventes fuos imter pedi-

fitfm

( n

culos , & pulices potuerit , a quorum ifli interfetlio-

ge 102 temjyemm.

Quiid emim eis prodefl , quod ali-

UA

quando negant, ufgue ad. iffa sminutiffina amitmalia ve-

ii

volvi animas bumanas p[Ré3 Hoc emum Hegunt ; me

&m

tap. multavim ntevfe&ionum vel tenemntur , aut co-

fo

gantur parcere pediculis , " pulicibus , €9. cigicibus ,

ju y

€7 tantas ab eis suoleflias ffue. ulla cedis. eorugs. li.

.

pi,

centia fuffineve.

V

iA

XXXII. Quoniam vero error errorem pa-

f

rit; ex eo, quod , au&oribus Manichzis,

Quf

omnis caro eflet natura mala, .atque pars ef-

t []

fet ex tenebrarum gente decerpta ; confen-

f'vl

tanea confecutione docuerunt , Dei Filium

m

(f

nec vero humano corpori cohzfiffe, nec ex

]l/ill

Maria verum hominem natum , nec vere

[

paffum, nec mortuum , nec fepultum , nec

qu

verum vivum hominem ex tumulo furrexif-

b

fe; fed falfum dumtaxat imaginem, fi£tum-

que hominis fimulacrum mortalium oculis

exhibuifle.

T'eftes produco locupletiffimos,

li

fummaque fide dignos , Socratem , (1) 'T'heo-

L

O0-

J

(1) Socrat. lib. z. Hiftor. Ecclefiaft. cap. 22. edit. Valef.

(

Theodoret, lib. 1. haretic. Fab. pag. 272. Fulgent.

T

D.

h

]

v|

]

75

WE (o)Ww»

tht )

doretum , Fulgentium , Leonem Magnum,

ffe- euti

Sed nullus

& locis pluribus Auguftinum.

V d

certior ipfomet Manichzo, qui contra Catho-

fuigri,

licos hzc exfecrandis litteris commendavit :

Jt etn t

(1) Uuzam mec uuigenüwm Dei Filium Chrifrum Do-

sinum, qui de Patris. finu defcendit ,| Mariee eujus-

0 intr )

fl inj

dog wuliercule filium effo dicerent , atque ex fangui-

Hf; qui;

ye , covneque , fum vero reli//uo anlierush/ fetore

71

prodáf.

Quz vero de Chrifto Domino, vel

a magiítro fuo mutuati fint Manichzi , vel

| ;zegmzl;

fur , d

fponte fua: excogitaverint ipfi, ex Auguítino

? eimitl

juvat accipere, quam nefaria fint, quam im-

E7

pia, & abfurda. (2) Córijtwm, inquit, fuiffe

ajwumant, quem dicit moffra. feriptura ferpentem , a

quo Adàm , & Evam illuzinatos: aferunt ; ut. co-

orem i

guitiozzs ocuios aperirent , €9 bonum, malumque di.

jichas

gnofcerent : eumque. Chriflum noviffuis tempovibus

veriffe ad amimas , mon ad covpeva liberanda.

Nec

jc pu5 Ü

Juifé im carue vera , fed fimwlotams fpeciem carmis

m

)i Ri

ludificondis bumonis fenfibus prebuiff : ubi mom fo-

nj

dum suovtezi , vevum etimm vefurretfionem smentire-

HQ, l

ge !

a

£

Mirum fortaffe videbitur , Manichzos ,

jltum, P

ui teffamentum vetus repudiabant omnino,

jo J

locum ex libro Genefeos, quamvis perquam

me

aa

m, A

jum 9^

lib. r. ad Trafimund. cap. s. Leo Miaagnus Serm. 35.

fi^

Pletl

cap. 4. tom. r. edit. Cacciar. Auguft. epift. 236. ad

Deuter. Epifc. num. 2. tom. 2. ltem lib. 2, contra

!

P

duas epilt. Pelag. cap. 2. num. 3. tom. IO.

(j

(1) Epiit. Manich. ad Marcellum apud Archel. num. 3.

y, tll

I

pag. 6. edit. Zacagn,

22:F

[

(2) Aug.lib, de Haref; ad Quodvultdeum haref. 46, tom, 8»

76

SQ9 ( 0 ) NG

]

abfurde , interpretatos fuifle ; fed admiratio

ceflabit, fi meminerimus hzreticorum omni-

W

um commune efle, non conftare ipfos fibi ;

i

Ka

fed fecum ipfis pugnantia docere. Multiplex

eít enim mendacium, pugnaque intefítina fe-

cum confligit ; contra vero veritas una eft,

h:

TOi

eaque|fimplex, (ibique femper confentanea.

Omnino certum, exploratumque eft, univer-

i

fum teftamentum vetus Manichzos rejecifle ,

IY

M

quod feturm efle dicerent nefcio cujus Prin-

cipis tenebrarum ; novum vero temere cor-

ü

rupiffe, ut libuerat , auxiffe, detruncaffe.

l,

10

Quid de utroque teítamento Manichzi fen-

ferint, Auguítinus audiatur : ( 1

Deum , di-

Ms

cunt, qui legez per Moyfem dedit, &9 im Hebreis

q

EU

Propbetis locutus efh, mom effe cerum Deum : fed

unum ex Principibus tenebvavum.

Ipfiusque. teffa-

lil

euenti novi feriptuvas , tanquam infolfatas ita legunt;

(P IY

fiis

ut, quod volunt , inde accipiant ; quod nolmt , ve-

jiciant ; eisque tanquam totuu: vevum balentes. mon-

m

qullas apocrypbas. anteponant.

lii

tran

XXXIII. De rerum autem naturä tales Ma-

Quar

nicheeus , ejusque difcipuli fabulas docuerunt,

At

quales a bonis quibusdam aniculis ad focum

fedentibus narrari folent : quas , produ&is

() A

li

teftibus locupletiffimis , curfim , atque fum-

ma-

li

[

N

(1) Aus. lib. de Haref.

ad Quodvultdeum haref, 46.

l

tom. $.

j

We9 ( o ) X9»

v

?U

matim attingam. (1) Narrabant quinque effe

elementa in totidem tenebricofis antris con-

Wi«

hi

clufa, fumum, tenebras , ignem , aquam,

p

ventum, quz ad tenebrarum gentem , tan-

quam ab ea amputata membra, pertinerent.

n

dl

Ín fümo autem animantia bipedia, unde ho-

Ea

mines ducunt originem , in tenebris ferpen-

tia, in igne quadrupedia, in aquis natantia,

nirat

I

in vento volatilia gigni, & habitare dicebant.

n

Ad opprimenda autem quinque hzc elemen-

ta mala Deum bonum totidem elementa bo-

T

al

na, partes naturz fuz , immififle, in eaque

B

pugna fuifle permifta ; fumo, aerem ; tene-

bris, lucem ; igni malo, ignem bonum ; a-

, d

jrai

quz male,aquam bonam; vento malo, ven-

uod ad terrzmotus per-

; ff

tum bonum. (2)

tinet caufam, docebant, Omophorum nefcio

| teFa-

quem, ut de Atlante fabule ferunt, terram

!egm:l;

fuis humeris fuftinere, qui gravi pondere fa-

j i

tigatus interdum tremit; vel levandi laboris

2

gratia, ex uno in alterum humerum terram

transfert.

His autem de caufis terremotus

Dice-

quandoque contingere affirmabant.

2

fudo-

bant preterea (3) pluvias, & imbres

erilli

rem

uf

(1) Aug. lib, 3. Confeff. cap. 7. num. 1'. tom. 1. Item

jodis

lib. 2. de Morib. Manich. cap. 9. num. 14, tom. r.

ltem lib. de.Haref. ad Quodvultdeum hzref. 46.

j

tom.

ff

(2) Titus Boftren. lib. 1. adverf. Manich. pag. 883. Tur-

bo apud Archel. Difpat. adverf. Manich. edit. Va-

lef. ad calcem tom. 2. Hiítor. Ecclefiaít. pag. 391.

;ref. 46'

(3 Cyril. Hierofolym., Catech. v1. num. 34. edit. Touttee.

78

«S994 (0) 99

rem efle nefcio cujus elegantis puelle czle-

ftis petulantem juvenem de tenebrarum gen-

te fugientis

Hac autem , inquit Hierofoly-

mitanus Cyrillus, ;» Manicheorum libris Jcripta

futit.

Ea nos lepims , dum mawromtihlus molumms

fidem. od ilere, . Poftremo (1) Solem, & Lu-

N

am naves quasdam in curfu effe ; & Lu-

nam quidem faCctam ex aqua bona, Solem

o

vero ex igne bono, ambasque naves ad ex-

jli

portandas in Regnum lucis fugaces Divinz

t

nature particulas , quz affidue e terrenis

T

corporibus evolant, deftinatas. Crefcere au-

f

m

tem Lunam .-cum oneratur 5 contra vero

&

decrefcere, cum evolantibus Divinz naturz

Ate

vaporibus in Solem exoneratur.

Pratereo

l

4

ceteras de rebus naturalibus Manichzorum

Ti

ineptias, nec paucas, nec minus, quam fu-

Yerb

periores, ridiculas, & ad graviora, at-

f

que majora progredior.

N

t£i

C02

-*

ZA

if

ZNS

5»

Q?rt

(

ECCI«

N

G

(&

Chæg

9)

JWHW?i

[/

d

jl

1

Ti

|

CA

kmnz;

!t

(3) Auguft. epift. «5. ad Januar. cap. 4. num. 6. tom.2.

kem lib. de Hxref; ad Quodvultdeum hiaref. 46. tom. 8«

(

uG (0) u95

79

ls

CAPUT VIPE

9l

ä

l-

De Vita, Moribus , 69 Rehzgroue

1 PIJ

Jtni

tUtl

Manz'chæqrum.

I

XXXIV. TNveterata hzreticorum omnium ;

Lu-

przfertim vero noítrorum tem-

QIem

orum, fraus eft, ad faciendum fucum fim-

Qq

plicibus, & ad decipiendos incautos excogi-

I

ia

IN

tata, tum pietatis, integritatis, continentiz,

T

maxime vero intolerabilis feveritatis fi&ta, &

T OT

fimulata oftentatio ; tum querele lugubres,

| VO

& acerrimz vituperationes de intolerabili laxi-

Vatutt

tate dodtrine, morum, & difcipline , quz,

ACereo

his au&toribus , univerfam fereEcclefiam cor-

orufi

rupit.' Hec autem fraudulenta fállacia uno

m

verbo Hv Pocnisrs vulgo dicitur. Hujus-

i

modi vero deteftabile vitium infigne prorfus in

Manichzis hzreticis fuit.

Ad coercendam

temerariam hanc Manicheorum jactantiam

coa&tus eft Augu(tinus duos in lucem edere

egregios libros , quorum unus de Moribus

Ecclefiz Catholice , alter de Moribus Mani-

cheorum infcribitur: (1

DBaptisatus cums Ro-

me e[em, inquit S. DoCtor , uec ferre. tacitus pof.

Jem Manichbeorum. jatlentiam de fl

£. fallaci con.

Unentia , qua fe ad imperitos decipiendos veris. Chri.

flianis , quibus comparandi nom faut , infuper prefe.

(A

vunt , feribfi duos libros , umuin. de suoribus Ecclefi

6^

r

p

Cr) Auguft, lib. , Retea&t. cap. 7. num. 1. tom. 1

tof.o

80

«Q9 ( 0) WOP

Cotlolice ; alterum de. Moribus Manicheorim. . Fi-

d

C&am , fimulatamque Manichzorum cattita-

[

T

tem , & continentiam (1) multis in locis Au-

gufítinus exagitat ; nec efle Chriftianam vitain,

ciah

quam OPcentant; nec eorum immores cuam eo-

p

rum lingua, teftibus adhibitis, quos corrupe-

rant, convenire demonftrat. Caveant a blan-

j

dis Manichzorum verbis, a fimulata mode-

Quf

ftia, a fi&a animi demiffione , auditores fuos

Qlri

admonet Hierofoly mitanus Cyrillus ; (2) quo-

t

tiam ferpentes, ut inquit, funt, & genimi-

U

)

na viperarum.

L

Leo autem Magnus (3) ad

Chriftianum populum verba faciens, ne fi-

[

dem habeat Manicheis, monet; quod fimu-

77

lata pietate, ficta caftitate, decantatis jejuniis,

lts

fordidis veftibus , illitoque vultus pallore,

t

fucum faciant fimplicibus, quo decipiantur

Id

incauti. Petrus autem Siculus, (4) teftis de

pvf

vifu, narrat Manichzos, etfi parafitos , ut fe

n

jejunantes fimularent, faciem fibi aquis atro

m'xæ,

colore tin&is inficere confuevifle, eaque frau-

bt

de

ldtes

[füpn

(5 Auguft. lib. r. de Morib. Eccl, Cathol. cap r. num.

m()do

2. tom. r. ltem lib. s. contra Fauft. cap. 5. & rt.

tom. 8.? Item lib. de Contin. cap. 11. num. 26. tom.

AQle

6

1tem lib. z. de Morib. Eccl. Cathol. cap. 35.

h

num. $o. tom, 1. Item lib. 6. Confeff. cap. 7. num.

Tünie

II, tom. I.

AC Q

(2) Cyril. Hierofolym. Catech. VI; num. 2c, edit. "T'outtee,

lul

(3) Leo M. Serm. 23. cap. 6. tom. 1. edit. Cacciar. ltem

4) Serm. 33. cap. 5. tom. r. edit. Cacciar.

Petrus Siculus Hiftor. de vana, & ítolida Manich.

&reí, pag. 819. tom. xvi. Biblioth, PP, edit, Parif,

NI

D

É

81

Q (o) r

de durioris vitz feveritatem , afperitatemque

lt

oftentarent.

In his autem Manichzorum

M ll

moribus non abfimilem omnino formam , fa-

It

4ill

ciemque vides, excepto vultus pallore , hy-

1 0

pocriüis Janfenianz.

rü

bhn

XXXV. At perditi Manichzorum mores

nol

difcrepabant omnino a feveritate vitz, & do-

! lu

&rinz , quam fallaciter oftentabant : (1) JVo-

l

vem,inquit Auguítinus, azzos totos mogna cu-

INullus suili Eletlo-

j

va, C? diligeutia vos audii.

3) aö

vum inotefcere potuit , qui fecundum bec. precepta

(

aut mon deprebemfus im peccato , aut certe füfpicioni

jii

Jibditus fuerit.. Hoc autem loco narrat Augu-

[

ftinus locupletiffimus teítis tum de vifu, tum

Yo

a certiffimis nuntiis de auditu, non modo E-

'

pl

lectorum , qui fingularem vitz aufteritatem

j

profitebantur ; fed illorum etiam Epifcopo-

u

rum, qui apud Manichzos fingularis fancti-

js

tatis, & feveritatis fama prz ceteris emine-

o [f

bant, rixas, maledicentias , calumnias, ebrie-

i

tates, Voracitates, effrznatas item libidines ,

ftupra facrarum virginum , adulteria, non

fiüfd

modo occulta, & privata ; fed publica etiam,

& Jf

atque notoria, caum maxima piorum homi-

, of

minum offenfione, querela, ac dete(tatione.

p o

; f

Hzc autem flagitia adeo tetra, & obfccena,

[

i(/7]

Auguftino tefte, quod proprium hypocrita-

]

rum

fonid

(r) Auguftin, lib..2. de Morib. Manich. a cap. 19. ad

P;L h

20, 4 a num. 68. ad 74. tom. 1

82

WP (o) 5

rum eft, fub fallaci, fimulataque fpecie fe-

hi

i

verioris vitz , & doCtrinz, fingularisque con-

tinentiz , & fan&titatis , a probatiffimis Ma-

(und

nichzorum Ele&tis, & Epifcopis exerceban-

??( (i

tur. Cum autem Manichzi, quod omnium

(fity

hereticorum eft, maxime vero Janfeniano-

f

rum , exprobrarent catholicis corruptos , de-

qu

pravatosque Chriftianos mores ; iniquam il-

(U]

lorum accufationem Auguf(tinus redarguit,

lil

quod Manichzorum plerique in tam eorum

Jj

exiguo numero, ac pene nullo, illis ipfis fla-

o

gitiis obftri&i eflent, quz in paucis quibus-

þl [/

dam ex innumerabili pene Catholicorum

tbf

multitudine reperiri, mirabile omnino non

AU0f

eít. (1) 2 multi, inquiunt, Chriffiai catbolici

ff

vocenttur 5 69 funt. adulteri , vaptores , avavi, ebriofí,

adexp,

9 guz'dguid aliud fame do&hring adverfotur. — Quid

j

autem inter vos, Auguftinus refpondet, in tam

p

exiguo, ac peme mul mumero veffro ? Nonme pleri-

abla

que furt. toles ? Przetereà. catholicorum do&tri-

10

na non alios mores przfcribit, nifi pios, &

at

fan&tos : contra vero do&rina Manichzorum

ft a

turpiflima przfcribebat flagitia, hisque ad-

fitis

verfante , & repugnante natura , quodque

E

impium maxime atque facrilegum eít, falfa

ï:if[]æg

pietatis , & religionis obje&a fpecie, Audi-

hcs "

toribus fuis exercenda füadebat.

Hzc au-

tem ita tetra fünt , & obfcena ; ut nonnifi

Au-

W

d

Qu

(1) Auguftin. lib. 20. contra Fauftum cap. 23. tom. $.

Q

W (o) S85

835

3

Auguftini verbis ea proponere audeam : (1)

Ql«

MNonse , inquit , vos effis , qui filios gigueve eo,

! MJ

quod amime ligentur im corpore , gravius putatis ejfe

d-

peccatum ; quom pfum concubitum ? Nonne vos

ii

effüs, qui folebatis waonere ; ut, quantum fieri poffet, ob-

Qf

fervavemus tempus , quo ad concubitum mulier apta

X

effet , eoque tempore a conculitu temperavemus ; ue

nj

carni agüma implicaretur ?. Ex quo illud fequitur ; non

liberorum procreaudorum . caufa , fed. [atiande libid;-

Til

qfurt

5is, babere conjugem cenfeatis.

Item alio loco :

3

(2) Hoc maxüme im conjugio deteflamimi, quod fiüii

ii

jrocreantur 5 ac fíc. Auditores veffros , dum cmvent,

orum

ue famine , quibus suifcentur ,. concipiant ; etiam a-

o

) 101

xovum. adulteros. faciatis

Veffra lege me-

dl

tuentes, ne pavticulam Dei . fui fordibus carnis officiant ;

ad explendam tantum libidinem feminis impudica con-

')'jï'lmþs

QuiJ

jun&ioue mifcentur , filios autem imviti fufcipiunt ,

nl

propter quod folum. conjugia copwlanda funt.

Quo

p p

ablato swaviti evumt tuvpiter omatores , mmeretrices

uxoves , tbalam formices , [ocevi lemones.

Quid

do&ri;-

, ?

autem , Au&toribus Manichzis , preftandum

oril

fit a maritis; ne conjuges prolem concipiant 5

i d

fatis aperte, fervata verecundia, fequente lo-

co Auguftinus fignificat. (3) Perverfa lex Ma-

u

&if

nicheorum , ne Deus eorum, quem ligatum :m omm.

r

hd

bus feminibus plaugunt , im conceptu femine av&ius

2

col-

g i

Àr

(1) Aug. lib. 2. de Morib. Manich. cap. 18. num. 65j.

tom. J.

(2) ldem lib. 15. eontra Fauftum cap. 7. tom. g.

(3) Hem lib. 22. contra Fauítum cap. 3o. tom. 8.

g h

—

84

WOj (0) w

colligetur ; prolezm ante ommim devitavi q comcum.

ff/n

lentilus Jubet ; ut. Deus eorum tuvpi lapfu potius ef-

[/77)

Jundatur , quam crudeli nexu. vinciatur.

i

pl

XXXVI. Quod autem ad relicionem ,

pttti

vel potius ad nefariam, impiam , & facrilegam

It Dl

Manichrorum füperftionem pertinet ; hi

Til

Chriftianos fe quidem przdicabant ; fed folo

fon

nomine, non re Chriftiani erant. ( 1) Gen-

Chr

tiles illos, & ex gentilibus oriundos , nimi-

exe

rum ex Scythiano, "lerebintho, & Manete,

ita]

"T'itus Boftrenfis affirmat. Expertes enim erant

ts

Chriftiani baptismi , quod multis locis Au-

füi

guítinus teítis locupletiffimus tradit : (2)

(f

Baptisnm i aqua , inquit S. DoGor, sibil cui-

quam . perbibent falutis afferre ; uec quemquam. eorum,

d7

fl

quos decipiunt ,. baptisandum putant.

Item : (5)

Non ilic, inquit de Manichzis a

Qu

gens, zta ap-

Qu

pellari Cotecbumenos ; Lanquam eis. baptismus quat-

UT

doque debeatur. Preterea : (4.) Manichei laoacvum

Aanic

vegeneratiomis , idefl, aquom ipfam dicumt effe fu-

&

perfluam ; wec. prode[fé ali

quid profano corde contem-

ticla

dwmt. — Xccedit Leo Magnus , qui de baptismo

ritur

loquens, (5) 4 bec focramenio, inquit, die-

—

Cf

&i

f'oní

(r) Tit. Boftren. lib. 3

. adverf, Manich. pag. 934.

ipinz;

(2) Auguft. lib. de Hieres. ad Quodvultdeum hzxres

46.

tom. 8

(3) Idem lib,

3. contra Petilian. cap. r7. num. 20. tom. 9.

(4) Idem lib.

Xl Aul

tom. ro.

2. contra duas Epiit, Pelag. cap. 2. n. 3.

N

1

li

C5) Leo M. ferm, 23. 'cap. 4. tom. z. edit, Cacciar.

Y

lg

i

"4

55

(0) SSD

3j

)7?6 f:'h'lï

&iffzni infamus Mamicheovum error. aliemt efl ; nec

lii

ullum. babent in. Chrifli regeneratioue. confortium.. At

Felix Electorum gregalis in ea folemni, &

publica, quam habüit cum Auguftino difce-

onen,

ptatione: (1) $i adverfarius , inquit , zullus con-

lo

ia Deum eff ; ut quid baptisoti fumus 2 ut. quid

5[5 hl

Euchariflia ? ut. quid Chriflianitos ? Ad hec re-

4 h

ífpondeo : ficut Manicheorum Euchariftia,

| G

Chriftiana Euchariftia non erat, fed facinus

fil-

exfecrabile, quod demonftrandum eft infra ;

fanet

ita Manighzorum baptismus , Chriftianus ba-

1 eran.

pusmus non erat, fed deteflabile prorfus

; At

flagitium. Profé&o Jerofolymitanus Cyrillus

de Manichzorum. baptismo loquens : (2) La-

la

vacrum , inquit, ipforuzs coram viris , &9 mulie-

Qfrtfits

vibus non audeo dicere, Profe&o baptismum in

(4)

aqua, Auguftino tefte, Manichzi repudiabant.

i l'!P-

Aquam enim deteftabantur. (3) $i quis Jave-

E

vit fe in aqua, inquit apud Archelauma "T'urbo

u Yi

Manichzi difcipulus , — asimem fuam vulnerat.

li

j

Leo vero Magnus oleo baptizare folitos Ma-

(hi

il

nichzos affirmat.

Sed iterum nobis occur-

r

ritur auCtoritate Hieronymi , qui Hilarium

dile

Luciferianum , Romanz Ecclefiz Diaconum,

d

inconftantiz accufat, & repugnantiz ; quod

baptizatos ab Arianis non reciperet, cum

olim

::cs. b

13

p

C1) Auguft. lib. r, äe A&. cum Fel. Manich, cap. r9. tom.g.

5, 12

(2) Cyril. Hierofolym. Catech. vi. num. 53. edit, Touttee.

(3) Turbo apud Archel. difput. adverf. Manich. edit. Vales-

ad calcem tom. 2. Hiftor Ecclefiaft. pag. 391.

$6

&Q9 ( o ) «9

olim Romz a Manichzis, & Hebionitis bapti-

!

Rurün

m

Zzatos recepiffet. (1) Diacomus , inquit , eras

o Hilari ; &V a Manicbeis baptisatos recipiebas ; Dia-

ftre

conus eva$ 5 & Helionis baptisma comprobabas : ve-

uifi

ticdg

peuté, pofiquam exovtus. eff Arius ; totus. tibi difplicere

cepif. Ad hec dicendum : verifimile effe ,

n d

Manichzos, ut fe occultarent , Chriftianosque

guii

fe fimularent; maxime vero Romz , ubi ma-

Mij

e

jus fibi imminebat periculum

?

quandoque

fl

dinit,

Catechumenos fuos ritu Chriftiano baptizafle ;

quemadmodum fimili profeffionis Chriftianz

gui

fimulatione, ut videbimus infra, cum Chri-

Ítr g

ftianis ceteris ad Chriftianam Euchariftiam ac-

tiufri

cedebant. Profe&to Photius hzc de ztatis fux

jtttt

Manichzis narrat : (2) Eramfi falutarem bapti-

m

Jmuta. ( Manichzi) vefpuamt ; . .fe tommen ipfum ad.

dis l

mitere fumulant , futiliter ovbitrantes Crucem ,. 8

d

baptisua corpori prode[fe ; fed eorum vim , & ope-

i

valionem , nec ad auimmue mntndationem , uec ad aliam

ero

quamplam ejus utilitateg conferre arbitrantur.

Sz-

f

e ex :llis nom pouci im venerandi corporis , €9 fan-

(f

guinis Cvifli Dei Noffri. communione funt ; -fed , t

d9

Jfünpliciores circumrveuiant tantum , ilis participant.

lican

DHUE

XXXVII. Quod attinet ad cultum Dei;

Ytr

Manichzos Solem tenquam Deum, bonum,

!d

pu-

(2) Hieron. Dialog. contra Lucifer. pag. 1c1. in fine tom.

2. edit. Manut.

(j

Ti

I

(2) Phot. Hift, Manich. pag. 353. prope finem cdit, Mont-

p

faucon.

(

— p

.5 ( o ) Sg9

97

bgpte

urum , Divinum ignem, Divinzque natu-

N

rz , Perfica fuperftitione adorare tradit "'itus

j D

Boftrenfis. (1) .Solem , inquit, bomorat , €9, ut

g

exiflimavit , decernit nom. babere smiffionem mali.. Ma-

ij

nicheus cum. Solem facit. Divinum , tanquam ex na-

t di,

tura Loni; videtuw fimilem igmi facere , immo talem ,

qualis ef igmis , intvoducit.

ANulla : fides. babeatur

noqr

Wi

Manicheo fceleffiffano , & in Deum blasphemo , qui

n

Solem cum . Deo confert , €? ex fubflantim ejus. effe

dicit.

yid

Id ipfum de Mianichzis teftatur Au-

vilit

guftinus. (2) lfium Solem, inquit , quem pari-

n r

ter mot folum cum Leffüs majoribus , fed etiom cum

jf d

muftris, ? vermiculis cermimus , illi fic colunt ; ut

tsf

particulam: diceut effé lucis ilius , im. qua balitat

y lii

Deus.. Deum enim lucem efle, qualis e luci-

fum a4

dis quibusque corporibus emicat, Manichzi

TP £

"

docueruut.

Hinc illa de Manichzis verba

[

Augufüni: (5) Anims meliores funt , quam

al ii

corporum quorumlibet , quamlibet fplendidiffmus

(

fulgoy : quem pro ipfus Dei fubflantia quidam ,

u n

guamvix Cunm magno ervore ,. venerantuv.

Cum

autem ftatuiflent communem omnium oculis

,. ffri L

lucem ipfam effe naturam Dei ; confentaneo

(Ifti[:;l;: ]

errore hzc de Trinitate fentiebant, quz his

ff DCI,

verbis acriter Auguítinus reprehendit : ( 4)

yüfh

HZ.IPOMTæüWZWiIZZ.S paunmis veffris conamimi offueve. in-

4

d

u

(1) Titus Boftren. adverf. Manich, lib. 2. pag. o?r.

; ft (tn.

(2) Aug. lib. z. de Gen. contra Manich. cap. 3. n. 6. tom. z.

j M

(3) 1dem lib. 3. de liber. arbitr. cap. 5. num. 16. tom. 1.

(4) ldem lib. 2c. contra Fauftum cap. 6, tom. $.

88

RO (o) &Oj

effabilem "Trinitatem , dicentes: Potrem. in fecveto

| d

quodam. lumine babitare ; Filii autezm in Sole vivta-

fiti pe

teg , in Luna Sapientiam ; Spivitum vevo. Sangum

d u

i» aere. Quibus verbis S. Do&tor fatis aperte

qren

auCtoribus Manichzis

Patrem

ho

fignificat ,

'

quamdam efle fecretiffimam lucem ; lucem

Qii

Solis efle virtutem Filii ; lucem Lunz ejus-

—

Fü'f [i]

dem efle fapientiam ; Spiritum vero San&tum

f t

]ucem aeris efle.

Profe&to Chriftum Domi-

if

num, quem Deum tantum fub fimulata ho-

fdm

minis fpecie affrmabant, Solem hunc efle

rand

oculis omnium confpicuum Auguftino tefte

fe N

affirmabant. (1) Manichai , inquit , Solem iffum

TIcrat

oculis cavuis vifibilem , expofitum , & publicum uon

t

——

tontum bominibus , fed etiam pecoribus ad videndum,

f

Ciriflum Dominum effe putaverunt.— Confonat fa-

f

perioribus Leo M., qui Manichzos affirmat,

IN

(2) In Sole, &?. Luna colere Civiftum , &?. fub. mo-

(

n

mine Spiritus San& ipfum talium impietatum Magi-

firim adorave Manicheum. . Divinum autem cul-

;)(11

.

tum , quem Soli, & Lunz przftabant , com-

[

munem fuifle cum Eletctorum , tum Audi-

u

—

torum his verbis Auguftinus teftatur. (3)

(ona

Solem , €? Lunam cum eis , id eft cum EleGtis,

(ufli

Auditores adorent , &9 orant.

Ritus autem

Mij

colendi duos hos infignes Planetas talis ab

Augufüno narratur; (4) Oratioues faciunt ad

-

C Auguft tra&. 34. in Joan.

Evang. num 1. tom. 3.

(2) S. Leo M. ferm. 33.

cap. 4. tom. I. edit, Cacciar.

|

3

(3) Auguit, Epitt. 236. ad Deuter. Epifc. num, 2. tom. 2.

"

(4) idem lib, de Hares. ad Quodvultdeum heres, 46. tom.8.

'ä

ä;

SQS ( 0 ) XQ7

$9

!

f

Solem. per diem , quaqua verfum circuit; &9. ad Lu-

Vif

mam per nodem [i apparet ; fi auiem mom apparet,

avf

ad aquilomiam partem , qua Sol,cum occiderit , ad

orientem vevertitur , flant orautes.. Et iterum alio

aperte

r

loco Manicheos vituperans: (1) lm fit, in-

lncam

quit, w ad ifhum quidem . Solem dorftm y cervicem-

u

que curoetis ; uon autenm àpfum. 1am. clara votundia-

hu

te confpicuum , d mefeio. quam mavim per foramen

)u«

triaugulum. micantem , aique lucentem ,. quam con-

u

fidam cogitatis , adoretis.. Neque vero in ado-

x di

rando Sole tantum cum Luna continuerunt

j

fe Manichzi

D

)

fed Deos quam plurimos ve-

4

j

[

nerati funt. (2) m /eda fws, inquit de Ma-

"mn'l g

nichgis Auguftinus , zumerofiffmam. Deorum fa-

nl

muiliem: commemorani , atque commendant , quam pro

ut lt

iflius veritatis luce. venevantur. , ? adorant. Hec

eadem de Manichzis teftatur 'T'itus Boftrenfis :

Ri

(3) Ommia venerantur ; nec aliud [ciunt, quam omnia

/;(þ [

adorave

] Mzgi-

ac femper Je bwmi flermunt , ac memem

babent elatam

erramtque , ac vagantur fenfu ani-

ml

z : ommia pro fua licentia verterunt im Deos : vi-

? con

Con-

T

cerunt gentiles €2 multitudine , &2 vanitate.

i.

fonat fuperioribus Socrates , qui in Eccle-

fiaftica Hiftoria hzc pofteritati mandavit : (4)

Ekæïa

fjj

Multos Deos Manicheus: colendos effe , utpote im-

d

F5

pius

tal]C ij

j

j

(i] j

(1) Auguft. lib. ?o, contra Fauftum eap. 6, tom, $;

(2) ldem contra Adimant, cap. 11. tom. 8.

y

(3) Titus Boítren. lib. 3. adverf. Manich. pag. 934.

m

(4) Socrates lib. 1. Hiftor. Ecclefiaft, cap. 22. edit, Valef.

463001)

fSc

99

*

»

? (o) 995

pus j)ïæc:iþit : Solem quoque adoramdum effe docet.

: di

Nec cuiquam id mirum efle videatur. Cum

faeor

enim ftatuerint Manichzi omnia corpora ex

Iif;genn

natura Dei boni permixta cum Dei mali na-

ifä'.?mï

tura conflare ; & homines, & pecudes , &

ml

frutices, & lapides cum czteris rebus omni-

[| ]'l.-'!i

bus, tanquam Semideos, venerari cogeban-

( COf

tur.

gnid

pobl

XXXVHI. Quod fpe&tat ad facra, quin

que

potius exfecranda Ele&rum myfteria ; hzc

)

ita tetra, impia, obfcena, & ncfaria erant ;

D

ut non modo dictu ; & auditu

2

.

fed fcitu

L

etiam videantur turpia. ltaque propter in-

[777

tolerabilium myfteriorum hujusmodi impie-

cip lint

tatem , & turpitudinem ab oculis Auditorum

T |

füorum ea removebant Ele&ti, & his ope-

DN

yam dabant.

Quod Auguftinus indicat ver-

r

bis illis : (1) Qze uon polfuut ab Auditcribus ve-

T

Jiris purganda vobis talia animantium emina af-

aQ

Jerri j quis mon. füfpicetur. fecretam: de volis zpfis ,

ttre

manducando, zmer vos feri talem purgatiouem ;

(lpy,

€7 ideo illis, me vos deferaut , occultavi 2 At ex«

Eff/gj

ploratiffimis arpumentis patefa&ta eft impia,

Dl'd'm

& fordida illa Electorum confuetudo, in con-

fli t

fc&tione prefertim, & ufu exfecrand illorum

&fQ

eüchariftiz.

Ut ingenitz humanis animis

verecundiz parcat; horrendum facinus füb-

ob-

ü

)Cïr

(1) Auguft, lib, 2

-

)

tom. z.

de Morib. Manich. cap. 18. num, 66

k

(n li

wv (o) w5

91

Y

*

obfcur&: refert Hierofolymitanus Cyrillus : (1)

M

Vereor , inquit, dicere , cuinam vei caricam in-

04 QX

dingenies müfevis porrigant.

Signis dumtaxat de-

al n

tegatuv. — Viri, que im . fommis illudunt , cogitent ; &

ls d

anulieres , que in. suenfivuis. Manicbeus in medium;

s OI-

ut judicat , altove iflhec imponit ;. linguamque , 9

a

0f commoculot.

At rem obfcure a Cyrillo fi-

gnificatam Auguftinus clara voce depromit,

publicisque actis, & certiffimis tabulis utrius-

, qit

ue fori , Pontificii, & Czafarei, confirmat :

"Hs

(2) Qua occafione , inquit, vel potius exfecralilis

eant,

Juperffaiomis quadowm necoffiote, cóguntur Ele& eo-

] fci

vuüms velut Eucbaviffigm confpevfam. burmano | femine

r lt

Wmere , ut etiom inde, ficut de aliis ciblis, quod ac-

mpie-

eipunt , fubflantia illa Divina purgetur. Cum au-

Qruti

tem tam nefarium flagitium Manichzorum

u

Ele&i, utpote perquam occulte ab eis cele-

t Va

bratum, pertinaciter, atque przfratte nega-

iur :

rent ; illud Auguítinus produ&is legitimis

T

aCtis demonftrat. (5

Sed boc, inquit , /e fa-

lt

!j zäy'l'ï,

cere egant , 9 alios mefcio quos fub nomine Marmi-

Tif

cheovum facere . offivmant,

Dete&li funt tamen in

jr &

Ecclefia , ficut fcis , apud . Cavtbaginem jam te ibi

impiä»

Diacono conffituto 5 quando inflante. Urfo. Tribuno,

(ofi-

qui tunc domui vegie prafuit , aliqui addutli funt. ...

Jorumt

Cetera propter nimiam turpitudinem reti-

cen-

anillliS

,f

[

(1) Cyril. Hierofolym. Catech. 6, num. 33. edit. Touttee,

(2) Aug. lib. de Heref. ad Quodvultdeum heref 46.

pag. 1r. tom. g.

i o

CG) Idem ibidem.

*

92

«Q7 ( 0 ) uy

cenda cenfeo.

Poft Margaritam addu&a in

7)

judicium eft quzedam Eufebia Manichzea, quz,

Ánt

cum confeffionem Margaritz ignoraret ; pri-

mum, interrogante Urfo , negavit ; deinde,

cum fe detectam cerneret; horrendum faci-

It t

nus teftata eft. (1) Twe, pergit Auguftinus,

tque

Eufebiam. quamdom: Manicheag: , quoft fanttimonia-

IT

Jem id tpfum propter ipfum poffem vix Urfüs com-

ftin

pulit. confiteri s eum primum fe afferziffet. integram ,

Qui )

atque ab obfletrice in[pici poftulaffet.

Que iufpetia,

g:

fuen

& , quid efft, imventa, totum illud turpiffraum fcelus ..

fgequ

fmliter. iudicavit.

Ejusdem flagitii confeffio-

ü

nem, preter Margarite, & Eufcbiz, in ter-

pul;/zi

tio folemni judicio, habitam ab aliis Mani-

IC&H, |

chzorum Ele&is Auguftinus narrat ; ubi fub

OLT

triplici nomine, Manichzorum a Manichzo,

ï

telobi

Mattariorum a mattis ; feu ftoreis , in quibus

0i

decumbebant, Cathariftarum a purgatione Dei

Qul i

boni a Deo malo, ejusdem fe&tz fit mentio:

q"ijitiq

(2) Recenti tempore, narrat Auguftinus , zonmul-

Ui

Ji eorum veperti, €? ad Ecclefirm , ficut gofla. Epifro-

U j

palia, que mobis mififlis , offendunt , boc non Sacra-

?.Mïi/g

suentum , fed exjocramentum . fub diligenti iutervoga-

Ml p

dione confeffi funt: quo umus momine Viator eos, qui

ggzz'x j

ifla faciunt , proprie. Catbariflas. vocari. dicens , cum

HQI

alias ejusdem fetle partes in Mattarios , €9 Jpecialiter

;'ivitdtll

Manicbeos: diffribui. perbilevet.

Omnes tamen bas

[

( qIM(,

]

ives

Vif

CO Auguft lib. de Hzref. ad Quodvultdeum haref. 46.

UR

pag

II. tom. $.

(2) Idem ibidem.

(s

w3 ( 9) &9y

95

à ll

tres ab uno autore propagatas , €? ounes geizgr'aliieï

u

Manicheos e[fe negare mon potuit.

p

d

XXXIX. Oue Augu&iräi vtate Carthagi-

Pv

ne, eadem Romz ztate Leonis contigerunt ;

ls

eaque ita fama certiffima nobilitata, ut nul-

Ti

lus nifi temere, & impudenter revocare pof-

Y

fet in dubium. Etenim in Romana Synodo,

cui przfuit Summus Pontifex Leo, plures ad-

m;

PW,

fuerunt Epifcopi, Presbyterorum multitudo

J

1

IIf

frequens , illuftres viri, & Senatores non pau-

f.fit

ci, parsque Chriftiani populi non exigua,

f i

publici, legitimique judicii fervata forma , de-

Van-

te&ta, & patefaCta eft impia illa, & nefaria Ele-

Í (Ub

&orum in conficienda , & adminiítranda de-

d39

teítabili eorum euchariítia confuetudo.

Sed

ibl

Leo ipfeaudiatur. (1) De faevis eorum , que

ul

apud illos tam ob[cena funt, tam nefauda , que in-

ento

quifiiomi moffre Domimus manifeflare voluit , non. ta-

st

cemus ; me quisquams putet nos. de bae ve dubie fa-

h

ll

mue, C? incertis opiniomibus credidife.

Refidentibus

j

M

itaque mecum Epifcopis, ae Presbyteris , ac in eun-

,

dem confeffiam Chriffiamis viris , ac mobilibus congre-

Z

gatzs, Eletos, ac Ele&las eovum . guffimus. prafenta-

n /

ï

Yi

(

Qui, cum de perverfitate dogmatis fui, €?. de fe-

flivitatum fnarum. confuetudine mmulta veferavent ; il

ul

TA

]ud quoque fcelus , quod eloqui verecundum efl , eu-

"D

chariftiam fuam, prodiderunt.

Quod tonta dihi-

j

g€77-

"

(5 S. Leo M. Serm. 15. cap. 4. tom. 1; edit, Cacciar.

94

WP (0) g

geutia zmveffigatum efl ; ut mibil minus evedulis ,. i.

bil obtretlatorvibus relinqueretur aubiguum. — Aderant

1

emim ommes perfone, per quas anfandum facinus fue-

ài

vat perpetratum : puella fcilicet, ut. smultum decenuis ,

ilfm

€9 due mulieves, que ipfam mutrierant , €? buic. fce-

Hifpax

fevz prepararant.

Preffo etiam erat adolefceutulus

D

vitiator puelle , €9' Epifcopus ipforum. deteflandi. cri-

TSt

suimis ovdinator.

lac ]

Omniums par fuit borum , & una

confeffos & patefatium eff exfecratum , quod aures

jtwis

zoffre vix ferre potuerunt.

Quibus plemiffzme doce-

jms,

tuy, mullam in bac fetla pudicitiam, nullam boneffateu,

qui

gullam veperviri caffaatem.. ln qua. lex eft smendacium,

/i(?liü)

diabolus veligio, facvificium turpitudo. Hzc eadem

tf

iterum Leo refert, de quibus Hifpanam Ec-

Ml /

clefiam certiorem facit, quz a Prifcillianis

[77 [

Manichzorum fimillimis tunc temporis ve-

xabatur.

Qu

Hzc enim fcribit: (1) Ip exfecradi-

As

libus suyfleris eorua , que quano immundiora. funt,

Tim

tanto diligeutius occulumtur , umum provfus: mefas eft,

tüfm

uma eff obfeenitas j 69 fimilis turpitudo.

Quorz. etft

Tüem

eloqui erubefcimus .. folicitiffanis tamen znquifitionibux

Tidtis

indagatam , €8. Mamiebeorum , qui comprebenfi fue-

&i

vant, coufe[rone detetlam , ad publicam fecimus. per-

ffib[m

venire nolitiag : ue ullo smodo polfet dubium . videri ,

fiþlw, |

quod im judicio moffro , cui mom folum frequentiffana

uj pïa )

prafentia Sacerdotuss ; fed etiam iluftrium . virorum

mi! im [

digmitas , & pars quedam Senatus , ac plebis. inter-

?Aïf!'!ewz

Juit , ipforusm , qui omne facinus perpetrarunt, ove. ve-

Je-

(1) S. Leo M. Epift. 15. ad Turrib. Epifc. Aufturic. cap.

() ls

16. tom. 2. edit. Cacciar.

W

(

)!

/—Lz--w

SSS (0 ) 8S9

95

/, fl

Jerotum . eft.

Sicut ea , que ed dieGionem ve-

Áhrant

firam mune. direximus , gefla teflemtur.

Hzc ipfa

m

aca in Romana Synodo habita contra tur-

Jutnn,

piffima illa Manichxorum myfteria, quz ad

hi f

Hifpanam Ecclefiam direxerat , .ad omnes

fj

Epifcopos per ltaliam difpertitos Leo M.

a d

transmifit data Synodica epiftola, in qua

TL

hzc habentur : (1) Ommia, que tam in fcri-

d n

piuris , quam in occultis traditionibus fuis balent pro-

"T

Jana , vel turpia ; ut noffet populus , quid vefugeret, aut

nf

quid vitaret ; oculis. Chriffame plebis ceria manife-

ii

Jfatione probevimus : adeo, ut ipfe ,qui eorum di-

euden

cebatur. Epifcopus , a molás tentus , proderet. flagitio-

n Ec

Ja n fuis woyffevüs , que temeret ; ficut geflorum

[iani

Jeries poterit vos. edocere.

as autem per-

; W

quam impias, & obfceniffimas turpitudines

fecvaM-

Manichzorum Ele&i , Leone teíte, potiffi-

" !Wj

mum exercebant celeberrimo apud eos, l-

2€de *vül

tifinoque die, quo prope fetum Pafche

um

memoriam turpiffimz mortis magiftri fui Ma-

netis recolebant : isque dies fef*us Bema ab

'þ;i()iiii'?l!:'

gl i

Cis, ex magnifico eminentis altaris apparatu,

Ilf f?l"

tribunalis inftar, appellabatur. (2) In ipfo pra-

gilitis

cipuo , Ànquit S. Leo , obférvantie Jue feflo , [i-

cut proxima eorum confeffone patefa&luss efl , ut. atti-

afifm

gt

"i, ita corporis pollutiome letantur ; nec in. fide inte-

; if

gritotem , nmec in pudove feroontes ; ut €9 im dog-

7-

g n

/A

Cr) Leo M. Epift. g. ad Ep. per Ital, cap. r. t. 2. edit,

acciar.

ufii. a

(2) ldem feem, 23. cap. 4. tom. r. edit, Cacciat.

96

ROX ( 0 ) &Ov

auatibus fuis impi, €9 im faeris imvemiamtuv olfte-

ul

zi

Poftremo , 'l'heodoreto tefte, veneficiis,

,f.f/itur

cantionibus magicis, atque przfítigiis impie-

Al

tatem , obfcenitatemque myfleriorum fuo-

ll; d

rum cumulabant : qui (1) Prefügüs quoque,

den.

»

inquit ,

fiji 1 |

1

egregze utuntur fceleï'qta Jua amyfleria per.

agemer.

Ifin

futim

" XL. Quoniam vero füpra mentionem fe-

Irand

cimus Manichzi Bematis, placet teftimonio

Vatus

Auguftini paullo illud explicatius exponere.

T0n

Feftum Bematis menfe Martio exeunte, quo

fj

cedes Manichzi contigit, ab Ele&tis celebra-

di,

batur.

Quod verbis illis Auguftinus figni-

Ti [

ficat : 2) Vultis, ut vos dicamim in menfe Martizo

banr :

Marteaa coleve ?. Illo enim amenfe . Berna. veftrum. cum

Chfiüig

magna feflivitote celebratis,

Sed, cum apparatu

RI

maenifico, & fümptuofo , magnaque pom-

EX

3, & folemnitate Bema fuum ; contra vero

lr

vix, vel admodum parce , & tenuiter diem

]ote:

Pafche Manichzi celebrarent ; percontanti

BU

Auguftino, quz tandem hzc apud eos utrius-

Vi

ue diei differentia? falfam hanc, impiam , &

g

deteftabilem contrariz confuetudinis caufam

Tc'rmgä

attulerunt : (3) Cum /fepe a volis queverem ,

Titque

inquit Auguítinus, zllo tezpore, quo vos audie-

du

Pam ; que caufa effet, quod Pafcba Domini plerumque

u ltren

pul-

(1) Theodor. lib. . Hzretic. Fabul. pag. 272.

(2) Auguft. lib. 19. contra Fauftum cap. 5. tom. $.

i

i

3) ldem contra Epiit. Manich. cap. g num. 9. tom. 8.

(j

R

"P

xQ ( 0o) XS9

97

J

qulla , interdum a paucis tepidiffma celebritate fre-

iCIIS

quentovetur , mullis vigilüs , nullo prolixiore fejuno

ddidlo Auditoribus , 1:llo demique . feffrviore appora-

WR

lU

tu5 cum ve[ffrum Bema, id efl , diem , quo Mam-

[

cbeus occifus efl , quimque gradibus. infiru&lo. tribu-

[ [6)-

zali, €9 pretiofis liuteis adormato , ac im promptu

ofito, g obje&io aderamtibus , magnis. bonoribus per-

Jequimini 2 vefpondebatur , ejus. diesz. paffionis. cele-

(

.

mf

V

'

brandum cffe ,. qui veve paffus. effet

Chriflum, qui

TIOU

zatus mon effet

neque veram, fed fumulotam cav-

J

nem bumanis oculis offendiffet , mon pertuliffe ; fed

,W

finxiffe pafftonem

Hoc celeberrimo apud eos

jcbrs

die, ut a Leone accepimus , impia illa nefa-

fion

rim euchariftiz myfteria Manichzi exerce-

fnitt

bant : quamquam , eodem Leone teíte , ut

*

j Cunt.

Chriftianos fe fimularen

)

interdum ad Chri-

r

füanam Euchariftiam cum Chriftiano populo

accedere non formidabant

Ab ufu timen

POIH

q V

calicis abftinebant omnino ; quod vinum, ut-

u

pote apud eos fel Principum tenebrarum ,

pnut

omnibus exfecrationibus deteftarentur. (1)

[ïl

Viszum, inquit Auguftinus , zon £ibunt dicentes,

!äm»&

f&l effe Principum tenebrovum , nec szuflà. aliquid vel

;ui

vecentiffami forbent.

Audaciffimam hanc, maxi-

evW

meque facrilegam Manichzorum fraudem

( N*u

Sanctus Leo verbis his infeGbatur : (2). Cum

v"

ed tegendam infidelitatem fuom . mofiris. audeant. in-

m

P

y

G

"

ter-

(1) Auguftin, lib, de Haref. ad Quodvutldeum haref. 46,

tom. &.

)

(2) $. Leo M. ferm. 41. cap s. tom. 1. edit, Cacciar.

, uf

ais

98

NS (0) 989

veveffe nryfleris ; ita im . Sacrameptorum: communione

üxï!fï þ

Je tempe vaut s. ut interdum , me pemitus latere non

jtm.

fintir

poffimt , ore indigno Chriflüi Corpus . accipiant ;; San-

tAt

guinem autem Redemptionis moffre baurire ommino

declinent,

Quod ideo veffre motum . facimus. Sonti-

It n

£ati ; ut wobis bujuscemodi bomines, €? bis mamife-

iif

—

-

qo m

fientur. indiciis; €7, quorum deprebenfa fuerit. facri-

dega fimulatio, a Santiovum focietate Sacerdotali au-

ii t

Goritate pellantuw.

Cum auteim ea ztate in po-

ipfon

f

teítate eflet. Chriftiani populi, tam fub una

panis ; quam fub utraque, panis, & vini fpecie

Don

communicare; ad detegendos facrilegos Ma-

h

iij

nichzos przcipit S. Leo; ut deinceps Chri-

njr )

ftianus populus fuüb utraque fpecie commu-

nicet; ut, fi quem ab ufu calicis abftinere vi-

(1'(:711 If])

derint; eum effe Manicheum intelligant, (i-

] qu

Til

bique hominem , tanquam Manicheum , de-

nuncient.

Ad czteras infigniores, & maxi-

qur,

me impias Manichzorum confuetudines ac-

f

cedebat fervatum apud eos die Solis, & Lu-

Qu

n2 jejunium in utriusque honorem Planetz,

At

quos potiffimum , tanquam Deos colebant. De

Til

'

)

Í

[j

quibus Leo M. : (1) Vull, inquit, zos conta-

! (fii

gio eorum. errov ottingat, qui fua maxime ob[ervan-

(itgj,

t polluutur , feroientes cveature potius $. quam

W f

Creatovi : €9' lumünavibus ce]i flultass al flinentiam

devoventes, quos memo ambigat effe Mamichaos , qii

i? bonorem Solis, €? Lume, die Dominico, €7 fe-

51

] AI]O'L

eunda feria. depvebenfi fuevint jejunave : umo perver-

m

d

fta-

Y

Q

Ql) $. Leo M. férm. 41. cap. 5

. tom. 1. edit. Cacciar,

I

w2 ( 0 ) SQU

9

M

fitotis fue opere bis impii , Pis profani funt , qui je-

t f

juuium füum &9 ad fiderum cultum , &9' ad vefurre-

&ionis Chrifli inffituere comtempium.

Refiliunt euim

) -

- Qntit

a Sacramento falutis bumane ; & Chriftum Dona-

r f

mum uoffrum in veva mofire moture covue vere ma-

E

tm , vere pa[Jum , vere Jepultwam , vere. fufcitatum

Et ob boc diem falhutis, €9 le-

vit f

effe non. credunt.

dhitjd

iüe noffre fui jejunii mavore condesmmant.

Hunc

ipfum facrilegum Manichzorum ritum dete-

p

[j u

ftatur etiam verbis his Auguftinus: (1) Die

(

i p

Dorminico. jejumave. [caudaltam eft. magnem 5 maxime,

poffeaquam innotuit. deteflabilis , amultumque fidei ca-

Jj Ml

s Chr-

tholicee, Scripturisque Divinis aperiiffaue contravia be-

Jiililln

vefis Mamicheorum , qui fuis Auditoribus ad jejuman-

Y t

dum ifhum tamquom con[Hituerumt legitzzmum diem ,

per quod fa&hum efl; wt jejemium diei Dominici bor-

y, t

rililius baleretwr.* Pottremo , ne omnia perfe-

n,

u-

quar, panem pauperibus, quamvis fame con-

ficerentur , negabant , ridicula plane de cauía;

i& d

quz tamen ex anili eorum fabula confeque-

&l

P

t

batur. (2) Pamem mendicamti, inquit Augufti-

nus, zom porrigit.

Videte , fi poteft e[fG amajor ini-

quitas ifla juflitia.

Panem mendicanti mou porrigit.

[/W

Queris, quare ? Ne vita , que eff n pane , quam di-

[

! Igï jl

T

cunt membrum Dei, fubflantiam Divinam mendicus

H

d

dle accipiat, €9' liget eam im carne.

G 2

CA-

l,

il

9 n

(1) Auguft, Epift. 36. ad Cafulanum cap. 12. n. 27. tom. 2.

2) ldem Enar. in Pfal. r40. n. 12. tom. 4. Item lib. 2. de

P;N?I

Morib. Manich. cap. 15. num. 36. tom. 1

Item lib. 3.

Confeff. cap. 1o. n. 18. tom. r. Item S. Athan. Hiftor.

j

C;MW'

Arian, ad Mionach. num. 6;. pag. 381. p. x. tom.gr,

ioo

SQV ( 0 ) S99

l

MY

C AKTPIUIT IX

f t

if

De latis jure. Cefàreo coutra Mani.

ch&os legibus.

Im,

w d

ovennio poft acerbiffimum Mani-

irimti

XLI. N

chzi fupplicium jam in Africam

p

Mi

irruperant Manichei. Etenim, ut fupra at-

tipimus , mors Manichzi incidit in annum

tll

Chrifti ccr.xxvii. menfe Martio exeunte. Eo

lo

enim anno incidit feítum Pafchz in diem xxxr.

Tati

Martii.

Manichzi autem diem obitus Ma-

tang

(iuj

giftri füi Manichzi menfe Miartio celebra-

fuife.

bant, quem diem a gradibus magnifici alta-

ris Bematis fe(tum appellaverunt. Decretum

a 1j

vero Diocletiani , & Maximiani contra Ma-

peu

nichzos in Africa commorantes , quod eft

Ym

omnium jure Czfareo contra Manichzos pri-

T |

mum, anno Chrifti cczxxxvrr. ad. Julianum

[äüqu;

Proconfulem Africe datum eft.

Quod jam

r

i

exhibemus. (1) Diocetiemus, €? Maximimus

flitn

Nobiliffizi Augufli Suliano Proconfuli Africe. Ma-

swicheos audivimus eos muperrime, veluti uova, inopi-

—

düm

mata prodigia im buue weundum de Pev[fia advev[a-

wes,

(hri

via nobis gente progreffz, vel ovta effo ; €7 multa

Jacinova ibi committeve.

cJulenus autlores. quidem

M(!m'c

ac primcipes unam cum abomunandis fcrz'pturis eor um

filr i

Witm

Jeveriori pene Jfubjicere ; itay ut flauumeis iguibus exu-

Yat-

(Q1) Apud Baron. ad an. Chrifti 29 7

i

i

1ot

w (o) Vv

e

yantuv

.

con[ontameos vero , C9 w[que adeo conten-

diofo$ capite puniri precipsmus , C? corum bona fifco

nofiro. oindicari faucimus,

Si qui ad banc inaudi-

Mat

Il

tam , C? turpem, atque per ommia infommem fe&am,

vel do&hrinam | Pevfovum . fe trvauflulerunt ; eorum. pa-

trinonia fifco nofiro affociari facies.

Mirum cui-

W

M

(

piam fortaffe videbitur , Diocletianum, &

Af

Maximianum impios , fceleftosque homines ,

upra a

| anim

nullaque probitate preftantes, feveriffimam

legem contra Manichzeos tulifle : fed admi-

Iili"

emu

ratio ceflabit ; fi con(ideremus , Manichzos

us X

tanquam communes, & maxime capitales to-

tius humani generis hoftes habitos femper

x

vlebre

; lt*

fuiffe.

Cum enim a nulla, et(i perditiffima,

etíi naturz univerfe contraria libidine tem-

TeLum

.

perarent

)

liberorum duntaxat procreatio-

1 JE

N

nem, fine qua humanum genus permanere

x d

non poteft, diris omnibus exfecrabantur: &

05 p!

ranquam ab inexpiabili fcelere ; fic a pro-

xitant?

ln

creandis liberis vel conjuges deterrebant, quo

u

Chri-

nihil humano generi repugnantius.

m

ftianorum autem Imperatorum graves admo-

i, J

dum contra Manichzos confecute funt le-

j MFI

es.

A Valentiniano l. die 2. Martii, anno

| ad*v?'fa'

Chrifti 572. lex ifta fancitur : (1) Uficumque

g li

Manichaorum: comventus , vel turba bujusmodt vepe-

/ qyizif;u

vitur ; do&oribus gravi cenfioue mul&atis domus , &

babitacula , im quibus profama inffütutioue docetuv ,

lï'if g«jvï;'!ï«)'

"E

3

L

fifci

7

(1) Cod, 'Theod. lib. 3. de heret.

IO2

«Q9 ( 0) SSP

|

[/7)

fifci guribus indubitanter. adfcifcantw.

Datum vi.

Wt

Non. Martii. ''rever. Modefto, & Arintheo

COSS.

[hxir

"Theodofius autem fenior die 17.

Junii, anno 589. feverioribus pcenis impiam

"n

31 d

Manichzorum fe&tam hac lata lege coercuit :

(1) Quicumque fub nosine M micbeorum. asundum

At

Jolicitant , ex. ommi quidem orbe terrarum ; féd quam

Prina'f

guaxipe ob bec wwbe pellentur. fub. intevminatione ja-

triti

dich,

dicii. Voluntates autem eorumdem, quim immo ipfe

etiam facultates populo publicate mec vim teffamento-

Loni

vum, nec derelinqui per eos , aut üsdem fas fíit : üi-

tolje

Da-

fir |

bil ad fusmum. i bis. commnume. cum mundo.

tum xv. Kal. Juli. Romz 'T'imafio, & Pro-

fl

4moto COSS. . Hanc 'l'heodofii legem indi-

720/;*,1/,;

care videtur Ambrofius , qui eo ipfo anno

tigr.

hzc litteris commendavit

( 2) Manicheus

jutum

——

efh , qui abnegat veritotem , qui carnem. Chvifli ne-

deceptor

gat.

Et ideo mon eft illius vemiffio peccatovum ; Jed

li.

eff impietas Manicheorum , quam. &8 Clementifftus

7

exfecratus efá. Ipiperator.

/WEI'I!

Sitque

Atl

XLII. Ad fuperiores cohtra Manichzos

jure Czfíareo fancitas leges accedit Novella

1177

Valentiniani III. data die 19. Junii, anno 445.

Mll.f fi

fedente S. Leone Magno, quz eft hujusmo-

li /j;;t

di: (3) Imperatores "Ibeodofius, €? Valentinianus

:m:ä, g

AL

Ht i

bt

(1) Cod, "Theod. lib. ré. tit. s. lib. 18. de haret.

&ifcg!hä

(2) Ámbrof. & Socior. ad Siric. epiít, apud Couftant. vru.

pag. 6

(3) C

74. fcrip. an. 399.

D w

od, Theod. lib. 2. tit. 2. de Manichais.

w97 (0) S&7

104

ET VI,

Albino P. P. €9 Patrvitio.

Superffitio Pagarorunz

intten

quoque dammatm — temporibus ( Diocletiani , &

Maximiani

(ie v

inimica publice. difcipline , 9 boflis

fidei Chrifliane ad excidium fui. Clementiem noffram

injas

Q CL

non immevito provocavit. Manicheos loquissur , quos

thtl

ex[errabiles , €9^ toto orbe pellendos. ommuum vetvo

f

il

!

f

"

Principum. flatuta. gudicerunt.

Nec. diffimulationer

nl

erimina mupev detetía potiuntur.. Que enim , G. quamn

di&u, audituque. obfcena in judicio Beatiffomi Papee

i fj

Leonis, covam Senetu amplffmoo , mamifeffa, eorumz

pf

y

confeffione patefatla funt ? Adeo, ut eorum, qui. dicere-

"

h. M

tur Epifcopus , €? voce propria proderet , €9 omnia

&h

Jcelerum. eorum fecreta. perferiberet , — quod. motitiam

noffraus latere nom. potwit , quibus tutum. mon eff ne-

n ini-

gligere tam deteftandags. Divinitatis inpuriam , CV im-

) atifto

ancbeut

punitum. velinquere [celus , quo mom [olum. corpova

deceptorum ; fed etiam anime inexpiabiliter polluuntur.

wf i

un; P

Unde .. u//z'cumque tervavun gm'squis Manichaeo-

vum fuerit deprebenfus, penas, quas in facrilegos jura

atf

Jauxevunt , au&lovitate publice feveritatis excipiat.

Sütque publicum. crimen , €? omni volenti fine. accu-

Nec cui-

du

Jationis peviculo tales avguere fit facultas.

quam licitum , tutumque [it , aut celave tales , aut ta-

Norelà

libus conbibere 3. cum. omnia de bis a nobis coufirma-

p d

ta fint vetro. Principum con[lituta : ut moverint un-

justo

verfi, bac edi&lali lege propofita, Manicheos digmi-

vtj

J

tate auilitiee, €9 wrbium balitatione privandos ; ne quis

inmocens talium, converfatione , &9* focietate capiatur.

Succeffiones vero mec capiont, mec vehnquanmt.

Sed

fifci noflri viribus aggregentuv. — Nec eis, quod palam

"

7/$-

4

104

S2S (0 ) 8O

intevdicitur, ulla jïrau;'le quevativ..— Inguriarvtm caveant

Al

a&ione. Contratus liberos omnino non baleant.. ri.

t i

suates. uniuscupusque auilitie , vel officii, mox exigen-

fever

da per appavitionem vefhram decem libeavum amri

üdy

anulca percellat ; fi queas bac Juperflitione pollutum fi-

fry,

oerunt qilitare. Neg (e enim alquid mimüum im eos

Yfe

videtur poffe decermi , quorum Incefta , perverfitas ve-

fedi

ligionis momine, lupanaribus quoque 1gnota, vel puden-

d dl

da committit.

Datum xur. Kal. £ulii Roma. Va-

Man

Jentin. Aupuflo vi. €? Nomo COSS. Hanc Va-

du

lentiniani fan&tionem , quz Magni Leonis

te f

tempore lata eft, eodem Leone tefte, Romz

pro

contra Manichzos in fuis erroribus pertina-

Tüi

ces executioni mandatam fuiffe compertum

it fa

eft, de quibus Leo : (1). Aliguanti , inquit,

((h' Af

qui ita fe demerferaut ; ut uullo bis auxilü pofét. ve-

fif f)] /«p

anedio fuboeni , fécundum Chriffianorum. Principum

ïe,Ej"I

conflituta , ue fontum gregem fua contagione pollue-

vent, per publicos jvdices perpetwo fumt exilio vele-

fmre |

[ j

gi. "Pheodofius vero junior die 30. Maji,

!

W)gu l

anno 428. multo feveriorem contra Mani-

fti]

chzos legem tulerat, qua homines nequifli-

D

morum omnium nequiffimos etiam fupRIi-

jrá

cio ultimo pleCtendos effe conftiruit. Sic enim

[7 E

decernit : (2) Qui od imam ufque þe./'erum tieui-

if

a. pervenerunt. Manichasi , zusquam n Romamum

&H('a;, Jj

locum. comveniendi , siorandique. babeant. facultatem.

"f ,

Manicbeis etiam de civitatilus pellendis , & ultimo

!qu

fip-

(5 S. Leo M. Fpift. 8.

ad Epifc. per Italiam cap. r. tom,

fl

2. edit Cacciar.

C2) Cod. Juftin. lib. 1. tit, $. L-S.

Ü

3

(o)895

I0$

HCapatn

Jupplicio tradendis ; "quomiaum bis. mibil veltnquendum

1. J

loct ef? , in. quo ipfis quoque elementis fiat inpurto.

! zxïgfis-

Severitatem tamen peenarum , quas in Ma-

F. a

nichzos Chriftiani Imperatores conítituerunt,

fzpe, Chriítiano populo intercedente , urbis

ollmvv:m.i

i w

Prafeci, & Provinciarum Proconfules non

wf

mediocriter mitigabant. Nihilo tamen minus

at

de illata fibi crudeli, injuftaque perfecutione

m« l

Manichzi luctuofis queftubus, quemadmo-

h V

dum nofítrz ztatis hzretici, nulla fuffragan-

'Teftem

a

te fibi zquitate, conquerebantur.

produco Auguítinum, temerarias Manichzo-

, n

pertim-

rum querelas his verbis , quz aptiffime etiam

per tUl

in Janfenianos cadunt, opprimentem : ( 1 )

(

Q

inquit,

Guomdo, inquit, per/ecutionem ,

odia fufrine-

tis proptev. jeftitiam 5 quibus bec facrilegia predica-

o[jät j

r-'mcip:w

ve , C? perfuadere ju[flitia eff ?. Pro qua impia perver-

J Poyïli-

þmte propter. Criffianorum — tempovum. 1nan, uetudi-

vili

Wem quam pyrve,Cg prope nulla patiamzmi; cur mom

) Mälv

cogitatis ? Fauflus comvitfus , vel confeffus, quod Ma-

2

sicheus effet, cum aliis nomullis fecum ad judicium

n

Proconfulave perdutlis , eis ipfis Chviffianis, a. quibus

äl[)!?h'

perdutli funt, intercedentibus , leviffina poua , fí ta-

icenim

auen illa pena dicenda efl , im hufulom velegotus eff,

"u

quod fua fbonte quoque fervi Dei faciumt , fe a tur-

m

bulento flrepitu populorum vemovere. cupientes. — Dis-

gt

cernite , quid fit perfecutionem: potà pro juflitia 5 &9,

pro qua ifflaviem. patiamini in veffris libris, etiam at-

TL

]

l

l

que etiam advertite.

l

XLII.

j

n

Gs

(1) Auguft. lib. s. contra Fauttum cap, 9. tom. 8

106

w (0) 909

XLIII. Cum autem feculo vrr. vtrtt. & 1x.

h

Manichzi, qui & Paulliciani appellati fünt ,

JIUIIH[

omni fcelere orientalem przfertim Ecclefiam

1

lacerarent, atque in ea funditus delenda oc-

L

cupati effent ; orientis Imperatores, poft fa-

jrm

€a utriusque Imperii orientalis , & occiden-

(ritn

talis divortia, quod levioribus legibus prz-

Pttro

ceps Manichzorum furor frznari non poflet,

dm

fupplicio ultimo hoc omne genus peftiferum,

li, e

atque impium ex hominum communitate

fant

exterminandum effe conítituerunt.

'T'eftes

þewn

locupletiffimi funt Photius, & Petrus Sicu-

Apn

lus feculi ix. Scriptores. Et Petrus quidem

fit

Siculus Bafilii Macedonis in Armeniam ad

[/7) Ji

componendas Manichzorum turbas Legatus

qu /(

hzc pofteritati mandavit: (1) 44 cetera. fua

lts

egregia facinora Divimi , atque ovtbodoxi lusperato-

Ti À

ves addiderunt ; ut Manicheos, Montanosque. capitali

MC&]

puni fententia jubevent ; eovumque libros , quocun-

N

que 12 loco inventi.effent , flamumis tvadi.

Quod f

m

quis eosdem occultaffe deprehenderetur ;; bunc eumdem

g J

movtis pene addici, ejusque bona. in fifcum infervi.

ff 2711

Singulares autem orientis Imperatores , qui

/ü

capitales lepes contra Manichzos tulerunt,

ligg,

commemorantur a Petro Siculo, & Photio;

J Áif

Juftinianus Secundus , & Michael. Curopa-

lates, & Leo Armenus. De Jufítiniano hxc

&t

ïfadj

Petrus Siculus habet : (2) Qfufimiamus Augu-

1$,

(1) Pet. Sic. Hiftor. de Manich. haref, pags $20. C.

(2) Idem ibidem pag. 821. B.

!s

'l/ Pn

WO (0) &v

107

t

jim , qui poff Hevaclium ( & Conftantinum Po-

yiunt,

gonatum ), Iperi fceptra gubernavit, omues flatimz

um

ip umum cogi Mamicbeos , feovfumque imtervogavi

n

jufft , atque flommis tradi, quotquot. effout in ervore

n

.pertz'nacef.

ltaque exfhru&to ad aceroum. ingenti vo-

OC

Confonat

gocenfi, C9 crvemuti ommes fuerumt.

yus p

Petro Siculo Photius, qui de juftiniano eo-

y ol

dem hzc literis commendavit: (1

lLupevotor

(f

tum evat. euflinianus , qui poft Heraclium ( & Con-

um

ftantinum Pogonatum Imperii focium ) exce-

Ti

perat , quique meandavit ; t bec ( de Manichzis )

js n

negotia pevquifüioni, €9 juflo judicio fubjicerentur. ;

quidcm

ita,ut, qui vefipifcere nollent ; aut, qui penitentiam

m d

olum polliciti, nibilominus in apoffafra fua perfeveravent ;

fG1tUS

ignis fupplicium fulirent.. De Michaelis Curopa-

qa J

ates , qui monafticam. veftem induit, & Leo-

p

nis Armeni, qui Michaeli ad Monachos pro-

4

ii

[4 CJP)

ficifcenti fucceífit, editis contra Manichzxos

qïmm'ö"

decretis hzc Petrus Siculus tradit : (2) Mi-

Q]

chael lmperator , veligiofiffuus Monachus ; €7 Leo,

qui fecundum illum umperavit , cum viderent vaviis,

[ Z(l/ijl:fr'l:f!

"

1l

J

ia

& indignis smodis ab bac (Manicheorum ) bere-

f Chrifiianos infefari ; wnffis im ommibus düionis

3 qul

erü

P

Romane litevis , ommes nefavie fethe pavticipes neca-

!hotlo

vi guf[erunt.

Quare , ut. im. Arineniam . perlatum . ef

umf

Regnum. edi&hum. d. "Thomam Epifcopum. Neocafaree,

fü hib

$ ad Paracordacem. Prefetlum ; occidebantur. Regio

! ///n//

Ju[fu

fi

,b

€1) Phot, Hiftor. Manich. pag. 360. edit. Montfaucon,

(2) Pet. Sic. Hiftor, de Manic. hzref, pag. 324. C.

108

Ju[ft, quotquot morie digti exitii duces reþerie&antm;.

Eadem cum Petro Siculo Photius his verbis

narrat : (1) Micóael, qui Imperatoriass ve[lem in

D

Monacbalem . commutaverat , ut ejus fucceffor Leo ,

de bujusuodi apoffafía perquifitionem. freri mom. indili-

genter curavunt $— fed , qua par. evat Jolicitudine ,

NU

per ommes Romani Lmperü fimes viros dignitate pra-

ffantes wilforunt 5 ut , qnandoquidem ab Epifcopis , €2

nm

D

Sacerdotibus frequenter. moniti illi upii nec obtempe-

vaverant , uec vefipuerants fi quos deprelenderent tali

que

Veni

iprpietate obnoxios, qui ad meliorem Je frugem . veci-

quo

pere nollent ; quafi. communem feffem , & ge-

ueris bumanmi peruiciem gladio

Que

probo

plecevent.

Ptf

Sücin

tj ]

w

of

A

z2

d

»,

W

E

LT

SN

SS

G

N

VANS

ju ]

A

z

H qi

*

Titlfg

A

Tifey;

li g.

ln ;

P

ificiug

Ml() lq

CA-

() l

| (1) Phot. Hiftor. Manich. pas. 372. edit. Montfaucor.a.

l

WeS ( o ) Q9

109

hi

CAPUE X

BEU

m

De latis jure Pontificio coutra Ma-

r

nicheos lecibus

0f 0i

lcittid

us Pontificium admodum differt a

Aidle yn

XLIV. J

ure Czfareo, & Pontificiz leges

Jl ;)n Y

Ille enim

in multis dlfcrepant a Cefareis.

t ifnn:

d t

jure clavium feruntur, quo ligandi, atque fol-

vendi poteftas datur ; hz autem jure gladii,

if n

quo perimendi impios datur facultas : deni-

8

que ad corrigendos illz ;

ad perdendos im-

probos pertinent iftz. Primus Romanorum

Pontificum legem contra Manichzos tulit

Siricius, de quo hzc habentur : (1) H -

venit Manicheos , quos exilio deportavit , €9' boc

confltwit ; ut mom participavent cum fidelibus com-

guiuiionem , quia ore polluto mon liceret. fanthum . cor-

PT!S DOWIZTZZCMHZ vexuve.

Hiec quoque conflituit ; ut,

Jf quis. convevfus de Manicheis vediret ad. Ecclefiam;

qullatenus. comsmumicavet nifi tantum velegatzoni Mo-

nafferii teneretur obnoxius; ut jejumiüs,X9 ovatiomi.

bus maceratus fub. examinatione. ufgue. ad ultimum

diem tvanfitus. fii humanitote Ecclefie. Vitaticum. eis

lovgivetuv.

In exilium deportaffe Manichzxos

Siricius dicitur ; quod is latam Romz a'I'heo-

dofio legem de expellendis ab Urbe Mani-

chzis,

(h

(1) Apud Anaftaf. Biblioth. tom. 3. fc&. 55 pag. 49*

fil

edit, Blanchin.

YlIO

WD? ( 0.) 999

cheis, ne Romanus populus Manichza con-

od

tapgione corrumperetur , fervandam , exe-

177

quendamque curaverit.

Hoc Siricii decre-

itl; à

tum dubium eft V. C. Conftanti ; fed necab

Municha

utroque Pagio, Antonio, & Francifco ; nec a

li,

Binio, nec a Labbzo, nec a Ciacconio , nec

!

Yil

l

a Blanchinio , nec a Scheleftratio in dubium

fiimej,

revocari videtur.

Scheleftratium tantum

ii f

produco, cujus hzec ad decretum illud funt

[

verba : ( I) Cun Manicheorum /.'Jærejz'f non aodo

derit,

provifgaua , fed etiam obfeena fuevit; nullam. — levio-

TO 3

vem penam s Smicins mmponendam cenfut; quam

4

mand.

j)e V])Elïfæ

1

venitentie in Moenafferio peragende. — Un-

li, g

de duo quedam confequuntur : €? Monafferia. ante

flilte

Smicium fufé, 7 gravioribus dehtlis pemitentiam

T 4

perpetuam nupofitam fuiffe ; cum boc tamen mode-

Naic

varrge, quod im ultigno confütutis Visticum conce-

f Qs

deretur.

Quit,

f

XLV. Sequuntur ffatuta, & provifiones

[2 5

S. Leonis Magni, quibus fapientiffime, fan-

fu.

&iffimeque tum Manichzxorum corre&ioni ,

fii i

tum commiffi fibi eregis faluti , & incolumi-

'»'Wil'(llij

tati confuluit.

Er primo quidem fideles

GIT;]]/.::I.

omnes in urbe commorantes àdmonuit, eis-

fllb)e&

que przcepit ; ut latitantes in fuis latebris

JutQrio

Manichzos indagarent, eosque Romano do-

As

micilio prohibendos fuis Presbyteris , id eft,

m

a-

(1) Scheleftrat. p. r. antiquit. illuftr. pag. 463«

i

]

| lg

«94 ( 0 ) 97

III

1 C0l |

Parochis denunciarent. (1) Ut autem , inquit,

NÀ

in ommibus, dile&iffami , placeat Domno veffra de-

1 m

volio; etiam ad bauc vos bortamur. induffrioma 5 ut

d nl

Manicheos ubicumque latentes veffris Presbytevis pu-

N

blicetis.

Magna efl euimi pietas. prodere latebvas im-

VN

piorum. Et Paulo infra: Mom fimamtuw lateve bo-

Qub

gunes.

Coveudi funt; me cuiquam moceamt : pro-

ii

dendi funt ; me im aliqua creitatis noffve pavte com.

fud f

fiftant. . Vobis, dilcliffimi, apud tribunal. Domini pro-

n d

derit , quod indicigus , quod vogamus. . Iterum ve-

37

ro atque iterum Leo fidelibus fibi commiffis

"

mandat ; ut Manichzorum latibula, diverfo-

je. U

ria, gymnafia , fodalitates , familiaritatesque

yi m

fideliter fibi denuncient : eosque de filentio

aentan

reos apud Deum futuros effe admonet; etíi

; od

Manichzorum erroribus , flagitiisque confen-

j cont

taneos fe non przítiterint. (2) lllud quoque, in-

quit, vos, dile&fiffinzi, obfoeraus tnoneo ; ut fi cui ve-

Jirum imotuerit ; ubi ( Manicheel ) babitent , ubi do-

yvifir

cednt, quos fvequentent , €9 im quorum focietate ve-

T

quiefcant ; moflree f^licitudini fideliter indicetis.

Et,

qui tales mon prodendos putant ; in judicio Clviffi in-

rc&iöm'x

ol

veniantur vei de filemti» ; etimmfi nom comtouminentur

fidde

e[fmfv. Preterea Chriftianum populum (ibi

li[1 61.5"

fubje&tum admonet ; ut a Manichzorum con-

lr

junCtione, & amicitia difcedat ; maxime vero

g"

feminas, propter effrznatam , credo, atque ne-

,ij;

fariam Manichzorum libidinem, & fraudu-

P

len-

(1) S. Leo Serm. 8. cap. 4. tom. 1. edit. Cacciar.

(2) Idem Serm. 15. cap. 5. tom. 1.

»

112

«J'o»g ( o )

lentas blanditias; ut non modo a colloquiis ,

| fntim

fed ab eorum etiam notitia caveant , magno-

lins,

pere obfecrat. ( 1) Hos aague bomines ,. dileciffr-

dum

gny, per omudia exfecrabiles , atque. peffiferos , quos

(QQ€

adhavum vegionum perturbatio nobis zutulit. cvebriores,

etin:

ab amicitia veflra penitus abdicate

vosque praci-

lf.T.

pue muleres a talus notitin, €9 colloquiis abflinete.

impieta

His autem verbis : Quos aliovvan vegiozvm per-

turbotio molis intulit cvebriores , fignificat S. Leo,

incejfig

Whrita

jam dudum Romz Manichzos non paucos de-

lituifle , qui jam in multo majori numero z-

LA

dici

tate fua excreverunt; cum perfecutione Van-

þ»:?fg

dalica devaftata Africa fub Genferico Van-

8; [7]

dalorum Rege Manichzi, qui in ea Provin-

fi:,ï;;; [/

cia plurimi verfabantur, reli£tta Africa, Ro-

lisiri

mam perüïgii caufa fe contulerunt.

heref

XLVI. Conftituit przterea Leo ; ut nec

ls u

Divinis, nec humanis in rebus ulla eflet o-

QXQQï

prar

mnino Catholicis cum Manichzis focietas , ulla

conjunttio, communio ulla; fed potius fum-

düm

Tat,

ma abalienatio, & diítra&io ; ne genus illud

flerio

peftiferum, atque impium contapione turpi-

tudinum, & impietatum fuarum fanum Chri-

Qifen

ftiani populi corpus contaminaret, atque cor-

qpe !

litenti

rumperet. (2) Nil, jubendo inquit , cum

bugusmodà bomimbus commune fit cuiquam, Coriffiano,

; Cllm ii

alla cum . talibus babeatur. focietas , mullumque con-

for-

C1) S. Leo Serm. 15

cap. 5. tom. 1. edit. Cacciar.

N

(2) Idem Serm,

33. cap. 4. tom.

I. edit, Cacciar,

( 1

DI

SQS ( 0 ) NGIS

113

ln

fortium. — Omnes autem fuas curas , folicitu-

p

, lf

dines , cogitationes , omnemque operam San-

&um Pontificem inveftigando , detegendo ,

L

coercendo , caftigando , medendo , fanando in

crabnim

exítinguendam Manichzorum hzrefim contu-

j j

liffe, Leo ipfe hisce verbis teftatur : (1) Blurimos

xalfi

dmpietatis Masáclec Jequace$ , €2" dotores im wwbe

jnttm

)at $.1

invefligatio noflra veperit ; vigilantia divulgavit ; au-

oritas, €9. cenfura coercuit : quos potuimus emendae

paucoscïs-

ve, correximus ; ut damnorent Monicbeum cum fre-

iU

dong V

dicatiomibus , 9 difeiplmis fuis; publica in. Ecclefía

profe/fione , € mamis fue fubfeviptione compulimus :

jo V

& ia de voragine impietatis fue confe[fos , peuiten-

Drori

a, A*

t concedeundo , levavimus. His pofh*emis Ver-

bis fatis aperte fignificat S. Leo, revocatos ab

hzrefi Manichzos publicz fe pxnitentiz, qua-

lis tum erat in ufu , addixifle : perpetuzne,

,-)u[ li*

excepto tamen mortis articulo, ad exemplum

] CH&I 0

predecefforis fui Siricii; an vero ad certum

jetoS, gþ

dumtaxat tempus ; hic S. Pontifex non decla-

qus f

rat. Profe&to S. Innocentius l. Siricio po-

n J

fterior , Leone autem prior, nullis fincere pz-

ye t

"

nitentibus morti proximis , propter quzcun-

um U

!

que publica, quamvis teterrima, crimina pz-

gued

nirentiz publice addi&tis denegandum effe

"

[Uf j p

cum reconciliatione Viaticum ad Exfuperium

fcribens decrevit.

Hzc enim habet

*

2

R

(2)

ii

J

p

g

Cor-

/u

Cr) S. Leo M. epift. 9. ad Epifz.

per Italiam cap. 1. tom. 2.

N'm'

(2) Innoc. L. epilt. ad. Exfüper.

apud Couitant, 6, fcrip.

(lb

l. 405, cap. 2, num. 6. pag. 793.

114

x$7 (0) 999

l

Communiouem dari abeuntibus placäz't ; & propter

fhni,

Domini enifericordiam , quafi Vioticum, profe&huris ;

il

€, ne Novatiani bevetici negantis veuiam, afperita-

u d

iem, C9 duvitiam fequi videamum.

Tvibuetur ergo

T mf

eum penitentia extrema copmmnio ; ut bomines bujus-

plum', |

anodi vel im fupremüs fuis , permittente Salvatore uo-

Iil)llS [

fivo , a perpetuo exitio vindicentur.

Sed ad Leo-

—

ttfdig

nem me refero , de quo ztate fibi zquali Pro-

( ]

fper in Chronico fcribit , eum incolumitati

ftilins

Ecclefiz maxime confuluiffe ; quod Mani-

[r u

chzorum ingentes codices flammis dederit

concremandos : (1) Hoc tempore, inquit, plu-

X

vimos Manicbeorum in uvbe lateve diligentia Pape

ts .

Leonis imnotuit ; qui eos. de fecretis fuis evutos , 9

tlel

oculis iotius Ecclefie publicatos, omnes dogmatis tur-

'

la f

pitudines €9' damnave fecit , €? prodere , incenfis. eo-

1 exti

vur codicibus , quorum mogne smoles fuevant inter-

s q

cepte. Omnium autem curarum, folicitudi-

Q M

num, confiliorum, quz S. Pontifex pro fà-

lute, & corre&ione Manichzorum fufcepit,

hi D

illud remedium füit preítantiffimum , quo

ht d

publicas , communesque ad Deum preces in-

7

dixit , quibus ab erroribus fuis, malisque mo-

fi p

ribus Dei clementia revocarentur. His enim

ttntib

verbis Chriftianum populum in concione fre-

B

p

quentiffima eft allocutus : (2) KEeclefiafficum

Qs

f

Jaue , atque Divinitus inflitutum non folum mon iubi-

r

le-

lr

(1) Profper in Chronico, Maximo IL. & Paterio COSS.

id eit, an. 443. edit. Labbea.

(

A

(2) S. Leo M. Serm. 33. cap. 5. tom, I. edit. Cacclar.

BAQ

«Q9 ( 0 ) Q9

$51

j þmpm

bemus; fod enam incitamus. affetlum g ut etiam pvo

Vf

talibus mobiscum Domino füpplicetis : quomimm &5

yifprie

Qo$ deceptavum auisaavum vuinay cum fletu, €? qmero-

l&t uj

ve anifereamur , exfequentes. ZIpoffolicee pietatis exem-

na i

plum s ut cum infirmantibus infirmemuv , €9. cum flen-

Joattrut

tibus defleamus.

Speramus enim exoraudam mifevi-

al l

cordiam Dei multis lacrymis , €9 legitima Jatisfa-

*

u r

&ione lapfevum

L

quia, duu boc im. corpore vivitur ;

vlumi

nullius. defperanda veparatio ; fed. omuium eff optan-

d M

da correthio,

; db

XLVIIL. San&ti Leonis exemplum Gela-

yia

fius Papa imitatus eft.

Hic deprehenfos in

110f , s')

urbe Manichzos, quod jam dudum lege Cz-

atiy AT«

farea fancirum fuüerat, Roma expelli, atque

reilfï 2

in exilium mandari curavit : eorumque co-

Yi inre,rf

dices impios, atque peftiferos, quod Pontifi-

Jicitu

t

ci? Curz,atque muneris przcipue fuit, flam-

; pro

mis concremari precepit. (1) Hwjus tempori-

fufer

bus inventi funt Manicbei in urbe Roma , quos exi-

Hio deportari precepit , quorum códices ante fores Ba-

lii , qd]

r

flice San&e Marie contremovit.

Hzc de Gela-

ag

fio apud Anaftafium Bibliothecarium confen-

tientibus Altaferra, & Francifco Pagio. Ea-

fj

cm i

dem prorfüs cum Gelafio ratione Symma-

)

chus fe contra Manichzos exhibuit, quos

exilio relegari curavit, eorumque codices, &

T j

j

fimulacra ante fores Bafilice Conftantinianz

H 2

in-

r (o

(1) Anaft. Biblioth. in Vit. Gelaf. pag. 194. tom. 3. edit,

od

lanchin,

116

899 (0.) S89

incendio concremavit.

Sed Anaítafius ipfe

i, i

audiatur: (1) Poff bec omnia Beatus Symmacbus

fisqu

invenit Manichbeos in urbe Roma , quorum omnia [i-

DN

anulacra, vel codices ante foves. Bafilicee Conflantinia-

d

ze incendio concremavit, & eos ipfos exilio velegavit.

Impri

"l'alis in Manichzos adhibita a Symmacho ca-

Ap(](h

ftigatio, & animadverfio evertit fanditus Ana-

Tplel

ftafii Imperatoris calumniam , qui propter fuf-

r |

ceptum Eutychianz hzre(is patrocinium fà-

T

cris Chriftianis interdictus a Symmacho, ita

EU

iratus exarfit ; ut. Santtum Pontificem Ma-

|

bri

nichza labe contaminatum iniquiffime divul-

gaverit. Manichzismi calumniam a fe remo-

u

ï

Qide ;

vens Symmachus , Eutychianam hzrefim his

(

non obfcure verbis exprobrat Anafítafio : (2)

] J

Dicis effe me Manicbeu.

Nunquid Eutycbianus

E

J , vel Eutychianos. defendo , quorum furor. maxi-

19 ts

ze Manichbeorvum fuffragatur errorài ? Demum de

&in

Romano Pontifice Hormisda ejus opera Ma-

QU

nichzos urbe pulfos, & flagellis cefos Ana-

DN

ftafius narrat, de quo hzc literis commen-

dos |

davit: (3) .Hic imvemit Mamicbeos , quos etiam

Teti

vtit.

dzf:uj]bs cum examinatione. plagavum exilio deporta-

b

Quoruzs codices ante fores. Bafilice. Conftanti-

niane incendio comcremavit.

Quod vero ad di-

fciplinam, & confüetudinem Ecclefiz perti-

net ;

(1) Anaft, Biblioth. inVit. Symm p. 217. . 3. edit, Blanchin.

(2) Symm. P. apud Anaft

aí. Imper. epift. vr, apud Anafü,

Diblioth.

ag. 2198. ibidem.

(3) Anaft. Bibli

oth, in vita Hormif. pag. 236. ibidem.

()&

»

*

*

*

,

Sy(o)

117

w n

TTTE

net; cómburendi malos, impios, fuperftitio-

fosque libros, longe antiquior ea eft Hormi-

i f

fda, Symmacho, Gelafio, Leone. Eam enim

nf

ex Apoftolica traditione ad nos defluxiffe non

gt

improbabiliter arbitror. Etenim, ut in A&is

yacho d

Apoftolorum legitur, Chriftum Dei ,Filium

ts Att

Ephefino populo przdicante Paulo , (1) Mul-

t fl;lï

t ex bis, qui fuevant curiofa fe&ati , contulevunt

nium

libvos , €? combufJorunt. coram . omnibus.

Curiofa

qdo,

autem illa, quz in memoratis combuftis li-

m J

bris continebantur , magicas artes , atque prz-

ye dl

ftigias fuifle tradunt , apud Cornelium a La-

e ren.

pide in hunc locum pag. 284. Chryfoftomus,

(im lii

Oecumenius, Beda, Syrus , Eufebius, qui-

: ()

bus preftigiis , Appollonnio 'T hyanzo, eo

qliamus

tempore mapicas artes Ephefi docente, fum-

g m

mo ftudio Ephefini dediti erant. Ex his autem

mum du

efficitur, jure , meritoque Manichzxorum li-

erà

Mi

bros, utpote magicas prafertim artes , atque

(os A

preftigias continentes , flammis comburen-

cotrrto

dos fuifle traditos.

Caterum omnium hz-

, !

i

reticorum libros Imperatores plures com-

j

burendos fanxerunt, ex Cod. 'Theo-

i d»!!

Qu

dof. l, ult. de Hretic.

"TL

[ig

pCf[l

f

"

i(Bll

Àif

CA-

Mi

i

H 5

p

(1) A8. Apoft, cap

19. V. I19.

118

«Q2 ( 0 ) 997

D7

CA P UP T

jl

dicuh

De Pauü&ciants Manicbeorum füce«

Verrati

cefforibus.

AC

f

e Paulicianorum hzrefi| fcripfe-

XLVTI. D

jiti,

runt prz czteris S. Joan. Da-

li

Spt

mafcenus, Photius, & Petrus Siculus , Pauli-

V

cianorum , qui Chrifti Ecclefiam vr. potiffi-

o«

mum, & Ix. feculo maxime pertubarunt,

pl

state fere zquales. Joannes enim Damafce-

x

nus feculo vur. ; Photius autem, & Petrus

a

Siculus 1x. feculo floruerunt. Et Petrus qui-

(üf]

dem Siculus , quem latinitate cum adnota-

tionibus donavit ex MS. Codice Bibliothece

Tüm |

"tht

Vaticanz Matthzus Raderus S. J. & exfílat

misqx

tom, 14. Biblioth, PP. edit. Parif. in fua de

anj'

vana, & fítolida Manichzorum hzrefi hiíto-

aliis

ria, Bulgarorum Archiepifcopo infcripta , a

Ti

Bafilio, Leone, & Conftantino ad Paulicianos

ribu

"ibricam Armenie oppidum obtinentes de

Jittai

redimendis captivis Ducibus fe delegatum

uT

narrat, quo in oppido univerfa Pauliciano-

leng;

rum myfteria fe cognoviffe affirmat. (1) Ti

1

DA

/rice , inquit, Jegatiogis obeunde caufa apud Pau-

licianos diu movatus , fepe difputando ewma illis fum

j

Ancy 0

Al í

congve|Jfus , sllorumque avcama otmnio per catbolicos

etian

DT

N

( APetrus Sic. hiftor. de vana, & ftolid. Manich. h-

h

ref. pag. 814.

u

9.

(o ) u9

119

etiati ibi degentes. curiofe. imvefligeoi

Ad calcem

"

vero fuz de Paulicianis hiftorie hzc Petrus

Siculus habet: (1) Ego "Trice movem meufes

in

verfatus ea, que fupra a molis commiemovata funt,

accuvate per[cvutatus , curiofegue. percuntlatus ,. juf-

Jisque Janéliffanis piorum , €9' ortbodoxorum Frinci-

fi

pum , quamvis iudignus, €9 ultimus, obfecutus ommi-

Jor ].

bus palam: fecere enixe contendi.

Photius vero a

hs lo

V. C. Montfauconio ex grzco codice Biblio-

j p

thece Coislinianz , olim Segeurianz Parifiis

tübani

an. 1715. latine editus a 1. fzculo ufque ad

Dani

ix. quod Paulicianorum feculum eft, com-

& ht

pendiariam Manicheorum cum veterum ,

As Q*

tum novorum, id eft, Paulicianorum hifto-

adnote

riam perduxit ; & quidem Paulicianorum ab

Jiothec?

«tatis fuz locupletiffimis teftibus , certiffi-

& u

misque nuntiis ; veterum vero Manichzorum

i fiti

a Cyrillo Hierofolymitano , ab Epiphanio,

r li

aliisque Scriptoribus , quos ipfe commemo-

(onpt

rat, mutuatam. (2) Sigui autem velint , de vete-

yilod?

ribus Manichzis inquit, a priscipio eorum im-

if j

pietatem, C unde priora femina jata fuerint , con[pice-

ve ; Cyrillus , cui facve urbis (Hierofolymz ) gu-

Pauh»ma

Lernacula tradita fuere , ipfis biftorie Dux erit :

]^

.

wec nom muraculis magmus Epiphanius ; itemque mon

iil

(

jauci eovim , qui bifforias Ecclefiafficas. adornavunt.

i ii/r';'(']m

Titus quoque Boffrenorvum . Epifcopus, €9' Serapion

; [J[Z;l]/im

Tba-

4

g"

(1) Petrus Sic. hiftor. de vana, & ftolid. Manich. hz-

ref.

ag. 825.

(2) Phot. Hiítor. Manich. pag. 354. apud Montfaucon-

in Biblioth. Coislin.

v d

120

(0)

Thumnitanus , Alexander etiam , qui Lrycopoleos d-

din )

chiepifcopotum. tenuit.

Preter bos outem is , qui de

QUE

dis ommibus fovtitev triumpbavit, €? bauc , de qua

j lr

agitur , impietatem confutmvit , Heraclianus: Chalce-

jhi: ,

donis Epifcpus , qui viginti libris certamina contra

W ao

eorum . apoftafiam

afituit.

Praeclariffimus au-

if

tem eft S.

oan. Damafceni adverfus Mani-

Ths o

—

chzos dialogus; de quo quidem dubitat ejus

-

r

interpres Jacobus Billius ; fed opus illud ju-

i Reg

re, meritoque Damafceno attribuit , atque

dicwy

invictiffime vindicat C. V. P. Lequien poftre-

W (

mus Damafceni editor, & illuftrator : docet-

fu.

que admonitione operi adjun&ta , dialogum

1Iorty

huncDamafcenum contraManichzos fcripíifle ;

ah'o ]

quando fub Paulicianorum nomine in parti-

ftto i

bus Syriz, Leone lfauro imperante, propa-

Arlnen

gari, & corroborari ceeperant Manichzi.

$ls.

Tüte

XLIX. Quod ad Paulicianorum originem

pol

pertinet ;a Paulo quodam Samofáteno , cujus

777

Patria Samofata Syriz Euphratze (non eo

diny;

quidem Epifcopo Samofateno, a quo Paulia-

D7 dg

niftz feculi r11.) ad Manichzos Pauliciano-

ditojy

rum nomen pervenit ; quod is ex Syria in

D

Armeniam Manichzeorum hzrefim feculo vit.

Tü)gty

vel primus intulerit, vel propagaverit. Pauli-

L

cianorum ab hoc Paulo originem Photius his

dfïwmin

Verbis narrat : (I) Samofota urbs. ef Syrie , ubi

ji.

olin

(1) Phot, Hiftor. Manich. edit. Montfaucon, in Biblioth,

oislin. pag, 349,

(

Á

SQS (0 ) SQF

I2r

ylnr 4

olizz Manicbeorum: do&rina. Deo perofa floruit. — 0i

lum d

erat anulier. quedam suomine Callinice , que totum bu-

nb q

jus berefis ceuum in fe collegerat. Hec duos peperit

n Cubr

filios : alium Paulum, ahum foaumem appellarunt.

ia n

Hi non mimus deteflandee berefis ; quam uteri. proles

fs d*

defetlionis virus [ime ullo temperamento. acceperunt.

fs r

lllos vero , utpote Zmpietate preffantes , qui tum (in

ib

Syria) deteffandee fetle prafetiz, & m yflagogi evant,

d

.g ii

in Regionem /rimeuiacorum , ut wunc vocatit , ad pra-

, aj

l

dicandam impietatem mifevunt. — Ex preditlorum igi-

enpi

um altero , cui nomen Paulus , Pauliciani appellatz

": d

Junt.

Alü vero Manichzi Armeni Paulicia-

falogu

norum nomen (ibi fe tribuifíe dicebant ab

xipii

alio quodam pofteriore Paulo, non Samofa-

? at

teno illo Callinices filio , de quo füpra ; fed

Armeno, Gegnefii, & 'Dl'heodori patre , an.

u

ha.

685., Juftiniano II. Conftantini filio impe-

rante. De quo Paulo Armeno hzc Photius

pofíteritati mandavit: (1) Pauls quidum 4r-

origit

, 0f

auenius genere , cui duo filii evant , Gegnefius, C?* "Theo-

g d

dorus , fupplicio (ignis) quod toti apoffatarum ca-

u deffinatum ( Juftiniano) fuerat , fe fuga fub-

pl

wj*

ducens , im vicum fupra memoratum , Epifpaevin no-

$n

mine, veceptum babuit ; ubi impietatem di[feminave co-

nabatur.

b boc autem; Paulo pavs defe&onis mon

Y hf

i Y

j I

gunmima, G deteflanda. Mamicheorum natio. putot. fe

homþ l)

denominationem, accepiffe potius ; quam ex Colliniceg

fülüs.

j

[7] i

Quamquam fiquis contendat Mani-

$

chzos

(1) Phot. Hiftorv. Manich. edit, Montfaucon, in Biblioth.

ii Blbllmþv

oislin. pag. 361.

122

SQS9 ( 0 ) SOS

chxos Armenos propterea fe Paulicianos no-

p

minafle ; quod Pauli Apoftoli fe difcipulos

nlg

effe predicarent , ut noftra ztate Auguftini

Mani

difcipulos, & Auguftinenfes, etíi temere, ja-

fidan

Gitant fe Janfeniani, non repugnabo. Ete-

fugi

nim Photio, & Petro Siculo teftibus , (1) pri-

ficha

marii Manichzz hzrefis per Armeniam pro-

vhtuit

pagatores non imitatione tantum ; fed (in-

DAT

gulari uniuscujusque perfonz proprietate fe

quuli

Pauli difcipulos ad vitam iterum revocatos,

eudt

& a Paulo Apoftolo miffos, per fummam non

t

temeritatem dixerim , fed infaniam vendita-

tiij)

bant. ltaque Conftantinus Silvanum fe Pau-

äm/

li difcipulum e cineribus excitatum , Simeon

(ünt

"T'itum, Genefius 'l'imotheum , ad quos funt

Tif

Pauli Epiftolz, Jofephus Epaphroditum , Ser-

ius ''ithycum fe de cclo adveniffe affirma-

etitu

bant. His adde Juftum, Zachariam , Baha-

ruptu

tis (

nem, ex quo Dahanitz, ut ex Sergio Sergio-

Wl

tz funt appellati, quos inter magnz de pri-

matu difcordiz pugnz, & difcidia. Sergio

fuccefferunt difcipuli Michael , Canacares,

|

(ri

Joannes , "'heodotus, Bafilius , Zofimus, qui

ln

comperegrini dicebantur, omnesque fummo

Du

ftudio, & confenfü Armeniam Manichza pe-

Qul

fte corruperunt.

Sed quoniam Sergii men-

tionem fecimus ; non erit abs re declarare ;

T

US,(

qua ratione leCtio , & interpretatio Sacrz

Scri-

n

(1) Phot. Hiftor. Manich. edit. Montfaucon. in Biblioth.

oislin. pag. 350. Item Petr. Sic, de vana, & ftolid.

)*

anich. haref, pag. v819-

S$9 (0) SQ9

125

iC

Scriptufe, que vrr. jam dudum fzculo de

- Qu

vulgo, & plebe Chrittianis interdi&ta erat, in

Bu

Manichzam hzrefim Sergium detruferit. Rem

temmty

fa&tam verbis his narrat Photius: (1) Celebris

o D

Sergius Manicbeus, cum adbuc puer effit, o femina Ma-

Is (Ure

Wichea depravatus eff, que Sergio Evongelia legenda

enam p

obtulit ,

Cum. vero Sergius letlionem Evangeliorum

; fl JEI:-

mog ad leicos , fed ed Saeerdotes pevtzmere dixiffct ;

Jprictas: !

smuliev vafevvima , boc efl avtificium , inquit, $a-

Tevoct

cerdotum Chrifianorum 5 ue laici fimplices in. cogui-

TImam

üonem veniaut Déivinavuma verum. "lum calhda Ma-

n vendi

siehea interpretatur loca pluva ! Evangelü. fecundum

j fe P

bevefim Manicbeorum , &9 Sergium feducit.

Au-

Siimeot

diant hec Janfeniani, qui Novum przfertim

uos f

"U'eftamentum non modo vernacula lingua

imï 5865

editum ; fed malitiofa. etiam converfione cor-

j ?&W

ruptum, cujuscunque ordinis, & conditio-

a, b

nis Chriftianis, feminis, pueris, illiteratis ,

[iO SQW

rudibus , imperitis lependum efle prefcribunt.

i r

j

"

AE

)

L. Quod autem ad Paulicianorum do-

Cunrac

&rinam/attinet; hzec eadem omnino erat, ac

J

(!

univerfa hzrefis Manicheorum ; cui tamen

ff

]i

[1 jl

Pauliciani novos de fuo errores addiderunt ,

i

quibus . impietate nova veterem Manichzo-

fd

nro'u m

rum impietatem cumularunt.

Petrus Sicu-

deu

n

lus, qui cum Paulicianis Armenis non pa-

n

rum verfatus eft, id teftatum nobis reliquit ,

ii*

&t

e

i D

M

Cr) Phot. Hiftor Manich. edit. Montfaucon, in Biblioth.

oislin. a pag. 365. ad pag. 372.

124

w (0) v

fil)

de quibus hzc literis commendavit: (1) 3-

dem funt , nec quicquam divertunt a Manicheis: Dau-

QUCH[(

liciani , qui basce vecens a fe procufos. berefes affe-

D

vutt.

in,

Qui tametf a. Manicheorum impuritatibus fe

alienos di&litant y funt. tamen. dogmotum. ipfirum vi-

liL

gülantiffmi cuflodes , & propugnatoves.

Profe&to

ml

de duobus adverfis principiis zternis, inge-

m j

w fud

nitis ; de Deo bono, a quo omnia bona; &

de Deo malo , a quo mala omnia ; qui funt

Qontur

Confaf

duo cardines, quibus univerfa vertitur Ma-

nichzorum hzrefis , Pauliciani novi cum ve-

Ti

teribus Manichzis conveniebant omnino, de

verti

foant

quibus Petrus Siculus: (2): Prizwz , inquit,

dovums axioma ef], duo verum e[fe principia, Deum

if

L

malum , €9 Deum bomum ; aliumque. bujus mundi

ly: ]

conditorem, ac Principem ; aliumque futuri evi. Ea-

lu qui

dem omnino de Paulicianis narrat Photius,

|

Mil

cujus hzc verba funt: (3) Duo quidem princi-

d

pia, quemadmodum &9' Manichei, coufitentur. e[fe. ;

ln

ajuntque alium effe Deum. Patrem, quem ab umiverfi

Og

bujus poteflate eliminant , ac futuri tantum faeculi

lomj

jprpeviusn ipfi traduut 5 alium vero. Creatorem mun-

itQue

di, cui prafentis feculi imperium. largiuntur. — .

ïexz

vero Joan. Damafcenus in przclariffimo fuo

tetm

t0t nj

contra Manichzos dialogo Paulician

um Sy-

|

rum,

DT

!

(1) Petr. Sic. Hiftor, de vana, & ftolid. Manich. haréf

pag. 814.

Vl

V

(2) Pet. Sic. ibidem pag. 817.

R

(3) Phot. Hiftor. Manich. apud Montfaucon. Biblioth.

() l

oislin. pag. 351.

Q h

m

&Q? ( 0) 897

rum, quocum difceptando confligit, fic lo-

i:[)1

t D

quentem inducit: (1) JDwo dico rerum priuci-

pua, unum bomum , alteruss smalfm. — Ae bonusm. qui-

henjuf

dem , arbovem bouam . appello, que bonum onme con-

uniatu|

if

tineat , €9 efficiat , uec fructum malum edere. queat :

eualum. autegi , tenebras , corrupiionem , avborem sua-

B

lam , que analum. omme , vitiique genus omme faciat,

i, t

j o

nec fru&tum . bouum. ferre . poffit.

Ex duobus his

tque

. quit

contrariis principiis fimul permiítis, a

confufis conítare hominem Pauliciani a

d

Y-

n

mabant , ut apud Damafcenum his loquitur

yi a

verbis Paulicianus: (2) Bomi, melique commi-

omninu,lüi

fiio contigit.

a ex portioue boni anime ; t9 ex

i, I

moli fubflontia corpora prodieruzt. Et iterum alio

':/f/þl)ï, )n

loco : Deus, €9 sateria duo principia erant , ac

hj m

j v

lucis. quideu portio anima eft ; tenebravum autem, 9

sutevie opus, covpus. Porro comumiflio ad bunc smo-

X WGUH"

dwm contigit.

Narrat hic Paulicianus homo

v pïäï*ï"

jntu

longam, anilemque Manichzorum fabulam de

commi(tione boni , malique principii, ex qua

TE

homines prodierunt : mox iterum inculcat,

yantm/

atque concludit : (3) Ex Jomi portioze amima ;

u

& ex mali fubflantia corpora produtto funt.

Cum

Tf iil

autem ftatuiffent Pauliciani ex principio bono

j )

non nifi fru&tus bonos, & ex principio malo

a ^

non nifi fruCtus malos procreari poffe; hinc

r

O-

/]amCh ,

Cr) Joan. Damafc, Dial. contra Manich. num, 2. pag. 430.

tem, r. edit.

Lequien,

(2) ldem ibidem,

m

(3) Joan, Damafc, ibidem n. 28. pag. 441.

126

SQ9 ( 0.) SQ9

bonas actiones hominis ex principio bono ;

|

fintlt

D

contra vero hominis aCtiones malas ex prin-

cipio malo, inevitabili naturz neceffitate pro-

Aharif

dire affirmabant.

Pofitis autem contrariis

1lb a«

Qumvis

principiis hujusmodi neceffitantibus , liberum

i

arbitrium hominis funditus evertebant.

ts fig

t

LI. Reliquum eft, ut pauca quzdam de

T Y

Paulicianorum vita, moribus, & confuetu-

R—

dine percurramus , quibus Pauliciani veros,

| piti

germanosque Manichzos fe prodiderunt. Et

| Jahtare

quamvis picgátatis, fanCtitatisque venditatio,

flíltje

feveriorisque doctrinz, ac difciplinz oftenta-

lijti;

tio omnium hzreticorum, omniumque tem-

, Uratig

porum infignis admodum nota fit; in vete-

il (ui

ribus tamen , novisque Manichzis, quales

| Sæpe « i

Pauliciani fuerunt, multo fplendidius fe di-

EUY

gnofcendam exhibuit.

Paulicianorum qui-

li mþli

dem mos erat in fuis cum catholicis con-

p

greffionibus fingularem quamdam, & admi-

piett

rabilem fanCtitatem przefeferre , catholicos fe

| fCS, q[

predicare, catholiceque do&Grinz probato-

T yer

res, cultoresque mirificos profiteri. (1) — lll

Vrl

impuri, de Paulicianis Petrus Siculus inquit,

lDont

quando puimum cum . aliquo in difputationis certamen

defcendunt ;; quamdam prefeferentes . snorum. fan&i-

1t)

At

siopiam , ommüa catbolicorum degmota per aftum

fl

comprobant, Eousque facrilega, Paulicianorum

fi—

(l

W

A

ii

(1) Petr. Sic, de vana,, & ftolid. Manich. lueref, pag. 813

li

JJ

^b

P

W (o) w

127

D nv

fimulatio pervenit; ut, quemadmodum Ma-

&

nichzi veteres ; ad baptismi fontem , & ad

hg

Eucharifticam menfam cum Chriftiano po-

Contri

pulo accederent , feque cruce fignarent

e

3

, libet

quamvis baptismum , & crucem repudia-

Dant.

rent, nec talia falutem ullam conferre animz

arbitrarentur : in pane autem, & vino Eucha-

1uædamc

riftico nihil omnino Divini contineri doce-

rent.

Hzc enim a Photio de Paulicianis ac-

eonftt:

jani Y

cepimus, cujus hzc verba funt: (1) — Eriamfi

derum

Jalutavem. baptismum ve[puants fe tomen ipfum ad.

mitteve fimulant , futiliter. ovbitrantes . cvucem , &5

ventii

Y t

Laptismums corpori pvodeffe ; fed eorum vim, &

ique a

opevationem , uec ad amüme annudationem , mec ad

alias quampiam ejus utilitateus conferre avbitrautur.

n Ye

Sepe ex ilis non pauci im veuevandi corpovis , 9

3 qm

ius fe

Jauguims Chriflü Dei moflri communione funt; fed,

wt fünpliciores circuumvoéniont. tontum , ilis partici.

orum U

1

licis &*

pant. At vero fiCtam, falfamque fan&kitatis ,

j &3,*;

pietatis, feveritatisque fpeciem przfeferen-

tes, quod eft hypocritarum omnium, maxi-

yholi^

me vero hzreticorum, molliter , delicateque

s p

;( !

vivebant, ebrietatibus demergebantur , dif-

fluebant luxuria, in omnium libidinum luto,

y n

adverfante etiam , & repugnante natura, vo-

j u W"a.l

lutabantur, totamque vitam fordidis corru-

ptelis inquinatiffimam traducebant. (2) Eo-

r Dd

TUl

licianorum

lu

(1) Phot, Hiftor. Manich. edit, Montfaucon. in Biblioth

1

oislin. pag. 353.

(2) ldem ibidem pag. 354.

4

128

&S99 (0) &&P

vum vite gemus, inquit Photius, lidime plenum

BI

efh, plenum item nefandis impuritatibus , ac faditati-

jl

$6

bus ; que in quentem mom cadumt : mom utv "ujque n4-

squi

sure commiflionibus aullam mon. inemarvabilem olfta-

KC

mitates fine pudore admüttentes : tantummodo dici-

int, (

ts $i

tuv monmulos eoruzs a coitu cum motre abffinere.

Ebrietati autem, €?. luxui per totam vitam fe deduut,

j o

omnenque aliag aorum. corruptelom fe&ontin

Po-

fanil

ftremo ad nequitie cumulum preftigiis , can-

(U0s d

tionibus magicis, veneficiis, demonum evo-

Conmi

cationibus, Paulicianos, maxime vero Sergii

p

difcipulos, nefariam dediffe operam marrat

0ppi

Cel[is

Photius. ( 1) dSergns, inquit, djféipulos reliquit

apoflafie , zmproäztatz.rqne ue , qui in myfHcis male-

if [ij

ficis fuis , atque prafligs primas tenelamt.

Ne

-

f

autem in commune omnium odlum & uni-

tl

)

verfalem indignationem Pauliciani, Verl, ger-

M

manique Manichzorum . fücceflóres , incur-

ahogq

rerent ; füumma diligentia, & induftria clande-

N

ftino cultu j altoque filentio impiis , obfcz-

ld

nisque inftitutionibus , ritibusque fuis ope-

TO

ram dabant. (2) Manicbeorum , inquit Petrüs

pHHCI

Siculus , fuliginofo , cænofaque, Jpurcffimaque fe-

]Ibü

&a ab orbe toto propter cuvatiomis. defperationem ,

þlmmamgue impudentiam exagitata ab ipfismet he-

Nefa-

veticis alto filentio colitwr , ff obfervatuv.

ria vero myfteria füa, arcanamque do&trinam

non

(r) Phot, Hiftor. Manich. edit. Montfaucon. in Biblioth,

—ä

Coislin pag.

(2) Petr, Sic, de. vana, & ftolid. Manich. heref pag. 816.

(j l

129

WOv ( 0 ) w9y

li jita

non modo fociis füis peregrinis ; fed familia-

d j

ribus etiam fuis occultabant : nec ea, nifi pau-

(trimpem-

cis quibusdam, iisque, qui in Manichza im-

B j

pietate. plurimum profeciffent, communica-

mimud d

bant. (1) Id maxime fludent , de Paulicianis Pe-

re ii

trus Siculus inquit, ze /oera fua , &? berefes

m j dl

palfzm. omnibus , eriam fuis , mon dico peregrimis ; Jed

mur. D

familiaribus enuncient. .. Cum paucis ila tantum , €9,

lii

quos 3m impietote plus ceteris fcumt Jïrow.zovz'fe ;

comumticant.

OR ü'ü:

Qui plura de Paulicianis, eo-

yer X

rumque propagationibus, de conditis ab eis

Ym n

oppidis, de civilibus , bellicisque rebus ab eis

7 rfïqïl.ff

geítis, de eorum Principibus , Ducibus, ex-

curfionibus, puguis, czdibus , fappliciis de-

yfi v*

Á

i

fiderat ; przter fupra commemoratos Pho-

, Y

tium, & Petrum Siculum, confülat Zona-

h

n

ram, Cedrenum, Euthymium in Panoplia,

v6ll

, II

aliosque rerum Ecclefiatticarum Scriptores.

i clandï

Nobis fatis e(t demonftraffe, Paulicianos Ma-

nichzorum fucceffores fuifle : przfertim ve-

iS, 0

! fus (*

ro in capitalifimo illorum errore, de duplici

v

principio contrario neceffitante : quo pofito

liberum arbitrium hominis & everte-

ífrth

bant fünditus, & evellebant

,/ frggin;alïdla

radicitus.

i !

U dg.

r N

jodtrin

j

CA-

(1) Pet. Sic. de vana , & ftolid, Manich. haref, pag. 816.

g p

150

XQ9 ( 0 ) 889

C.A.P UJE UE

Manid

Thrac

De Alligenfibus Mauicheorum Juc-

) V.

»

ce[Joribus.

u

fMs

auliciani, qui & Manichzi, a purita-

T

LII. P

r

te morum , quam impuri ja&tabant ,

Cathari ; ab Alba vero Augufta, vel ab Albi-

hY

gefio, Albigenfes in Gallia ; Paterini autem in

totit

Italia , a patientia fortaffe , vel potius duritia,

—

of

quam oftentabant; aliisque locis nominibus

fenu

&in

aliis appellati funt. Nominibus pluribus hos

fignificatos indicat Concilium Lateranenfe Ill.

&A

( 1) Ip Guafconia , llisefio , & partibus . "Tolofomis,

Itaque

inquit, & alis locis bereticorum, quos alii Ca-

fürüm

thavos , alii Patrinos , feu Paterenos , alüi Publicanos,

fenq l

(fortaffe Populicanos) ]i alis mominibut wo-

Betfes

cant ; imoaluit daumota perverfitas. . Jam dudumi,

t i

a fxculo fcilicet 1x. cogitaverant Pauliciani ,

Ww.

Petro Siculo tefte, ex Armenia in Buleariam

fioly

irrumpere. (2) 4b ipfismet Bapiüs.t9 delirentibus

()

cognovi, de Armenis Paulicianis in

quit : quod €

Qul j

o conciliabulo wiffuri effent , qui in Dulgaria, quos-

q.uæ |

cumque poffent, a Catbolica veligione ad fuam execra-

Wt

taytb, C9 mefariemm fefham avevteveut.

Ex Syria

hn d

autem feculo vur. Conftantino Copronymo

frag

Ma-

Q5 C(;;xcil. Lateran, IIL. an. :179. fub Alexandro Ill.

can. 27,

(j)

()

Pe*r

(2) Petr.Sic, de vana, & ftolid. Manich, heref. pag. $14.

i

1N

T

U

S$9 ( 0 ) 889

151

[

Manichzorum Patrono , in Bulgariam , &

T'hraciam Manichzos penetraffe au&tor eft

737

(1) V. C. P. Lequien. Ex Bulgaria autem ,

[]

& proxima etiem 'Phracia, Paulicianorum,

feu Manichzorum errores in Galliam hac per-

, 1 pint

venifle via, atque occafione tradit Petrus de

Marca. (2). Cum enim Pranci exeunte fxcu-

pb

] 44l-

lo.x3.

Hierofolyma potiti effent , & ne-

] u ?n

gotiandi caufa

frequentem cum — Bulgaris

js üntà

confuetudinem haberent ; Bulgarorum hau-

vorninio

ferunt errores, quos.in Galliam deportarunt,

ribus 1

& ineunte fzculo xir.. T'olofates, Aquitanos,

nenfel

& Aurelianenfes Manichza peíte infecerunt.

faljfitiy

Itaque cum ex Bulgaria in Galliam Paulicia-

alit Ct-

norum, feu Manichzorum errores advenif-

illicaat

fent; hinc fa&um eft; ut Cathari, feu Albi-

genfes Bulgari vulgo, & communiter appel-

wbut ?

lati fint. De Philippo Augu(to , qui exeun-

du

auliciïmi»

te xit. feculo regnavit in Gallia, hec Alti-

fiodorenfis Monachus pofteritati mandavit :

3ulgeri;f£

d

(3) Hareticos, quos Bulgaros vocant, vehementer feu-

duit. infideri. De Bulgarorum autem hzrefi,

j;

quz ztate Philippi Augu(ti per Galliam ma-

| ;1?'!171 N.

xime graffabatur, hec habet

*

*

Per idem tem-

ium a

pus Bulgarorum berefis exfecranda , evvcvum omnium

[* NI

J

Jex extrema , wultis ferpebot. in. locis , tamto nocen-

| u]l*ï

I

lus ;

r ?

)

f

(t) P. Lequien. Admonit. in Dial. Damafc. eontra Manich.

x

T

(2) Petr. de Marca in Hiitor. Bearnien. paz. 3. edit. Rader.

(3) Robert, Miorach. Altiliodoren. in chronolog. ad an.

j n

I18o.

152

W (o) w

docti

gius; quatto latentiu$. -Sed imvaluevat maxime in

zevra Comitis "Tolofani , 9 . Princmpum vicinorum,

Tiüci

naum

Cum igitur Bulgarorum hzrefis eadem eflet,

ac here(is Manichzorum ; Albigenfium au-

pf

Monet

tem errores iidem effent, ac Bulgarorum, qui

Dui d

idcirco Bulgari appellabantur; ex eo jam de-

ducitur, Albigenfium hzrefim eamdem fuiffe,

tl

ac hzrefim Manicheorum ; eosdem geminos

n jrin

fetus, atque hzreditarios fuifle Manichzo-

lit, t

rum veterum fucceflores.

Communis ad-

WtQr

nid

modum eft hzc fententia, quam tuentur prz

ceteris VV. CC. Bofluetus tom. 2. hiftor.

t /

COff]

variat. lib. x'. pag. 124. & fequentibus. RR.

S. P. A. M. P. Richinius differt. .:. de Ca-

L

t£har. cap. r. num. 1. pag. 15. P. Petrus La-

/!i/'iæt,

-

QUf

zerius S. J. Exercit. de Hzref. Albigen. cap.

—

1. pag. 2.

lt «

lin

LIII. Ex fumma autem convenientia, &

.

confenfione do&trinz facile eít demonftrare,

NI

077/æ li

Albigenfes , feu Catharos fe veros, germanos-

que Manichzos prodidiffe. Etenim, V. Mo-

uf

neta tefte, Catharorum :etate zquali , cujus

Ialiorm

lg

egregium contra Catharos opus, Chriftianz

reipublice bono, RR. P. "Thomas Augufti-

Em

nus Richinius S. P. A. M. e diuturnis tene-

bris in lucem optatam edidit, & eruditiffimis

differtationibus , doCtiffimisque adnotationi-

bus illuftravit, V. inquam Moneta tefle, Al-

'Wgne

NI

(x

igenfes , quemadmodum & Manichzi , duos

Ü

do-

J l

b

w (o)Wy

1553

thtX d

docuiffe contrarios Deos, & duo contraria

iL

principia, bonum unum, a quo bona omnia;

dem d

malum alterum, a quo omnia mala, res eft

fiam d

perfpicua, atque explorata. Hec enim apud

um t

Monetam . Albigenfium doé&trina erat : (

Dwuos effe Deos 5 um principium , £ caufomm in-

um

lem ff

vifibilium nobis, 6 ommünm bonorum ; alterum ve-

o principium , €9 caufoms ommium vifibilbum molis

1 ptit

Manictre

bic , €9 omnium malorum- . Capitaliffimum hunc

muis d

errorem, quo univerfa vertitur here(is Ma-

nichza, Divinz auctoritatis abufu propugna-

jentur

1, hi

re Albigenfes non verebantur; de quibus

fllbllï-RR'

commemoratus fupra Scriptor egregius: (2)

d probandusm, inquit, Jfaum nefandiffimum errovem ,

, d

otrus L

Jcilicet, duos effé Deos ; umwm principtum , &9

caufam vifibilium uobis, €9 ommium bonorum ; al-

gut. q

tevum vevo principium , €9 caufam. vifibilium noblis

bic, &9 omnium smalorum , inducunt. illud. Ecclef. 42.

25. Omnia duplicia, unum contra unum.

xientis!

P ommia evgo duplicia ; ergo duo Di, duo vegna,

nonttt

T

due curie , due creationes , una. vifibilium , alia in-

germ'

vifibilium , €9 f de alüs.

Accedunt eodem

n,!

[ :][0'

D

aliorum teftimonia Scriptorum : quanquam

Jali ] cujllS

in re non dubia utor fortaffe teftibus non ne-

(

ceflariis. (3) — Quidam berefiarche , Cefarius de

p A

3

yns t

Al-'

li

j

(1) Monet. adverf, Cathar. lib, r.

daot

i

:.

edit. Richin.

.ca-p. , $. Y. pag. 7.

j

(2) ldem ibidem.

lt

7.'

Y

L.'

p

M

(3) Cafar. diftin. v. cap. 21. Biblioth.

Cifterc. Teffier.

Chæi:d

y

tom. 2. pag. 13$.

134

«Q9 ( o ) NQ7

Albigenfibus , collegerunt puntla ex. dogmate Ma-

"j

yicba .

Duo credunt eum Manicheo princi-

;irq;z 0

pi«, Deum Lonum , €? melum: Deum; id eft , diebo.

Jum , quem dicunt omnia creave. corpora ; ficut Deum

n

bonum , animas.

Item Petrus Monaclhus Coc-

Abip

Vetus

nobii Valiium Cernai, alter Albigenfium hi-

ftoriz antiqui(fimus Scriptor:(1) Pro fcen-

Cutior

dum,de Albigenübus inquit, 4uod beretici duos

Tifen

dio]

eonflituebant. eveatores : imvifibilium feilicet , quem vo-

eabant bengmum Deum ; €? vifibilium , quem mali-

dttie

nuz, Deum mmeupabout. Sed ad Monetam me

Tif

refero.

Ex duplici illo contrario principio

Tienf

|

Albigenfes, ut Manichzi veteres, nullum

|

tifim

effe in homine arbitrium liberum contende-

fers

'

bant. Si enim duo contraria principia funt,

tffto |

bonorum unum, alterum omnium malorum

Chïi&l

caufa ; fieri non poteft ; ut ab uno, eodemque

Va

arbitrio libero bonum , & malum proficifca-

Y

tur.

Sed audiatur Moneta , ubi hanc fibi

C".»rij

pertractandam contra Albigenfes proponit

tufi

materiam :

De libero arbitvio , €? unde bevetici

24 [71

ipfum conantur deffruere.

Ad hanc autem quz-

i gþ'

ftionem , (2) Prius videamus , inquit , quare mo-

Vero

t [int ad boc negandum.

Hujus vei caufa uma ef :

Tenfr

quie , fi populus Dei babevet liberum. arbitrium ad

(if

atrumque , [cilicet d. bouum, &2 malum ;. ab eodem

Joute , € ab eadem natura effet. bonum, €? malum ;

Jie ergo mom e(fet uece[fe ponere duos Deos, quovum

VN

911$

]

C1) Petr. Vallicern.

ï

3;?

Hiftor. Albig. cap. 2,

4

!

(2) Monst.,

adverf. Cathar. lib. 1. Cap. $. $. x. pag. 63

(4

135

(o)u

'ognme [

umus effet pvzncipium ommis

boni, alius effet princi-

"

de p

j)iu?n 0Jmnis malz'.

9

d ejl, 'ä'*'x

;f n

LIV. Praeterea, ut Manichzi veteres, fic

ydins (

Albigenfes, qui & Cathari , '"T'eftamentum

enfüm

vetus Deo malo tribuebant. (1) Haretici , qui

Drmft

Catbari vocamtur , inquit Moneta, Deum veteris

ln

"Teflamenti. datovem vepr-bare nituntur.. Ec iterum

1 ( W*

alio loco: (2) .Sic objiciuzt , inquit , beretici , vo-

Y

lenies per mendacium offendere 5 quod. Deus. veteris

Jretart !

Teflamenti fuerit. smolus.

Petrus vero Vallicer-

| priny

nenfis Albigenfium rerum hiftoricus accura-

; nulit

tiffüinus hzc de ztatis fuz Albigenfibus lit-

ontend

teris commendavit : (3) Novum Teffamentum le-

ja fürt,

signo Deo ; veius vero maligmo tribuebant.

De

mlorurt

Chrifto autem Domino, ac de Beata Virgine

Maria in eodem errore erant, in quo veteres

o

Manichzi. (4) Dicust , Moneta te(te , quod

1'0505?

a?

Ciriflus non. babwit vere corpus bumanum ; fed pban-

toflicim , id eff , quod appavebat noffre nature : €7

qui.

ex boc oportet eos dicere, quod non fuit veve bomo,

"1.

Inter ceteros

u

idefW, ejusdem fpeciei mobiscum.

vero errores, de quibus in Concilio Aurelia-

n

y

'

nenfi Albigenfes, tanquam Manichzi novi,

jj

a,þ;;yi:m) :

accufati funt , etiam error hic numeratur : (5)

I 4

bvi-

n

)

j

(1) Monet, adverf. Cathar. lib. ?. cap. 6. pag. x43.w

2

, .lzm'ïlü

(2) Idem ibidem pag. 163.

,

(3) Pctr. Vallicernen. Hiftor. Albigen. cap 3.

(4) Monet. adverf. Cathàr. lib. 3. cap. 3. $. 2. pag. 247.

(5) A&. Conc, Aurelian. an. 117. tom. 2. fpicileg. Dacher.

im

yu 5,*

156

X5 ( 0) 899

Civiftum de Virgine Maria non effe natum , mec vere

Tete

1

Chriftianum vero

EU

polP«m , anortuum , fepultum.

baptismum non fecus, ac Manichzi veteres,

fnguen

rejiciebant. De baptismo ab Albigenfibus re-

jpnit

pudiato hzc habet Moneta : (1) C Venera-

Cutra.

'

hA Óacramento (baptismi

bereticus nequiter

titi

contvadicens , ait

quod mibi] bomimi conferat ad

t

Jalutem. — Dicit enim ; quod. mec peccatorum vemiffo ,

aneth

nec Spmitus San&i gratia in eo conferatur.. Petrus

füm.

vero Vallicernenfis hec de ztatis fuz Albi-

W,

genfibus tradit : (2) .Saeramenta Ecclefie adeo

Àni

anmullabant ; ut facri baptismatis undam ab aqua fu-

Tutt

viali gon. diffare , publice dogmatizarent.

De Ma-

trimonio confentiebant veteribus Manichzis

[

Albigenfes. Audiatur Moneta: (3) Nuuc ci-

lnl

dendum efl, inquit, de Matrimonio, quod ef legi-

li

tuna conpunélio maris, €9 famine, indrviduam vite

Q

confuetudinem vetinens.

Ipfi autezm beretici confue-

W

tudinem iftam ilegitimam: dicunt , id eff , coutra Dei

K

legem : quovum error ex cwmofo fonte devivatus efl :

fer

quia credunt. corpus snavis, €9 femine a. diabolo Juiffe

t

Jatfum , €9' membrorum. pudendorum. diflindlionem :

lilen

unde ommem cavnalem conculitum. damnalbilem . di-

inqm

ceuit.. Poftremo Metempfychofim , id eft, ani-

Ifh'(/m

marum de corpore in corpus translationem,

dffædez

quz Pythagoram habuit auctorem, Albigen-

ftii j

Íes cum veteribus Manichzis docuerunt.

LT

Hae

(15) Monet,

(2) Petr, V

adverf. Cathar. lib. 4. cap. 7. $. 1. pag. 277

W.

(3) Monet.

allicernen. Hift. Albigen. cap. 3. tom. 7

()5

i

adverf. Cathar, lib. 4. cap, 7. s. 1. pag 315*

1j

J u

157

u9 (0) XQ7

NT

n

D

Hzc enim de Albigenfibus, qui & Cathari

IN

nominati funt, tradit Moneta : (1). Ipfi d-

21 Vens

fünguentes inter animam , & Jpiritum , dicumt: quod

enfibu

Jpiritus mou vadit de corpore in corpus 5 fed amima.

Qu Vr

Contra fe igitur. loquuntur. 5 cum. dicunt , quod fjt-

QUf neqai;.

vitus , qui in illo ( Eliz) corpore fuerat , poffea fue-

Praterea inter

Qut t

vit ip corpore sfoanmis Baptifhe.

F f

j

E

J

!

anathematismos , qui Albigenfibus ad Eccle-

. M

fiam venientibus pronuntiandi przfcribeban-

fs M

tur, hic etiam legitur apud 'Tollium : (2)

Anathematizo eos, qui Metempfychofim ad-

m

ahapi

mittunt.

Do

LV. Quod ad Catharorum, id eft, Al-

faniclas

Juc a

bigenfium vitam, mores, & difciplinam per-

' e[i legï

tinet; hzc illis paria, & communia, non fe-

cus, atqueerrores, cum veteribus Manichzis

um lt

fuerunt.

Etenim , neglecto die fefto Pafchz,

ii a

qutira P

emortualem Manichzi diem folemni ritu,, eo

fere tempore, quemadmodum Manichzi ve-

rionttt f

j

teres, celebrabant.

'Talia de Catharis Colo-

m

nienfibus Eckbertus narrat : (3) Chriffianis ,

if

inquit, Pafcba celebrantibus., vel negligenter. boc ce-

d

lebvaut , fü inter ipfos funt; vel occafiones: querunt

ld Cn)!*w

difcedendi de amedio eorum , quifus cobalitant ; ne

lao

eum, eis folemmisave cogantur.

Celebrant autem pvo

, Abet

jl

€o quoddam . aliud foftum , im quo occifus eft bevefiar-

[42]7À

y

r

(1) Monet. adverf; Cathar. lib. 5. eap. 1. $. 3. pag. 231

.Lf !

(2) Apud Tollium pag. ra38.

,

(3) Eckbert. Serm.. 1. de Cathar, Colonien.

1 p

158

SQS ( 0 ) SEP

cba eorum) Manicheus , cugus procul dubio bevefim

b

Jedantur.

T

Continentia autem a cibis, quos

natura malos putabant , non parum Miani-

aj

chzos veteres imitabantur. Hinc fponfio il-

qtabar

las

la, quam a novis difcipulis in pregem fuum

recipiendis exigebant, de qua Reinerius apud

jj

Martene : (I) Promittis, quod de cetero non come-

fiïfif, [

des cavues, gec ovd , mec cafeum , nec aliquam vi-

Tif

uram 5 mifi. de aqua , &g Higno 2 Et pro aqua intel.

RUT

lgumt pifres , €? pro Higmo oleum. Effrenatiffi-

dica

Wint;

mam autem Albigeníium in omne flagitium,

adverfante etiam, & repugnante natura, libi-

d

dinem non fecus, ac Manichzorum veterum,

| du

his verbis declarat Lucas "Tudenis: (2) Ef

^

f

Jeruntur effreues per varia defideria carnis, 7 mulla

moc?oa efW deletatio , quam mon pertranfést eorum

huxuria.

Ahutitue filius mmatre , frater. fotre , &

peter im fiha iurpitudinem. operatur.

Quod au-

tem impium maxime, & .facrilegum eft ; ad

exemplum veterum Manichzorum effufiffi-

mam in omnem voluptatem libidinem prz-

ftigiis exfecrandis, & dzmonum evocationi-

bus, & obfecrationibus cumulabant. "T'eftis

locupletifimus eft Arefaftus , vir inprimis

clarus, & nobilis, qui de Catharis, feu Al-

bigenfibus ztatis fuz in Concilio Aurelianen-

íiinter flagitia cetera , hzc ab eis proxime

— RRR €

a-

CD Edmund, Marten. in

"

Thefaur. Anedo&. ad.' calcem

lib. Reiner.

(2) Luc. Tuden., lib. 3. adverf. Albig. eap. j.

i

^

um

SQS ( 0 ) 899

139

tin lf

fa&titata apud Patres aniplifïimos narrat : (1

Dis u

No&urnos agebant comventus , in quibus finguli lu-

"um Xo-

cernas tementes nomnuua Demonum inflw Litamie ve-

poii

citabant , donec. Desnon fub. forma. cujusdam. beflio-

vt fun;

lhe eis apparebat : quo confpe&o, extin&lis luceruis

Rrius gt

promifeuasm. libidinem. exercebant , mll confanguini-

10 1000 (08

tatis , aut voti babita vatione.. Matreza etiam , aut fo-

voregn, amut fan&hiamonialem , ut. primum: occurvebat ,

t dim j

! ii D7

confluprantes. Ex fedo concubitu natus infans ociava

pf

die comburebatur, eju sque cineres diligentiffime colletos

r fiagiüqm.

tauta. veligione fervabant , quanta Corpus. Chrifli dan-

ts l

du fidelibus jom . jam smovituris affirvat / Ecclefía :

;

vegtut

ex quibus, qui vel tantillum prelibaverant , ita. ob-

s()i

firmabautur in berefí ; ut ex ipfa nunquam , aut

i, U n

vix emevgere poffeut.

ifat r

- fv

yod 4l

dN

Y

SS

W

JiL

a

7) N

mdd

::

L

EM

£2)

dU m

—

I)

guu

)

y efufil

d

"

CX

item ]*

at

Uv

y, 18

[ jnpriïülä

; il li

gj

SP;äfHö 8

C;;&-

" )

(1) A&. Concil. Aurelian. an. 1ii7. tom. 2. Späcilev.

Dafcher.

/

145

399 ( 0 ) 889

C.AJP UT XIBS

| &Rl

a

]nitim

. De Predeffinatiauis Manzicbeorum

lamich

fucce[foribus.

dul dr

.

p n

LVI.

e Predeftinatianis antiquioribus v.

lm alt

Vi. & 1x.. fzculi fatis copiofe, ut

qe p

ärbitror "

& nervofe fcripfimus in Przfatio-

Uftar

Qum ]

ne ad partem fextam, & ultimam Augufti-

L

f h

nianz Summz : quadam modo percurrenda

funt, quatenus ad rem fu

pra propofitam per-

ftiny

tinent, de Predeftinatia

nis XII. &. xmr. fz-

hare

culi.

'Tali enim ztate fuiffe Przedeftinatia-

t0t2 C

Monet

nos non paucos ex V. Moneta accepimus,

cujus hec verba fünt: (1

Seguitur. decimum-

Dem

quintum caputs ubi videndum efl de Pradeflinatione,

HC$f1

de qua quidam male fentiunt , credentes, quod qui.

!

qui

damm bomünes cveati funt , qui ex mecefftate falva-

ftum

£untur ; quidam vero ex ueceffitate damnabuntur

Iaj

unde 1on credunt , quod ex Dei. intentione vita ater-

DP

| Is

7za commumis [it ommibus ; mec, quod ommes falva-

ve propofuerit.

In hac fententia fuifle Ca-

froba

tharos , feu novos Manichzos Albigenfes, vir

ition

eruditiffimus P. Richinius ad hunc Monetz

E

locum affirmat ; (2) eamque fententiam ab

AL

antiquis Gnofticis , Manichzis, Valentinianis,

forol

&

Uæ VO

hnr

Q Monet. lib, s. adverf. Cathar. & Valden. cap. tj.

N 1

Q

(2) ï*agR;ägm not. 1. in cap. 15. lib. 5. Monet.

&Q9 (0 ) NG

141

[

& Bafilidianis ad Catharos defluxiffe docet.

Finitimus enim eft Predeftinatianorum error

hem

Manicheorum errori.

Si enim , ut Mani-

chzi delirabant, duo funt contraria princi-

pia neceffitantia , ad bonum unum , ad ma-

10ribts

lum alterum , quibus homines fubjacent, his-

Qpit, t

que pofitis, nullus relinquitur locus libero

humanz voluntatis arbitrio ; Cathari, qui hec

| Protte

cum Manichzis fentiebant, non modo facili,

| A

orcurt

fed lubrica etiam , & przcipiti via in Prede-

ftinatianam voraginem ceciderunt.

Sed ne

Yi

qub

hzreamus in voce, quoniam de reipfa nobis

feftinat

tota controverfia eft ; Predeftinatianos cum.

Moneta illos affirmo : I. qui docent, Nolle

'cpl'InUS ,

dhcimt

Deum voluntate feria, & fincera alios homi-

nes falvos fieri, nifi folos Przdeftinatos : II.

ffinatin

qui docent , Non pro aliis hominibus Chri-

[

ftum Dominum mortuum efle; nifi pro folis

m

Przedeftinatis : III. qui docent, Przdeftinatio-

ab

nem antecedentem inferre falutis neceffitatem

T d

Przdeftinatis omnibus, qui falvi fiunt ; re-

m J

probationem autem antecedentem inferre per-

fil

ditionis nece(fitatem omnibus, qui pereunt ,

reprobis : IV. qui docent, Nullum Przde-

cNe

ftinatis ad confequendam falutem ; nullum

?

reprobis ad evitandam damnationem manere

ii

fux voluntatis arbitrium , ab utraque ante-

L

cedenti, & infuperabili neceífitate liberum.

[.

"Tales fuifle Catharos Manichzorum fuccef-

TL

Ores, contra quos Venerabilis Moneta fcri-

pfit,

ln

I

142

S29 (0) N9S

pfit, fi non omnes, non

d jf

paucos tameg ; «X

L 1$.

Moneta eodem demo'nfh'o.

tf Pplf

Das,

LVIL Et primo quidem Catharos, fsza

füünem

Albigenfes, Manichzorum veterum fuccef-

Yib

fores , cum veteribus Przdeftinatianis do-

cuifle, Nolle Deum voluntate feria, & fin-

YLfan

cera alios homines falvos fieri; nifi folos Prz-

W Í

Monet

deftinatos , his apertiffimis verbis Moneta de

Qut ,

Przdeftinatianis Catharis agens affirmat : (1)

n

Non credurt , inquit, quod ex Dei intentione vita

EW

eterua commnis fit omnibus ; gec, quod omues. fal-

vare propofuerit. . Etenim feriam, finceramque

4 uj;

Dei voluntatem de falute hominum , cxteris

Il (

il g,

omnibus ab ea exclufis, qui culpa füa pe-

reunt, ad folos przdefítinatos contrahebant.

pl

Adverfus autem hujusmodi Przdeftinatianos

Qli Ó

ltm »

hec funt, qux Moneta docet : (2) Omnes funt

/———— Ü

ordinati ad vitom: eternom halendam , quanium eft

Omni

lzi

ex intentiore Dei. ld autem eo loco confirmat

triplici auctoritate Divina : pr

deliy

imum ex Apo-

ftolo t. 'l'imoth. ;.

4. Deus vult omnes bomines

f ,

Mi g,

Jalvos fieri, €9 ad agnitionem veritatis senire. Ite-

It in

rum ex AG. Apoftol. 10. v. 34. & 45.. In

veritate comperi, quia mom efÀ perfonarum acceptor

WOf

Deu.r j Jed éx omui gente , qui tiwget eui , C? opera-

HES, fie

£ur

"fs

QïlUm

(1) Monet, lib. $. adverf. Cathar. & Valden, cag. 13.

c

(2) Iäïhi

2354.

advi;ä'. Cathas, & Valden, $. r. pag. f$53.,

l MW

899 ( 0 ) «j

143

gur gufitiam , acceptus efh illi.

'Tertio ex Matth,

E

II. I S.. Venite ad ase omnues , qui laboratis , £? one-

voti eflis ; €?' eso veficiom vos.

Quibus verbis

Deus , quantum eft de fe, & ex parte fua, ne-

ir'os,

n fügj

minem a falute excludit ; omnes ad falutem in-

vitat.

janis (

P

Quod autem non omnes homines fal-

vi fiant, id non ex defe&tu voluntatis Divi-

0. t

folos I

n?; fed ex refiftentia voluntatis humanz ,

Monn d

Moneta teíte, confequitur. 5e4 Divime , in-

Qquit , ordizetioni multi vefifumt ad sualum — fuur.

atj

1777

Qui autem refiftunt

( Rom. 13. 2.) ipfi fibi

.

D

onme )

damnationem acquirunt

Ordinatorum igitur

ad viem etermags quidam vefifftumt . Dei. ovdinatio-

cerume

", qua yult omnes homines fàlvos fieri :

, fruni

alii nou vefiftunt 3 fed. coadpuvamt.

Preterea ex-

u

plicans verba illa Apoftoli 1. 'T'imoth. 4. 10.

vl

finapat

Qui efl Saloater omnium bominum , maxime fide.

liwm , hec habet Moneta: (I) Quod dixit ,

( J

omnium hominum ; ed propofitwm Divine vo-

AOLU. /

onfiri

hintatis afpexit : quod autem dixit , maxime fi-

de]ium; illos promnciorvit , atque diffinxit

q24 AF ;

; qui per

fidem , atque obedientiam , &2 per f

bditam . volwnta-

"]

tem. vedesmptionis amumus Jifcepevunt. Itaque, Mo-

,79]11'1'6 ij

neta interprete, Deus omnium homínum Sal-

xj

))

N

vator eft; &, quantum eft de fe, omnes homi-

7] aræpmr

nés, nemine excepto, vult falvos fieri, & ad

j Ej glïfti'l'

aenitionem veritatis venire: maxime vero eft

[

fidelium omnium Salvator ; quatenus omnes,

lh leü l l.:'

ng'- ff;"

(1) Monct, adverf. Cathar. & Valden, $. 1. pag. 559.

144

SQ9 ( 0 ) SQ9

us

& foli fideles dono fidei, obedientiz, atque

docilis voluntatis, & obfequentis, ad bapti-

I V

fmi gratiam perveniunt, quz przcipuum eft

il q

redemptionis munus , fructus , & beneficium :

pode

quz bona Przedeftinationem ad gratiam cer-

Monet:

[

tiffime confequuntur.

Poftremo ad illam

quzfítionem, quz aliena non: eft ab homine

IN

Przdeftinatiano : (1) Quwomodo veprobatio Divi-

Manicl

za flare poffit cum eo, quod dicit Apoffolus 1. TTi-

Monel

zw0tb. 2. 4. quod Deus omnes homines vult

Y

falvos fieri , & ad aenitionem veritatis veni-

-

$ (

re ? Refpondet Moneta : ul quidem — boc

neris

lii

( Deus) id eff , pev eug non vemanet ; quim ommis

bomo falvetur , quim. vesiat ad agnitioues verita-

tityte

d55 C? temen dammaot aliquems , €? frit illum e[fe

ff

dagmandum ; fed EX CULPA SUA.

f

Quibus

verbis Moneta fignificat, non ex anteceden-

m h

ti voluntate illa, qua per Deum non ftst,

t |

quo minus omnis homo falvetur, & ad agni-

W

*

tionem veritatis perveniat

2

fed ob przvi-

D7 /'"9

fam reprobi hominis culpam, qualis eft im-

/7////!, ä(

peenitentia finalis, fempiternam talis hominis

t o

penam decernit Deus , voluntate culpam

Ü

illam a fe previfam non antecedente ; fed

qUi dOCl

confequente.

Itaque , au&ore Moneta, re-

1 ]j

.

probatio Divina non pugnat

2)

fed optime

ll præd

cum eo cohzret, quod velit Deus, quan-

f qu

tum eít de fe, voluntate vera, & fincera,

i

M

ommnes

W.

C1). Monct. adverf, Cathar. & Valden. $. 6. pag. 559.

l

A9 ( o ) &

145 .

i, u

omnes homines falvos fieri , & ad agnitio-

al p

nem veritatis venire.

Quod ztatis fuz ne-

ipim d

galle quosdam , quos, utpote errantes in

effcm

predeítinatione , Predeítinatianos dicimus ,

itiam G

Moneta teftatur.

al du

b homi

LVIIL Przdeftinatianos f.'uïfi'e Catharos

! Uba!io Df

Manichzorum fucceflores, de quibus agit

fili iT

Moneta , etiam ex eo demonítratur ; quod

mine vt

negaverint Chriftum Dominum pro homini-

dtstis v

bus omnibus mortuum efle, humanique ge-

gzli/if;/z k

neris redemptionem ad folos przdeftinatos ,

nimis exigue, & exiliter pro effufiffima cha-

(n u

g n

ritate Chrifti , coarCtaverint.

At vero ab-

)F

: jl

Z

//

" d

furdiffimum hunc errorem , ztate fua, id eft,

feculo xiir. ab Ecclefia catholica , fideliffi-

Quit

a

ma Apoftolice traditionis cuftode , deteíta-

ond

tum fuiffe, te(tis locupletiffimus narrat Mo-

neta: (1) Quod emuün dicunt, inquit, Chriffuz

tralie

non fumpfi]e cavnem , mec amovtuum. e[fe pro ommiunz

ob p*

Jülute , boc catbolica deteflatur. Ecclefia.

jis d

Fuit igi-

tur Monete ztate capitalis alter Przdeftina-

, fpm

tianus error, eorum fcilicet Catharorum ,

u

115; ^

qui docebant, non pro aliis hominibus Chri-

ftum Dominum mortuum efle ; nifi pro fo-

a, T

Ad tuendum autem erro-

| t

lis predeftinatis.

rem fuum producebant, quemadmodum nunc

| ; qlläü'

Janfeniani, cum illud Matthzi 20. 28. Filius.

ünCCTïï j

K

bo-

Q

(2 Monet. lib. ;. adverf. Cathar. & Valden, eap. I5.

* A. pag. 550. & 551.

ng. 7';9'

.146

&99 ( o ) R9y

m

bominis venit dave animam fuam. pro multis ; tum

illud de Chrifti Domini fanguine apud eun-

t qu

iA

dem Matth. 26. 8.

Qui pro mulis effundetur

mevol

in vemiffi mem peccatorum ; tum . illud Apott. ad

Hebr. 9. 8. Coriflus famel oblatus eft. ad multorum

15 vul

D

WU5 Ve

exbaurienda peccata.

Contra vero Moneta Ca-

Us,

tharis etatis füe Przdeftinatianis opponebat,

tanquam molem fluCtibus

infuperabilem ,

fdclbu

Chrify

tum verba illa Divina 1. Joan. 2. 2. pf eff

propitiatio pro peccatis moflvis , non pro moffris tan-

d

t , fed etiam pro totius mundi ; tum illa 1. Ti-

pdon

moth. 2. 6. Quid dedit vedemptionem femet ipfum

&tf

pro ommibus ; tum illa 1. "Timoth. 4. 10. Q?

lügui

[ N

eft Salvator oumium , maxüme fidelium $. tum illa

2. Corinth. 5. 14. & 15.

$ unus. pro omnibus

Ior,

miovtuus eff ; evgo ommes movtui funt : € pvo ommi-

in, &

bus moriuus efh Chriffus.

ts fn

Quibus auCtoritati-

bus in aciem produ&is, Moneta duce, hoc

lis f

Is e

argumento Przdeftinatianum bellum confici-

tur: Quantum eft de fufficientia pretii, quod

fru&l

Patri gratum obtulit Filius , & de Redempto-

Jred

ris benevolentia , confentanea benevole vo-

ti für

luntati Patris, qua omnes homines vult fal-

Voluf

liU hOIl

vos fieri , & in agnitionem veritatis venire ;

pro his omnibus mortuus eft Chriftus, qui,

tefte Apoftolo, in Adam mortui originaliter

L

funt : atqui omnes omnino homines, nullo

itichs

excepto, preter Deiparam, tum fideles, tum

"ts

infideles, tum przdeftinati, tum reprobi, te-

fte Apoftolo , in Adam mortui originaliter

l!

funt:

;

! ta

W

&Q3 ( 0 ) W

147

tltts Q

funt : ergo quantum eft de fufficientia pre-

tii, quod acceptanti Patri obtulit Filius , &

i

ij ifiir

de. Redemptoris benevolentia , confentanea

] p

benevole voluntati Patris , qua omnes homi-

ad us

nes vult falvos fieri, & in agnitionem veri-

Mones t

tatis venire , pro omnibus omnino homini-

bus, nullo excepto, tum fidelibus, tum in-

Oppüï]üï'g

lperabil

fidelibus, tum predeítinatis , tum reprobis

Chrifttus Dominus mortuus eft. Ubi vero

A Mil

1 fjf

dicitur, Chrittum Dominum dediffe redem-

ptionem pro mults, & Chrifti fanguinem

T

effundendum pro multis ; (1) ;deo dicitur ,

; fimi »(

4 104

inquit Moneta , 4wia etfi fufficit omnibus ; mon

iamen ommibus profut. ltaque Chrifti Domini

Bub

Y an

!

j

mors, ejusque fanguinis pretiofiffima effu-

;

fio, eorum culpa, nec infidelibus pertinaci-

f (f ur

bus fru&uofa eít juftificantis gratiz ; fed fo-

m&üïi&ü"

du

lis fidelibus, qui non pauci, fed multi funt :

nec eorum culpa reprobis impcenitentibus

m du

j

.

fed folis

fructuofa eft fempiternz falutis

2

jai

M

predeftinatis , qui etiam non pauci , fed mul-

Reltti

ti funt.

Nihilo tamen minus ex benevola

od

voluhtate admittentis Patris omnibus omni-

oc Vl

i

hi

no hominibus fufficiens eít ad falutem.

ytis

;

J

rilis h

LIX. 'Tertius eft locus, in quo Cathari,

orif

J

jl

Manicheorum veterum fücceflores , quos

ins

Moneta refellit , Predeítinatianos fe prodi-

I

4 fl

jj

K 2

de-

g

(1) Monet lib. . adverf. Cath. & Vald. e. 15. $. r,

J

Pag. 55o. & 551.

duti

148

N5 (0) SGP

derunt.

Docebant enim przdeftinationem ,

t

Til

infuperabilem effe his, qui falvi fiunt , bene-

l

|

fior e

factorum omnium, ac fempiterne vitz ne-

fretusc

ce(litatem : reprobationem vero, infuüperabi-

(eterm

lem neceffitatem effe his, qui pereunt, omnium

malefatorum, fempiternzque mortis

[

e

fatis 3

(1)

De predeflinatione quidam male fentiunt , marrat

penitu

lberta

Moneta , credemtes , quod. quidwum bomines. creati

Jimt , qui ex meceffitote faloabuntur ;/ quidam. vero

pt

ex neceffitate damnabuntur. Hos redarguens fcri-

tis.,gx

dinto

ptor laudatus , (2

In operibus, inquit, lieri

avbitrii coufiflit falus , €? perditio; mon in tali pra-

lie j

Ál ii

deflinatione ( neceffitante) qualem iffi. ( id eft Ca-

thari

Predeítinationém autem ad

lralrt

ponunt.

df

culpam, quz juftitiz , ac fan&titati Divinz

d

repugnat maxime , rejicit omnino Moneta ,

qromi

folamque ad peenam przdeftinationem , eam-

W I

que ob przvifam prius culpam cum Augu-

Tun ;

ftino fatetur.

Hc enim contra Przdeftina-

l epra j

tianos docet : (3) Preparavit Deus quosdam ad

li,

J'itpplicia ; nec. tamen preparavit ad facienda peccata.

dul

Preparavit Deus, quod. Divina equitas vedderet ; non

quod bumana imiquitas facevet.

Ur,f/;

Auguflini bec ve-

li

II g

gula inconcuffé teuenda efl :' Peccatores in peccatis

) 4

li J/

/)l

prafcitos eff ,. mon preperatos ; penom cutem ef

preparatam: , ficut prafciti funt.

lfs

Quod autem

m

nui-

Afj »

L

i

i(

tll

CD Monet, lib. s. adverf. Cathar. & Valden. cap. 18

Pag. 549.

(2) ldem ibidem s.

FE pvf

(y,

(3) Idem ibidem s.

5. pag

558.

H

W2 (0) 897

149

TRU

nulla peccandi, nulla pereundi neceffitate ir-

ünt ,

refiftibili prematur homo ; demonftrat fcri-

ptor eoregius ex libera poteftate eligendi, qua

E VU

fretus eft homo, fine ulla irre(iftibiliad unum

infüpti

determinatione

nimirum ex humanz liber-

1t, OR

tatis arbitrio ab omni antecedenti neceffitate

yrüs :

penitus libero, feu ex aCtiva, atque electiva

It , fU

DN

libertate , quz dicitur indifferentie , quam

poft Adz lapfum permanere in homine mul-

guim ?

tis, przclarisque teftimoniis oftendit. Sed au-

m h

diatur ipfe Moneta : ( 1) Fides, quia meminem

ngut, F

d t

lie premit fati , vel perditionis neceffitas ; quia nemi.

zi uegatur eligendi poteflay

INon im wunons partem.

(1dcff(

itrabit predeffinatio

ubi utriusque pavtis. defevtur

Qu e

eletfio

Hzc autem funt teftimonia Divina ,

at ]u

quz ad hanc rem demonftrandam Moneta de-

o M

promut

Ecclefiat. c. 15. v. 14 ufque ad

nd, «

18. Deus ab initio conflituit boginem , €9 veliquit

ym Aut

illum in gmenu confilii f[ui.. Adjecit semdata , €?. pra-

cepta. fua : f voluerzs sandata [avvare ; confevva-

qordt

Lunt tey & in perpetuum fidem jlacitagz faceve. . Ap-

d

pq/mt Hbi aquam ,

G iguem ; ad quod volue-

ml

yi$ [J(wnge DOMgL [uoru.

ZAnuite Dominem vita , 9

fl M

movs ; Donum , €? anolum :

quod . placvevit ei ; da-

Ts

bitur. illi.

Rurfus Deuteron. cap. 50. v. 19.

J n

Tefles invoco bodie celum, & terram ; quod propo-

Od g j

fuevim vobis vitam , €9 auortem ; beneditlionem , &2

n

maledi&lionem

Elige ergo vitam ; uwt tu vivas ,

K $

Je-

um d

CD Monet. adverf, Cathar. & Valden. lib. 1. cap

2. pa

150

«Q9 (0) QS7

fümen tuum : €9 diligas Dominum Deu tuum , at-

ii

D

Et ite-

tit

we obedias voci ejus , €9 ili adbeveas.

fere |

rum Pf. 118. v. 30. Viam veritatis elegi : ju-

lunta

dicia tua mon fum oblitus.

D

qu:

LX. Pofito autem, conftituto, ac demon-

itqu

lii

ftrato libero arbitrio; illud neceflario, aucto-

re Moneta, contra Przdeftinatianos confequi-

um h

tem :

tur: neminem rationis compotem, utpote ar-

i

bitrii liberi, neceffitate falvari; neminem ne-

ceffitate damnari ; quod fzpe numero Moneta

tür

hri

oítendit : (1

Arbürium , inquit , liberum eft in

[0fg)

bominibus : fruffra. autem. effet. liberum. avbitrium ;

ff bomo ex neceffitate faloavetur.. Preterea, quod nul-

TODro

lt r

li ex neceffttate faloentur , vel. dasmentur , offenfum

tend

eff. Demonítrat autem Moneta, neminem ne-

ceflario falvari, neminem neceffario damnari

(ruig

CUf

ex eo; quod, fi nulla habita bonorum, malo-

il $,

rumque meritorum ratione, alii ad mortem,

Sutel

ad vitam alii predeftinantur ; & quidem prz-

nte

deftinatione hos ad mortem, ad vitam illos

T6pr

neceffitante; non judicandi, fed judicati na-

fcimur, quin immo przjudicati : nec con-

Quar

i

ftabit zquitas Divini judicii ; fed corruet. (2)

Siumus , inquit, ad vitam meceffario , &9 alter ad

ï»r.oj,,jj

sovtem deputatus eflj mom judicandi nafcim ; fed

»'liqzrem

Manet

fitdy

J'dicati , mec ullg evit judicü equitas.

igi-

N

Ms

(1) Monet, adverf. Cathar, & Valden. lib. 5. cap. 15. $.

I. pag.

$91.

Qu

(2) Idem ibidem pag. 553.

9l

151

wy ( 0 ) 99

i, t

igitur Dei przdeftinatio , & ea quidem cer-

; lt

üílima; fed quz non convellit , non evertit

T

vere liberum in utramque partem noftrz vo-

luntatis arbitrium ; fed cum eo oprime, at-

que amici(lfime conciliatur : (1) JVce megamus,

inquit Moneta , quod aliqui fimi & Deo praordi-

qc dene

zati ad vitam eterumm ; fed mom fumt cvdimati ad

rio, tt

Accedens au-

s m

eam babendam fine libero avbitrio.

tem ad interpretandum locum illum Apoca-

, u

lypfis ; ubi ad vitam przdeftinati appellan-

oming

yero Mu

tur Signeti, docet, hos non idcirco eo appel-

lari nomine; quod quodam neceflitatis figno

lm à!

notati falvandi fint ; fed, quod fecernantur a

y ii

reprobis non bene ufuris gratia, quorum fci-

u flïff-

licet reprobatio non ab ulla peccandi, & pe-

f "M"

reundi neceflitate ; fed a libero horum abufu

mns m

gratiz eft repetenda : (2) Siggari,inquit, di.

* df

cuntur monm [igno neceffitatis faloandi ; fed fignati ,

un,

id efl, diflin&li ab alüs non bene ufuris gratia.. Quod

41 m

n

autem nullam falutis, nullam damnationis

gidel

l.

antecedentem neceffitatem przdeítinatio , -&

vitiil :

",

reprobatio afferant , ex utriusque definitione,

d

quam ex Ambrofio Moneta depromit, & pro-

n

bat, invettiffime oftenditur : (3) Dicit 4m-

col'rue[l

hrofius , verba Monetz fünt, quod predeffinave

l

T

aliquem , idem eff , quod preícire illum effe fal-

gf

l

ht

vandum ; Predeflimatio igitur efl prapfcientia Jat-

v)'n

4

-

Ud-

[

(r) Monet. adverf. Cathar, & Valden. lib. 5. cap. 15.

ag. 553.

g

(2 u

bidem pag. $54.

K3) ldem ibidem $. 6. pag. 558.

152

« ( o ) u9

vittioniy : endenz: iodo. Detis veprobat aliquem : fen«

w

J

Jus. eff , id ef? , przeícit illum effe damnandum ;

,

aunde veprobatio efl prejcientia. damnationis.

Jam

vero prefcientia tum falvationis , tum da-

ii

mnationis non eft, nifi neceffitas confequens.

tàts

Przfcientia enim exequende , przdeftinante

Deo ,falvationis confequitur przfcientiam fi-

ion

nalis perfeverantie : przefcientia vero da-

ia |

mnationis confequitur przfcientiam finalis im-

(is

poenitentiz. « Ideo enim Deus przfcit unum

t5 9

ftrat

efle exfecutive falvandum ; quia prefcit unius

finalem perfeverantiam : fimiliter , ideo Deus

ftrà

przícit alterum effe damnandum ; quia prz-

pote

etify

Ícit alterius finalem impcenitentiam : quz po-

ftremz , & certiffimz caufz funt futurz fal-

li 4

vationis , & damnationis.

Cum autem a&i-

tire d

va finalis perfeverantia, & aGtiva finalis im-

Volur

peenitentia fint aCtiones liberz hominis ; hinc

N

utraque przfcientia illa non eft, nifi neceflitas

etin

confequens, quz non modo non tollit; ve-

lur

rum etiam confirmat libertatem indifferen-

tii

tiz. Dehujusmodi vero przfcientia hzc do-

ffate

& e

cet Moneta : ( 1) Prafcentia Dei mom aufert l-

Pertatem voluntatis ; me quis dicat , etfi volumtatem

allio

b&

$on tollit ; tamen egyus. libevtatem excludit : non enim

tis fj

aufert poteflatem ejus a mobiss fed eam in noffra po-

a

teflate velimquit. — . Aurea fententia, qua demon-

Chnaf

üratur tum libertas a coa&ione? tum liber-

ij

tas

(1) Monet. adverf. Cathar, & Valden. lib. 5. cap. 15. -

9- P38. 557.

lu

D

895 (0) XQ7

155

: f

tas a fimplici neceffitate, quz libertas indif-

ferentiz dicitur.

ninim;

lfs W

LXI. Poftremo adverfus Catharos statis

tun i

fue Predeítinatianos liberum noftrz volun-

eql.m*

defline

tatis arbitrium Moneta defendit , illudque

Raf

ab omni irrefiftibili neceffitate vindicat , a Di-

v d

vina predeítinatione , & reprobatione pror-

fus aliena.

Liberum autem noftrz volunta-

vfndiun

[cit um

tis arbitrium ex eo, Auguftino tefte , demon-

vt t

ftrat ;

; quod noftra voluntas in pote(hte no-

ftra maxnne eít, ita; ut nihil in noftra magis

hoD

poteftate fit ; quam ipfa voluntas noftra. Hxc

quip

enim habet :

um

(1) Dicit Auguffüimus lib. 3. de

U[Ufæ

Lib. Arbüv. cap. 3.

Non poflumus aliud fen-

iem d

tire effe in poteítate noftra ; nifi quod, cum

volumus, facimus. (hlapropcer nihil cam in

fmallfmï

jns, u

nofítra poteftate; quam ipfa voluntas eft. Ea

fece j

enim prorfus nullo intervallo mox, ut vo-

lumus , przíto eft; Mox enim, ut. volumus , adef?

ollit;

i

volwtas $ ergo ipfa voluntas zmaxime efl in pote-

flate noffra.

Ita vero in poteftate noftra pofi-

i ht

ta eft voluntas noftra ; ut nulli affixa, nulli

7 wa" j

alligata fit parti ; fed noftrz penitus potefï:a-—

tis fit in utramque partem five volendo , fi-

j ;m! f»**'

1] ,]/)/Zr Jf

ve nolendo, ut libuerit, eam ch&ere, in-

clinare, ac detorquere.

'Talem. autem nos

n

accepifle a Deo voluntatem , in quamlibet

)

K 5

par-

)

g

(1) Monet. adverf. Cathar, & Valden. lib. s. cap. 15. $»

Pag. 557

154

«5 ( 0 ) Xj

partem ad nutum noftrum verfatilem verbis

vt 00

his docet Moneta : (1) Formntatem Deus omni

.';Mh!m |

bemni, ut eams im quamulübet pavtem) ver[avet, in-

hant

dulfit. Qualis autem vis, & natura fit liberi

qe m

noftrz voluntatis arbitrii ; hac docet definitio-

T CO

ne Moneta: nimirum, Libera prorfus volen-

T ftca

di, & nolendi poteftas. Hac pote(tate fretus

ag ]

unusquisque, fuz voluntatis eft Dominus.

lirim

damal

Hanc autem poteftatem etiam poft Adz. la-

pfum in natura hominis permanere, pluribus

Tiof e

||

Dei teftimoniis Moneta demonftrat, quibus

fp

noítrz voluntatis arbitrium non modo a coa-

od

&ione , quze pugnat cum voluntate; fed a

t0 de

quavis etiam fimplici neceffitate liberum o-

ftiiu

ftendit. Pauca quzdam feligo ex multis. De

Tine j

his enim , quos Petrus admonuit; ut pere-

h lg

grinari, feu recedere nollent a Chrifto : (2)

Duss

4n poteffate , inquit, eovium erat velle, &9' nolle pe-

u T

vegrinavi , feu vecedere a. Coviffo ; ergo babebant. l-

lt f

berum. avbitvium.

Item de eo, quem Paterfa-

110j |

milias ad excolendam vineam fuam invitavit :

It i

(3) Cofhu, inquit , quod iffe liberum. arbitrium

ff ;

batebat nolendi , x volendi ire ad operandum in vi-

prie

zea Dosnini.

Rurfus de

udzis, qui nolue-

Og

runt contra Dei voluntatem fub Divinz ca-

| D.

ritatis alas congregari, hzc habet : (4) 1:*3666

DT

ay-

CD Monet, adverf. Cathar, & Valden. lib. $. cap. I5

$. 1. pag. 553.

(25 Idem ibidem. lib.

C3) 1dem ibidem.

$. pag. 66.

VW

(4) Idem ibidem.

j

(

U

W(OI)

155

lm vl

avguit eos , quia nolelant congregori [ub. alas ejus ;

l Deus ff

labebant evgo im poteflate fua velle congregari ; ergo

st i

babebant lberum: avbitrium.

Ex his autem , his-

r tl

que fimilibus contra Predeftinatianum Catha-

t defti

rum concludit Moneta : (1) 5 poref/ ( homo)

1füs o

illud facere, €9' vitare, dumenodo velit ; in volunta-

tte f

te ergo fum efl vel boc, vel illud ; ergo liberum ar-

: Doni

bitrium . balet 62 ad bonum , €?. ad malum 5 ergoy ff

J Ab

damnalitur , vel falvabitur ; ex libero arbitrio erit,

re hr

z0on ex ordinatione , quam tu. pofuiflüi. Poftremo

a, qui

fcriptor egregius univerfe do&trinz catholi-

modi d

cz de libero arbitrio hominis, hoc argumen-

tie; R

to dedu&to ab horribili abfurdo , tanquam fa-

ihenum e

ftigium imponit.

Sic enim difputat de ho-

ults D

mine improbo, & reprobo : (2) w iffe ba-

let. liberum avbitrium , aut non. Si non ; dico, quod

u

o

Deus non potef? eur jufle damnave.

Poteff enim. di-

Ü jl !

cere Deo: quare tu punis me 2 .Si dicat. Deus : quia

,Meþliïï

fic fecifli : lpfé potefd ei vefpoudeve vationaliliter : ego

m Pt

non babwi arbitrium | aliud. faciendi : avbüitrium. au-

P

D

tem ab alio; quam a te babere non potui

ergo in-

g i

jufle me damnas.

Sublato itaque vere, & pro-

a

prie libero arbitrio, non modo vacillat; fed

y r

corruit omnino Divina zquitas, & juftitia : &

de Deo, omnium Patre amantiffimo, quod hu-

ii

lag

j^

manz aures ferre non poflunt, fit cru-

L)

delis, & immanis 'T'yrannus.

P )

CA-

[

( Monet. adverf, Cathar. & Valden. lib. s. eap. t$.

I

ag. 555*

(2) ldem

ib

Qxdem.

156

899 (0 ) XSD

CAPUT .XIV.

| f

| hum

De Lutberamis . Manicbeorum füc-

firium

ce[foribus.

hn D

7

apitaliffimus error Manichzorum

jf

LXII. C

fuit, nullum ineffe hominibus ar-

L

bitrium liberum : a&tiones hominum cum

d D

honeítas, tum flagitiofas non ab humanz na-

Jii D

D

turz libertate, quam rejiciebant ; fed ab in-

fuperabili neceffitate pendere : duo tandem

Wt

principia exiftere , quorum unum ad bonas,

al

alterum ad malas aCctiones hominem necefli-

lbcri D

taret. Ejusmodi errorem , in quo fumma

lertter

D

Manichzz hzrefis continetur , Lutherus, ejus-

Umme n

que difcipuli Lutherani inftaurarunt. Quod

m h

x

enim ad Lutherum pertinet ; in ipfomet adi-

VdlYnt:

€u , ac veftibulo libri, quem ad Erasmum Ro-

difere

terodamum dedit, quid de libero fentiret ar-

itati

bitrio ; fatis, fuperque declaravit. Repudiato

Volunt

enim antiquiffimo, ac pervulgatiffimo nomi-

Qsl

ne liberi arbitrii, hoc malitiofo vocabulo, &

1 lufa

fraudulento librum infcripfit füum : De Ser-

Cam per

vo Zrbitvio.

His autem fententiis, quz ver-

ba Lutheri fünt, totum confperfit, quin po-

tius inquinavit opufculum : (1

Laberuga: ar-

(I/ LUkhel'

'lfitïi(mz effe smevum mendacium : (2) Liberum arli-

Aoz

iyi-

m j

(1) Luther. de Serv. Arb.tom. 3 edit. Jena an. 1603. fol.

ï

ï

l l

I6I.

(»)

MEm lt

(2) Idem ibidem fol. 183.

E ]

:

I'Vm n

|

llgml

« (o) w

157

trium e[fe inanem voculom , cui ves amiffa. fit : (1)

ln omnius cordibus feviptum mvenitur : liberum ar-

1j

Bivium . mibil effé. (2) Lilertas arbitrii nibil eft co-

vasz Deo. (3) Perpetuo afferui ufjue in. banc boraza,

liberum. avbimium e[fe mibil, €9' vem de folo titulo.

Teeorit

(4) Hominem non effe fai guris , aut operis libevum

nibus t

ele&orem , aut fatforem. ($) Lilerum avlitrium effc

um Qu

plane Divimm nomen ; nec ulli poffe competere ; quam

Qu t

foli Divine Majeffati. (6). Patres , quatemus liberum

dir

avbitrium. á[fevunt , effe imperitiffos facravum. lite-

o i

varim. — HaCtenus Lutherus de rejeCta, atque

i Dj

explofa ab humana natura , qualis nunc eft,

TU

liberi arbitrii facultate. Qualem autem li-

- fumi

bertatem. Lutherus excluferit, ipfemet aper-

tiffime manifeftat. Docet enim, non fe qui-

ts MS

[ (äl(]'d

dem libertatem a coa&ione, quz pngnat cum

voluntario ; fed folam dumtaxat libertatem in-

o d

mumN

differentiz rejicere, quz infüperabilis necef-

q[['fCïlä

fitatis fit expers.

Quidquid enim humana

voluntas boni, vel mali facit; non invita, &

gui

no Ql

coacta, quod omnino repugnat; fed volens,

abï]!Oy ^

ac lubens , atque fuavitate, ac deleCtatione,

H

eam pertrahente , facit. (7) Volustas , inquit,

fi

quzzhï

ais

qum

(1) Luther, de Serv. A:b. tom. 3. edit. Jeng an. 1603. fol,

jmi

202.

(2) Idem ibidem f. 206.

n *

l

(3) ldem ibidem. f. 217

(4) Idem ibidem £. 213.

f ii

C5) Idem ibidem £. 171.

(6) ldem ibidem f. 18o.

(7) ldem ibidem £, 171.

158

«Q7 (o) 899

ff cogeretur 5 voluntas mon e[fet. — INam coa&io potius

vanuft

ef, ut. fic dicam, noluntas.. Item, (1) Foluntas

emtal

five. Divina , frve bumana, mulla coa&ione; [ed mera

drus (

lubentia , vel cupiditate , quafi vere libere facit, quod

qeri d

Ex hac fordidif-

facit , ffve bomum , five malum.

nece :

fima, inquinatiffimaque Lutheri cloaca duos

nefftat:

errores haufit Janfenius, fuisque difcipulis

m L

propinavit : alterum de admiflfà dumtaxat li-

Ditio

bertate a coCtione, negataque libertate, quz

tetdum

dicitur indifferentise : alterum de gemina

t ]

deleCtatione, una ad bonum , altera ad ma-

Klione

lum irrefiftibiliter neceíTitante.

dzz)grc

lig, |

LXIII. Itaque, au&ore Luthero, non alia

dtont

remanet libertas homini ; nifi libertas a coa-

endi

&ione : & hzc fola libertas fufficit ad bonum,

it Vgl

malumque meritum contrahendum , & ad ra-

morgl

tionem comparandz fibi mercedis , & pramii.

tramr

Neque vero, eodem au&ore, ad hzc requi-

ritur libertas indifferentiz , feu libertas a ne-

N »

bert

ceffitate fimplici , quam Lutherus neceffita-

COmF

tem immutabilitatis appellat; quod talis ne-

feren

ceffitas ita ad unum applicat, & affigit; ut

tlram

.. poteftatem excludat ad oppofitum fe conver-

futer

tendi, feu ab eo ftatu fe commutandi. Sed

LT

Lutherus ipfe audiatur : (2) Qd neceffitas ne-

Drefra

que meritum , neque mercedem balet , [i de neceffita-

I'I'm, in

ie

| W.

(1) Luther. de Serv. Arb. tom. 3. edit. Jeng an. 1603*

£

166.

(2) ldem ibidem £. 192.

| (12 L'gü

J d

«99 ( o ) X$9

159

tuci

te coa&lionis loquimur , vevum efl ; fi de mecefftate

L) Pt

imautalilitatis loguimut ,. falfizm eff.. Mox Lu-

T feä W

therus concludit : (1) .Ster igitur, ex merito non

t fu

robari liberum avbitrium

nimirum liberum a

yc fordi

neceffitate fimplici , disjunCta , & remota a

losca d

neffitate coactionis.

Omnino confonat hic

: d

cum Luthero janfenius, cujus hzc eft pro-

x

pofitio tertia damnata: 4d smerendum , &9' deme-

UC qj»'Z

rendum pro flatu nature lapfe non vequiritur in bo-

d

mine libertas a necefftate : fed fejficit libertas a coa-

m d

8ieme. Quanquam Lutherus quandoque in-

dulgere videtur homini libertatem indifferen-

.

tiz, feu a fimplici neceffitate

]

attamen ad

, fi0f Jl

aCtiones mere naturales, quales funt ftandi,

154 0

fedendi, ambulandi , quiefcendi, legendi, &,

|bonom

ut Volfio placet, ad officia etiam virtutum

erf-

moralium , fed ordinis naturalis, hisque con-

hs

trarias aCtiones : quz fane libertas perexigui,

r

& prorfus nullius momenti eft; fi cum li-

ertas d

bertste ad ea , quz ad falutem pertinent ,

qecir

comparetur.

Contra vero libertatem indif-

[

] dl

ferentiz ad aCtiones falutares, quz fupra na-

sfot

turam funt, & ad confequendam fempiternam

(e c0n

falutem perducunt , de qua totà controver-

l

ífia eft, & in qua fumma rerum verfatur ,

yd

iif

prefracte, & pertinaciter pernegat. (2) Lile-

de y /

rum, nquit, aréricrm nemimy,mfüfoli Deo com-

l

venire : avbitrivm: fovioffis bomini. aliquod ve&le. tri-

B

Pue-

j -!

Cr) Luther. de Serv. Arb. tom. 3. £. 193.

(2) idem ididem f. 180.

160

X ( 0 ) XOY

Buevis ; fed liberim avbitvium in vebus Divinis .

nibile

w ef. Etalió loco multo apertius: (1)

Evga Deum , inquit , vel zm rebus, que pertinent ad

que f

dznot

Jeolutem , vel damnationem, non babet ( homO) libe.

1 ml

vum aybitrium 5 fed captious , fuljetus , &g Jérous

fitür

efl vel voluntatis Dei, ve] voluntatis fatane.

ud

LXIV. Humanas a&tiones cum honeftas,

(herara

u

tum flagitiofas; cum falutares, tum exitiales

af

non a libero arbitrio; fed ab infuperabili ne-

mualun

ceffitate exoriri, poft ineptas multasargutiolas,

intole

& cavillationes, his verbis concludit Lutherus :

(tt d

(2) Fixum ergo fhlat , mos ommia necefftate , mibil

lii vj

libevo avbitvio facere.

Cum autem obje&ta fibi

IU5 eff

effet propofitio illa Vicleffi in Conftantienfi

Concilio damnata, Ornzia meceffitate fieri ; fic fe

jroon

ab his laqueis, confueta fibi impudentia ,

Im'piunx

IN

temeritate liberum jattat : (3) Fateor, avticu-

if s

hum Vicleff , Omnia neceffitate fieri , effe falfo

-

—

UET

damnatum in Conflantienfi Conciliabulo, feu conpuratio-

ll the]

ye potius, €9 foditione. Itaque voluntatem , fi

ln ]oe

bona eft, ad bonum ; fin mala, ad malum

Utller

volendum , atque faciendum irrefiftibiliter ra-

piaffirmabat. — Hec enim ejus fententia : (4)

W /l//l',rd

T glä.

Rapitur omnium voluntas ; ut velit , €? faciat , [ive

f& bona, ffve fit mala. . Hujusmodi vero infu-

W al Il

pes

*b

(1) Luther. de Serv. Arb. £. 172. tom. 3

Ptnr

(2) ldem ibidem. f. 171.'

(3) Idem ibidem f. 395.

(4) ldem ibidem f. 213.

(j

(

j*u[her.

rlemih

w (o) «b

tÓr

) Dd

perabilem. voluntatis raptum . ad volendum,

xrtns f

e ii

atque faciendum malum tribuebat Lutherus

lomi

effrenate poft lapfum Adz cupiditati; quz

, n

in malum pronitas , atque proclivitas ufur-

hag

patur in facris libris : in quo, quid Janfenia-

na de preponderante cupiditate mala à Lu-

m hor

therana fententia differat ; profe&o non video.

(1) Prondate, inquit, ad malum Scriptura. vult

um er

affiduum dlum vaptum , €9' impetuza voluntatis ad

ia

gstrgui

malum fignifiev. .Ex hoc autem confequitur

intolerabilis prorfus abfurditas, Deum fcili-

j Lt

cet damnare hominem,

qui non poteft ullis

af r:üü:

fuis viribus aliud facere

; quam peccare, &

a i

reus efle,

Fac enim veríari hominem füb

onfanrni

preponderante cupiditate mala, fi

f [v

[]

j

bi prorfus

;

involuntaria, & indeliberata ; que

a Luthero

QXI

denti

dicitur ad malum pronitas ;

hunc neceffe eft

T

infuperabili fibi neceffitate &

peccare, & reum

i, d

eff, atque a Deo idcirco da

mnari. Atapud

"TOU

Lutherum , fi

cut & apud Janfenium , nullum

yotatl:

in hoc conti

netur abfurdum.

Sed audiatur

"n

Lutherus: (2) Deus dammat eus

7

72 qui mon po-

iibl

zefe ullis fuis viribus aliud facere ;

quam peccare, eg

n

reus e[P. Confequitur etiam ex predominan-

! fl

te, ac przvalente illa pronitate,

quz volunta-

tem ad malum

v

irrefiftibiliter rapit, cujus ir-

pf

refiftibili imperio, Luthero auc&tore, affidue

premuntur infideles; & impio omnia hujusmo-

di

(1) Luther. de

Serv. Arb. fol. 209.

(2) Idem ibide

m f. 229.

162

SQS (0) G

di hominum opera peccata effe. (1) Iv Deum,

uj de

aitno

inquit, peccat impius , five edat , five bibat, aut quid

quid fecerit.. Huic Lutheri errori, ex paribus

1 prof

principiorum tibiis inflatis , nihil penitus dif-

qui D

crepat Bajana illa, eademque Janfeniana can-:

( jb

tilena damnata : Oa iufidelium. opera peccata

gf

Tl

Junt , & philofopborum vz'r/tute.c Junt. vitia.

/

lmitie

LXV. /Qlod autem pertinet ad Mäni-

PU

tion.

chzorum principia, ad bonum, atque ad ma-

lum neceffitantia , quibus pofitis evertitur

ceff

Til r

funditus arbitrium liberum , fimilia docet Lu-

therus.

Affirmat enim cum Dei przfcien-

t ]u

tiam, tum omnipotentem Dei voluntatem,

fiht

ea fane de caufa, quod noftris a&tionibus ne-

(TUIf g

ceffitatem afferant , cum liberi arbitrii doGri-

ll fite

na prorfus pugnare. (2) Pugzat , inquit , ex

[oen

diametro prafcientia , €9 ommipotentia Dei cum mo-

vita

fhro libero avbitrio.

Hac, inquam , omnipotentia ,

105]

& g

& prafcientia Dei funditus abolemt dogma liberi ar-

Pitrü. Quin etiam prefcientiz, atque volun-

fiecel

tatis Divinz vim, atque przítantiam , con-

Mäjgg

fueta fibi audacia, fulmen appellat , quo li-

l

/ faf

berum deflagrat arbitrium. (3) Hoc fulmime,

Lïl/l 1j

inquit, fferzitur, & conteritur penitus liberum ar-

77

Litriun. - Ubi vero quid de Divina przfcien-

Ts

tia, quid de przedeftinante Dei Voluntgte,

WS,

qui

(I)ILuther. de Serv, Arb. f..zzæ.

M

]

(2) Idem ibidem f. 202.

C3) Idem ibidem £, 165.

|

m

&Ov (0) 999

165

1) hb

quid de libero humanz, & Angelice naturx

hihn, w

arbitrio ipfe credat, & fentiat , aperte, & libe-

, & p

re profitetur : (1) Credius , inquit , verum effe,

pensd

quod Deus prafcit , &g' preordinat. omnia $ tum ne-

fenm

que falli, neque. impediri poteff fua prajcientia , €9

OPBHI r"i![.ï

predeflinatiene s deinde . mibil fievi , nifi ipfo volente ;

oltd.

gulum (igitur) potef] effe liberum avbürium 3m

bomine , vel Zingelo , vel ull« creatura. Exemplum

H

x d

autem extincti fub Divina przfcientia liberi

non quidem a coactione ; fed a fimplici ne-

ii 4

j en

ceffitate arbitrii in proditore Juda hac fe pue-

ia docto

rili ratione exhibere gloriatur: (2) $i prafci-

vit Deus Qyudem fore proditorem ; nece[favio gfudas

j pratt

yantatt

fiebat proditor 5 uec erat in manu Qyude, mut ullius

fnibus t

creature alitev facere , aut voluntatem smutave ; licet

id fecerit voleudo, nom coatius. Quod de prz-

g o

fcientia docet , multo majori impietate de Di-

) 'mquïï:

]u an

vina voluntate confirmat , qua ita indurat

nos Deus ; ut voluntate fua ad pertinaciam ,

d

& obítinationem in malo irrefiftibiliter nos

gma MW

neceffitet. (3) Voluntas , inquit, Dei zobis me-

tqu "

ceffitatem. inducit.

Non efl zm manu nofira ejus vo-

TEU "1"

lun tatem. mutare , multo. mimus vefjflere , que mos

"

vulz induratos , qua voluntate cogimum. effe induvati,

li jf

, lirt !

velimus , nolimus. Neque folum ad aCtiones

malas ; fed ad omnes omnino noftras aCtio-

d

nes, cujuscumque generis fuerint , au&tore

o

2

u-

qlll

Cr) Luther. de Serv, Arb. f. 229.

2) idem ibidem £. 2or.

(3) ldem ibidem,

164

RO ( 0 ) &Ov

Luthero, nos Divina voluntas neceffitat.

(1)

| Ctnne

Ornia , que facimus , inquit, fiumt mece[frio

P]

ls in

ipumutabiliter 5 fi. Dei voluntatem Jpetles.

[« ptt

Taxim

LXVI. Neque vero neceffitanti dum

ta:,

therus

xat voluntati Dei ; verum etiam neceffitanti

f,m,

voluntati fatanz mancipatam hominis volun-

Jut al

tatem contendit Lutherus.

Ad explicandam

Wt 3

autem belluinam prorfus voluntatis humanz,

amiflà penitus libertate , conditionem exem-

g pecc

tet )

plum petit a belluarum omnium ftolidiffima.

Ecit

Voluntatem igitur hominis jumento compa-

rat, quod ire neceffe eft quocumque feífor

lo p

fttn jj

voluerit. Si Deus infideat ; eo , quo vult

Deus : fin vero fatan ; eo, quo vult fatan,

puano,

i g

inertis inftar jumenti, voluntas hominis ne-

ftitem

ceflario fertur. (2) Hwuena , inquit, voluntas

ROW :

in muedio pofita efl , ceu jwmentum.

S2 infederit

Thert

Deus ; vult , €? vadit , quo vult Deus : fin i fiderit

EE

Jten 5 vult, & vadit, quo vult fotan.. Praiter ex-

D7

trinfeca, de quibus füpra, duo etiam con-

(f ,

traria principia intrinfeca, ad bonum unum ,

fttefo

ad malum alterum neceffitantia ,

quemadmo-

hif. E'

dum & Manichzi, docet Lutherus : pecca-

tum fcilicet originale, quod poít baptismum

hltl*l() 7

f& |

remanere contendit in baptizatis hominibus ,

t

(lere

quamvis his non imputetur a Deo ; item

hn(ha;

interiorem Dei gratiam, quam ad filutares

a&tio-

l

(1) Luther, de Serv. Arb., £.

165.

ä

Q

(2) ldem ibidem f. x71.

|

j [

( li

wy (o) u

165

i.

aCHones, ficut originale peccatum 'ad exitia-

Mf

les, irrefiftibiliter nos compellere affirmat.

,Il

De peccato enim originali hec funt, quz

maxime impia, & intolerabili abfurditate lu-

t dure

fieceft

therus tradit : (1) Deus dammat immevitos, boe

eft , impios ejusmodi, qui in impietate nati mon pof-

ninis vt

Junt. ulla vatione fibi confülere , quin impii fint , ma-

expanie

Weant, & dammentur , coganturque neceffitate natu-

tis mano

v& peccave , & perire ; cum tales cveentur. ab zpfo-

Yret d

met Deo ex femine vitiato per umius. Ade peccotum,

fidis

Et iterum de eodem communi , & hzredita-

t Gf

rio peccato: (2) Id ipfum, inquit, originale pecca-.

nque &i

pum) Jibevum avbitrium provfus mibil fenit poffe ; uift

10 N&

peccare , €? damnari.

Contra vero ab interiori

ult fa.

Dei gratia, qualis eft illuftratio fuperna, ho-

mnifis n

minem ad Chriftum rapi fuaviffimo quidem

t, vll

raptu 5 fed. prorfus irrefiftibili affirmat , quo

S af

libertatem a neceffitate negat, eandemque li-

f j

berat a coactione,

Hzc enim habet : (5) I/-

Pra;teräl"

Tuminatioue fpivitus vapitur-bomo. ad Chriftum. dul-

etim v

ciffumo vaptu, t? patitur loquentem docorem , &?

ütri [j

trabentem. Deum potius; quatm ipfe quavat , €9 cur-

Vat.

Et rurfus alio loco , non a libero ar-

um

T pr

bitrio ; fed a Spiritu Dei, hoc eft, ab in-

GfQU

bt

teriori Dei gratia, ut ferra, & fecuris, qua

prtit

refiftere nequeunt opifidi, & ag

i, & rapi

Chri&ianos affirmat : (4) Chrifiani , inquit ,

filusr

3

22052

D

J)

C1) Luther. de Serv. Arb. tom, 3. £. 229.

(2) Idem ibidem £. 224.

(3) I1dem ibidem. £, 195.

(4) ldem ibidem f. 228.

166

899 ( 0 ) XSP

&um,

zon lihero avbitrio ; fed [piritu Dei aguntur. — Api

vero non efl ageres fed vepi, quemadmodum fevra,

tiones ol

hnthon :

€9 fecuris a fabro agitur. Poftremo auGtore Lu-

thero, dum adeft homini Dei gratia, quz ad

lutne

bonum volendum voluntatem ejus affipit ;

lii )

nulla libertas ipfi relinquitur alio, id eít, ad

ln

malum fe convertendi , nec aliud, przter-

RUAU

ricus

quam bonum volendi.

(1) Nulle , inquit ,

4

lilertas eff alio fe fe vertendi , aut. aliud voleudi ; do-

terisqu

zec duvat fpiritus , & gratia Dei in bomine, Ve-

-

euue

"um [

nio nunc ad primarios Lutheri difcipulos,

qui arbitrium liberum apertiffime füftulerunt,

denfi

aufa

quanquam in re non dubia utor teftibus non

-

neceflariis.

Philippus quidem Melanthon

B

deplorat receptam apud Chriftianos veterum

tun qr)

philofophorum de libero humanz voluntatis

Q]

arbitrio fententiam , quam impius impiam

tuft du

itde r

appellat : (2) Receptum efi, inquit, mpiwm de

libero avbitrio dogma , & obfcurata. Covifti: leneft-

centia per profamam illam , 62 omimaleum vationis no-

fére fapiettiam : ufuvpata efl vox liberi avhitrü , a

T0f

Divinis ltevis , a fenfu, & fudicio fpivitus alieriff-

amblg

s2 , qua videmus fantlos viros non varo offenfos e[f.

que e

Plaudit Lutherus difcipulo fuo Melanthoni ,

fchr

quod fuftulerit arbitrium liberum; ejusque

itat

opufculum, in quo hec continentur, füm-

0Rp,

mis effert in cxlum laudibus : atque Erasmo

Quod ;

arbitrii liberi defenfori tanquam arma invi-

W

tde

Gut-

(1) Luther. de Serv. Arb. tom.

AU DA

l h

(2) Philip. Melanth. de Loc, T

heol.,

4 XW

a.

«09 ( 0 ) &Ov

167

, d

&iffima, fed vere plumbea, Melanthonis ra-

todun J»en':',

tiones objicit, quibus liberum impugriat Me-

a

lanthon arbitrium. (1) His avgumentis , inquit,

tit, qui

Erasme , tuis. conculcatis , €9 provfus pvotvitis. per

js if

Philippi Melantbonis de locis "Tleologicis imviclum h-

) il dii

lellum , weo judicio mcm folum immortolitate 5 fed

Mathias Il-

ad, p

canome quoque Ecclefiaffico digsum.

tlz, i

lyricus exprobrat Clementi Alexandrino , ce-

dub

Nr; LA

""

terisque ejus zqualibus fzculi rv. Patribus,

k

jonis

v

eoque magis deinceps , quod docuerint libe-

rum humanze voluntatis arbitrium , quos in

d

fufluhe:

denfiffimis ignorantie tenebris verfatos efle

eltibustt

aufus eft cecus ipfe impudens affirmare. (2)

Eodem , inquit, modo Clemens Alexandrinus libe-

Melsnt

$ Veter

vum avbürium ubicumque afferit 5 ut apparest :m

ejusmodi tenebris mon tantum fuiffé ommes ejus [z-

voluntat

culi doGlores 5 vevum etiam in poflerioribus ea fub-

; impi

:

; impium';

inde crevi[fe.

wfi

LXVIL Jam vero ex fuperioribus tefti-

y rattit

1 m*h;'l';'l!.«

moniis, quz nec pauca, nec incerta, nec

ambigua fünt, res eft omnino perfpicua , at-

riu i

z

que explorata , negatum a Lutheranis , ad Ma-

T

nicheorum exemplum, liberum humanz vo-

Jc?

luntatis arbitrium.

Nihilo tamen minus

n o

Joan. Chriftophorus Volfius in opufculo ;

1 , i

quod infcripfit Momicheismus ante Manicbeos ,

ngsmf

diatum a Lutheranis

ym

præfidenþer negat repu

ar-

n

4

(1») Luther. de Serv, Arb. tom. 3. f. 160.

(2) Math. Illyr. centur. 2. cap. 4. col. 59.

168

SQS ( 0 ) 9Q*

arbitrium liberum.

Quin etiam Venerabi-

lem Dei Servum Rob

hr

ertum Cardinalem Bel-

|

guie

larminum, de Chrifti

ana republica in aureis

Mu :

fuis controverfiis op

time meritum ; quem

idcirco, quz maxii

fitent

na ejus laus eft, omnes

fendan

zretici ,

improbique homines deteftantur

(cui & Le

primi

flium adjungit, alterum hzreticz

& Bdl

pravitatis

malleum) in judicium vocat de illa-

ta Luther

fetsl

o, Lutheranisque per quam iniqua,

üm&

& maliti

ofa violentia, quod docuerit fubla-

tum ab

fént, |

his liberum noftrz voluntatis arbi-

P

trium.

Sed Volfius ipfe audiatur : (1) Cm-

tumn ef?, inquit, Lutero, ac toffratibus suaximam

Wi

a Bellovmino vim fferi,

IS'. 91

qui eos negat liberi avlitrü

-

lutler

znfimulot.

lta euim a tom. 4. prafat. fi

/per 3.

f perf

Contvov. Gener, bag. $o6.

Arbitrii libertatem.

Áioculos

nobis omnibus fuis fenten

tiis detraxerunt, fe-

que ipfi non belluarum

fis N

fimiles ; fed belluas

piane rationis expertes

profiteri non dubita-

gat:

pomy

TUunt. 4de Leffum im confultatione p T

quo

Judice ,. tollimus | libevtatem avbitraü ,

Thinus

€? docemus,

prim

omuia inevitabili neceffitate fievi :

bomimesque mon

f^olIe vias

bis on

Waf bonas facere , aut. qmalas.

Subdo-

in h

Ium Bellarmini confilium in fuperiori

bus ejus

Tir n

verbis ex aliis alio loco depromptis

ejusdem

verbis fe demonftrare Volfius exiftim

Crayi

at, quod

fitius.

pofteriora ejus verba füperioribus o

mnino re-

Tn de

pugnent. (2) Suldole, inquit, /e cur; Lutberaris

"i

[//1

( Joan. Chrift. Volf. Manich

$t f

pag. 4t1.

(2) ldem ibidem Pag. 412.

&if. Ante Mani-ch. feQ. s.

o lap

Q (o) w

169

h Ya

if

m boc megotio egiffe ipfe [entiet Bellwvmimus, fi wie-

Qd

'

l ing

hj

muinevit eovitm verborum ,. que alio loco configuata

vequit: nempe lbro 3. cap. :5.

Certum eft,

m g

inguien:, neque enim hzretici de hac re con-

fl a

tendunt; fed folum de homine per peccatum

dl

primi parentis de ftatu fuo dejecto. — Hec

m hore

VOa dl

eo Bellarminus loco. At nulla probabilitate

fretus hzc Volfius exprobrat Bellarmino. Ete-

iam i

xuerit f

nim & vera funt , & optime inter fe cohz-

rent, quz duobus obje&tis a Volfio locis Bel-

It d

larminus affirmat. Quod enim pertinet ad

r:()b

07 0)

negatum a Lutheranis arbitrium liberum ; ex

his, quz fupra produximus, maxime vero ex

kj a

Luthero LDe .$ervo "Arbitrio , res eft adeo clara,

.

71

& perfpicua ; ut luceat i

pfa per fe: quam, ni-

Ibertatet

fi oculos fibi quispiam effodiat ; fe videre pror-

ennt,

fus negare non poteft. Quod autem non pu-

4 du

gnent ; fed optime fibi confentiant duo de-

oft Qul

prompti ex Bellarmino loci; non exploratum

j 15

minus , perfpicuumque eft. Affirmat etenim

D hat

primo loco Bellarminus libertatem arbitrii no-

mj

bis omnibus , quales utique fumus, qui non

f SuP

in ftatu. naturz integra; fed in ftatu vería-

ao

mur naturz lapfe, Lutheranos fententiis fuis

T

detraxifl. — Hoc nihil certius, atque explo-

mi, (

ratius. Altero autem loco docet, hzreticos

at

non de libero arbitrio hominis fecundum fe

confiderati, qualis erat in ftatu naturz inte-

i

gre; fed de ejus arbitrio libero in ítatu na-

i

nf

j

turz lapfz, in quo verfamur omnes, conten-

de-

5

170

SQ9 ( o ) SQ$

dere : illudque paffim concedere homini inte-

f 2d f(

gro; ubique vero homini lapfo negare. Quod &

QUs à

veriffimum, & optime conciliatur cum primo.

um

frt

LXVIIL Sed quo magis mirere hominis

gentiles

temeritatem, & inconftantiam ; eo ipfo loco,

(it Vo

quo fe cum adjutoribus fuis Lutheranis de-

hst

fenforem venditat arbitrii liberi , funditus tol-

quend

ht liberum , de quo difputatur, arbitrium.

hnot.

Ipía.ejus verba produco: (1) JVos , inquit,

Diwin

lidertatis caufom minime . in "Toeologico , Jed Doilofo-

Yoten

j

phico foro agere, bominemque im a&honibus TAN.

t

JUM externis , moralibus , ac. civilibus , que vel

!cmp

ad virtutis, vel vità normom exiguntur , [beri ar-

—

&f n

itrii effe flatuere.

Quom diffin£lionem vel neghgen-

qum j

te$ , vel diffimulantes Pontzficii , facrorum . moftrorum

QR at

Do&oves im eorum wwmerum perperam vetulerunt ,

taris

qui bomiümis voluntati OMNEM lilertatem. adime-

SE

Vent.

Effe igituv in bomine circa. extevmum virtutis

hm

féudium , vitiorumque fugam. avbitrium liberum cum

Tpnor

praflantiffimis quibusque Philofophis affirmo. Jam

limy

vero audiat Volfius, Lutherani audiant. Apud

fl

Chriftianos libertatis caufa non ad Philofo-

. fe

phicum Socratis , Platonis, Ariftotelis, vel

Ife c

Stoicorum forum ; fed ad Canonicorum Scri-

fet

ptorum , Sanctorum Patrum, & ad Apofto-

Dücr

'ice traditionis forum pertinet univerfa. At

5 u

Volfius cum fuis Lutheranis a foro Chriftia-

Wem

no

hij

QU

CD) Joan. Chrift. Volfius Manichais, ante Manich. fe&.

N aa

3. Pag. 429. & 430.

«$9 (0) X

171

Yuni n

no ad forum paganum ; & a Chriftianis Judi-

Qul

cibus ad paganos

udices caufam Chriftia-

Xmpr

nam, repugnantibus Chriftianis legibus, trans-

fert.

Ín hoc autem profano judicio apu

Ye hons

gentiles Judices non aliam libertatem defen-

0 ipfolloczx

dit Volfus ; nifi naturalem dumtaxat, & ad

hergis t

a&us tantum modo naturales, qui ad confe-

ndist

quendam fempiternam falutem prorfus inepti

funt.

Contra vero libertatem Chriftianam ,

arbiafum,

'

Divina eratia adjutam , quz fempiternam fa-

,f

lutem fpe&tat , quz falutarium actuum, falu-

vihu 1

tariumque meritorum effe&rix eft, qux ad

, f

fempiternam fülutem adipifcendam prorfus

eít neceffaria, de qua tota nobis catholicis

ib [!'fei'l L

v p

cum hzreticis eft controverfia, omnino ne-

qufranti

gat, atque repudiat. ltaque naturalis, & fa-

retulert

lutaris ; heologicz, & philofophice ; paganz,

ven d

atque Chriftianz libertatis diftinCtionem il-

m d

lam, de qua nos calumniatur Volfius, nec

fierun

ignoramus, nec negligimus , neque diffimu-

lamus : fed naturalem , profanam, & philo-

m. jf

ant.

pü

fophicam . venditatam ab eo libertatem nihil

l

u

j

ad fempiternam falutem adipifcendam con-

ferre affirmamus.

Item , non exprobramus

lp

otdi'

Orum 5»1

hereticis negatam ab eis naturalem , philofo-

hicam , feu Stoicam libertatem , de qua no-

Q P

j

b

is cum hzreticis non eft quzítio ; fed falu-

ii

tarem , Chriftianam , & 'l'heologicam , qua

T

j

n)

fublata & omnis przcluditur via ad faluta-

k

resaCtus, ad falutaria merita, & ad fempi-

fati

ter-

172

QOX ( 0 ) Vj5

E

fterecen

ternam falutem fubfidiis talibus promeren-

dam : & ad irrefiftibilem in his, quz ad fa-

füvam í

lutem, & animz mortem pertinent, neceffi-

groduce

tatem cum Manichzis devenitur.

Jinicha

fhulto m

LXIX. Neque vero fe continet Volfus

Is peoon

in fola dirutz arcis fux defenfione de Philo-

fetti

fophica dumtaxat hominis libertate, qua fe,

À ib

fuosque a Manichzismo fruftra nititur vin-

Qp. 1.

dicare. Sed impetum quoque facit contra

alique

catholicos, quos putida illa, & decantata ab

tsl 8

eis cantilena Pontificios appellat, eosque, tan-

elfe fü

quam Manichzismo adíperfos , exagitandos

Titre f

aggreditur. (1) z Pontificia, inquit, Ecclefia

itreren

|

Manicheismi ve[fligia obfervavit Jeliciffimus puritatis

it df

Evangelice affertor , €? vindex B. Calovius tom. 5

' Vi

Syffem. pag. 227. .. Nee vero alieni prorfus ,

lat

inquit , ab hoc errore funt Lombardus lib. 11.

l

Denr

dift. 50. Bonaventura, Durandus, 'l'homas

l

|

Qusm

1. 2. quzíl. 82. art. 3. cum peccatum ori-

Torb

ginis habitum quendam corruptum dicunt,

ptum

quam fententiam efle Gregorii Ariminen.

tUI', q

Henrici Gandaven. &

Joan. Driedonis, quod

puden

fcilicet fit morbida qu

vdam qualitas in ani-

QItI t

ma prava defideria perpetim excitans ; fatetur

&

Bellarminus. Sed & 'lannero tefíte tom. 11.

CCrti(Hn

difput. 'T'heol. fcholaft. difp.

4. quzfít. 2. Ca-

"tdum

jetanus , Medina, Zumel,

& czteri "Thomi-

WT

ftx

A

(1) Joan. Chriftop. Volf, Manichzis, ante Manich, fc.

2' pag- 296.

As

n

SQ9 ( 0 ) VQ?

173

! proes

ftx recentiores peccati originalis malitiam po-

quit

fitivam ftatuunt. — HaCGtenus Volfius teftem

W

n

]

i]

!

l

t

producens Calovium. Si ob hec , quodabfit,

:

Manichzismi veítigia obfervantur in nobis ;

multo magis, ob conítitutam ab eis origina-

tnet ais

lis peccati vim, & naturam, Lutherani cen-

1e de D

fertdi funt Manichzi. Etenim Bellarmino te-

àte, qui

ftelib. 5. de amif. gratiz, & ftatu peccati

fütitur vt

cap. 1. 4. & $. Lutherus, Mathias Illyricus,

facit du

aliique Lutherani non pauci peccatum origi-

decuntii

nale non qualitatem morbidam, fed :inalam

effe fubítantiam docent; atque idcirco de ge-

xosque s

Xagitat

nere naturz male , quam Manichzi primi

invexerunt.

Qui vero de Lutherano grege

jt, Ed

7] 1)1/!'1?/1!11

in definiendo originali peccato aliter (tatuunt;

us fom. f

& vel ipfummet a&uale peccatum effe, quod

irordis

habitu deinceps animz inhzret; vel concu-

hus l.

pifcentiam effe con(tituunt, quam poft ba-

ptismum quoque experimur in nobis; in

Ts

caturm (

morbidam hi qualitatem , in habitum corru-

ym d

ptum, in pofitivam malitiam facile relabun-

tur, quam noftris ''heologis temere, & im-

Arimm

doniS,qü;d

pudenter objiciunt.

Profe&to originalis pec-

cati tum natura, & ratio; tum ejus propaga-

ip; i

tio, & diffufio res eft ad credendum.quidem

ns; ff

etin i

certi(Tima ; fed ad intelligendum, atque expli-

candum difficillima pariter , & obfcuriífima ,

"PAU

quz Theologorum omnium vel acerrima

emper torfit ingenia. Pelagiani ob affirma-

1 Tfäm'

tum peccatum originale, ejusque in univer-

/Iaüiüh- 1:"

(um

174

«Q9 ( o ) XQ9

fum hominum genus propagationem, fülfo

Mp

crimine Auguítinum de Manichzismo accu-

HJmCh

farunt. Nunc vero, quod longe admirabi-

&nm 7

lius eft, Lutherani, veriffimi, atque certi(fi-

peat

mi Manichei, multo impudentiori temerita-

ique (

te Manichzismi infimulant catholicos noftros

g

"'heologos. Docuerunt Manichzi przter bo-

( upt

nam, ineffe homini quamdam naturam malam,

lrit me

quz neceffaria effet caufa peccati. In hoc po-

apifct

tiffimum latet virus herefis Manichzz.

At

fs car

quis unquam noftrorum '"l'heologorum do-

LU

cuit inefle, vel adefle, vel fuperefle homini

Vero;

quidquam , quod nos ad peccandum irrefifti-

1f f

biliter neceffitaret ? 'T'alia monítra non do-

li tifi

cent, nifi Lutherani , Calviniani, Janfeniani ;

uf

qui idcirco jure, ac merito in Manichzorum

drtatug

numero habentur.

u'bllï []

Q

LXX. At, inquiunt, commemorati "''heo-

tüyir

logi morbidam quamdam qualitatem effe af-

Pe[f 1j

firmant peccatum originale , quz prava de-

TWf

fideria in nobis perpetim excitat. Quid tum?

tf ga

An vero docent idcirco , qualitatem hujus-

—

fliy, ,

1nodi ad pravum confenfüm voluntatem ne-

lirmig

ceflitare , ab eaque pravis hujusmodi defide-

riis indeliberatis confenfionem irrefiftibiliter

extorquere? Nihil profe&to minus.

Quod fi

Q

Manichzi fünt dicendi, qui docent rem quam-

Apj

ldem

dam imalam ineffe nobis , quz prava excitat

;N

defideria ; Manichzum hac ipfa de caufà cum

N

e-

(4,ï

WR

m

S$9 ( 0 ) 389

75

nem, fl

Pelagianis Auguftinum dicant, quin etiam

ZUP

Paulus

Manicheum appellent Apoftolum.

e admi

enim rem hujusmodi malam , quam legem

J cri

peccati nominat , inefle fibi fatetur , dolet,

r tema

atque deplorat. (1) Pide, inquit, eliaz le-

IcOs ml

gem n membvis queis repugnamem legz entiu « .

praury

€9' captivantem 17 T0 lege peccati, que efl in mem-

TA d

bris meis

Et iterum alio loco: (2) Caro coz-

]uhoo

cupifcit advevfus fpivitum 5 fpiritus. autem. adver-

ia 4

fs cavnem : bec enim. fibi imoicem adverfantum 3. ut

)gOI'UlU

700 , quecumque vultis , zlla faciatis.

Augufhnus

effe horv

Vero: ( 3) Quamvis , inquit , €9? im bominibus

lil 1rrel*"

matura generatis, gratia regenemtz:, ff ifla carna-

| non 0

lis concnpzfcentza vepugnans legi mentis ; towem ve-

feniati

zufa efin vemiffome peccatovum : mom jam illis im

Kdhegt!

peccatum veputatur , nec mocet aliquid . mifi ejus suo-

übus ad illicite confentiatur.

Et rurfum alio lo-

co de re eadem : (4) Concupifientia , inquit,

ystiTe

carnis , advevfus quam bonus concupifcit fpiritus , 69

:m enäy

peccatum eff, quia inefW ill] zmobedientia comtra do-

sninatum mentzs

r l

q

09 penua peccati efl , quim veddita

(End n

eff meritis moäedzentzæ, €7 caufa peccati efl, defe-

rem

ln

&ione confentientis ,

vel contagione mafrentis.

Bel-

N

J

at

larminus quidem lib. 5. de amiffione gratiz,

l

yl o

N

QUO j

(1r) Apoft. ad Rom. 7. 23

(2) Idem. ad Galat.

17

jl

unlF

(3) Aug. lib. 2. de Nup. & Concupifc. cap. 34. num

] e'gcl[»

(f

29 tont, - Yo.

ällfä :

(4) Idem lib, ;. contra Julian. Pelagian. cap. 3. num. 5.

tom. ro.

176 .

«$9 ( 0 ) 997

vuityl

& flatu peccati cap. 15. fententiam Petri Lom-

m 1

bardi, Henrici Gandavenfis ,

Gregorii Ari-

minenfis, & Joa. Driedonis ,

NU

qui multo an-

ure cenf

te Concilium Tridentinum fcr

ipferunt , im-

1. a.

probat, & refellit ; non, quod

ad Manichzos

accedant, quz Lutherana calumni

qu, fe

a eít; ve-

rum, quia Lutheranis, & Calvini

anis in eo

R pen

Qemda

fibi videantur accedere; quod , ubi definiunt,

quid fit peccatum originale ;

cum concupi-

|

penti :

bifsrien

fcentia illud confundant,

quz pcena eft ori-

ginalis peccati.

tisa TY

Cum autem poft baptismum

Doot :

in baptifatis ad

huc ad pugnam, atque vi&to-

formale

riam concupifcentia maneat ; his au&toribus

videtur confequi, peccatum ipfüm originale

tum ipf

T Yeft

in baptifatis quoque manere : quamvis ad cul-

bqütyr.

pam , &ad ponam his non imputetur a Deo,

Wt

quz Lutheranorum, & Calvinianorum fen-

loaci

tenïtia eft.

aQv f

lt

LXXI. Quod autem pertinet ad czteros

catholicz Ecclefiz 'T'heologos ,

i

quos nobis ob-

Jicit adverfarius,

maxime vero adS. " homam,

s

foque fij

ceteris prztermiffis, in quos etiam benigna

cadit interpretatio : dico Lutheranam. calu-

Qittm 0

mniam efle

; Do&orem Angelicum peccatum

ij Bellan

ipfüm origi

nale fecundum fe,

Qd

fg

quod formale

peccati dicitur a Scholafticis, in

corrupto ha-

f

Wis

"Ws an

bitu conftituiffe : quanquam, et

fi Do&or An-

gelicus id docuiffet ;

adhuc longiffime a Ma-

M

* Wif

nichzis abeffet, qui

partim bona, partim na-

i

i

tu-

&X ( 0 ) NG

177

Jerim

tura mala hominem conftare affirmabant ; ma-

pori A

lamque naturam illam, quod capitaliffimum

eft, nos irrefiftibilirer ad peccandum neceffi-

mul a

tare cenfebant.

Tünt,

Jam vero S. "Thomas in 1.

2. quafl. 82. artic. 1. Peccatum quidem ori-

Manid

ginis , fed late fumptum , quatenus cum cul-

d n

Ianis 1

pa pemam etiam compleGtitur , habitum

quemdam corruptum docet.

At vero fe-

l dcfïniun;,

quenti artic. 3. habitum ipfum corruptum

m

n du

bifariam dividit; in averfionem fcilicet men-

tis a Deo, & in rebellionem inferioris partis.

xprsm

Docet averfionem illam anime a Deo ipfum

Que Yi

ecca-

uéorbi

formale effe originalis peccati, id eft,

tum ipfum originale fecundum fe ; rebellio-

Qrigid

nem vero inferioris partis , 4ua imef ilh, ut

fsadcu-

loquitur Auguftinus, inmoPedientia contra. donr-

i aDe

matum mentis, materiale effe originalis peccati.

m f

In hac igitur averfione anime a Deo , quz

a&tu fuit in primo homine, naturali, & mora-

li faturorum hominum capite Divinitus con-

d u

ftituto, quzque habitu ineft in homnibus o-

ob

mnibus, fimul, ac naturaliter generantur, ex

T honf

eoque naturaliter propagantur , conftituit pec-

; ag

catum originale DoGtor Angelicus , & cum

um d

eo Bellarminus, aliique plurimi de catholica

ecatt!

Ecclefia '"T'heologi.

Ja&uram enim . origina-

j m

lis juftitiz, feu habitualis ab origine conver-

"ttO /

fionis animz ad Deum, confecuta eít habitua-

lis averfio animz a Deo in nobis omnibus

)&Or All'

j i

Adz pofteris, quibus jure, ac merito impu-

ruim n

à

ta-

tJ

178

wO ( o ) wOs

at t

tatur peccatum primi parentis, cum quo, &

in quo peccavimus moraliter omnes , tan-

deim |

quam in naturali, atque morali omnium ca-

atojm f

pite Divinitus conftituto. Fruftra igitur Lu-

nja; .

therani , veriffimi Manichzorum fucceflores,

famu ((

ut nos Manichzifmo tinCtos infimulent , ob-

mgniatt

fcuriffimam nobis de peccato originali que-

tit Calin

ftionem obtrudunt; in qua tamen a Chriftia-

Qutqum

na doGtrina ipfi enormiífime aberrant, Mani-

icipf ]

chzosque fe produnt.

De fide eft & exifte-

tieni d

Doo ol

re, & propagari peccatum originale. Quid

autem fit, & quomodo definiendum , qua

fuo Cs

via, & ratione diffundatur, & propagetur; non

etproly

'e(t resfidei ; fed T'heologicz difputationis. Ca-

purg n

tholice Ecclefiz doctrina de peccato origindli

frnj i

Concilii "'ridentini do&trina eft, quam fan-

tl f

&a Synodus omnibus profitendam proponit

T Mati

feff.. N decret. de peccat. orig. eamque in illis po-

Vero qu

tffimum Apoftolicis verbis inculcat Row. j

ture p

212. Der umum bDominem peccatutmm imivavit im mum-

liiny

dum , &9 per peccatum mors; 9 ita im ommes bo-

Tf t

que ]

WIDEOS LOVS pertrlanjz'it, im quo opme$ peccmverimi.

D2ter n

LXXII. Poftquam de originali peccato ne-

à Diri

gotium exhibere nobis, tanquam accedenti-

bus ad Manichzos, Volfius fruftra conatus eft ;

0Tlmin() c

iterum nos invadit de ftatu naturz purz , in

"ürm

quo nos Manichxifmum fapere criminatur.

Wïntegri

(1) 4dn mon, inquit, vere Scbolaffici, &? bos fe-

M

[o/)

U

(1) Jo. Chrift. Volf. Manichais, ante Manich. fedt, 2. p- 397*

ït(o)

179

m n

mtz'k Pontifici , €? Novatores in eo quoque ad Mani-

fints t

chieoruta. pavtes accedent ; quod confitio suerorum na-

Vl

iualium flatu, duo cmmino im bomine ponamt prin-

T p

cipia; ex illis dijudicave faeile licebit , que idem vt

| fs

Jemmus ( Calovius) tom. 1v. Syftem. 4e ffatu

mult,

integritatis , quzeít. 1. pag. 467. €? im Harmo.

nia Calixonbevet. p. 217. buie figmento oppofuzt.

dpindi d

n a r

Quanquam 68 illi Maricheis pejores videantur 5 quod

a,

boc ipfo Deum peccati faeiant autforem 5 cum bonzi-

dtie

nem im ilo merorum motwuralhem flotu . ccllocotum a

il C

Deo owvbitventww.

Volfius igitur cum grecali

fuo Calovio Manichzifmum noftris '"heologis

Tidur. n

exprobrat; quod hi, docentes non repugnare

oagetqrg'»ï

atios.

pure nature ítatum , duo conftituant con-

traria inter fe principia: preterea, quod in

to oript

um /

tali ftatu faciant Deum au&torem peccati, quod

ne Manichzi quidem aufi funt fufpicari. ]Jam

m pïop!'ï

É in j

vero duo hzc contraria principia in ftatu na-

Jcat 36

ture purz apud noftros ''heologos talia fünt ;

nimirum appetitus hinc fenfitivus freno ca-

jivit 1*

d UE

rens integritatis, ad voluptatem pronus, at-

que ad bonum dele&tans inclinans ;

illinc ,

7 perrlfrï'ff

preter naturalem rationem , naturalia aüuxi-

l CCQMI

lia Divinitus fuppeditata, quae ad virtutem,

bonumque honeftum allicerent.

At nullus

jj u

omnino ex noftris ''heologis unquam docuit

trconallliïl

futurum ; ut' vel appetitus fenfitivus a. frz-

r u

no intearitatis liber ad vitium, & malefatta;

qriti

vel naturalia illa auxilia, loco frzni Divinitus

!j

p

l

fuppeditata, ad virtutem, & benefa&a purz

M 2

nas-

'relalpf

185

«Q9 ( 0 ) Q9

wl

nature homines irrefiftibiliter neceffitarent.

a rrtut

'Talia portenta everfores arbitrii liberi olim

Manichzei docuerunt , & modo docent con-

l Botar

fentientes in eo Manichzis Lutherani , Cálvi-

; f

ireftibi

niani, & Janfeniani.

Itaque in hominibus

nature purz libertas falva perfifteret, pra-

LO

ftoque femper effet poteftas penitus libera tum

la

confentiendi, tuim diffentiendi, & motibus fen-

quem t

fitivi appetitus , fi quando ad vitium, turpi-

tudinemque alle&tarent ; & naturalibus auxi-

apitale

f vitar

liis, a Deo talis naturz auCtore fuppeditatis ,

ad virtutem ,

honeftatemque . allicientibus.

Selin

uod fi natura talis peccaret ; nullo modo Deus

gubas ]

Ti Atg

auctor effet illius peccati. Nihil enim nature

hujusrmodi tribuiflet Deus , quod eam ad pec-

15 maror

candum irrefiftibiliter neceffitaret : quin immo

ii

t

naturalia auxilia fuppeditaffet , quibus & in-

fringere motus fenfitivi appetitus, & abftine-

: f

re a peccato poffet; fi vellet.

Ex his autem

t

N

UT

manifeftum fit, defenfores naturz purz abefle

prorfus a Manichzis, ab hisque diftare lon-

(ifn j

giffime.

Duo autem contraria inter fe prin-

ff ;

cipia, bonum unum, alterum malum , in hoc

lU

u

ftatu naturz lapfe, quin Manichzus fit ; te-

We' "Pt'ï'

ftatur Apoftolus: quorum unum legem pec-

D

Tliferin

cati, & carnis concupifcentiam appellat ; al-

terum legem mentis, & fpiritus concupifcen-

A m

tiam nominat.

Lex peccati, feu carnis con-

cupifcentia ad vitium, ad malefaCta , ad pec-

Q

1.

Ccàta, ad omne flagitium . alle&tat.

Contra

^

Ve-

E

()i

W

829 ( 0 ) 369

1$8I

fecedrre

vero lex mentis, feu concupifcentia fpiritus

: liben d

ad virtutem, ad benefaCta, ad actiones pias,

docenu

& falutares, atque ad omnem allicit honefta-

2

erani Q

tem ;

fed citra omnem , quz ad ea detrudat,

irrefiftibilem nobis neceffitatem.

n honirs

ifertt,

us Dbent:

LXXIII Ut autem Volfius longe difce-

'motiue

dere a Manichzorum videatur errore , in

itium, t

quem tamen, ut fupra vidimus , incidir; in

capitalem alium incurrit errorem : dumque

arslibis at

fe vitare fimulat Manichzam Charybdim ; in

fuppïdlllaiii

allicint

Scyllam incidit Epicuream. Negat enim fin-

gulas humanas animas ex nihilo a Deo crea-

0 modi

ri. Atqui, fi non creantur ex nihilo; vel par-

um n

tes marerie funt, vel ex materia educuntur.

m ulp

Spiritus ergo non. funt ; fed ad genus mate-

qmn War

ri$ pertinent. Ergo non immortales natura

dus &

funt; fed mortales.

& ii

Sed Volfius ipfe audia-

ij

tur. (I) Animarum creationem , Àquit , «t alia ta-

x lisar

ceamt, vel ideo megandam effé; se ad Mamicbaeorum

purear

caffra vel imoiti pertrabamum ; cum nulla. corruptionis

qitaz !

anumarum , fi cveate a Deo, &9 corporibus immifae

er t

[]

fuerint , caufa reddi poffit ; wifi em a. Deo bujus au-

yuin,

Ínveterata etiam fibi calu-

Gore. vepetotur.

us J

mniandi licentia, cum fuo gregali Calovio , a

Jeget

materia peccati originem , cum antiquis hz-

IDUV

Häh

reticis, maxime vero Manichzis, repetere nos

onou^

catholicos criminatur. (2) Pontificios , inquit,

Carmü V

M

CHUL

(1) Jo. Chriftoph. Volf. Manichzif. ante Manich. fe&. 3.

&g,ädf

(

r

(2) Eiaexh Aliäi(-lem fc&. 2. pag. 296.

182

SQy ( 0 ) XGY

æm;'&[

eum — Scbolaflicis fuis. Maveionis , Hermogenis , &9

niset:

Manichbeorum infiffere vefligiis 5 dum e cnditione

di, dica

siaterie peccatà deryvont originem, .Jam vero cau-

[ pf[ (l

fam originalis corruptionis animz non a ma-

lil ; Ef

teria, multoque minus a Deo , qui auctor

(u0 Ainiyej

materiz eft, catholici repetunt. Fieri enim

non poteít; ut materia, tanquam contagione

INS.

quadam corrumpat fpiritum, diverfz prorfus,

ifo, t&

& excellentioris naturz.

Corruptela igitur

l, &

originali corrumpitur quidem anima in ma-

teria, id eft, ftatim , atque creatur a Deo in

jtifn

w D

materia; minime vero corrumpitur a mate-

ria.

petaret

Aliud eft enim corrumpi in materia ;

turalfter

aliud longe diverfum corrumpi a materia :

ttüteret

ut in Phyficis dicimus, infe&a quidem gene-

rari in putri ; minime vero generari ex putri.

fraceptu

Qs

Deus autem nec in quantum animge creator

Ws gl

eft, nec in quantum materiz auGtor, nec in

quantum conditor animz in materia; caufa,

qm,

vel auGbr eít originalis peccati.

Bona eft

Cff, Jra

r lii

enim natura animz , bona materiz natura eíl,

bona conjuntio animz cum materia, quorum

Jr2rie

hts

caufa, & au&tor eft Deus : contra vero mala

P

ht

funt oripinalia animz vitia , mala originalia

vitia materis, quorum nec caufa, nec au-

|

fs BI

&or eft Deus ; fed peccatum dumtaxat pri-

DT

mi omnium parentis, qui per illam prevari-

W Pi'öpag

cationis offenfam, ut loquitur "T'ridentinum

kim&i; Al

Jef. $. decret. de peccat. orig. fecundum cor-

pus, & animam in deterius commutatus, mor-

ï/' ln

tem,

MLUN

(o) 89

185

tem , & penas corporis; & peccatüm , quod

L '

| t tl

mors eft animz, in homines omnes transfu-

dit, dicente Apoftolo : (1) Per smum bowi-

[r] Verot

2 fon t

mem peccatum imivavit im mutndum , €9 per peecotugm

qui a

mors ; & ipa im ommes bomünes movs pertranfüt , n

quo 0710 $ pec*mverunt.

Fien et

n o

LXXIV. Fuit igitur Adam, & nos in

ag

ipfo, tanquam in omnium capite & natura-

p i

'Talem enim

li, & morali, füimus omnes.

nirma t

a a

juftiffimo judicio fuo conftituit Deus homi-

nem primum ; ut,fi Deo przcipienti obtem-

itur àt

peraret; ejus obedientia omnibus ex eo na-

1 fnatt.

turaliter exorituris hominibus ad meritum

y materi

tribueretur, & przmium ; contra vero, fi

idem gt*

przceptum Dei violaret ; ejus przvaricatio

a p

omnibus ex eo naturaliter nafcituris homini-

m oe

bus ad culpam adfcriberetur, atque fuppli-

Qpr, 1

cium. Atqui peccavit Adam, przvaricatus

erit; d

eft, preceptum Dei violavit. In Adam igi-

u

tur peccavimus omnes, fumus in eo omnes

p natu

przvaricati preceptum Dei in Adam vio-

Til qUUf;-F

lavimus omnes, qui ex eo per naturalem

] VCTW

propagationem exorti fumus.

Hzc Augu-

T

ftinus animadvertens, (2) Secuzdum , inquit ,

li, P

illa nimis occulta, €9" guultum. valentia naturalia ju-

P

n

ra propagimis , confequems evat; ub , qui evant m

p p7^

hunbis Ade , per coneupifcentianz ;arni: (id eít na-

tu-

r

4

(1) Rom. 5. 12,

[

at

(2) Aug. lib. 6, Oper. Imperf. füb. num, 22, tom. 1o.

g

184

w (o ) i

turaliter) verstwri im boc Jeeculem ,. fiml. demma-

n lil

yeniuv.

! Qontinetu

In hac autem originalis peccati qua-

licumque expofitione non apparet profecto,

|poftn

nec auctor peccati Deus ; nec peccati cauía

n telur

materia; de quibus falfo nos crimine calum-

metrad :

niatur Volfius.

Rei maxime abítrufz , pe-

trà, in

nitusque reconditz exemplum peto ex fimi-

tiis pec

litudine lunaris ecclypfis , feu defe&tionis;

litatis

quanquam non aptum omnino, nec ad nor-

lntas f

mam prorfus conveniens; quamvis nec pror-

m

fus tamen ineptum.

Quemadmodum enim

Qum d

luna in füi defe&ione , & ecclypfi tellu-

anim

ris umbram ingreditur , nigricantem macu-

lam induit, atroque colore inquinata confpi-

citur, atque a fole averfa candore caret fo-

laris lucis; contra vero ftatim , atque ab um-

bra telluris emergit, in qua erat demería;

colorem atrum deponit, nigricantem macu-

lam exuit, atque ad folem converfa, candi-

ä

da fplendet candore folaris lucis perfufa: fic

ftatim, atque in humano fctu ad ejus exigen-

tiam creatur anima ; umbram, ut ita dicam,

peccati primi parentis ingreditur , a Deo ju-

ftitiz Sole eftaverfa, originalis peccati ma-

cula inficitur , & luce caret Divinz gratiz :

ubi vero Chrifti baptifmo abluitur ; ab um-

ra emergit peccati primi parentis, macula

abílergitur originalis peccati , atque ad Deum

juftitie Solem converfa candorem induit ir-

radiantis gratiz.

Praterea, quemadmodum

nec

d

«Q9 (,o ) 89

185

fimid )v

nec fol, nec ether, in quo luna innatat, &

KC

continetur , caufa eft defeCtionis lunaris ; fed

t pri,

oppofitio, atque averfio telluris a fole, in cu-

ecoat at

jus telluris umbram incurrit luna curfu fuo

nine ol

naturali: fic nec Deus juítitiz Sol, nec ma-

ii s

teria, in qua creatur anima , caufa eít origi-

eto ex i

nalis peccati ; fed oppofitio, atque averfio vo-

deeu

luntatis omnium arbitrz a Deo, qualis vo-

fec d

luntas fuit primi parentis, in cujus , ut ita

is g

dicam, peccati umbram, per univerfum mun-

odum &

dum diffufam , omnis, quz de novo creatur

anima, naturali curfu humanz propaga-

If b

Fem m

tionis incurrit.

at2 conl

aret h

e db w

demot

'em mmy

j

]

»)n

, at

"Cs

*

yerfüfi-

"z

«

l

.

s at

9b «

270

(LB

ämjä

d&

j df

iDe!

«t

nj gratlZl

« gl

g

"

jndit P

od

CA-

i

M $5

196

ROj ( o ) &O

CAUPIU E XV.

glb an

| a f

B7

De Cafvinianis. Manicbeorum Juccq-

dtfiid PF&

foribus.

ften qus

um res fit explicata fatis, atque

7 PV

LXXV. C

]imus a

perfpicua, Calvinianos veros;

ac genuihos effe in. capitaliffimo errore fuc-

anfitu'

ceflores Manichzorum ; ceteris pretermifíis,

—

T

-

diy 3

uno omnium Magiftro, ac Duce Calvino con-

tenti erimus.

Convenit enim confenfione

terimms

fumma Calvinus cum Manichzis tum 1in eo,

st dag

quod predominentur homini principia quz-

"t

dam, quz hinc ad peccandum, illinc ad pie

tll j

vivendum irrefiftibiliter eum neceffitent ; tum

Imr nj

in eo, quod nullum fit, ut oportet, liberum

Exordior a

fit; gj

humanz voluntstis arbitrium.

ülü! o

principiis extrinfecis; ad intrinfeca mox pro-

V,

grediar; tàndem in humanz libertatis exci-

tf

dio, atque interitu conquiefcam. Quod a

Oüling; !

principia nobis extrinfeca pertinet; talem con-

tm, T

ftituit predeftinationem Calvinus; ut przce-

n

ftinatio ad vitam ad pie vivendum , 2tcr-

finrq

namque falutem confequendam; contra ve-

Wz'/loj

ro predeftinatio ad mortem ad peccanduim,

1'W Wlm

fempiternumque füpplicium fübeundum ir-

il tf

refitibiliter nos neceffitent. (1) Predeflinatio-

U5 fefh

sem, inquit, vocamms eternum Dei decretum , qito

wd |

ajmd

(15 Joan. Calvin. lib. 3. Inftitut. cap. 2:. num. $. edit.

D han

Genev. an. 1592.

Qu

J hm

pS

a

( o ) xS9

187

f

dpf/(l fe conflitutum bobuit , quid de uno quoque. bo.

muine fievi vellet.

INon emim pari condüioue cream-

m o

fv ompes ; . fed aliis vita eterna ,. alüs damnatio

eterua preordinatur.

ltaque prout zm alterutrum

finem quisque conditus efl ; ita. vel ad vitam , vel ad

hrs, t

morteg predeffinatum. dicimmus. . Et iterum ; (t

h0s Ye

Dicimus eterno, £9 ipnuutabili: confilio. Deum . [emel

emo

conflituiffe , quos olim a[famere vellet n falutem ; quos

D

vuv[um . in exitiugms devovere.

Hoc confülium. quoad

VT

ele&los m gratuita ejus. mifevicordia fundatum effe

coniai

affevimus , mullo bumone digmitotis vefpetlu : quos

t5

vero damnoatjoni addicit y bis guflo quidem , & ir.

reprebenfibili

E

*

Jed . incomprebenfibili ipfius judicio,

ncpit!

linc 4j

vite aditum precludi. — Preeterea: ( 2) Si mon pof-

[tent; D

fimus vationem: affiguave , eur. fuos mifericordia. di-

gnetur s. mifi , quomiom ita illi placet ; teque etiam in

m [ibert

Exordit

aliis reprobandis aliud babebimus ; quam ejus. volun-

£atem.

3 m

Curi enim dicitur Deus vel induvave, vel

auifericordia profequi, quem . voluerit ; eo. admonentur

ettiti &'i*ïïf

Qu

bomines, mibil coufie quevere , preter. ejus. volunta-

ien.

T

gj

De voluntate autem Dei przdeftinante,

u[ M

& reprobante , de qua eo loco traCtat, hzc

)

um ah

funt, quz conftituit: (3) Ner dvbitalo eun u-

COm 1

guftino [impliciter fateri , volumtatem Dei eff verum

ecul

i

meceffetatem ; otque id mecefforio futurum effó ,. quod

oypül

illa coufituit. Docet ergo Calvinus , nullo pror-

PI M J

j

fus refpe&tu habito nec ad mala vel origina-

lia, vel perfonalia; nec ad bona juftorum me-

h

l

L

il

ri-

(1) Joan, Ca

j

lvin, lib. 3. Inftitut, cap, 21. num. 7,

nn £^

(2) Idem ibidem cap, 22. num. rr.

.

(3) Idem ibidem cap, 23. num. $.

188

8 (0.) XGI7

rita, quz prorfus rejicit , Deum Voluntatc

gt

fua non modo abfoluta, & efficaci; fed pror-

pj

fus neceffitante ex omni genere hominum

inpttarà

aliis eternam vitam ; eliis eternam mortem,

dfitati

damnationemque decernere: nec id alia ulla

dertti

de caufa; nifi, quod ei fic placer.

Itaque ad

(f 0

affequendum hunc finem alios creare , ut in

4 p

damnationem irrefiítibiliter abeant; alios ve-

ftoe Cd

ro, ut irrefiftibiliter ad vitam zternam difce-

dant.

i, q

Hinc ad eumdem finem , eademque

onmm

voluntate neceffitante przdeftinatos ad mor-

161

tem exccecare, atque obdurare; praedettina-

Itip

tis ad vitam mifericordiam przbere. . Ex his

dien ;

autem , Calvino au&tore, confequitur, ad pie-

tïl !j [//

tatem, & benefa&ta przdeftinatos ; contra ve-

(, qt g

ro ad impietatem , atque flagitia reprobos ir-

li .

refiftibiliter nece(Titari.

NT

li od

LXXVI. Peccandi neceffitatem in repro-

In: (

bis predeítinatis ad mortem ; quemadmo-

hi

dum pie vivendi in ele&tis przdeftinatis ad

]i

vitam apertiffime profitetur Calvinus : fed

WW&II

eam nullam abfurditatem continere abfurdi-

ftriy

tate nova contendit; tum, quia ad flagitia re-

probos neceffitando fua confílat zquitas vo-

lr tlf

i "r

luntati Divine , quamvis nobis occulta, &

Brobi

ignota ; tum, quia neceflarium reproborum

exitium in Dei gloriam redundat. Hxwc enim

EHIiOnQ (

funt, quz reipondet catholicis , quos profa-

l

nus ipfe profgnos appellat, abfurditatem im-

(

Jl

pie

(

* lm i

E i

3&6(5)

189

1 Voltry

ie fententie fuz (ibi objicientibus : (1) Sie

jf

ergo profane lingue obgamuunt : cur ea vitio Deus

: homm

imptutevet bomunibus , quorum necefftatem. fua. pra-

u

deffinatione impofuit ? Quid enim facerent ? n cum

- d d 1;

decretis ejus lu&aventur ?. t fruffra id faturi. fint ;

- g

cum ommino facere mom po[fmt.

MNon ergo jure ob

'eyr , Ut

ea pumiumur , quorum precipte in Dei pradeffima-

1 d

tione caufa eft. . . . Ad hzc Calvinus : Videa-

enm

g, quomodo vite nodus expediri deleat. — Prissum

NU

opmium conflave inter omnes debet , quod ait (Prov;

ytos d n

16. 4.

Salomon : Deum omnia propter fe-

p

metipfum condidiffe , impium quoque ad

r Bo

diem malum : Eece cum rerum omnium difpoft-

jtur, li?

tio ip mamu Dei fit ; cum . peues ipfum vefideat falu-

Contra v

tis , ac mortis avbitrium ; confilio, mtuque fuo ito or-

eprobos!

dinot ; ut intev. bomines nafcantur

O vox impia ,

& facrilega! ) a) utero certe smorti devoti , qui

Jitd exitio ipfius momen glortficent.

Et iterum alio

m

loco : (2) Excufabiles peccando baleri volunt: ve.

geni

probi; quia evadere nequeunt peccandi neceffitatem ;

dul

praferiim cum ex — Dei ovdinatione fibi injiciatur ifla

Jrinis :

neceffitas .

Nos vero inde megamus vite excufmi :

cre lUi

quandoquidem Dei ordinationi , qua fe exitio deflina-

tor conqueruntuv , fum conflet. eavitas , nobis quiden

( figt

incognita, fed illa cevtiffzza-

Et rurfum de re-

æquitää "

OCCUJfä ] i

probis in peccandi neceffitatem Dei przderfti-

natione detrufis hzc habet : (3) ldeo im bane

g

Jiut

pra-

Tj

(1) loan, Calvin, lib. 3. Inftitut. cap. 25. num. 6

jrndn

(2) Idem ibidem num. 9.

(3) ldem ibidem cap. 24. num. I4.

pl?ï

190

X99 ( 0 ) &

pravitatem addi&los ; quia gyufto , fed infm*utaäilz' Det

Mititt

gudicio fifcitati funt ad gloviom ejus fua damnatione

oj

illufrandam.

Ad arcanum ipitur confilium

Dei, ad arbitram fupremi Domini volunta-

IX

tem, ad gloriam Divinz juftitiz illuftrandam

padet

revocat reprobationem Calvinus, qua Deus,

fatioren

ut docet, ad teterrima quzque flagitia, fem-

vitus «

piternumque füpplicium fübeundum repro-

Calvinc

bos antecedenter neceflitat. Prefcientiam ve-

detrudi

ro Dei, qua Patres , atque'T'heologi , utpote

oendi

praviam, decretum ad poenam dumtaxat prz-

Hinc,

deftinans , tum Dei fanGtitatem, juftitiam, &

pecca

bonitatem ; tum hominis liberratem falvam,

TIOrtel

incolumemque fervant, Calvinus fübfequen-

dm j

tem vult Dei decretum , quo przcedente

dum ex

non modo ponam , fed etiam culpam irrefi-

Wt

ftibiliter decernat Deus. Harum impietatum,

g.

quibus aures perhorrefcunt pie, Calvinum

T

ipfum teítem produco. (1) Qwos, inquit,

ET

Deus pretevit ; veprobat : meque alia de caufa ; mifi,

At f

quod ab baeveditate , quam filiis fuis. pradeftinat ,

[5 L

us vult excludert. .

- Minime tamen confenta-

dbhri

neum efl , prepavatioueg ad. intevitum . alio. transfer-

D7

ves quam ad avcomum coufilium Dei.. Horrorem

Wa

vero fententiz füx non diffimulans : (2) De-

T fj

eretum , inquit , borribile , fateor ; inficiari tamen

lüfe P; j

penio poterit , quin pracievit Deus, quem exitum effet

[

"m

V OMUI

C0 jJoan. Calvin. lib. 3. In(titut. cap. 23. num. r.

w h il

(2) Idem ibidem num. 7

Iw xü?*'n

Jj

lls

z

SS7 (0) 88

191

flb J

D

habiturus bomo

?

antequam ipfum condevet : €9

demii

ideo pracierit , quia decreto fuo fic ordinarat.

Conflim

Y volun

LXXVII. Ut autem obtineat Deus fuæ

hufrands

predeftinationis efectum , qualem predetti-

qui D

nationem cum veteribus Predeftinatianis Cal-

miit f

vinus conítituit ; in peccandi neceffitatem ,

hm r

Calvino au&tore , predeftinatos ad mortem

fentam v

detrudit Deus ; quemadmodum in bene a-

pi, Ui

gendi neceffitatem predeítinatos ad vitam.

Xtoyt p

Hinc , au&tore eodem , ad hunc finem, ut

Jfiion d

peccent , & pereant; Deus przdeftinatos ad

m Á

mortem , non modo neceflario ad bene viven-

ibfeqie

dum lumine privat; fed etiam ad eumdem

vcedett

finem excecat, obdurat , ítupidos facit, a-

3 irel

mentes , & infanabiles ; atque in eum ftatum

deratur

conjiit, in quo non poffint, nifi peccando

Calvituf

in Dei odium incurrere. Hzc enim impia,

L

.

í mquü

& facrilega Calvini dicta funt

(1

Predeffi-

u

matiomi fue viam facit femmmus ille avbiter ; ubi, quos

vlf

Jemel veprobavit ,. Iucis fu. communicatione orbatos

T

defevit in cecitate. ltem * (2) Quos Deus i vite

j t

contumeliam , &9 smovtis exitium creavit , ut ire fine

jori?

organa fovent , €? feveritatis exempla ; eos , ut in fi-

uegi fuum perveniant ; munc audiendi verbi fui facul-

jl

!

"llm n

tate privat, munc ejus pradicatioue magis excecat ,

m

d. '€0$

l

& obflupefacit. Rurfum : (3) Ecce voceþ a

1e

(1) foan. Calvin. lib. 3. Inftitut, cap. 24. num., 14.

(2) Idem ibidem rmum. :2.

UHI'

(3) 1dem ibidem num.

?

192

AmQ? (0 ) SQ9

divigit ; féd, ut smagis obfurdefcant : lumen acceudit;

Test

Jéd, ut veddantur. caciores : dotirinam profert; . fed,

at f

qua auagis obffupefcant : vemedium . adhiblet ; Jéd , tie

ffiblli[; |

Jauentur. .. Ad extremum concludit :(1).Salvum

p

anamet , quod docet , veprobos. Deo exofos effe , & qui-

1 cenf

himen df

dem optimo jure ; quia ejus fpiriu deflütuti mibil

proferre queunt , quam tuyaledi&liomis caufam.

üre at

fit; j

Divini t

LXXVIIL Quin etiam longius Calvinus

progreditur. Una enim, eademque omnes, &

fitre,

Angelos, atque homines, nec excepto qui-

ts Dbon

dem homine integro , neceífitantis przdetti-

m tj

nationis lege comprehendit. Perfeverantiam

D7 /f/./þ,-:

enim bonorum Angelorum, malorumque in-

fl g

fidelitetem non libero eorum arbitrio cum

tit volt

Auguftino ; fed Divine dumtaxat przdefti-

tf ts

nationi, ad perfeverantiam bonos , ad infide-

lum

litatem malos neceffitanti, Calvinus attribuit :

D

nec aliam caufam reprobationis horum -prz

aliis Angelorum adduci pofle contendit ; prz-

D

ter arcanum, reconditumque confilium Dei ,

( g

hos potius , quam illos Angelos ex fola fu-

litigg

prema fua poteftate reprobare volentis. (2)

ffitpji;

"ngelos , inquit , qui fleterunz in fua integritatey Pau.

lil Dj

lus eletos. vocat.

Si eorum . conflantia in Dei bene-

" l

placito fundata fuit j aliorum defetlio avguit fuiffe de-

: (lliS df

velidos.- Cujus vei caufa non potefl alia adduci ; quam

veprobatio, que im arcano Dei confilio abfcoud't eff.

L

lec-

(1) Toan. Calvin. lib. 5 Il']f'tïtut. cap, 24. num. 17

(2) Idem ibidem cap. 23. num. 4.

lia t

Uaj

m

—

09 ( 0 ) X&P

195

EOR

Peccatum vero primi hominis adhuc integri

nj h

au&ori Deo incredibili prorfus impietate at«

[ fA,ï'

tribuit; quod expedire cenfuerit Deus j ut in

Cur autem

) j

PGCC&[U]T[ rueret prlmus homo.

j

ità cenfuerit; nos, ut inquit, latet.

Certum

Jfiti

tamen effe affirlmt, cenfüiffe Deum, expe-

fim.

dire; ut homo primus peccaret ; quia nove«

rat, peccatum primi hominis ad 'illuttrandam

s ia

Divini nominis gloriam jure, meritoque cofi-

; Omnü, 4

ferre. . Ecce Calvini verba: (1) Lapfus eff pri-

p u

ss bomo ; quia Dominus ita expedive cemfuerat.

Certusm tarzen ef!, non ali-

spæefll

Cur cenfucrit $3105 latet,

ovcranüm

ter cenfuiffos mifi, quia videbat momimzs ftd gl(*rzam

Poftremo ad folum Divis

Imqiet

inde suerito. illuftravi.

trio Cl

n& voluüntatis arbltnum

cujus voluntatis

reded

caufa recondita penitus in 1pfo eft, omnium

gö Yi

filiorum Adz miferias, quarum calamitatum

atl

maximz fcelera, flagitia,, & peccata funt, au-

ornum P'«

det revocare, tanquam ad fontem malorum

omnium, Calvinus. (2) Fateor , inquit, z bane,

df

fium J

j

qua munc illigati funt , conditionis miferiasm , Dei vo-

X f

luntate decidiffe ommes filios d. — Atque id eff, quod

priucipio dicebam , vedeundum. tamen Jemper. effe ad

Jents

Il

TL

folum Divine vahmtatzf avbitrinm , cujus coufa. f

in ipfo abfcondita.

Hszc Calvinus cum difeipue

J

"»i

lis fuis de duplici

rzdeftinatione Dei , altei*a

T ]rr(lll"

J

at

tera ad omnia mala nos ir-

du

[

ad bona omnia, a

refiftibiliter nece(fitante, Quo e(t exfecrabi-

f li

lior

Iv

(1) foan, Calvin, lib.

3. Inftitut, nufn, g.

.

(2) Idem ibidem num. 4,

194

;(O)w

h

TAE

!

1

lior Calvinianorum , quam Manichieorum íni-

l

,

s5 0l

pietas; qui non ztternam quamdam naturam

inalam , non Deum malum, non Diabolum,

sfiai o

"

Tutitd:

|

ut Manichzi;.fed Deum noftrum optimum,

j nl

maximum, verum, folum, & fummum bo-

num, flagitiorum, fcelerumque omnium fa-

t :

tlione :

ciunt au&torem.

d :

LXXIX. Ha&enus de principiis extrinfe-

tj h

cis, quibus, auctore Calvino, ad bene , &

jucamd

t

male agendum irrefitibili neceffitate compel-

110 1101

limur: nunc autem , au&ore eodem, deprin-

cipiis intrinfecis apendum eft. Duo inhzre-

Á p

re nobis principia intrinfeca, quz nos ad be-

il tlujf

ne, & male aeendum irrefiftübili neceffitate

Wtf 1

perducunt , Calvinus docet : hinc fcilicet

! p

hwreditàriam naturz noftrrz depravationenr,

Ciyiy

mendsy

& corruptelam ; illinc vero Dei gratiam fua-

pte natura efficacem.

De hzreditaria natu-

du d

re noflre vitiofitate, & libidine hzc funt;

s

Tüanc

quz Calvinus abfurdiflime difputat: (3) Po-

vo quod libertate. abdicatam voluntoteus dico. uecefff-

Cilvi

tate in gualum vel trabi , vel ducis smivum eff, f cii

lt qu

videatur afpera locutio , que nec abfomum balet quid-

Yi

quasm , mec a San&orum ufu aliema. eft..— Offendit au-

tefm à

tem eos , qui intev meceffüatem , €9 com&houem dr.

flutem

LI

Jiinguere nefciunt .

Sz liberam Dei voluuta-

QUbis i

tez in bege ogendo mon 'impedz't,' quod meceje eft il-

"i, j

huiz bene agere : fi. diabolus, qui mom uifi mule agere

litem

1)0-

D

(1) Joan. Calvin. liþ. 2. Inftitut, cap. 3. num. q.

&89 ( 0)

-;4

I95

Qrtrt j

potef! ; voluntate tamten peccat : quis bominem ideo

1 TRVT

mumts voluuterie peccave. dicet ;; quod fit peccandi ne-

.

Dibd

ceffitati obnoxius ?. .

Hec igitur diffin&fionis

Jfumsua. obfervetur : bominem , wut. vitiatus efh ex la.

opta.

um

ff , volentem quidesm. peccore 5 nom imvitum , mec

mniun?

coathum : affeclione. anismi. propeufifrma 5 mon. viojenta

coatfione : - proprie libidimis smotu 5 mom extvavia co-

a&oge : qua tamen e[ff mature pravitate ; 10n polfe;

[s GXtt

uifi ad malum mcveri , &9' agi-

Quod fi verum eff;

|bene,!

peccandi. certe mece[fitati [ubjacere , non. obfcure expri-

quitur

. Hinc certe agnofeumt . leoves , iil

t n

me novum offerre, quod olim ex piorum onmium con-

n, dj

10 itje

Jeufu. prodidit Auguflinus , 69 mille fore oumis. poffea

in clauftris Monachborum vetentum fuit.

Lombardus

E

veceffit

autetm , cum neceffitatem a coatlione. diffinguere. nefci-

B

vet , perniciofo errcri smoteriam. dedit.

Ha&enus

Calvinus & hzreticus , & calumniator ,. &

vdtioriá

mendax. Univerfam hanc perquam abfur-

apam

taria t

dam doCtrinam de coactione, a qua liber eft ;

.& de neceffitate fimplici, & non coatta, cui

l:

mancipatus eft hoino lapfus, mutuatus eft a

zi

lj

l;

41 )

Calvino Janfenius, novus &

fe Manichzus,

de quo loco fuo differemus.

b

ocet ergo Cal-

ii 4

vinus contamacem , effrznatamque cupidi-

j þtï

l

tatem , atque libidinem, naturz noftrz vitio-

Ofg], ji

] 7/0] / d

fitatem, atque depravationem , quz intrinfece

nobis inherent, & pona funt originalis pec-

yj 9

cati, irrefi(tibilem nobis efle peccandi necef-

t

1l

/

"T2

fititem; quin ullam nobis inferat coationem

ji

violentam ; quoniam non inviti, neque coa-

)

N2

15

—

AP

196

?GZS(O)

lr

Qi; fed volentes , libentesque peccamus.

His autem datis, omnis füblata meriti ratio

fteritab

efít, quod proprium eft folius viatoris homi-

irefltib

nis, atque Anoeli.

Non ultra progredior :

n

quoniam non hic impugno; fed narro.

didit:

qu nl

LXXX. Eandem incudem de intrinfeca

dj l

nobis , atque irrefiftibili nece(fitate peccandi ,

1 impi*

citra tamen omnem violentam coa&tionem,fre-

fifum c

t0090 1

quentiffime tundit Calvinus. Pauca quzdam

exempla profero , lorige pluribus prztermif-

jum fa

fis: (1) Imperio, enim inquit, Jiaboli , quo atii-

jterdur

analis bominis voluntas dicitur J'ibfacere , ut inde agi-

/?f//[äfl' i

tetuy , o fügnificat ipfam velu&antem ,. oc veffitan-

Qiugy

tem ad obfequim adigi, quemadmodum imvita. manci-

o

pia obire juffa moffra. dominii: juve cogimms ; fed fa.

Rreto

tane preffieus fafcinatam illi fe ad . ommem duttum

fdere

obfequentem. nece[fario prelere. Atqui vis , & a&tio

W omr

fafcini intrinfeca eft, qua homines ira ligan-

Tonef

tur; ut liberi non fint.

Et iterum : (2) D7

fHinélio imter. comtlionem , €9 necefftatem pofita. fuit :

LX

"wnde liqueret bominem , dum nece[fovio peccat s mi-

Brütiam

Pilo tamen sminus. voluntavie peccare. Przeterea: (3

üpium

Nego, inquit, peccatum ideo wrümus debere impu-

| Vtarium

zavi, quod meceJarium ef: mego vurfum confegui,

fs h()n

quod infevtmt , evitabile effe, . quia voluntorium eff.

lljUSm

Docet hic Calvinus, peccatum quidem vo-

lititg

'

lun-

|

lity q

(0y ]o-an. Calvin. lib. 5.

Inítitut. cap. 4. num. I

(2) Idem ibidem.

Vs

(32 ldem ibidem cap. 5. num, r.

ln

li

i

Q9 ( 0) w5

197

m

luntarium effe ; neceffarium tamen, atque

Thenti at

inevitabile, & fimul homini intrinfeca, átque

Itoris lg

irrefiftibili neceífitate. ad. peccandum adacto

Drorad

ad peenz meritum imputabile. Poftremo con-

fIafTO,

cludit: (1) .Ster ergo. nobis. indubia ifia veritas ,

que mulls macbinamentis quatefievi potefl : amenteim

e t

bominis fic alienatam. pvovfus a. Dei yuffitias ut vll

[e pcccandix

nom imppium , contortum , fadum , impurum ,. flogi-

Cionm/

tofimm concipiot , concupifcat , auoliatur : cor. peccatz

veneno iia pemitus delibutugm ; ut mibil, quam corru-

Ja quis

| pfæ[CHl]L'

ptum fetorem , efflare. uequeat.

Quod fi quidpiam

hiji, m*

intevdum, boui im fpeciem offeutat ; suemtems temen

T

Jemper bypoeryfi ,. & falloei: obliquitate duvolutam ,

E

amuuem interzori perverfitate illigatusm smauere. Ex-

o m

aggerat hic Calvinus, ut noftrz ztatis czteri

ls ff'd /

hzretici , corruptelam originalis peccati ; quo

s du

fuadere contendit, hominem (íibi relictum

s At

in omnibus fuis aCtionibus , quamvis de fe

11

honeftiffimis, neceffario peccare.

2: (

LXXXI. Quod pertinet ad efficacem Dei

hs

gratiam , quz, auctore Calvino, alterum prin-

) pem!ïlï'

cipium intrinfecum nobis eft, fuperiori con-

sterai

trarium, irrefiftibiliter nos neceffitans ad actio-

a

nes honeftas, & falutares ; hec funt, quz de

i P

hujusmodi gratia Calvinus conftituit : (2)

ia

Voluntatem 120vet , non qualiter suultis feculis tra-

qiden "

lit

ditum efl, €9 creditum ; wut noffre poflea. fit ele£lionis

3

40-

ml

(t) Toan. Callvin. lib. 2. Inftitut. Cap. 5. num. Ig.

(2) idem ibidem cap. 3. num. 10.

198

eos ( o^ 999

Tadem

suotioni aut obiempevave , aut vefrogari ; fed iom

efficaciter afficiende. .Et iterum de "Dheologis

Jmer

premtur

omnibus preteritorum temporum: (1) Pua-

ilme;

dant, inquit, i aanu noftra effe vefpuere, ve] accipeve

oblatom iei gratiam : bac opinione explofa , ille quo-

mi;«lïomj

jlamri

que ( error de libera perfeverantia) /fonte fua

ft fqta

corrzit. Hunc autem errorem fuum de gra-

q00 e(t

tia intrinfecus neceífitante non veretur Cal-

-

du a

vinus Auguftino tribuere, de quo hzc habet :

taeti

(2) Traüa: (Auguftinus ) copzofius ; quomodo

corda moffra Dei afficientis weceJ[rrio. feguontur. mo-

fom n

docxit

um .. . Halemus Auguffini ove teffatum , quod in-

iterum

primis obtineve volumus , non. offerri tantum a. Do-

pi al

o grotiam , que libera. cujusque elekione. at ac-

1i5: Jr

cipiatur , aut vefpuatur.; fed 1pfam e[fe , que in cor-

Et rur-

qul od

de £? ele&ionem , €9 voluntatem formet.

3 sj

fum de ejusdem Auguftini fententia hzc in-

L

W q

terpretatur Calvinus

.

(3) Quod autem: alibi

fiem |

(Auguftinus) 4iit, mom tolli gratia voluntatem;

ceff

Jed ex suala smutavi in. bonam ; & , cum . bona fuerit;

adjwoari : fignificat tamtum , bominem mon ita trabi;

tomi

irrefi

«t fine amotu. cordis , quaft extrateo impulfü, ferotur ;

Prz-

Qre j

féd intus fic affigi wt ex covde obfequatir.

Cilvi

terea : (4.) Negue fecus. accipi fententia Chrift potef!

effica

omnis, qui audivit a Patre meo, venit ad me,

Bratig

quam, wt efficacem A SE 1PSA Dei gratiam doceat.

'Tan-

Phitia

'þerta

(1) Joan. Calvin, lib. 3. Inftitut, cap. 3. num. tr.

lm

(2) ldem ibidem num, 13.

C(3) Idem ibidem num. r4.

(4) idem ibidem num. 1o.

DI

Q'x»:*'ï(o)*'w

19)

n '.p] Hvu

Tandem fic in errorem fuum aliud 'xpud

Thes

Joannem Chrifti Domini teftimonium inter-

)

l

pretatur : (1) Ipfiaz eudi vocantem , nemo venit

:(t

l

DI 2

tira

t d

ad me; niíi Pater meus traxerit eum :

C

TAT

cortroverfiam elicitur ex qyounnis verbis, fic eficactter

gulernari Divinius. piorim cow]a, ut inflexibili offe-

1) tl

um det

Hu fequantur.

Profetto, fi in poteftate noftra

reretr(

non eít Dei gratiz miï&ere, vel obtemperare,

) at

eique qüentln, vel diflentiri ; hujusmodi gra-

tia eft ita efficax ; ut 1rrefifhb1hter nos ad affen-

ij 4

fum necefiïtet.

Errorem hunc jam dudum

ffq il

docuit Calvinus, quem a Calvino acceprum

J (j

iterum inílauravit Janfenius , cujus hec eft

AU V

m a

pars altera quartz ipfius damnatz propofitio-

nis : /z hoc ( Semipelagiani ) errazt. beveüci ;

qmg []7 (t

quod vellent eaus. gratiam talem. effe ;

cui poffet lm-

E

Ut au-

sona voluntas vef[iflene ,

vel obtempevare.

j hat

tem obtineret Calvinus efficacem Dei gra-

[(I ]u

tiam irrefiftibilem nobis effe ad. affenfum ne-

,)a] J

A SE IPSA EFFICACEM

ceffitatem ;

þOII/!; i

nomuuwt, qua appellatione nova, gratiam

n d

irrefiftibiliter nece(fitantem 1m11t10fe introdu-

T

cere molitus eft. — At longe abfunt ab errore

lt h

Calvini "'heologi ilii, qui gratiam a fe ipfa

Onrtp p

efficacem tuentur.

Calvinus enim nomine

tit ylti

gratie a feipfa efficacis non aliam intelligebat

fl j

gratiam ; niíi antecedenter nuce(ï"tantem, quz

Tu

libertatem indiferentiz excludit, folaque cum

libertate a. coactione cohzret.

Contra vero

j Il

me-

N 4

(5 Joan. Calvin. lib. 2. Inftitut. cap. 5. num. Io.

200

(0).

memorati ''heologi nomine gratiz a fe ipfa ef-

um a

liraten

ficacis gratiam intelligunt non quidem ante-

|

cedenter neceffitantem nec libertastem indif-

|qn&

ferentiz evertentem ; fed, quz a feipfa qui-

10 COfi

afftate

dem infallibiliter; fecus autem irrefiítibiliter

obtinet effectum fuum.

De modo autem,

fiam d

quo apud eos gratia a fe ipfa efficax concilia-

« ai

tur cum libertatis indifferentia ; ipíi funt con-

1717

fulendi.

Hac de caufa verba illa infignita

mole ]

10 QU

propofui ; ne quis imprudens in ea incurrens,

fententiam fcholafticam cum Calviniana fen-

tet n

tentia confunderet,

quis

fie d

LXXXII. Confequenter ad -fupcriora duo

Duítun

contraria principia nobis intrinfeca , ab bene,

lr

& male agendum nos irrefiftibiliter neceffi-

LO

tantia, libertatem a neceffitate negat, folam-

ff a

que libertatem hominis a coa&ione affirmat.

! ln d

Itaque ad trutinam revocans quzftionem de

j f

libertate , qualis in "Dheologorum fcholis

ir

ts

traCtari folet , hoc profert de ea judicium :

O

(1) Obtmwit , inquit, zm fcbolis difintlio , que

Ollen

triplicem . libertatem. mmerat ; a. meceffitate primam y

etin

Jfecundam a feccato , tertiam a qfevim ; quavum pri

lone

für

a2 fic bomini naturaliter. iubereot ; wt nequeat. ullo

eunodo eripi : due altere per peccatum fiut amüf[e.

libe

Hone . diffintlionem ego libenter vecipio ; mifi, quod tllic

LT

geceffrtas cum . contlioge. perperams confunditur.

Se-

cernens ergo Calvinus unam ab altera liber-

tà-

Q Y

(1) Joan. Calvin, lib, 2. Infüitut, cap. 2, aum, 5.

! ln

20Í

SQ9 (0) SP

EE

t,afem, a coaCtione fcilicet , & aþnecefütace, li-

juidm as

bertatem quidem a coa&tione in nobis. fate-

rtstem ij

tur, & hanc inhzrere homini naturaliter ul-

us

tro concedit : contra vero libertatem a ne-

Trrefilix

ceffitate omnino repudiat.

Item mentem

Y0d0 at

|

fuam clarius aperiens hec habet ; (1) Lierz

lo u

ergo avbürii boc 122do dicetur. bomo ; ton , quia libe-

j

ipftfüm

L

l

J

vam babeat boni &que , ac al ele&ionem 5 féd, quia

ila itipa

"

aiale voluntate agit , nom coathione.

Magnam ve«

e3 Incyn

i)

1

ro cautionem adhibendam efle Calvinus mo-

Jrinim l

net in ufürpando vocabulo arbitrii liberi, ne

quis ea voce arbitretur , hominem voluntatis

fuz dominum efle, atque in potefítate fua effe

yeriora

pofitum,fe in utramque partem, in bonum

, bt

ícilicet, & in malum infle&tere. (2) Qwotus

g aece

autem , inquit, quisque efd ; qui, dums affizmari bo-

gäï., ïOïäP'

mupi avbivium iberum audit ; .mon flatim. concipit

Y df

lum effe €9 ementis fue , €? voluntatis d-uinum, qui

fle&eve £ im wtramois pavtem a fe ipfn pofft?

uin

[lionen !

om f*

etiam ad evitandum tale periculum, fi fe au-

Gorem adhibeant, vocabulum arbitrii liberi

judicium

tollendum omnino cenfet : nimirum, ne quis

äiü&lv ! l:f'l

ile primä

exiftimet ea voce non modo libertatem a coa-

i

&ione; verum etiam, quz a neceffitate dici-

melg

tur, przdicari. (3) Siguis, inquit, vocis bujus

| yeq(!?:ll

f il

( Libertatis, & Liberi Arbitrii) «fum n pra-

J

/ q:/är] i

va zuellizentia. fibi permittat ; per me quidem mon

j ^

j

UO5

il

ii

C1) Joan. Calvin, lib. 2. Inftitut, cap. 2. num,

Ts

w

(2) idem ibidem.

(3) Hdem ibidem num. $.

d

202

) NED

vexalitur ob eam vem ; fed , quia. fine ingenti peri-

gitis il

culo nom po[fe vetineri cenfeo ; suagno contra. Ecclefie

II pa

Lono futurum , fi aboleatur 5 meque zpfe ufurpare ve-

p i

5

"7

[5

? alhos, fi me confulant , abflinere optavim

nsquc P

Quoniam vero libertas a neceffitate , feu li-

fít volu

berum a neceffitate arbitrium d:s;uncrl omni-

patat, (

no non poteft a libera boni , mqhque eledtio-

ii ad

ne, a proprie voluntatis dominio , a libera

17 Jibor

fui ipfius poteftate, ab ingenita unicuique vi

Plfä Wi m

fe in utramque boni, mahque parrem fleXten-

quiden

di; hzc omnia, quin nomen ipfum arbitrii

j d

liberi, pro hoc ftatu naturz lapfz Calvinus re-

du

Jicit, atque repudiat

Hinc antiquos Philo-

Calvini

fophos , hinc Latinos, Grzcosque Patres,

VIo, Q

hinc "lheologos fere omnes libertatis huma-

fibilte

nz vindices, & defenfores Calvinus repre-

Hzc enim habet

gexdm

hendit , atque redarguit.

ts w

de antiquis Philofophis

) Principium illud

Ws (

tenebant , non fore bominem vationale enimals nifi in-

getman

e[fet Eibera boni, €? mali ele&lia

Veniebat etiam illis

zn qnente , alioqui tolli difevimen inter. virtutes, £. vi-

IX

a wifi proprio confilio vitam bomo inffitueret,. Pro-

Vitum

Le quideu ba&enus , fi mulla fuiffot im bomine muta-

220 ;

J n

que dum ipf^s latwit, nibil mirim ; fi celum ter-

iteor,

TO /c"ecmt Mox continuo de 'T'heologis omni-

l duP]

bus Ecclefie catholice, quos Pelaglanos &

Nimq

Papiftas appenat hzec addlt : Qui vero fe Chri-

hlntam

fà difeipuli effe profefft in. bouine perdito, & n fpi

m Y

vitua]e exitium demer[o liberim avbitrium adbue qua

Iüg a

vutit

(r) Joan. Calvin. lib. r. Inftitu

cap. r5. num. $

u-

SQS (0) SSP

205

e irzge;::i

vumt; intev Pbilofophorum placita , &?' celeffem. do-

tv b

érimam pavtiendo , plane defipiunt ; wt mec celum ,

'2 Iw!ï!w *

mec tevram ottingant. Nec minus Grzcis , Lati-

hp qu

nisque Patribus, quod vere liberum huma-

tate, nl

nz voluntatis arbitrium doceant , Calvinus

n x

parcit, de quibus tale judicium profert : (1)

ique d

uafi adbuc integer. flavet bomos femper apud Lati-

3 , tl

z05 lleri avbüvii nomen. extitit.

Grecos vero non

inicun t

puduit suulto: avvogantius ufuvpare vocabulum. Si-

tem fl

quidem dvt&Escioy dixerumt ; ac i potefte, fz./z'.z'lbjiu:

fom a

jenes bominem fuiffet

Ex ha&ctenus narratis, &

Calrintsi

difputatis perfpicuum , exploratumque fit ,

Calvinianos, omnium duce, ac magiftro Cal-

qu0s D

ue Patre

vino, cui in ftatuendo principio duplici irre-

ts um

fiftibiliter hominem ad bonum, malumque a-

i.

ys r

gendum neceffitante, & in evertendo fundi-

tus humanz voluntatis arbitrio difcipuli; o-

qm Wff

iblum d

mnes confentiunt , veros , genuinos, atque

iil

irit !

t

l;

r

f

germanos effe fucceffores Manicheorum.

at m

[

j'

il 8';1

LXXXIII Dixerit fortaffe quispiam, Cal-

?z':z!elm, f

vinum in quatuor Inftitutionis fuz libris fz-

D//)

pé numero Manichzorum errores confutare.

]

10

[/

Fateor. At quos errores, & quales ? Num

lori onïü;?

de duplici principio irrefiftibiliter neceffitante ?

Num de everfo funditus libero humanz vo-

ag

luntatis arbitrio ? Nihil profetto minus. Hos

wl

enim Manicheorum errores non modo Cal-

, E

/

[ i

vinus arripuit ; fed aluit, nutrivit, corrobo«

J mï/

ni

ra-

"uf i

(1) Joan. Calvin, lib, 2. Inftitut. cap. ^. äum. 5

204

SQS (0) XQ9

ravit. Errores ergo Manichzorum, quos Cal-

j m

vinus rejicit, funt de diabolo zterno princi-

| um

pio malo, naturarum malarum conditore , &

j

Treteren

fere paris cum Deo poteftatis : de anima hu-

; wtiti? oj

mana , quod particula Dei fit , in hominis

| i impugu

corpus delapfa: de aereo Chrifti Domini cor-

| Unfi n

pore: de carne hominis, ut reliquorum ani-

t padin

mantium, quod mala naturaliter fit , atque

R

idcirco in extremo mundi exitio ad vitam mi-

! d. d

nime revocanda.

In , infeCtandis dumtaxat

|

|

dheorum

hujumodi Manichzorum ineptiis interdum

; mecuj

occupatur Calvinus.

Audiatur : (1r) Hime,

"um

inquit, concidit Manicbeorum error , qui duo prin-

[

cipia flatwendo , diabolum fere Deo pavem fecerumt.

Item : (2) Ewmerft etiam. Manicheus cum fua. fe-

&a, qui fibi duo principia fabricavit, Deum ,€7. dia.

bolum

ac Deo quidem tvibuebat bonavum verum

oripiuems ; smales outegm matuvas ad disbolum u-

&orem veferebat. Rurfum : (3) Evanefzt ftultum

Manicheorum figmeutum ; qui , cum fulflantialem in

bomine azalitiasm amuaginaventur ; — alterum illi condi-

porem affiznare aufi funt s. me juffo: Deo. viderentur

auali caufom , &9. principium affguare. Iterum : (4)

Manicbeorum delivio oceurvere neceffe efh , quod rur-

Jis bac etate inveheve tentavit Seroetus.

Quod di-

eitur infpiraffe Deus im. faciegas bousnis fpivaculum vi-

iit;

C1) Joan. Calvin. lib. 1. Inftitut. cap. 13. num. 1.

(2) ldem ibidem cap. 14. num. 3.

C3) Idem ibidem lib. 2. cap. 1. num. rr.

J

(4) Idem ibidem lib. 1. cap. 15. num. 5

Jus

) lg

205

X2 (0) XQ7

m Qu H

ie; putavymt amimam tvaducem effé. Dei, quofi ah-

terto xj

qua immenfe Divinitatis povtio im. bominem fluxiffet.

conditr f

Preterea : (1) . Humane (in Chrifto) zatwe

de animi

veritay olim tam a Manicheis , quam a Marcioni-

, 1 hons

D impugnata efh : quorum bà quidem [pefhrum pro

Domini

Chrifli corpore fibi fimgebant ; ili eutem celeffi cav-

"

[

Quorum

ge praditum Jfommiabant.

e ^

Manicheus aereuma

r ft, ag

fabricatur corpus ; quia vocetuv Civiflus. fecundus

d vinmm

Adam . de celo celeftis. Denique: (2) 4 Maui-

fis um

cheorum quidem perquam futlis vatio fuit ,. snini-

s interdt

ane confentaneum e[fe ; ut caro, que immunda e[fet,

: (1) B

ve0/1l 7'g:7lf £

. ANam ilud delirium , quod ma.

qu dn r

tuvalitev immunda effet. caro , uuuc

n frertt

pretereo.

m fat ff-

um d

um vent

dabolum i

gt fs

li

"

í

AE

þ/fmz:z'a!a

W

TEU

AN

c

y ol

Jrerim:

W ;

d

,

n

[

CA-

mun ^

(1) Joan. Calvin. lib. 2. Inftit. cap. r3. num, 1. & 2.

(2) ldem ibidem lib. 5. cap. ?5. num. 7.

206

&O9 (0) XQ7

"

Mifüti

"CAPUT XVI

ln

Manicbeorum . fuccof-

Ántitido j

De ng/ärzianif

prete i

foribus.

( Bd

ocet Janfenius, cui difcipuli o

ij d d

LXXXIV.D

mnes Janfeniani confentiunt,

ilitiey (

f at)o

duabus permoveri nos adverfis, contrariis-

*dntatis

ue affe&tionibus : quarum una delectatio c-

lefts, caritas, & gratia medicinalis ab codi-

| hjitimo

citur, quam nobis adtulit Chriftus Dominus;

i twee at

altera vero deleCtatio terrena , cupiditas, mor-

LU

bus, & zgritudo animz, quam peccando in-

Mf d

|

tulit nobis Adam.

Neutra eft in poteftate

|

E

fem'us p

noftra ; fed utraque involuntaria nobis & 1n-

| uti ija

|

deliberata eft : neque enim eas habere, vel

füt, a

non habere noftro poffumus arbitratu. Au-

V celit

diatur,Janfenius: (1) Dele&ationem , inquit, que

Ddeti

coufenfum im peccata precedit , &9 Juggeflionem fequi-

éqitie

tur , zon aliud effo j mift. defiderium ilicitum , indeli-

fitoi /zm

leratum , quo esmus, etiam vepugnans, im peccatum

H'()ne .

inbiat; vel cerie. prigmum. ipfum: concupifcentie in

UR

pugi, tanquams amoretm queudam indeliberatum , per

^t, (

quem bomunmi eiam imvito pe

ccore lubet ; quamoii

it.? .ä"lllllt

confenfus uon fequatur. ltem :

(2) Folumtas , i

.Hüþi]irer

idinum. im-

lt

quit, per peccatum priui bominis in lib

ut in onmi«

perium pvacipitata. effy ex quibus fit ;

bus

(l ntg

(1) fanfen. lib. 4. de Grat. Chrifti eap, 1r. pag. xgö.ool. 2.

j!

ld

lit. A. edit, Rothomag. 1652.

——

—

R&m 3

[

[om

!

Vim

(2) Idem ibidem cáp. 9. Pf 193. col, z. lit, B

(l

p

&Qy ( o ) &

207

Vïl

us aiouibus ante gratiam ,. delelatioue quadam [i-

bidinofa preeunte , ac titillaute provocetur , eui con-

Jentiendo peccat..— Praterea, in quo clarius ap-

W j

parere incipit deformitas Janfenianz doGtrinz:

(1) Pondus , inquit, guo ( voluntas ) sunc premi-

y df

tur, ac deleabiliter , immo . infuperaliliter , gratia

confemiu;s,

abfomte , ad peccandum iwabitur , non ifli facultati

», Guf

ex creatione Dei; fed ex füpplicio ( primag) male

deledhrta

voluntatis acce[frt

.. dtaque Santlus duguflinus

ylis d

bhupismodi peccata , que ex iffla contra&a. peccandi

hus Donit

neceffitate contingunt , [eamper. veva peccata ejfe proft-

pidits

tetur ; quomvis ea voluntas ita conflituta. voitare mor

ccczdeFr

pofft. De cclefti autem dele£tatione hzc Jan-

in put?

fenius przmittit: (2) Delefatio ifla, quem ad

obis, &

cmmix opera bong Soutíus Augufüimus exercenda jo-

habere, *

fhilat , mon eff aliud ; quam. a&us quidam indelibeva.

. ^

us celitus immiffus in voluntatem.. Przterea: (3)

, ii

Deletlatio , inquit, illa celefis vitrix, eft medicina

geþ'cïzmjfg

&prote, oc profirate ; on. adjutorium: fane, flantis-

jcith g

que voluntatis.

Poftremo de utraque dele&ta-

f, ill i

tione contraria hanc fententiam pronuntiat :

cupif[fï!!ia? l

(4) Suflitie, vel peccati. deletlotio eft. illud viucu-

lhun, quo lberum arbüvium . in juflitia , vel peccato

T

j firmiter. ligatur , €? vetinetur ; at , quamdiu iffo

M 43"5'[;

jj*

flabilitev poffidetuv ,. £ conffringitur 5 a&us oppofitus

fit exira. ejüs. poteflatem z. ita videlicet j a avrbirium

j

"

(ta-

;di j

l

ii

(1) fanfen. lib. g. de Grat. Chrifti cap. 20. p. 369. col,

Tit. D.

j i

(2) Idem lib. 4. de Gratia Chrifti cap. 11, p. £9s. lit. B«

(3) Idem ibidem cap. 9. pag. 193. lit. B

,b

(4) ldem lib. 7. de Grat. Chrifti cap. 5. p. 213. col. 1. zlic. D.

208

&99 (0 ) SGP

(tali vinculo) som liberatum , eum ( aC&um op-

dintut j

pofitum ) velle son poffit.

apfntin,

LXXXV. Docet przterea Janfenius perpe-

si tifenfi

tua, atque inteftina pugna, lucta, & confli-

(uidi (h

&u inter fe decertare inclufam penitus in ani-

aptom grat

mis noftris delectationem utramque, natüra

hat de

fua bonam unam ,itemque natura fua alteram

j ; prat

malam ; ut unaquzque earum voluntate no-

udriptet,

ftra potiatur , ejusque aflenfum , tanquam vi-

sudoic]

&oriz fuz palmam, & predam, auferat, &

«t mod

fecum pertrahat : quod non contingit ; nifi de-

fibi ddfs

le&ationi illi , quz majoribus freta viribus

lts Jrs

adverfariam fuam fuperaverit.

Ex hac au-

tem confligentium mutuo contrariarum de-

Tetm ["1

lütotem

le&ationum victoria pendet Chriftiani homi-

FU,

nis , in(tar fere fpeCtatoris otiofi, cum hone(taj

tum flagitiofa vita. (1) Quamdiu, inquit, m

Is Roer

Tot terr

bac. cita. sovtali vivimus ; effe im bomime lutam

Ttem

quamdam duavusa dele&lationum , noxie , €9' Penefica j

terrena, atque celeffis ; quavum. wtvalilet vicerit j ais

H cy

I lnqu'l[ ,

quum fecuim. confentientemm , ac promum trabit, — Tunt

Ql

vero bomünem a peccato liberavi, &j opus bouum ef-

D d

fici s cum celeflis illa fuavitas de celo venerit , atqu

Mu

adverfariam fuam fuperaverit. Et iterum alio lo

L m

co : (2) Pugnam iflam exerceri, inquit y quate

vus dele&ationes due, covuis, €9 fpritus, intezf "

Mu þlpf

[

üam) (l

Janfen. lib, 4. de Grat, Chrifti

cap. 4. p. 173. col. *

Ax) ïmfgq

Q 1

it. A.

|

k;ï&m

i

C2 ldem ibidem cap. 11. pag. 187. col. 2, lit, B.

NU

um

-

4

w

409

9 (0) SQ9

w

decertant 5 utram utva. fuperatuva , €9 animi. confoi

um pofl fe tra&ha - fit. .

L

Hec comivavüs con-

m

cupzjcemzzs Jeu defiderzis luantur. intev foy wt ani-

as

P

1, & ub

mi conferfum poff fe abvipiant. Et rurfum: (1)

Quamdiu ( humana voluntas) zm bae vita poff ac-

nitüs ii

ceptam. gratiam gailitat Deo , alternapte. creature , €9?

quc,

AT lt

Creatovis deleflatione , smne vete , wuüne perperaim

Jacit ; prout. coli, out terree delefatio coufenfum egus

v(]hmm l

abripuerit.

Vis igitur utriusque dele&tationis,

a

ad vires fcili-

au&tore Janfenio, relativa eft,

l, Pilll €Iä«

,cet modo majores, modo iminores contrzriz

mm[ nlïu

" fibi dele&ationis ; ita, ut, fi dele&atio ccele-

freca qi

leftis przftat viribus deleGationi terrenz ; terz

idiop

renam fuperat, fimulque irrefiftibiliter vo-

at

luntatem pertrahit ad affenfum bonum

cons

ilünt t

tra vero , fi vires deleCtationis terrenz ma-

t

jores fuerint viribus dele&ationis coleftis;

ly Ti

vincit terrena cceleftem , & fimul fecum vo-

hum !

luntatem abripit ,

eamque irrefiftibiliter in

9 jut

malum confenfüm detrudit ; ; nec voluntati

TT

relinquit, nifi exilia quedam, inchoata , at-

sl

que jejuna defideria bona. Prz(tat Janfenium

0 m þfpï

ipfum audire, cujus hec verba funt :

(2)

st

Deletlatio vi&lrix , que Zuguflino efl efficox. adjuto:

rum 9

vzium, velatioa efl. — "Tunc enim eft vitvix ;; quaudo

|

li

il

Lj

alteraga fupevot

Quod fi contingot alteram (cérre-

iij

l

nam ) ardentiorem effe

imp folis iuefficacibus - defidas

j

VI$

(1) Tanfen, lib. 4. de Grat. Chri(ti cap. 9 pag. 183. lit; D.

p,ljj

(2) ldem lib. 8. de Grat. Chrifti C'ï.p 2. pag. 344. col. 2«

lit- €

» H

210

897 (0) SQ9

Til imp

vis berebit animus , nec efficaciter unquam . volet,

uod volendum eft.. Rurfum: (1) Im ifla cum ten-

in, myo

totionibus dümicstione magnam , adeogue suajorem,

tens , at

dfenfur

ac vitfricem. deletlationem . celeffem effe meceffariam ;

ut dele&fatio terrena. fuperetur : quia. alioquim volun-

m bonu

tas tam magnas volendi vires adbibere mom poteft,

tr, 2

ürdiffms

Jeu , ut fcbola. loquitur , tasm. intenfe , ac. fovtiter velle

non potefl ; quantum mece[fe e , wut teutatio , feu de-

ts tüti

fao fent

lectatio oppf)/it.a fuperetur. Item : (2) . "Tantopere effe

|iiverfi a

nece[ftriam , inquit , iffam dele&atiogis Divine gra-

tami, quando cum tevvenavum verum dele&iationibus

|lit, eam

dimicamus s ut, mifi suagor. fuevit, quam terrena, qua

hum Epi

àgiano lj

nofler affelus. detinetur ; fievà. mon poffit;^ quim. pro-

prie voluutotis. 2uffrmitate. vincamur.

Maj r enim

Q5 Cl

dele&atio munquam faue. deletlatione mzinore. fvperali-

dO, fed a

tur ; fed eam fequetur animus , que magis eum aff-

betmque

ciendo fuavitate detinuevit.

EE

L:

LXXXVI. Hinc, auctore Janfenio, du-

Cum pa

lex incumbit voluntati nofítre ad bonurn,

l delib

malumque affenfüm antecedens neceffitas,

Onfequ

Üertari

quz infuperabilis nobis omnino eft, & irre-

fiftibilis

itemque impotentia fimilis ad op-

Flll' Janü

ofita. Major enim delectatio bona, prz ma-

la, doGtore Janfenio, antecedeus, atque id-

V puo

circo irrefiftibilis nobis eít ad affenfum bo-

quit; 10['14

num neceffitas , atque ad affenfum malum fi-

1

Ini-

Pj

yminmzteiz

(r) Janfen. lib. 4. de Grat. Chrifti cap. 7. pag. 176. col.

I

Ti d.

(2) Idem ibidem cap. 6. pag. 185. col, z. lit. B.

Q Ts

um

86 (0) N-

21I

WMitn v

milis impotentia.

Similiter magiftro eo-

lia

dem, major delectatio mala prz bona, ante-

fte ij

cedens , atque idcirco irrefiítibilis nobis efít

f? we]rs

ad affenfüum malum neceffitas , & ad affen-

dligri

fum bonum f(imilis impotentia.

Hzc enim

hm mj

pariter, zqualiterque fibi refpondent.

Ab-

TR

furdiffimam hanc doctrinam fuftinere Janfe-

tett, d

nius niticur au&toritate Auguíltini : maxime

"

l

:) od

'

vero fententia illa, quam fundamenti inftar

yir Donegi

univerfi edificii fui peffime materiati propo-

» dliini

nit, eamque, quamvis ab Augufítino non-

qqm m

dum Epifcopo, quamvis nondum exorto Pe-

lagiano bello prolatam , fümmis tamen laudi-

fi; m

E

bus in ceelum effert; nec ad fatietatem mo-

r J

do, fed ad fatidium ufque fexcenties repetit :

habeturque in Expofit. ad cap. 15. epift. ad

'mgiï etin j

Galat. num. 49. tom. $.

Quod amplius nos

dele&lat 5 Jecundum id operemuv, neceff eff : quam,

cum perfpicue fit de dele&stione voluntaria,

snfenio, !

T

& deliberata , & de neceffitate operis mere

; m

confequenti , quz: componitur optime cum

libertatis indifferentia ; malitiofe interpreta-

35&; i

tur Janfenius de deleCtatione involuntaria, &

fimils

indeliberata, deque antecedenti neceffitate ,

n PW

[

quz pugnat cum libertatis indifferentia. Ju-

y, i

jl

vat hic audire Janfenium : (1) Umus 9f , in-

jfco

Quit, Jocus bac de re clarifftmus , &?. preclariffizus,

n

qui aureis aeretur [evibi charateribus , quo. Augu-

J'ini mentezs pleniffüue capiemus. . . . Quod emim

J 176

O 2

-

,

(1) Janfen. lib. 4. de Grat, Chriiti cap. 6. p,175. col, 1. lit, D,

]/

12

Y2

«s ( o ) B9

fjl ;

auplius nos dele&at ; fecundum id operemur ; nece[fe

s

efj. Item

.

ayre d

( I) Uhc*umque animus inter pecca-

ium, C9 puffitiams conflütutus im diverfum trabinr ;

d quippe |

,*ari tb

quod amplius deletasevit 5 fecundum id operetur , ne-

ceffé ef. Rurfum : (2) Ex eadem ratione nafci-

D) ampliu.

duv ; ut in confliddu deleationwm mom alud animo

quié

iquit , 4

ampletti , mec ad. aliud amandum , Jequendumute mo-

veri (voluntas) pofft; if quod velementius de-

tf «

fitmis 07

le&averit. lterum : (3). Imer duo, que . deledtant,

t v qu

aliud eligere voluntas non poteft ; uifi, quod dele&ar.-

[t: fia

do fuperaverit. Denuo; (4) Hinc ille confliclus de-

deutius v

le&atiomm , de quo. diximus ex . Auguflino , qui f-

SE AWT!

piri non potefh j miff altera alterom deletiando fupera-

verit ; G eo tantum anime poudus vergat.

Guod

tlygtud a

eninm amplius. delecat ; fecumndum id . operemmm , necef

NV

ef. Preterea : (5) — Nfi. fuacitas Del. tanta Jue-

p

vit ; ut ei dileatioues verum creatavum cefferiut ;

vel peccalitur , vel alternante ( 2equaliuxm ) . deletto-

"tpto À

tiOnCm (

uomum fluthu , n qmedio vemanelitur. . Sin autem i[ila

( Dei fuavitas) Juperaverit ; jam (/fïne dubio bona

um

Q (

volumtas. opevabitur.

Quod enim amplius nos dele.

tligebn

&at 5 fecumdum id operemwr, nece[fe eftl.. Quin adhuc

amplius, & ultra : (6) Quemadmodum , inquit,

ttabs

Ve vid

volutas [ine praeunte dele&latione velle , vel con.je"n-

tt-

Qffario

(r) Janfen. lib. 4. de Grat. Chrifti cap. 6. pag. 175. col.

Wt rel

2. lit. A.

tig ;

(2) Idem ibidem cap...7. pag. 178. col. 2. lit. D.

"vl

C3) Idem ibidem cap. g. pag. 182. col. 2. lit. C.

(4) Idem ibidem pag. i83. lit, A

(3) Idem ibidem cap. ro. pag. 184. col. o. lit. C.

(6) idem lib.

fs

lit. E.

7. de Grat. Chriíti cap. 4. pag. 312. col.2.

P

»

G9 (0) 88J

215

t d

tire nequit 5 ita mec pravam dele&aticzem. (ite aliqua

Ex ea-

15 10

majove deletlatione ,. €7 aueliove compefceve.

Vi r

dem quippe vadice utrimque pari neceffrtate nofcitur,

.

pari certitudine ab Auguffino twaditur.

Quod

Tl opnirs

1 n

enius amplius mon dele&tat ; fecundum. id operemur, 5e

ceffé eft.. '"Tandem aliquando: (r) Ex quius,;

M al x

inquit, Zuguflipi principiis perfpicue apparet , im-

fretdungys

vebenetti

poffibile: effe $ ut-- adjutovium . illud . celeffis . delecta-

diomis mom determimet, imuuo pradetermunet volumta-

» (tit i

tem : quiv facit ; ut velis , €7 fiue illa velle non pof-

; t

fis : facit etiom; ut. ardentius velis , €7. fime illa av-

i tl

ifim, g

dentius velle non poffis : facit denique; us NECES.

SE STT animum ifftud fequi , fecundum iflud opera-

kv

vi, quod amplius deletfaverit.

;ælgzrl. Q.i

rem , tec

LXXXVII. Incredibile prorfus eft, quan-

w tnta j

topere Janfenius elaboraverit in fuo a fe cor-

m c]

rupto Auguítino; ut geminam illam delecta-

fiomi) 4

tionem contrariam, & indeliberatam , & fe-

n at

cundum pluralitatem. virium relative victri-

i d

In-

cem fuaderet, muniret, corroboraret.

iph s

telligebat enim, quod in univerfo opere fuo

Qv Ü

fpe&abat, ex gemina illa dele&tatione relati-

ihin,

ve victrici, cujus ipfe primus eft artifex, ne-

ceffario confequi, nullam in ítatu naturz la-

, ol t

pfe reliquam nobis effe libertatem indiffe-

T

rentie : przcepta Dei vel ab juítis homini-

bus volentibus, & conantibus quandoque fer-

, [1[ J

, ]il

Q:4

Vva-

. li ( d

^

(1) Janfen, lib. 8. de Grat. Chrifti cap. 3. pag. 346. col.

"

g. jl

[)

25 ut, D

-

214

«S99 (0)

o

O

inqüff, [

vari non pofle, eisque ad ea fervanda necef-

fariam interdum gratiam deeffe : nullam poft

vililti

Adz lapfum fuperftitem efle vere, & proprie

pf

Agifitur

fufhicientem gratiam : omnem Chrifti gra-

tiam effe efficacem ; eique refiftere, vel ob-

]7 pmen

uuade

temperare in poteftate voluntatis noftrz omni-

no non effe.

fi l/l-l ? l

LXXXVIII. Czteris prztermiffis , quo-

ilinisy

niam hujus loci non funt , ad folam libertatem

lr vt

indifferentiz , vi, & natura geminze illius de-

tfhtion

lectationis, a Janfenio negatam , me refero.

d dti

Jam vero Janfenius ipfe audiatur: (1) Cum

que fudt

suotu$ , inquit, temtotiomis violentiffimus vidam op-

k d g

primat. indifferentiam ; profetlo &2 uterque . per[pi-

lm jl ;

cue demonftrabit , uon suimus. carnalis. concupifcentia

hll q

titzllztiones , quam gratia f[pivitualis deledationes, ca-

AT

pitalem , ac diametralem. cum indifferemtie libertate

Misim «

boffilitatem exercere.

De terrena deleCtatione ,

t m

quz major fit deleCtatione ccelefti, refpectu

Wj

libertatis indifferentiz , hzec funt,

uzc jan-

dfitaji

Re! [ ij

fenius docet : (2) Quid fibi vult. Iu&la tanto dif-

ficilior , quanto tentationis motus. cfl violentior ; quod

it dltrg

antis quotidie clamoribus pofcimus, Et ne nos indu-

Ttitem

cas in tentationem ; ff tentationis msrotus von tollit in-

Cupi

differentiam , quam ante fentiehamus 2 Rurfum au-

Verbis [

tem agens de eadem deleCtatione terrena prz-

lm (

ponderante deleCtationi ceelefti: (3) Ur qui,

h t

in-

C1) Janfen. lib. 7. de Grat. Chrifti cap. r4. pag. 336. col.

T. A. BL

m

(2) Idem ibidem lit. B, & C.

3

(32 1dem ibidem lit. D,

T

215

«SQ9 (0) NS9?

and as

inquit, graviffmi peccatoes totis medullis flagran-

nullm

te libidinis motu clumaemnt, fe volumtotis infivmutate

n

, & p

son poffe mom cedere , 9 eos verum dicere mom femel

Chiti ga

Auguflinus docet ; aifi, quia graviffmus fit zn alte-

qe d

ram pariem impulfus lilertatis, cui ad equilibrium

ptram:

veducende pov , vel major gratie dele&iatio nece[[a-

viweft ? lta vero augeri poffe motums ttilantis eu-

mifis, u

piditatis; wt mon poffit eà. indiffeventis libertatis mifu

n libetit

amplius repitgnari. De coelefti autem gratiz de-

y ilise

le&atione, quz major fit terrenz cupiditatis

me It

dele&atione, hzc fimiliter tradit: (1) Grotia,

(

que facit facere, direte vepugnat libertati ; fi. libev-

u od

&as n indifferentia agendi, €? mom agendi fita eff.

"j N

Nam illa indiffeventia perfetla inffav bilancis eff, que

facillo motu im alterutram. partem. impellà poteff.

pf

htioiet, C

Eadem PRORSUS eft indifferentis vcoluntatis vatio.

iie Tlut

Minimus motus gratia tollit. perfe&tum cquilibvium ,

anojov minuit, maximus PENITUS ADIMIT.

Jefhattt

Hoc ita verum efl; ut nec ipfi fcbolaflici , iffius. in-

H, [efrväi,

d fferentis potroni libertatis , boc negave queant. ..

; qui

TT

Res vel cecis eff perfpicua , quod per inclinationem

in alteram. pavtezz indifferenia im wtromque tollituv.

jntrn d

Et iterum de utraque preponderante gratiz,

([e105 N

m

& cupiditatis dele&tatione, qualem Scripture

verbis proponit, hzc docet: (2) Inclimare au-

turlüt*

tem, 9 coptivare cor ,€9. voluntatem n teffimonia ,

af

ve] a teffimoniis vevocare, cujuslibet fani bominis fen-

ia

4

Jus

j

p 316'")

tl) janfen. lib. 7. de Grat. Chrifti cap. 14. pag. 335. &

258 col J, X 2

(2) ldem ibidem pag. 336. col. 2. lit. A.

216

8QS (0) uQ9

Jus judicat , non poffe ]ïeri' Jfne impulfu, &e. depreffio-

NU

]

ne indifferentis libertatis in alterum latus : quemad.

|

ii 1

enodum flatere| equilibrium. inclinavi. in. alterutram

j indi

partem. impoffibile efl. fime indiffeventi illius equalis

drom ioí

prajudicio.

T'andem fcholafticos, id eft, ca-

j iudi

tholicos , libertatis indifferentiz defenfores

pudere

fub qualibet vel majori , vel minori tum gra-

&tim ing

tiz, tum cupiditatis dele&tatione his verbis

ponantu

perftringit : (1) Sebolaflici , quocumque smodo arbi-

dprimi

i five gratia, five peccati deleGationibus. iumbua-

X tohii

tur y femper exiffimant, cum utravis. ejus difpofitione

(l Qrüy

poffe. freri ; ut utvumlilet velit five lomum , five ma-

Geleftis

lu , o illa. fcilicet innata zudifferentia. voluntatis ,

lit volg

que fub. quacumque . difpofitione athum . prevenieute

ddationis

Je Jfe fua. libertate im utramvis pariem flectit.

"Talis

ln co

zud.fferentia. contvavietatis ab "uguffino conflantziffime

Vütttto

negata fuit , &g a. Pelagianis contentiofiffime poftulata.

Q g

Wïl lihe]

LXXXIX. Superioribus teftimoniis aper-

Mi

tiffime docet. Janfenius , geminam dele&tatio-

r

nem fuam relative vi&tricem acerrimam ini-

füdter

micam effe. libertatis indifferentiz , quacum

WT

vehementiffime pugnat , ab eaque odio diffi-

M

det capitali, nec cum ea. conciliari ulla ratio-

H&nqt,

ne poteft. Hzc enim libertatis indifferentia,

thium

auCtore.Janfenio , neceflario tollitur majori

W

impulfu, & momento alterutrius delectationis

alteri przponderantis.

fQtan

i

Explicat id Janfenius

lllldiH"ere

exemplo, ad rem Vfuam admodum apto , &

. Wüere

ac-

(1) Janfen. lib, $.. de.Grat. Chrifti cap. 20. pag. 357. lit. C.

&Q/ (0) u

217

ht nf

accommodato : quod fi contingeret, volun-

U ; d

tetique noftrz conveniret ; a£tum omnino de

1. ao

ejus-indifferentia eflet. Docet voluntatem no-

illas a

ftram inffar bilancis, feu librz fe habere , cu-

ildie

jus indifferentia, & squilibrium a graviori

- defrls

pondere femper , ac. neceflàrio tollitur.

Si

Yi Qu gre

enim inzqualia hinc illinc pondera librz im-

e lis at

ponantur ;. in illud latus inclinari libram , ac

.

jt mb a

deprimi necefle eft, quod a graviori ponde-

ais ial

re trahitur : ita, fi pondus dele&tationis cle-

T dl/y'/l!kv"

ftis gravius eft pondere dele&tationis terrenz: ;

u fs

cceleftis ad bonum affenfum neceffario pertra-

4 vt

hit voluntatem : contra vero; fi pondus dele-

jnam

&ationis terrenz gravius eft pondere delecta-

i. i

tionis coleftis ; terrena in malum affenfum

aflettifin

voluntatem noítram neceflàrio detrudit. Quid-

i Pæjhdar:

quid horum contingat; voluntas noftra nun-

quam libera eft libertate zquilibrii, & indif-

onils 4

ferentie; fed perpetua viciflitudine ab una

irrefiftibili neceffitate in. contrariam alteram

(daed

mam d

pariter irrefiftibilem fibi neceffitatem defer-

, quaC!lm

tur. 'lalis efta Janfenio de gemina delecta-

od "

tione relative vi&trici excogitata fententia.

ul

Quanquam non eft-hic:-locus confutandi Jan-

jf

fenium ; breviter tamen , & curfim dico ,

yr nj

no(trz libertatis indifferentiam, & equilibrium

jb

perquam maxime difcrepare ab zquilibrio, &

indifferentia librz.

Libre enim .indifferen-

Jm]fbnigj

tia mere paffiva eft, quz fub eraviori mate-

gIOa"K

(

ri* pondere non vi, & natura fua, fuoque

O 5

ar-

u

218

« ( o ) 999

arbitratu fe hinc asd defcenfum , illinc ad

XC

lum fütt

afcenfum determinat; fed ab eo ipfo gravio-

ri pondere ad t«les motus neceffario determi-

propofü

natur.

Contra vero noftrze voluntatis indif-

fno liber

ferentia non mere paffiva; fed penitus activa

trz lp

eft, quz fub quovis, quamvis graviore, fi-

(ilibert

efftater

ve terrenz , five coeleítis deleCtationis: pon-

dere, vi, & natura fua, fuoque arbitrátu &

putsvit

ad affenfum , & ad diflenfum a&ive, & libere

Qu aro

ts non

fe determinat. Morali zquilibrio , & indiffe-

rentia caret profe&o libra.

Machina enim

tione in

inanimata eft.

At in voluntate noftra prz-

QU Wt

ter aCtivam, & phyficam, adeft etiam indiffe-

frmand

rentia moralis , qua ad neutram contrariam

hojusm

Hzc volunta-

partem fezpenumero inclinat.

im, i

tis noftre moralis indifferentia , & , ut ita

lm

dicam , morale zquilibrium a prevenientibus

at w

indeliberatis animi permotionibus tollitur:

$ pto

quibus fit ; ut voluntas modo ad unam , mo-

tf(fllne :

do ad alteram partem inclinet magis, atque

Matürg

propendeat.

At his non obftantibus , fem-

"OQue

per in libera poteítate voluntatis eft hujus-

dent ir

modi affeCtionibus, & permotionibus arbitra-

'.R)Ud l;

tufuo preftare, & negare affenfum pariter,

Mtre (

atque diffenfum.

Itaque talis Mechanifinus

li i

librz a Janfenio introdu&us verus , & merus

i (Hegtyy

Manichzismus , Lutheranismus , & Calvi-

nismus eft.

(lï ]&nfen

XC.

( ïä

a

Mi

fï

«Q9 (0) S&P

219

B

XC. Sed jam ad hiftoriam, a qua paulu-

fo m

lum fum dilapfus, me refero.

Cum igitur

o d

propofuerit fibi Janfenius in perpetuo opere

ytars d

fuo libertatem indifferentix pro hoc ftatu na-

nitus d

turz lapfz de medio tollere; & in hujusmo-

i,

di libertatis locum bene, maleque agendi ne-

fiti

ceffitatem infuperabilem introducere ; nullum

vt t

putavit ad id obtinendum certius,, validius-

ve lia

que argumentum adhiberi pofle gemina illa

fua non abfolute, fed relative victrici dele&ta-

ii

-hins t

tione indeliberata. Hac de caufa velis, equis-

nofte

que, ut dicitur , pugnat ad ftabiliendas , con-

am indi;ü*

firmandas , atque corroborandas delectationes

oontran?

hujusmodi, atque ad earum vim declaran-

^ volitit

dam , & infuperabilem agendi modum fua-

, w

dendum. Ceterum libertatem indifferentiz,

enjenti

quam pertinaciter, & przfratte Janfenius ne-

; tollit

gat pro ftatu naturz lapfz , eam ipfam liben-

yam, D

tiffime attribuit tum primo homini pro ftatu

naturz ítantis, & innocentis ; tum etiam,

;iS j

gtqü!

Dus , fcml

eoque magis, Angelis omnibus ; cum adhuc

eflent in via. (1

Ad utrumlibet , inquit, boc

du

efl , ad bonum, €?. malum y ad vitam, €9 mortem ; ad

j 1

amovem Creatoris, €?' creature illa prima. Adami fi-

D

j

bertas. indifferens. fuit.

ltem : (2) Iffe primus eft

C

i?

in creatura liberi avbirii flatus, ad utromque non fo-

;

[0777

T

(1) Tanfen. de Grat. prim. Hom: & Angel. cap. 6. pag.

BEr.eoL. 3« Ht;.C:

(2) Idem lib. 7. de Grat. Chrifti cap. 1o. pag. 327. col.

Y

1398 : A.

220

S$9 ( 0 ) NG

dum: contmadi&lionis , .. fod. &* , conteavietotit | pavtem

igtt, 1

provfas flexibili:

G indiffereus.

At.in-peccati

J ol

cenam : confecuta eft ,. .au&tore |Janfenio , in-

im; n

evitabilis peccandi nece(fitas , -atque. idcirco

ji&tura , & interitus libertatis- indifferentiz.

j (eptri

Adutore i

(1) Ex bac, inquit , /poztanea: creaturz vationa-

pnatom a

lis im utramque paviemz libervime difcvetione ,. dlla

iaScac

vquabilis libertatis indfferentia , velut. bileucit. equi-

iud re

librium, peviit. Et rurfum : (2): Noturam bun:-

() Er

sam, inquit, peccato primü bomimis ita violetam

liri, q.

e[[;, €9 avbitrium. voluntatis fub terrenmrum . verum

d malur

cupiditate depreffüns ; ut - libertas. od faciendum. bo-

n 9

qum y 9 abflinendum a malo imtevierit , & ]oco . li-

TE dj

bertatis peccaudi ueceffüas « confecuta. fit.

Et ite-

J f ;

rum de ftatu naturz lapfz, in quo verfamur,

l qu d

hzc habet : (3) Status igitur iflej in quo non li-

beriate faciendi boni ,^ fed meceffitate faciesdi mali,

N

peccata. pevpetrantur , ponalis eft de fupplicio peccati

t &

liberioris impofitus.

Unde peccata, que inde fhumt,

tl

monm propterea peccata effe definumt ; quod ab eis ami-

Ht

nusy libertute faciendi boni oppoftti , abflinere non

lol

petef]; ^ Hc autem' peccandi neceffitas , qua

libertas indifferentiz periit, auctore Janfenio,

ocetque

Vtite, (

in innaca nobis concupifcentia confiítit, qux

(tUS ab

pcna eft otiginalis peccati. (4) Quia arbitrum;

ifi-

AUs

LUE |

C1) Janfen. lib. 7. de Grat. Chrifti cap. 1o. pag. 327. col.

L . B

LUR

(2)

Idem lib. 4. de Sta

1. lit. E.

t. Nat. lapf. cap. 18. pag. 258 col.

(3) Idem ibidem cap. s2. pag. 267. col. r. lit; C.

(4) idem-lib.

Q

Jfen

2. ht .

3. de Stat; Nat. lapf. cap. 6. pag. .x»8-8. col.

h

(

B 1

221

itr [

inquit, vomdum efl a percato , id efl , a coscupi-

i at

fcentia volugtati , few confenfui ejus. dominante Tibeva-

nfego. s

pum ; mon potef? motibus iius vefiffeve; fed fimul, at-

que du

que egperit, vincitur , cupiditatum donrinauium de-

Va

VEU

jeclatione proftratum.

Hinc concludit propu-

gnatam ab antiquis Philofophis, aPelagianis;

trdin, d

& a Scholaíticis libertatem indiRerentiz nihil

linieg

aliud revera effe ; nifi. peccandi neceffitatem.

at ts

(1) Ex quo fi, inquit, wr ifiusmodi lilertas or-

da i

bürü, quam Pbiofopbi bllancis inflav imdiffevemtem

fl p

ad amalum ,€9 bonum, quod ipfi noverant , fabvica-

hcmdn

vunt, C? ex ipfis Pelagiami , €? mounulli Scholafliat,

ET j

wunus attenti od ea, que docuit Auguflinus , amples

, p

xifunmt, mom fuü ohud; quam ia peccandi meceffitas,

verfamul

de qua bademus dzig"eruz'zþws.,

qnm

purdi m»ä

XCE. Indifferentiam igitur voluntatis no-

ftr, & a neceffitate (implici, quamvis irrefifti-

)plicio p

T

bili, libertatem intolerabili veterum gentilium

Philofophorum , Pelagianorum , novorumque

al ?

Scholafticorum abfurditati Janfenius attribuit:

(fits, !

docetque hujusmodi de voluntatis noftre : li-

fe, tll

f

bertate, &indifferentia errorem everfum fan-

lfï.mf; qUZ

ditus ab Augu(ítino effe in' fuis contra Pe-

7 arhï'r-:**ü:

lagianos concertationibus.

(2)» Cum - audi-

mus,inquit, Dersum voluntotis arbitrium ; fole-

pi

mus imaginari indiferevtiam quamdam voluntatis ad

bo-

MP'

Pfl

Jit

(1) fanfen. lib. 4. d

"d

"

col.-2

nht..D

S'tatj Nat lapf. càp. 24. pag. 269..'

(2) ldem ibidem lit. A.

222

«Oy ( 0 ) 989

Lbonum, €9 esalum, quoem femper bominibus adeffo sjmor.

U afen

dicus efferebat. yulianus , inficiabatur Auguflinus, t?

duj

7077

ipfa veritas. catbolicos iuficiavi cogit. — Hec imbecilli-

tos ipuaginandi in catbolicis , €9 feutiendi im Pelagia.

(1) Mir

zis ex Pbilfophorum gentihbums inflütutiome mata efl.

ttfittrt

Item : (1

Pelagiani docuerumt wiordicus , im boc

qui Á

fitam effé- arbitrü libertatem ; wut in utramque . par-

fntam,

tem contvarietatis , bomuu videlicet , ac. aualum , fe

periorib

poffet avbitriuus indifferenter. fleGlere.

"Auguflinus e

qiod &

contrario mordicus boc ipfum megat. Rarfum : (2)

() Q

Docet contra. Pelagianorum ifles affertiones ( Augu-

jenetar

ftinus) JJertatezs avbitrii mon folum cum neceffita-

quandi

&e Jolius. boni faciendi poffe confifleres fed etiam. cum

iln [

neceffitate folius amali ; immo ex mecefftate bomi fal.

Hl?l'fzvl

van velinquente libertateus probat eaus etiaga mulla zua-

Drttident

'

H neceffitate perimi. Yterum : (3). Vides cbimeram

liroret

iloss difflotaws , que vecentiores aliquos im erroves

Cudä& N

Chriffianis intolerandos: compulit.. Putant euim, quod

uui-oevjis

£v Pelagianorugzs dogma copütale fuit ,' voluntatem

AWU

boc ipfo , quo libera efü, quibuslibet. amotibus f

filu, i

incidentibus dozigari , ac vefiffere fua. libertate p:ffe.

U/füw iil

Quod Auguflinus, tanquam paradoxum, certiffima feri.

fridagig

puurarum aucforitate contrivit.

Praterea : (4)

Wt d

Sententiam iflayi , velut fortifanam , 9 errovis. Pela-

p

UICE

giani uidumy, feepe, 9 accervime vofutavit duguffimus :

n deþelle

LU

(1) Janfen. lib. 3. de Stat. Nat. Lapf. cap. 8. pag. 187.

col. e, lit. D.

(2) ldem ibidem cap. r1. pag 195. col. r. lit. B

m

(3) Idem lib. g. de Grat. Chrifti cap. 13. pag. 360. col. t.

"

»

lit. A.

2 ht

Q

lm

(4) Idem ibidem cap. 11. pag. 328. col. r, lit^ O

ü

[

w

?'?x(o)gw

223

ibfen

affeveranter. docet , €? ad lilertatem. avbitvii non

uf

effe ueceffaviam illam ad utrraugue contrariorum , Zo-

at ib

n videlicet, atque smalum , indifferentiam Mox ;

it D.

) Mirantur. bac, qui nullam. libertatem. cogitare

De lt

confueverunt , nifi ilam flu&uautem. indifferentiom ,

u it

apud Auguflinum fvb libertatis nomme provfss inca-

Novitstem do£trine fuz verbis fu-

n d

gmtam.

aalin ,

perioribus vel invitus ]anfenius fignificat :

uod & fequentibus verbis iterum indicat.

lul MUU

/M

ylün;

i

(2) Quid fà ülerim arbitrium. Auguflino, non foxtis

v(Aug

penetvant , mec unquam , mufim. dicere, peuetvabunt s

i t f"u

quamdiu mon aliezm in Auguflino hbevtatem ,. quomm

TT

illaga Fbilofphácazs indfferentiem, quavendam effe cex-

Wþüï!f]

fuevini.

Denique confueta fibi, quam prz fe

T

przfdentiam fert, fibique foli vindicato jure

t CO

interpretandi Aucrufhm, in hzc verba con-

TE

cludit : (g) Hoc confidenter. mibà affereve licet . in

1770

unkoerfis. voluminibus , que . contra. Pelagianos. ( ab

Aucuftino

um

exavata funt , totoque illo conflidiu de

filoa , deffru&ave per grotiom . avbitrüü libertate , non

ii bf'f j

aliom ullam elucere lbertatis avbitrii faciem 3. quom

mzep

produximus : mec e[fe veflipium , quo ugufünus

n,f 1

d

4

1mqunm de tali indifferentie libertate ad elzgondzrm

boc, vel ilud bomwm cogitaffe , multoque sminus. ad

nwf[

eam depellende (Pelagiang ) calummie caufa con-

4[ g fh-m

fugiffe videatur.

XCII

p

(1) Janfen, lib. 7. de Grat. Chrifti cap.

2

pag. 312, col

vb B.

SM

(2) Idem ibidem cap.

313.5c01:: 9. Ht A.

(3) Idem ibidem cap.

»

-

ä

206.'col 3. lb n

1

24

um (o) wO

n M

XCIH. Repudiata igitur libertate indiffe-

unni A

rentie, feu a fimplici neceffitate, quam per

eccatum hominis primi Janfenius tradit a-

l] fs n

miflàm , non aliam nobis pro ftatu naturz la-

jmiur, a

lii ardi

pfe reliquam eflfe libertatem cum — Calvino

docet ; nifi eam , quz dicitur a coaGtione ,

tffat od

uz conciliatur optime cum necefitate fim-

i fmper ,

1 ia

plici ; nec repugnat, nifi violentiz , per quam

Mlls . co

fieret ; ut inviti, & nolentes ageremur potius;

quam ageremus. -Ad falvandum igitur li-

t i dof

bertatem a&tus, qualis ad merendum , & de-

jeno : |

lertatis g

merendum eft neceffaria, fatis Janfenio eft ; ut

a€kio non fit coaCta, fed voluntaria; quam-

It y (f

visneceflària (it neceffitate nobis infuperabi-

M 777

li; & invicibili. Hanc fuam doCtrinam, cue

g,

jus au&torem temere, ac impudenter Augu-

RLT

ftinum venditat . novam, & inauditam futus-

Ü aïianlz

ram Scholafticis Janfenius non diffitetur ; quin

fttil d

tamen idcirco; fi fides ipfi habeatur, de ejus

Til i

falfitate, & abfurditate dubitet..Congero hic,

3 D

& accumulo excerptas a. Janfenio fententias :

peärmzdo TT

(1) ANeceffitas , inquit, que mec aliud. eff refpeta

55?, TLITEY

voluntatis, quam quedem vis , aut violentia , at

lt qm'jpä

coatÉo ; que operatur id, quod potefd, etiamr molente

t j

volumtate, vepugnave libertoti , eamque fundius per-

àmeve: mom autem illom mece[ftatem , que -eft. fiml

voluntavim , quo frilicet fimpliciter mece[fe eft aliquid

l) Jf

?[e 00-

V li, p

|

J llim

ib

fï?ü* mon vepugnante , fed immutabiliter volei

un-

I)

li ib

3 lm j

(1) Janfen. lib 6. de Grat. Chriti cap. 6. pag. 266. col

*

)

ï'läm ü)ï

I. h& €

()

li l

wy(o)u

225

tite if

luntote. . .Mira. videlitur Scholaflicis ifla. do&lrina ; €9

TU

zapen in Auguflini principiis eft. indubitata. ltem :

lU tl

(1) Sola neceffitas illa violenta, fub qua avbitrium

1 at

jremütur , atque cogitur , feu necefftas. coa&lionis l-

um Cio

lertati. avbitrii adverfatur. Rurfus : (2) Sola me-

ceffitas coa&lionis adimit libertatem . mon neceffitas il-

3 C

s

la. fauplex , €? voluntaria. lterum : (5). Shmpli-

2 r

cem . illam neceffitatem , fublata . ommüi ommuüno indiffe-

ventia €9' contravietatis , &2 contvadi&lionis , non offi-

m s

'

m m

cere in. dotlrina Santi Do&oris libervtatis. avbitrio.

Is

dum, &i

Denuo : (4) Hadlenus declavavimus geuevalem li

Venioebt

leriatis vationem , a qua ditum efl liberum avhi-

um , commune bonis, €? zualis , im eo fitem effe ;

ra; Qu

ipfapeti

quod inmmuse fit a neceffitate coatlionis.

Praterea:

1tam, &

(5) Hoc eff Auguflimo liberum , quod voluutavium ,

quod non nece[fitate coatlionis extortum . . . Qui-

ter Aug!

hm f

cumque aliau libertotem arbitrii in Auguflini foviptis

;

querit ; oleum, €2' operam perdet : mec exitum ex la«

byrintho inextricabili phimarwm. difficultatum inve-

g, d

uiet. Deinde :

6) Non aliter liberum avbitrium in

ongc M

fentent

peccando quarendum effe ( Auguftinus ) figaificat ;

ij

wifi, quim vi dele&ationis iffus , quam dixerat, mom

alius quispiom cogens bominem, fed ipfe bomo deli-

j

qitus propria voluntate peccatum facit . . . . Sed,

n

quo-

j

u d

(1) Janfen. lib. 6. de Grat. Chrifti cap. 6. pag. 267. col.

i e E'A (7!11,*11',

r. lit. B.

i

(2) Idem ibidem col. 2, lit. A.

(3) Idem ibidem cap. 8. pag. 269. col. r. lit. B.

I

ag.

l

(4) Idem ibidem lib. 7. cap. 1. p

e

507. col. 1. lit.

A.

L

(5) Idem ibidem cap. 4. pag. 313. col. z. lit. D.

g, P^

(6) ldem ibidem lib. $. cap. 9. pag. 355. col. 1. lit. C.

[

cá

226

( o) 89

Tàm at

quomodo igMur j inquies , voluntos. iffa libera oft ad

Qu ab

peccandum, €9 non peccaudum ; ff Joluma eatenus - [ibe-

ro peccatur . arbitrio ;. quia . bouo. peccáto. dele&anm ;

ifenforib

atque ideo [ua. voluntate . delinquit 2 Refpondebit u-

npudatar

tqut, J

guftinus , fe nibi] omnino de tali. indifferemtim liber-

tate effe folicitum ; fad eatenus. libevam effe , quia eft

5*1:0 W d

libera a juflitia , boc eff , quia avbitrium. non impe-

jrgmur ;

ln lia

ditur a juflitia. ( a majori dele&atione juftitiz )

BUE

quin ipfummet voluntate - peccandi | deletatum propria

fum voluntate . peccet. Dellique: ( 1) Omnem. - deli-

ul TU

Jeratam . voluntatem boc ipfo, quo efl in moffra o*

Mæ , &l

teflate , boc efl, quo mom fit. molentibus ,. fed. volen-

Vif , qui

tibus mobis , effe liberam : uon poffe uon effe liberam ;

nffä.m'///r,

five ^ etiam. neceffavio. exercitii necefftate. fíat. , þvg

d o

z0on fiat.

Wi iti

üdütur

XCIII. His conf(titutis progreditur JanfeQ

It ilas

nius ad explicandam concordiam Divinz gra-

Wt lum

tiv efficacis cum libero noftre voluntatis ar-

1] eq

bitrio.

Et primo quidem difficultatem con-

I tioj «

ciliandz gratiz efficacis cum arbitrio libero

(t0d t

fea, aj

natam affirmat ab erronea Scholafticorum, qui

fubrepferunt , fententia ; quod profanam fe-

p Pbi/«;/;l

D

cuti Philofophiam , libertatis humanz. vim,

17

& naturam in quadam librata hinc illinc vo-

tl [;] erïf)l

luntatis indifferentia conftituerunt, per quam

Pifione

in libera hominis poteftate fit tum bonum ,

* jf

tum malum velle, cum ab utroque abftinere.

"'Ta-

!V

(1) fanfen. lib. 4. de Stat. Nat. lapf. cap.. 24« pag. 27!

d

cgl. 2.lt. D

[

u

) d

p

SQ9 ( o ) XQ9

527

j l:

,

1

li

1

L

"Talem autem humanz libertatis vim , & na-

1 eaietd

turam ab Scholafticis excogitatam sntiquis

ity. diey,

defenforibus grati€ vel ignotam íuiffe, vel

sfpmid

repudiatam contendit. Audiatur : (1) Ifum;

faretti i

inquit, JiZertetis cusm . graiia concilicudee emódum ;

quo uunc tumiopere fcboke per[ffrepunt , Dotlcresque

ul

d t i

Jatigentur 5 ut fub. momine. libertatis indifferentiams

ione j

ilezi libvatam: contvavietaiis , eique contraditiionis

11111

751

at

1

guimiant , €9 flabilant, pvifeis gratie defenforibus

) a

vel jgnotum , contemptumuve effe ;.€9 eliquot faculis

f ia

pofb , Scbolaflicis fulintvantibus , €? — liberi. avbitrii

Ws

I/;

ji

vim , quam ifli veleres tomquam. fibi. pev/pettiffmaua

tuebontur , mom fotis penetroutibus emevfiff.. Hanc

T

at f

errandi caufam. Scholafticis in Philofophiam

rejicit, in quam fic acerbiffime, ut Calvinus,

invehitur : (2) Quid emim aliud, obfeero , fen-

du ,]ä»"?

tentias illas peperit, que Divinam gratiam imperiofo

Divie?

nmutui bwmane liberwis aptavit j wifi Philofoplia ?

Quid eas tauta animofitate. defendit ; mifi Philofepbia?

olunta!

ultatem

que non videtur aliud libertatis gemus odmittere ; nifi,

bitrio E

quod omnibus in voluntatem odmiflis, aut. irruentibus

plena , atque indiffeventi poteflate dominetuv. .. Sem-

ficonmf

per Pbilofopbia, quemadmodum moter beveticcrum fuit ;

pf

a verum. Divinavum. avcanis. definiendis. adbilita. ,

T

amater evrorum fuit.. Remotis igitur ab hac dif-

putatione Scholafticis , & Philofophis, cau-

uj

fam Janfenius defert ad Auguftini, Profperi,

jn i

2

at-

ii

f

T*

(1) Janfen. lib..g. de Grat. Chrifti cap. 18. pag. 365.-cól,

2. lit. ÀA, &c.

g

(2) ldem lib. Prozm. cap.- 3. pag. 3. col. z. lit, C.&ce

228

x$9 (0) SO5$

f

atque Pulgentii tribunal, hisque judicibus

Tinttis t

aíe male adhibitis , & pejus interpretatis ,

ene Dl

contendit, in eo concordiam efficacis gratiz

cum humana libertate confiftere; quod arbi-

ifidus,

a Jierti

irium liberum fub efficaci eratia non lapidis

inftar , non inítar trunci fe habet, oriando

D7 tife

fcilicet, atque ceffando, & nihil omnino a-

in tlf

f filicii

gendo ; .quod nullam ab efficaci gratia vio-

lentiam , nullam vim , nullam coactionem pa-

j oolum

titur ; quod non invitum, neque coaCtum ;

qie, G

irhitrim |

fed fciens, volens, libens, & prudens, omni

tamen feclufa penitus diffentiendi poteítate,

hun, ler

efficaci gratiz cooperatur, & affentitur. lpfa

duj ]þ/ü(

Janfenii verba , quz , quid fenferit ipfe, teftan-

Prterant;

tur, produco : (1) Ae umus quidem , inquit ,

I of

arbitror , inveniendus efl ; qui alite. gratie influxum

MU

cum libertate conciliavit quam Auguflinus , Profper,

Tif tv

t€? Fulpgentius fecit : boc ef , quia mot fola gratia fe-

, D

cit opus venitente , 1nvita , coa&a voluntate ; nec ar-

LUH

bitrium inflar trunci agitur ; féd gratia facit; ut etium

'uts n

liberum. avbitrium. aliquid agot , €? voluntario motu

t i

feratur. in bonum. Ytem : (2

Tantum (apud

RTM

Augufítinum) /Jenium iffius indifferentie contra-

Áf

!

l

J

i

lu

min;

dicliouis, tanquam libertati neceffavie , de qua mmc

velemens difputatio ef ; ut ad falvandam arlitrii l-

d. p

bertatemz fub gratia. munquam . eam . vel femel adh-

£uerit im univerfis füis advevfus. Pelagianos Tuculea-

tio-

Vi finfeg

]

lit |

[

E

fe

()

lm

Cx) Tan

)

S.dt.C.

en. äib. 8. de Grat. Chriíti cap. 12. pag. 358. col.

D

lag

(2) ldem ibidem cap. 9. pag. 355. col. a. lit, E. &c.

mtm 1

«QS (0) Q5

29

t d

tionibus ; wt sumevito fuüfpicavi aliguis poffet, iflam

libertatis vationem , de qua tantopere contenditur, effe

kerpres

( r

serg Dbilofophie fatum , a nullis antiquis. gratie de-

quid

feufiwibus , Auguflino , Profpero , Fulgentio , fsb mo-

mine libertatis orbitrii propugnatam, vequifitam , ag-

m l

xt, Og

vitam fuife. Rurfum : (1) De indifferentia , qua-

|| ommin

lem Scbolaffici quidam exigunt , mibil omnino S. Do-

&or . Jolicitus eff ; dummodo non alieuetur opus a pro-

j i

x

pria voluntate. . . .. Et im boc unico concordiam

Ue cant

gratie, t9 libere voluntatis ab ipfo flatui ; quod

arbitriunm non inflwv trunci vacet, aut cogatur invi-

"udets t

tum. lterum : (2) Nunquam. Auguffinum ve[bon-

ii p

entitüt.

dendo Pelagiamis , de violeta per graotiam lbertote

conquerentibus ,. ifum. conciliondi modum tetigiffe ,

; iplb,— t

quod voluntas ita per gratiam velit , ut pofft mom

atie if

velle ; fed fempev illm, quod operante gratia mom

inflav trunci , quem Deus aoveat , fevamur. ad Lo-

iil s hu

num. Denuo: (5) Audi, quid vefpondeat Augufli-

[ g

52,5 097 non aliter. falvam perfifleve. libertatem. do-

s; P

teat 5 quami , quia mom imfhar lopidums egimuw ; fed

fict;t

al

etiam fimul aliquid agimus noffra voluntete. Mox :

(4) Nom aliter conciliat gratiam ( cum libertate)

a d

"

Auguflimus ; nifi, quia gratia facit velle voluntatem 5

o

4

nibi] omnino de indiffeventia prefente , vel abfente fa-

] (,g qül "

1 üïiif

-,fïh

-tagendo. Deinde : (5) Voluntatem effe fenper li-

3

£2

"MM

"

(1) Janfen. lib. 8. de Grat. Chrifti cap. 8. pag. 353. col.

j d

',H

1. lit;, C. &c.

li

(2) ldem ibidem cap. 5. pag. 349. col. x. lit. E.

(3) Idem ibidem pag. 350. col. r. lit, E

p

(4) Idem ibidem cap. 7. pag. 352. col. 1. lit. D.

3) Idem ibäem cap. 13. pag. 359. col. 2, lit. D.

Iff, E d'ü

250

&GS ( 07) 399

RUE

berom , tam in bono , quam i molo; tam fr/b. gra-

t fu.

tia, quaum fub peccato , quim expers eff violentie ,

cogentisque meceffitatis. Denique : (1) . Nulla gra-

iib ;

(inne : ir

tie efficacia , mulla meceffitas a&libus voluntatis: libe.

lm pic

vis formidauda eff ; fed fola vis , coatiio , & necef-

fitas violentia.

huudtin

gatulanc

(nii ver'

XCIV. Modum hunc conciliandi gratiam

Dei efficacem cum hominis libertate nec a

ifim, €

D7

Calvini fententia eadem de re difcrepare, nec..

Águfin

apte congruere cum "Tridentini doCtrina non

ignorabat jJanfenius.

Itaque hanc ipfe fibi

o Ja

tlergm

permoleftam difficultatem verbis his diffol-

vendam propofuit : (2) Odbjieuur foriaffes ad-

hvimy

verfus iflam gratie, €9 liberi arbüri concovdiom,

t |

Tecoftat

eam. a fententia Calvini non differre. . Sie euim utrum-

i fs

que invicem ( Calvinus ) cogciliot ; ut dicat , bo-

auinem vi gratie mon ita trabi; ut fine motu. volun-

idem f

£otis , quafl extraneo impulfu feratur 5 fed intus af-

D

ficis ut fum volantate. obfequatur.

Hoc eff, volun-

trius j

torie tontum , non. libere influere in opera. bona wo-

NU

funtatem.

d

Qu fententin a. Concilio "Tridentino dif-

Jf^nat.

am vero folutionem przclaram, &

HUdJIHmuS

Janfenio dignam audiamus : Refpondetur , vt

ff i

opia, que beretiei docent , frmt. bevetica. Ad-

videiicet, |

dit przterea, bene fenfiffe Calvinum cum Au-

hg

n

guílino, & antiquis Patribus, negando fcili-

i

Qf g

cet

C1) Janfen, lib. 8. de Grat. Chrifti cap. 19. pag. 366 col.

Q o

2. Jit. D;

3

(2) Idém ibidem cap. 21. pag. 370. col. 2,4lit. B.

Q)

lim

SQy9 ( 0 ) 995

251

: fin f n

^

cet füb efficaci gratia libertatem indifferen-

RLT

Ill

tiz, feu a fimplici neceffitate, quamvis irre-

Ü

WTOR

fiftibili ; folamque docendo : libertatem a coa-

&ione:in quo non effe Auguftino indignan-

dum propter odium Calvini

.

)

( ,

u i.

fed. propter

Auguítini amorem , debirumque- honorem ,

gratulandum potius Calvino efle.. Ecce.Jan-

Ífenii verba : (1

Siqua im ve Caloinus- cum d-

[ond m*

xertite Q

gufino , &9' antiquis. Patvibus feuferit ; mom propter

(crepttt

Calvimum | Auguflino. indzgnandum . eft . fed. propter

"Auguflimum . Calvino potius gratulendum.

Fatetur

du

ergo Janfenius Calvinum , cui & addere Lu-

i i

; his d

therum poterat, quod XIV. Capite demon-

ftravimus , in eadem fecum efle fententia de

fanft

qotor d

interitu libertatis indifferentiz , & a fimplici

- etim ul

nece(fitate, deque fola reliqua libertate a coa-

Ctione fub efficaci gratia. Verum, quia illud

T äïf"hf

jp mit ?

idem fenfifle, & docuiffe Auguítinum cum

difcipulis fuis, & czteris confequentibus Pa-

; i i;m:';'*

tribus Janfenius contendit ; non idcirco, ;Jan-

ïüf Q"l d

fenio judice, ut repugnemus Calvino, defe-

rendus eft Auguítinus. Sed Janfenium ipfum

Ti

audiamus : (2) u ideo, inquit, zegandum eff,

ræC]äl' 1

n

quod apevtiffmum , ac. cevtiffimum. eft $, Auguflinunz

j

lu.

i

videlicet , &9" difcipulos , ae pofleros ejus Sanélos Pa-

ytiit

!

j

Ó

tres ita. conciliaffe- gratiam um libevo aybitrio 5 ut

jl a

]

"

,gmtz'a mon cogat violenter vqluntatem ; Jed fmwf'ter

ggndo |

4

ez

(

(1) Janfen. lib. 8. de Grat. Chrifti cap. 21. pag. 370. col.

pj

l

2. lit. D.

(2) kiem ibidem pag. 372..col. 1. lit. A. & B,

ji, À

52

u95 (0) SQ59

ei velle tribuat ; atque ita non nibil inflav. lapidis a-

;,m Af

gat ; fed aliquid etiam proprio motu. cooperetur : am

ujiuttan

ln aftn

boc , inquam , ideo negandum eft Auguffimum fenfiffe,

ac docuiffe quia Calvinus etiam in. immumitate coa-

tngte D)

&ionis libertatem videtur voluiffe collocare ? Callida, &

Wt ,

malitiofa extrema hzc verba funt.

Etenim

IH

171

m il

non videtur Calvinus in immunitate coactio-

". ]

trin oq

nis libertatem voluiffe, ut Janfenius loqui-

tur, collocare ; fed certum omnino , per-

bi effode

fpicuum, exploratumque eft, Calvinum in

t0, 000

fola immunitate coactionis libertatem , cui

& Ti

fuffragatur Janfenius, collocafle.

Itaque vi-

de t

detur potius Janfenius , hac fua refponfione,

vea, á

Calvinismi notam , infamiam, & ignominiam

tür, ad;

voluifle a fe, fi fieri poffet, abalienare.

p ,

Trit t

XCV. Quod autem ad Concilium Triden-

t

tinum pertinet, quod fibi fupra Janfenius ob-

qua c

jecerat; multa quidem Janfenius dicit, & in

Yetnt

omnem partem fe verfat; fed aqua hret, ut

U

ajunt. juvat hic'Tridentini auctoritatem at-

QO

ferre. ( I) Si quis dixerit, liberum . bouims ari-

ü, |

triui a Deo motum, & excitatum , mibi] cooperari,

"i lib

affentiendo Deo excitanti , atque vocanti, quo ad cb-

Ntatur

tinendam juffificatioms gratiam fe difponat ,' ac pre-

D'ütlam

pavet; meque poffe diffentire , ff velit ; anathema.| fit.

Wtr

(

ltem declarat: (2) Ipfius juffificationis. exordtum

hP.

|

ip adultis a Dei per Chrifum QEfum provemente

tttiri |

gï(l'

nem) ]

f

(D Trident. Seff. vx. Can, 1v.

(2) Idem Seff. vi. Cap. v.

? (o) 8

253

LE

gratia. fumendum effe ; vt per ejus excitautem , otque

FO0P€P'€!W! L]

adjywvatitem . gvatiam: ad convertendum fe, eidem gratie

fim )9

libere affentieudo , €£ cooperando. difponantur ; ita , ut

nutmtlo d

tangente Deo cor bowimis pev Spiritus San&H ilhumi-

i Clb

mationem , neque bomo ipfe nibil omnino agat infpiva-

n. Des

tionem il vecipiens , quippe qui illaem 9 abjicere

Ytute d

pwef. .Jam vero evidens omnino eft, quod

fenits b

& in oculos cujusque incurrit, nifi oculos fi-

mun, *

bi effoderit, fuperiori canone , atque decre-

Cirinn:

to , non de fufficienti; fed de efficaci Dei gra-

rtatem, t

tia "'ridentinum agere, & loqui. Agit enim

, lii*

de gratia , qua liberum hominis arbitrium re

refonit

vera, & in a&tu fecundo, ut fcholz loquun-

tur , ad fui juftificationem fe difponit, ac prz-

ignomini*ä

enare.

parat. At gratia hujusmodi non eft profecto

gratia mere fufficiens, qua ad fui juítificatio-

mmTrid:

nem nullus fe difponit , nec preparat; fed

apfenim

gratia efficax eft. Acit de gratia Dei prz-

| dicit) M

veniente, movente , excitante, adjuvante, il-

g hat

luminante , infpirante , cui liberum arbitrium

hominis re ipfa cooperatur, cui re ipfa affen-

horitid!

ln f

titur.

At evidens omnino eft, Dei gratiam,

iil

cui liberum hominis arbitrium re ipfa coo-

peratur , cui re ipfa affentitur , non efle

j, "

jit, ! ;'

gratiam mere fufficientem , cui nec coope-

ratur quis, nec affentitur ; fed efficacem.

gt

At P. Bellelli a P. Berti laudatus , cui af-

!

j grorufff

fentiri minime poflum , 'Tridentini Cano-

] IMW

yzf

;,1(».'1

nem, atque decretum non de efficaci ; fed

gp!

de fufficienti gratia dumtaxat interpretatur,

P5

cu-

w (o) P

954

cujus hzc verba funt: (1

Dicimus id' a Tyri.

f efie

deiiina Synodo defimüum fuije; quod liberum «rhi-

ünn,

i a Deo motum , €9 excitatum vocationi interio-

fominis

vi fufficienti , que dat po[fé , valeat vefiftere , fi ve-

fiperii

Et; quagi quidem grvotiem , fü vult abjiceve , etiam

tis arbit

9

of

, imimo £8. interdum. obpicit .

p().t

. Ergo ecume-

tefilere

uica ridentina Synodus ovbitrium.: poffe. vefiffere

dentino

grotie fufficienti profeco fanxit.

At evidens eft,

qun i

"TIridentinum ibi agere, & loqui de gratia

hibita,

efficaci.

Ergo ccumenica Tridentina Syno-

3b inte

dus arbitrium hominis pofle refiflere gratiz

fhetit

efficaci profe&o fanxit.

Augufinus vero, per-

hi non

git P. Bellelli,, zoz /vfficienti gratie ; fed per fe effi-

fem, 1

.cutà , vitlried , indeclinalili , 9 infuperabili , que

pofng,

dat velle, €9 perficere, ovbitrium mminime poff. ve-

Jiflere fevipfit.. Yndicet mihi P. Bellelli in omni-

XN

bus operibus San&i Auguftini locum unum

sl

SanCti Do&toris, in quo femel hzc verba ha-

quor

beat: Gratia per fe efficax : Gratia vitlrix : Gra-

f

tia "ndeclincbilis : Gratia. infuperabilis; : & erit mi-

lertte

hi magnus Apollo.

Docet quidem San&us

daTs

Auguítinus, & optime docet lib. de Correp.

a per

& Grat. cap. 12. num. 38. tom. ro. Volun-

Que de

tatem hominis predeftinati dono , & gratia

ts TY

perfeverantie finalis

nec ob infirmitatem

ümin

fuam pofle deficere ; atque idcirco talem vo-

tidem

luntatem indeclinabilem efle : nec ab adver-

lieru

fitate ulla poffe füperari; & ideo infuperabi-

fofün

lem

Ài

(12. P. Bellel. apud P. Berti Syftem. Auguft. vindic. Dif-

mneq

€r.,4. Cap. 3. $. 7. num. 6. pag. 344. & 345-

XSES (0 ) 8SO9

235

u d aT

lem effe hujusmodi voluntatem.

Nunquam

libenm aj

CUOICEL

tamen, & nuspiam docet, Dei gratiam ab

hominis voluntate indeclinabilem efle

& in-

dfb , h

fuperabilem ; ita, ut liberum noftrz volunta-

dion, d

tis arbitrium Divinz gratie efficaci nequeat

Ergo [

refiftere , & diflentire , quod Concilio Tri-

J

Caterum non dubito;

Ms

dentino repugnat.

: evitsdl

quin interpretatio "Tridentini a P. Bellelli ad-

ju ( outü

hibita, & a P. Berti laudata, revera difcrepet

entim

ab interpretatione Janfenii. (hlare utriusque

filee o

mentem, ac Voluntatem ad quam aditus mi-

Ilf 0tfo J

hi non eft, & probo,

&Veneror verba au-

Mi

tem, ut mihi ionant, probare omnino: non

wabil ,

poflum.

!fe pof

[ in od

XCVI. Itaque amiciffime falutatis Patri-

yeum U

bus Berti ,

& Bellelli, ad unum ]Janfenium,

uocum m1h1 res eft, ftatim me refero. Ne-

x Ve

lu

T

r :

gat Janfenius do&rmam fuam de fublata li-

&i

bermte indifferentiz füb Divina gratia effica-

em M^

ci a Tridentini doGtrina difcrepare.

Re&tene,

an perperam neget5

videamus..

Definit, at-

] dc COI V

j

Ü

que decernit contra Lutheranos , & Calvinia-

j i

nos ''ridentina Synodus, liberum arbitrium

hominis ita affentiri Divinz gratix efficaci ; ut

infir

o t

eidem gratiz poffit diffentire ; (i velit.

Ergo

liberum arbitrium hominis loco ponendi af-

lc ab ädu

fenfum , poteft, (i velit, diffenfum opponere

s

[

Divinz gratiz efficaci. Ergo efficax Dei gra-

tia nequaquam eft libero arbitrio hominis ir-

l i

re-

U

256

NG9 ( 0 ) u9

refiftibilis ad affenfum neceflitas.

Hominis

fl

ergo arbitrium fub efficaci Dei gratia liberum

JYanicha

omnino eft ab omni irrefiftibili ad affenfum

u

necefütate. ld autem perinde fe habet ; ac ar-

bitrium hominis ea libertate efle liberum ,

Jifenm

te fcie

quz dicitur libertas indifferentiz : quod per-

TIan9 9X

tinaciter , & prefra&te contra do&trinam Con-

tm: a

cilii "'ridentini negat Janfenius.

Docet prz-

profani

terea fancta Synodus , injuftos homines , eos-

msque

que adultos, qui beneficio Divinz gratiz ef-

tsque,

ficacis ad fui fe converfionem difponunt, af-

Ds Tun

fentiri libere Divinz gratiz efficaci: & ea qui-

dem libertate affentiri libere, qua efficacem

hn dä

fufica ;

infpirationem ita aflentiendo recipiunt ; ut

hi fizi

eamdem abjicere diflentiendo poffint. Hic au-

E 1777

temiterum füb efficaci Divina gratia definitam,

&mm'erlm

declaratamque habemus a 'T'ridentina Synodo

QU

libertatem 1ndifferentie, ab omni irrefi(tibili

Dd

neceífitate prorfus immunem.

Perfpicuum

ii c

igitur, exploratumque eft, Janfenii doctrinam

D

de fublata fub efficaci gratia libertate, quz

P fnfe

dicitur indifferentiz , repugnare quam maxi-

4me Tridentini do&rine, quz definit, atque

tlhri

li de

decernit,fub efficaci gratia falvam, incolumem-

lwllllli[l')æi

que perfiftrere, at

.

que manere noftrz liberta-

tis indifferentiam.

L

Mi f

XCVII. Przter Calvinianam notam , quam

At h'þer

fruftra a fe removere Janfenius nititur, Ma-

nichzam quoque ignominiam , iterato labore

M f

BRT

i

N

j

mnm

« (0) &

237

Fs

"

duon

inutili , a fe conatur repellere. Non tanquam

ti

]

d

Qd afiin

Manichzum monítrum exhorret , quale reve-

ra eft; fed tanquam Manichezum fpe&rum

dxc r

anfenius irridet , fublatam nobis omnem be-

e lieu.

ne faciendi libertatem, & incumbentem hu-

: quip:

mano generi inevitabilem peccandi neceffita-

wl

n n

tem: ad quod , tanquam ad larvam pueri,

D

..ui.-'

profanis Philofophorum regulis imbuti, mi-

mins; 5

nusque affueti Chriftianis preceptis, inftitu-

2 u

tisque, exhorrefcunt.

Hzc enim funt ver-

ponun, d

ba Janfenii : (1) Multi Phüofiphicis magis bac

j:.&8E

de ve difputationibus , £ cogitationibus ; quam Eccle-

a eicd

Jiaffice dotirine vepgulis affuéfatlà ad amiffam omnem

piunt ; !

boni faciendi libertatem , &?. incumbentem bumano ge-

t, Hicz

neri peccandi mecefizatem ,. quaft ad Manicbeum fpe-

definitt

&rum exborrefcunt.

Non de Philofophico ludo

m

homines; fed omnes catholicz Ecclefiz audi-

j ndi

tores ad tale Manichzum monfítrum non fi-

Perfpic

ne gravi caufa , cadente fcilicet in Chriftianum

i do?c*'&f

virum timore, exhorrefcunt. Oftenfurus er-

nate, f

go Janfenius differentiam , quz fuam inter,

n

& Manichzorum do&rinam intercedit , hzc

:j'im[, :'::-'-

in fui defenfionem literis commendavit : (2)

na

Manicbei ex illa concupifcentie importunitate collige-

r

"h

h*æ JX

bant , malam naturam nobis effe permiflam , qua in

mobis fine avbitrià noflri libertate peccata fingeret.. Et

banc lilertatis inopiam ex mature noffre inffütutione

",

£080-

um

jtitül

(1) Janfen. lib. 4. de Stat. Nat. lapf. cap. 14. pag. 202.

)räw É

col. 2. lit. E.

(2) Idem ibidem lib.

5

32

cap. 12, pag. 195. col. 2. lit. A.

258

V5 (o) wv

Auguflinus comtra docet , naturam bomi.

i

contigiffe.

[

"

^ontra

gis cum avbitrio liberrimo fine cecitate, fine vconcu.

1psprin

pifcentia venitenis infiruntate primitus e[fe. conditam ;

1'€1ïüibil€l

fed male ufa. bujusmodi libertate ,. peccandi. ueceffita-

Atpiftm

tem accidiffe : ita videlicet ; ut. illa. peccandi meceffr-

tichgos (

das, quam t7 Manichei, 9? Auguffimus im bomume

dominis |

effe animadvertebant , 89 admittebant , & effe fate-

((tbilem

bantur , mon effct natura inflituti bominis ; fed pena

(t0 CO

damnoti-

Jam vero initam a ,Janfenio compa-

, q

rationem fuam inter. & Manicheorum doGri-

pcand

nam accipio, ad trutinam revoco, eXx eaque

fe, tec

demonítro, in eadem verfari hzrefi cum Ma-

Qifboylt

nicheis |fanfenianos.

Manichzi docebant,

t0n pifr

tefte Janfenio , malam naturam nobis effe per-

tefftaten

miftam, quz in nobis fine arbitrii noftri li-

m

bertate peccata fingeret.

Docet jJanfenius,

RY

malam concupifcentiam , feu delectationem

lm W

malam nobis effe permiftam : quod ultro con-

Admittg

cedimus , quz in nobis ( hic latet error) fine

at j

arbitrii noftri ab irrefiftibili neceffitate liber-

Jifenis

tate ,

ualis ad merendum, & demerendum

ffb

eft apu

1

catholicos neceflària, peccata necel-

Rrtstis

fitando finoit.

Manichzi , eodem teíte , hanc

* e

"

libertatis aä irre

fi(tibili f

[

Demifi

licet neceffitate ino.'-

Q ex

piam .ex naturz noftrz inftirutione contigifle

affirmabant,

anfenius hanc libertatis ab ir-

refiftibili neceffitate inopiam ex hzreditaria na-

d

Nitis.

m

turz noftre depravatione contigiffe affirmat.

Ti

Prezeterea, faCta comparatione Auguftini Ipren-

fis cum Hipponenfi , Auguftinus Iprenfis ma-

Vs (

le

«Q9 (0) w97

239

1

turti g

l

le contra Manichzos docet, ex male ufà liber-

| þne ttn.

rima primi hominis libertate phyficam, & ir-

[o enlan;

refiftibilem peccandi neceffitatem | accidiffe,

DETM

Auguftinus vero Hipponenfis bene contra Ma-

i dj

nichxos docet, ex male ufa liberrimma primi

d m

hominis libertste, non nifi moralem , & re-

D

fiftibilem peccandi neceffitatem accidifle ; qua-

i; us

tenus concupifcentia, vinculo integritatis fo-

0 QOf

luta, quz pzna eft originalis peccati, nos ad

rum d«

peccandum provocat, & alleCtat ; .cui refifte-

, at

re, nec fine opitulante Dei gratia , nec fine

i a V

difficultate valemus.

Poftremo Auguftinus

| d

non nifi moralem , & refiftibilem peccandi ne-

is dj

ceffitatem admittebat, quam pznam elle pri-

j noflti

mi damnati hominis affirmabat. — Cdhtra ve-

]anfenim

ro non moralem , fed phyficam , & irrefiftibi-

eCiationd

lem peccandi neceffitatem , quam Manichzi

] ultrod

admittebant , Janfenius admittit: quam ex

emr) l

natüura inftituti hominis Manichzi repetebant;

d

anfenius vero ex pzna dammati repetit. At

snerc

irrefiftibilis peccandi neceffitas , & jattura li-

scata r

bertatis indifferentiz five cam Manichzis ex

ts w:

permifta nobis natura mala ; five cum Jànfe-

nio ex permifta nobis concupifcentia mala ex-

Áf

) COüïig], 6

orta dicatur ; íive ex natura fit inftituti ho-

us

Í j

minis, ut Manichzi volebant ; five ex pzna

damnati, ut contendit Janfenius; eadem per-

ii

Ts

fiftit Manichzorum, & Janfenianorum exfe-

ln

fl pdfï

cranda do&ring.

efill n

Xcvm.

240

&99 (0 ) 87

r- XCVIII. At enim, fi ex fufcepta a. Jan-

Teut,

fenio do&rinz fuz defenfione, qua Máani-

urnt;

chez hzrefis ipgnominiam a fe propulfare

s afenfa

tmt de

contendit, fatis aperte demonfítratum eft fu.

pra , fentire .Janfenium cum Manichzis ; mul-

ii dias «

to magis ex Auguftini teftimoniis apparet ,

0877

Manichzismum non modo olere , & fapere

hii il

jJanfenianos ; fed genuinos etiam, germanos-

Jne tril

que efle Manichzorum fuccefflores, & male

k tione

materiatam , ruinofamque Manichzorum hz-

tecelfitar

refim inítaurare iterum, atque reficere. Pau-

ituno h

ciffima quzdam ex S. Auguftino teítimonia

Dona hor

depromo, longe plura produ&turus in aciem

QImja ve

ex dele&to milite Auguftiniani exercitus , in

inbuif

ipfo pu&nz difcrimine contra novos, & ve-

Vlgjs:

teres Manichzos. (1) Duas (inquit Augufti-

di) qu

vel duas

mus) anmas ( Manichzi dicunt

t Manic

suenies , umam bonaws, alteragm snaloms , intev . fe ba-

hon gj

beve conflidum ; . quando caro concupifcit adcevfus

* Decor

fbiritum , £2 fpiritus adzerfus cornem.

Duas in-

00 m

deliberatas dele&tationes Janfenius dicit, unam

Wrata d.

bonam, alteram malam , inter fe habere con-

m eft i

fli&um ; quando caro concupifcit adverfus

lera

fpiritum , & fpiritus adverfus carnem. At

confli&tus ifte carnis, & fpiritus, de quo Pau-

'lIlC, Qu9

lus Apoftolus, non eít |Janfenianus confli-

3 f

E

&us, inftar Manichzi conflictus, quo , ut

Ato ET '

Janfenius loquitur , duz deleztationes inde-

li-

Wtb

(1) S. Aug. lib. de Hieref. ad Quodvultdeum hzref. 46.

VIX

tom. 9.

b

Mu

li

*

WRb

241

p

überate, bona. una,altera mala; inter fe fe de-

qu X

il

certant; utra utram fuperatura, & volunta-

propi:

tis aflenfum poít fe trattura fit.

Iltem hzc

tum d

narrat de Manichzis Auguítinus: (1) Mas-

cheis;ti

chei duas animas , wunas bonom ,. oltevam snalam , it

ls appt

umo bomine effe delivant.

Et ommim quidem bona

NT

bominis illi bone omimee ; ommia vero mala illi gale

t

animae iribuunt.

Janfenius fimiliter duas de-

i, I

le&tationes irrefiftibiliter ad bonum, & malum

heorum

nece(ílitantes, unam bonam, alteram malam,

vhio. Pa;-

'

in uno homine effe delirat. Et omnia quidem

no teld

bona hominis delet£tationi bonz neceffitanti ;

omnia vero mala deleGtationi malz neceffitan-

ris i

xerciti,!

ti tribuit. Preterea hzec Auguftinus de Ma-

nicheis: (2) Tesne peccare. dicumt. ( Mani-

yit Aup?

chæi) quaudo notura waali prevalet nature . Dei.

xt) ul uï

Haec Manicheorim efl. immundiffima. infimia

Ita',

y, i

& non aliter, duce, ac magiftro Janfenio, tunc

fe peccare dicunt Janfeniani; quando dele&ta-

yfi d

. Dui!

tio mala przvalet viribus, & major eft inde-

liberata dele&tatione bona.

; loU

Hzc JjJanfeniano-

rum eft immundiffima infania.

Si enim in-

hiett

(i ii

deliberata deleCtatio mala przvalet viribus,

& [major eft indeliberata dele&atione bona;

g ?

tunc, auctore Janfenio , homo neceffario pec-

dje qn i

as oonl:

cat, nec abftinere a peccato poteít : contra

j

vero , fi indeliberata dele&tatio bona przva-

h T0 ,

1

let viribus, & major eft indeliberata deleCtatios

ne

l

Q.

(1) S. Auc. lib. de duab. animab. cap. 12. niim. 16. tom. g.

"T d

(2) ldem lib. de Continen. cap. 5. num. 14. tom. 6.

142

SD9 (0) 99

ne mala ; tunc , au&ore eodem ; homo ne-

C

ceflario abítinet a peccato, & peccare omni-

no non potefít. Poftremo ficut Manichzi po-

De $.

fita illa duplici anirina, bona una: altera ma-

la, non a coactione; fed a fimplici neceffita-

te liberum negabant arbitrium — ( fentiebant

enim fe non invitos, atque coa&tos; fed vo-

XX A

lentes , atque nolentes, tum bene, tum ma-

f ant

le vivere

ita, & non aliter Janfeniani , pofi-

ftCirth

ta illa duplici deleCtatione indeliberata, & ne-

Hentes

ceffitante, bona una, altera mala , qua fe vo-

itidit,

lentes, atque nolentes, & bene, & male vi-

atusque

vere fentiunt, non a coattione ; fed a fola fim-

Wftys

plici neceífitate liberum — negant arbitrium.

Aifnm

Itaque ex haCtenus narratis , expofitis, ac dif-

Ts ]

utatis , certum , manifeftum, exploratum-

Al

que fit, Janfenianos in propugnanda hzre(i

, qno

de duplici principio nece(fitante , & de ja&tu-

ra libertatis indifferentiz, fucceflores

WJH

/fi'.///// J/Z'/.

efle veterum Manichzorum.

MT

Titm

p

(C ONE.

( mirra

X

SQ

D *

l

N

D) :3;::1'91.,*)&

WL

MmM

P

ka

meü

QHMC

[AY

p

WM [

CA

^

N

h

j

Hm

"d

NU (0) SQ

243

j uhom [j

CO U

CAPUTSNXVI

anicdy

De $. duguflino Mauicbeorum okm

ais

Auditore.

ic nl

(fentia

uguftinus Chriftianus tunc cafechu-

s; fs

XCIX. A

menus, nondum baptizatus fide-

Ie, füma

lis, annum agens undevigefimum , cum ef-

n g

fet Carthagine, ubi humanioribus literis ado-

yenm, t

lefcentes adolefcens inftituebat; in Manichzos

NU

incidit, quorum erroribus vitiatus , depra-

& m

vatusque eft.

Novem annos in ea hzrefi

d a lo

verfatus eft, ab anno fcilicet undevigefimo

- arbit

ad annum ufque o&tavum füpra vigefimum.

itis, dC !

TTeftis et Poflidius Calamenfis Epifcopus , &

xplorati

Auguftini difcipulus, quocum , ut ipfe tefta-

anda 1

tur, annos quadraginta femiliariffime vixe-

&i

rat, de quo hzec literis commendavit : (1

coers

Verum aliquendo: Mamicbeorum apzzd Covtbapginem

ul

adolefcens. fuevot. evrove. fodu&hus.

Accedit tefti-

monium ipfiusmet Augu(tini, qui talia de fe

ipfe narrat : (2) Per idem tempus aunorum novem

ab undevigefimo auno eteris sece ufgue ad. duodetri-

gofmum feducebamur, ( 8 Manichæïs) €9? feduceba-

su;. lItem alio loco: (3) Novem, inquit, fer-

me ayni funt, quibus ego im ill limo profundi , ac

2

1e-

(1) Poffid. Calamen. cap. z. Vit. Auguft. 'Extat in Append,

tom. x. Operum S. Auguit. edit. Maurin.

pag. 165.

(2) Auguit. lib. 4. Confef. eap

H

1

num.

1. tom. I.

(

(3) ldem ibidem cap. ir. num. 1:9.

44

E

ci

z

-::?

((

ET

tenebris falfitatis , cum fcepe füvgere conaver ,& gva-

vius collderer , volutatus fum.

Et iterum Ma-

4l fUL

nichzxos alloquens: (1) A4uw4ue, inquit, dodos

j

MT

Ecclefie Catbolice viros tauta pace animi, & eo vo-

2

.

üm, n

40, quo ego vos audivi

mibil opus evit novem. am.

qis, quibus qze ludificaflis.

Przterea Electorum

hf

flagitia perftringens : (2) Movez, inquit, an-

affert a

52os totos sagna cura , ac diligentia vos audioi : mul-

fit, nec

lus szibi Ele&ovum immote[cere potuit; qui focwndum

dmm,

bec precepta mon aut deprebenfus im peccato , aut

friui, Y

certe fufpicioni fubditus fuerit.

Etc rürfum : (3)

quod in

Quid emim me aliud, inquit, cogebat ammos fere

tent, «

ts fri.

noven , [preta veligioue , que mibi a puerulo a paren-

tibus infita evot , boyines illos fequi, ac diligeuter eu-

ftciles c

dire ?

uod autem dicit, infitam fibi a paren-

il

tibus adhuc puerulo Chriftianam religionem,

f qu)

timum

nihil aliud fignificat ; nifi ab ineunte ztate pa-

rentum cura fe catechumenum initiatum ,

duf (

Chriftianisque inftitutionibus eruditum. Quod

TIl] cm

apertiffime alio loco declarat, illorumque tem-

qime Ver

ID f0f

porum ufitatam a catechumenis confuetudi-

iboellab:

nem refert: (4) Ego adbuc puer , inquit, &

fignabar. jam [igno crucis , &2 condiebow ejus. fale.. . .

M

Dilata eff mundatio mea . quafi neceffo efft , ut ad-

filg ] e

hi,

ofl lava-

buc fordidarer ,. i vivezgw - xzjuia videlicet p

CVuti

T

Uix?d;-e;-'[eþ

€D Auguft. lib. 1. de Morib. Eccl. Cathol. cap. 18. num.

34. tom. r

lp

(2) 1dem ibidem lib. 2. cap. 19. num. 68. tom. 1

E

T fl

C3) Idem lib. de Utilit. creden, ad Honorat. cap. 1. n. ?

H

tom. g.

(4) ldem lib. r. Confef. cap. 1. num. 17. tom. 1.

() À

A

MQOS ( 0 ) VE

^p)

t m

crum ülud smajor

peviculofior im. fordibus delidlo-

term f

Vus2 vedius joret

lqu[,w

l (/

C. In Manicheorum grege ex Audito-

^E TOU

rum , non ex Eledtorum numero fe fuifle

Caufam autem

Em

Auguftinus fzpe teffatur.

ingi

affert, cur in ÀAuditorum gradu Íe continue-

T1t

nec ad altiorem afcenderit ordinem Ele-

j di

C&orum, qui ab humanis curis, negotiisque

j

feriati, vitam traducebant otiofam : nimirum,

l Po (l

nrftm

quod in eorum difputationibus animadver-

terit, eos in confirmandis placitis, & fenten-

u 0R j

hn

tiüis fuis hefitantes , incertos, debiles, & im-

iil d

r

TU

becilles efle; ita, ut eis acquiefcere penitus

fj g pare

Aucuftinus non poffet.

Eo autem tempo-

re, quo Manichzorum Auditor erat, fe Chri-

xdipionel

ftianum Catholicum fuiffe narrat, id eft, Ec-

ye at

clefis Catholice catechumenum.

Catechu-

y ii

meni enim vulgo dicebantur Chriftiani, mi-

f tüm. V (ui

nime vero hdeles

fufcepto autém bapti-

um w

Ímo non modo Chriftiani ; fed etiam fideles

CO ii

appellabantur. Audiatur S. Do&tor. (1) .Sed

1 'H

que me, inqult, ratio vevocabot ; me apud eos pe-

0/:

WUu bevevem; ut me im ilo gradu, quem vocant

rf(v

,H

Auditoruam

tenerem ; ut bujus mnmudi [pem , atque

| Poö l

(t

(

megotàm mom dimüttevegs : wiff, quod ipfos quoque ami-

mad 'erteban, 1)[713 in vefellendis alüs difertos , €9^ co-

j

piofos. effe ; /jum/z in fuis probaudis Jïwmoy ; O ver-

qp d

405 uner e

Sed de qme. quid dicam , qui- jam. Catho-

ion. !

fs

l-

[ ClP'[ ;

Q

(1) Aug.lib. de Utilit. creden. ad Honorat, cap. 1. n. 2, t.8

wm ln

246

WO (0) wO9

[f

Jicus Chriffienus eramm ? Yn publica autem, cele-

J(lfflj

bri , atque folemni difceptatione illa, Hippo-

ne apud univerfum populum habita, qua

t

1]

ff

Fortunstum Presbyvterum Manichezum Au-

in dj

jj

guftinus confutavit, cum quzftionem de Ma-

nichzorum doGrina ad eam, quz eft de mo-

i p) OPO

ribus Manichzorum,

Fortunatus transferre

m fi

contenderet ; S. Do&or fe non ex Electorum

hrefim

cetu ; fed ex Auditorum grege unum fuif-

qum |

íe refpondet :

& univerfam Manichezorum

u N

do&rinam Auditoribus fuis tradi folitam a

Iram

li5 , W

Manicheorum EleGis ; mores autem ipfo-

ryum in fecretis metCI'llS

maxine vero in

107

conficienda turpiflima, & clandefhna eorum

enti P

euchariftia Auditoribus penitus occultari. D:

LUN]

guoribus veftris , ( 1) inquit, p/ene Jcire po[funt, qui

(tmmd

Eletli veftvi funt.

Noflis autem . sme non Elethum ve-

hvt

Jfirum , fed Auditorem fuiffe. Itaque quomrvis & ora-

Qw

Ed

4ioni veflve intevfuevim ; wt. interrogaffi , utrum fopa-

vatim voliscim babeatis aliquam ovationem ; Deus

judicio

Jolus potefà moffe , €9' vos

FgO tamen - ovett-0ne,

tichgo

ip qua intevfui , mibi] tuvpe fievi vidi

Jed folum

Wrin

contra fidem auitmadvevti , quaz poffea didici, &5 pro.

( 13

$avi; quod contra folem. facitis orationem

Proter

Q

boc in illa ovatioue vefftra nibil novi comperi

Quis-

Vertnt

quis mutem. vobis opponit quaffionem aliquam de mo-

gtl&, [

vibu$ ; Elefs effris oppomit

Quid autem inter

Wipttg

vos agatis, qui Ele& eflit; ego [fire mom po[[um

Qm

Nam £9. Euchaovifliam: audivi a volis fepe, quod ac-

Woglt

4t-

4

€1) Aug. lib. contr. Fortun. Manich difp, r. num, 3. t. $-

a

J

&ES ( 0 ) N&P

247

Item, od

cipiatis : tempus autem, acciplendi cum " lateret ;

]. Hip

quid accipiatis , wunde woffe potui ? lteque ferva , fi

abiti, v

placet ;

quaflionem de saoribus ; ut iuter. Ele&ios. ve-

hum d

foros: difcutiatur , fi difcuti. poteff.

Mibhi fides. data

nem del

eff a vobis, quam bodie improbo. . De ipfa propofui :

zi

ad propofitum suweum mrbi ve[fpondeatur.

Patefa-

"

IS £Faf

&am fibi Manicheorum Auditori univerfam

cEledunr

hzrefim Manichzxam , traditamque epiftolam,

um t

quam Fundamenti appellabant, in qua tota

aniduy

pene Manichzorum fabula continebatur , his

d fa.

iterum verbis Auguftinus docet : (1) Vicea-

U

mus,inquit, quid me doceat Momicbeus , Q po-

antgm Y

f

me ven!

tffomum. i. confideremus librum , quem Funda-

dupa eont

menti Epiftolam 4icitis , ubi totum. pene, quod cve-

ditis, continetur.

llla enim mobis il tempore mmife-

cültan. )

vis quaudo le&a efl j illuminati dicebamnm a volis.

; pq((uüt,;:

j Eu

In judicio autem Carthaginenfi apud Epifco-

aire u

pos judices de Manichzorum do&trina, & de

Ele&torum moribus, Auguítinus, qui in eo

, umj

judicio aderat, utpote qui olim Auditor Ma-

atl ) h

nicheorum fuerat, univerfam Manichzorum

il (l

do&rinam Auditoribus tradi folitam patefe-

m j

cit; ita, ut, qui in eo judicio aderant Mani-

7754

chzorum Electi; eam omnino negare nequi-

"H

l,

'verint. At vero turpiffima Electorum fla-

r eï!l.

[/

'gitia, & exfecrandas libidines in peragendis

"I

impiis myfíleriis , & conficienda exfecrabili

P LI

eorum euchariftia, utpote quz Auditoribus

j P?-i"f **'

occultabantur, fole Manichzorum El?&æ à

ju-

þ-": Wä&' . 1

It

Q 4

(1) Aug.lib. contr. epift. Manich, cap. ;. num. 6. tom. 9-

u ) Ü

x*w

248

«s ( 0) wps

judiciali quzftione perterritz, patefecerunt.

nütptat

"'eftis locupletiffimus eít Poffidius Calamen-

iriiens

fis Epifcopus, qui hzc literis commendavit :

Mdrina.

( I ) Zipud Cartbaginem , dum per quemdum domus

lu

Regue procuratorem , nomine Urfium ,. fidei catholice

pegrinm

bominem, ad quosdam Manicbeorum , quos. Ele£os,

teim vl

vel Eleas dicunt , prefentes. perveniretur , atque ad

nnt, A

Ecclefiami ab eodezms deducerentur ,. &7 perducerentur ;

hts Mani

ab Epifcopis ad tabulas ouditi funt.. Juter quos etian

, mod

Jan&e memorie Auguffinus fuit , qui pre ceteris il-

qum pr

Jagi.exfecvabilem fe&lom noverat , €?. eovum prodens

Vrtas:

eputsinodi. damnaliles Blasplesias ex locis livorum ,

Qnum

quos zlli aecipiunt Mauiciai , u[gue ad confeffionem

fcm'auon

earup, blo j)l)emz'awmz eos perdeuxit.

Et, que inter

t5 Ovilm

Je ii fuo sore smalo. ind,

/,

puo, G turpia facere con-

: fed,

Jüeverant , feminavum iarum, sl EleBarum pro-

Qim- q

ditione , ilis. Ecclefiaflicis geflis. declavatum eff.

M PONE

X'IS, Cöï

CI. Mirabitur fortafle

quispäm , qui fieri

ltim 112

potuerit ; ut Auguflinus acerrimo fretus in-

Vrünt f

genio tot, tantisque Manichzorum fibulis,

1 lii c

hisque maxime abfüurdis, & abfonis affentire-

lts v

tur. At, fi in eo errandi caufas inveítigemus ;

Ti

"

admiratio omnino ceflibit.

din fi

Etenim , cum in

LU eluf

Manichzos incidit ; adole

Ícens Auguftinus

t Cigen

Crat, eaque ztate, in qua maxima ineft im-

becillitas confilii

"ünicha

item rerum novarum, &

" hnigg;

inanis gloriole nat

Ura percupidus : preterea

'-'läüriq pe

MO

L

(1) Poffid. Calamen. in Vita Auguft. in Append. tom. x.

g

Perum $, Auguít, edit. Maurin. cap. 16. pag. 180»

249

geterur.

voluptatum illecebris captus, & libidinibus

lm

ferviens : quodque capitale eft, in Chriftiana

mendi:

do&rina ( utpote admodum negligens, mollis

ndti zinfiliï!

!

& languidus carechumenus ) fere hofpes , &

jb t

peregrinus. Quz autem in Manichzam hz-

j1; L

refim vehementius adolefcentem fe impule-

i, du

runt, Auguftinus ipfe teftatur : id eft, fimu-

Af

il

lata Manichzorum pietas, caritas, continen-

t

tia, modeftia, maxume vero mira quxdam,

quam przdicabant, morum, do&rinzque fe-

:mfælarh; j

(//j

Á

"

(f

veritas: quamquam id quidem commune o-

1j

mnium hzreticorum eít, maxime vero Jan-

tl

Íenianorum , qui veniunt ad nos in veftimen-

; [Iit D]

tis ovium, intrinfecus autem funt lupi rapa-

fu i

ces: fed, ut nobis caveamus , admonente Do-

derim j

mino ; a fructibus eorum, id eít exempli

um 9.

gratia, ab obícceniffimis eorum convulfioni-

bus, cognofcemus eos. -Item, ut ad Augu-

ftinum me referam , Manichzis eum adftrin-

if

xerunt laus gloriz, & palma vi&toriz , quam

) fretist

m fäbl]h*u

in fuis cum fimplicibus, imperitisque Chri-

; ffntt

ftianis concertationibus reportabat. (I) Sed

g

w duo quedam, inquit, maxime, que incautam

ilam ctatem, facile capiunt , per admiraliles: atiri-

11,011111m

vere circutus ,. quorum eff unun familioritas (cum

:

[o]

umnus

gl

d

Manichzis) mefcio quomodo vepens. quadam imagi-

ue bonitatis

varun

o ZHterum, quod. quedam moxia

ii

vitoria peme amibi femmper im difjutatiomibus prove-

5

L]

y

5

701e-

a

U

(1) Auguft. lib. de duab. animab. contra Manich. caþ.

r )

9. num. 11. tom, 8.

6

250

SQS ( 0 ) SQ$

niebat diffevemti cum Ciriftionis imperitisy fed tamen

nteax

fidem fuam ceriatim , wt quisque poffet, defendere mo-

;"nquit, |

lientibus.

Eadem' feveritatis , & continentize

771

fita, fimulataque oftentatione Alypius etiam

udtrital

cum fodali fuo Auguítino in Manichzas inci-

UT

dit plagas, de quo hec Auguftinus narrat:

Trt Og

(I) llla anecum fupevflitione invoiutus eff , omans in

A05 T0

Manicheis, offentatiouem coutinentie , quam vevam ,

ha j

€9 germanam putabat.

Erat autez illa vecors , €?

[/

i

l

]

m

Jedu&loria , pretiofas animas captans , nondum virtu-

€ fbm

pis altitudinem fcieutes. taugere , & fuperficie. decipi

LUE

Jaciles, fed tamen adumbrate , fimulateque virtutis.

U mj

ilreraty

CII. Ad hzc accedebat incredibile quod-

1 Seg

dam in Auguttino veri inveniendi ftudium,

ln

ac defiderium.

Manichzi autem non nifi ve-

DINN

ritatem in ore habebant, ad quam obtinen-

Glb

dam Auditores fuos , au&toritate negle&ta,

, U

tanquam terrifica quadam larva, perípicuis,

(

exploratisque rationibus fe perducturos pol-

Afoue

licebantur ; quanquam fero eos non ftetiffe

ütem e

promiffis Augufítinus cognoverit. (2) lzcidi,

ttàm h

inquit , g bomines fuperbe deliramtes , $9 corna-

tb

les uimüs , €9 loquaces.

Et dicebant : Veritas , Ve-

vias : C9 suultum eamm dicebant gübi; & musquam

Rpudi

erat in eis. . Et alio loco rem copiofius expo-

Orm

DEU

nit ad amicum fuum Honoratum, in Mani-

(

titin

chzismo adbuc perfeverantem , quem ab er-

d

*rO-

t origj

(1) Auguft, lib. &. Confef. cap. 7. num. 12. tom, 1.

(

V

(2) Idem lib. 3. Confef; cap. 6. num. 1o. tom. 1.

g

l i

W (o)

25i

55 [ g

rore:abducere S. Do&or conatur. (1) Vff

dj

inquit, Hozorate, mom aliam ob cau[am mos in ta-

COntina

les bomines incid/ffo ; mifi, quod . dieebant , tevribili

yplts n

autioritate feparota , mera , 9 frmplici vatione eos ,

üchass i

qui fe audire vellent , introduthmos. ad Deurmn , €7 er-

IDUS t

vore ommi liberaturos.

Quid enim sue aliud. cogebat

g i

apnos fere movem , fpreta veligione , que mibi pueru-

qum [

lo a parentibus infita evat, bomunes illos fegui, ac

]i n i

dilizenter. audire ; nifi, quod mos. fuperflitione terreri,

wnmzdmn vir!,»

f

QG fidem nolis ante vationem. imperavi dicerent ; fe

Ij

lib

autem ullum premere ad fidem , eifi prius. difcuffa ,

itflt at

€ enodata veritote ?. Quis non. bis pollicitatioribus

ill/ceretur , profertims adolefcentis animms. cupidus ve-

lbl qu'

9;i? Sed nullum tormentum validius ad la-

j Iludimrf

befaCctandum adolefcentis , & catechumeni

on nifY

infirmum admodum, & vacillantem animum

] obtin:

celeberrima quzftione illa a Manichzis exci-

; nl

tata, UNDE MALUM ? Minime quidem,

pe[*(piCUï*.

dicebant , a Deo bono ; a Deo igitur malo,

daros p*

atque idcirco ab zterna natura mala.

PbLec

autem eft quzítio illa , quz doGtiffimorum

"

etiam hominum femper ingenia torfit, & fa-

& (

tigavit.

Ne autem malorum omnium origo

53

f

tribueretur peccato primi omnium parentis ;

g n

repudiabant Manichzi teftamentum vetus ,

ofins &t

corruptumque novum a novis ex Judaismo

lj

Chriftianis affirmabant, qua duplici au&tori-

i

tate originale peccatum innotuit.

Ad ele-

g d*

vant-

PU

tofts

(1) Auguft. lib, de Utilit, creden. ad Honorat. cap. rnum.

2. tom. g.

.

Q h

252

5 (o) Q9

vandam autem auCtoritatem veteris teftamen-

d virt

ti ea objiciebant adolefcenti Auguftino, quz

trpesqu

primo adfpettu vehementer perturbant, do-

grop;qi'u

ctumque interpretem , atque fapientem defi-

as irit

derant. Auguítinus ipfe audiatur , quid Evo-

(feri p

dio refpondeat, fic fe interroganti : (1) Dic

qead r

g0.

L

j unde male fociamus ? Cui Auguttinus : Kam,

tum, tu

inquit , quaffionem wooes, que sue admodum ado.

ünum f

lefceutem. vebementer exercuit , €? fatigatum in. ba-

ni, fnad

veticos ipipulit , atque dejecit.

Quo cafu zta. fum. af-

10n effe

Jiitius, €g' tantis obrutus acervis inanium fabularum ;

quod f

ut ,nifi suibi amor imveniendi veri. opem. Divinam im-

mmque

petraviffet ; emergere iude, otque in ipf?ozm prümam

wlntat

querendi libertateu veofpirare non pofiz.. Etiterum

WU pGC.'

alioloco: (2

Movelor , inquit, ut fiffragarer

QIereba

( Manichzis ) flultis deceptoribus , cium a me qua-

Qu w

Verert: UNDE MALUM ? Et, utvim Jovsna. cor-

A g

perea bumena Deus frueretur , &2 baberet. capillos ,

ii i

G' ungues ? Et, utrum . qufl exiffimandi e[fent , qui

cum J

baberent uxoves ssultas , £? occiderent . bosnes j &2

d ctm

./äcifzf;cawm de animalibus ?

[ fUä, f

ferm

CIII. Sed nullum vinculum arctius ad äd-

f fom

ftringendum Augufítini animum in focietate

'

!Mi!ggc D

1l

Manichzorum , irrefiftibili illa peccandi ne-

ïil!![)- feï)

ceffitate, quz ex Manichzorum principiis ne-

N

'Talis enim adole-

l

E5I

ceflario confequebatur.

9

Ícentis Auguftini indoles fuit ; ut hinc ad lau-

ïr:l

'

3j

j

4

dem

—".jr"i [

s

(1) Aug. lib. z. de Lib. Arb. cap. 2. num. 4. tom. 1

D

(2) ldem lib. 3. Confef. cap.

é

num, 12.t0m. I.

-

253

&QS ( 0 ) Q9

" tl

dem virtutis, & gloriam ; illinc ad libidines,

Ullno, u

turpesque. corporis voluptates vehementer

rban d

jentem t

propenfus effet , atque proclivis. . Copulan-

dus igitur Auguftino erat fplendor virtutis ,

t quibs

fi fieri poffet, cum corporis voluptate. lta-

TA (l) ]

que ad retinendam virtutis laudem , & glo-

(hinus : D

riam, tuendamque etiam in mediis turpitu-

admidm i

,

dinum fuarum flu&tibus tranquillitatem ani-

-z'gat!mz T

ini, füadebat fibi cum fodalibus fuis Manichzis

'/i! fj fnm h

non efle fe, qui peccaret ; fed aliud quidpiam,

m filim.

quod fecum effet, & ipfe non effet: excufa-

; Driions

tumque fe iri putabat, quod non ipfe libera

//w/vl/'z If:iï"i';;/

voluntate fua peccaret; fed alia in ipfo necef-

B

fario p

ecca

M h CL

ret natura, in quam culpam fuam

f f fmgai:

conferebat , malam fcilicet enimam | illam ,

"RE

quam nobis penitus admiítam efle , nosque

ad peccandum irrefiftibiliter neceflitare Ma-

y f

wit oj

nichzi docebant.

Blandiebatur igitur fibi

cum Manichzis Auguftinus , extra culpam fe

"iz'/ï g/ff/)l

ln

efle, cum peccabat ; quod non libera volunta-

te fua, fed irre(i(tibili fibi neceffitate peccaret.

Peftferum hunc, & maxime capitalem erro-

rem faum his verbis Auguftinus deplorat : (1)

r&iUS 9d j

jp

AAdhuc enim mibi videbotur mon effe nos , qui pecca-

mus; fed, mefcio, quam. aliom in mobis peccare natu-

d

]

LA 4774

C5 dele&abot. fuperbiam meam extra. culpam

n'ncipilï

ff j

j

effe ; €9, cum aliquid mali feciffemm y non confiteri me

l

jn i^

feciffo ; ut famares amimemm meam , quoniam peccabat

M

ff

tibi : fed excufare eaz amabom , &9. accufare ne[cio

guz'(l

r t0m.!

(1) Auguftin, lib. 5. Confeff. cap. 10, num., 1. tom. I

ym P

254

( o ) xX89

quid oliud , quod amecum . effet ,. &g z/)j& non ej]äm

fb v

In eodem errore Janfeniani ,

veri, germani ,

10tatC (

& genuini Manichzorum iuccefï'ores verfan-

iqum,

tur.

ut Auguítini di-

Videtur enim ipfis ,

Non at

&ione utar,non efle fe, qui peccant ; fed aliam

lcet fibi:

in fe dlfhn&vn a feipfis peccare rem, indeli-

deti

beratam fcilicet delectationem malam , majo-

tiis dele

rem indeliberata deleCtatione bona :

& dele-

jis d

&at eorum fuperbiam extra culpam fe efle ;

t pecca

&, cum aliquid mali faciunt; non confitentur

d m

fe feciffe; ut fanet Deus eorum animas, quo-

( tfis

niam er peccant

fed excufare eas amant, &

EU qu

accufare quidpiam, indeliberatam fcilicet de-

Tet Dor

le&tationem malam, majorem indeliberata de-

M dple/?'

le&atione bona, quz in ipfis eft, & , quod

Jitfenian

funt ipfi, non eft. Dicunt Janiemam talia

lt

fe non docere

tamen non id fpectandum

R.

eft, quid ipfi dicant ; fed, quid confentaneum

m |

fit eis dicere , qui flatuunt fieri non pofle ;

1DOtof

ut cum minori deleCtatione bona refiftatur

tb

majori deleCtationi male , & a peccando quis

fe contine

item , non efle in poteftate pec-

Tina e

cantis vel auoere vires delectationis bonz,

[ dl5 |

vel imminuere vires deleCtationis malz, at-

UI

que efficere, ut dele&tatio bona major fit de-

Wntuf

lectatione mala quo folo cafu abítinere quis

VU gl

a peccato poteff

Utraque enim dele&tatio

300 Jant

indeliberata eft, nec pendet a noftris con(' -

l&m ln

lis, & voluntatibus. Itaque necefle eft ;

homo in tali ftatu conftitutus, in quem nec

Ti Atis

N

fua

XQU ( 0 ) XQ?

253

10 (

fua fe voluntate conjecit, & a quo fua vo-

pemi,

luntate evadere ipfe non poteft, neceffe eft

V

inquam , neceffitate fibi irrefiftibili , ut peccet.

l

Non eft igitur ipfe, qui peccat, peccato fci-

fl din

licet fibi ad reatum peenz imputabili; fed eft

m nj

delectatio illa mala , vel potius diabolus eft,

, mj

talis dele&tationis auGtor, qui in ipfo peccat.

m

Jufta eft ergo in ] anfeniana fententia excufa-

m d

tio peccantis, nec jufta minus accufatio eft

cottttst

vel majoris deleCtationis malz, vel diaboli,

jms,

qui talis deleCtationis eft au&or. Dixerit for-

amatt, V

taffe quispiam , oret, ut impetret delectatio-

:

fciliot

nem bonam ad non peccandum , quz major

berata à

fit dele&tatione mala ad pec:candum.

At, in

&qu

anfeniana fententia, orare non poteft ; ni(i

nam t

habeat dele&auonem bonam ad orandum,

ebandit

quz major fit dele£tatione mala ad non oran-

dum.

[entant

Hc autem major dele&tatio bona ex-

n po

tra poteítatem hominis omnino eft. Itaque ir-

! 18('11[!

ref (tibili neceffitate in Janfeniana doCtrina pec-

ia

qu1cumque peccat.

Pofita autem Janfe-

niana peccandi neceffitate, in defperationem

elitt]

jis D

filutis precipitamur ; omnes interciduntur

i

nervi honeftatis ; malis omnibus cupiditatibus

laxantur frzna ; " nullum denique ícelus, nul-

jof fi^

iner (

lum malum facinns eft, ad quod fufcipiendum

non [anfeniana dele C3:*11:10 indeliberata relative

d

vitrix impellat.

O fanctam Chriftianz feve-

ii ol

ritatis, & continentiz doctrinam! O fe-

veros vitiorum ]Judices, & Cenfores!

luem :

fii

CA-

256

iVOS ( o ) SQJ

CAX PAU X IH

[

ttinte

De Saucli 4uguflimi fcriptis , 69 adlis

MPGIUS

contra Manicba&os.

jt s

tansmifi

rima, quz in haCtenus editis S. Au-

1] U g

CIV. P

4 , fUtllo

guftini operibus fe legenda offerunt

D

contra Manichzos $. Doctoris fcripta, tres

fjmïii:'ü fjl j

ejus libri funt de Libero Arbitrio.

Cum

;211'3 25' (ü

Romz , reverfurus in Africam poft fufceptum

ii d

lt CO

Mediolani ab Ainbrofio baptismum, Augufti-

nus demoraretur; primum de Libero Arbi-

Wt red

54815

trio perfecit librum anno 3578. reliquos vero

lfT cont

duos in Africa abfolvit, cum effet presbyter

Mrat : (2

ordinatus labente anno 395., quo exeunte

L Gfiltf (j

Epifcopus creatus e(t. (1) . "Ives iiri , inquit,

n f

quos eadem difputatio pepevit , appellati fumt de Là-

letg qrh

bero Arbitrio, quorum fecundum,&9 tertium in Afri-

L o

ca jam. etiam. Hrpponeregin presbyter ordinatus , ficut

lum 77

punc potui , terminevi. "Tale opus, fufceptum a

"ff

fe contra capitalem Manichxorum errorem

D

Auguftinus ipfe teftatur : (2) Propter eos , in-

M (

quit, di/putatzo ifla fufcepta eff , qui negant, ex L

: hdf.ï?üfona

lero voluntatis avbitrio amali originem duci ; 68 Deum,

'-'ï]«?lll' ermn

ff ita efl, creatorems ommium maturavums culpandum

mïra MSI

effe contendunt : eo smodo volentes fecundum . fue im-

? d

jietatis errorem 4 Manichgei enim fu

0"

zpunutalilem

que COmm

quamdam , 9 Deo coeteruam: intro

2

ucere ial ua-

t-

üY

(1) S. Auguft. lib. r. Retra&t. cap. 9. num. t. tom. r.

MT

(2) Idem lib. 1

n

b

lib

Xetra&t. cap. 9. tom. 1. num. 2.

X)A

mm

DN

«Q9 ( 0 ) NG

TY

[

turam. Hos tres libros de Libero Arbitrio

ineunte anno 596. id efít, anno primo Epi-

8 d

fcopstus fui, Paulino Nolano Epifcopo, fcri-

pta ejus defideranti , legendos Augufítinus

transmüfit: (1) "res /ibros , inquit, atque uti-

lts $ d

gam iam graudis quefliomis ita explicatores ; ut gran-

vdh of

des , tanto moimus smetuens im te laborem legendi ;

zph, t

quanto in te ardorem perfpicio diligendi , mifi fon&t-

r Q

1 C9 cavitati tue

nam quaefio : eorum de lilero

arbitrio efl.. Scripfit przeterea Auguftinus füb

tliogus

n, i

nf

fuz converfionis initium anno circiter 389.

ibero At

poft reditum füuum in Africam duos de Ge-

nefi contra Manichzos libros, de quibus hzc

iguos vt

presbyt

narrat : ( 2) In Zfrica conffitutus , Jerzpfi duos libvos

0 exeut

de Genefi contra Manicheos.

Quamvis enim in.fu-

b iïlquj

perioribus. libris quidquid. difputavi (in libris de

libero arbitrio ) wnde offenderezs Deum Jumme bo-

fint dl

IT

üum, P iummutabilem, creatorem e[fe oumium muta-

N

bilium naturarum ; mec ullam effe naturam malam, f-.

ve fübffantiam yin quantum uatura. eft atque fulflan-

fcoptun *

tia ; adverfus. Manicheos moflra. imvigilaret intentio.

] eif OïB'm

li

"R

II,

Jfli.tamen duo libri apertiffane adverfus eos editi fuut

M

j ?

D7 Jäfenþonem veteri$ Lepgis, quam vebementi [ludio

vefoni ervoris oppugnant.

Hos ipfos de Genefi

g

,,,, ]

contra Manichzos libros S. Do&tor alio loco,

(li

lP«!/

j P

jm dudumEpifcopus , his verbis refert , at-

JJ

a j

55 qui

que commemorat : (ä Contra Mauichao

205

" gb

lt

(T) S. Auguítin. epift. 3r. ad Paulin. num. 7. tom. 2.

(2) Idem lib. r. Retract,

Ccap. Io. num. rz. tom. T

, inm

(3) Idem lib. g. de

Y

Genef, ad Litter. cap. 2, num. 3. tom: 3.

258

SQS (0) Q?

bas literas. vetevis "Teffamenti non aliter ; quam opor-

[ir at

zet, accipiendo ervaut ; fed. omnino non accipiendo, €$

fipit,

ütfütan

deteflando. Blasphemant ; duos. coufevipfi libros vecenti

temipove comver[füomis suee , cito volems eovum coufu-

Mguftr

ag ]

tare deliramenta , vel erigere intentionem ad quaren-

dam n literis , quas oderunt , Chriffianam , &2 Evan-

«t a

gelicam fidem.

ld ad

üm Au

CV. Sequuntur S. Do&oris duo contra

(rilism

Manichzos libri, quorum primus de mori-

EU

bus Ecclefiz catholice , alter de moribus Ma-

& Monic

nicheorum infcribitur,

uos Romz ineunte

TU err

anno 588. S. Dottor abfolvit ; vulgavit au-

Yerbis al

tem in Africa, ut editores Maurini cenfent ,

j hrtgn

anno fortaffe 489. Scribendi caufa libros hu-

" odl

jusmodi Auguftino fuit fi£ta, & fimulata Ma-

at ;

nichzorum feveritas, & continentia, quam

!^ n

in perditiffima vita, ceterorum hzreticorum

1t polirira

more, ad decipiendos fimplices , & incautos

Ts ei

fideles, fallaciter oftentabant.

Auguftinum

Wsbyter

teftem produco : (1) gam baptizatus , inquit,

qi Hijy;

cum Rome e[fem , uec fevre tacitus po[Jeza Manicgrao-

U

sum ja&lantiam de falfa, t2 fallaci continentia , vel

| Mi

abfünentims , qua [e ad imperitos decipiendos veris

TWl i

Chrifliamis , quibus comparanudi mon fumt , infuper

*-Lüi,'!ing ! qn,

prefevunt fcvipfi duos libros , umum de movibus Ec-

V tj

clefie catholice , alterum .de smoribus Manicheortm.

S. Do-

Liber etiam de vera religione, quem

&or

Qs

al

u

ia h

^

À '&;m' |

Q5 S. Auguftin. lib. 1. Retra&, cap. 7. num. 1. tom, L.

(

j

)

—

W (o)wy

259

^s (

Gor anno circiter 3

. nondum presbyter

Ü

accipieud:,

fcripfit, extrema potiffimum illius parte ad

t n

.

.

confutandos Manichzos pertinet

de quo

3 e0r1i t

Auguflinus: (1) Mexize, inquit, coztra duas

tm ad qut

naturos Marvicbeorum bác liler loquitur.

Hunc

um G n

excipit alter Auguftini liber de utilitate cre-

dendi ad amicum fuum Honoratum , quem,

cum Auguftnus olim Manichzus nondum

; dU t

Chrifianum , nondum fcilicet ; catechume-

us de m

num,atque etiam invitum, & repugnantem

moribis d

ad Manichzos adduxiffet nunc a Manichzo-

oma iet

rum errore eum revocare conatur , hisquc

vngaVii j

verbis alloquitur : (2) Tw nondum Chriflianus ,

'ni cenlt

qui bortatu sze0, cum eos. velementer. exfecrareris ,

a libros !

vix addu&hus es , ut audiendi tii , atque explerauds.

imuhia )

viderentur ; qua, quofo, alia ve dele&atus e5, recorda-

re , obfecro te ; mifi magna quadam prefumptione ,

a, Q

haretian

ac pollicitatione vationum ? Hic autem liber pri-

k jl

mus eft omnium , quos Auguftinus fa&tus

presbyter edidit. Audiatur : (3) 'am vero

Augu&fnæ

yni, i

apud Hipponem - Regium. presbyter Jcvipfi: libvum: de

gl

utilitate credendi ad. amicum aueum , quem deceptum

& Manicheis , adhue eo errore noveram. detineri , &

yiinets'

iridere im catbolicee fidei difciplina, quod juberentur

qunai *

bomines credeye ; "on autem, quid e[fet verum, certiff-

"m

Ui* vaiione doceventuw.

TM

Cum autem Augufti-

R 2

nus

Afhi;i(þf'*'v:

Ua o

C0 S. Auguftin, lib. r. Retra&. cap. 13. num. ». tom, t.

i

(2) Idem lib. de Utilit, creden. ad Honorat. cap. r. num.

2. tom. 8,

(3) Idem lib. i. Retra&. cap. 14. num. r. tom. 1.

"

260

895 ( 0 ) SO9

1 (1)

nusineunte anno 391 .pæsbyter fitinitiatus,ad

hunc ipfum annum liber ifte pertinet. Li-

finta j

"; E g

brum de utilitate credendi continuo confe-

uitur alter S. Doctoris contra Manichzos li-

án lerg

( C01]

]

ber, qui de duabus animabus confcribitur.

aj t

Quare in eundem annum 3gi. cum fupe-

j atio

riore rejicitur. Hec enim de hujusmodi li-

rtm, at

bro S. Auguftinus habet: (1) Pof bunc lilrum

( de utilitate credendi ) /iripfi adbue. presbyter

fifi prefþ,

C um o

coutra Manicbeos de duabus animabus , quarum di-

fritipe ye

cunt unam partem Dei e[fe ; altevass de pemte tene-

brovum , quam uon condiderit Deus , €? que fit Deo

[j '.'ellet')

FW'IZ//'M///;

coeterna : €9 bas ambas auima$, umam bonam, al.

[ Jg/m/j

tevagi inalam i umo bomime effe dehent : ifam fü

licet sualagm jropriam carmis efó dicentes , quam car-

f il

nem eliam dicunt genti$ e[[e temebravum 5 :ilams vero

TM

l

bonam ex adoentitià Dei pavte, que cum tenebrarum

in IDX

Ym ï"jia;

gente conflixerit , atque utramque mifcuerit : 9 omnia

uidem) bona boummis illàp boma anime ; ommim vero

1077 !

fuhtum,,,.

zuala illi zale animetrbuunt.

UM

CVI. Inter Aüguftini a&ta, quex COhträ

wrhxque :

Manichzeos funt, celebris difputatio.illa nu-

iJfP"Mtio e

7 ( i

meratur, quam S. Do&or habuit cum For-

tunato Manicheorum presbytero anno 592.

[ fs ,

ab Auguftino füfcepta, & literis commenda-

ta: de qua fatis eft ctum Poflidii Calamenfis

Al Qp n

Epifcopi , tum ipfiusmet Auguftini monu-

At fe

menta proferre.

Poflidius quidem hzc nar-

um

]ny

rat:

(l) P[,[[m. (

(D S Auguft. lib, r. Retra&. cap. 15. num. 1, tom. I.

[4

m

P

*

N5 (0) SQ7

26x

D

'

.

rat

E

(1) Iu ia Hippomenfi urbe. Manticheovum: pe-

fititsd

tinet [j

f'ilentia quam pluvimos cives , €9 peregrinos infece-

Q00 Qu

rat , €9 penetraverat. feducente , €9 — decipiente ejus-

iichats

dem bwerefis quodam presbytero , momine. Fortunato ,

ibidem conver[ante , atque manente.

luterea Hippo-

Onfcribt,

menfes cive$, t9 peregrimi Chrifliami , tam Catbolici,

cun f

quam etam . Donatifle . adeunt . Auguffimum : presby-

jsmi

M

B du t

terum , atque depofcunt ; ut illum bominem Manicheo-

]u guly

vum presbyterum ,. quem. do&hum credebant , videret,

G9 cum eo de Lege tra&laret.

Quod idem . .. ..

3 91.'("'.'/1])

munime venuit.

Sed. utrum etiam boc Fortunatus fie-

alï

)

?'e gfmf

Yi vellets [cifcitatus eff. — At illi confeflim. ad ipfum

j i

hm

Fortunotum id detulerunt ,. petentes , €?. exbortantes,

2277

ac flagitantes , quod id sminime vecufaret.

Sane quo-

wiaui ddem Fovtunatus Jauthum noverat Augujlz'mmz,

j qïlaill L

adbuc in eodeg fecum . errove conflitutum ; cum . eo-

) illam 4

dem congredi Pdvitabat. Verumtamen Juorum ma-

7777

ni; r

xime inflantia coa&us , ac verecundatus . promifit

cosmmimus fe effe venturum , certamenque. difputandi

; n

Jubiturum. Unde condido die , ? loco, convenerunt in

wumnum , concuvrentibus quam. pluvimis vivis ffudiofis ,

tuvbisque curiofis : €g apertis ANotariorum tabulis ,

t at

difputatio eff cepta primo ; & fecundo finita eft. die.

j ^

In qua ille Mamicheus preceptor , «t Gefforum . con-

TU

tinet fides , nec Catbolicam affertionem: potuit: evacua-

j aj

,4:.

ve; nec Mamichbeorum . feflam fubnixam veritate va-

commf"*'ï'

luit comprobave ; fed deficiens 'reyþonfz'one, ultimo col-

(v

laturums fe cum fuis qmaporibus ea, que vefellere non

lii

potuit , profecutus eff ; €?, fi fibi fovte de bis ./L'ltl..f. "-

y li D

3

7-

f

(1) Poffid, Calamen. in Auguít. vita cap. 6.

!

j P

,

262

NOS ( 0 ) 889

df

uime feciffent . fue anime &onfulturum: atque ita ab

n de

omnibus , apud quos mmagnus, €? do&us videbatur ,ui-

bil valuiffe in fue fethe a[fertione judicatus eft.. Qua

frtumat

ille coufufione affe&tus , & fequeuti tempore de Hippo-

jpnefum

p

rapuri

nenfi civitate pvofe&us , ad eamdem amplius non ve-

meavit: ac fic per smemovatum . Dei bominem omnium

C

cordibus , vel qui aderant , vel qui abfeutes illa, que

gefla funt cogtoverant , errov ille ablotus , catbolica

sntere

HaCtenus Poffi-

QLTR

eff iatimata , ac vetenta veligo.

dius. Eadem Auguítinus his verbis confir-

lm, d

edem |

mat: (1) Eodem tempore presbyterii mei contra

Álimatt

Fortunatum quemdam Manicbeorum presbyterum dif-

putavi, qui pluvimuuss tempovis apud Hipponem vi-

!þæ/ j y;

1777

xevat , feduxeratque tam emultos ; ut propter illos ili

eum delecaret babitare.

sSque

Que difputatio nobis alter-

cantibus excepta ef? a. Notavis , veluti Gefla. coufice-

idty difcip

ventuv; nam &9 diem babet,t9 Confulem.

Hanc ii

UT

ante M

librum memorie conferre cuvavimus.

Vev[atur. ibi

Allt; j

quefHo ; unde fit smaluan : sue affevente , exortum fuif-

Je bominis smalusm ex libero voluntatis avbitrio ;j illo

Wantum

qutem uaturam "ali Deo coeternam. perfuadere . 120-

Nit: (

fl

liente.

Sed confequenti die tandem confeffus efl , mi-

bil fe adoevfus uos imvenme, quod diceret. — .Nec. fame

Ül

catbolicus fa&us efh ; fed tomen ab Hippone difreffrt.

plltl(lï, 1

Publicum autem , folemne , legitimum ,

!t jrig

certiffima auCtoritate difputationis hujus mo-

sla tj

numentum his verbis univerfz concertatio-

ni ab Auguítino prefigitur: (2) Quito Kalen-

das$

()S, A

(1) S. Auguft. lib. 1. Retra&t, cap. 16. num. 1. tom. 1.

(j lm

(2) Idem difput. 1. contra Fortun. Manich. pag. 93. col.

Tum.

l. lit. A, tom. 8.

( lm

SQS ( 0 ) SQ7

265

MQUIP M

das Septembris, Arcadio Auguflo bis , €9 Rufino vi-

vtbl

vis claviffuis Confulibus , babita. difputatio adverfus

Fortunatum Manicbeorum jvesbyterum , in urbe Hip-

atut .

pun 1

ponen[ium Regionum , in Balueis Soyz'z Jub. profentia

ij

popu/z

ff OR

p i t

CVII. Anno circiter 594. cum adhuc pre-

Hf , CAU

sbyter effet ; fcripfit Auguftinus librum unum

contra Adnnqntum olim Manichzi difcipu-

&CHHN M

erbis ouut

lum, de quo Adunanto hzc S. Do€tor habet

]

j t a

eodem libro : (1) dnfultave aufus eff. populo Ifrael

Adinautus utus ( ex duodecim ) difripulis Mani-

vilyim

chei

quem magnus Dotlorem illius fe&e fuiffó com-

l jj

2407 o0rant

Item alio loco hzc de Adimanto ,

gpar i

qusque opere narrat :

( 2) Adinanti. opus - eff ,

TAE

illius difcipuli Manicbei, qui pranomuüne Addas di-

Jefæa [l

Qus efl: Sic antiquiores MSS. At editi omnes

HJ/

ante Maurinos fic habent :

Qui proprio momüne

Ler hr

Addas didlus eff. — De fuo autem contra Adi-

euartti. /

mantum opere hzcS. Doctor pofteritati man-

7] ])WW)

davit (3) Eodem tempore venerunt 2n manus aeas

»; f u V

re [ ff/ 4

quedam . difputationes Adimanti , qui fuerat Manichei

difcipulus , quas confripfit adverfus Legem , €7 Pvo-

14 Wf

phetas , velut contravia eis Evangelica , &2 Apoffoli-

v d) fff "*"

ca fcrzpm demoufirare. conatus.

Huwic ego vefpondi

mum i

"verba ejus. ponens , eisque veddens vo[ponfionem meam.

hoj

a-

4

gncertaü-

W/W

()S

. Auguft. lib. contr. .Adimant. cap. 12. num. 2, t. 8

Jl

(2) Idem. lib. 2. contr. adverf. Leg. & Proph. cap, 12.

num. 4I. tom. 8.

It(lmI

n

P.'S" J

(3) Idem lib, 1. Retra&. cap. 22, num. r tem. 1.

264

w (o) w

Ha&enus Auguftini libri, quos & antequam

fb

presbyter effet, & presbyteratus fui tempo-

( um

re $. DoGtor contra Manichzos confcripfit.

tf f

Quinque priores libri, nempe: De Lilero 4r-

hts qui

Pitrio , de Genefi contra Mauicbeos , de Mcribus Ec-

R, u

clefie catbolice , de Moribus Manicheorum , de lVe-

(I) Cun

ra Reiore, ad tempus pertinent, quo non-

ficig0 1

dum Auguftinus initiatus presbyter fuerat.

lifes va

"l'ales fe ab Alypio libros Paulinus tunc in-

fs )

primis doctus, fan&us, & pius presbyter ac-

TOfon q

cepiffe teftatur , hisque in cxlum laudibus il-

tiadÀ

los effert : ( I) Atcepimm dfiane precipuum di-

NUy

de&lionis , €9 folicitudinis tue opus , fan&i, €9 perfe-

I e g

& in Domino Chriflo viri , fratris. noffri Zuguffini ,

terum f

lbris quinque coufetum : quod ita givamu , atque

t r

Jifpicimus; wut di&ata Divinitus verba. credamus.

toria

Sequenti autem epiftola ad Auguftinum fcri-

f À«

bens, hzc de quinque ejus libris ab. Alypio

Tf prg

acceptis, deque Auguftini laudibus habet: (2)

lat Cor

Quos munere benedicli , £? veuerabilis uolis Epifco-

i nofiri Alypii, nom pro. moffra anfiru&lione. tautum;

Cy]

Jéd etiam pro Ecclefie multarum wubium utilitate faf-

(s for

cepimus.

Hos igitur munc libvos ledioni babheo ; in

t&40n0

bis me obledo; de his cibum capio .

e

Q were

Dfit h

Jl terre , quo precordia noffra, ve poffint. /eculi va-

Quam e

Zefcere errore, coudiuntuw ! O. lucerna digue. fupra

lab

candelabrum | Écclefie pofita , que late catbolicis ur-

Vrj

Pibus de feptiformi Iychno paftum oleo letitie |umen

Miml.fläta

e f'

(1) Paulin, ad

(2) Idemad

Alyp. epift, inter Auguft. 24. num. 3.tom.2.

Auguft. epift. inter Auguft, 25. num. 1. tom. 2.

(

U

P^.

NU ( 0 ) NQ9

265

CUR

effuudens, denfas licet, beveticorum caligines difcutis ;

füi tm

€ Jucem veritatis a confufione tenebravum /p,endme

Cot

elavifici Jermouis enbilas! Nec veretur Paulinus

J

hos quinque Auguítini libros eodem nomi-

EMH

ne, quo quinque Moyfis libri , appellare:

"i,

(1) Cum boc, inquit , Pematezzf/)o tuo cortra Ma-

; qllü Ij

gücbeeos aue fatis avmmaveris

: füqua im ahos quoque

yter f

L

»

Lofles. catholice fidei smumimina comparafli

IU t i

quefo s promeve mibi de armamentario tuo, €9 confer-

st

ve non abnuas ovma juflitie

Hzc autem Pauli-

dodibos

ni ad Auguítinum Epiftola. ad annum perti-

W(mpvw

net 395. quo anno Paulinus presbyter, ut

j C

in ea ipfe teftatur , ad Auguftinum presby-

7 //i g

terum fcribit.

Sed quorfüm hzc? nimirum

yur, d

ad coercendam Janfenianorum audaciam, qui

credin

auctoritatem librorum , quos ante Epl[copa-

m Ho:

tum Auguftinus icrlpüt, utpote eorum hz-

d Aly

refi prorfus contrariam , magnopere debili-

; hi

tare conantur.

Wlf L I.

j ht

CVIII. Annocirciter 597. qui fuit fecun-

ii ) '*/

dus fui Epifcopatus annus ( fiquidem exeun-

Ícri-

/)47 ; 7

te anno 395. fuit Epifcopus ordinatus

O'f

pfit Auguftinus contra epiftolam Manichzi ,

quam ejus difcipuli Fundamenti epiftolam ap-

r fect!

JW

pellabant

De hoc opere fuo hzc S. Doctor

Ji

pofteritati mandavit: (2) Ler contra e])z/lolam

tit !

Manicbei, quaem vocant Fundamenti , priucipia. egas

R 5

0-

j

m tuf

(1) Paulin. epift. inter Auguft. 25. num 2. tom 2.

(2) S. Auguit. Lib. 2. Retract. cap.

. tom,

m[füi

—

266

WE (o) u95

Jola redavguit ; fed in ceieris ilius. pavtibus adnota-

t fni

iiones , ubi videbatur ,. affixe funt,. quibus tota fub-

(immnà

vertitur , €9 quibus commmonerer , füi quando contra

g p

totam fcribere vacavifft. Sequitur grande Au-

[brsat

guítini opus, quod, Maurinis judicibus, ad

TICITOT

annum pertinet 40O0. in tres füpra triginta

tis t

libros difpertitum contra Fauftum Manichzo-

COR VCf

rum Epifcopum.

De quo opere fuo hzc $.

t M:

Doé&tor narrat: (1

Contra. Fauftum. Manicbeum

foom .

Plefpbemantem Legem , &7 Prophetas , 9 eorum

beban

Deum, €9 Incormationem Chrifiüi 5 feripturas: autem

humy

novi Teflamentà , quibus comvincitur, falfatas effe di-

ter t

centem , feripfi grande opus , verbis ejus propofitis

tisfeci

veddens ve[ponfioues sueus.

Triginta €7 iwes difpu.

zationes funt , quas etiam libros cur mom . dixerim?

f Aug

lm re

MNamn , etfi funt in eis aliqui. perbreves 5 tamen. libri

Jumt.

Quis, qualis, cujas, & unde füerit

M

Fauftus ille ; fub initium operis cum inita

WE

a fe caufa, & ratione fcribendi, his verbis S.

Difþllt:

Do&tor declarat: (2) Fauftus quidam fuit, gen-

Cem

te Afer , civitate Milevitanus , eloquio füavis , inge-

lhigyis

sio callidus, fetla Mamicheus , ac per boc mefando

Ui

errore perverfus,

Noveram ipfe bominem, quemad-

duj

uodum eum commemoravi in libris. Coufeffromum mea-

dues

Vit2z.

Hic quoddasm volumen . edidit adverfus vetlam

fittiqn

C'viflianam fidem , &9' catbolicam. veritatem.

Quod

eum veniffet in wamus noffras , le&umque . effet a fra-

y Cj

tribus . defideraverunt, & jure caritatis , per quam

e1$

(

l

J

$A

Q lm

(1) S. Aug. Lib. 2, Retra&. cap. 7. num. 1. tom. 1.

m

(2) Idemlib, z. contra Fauft. Manich. cap.r, num. 1. tom. $.

(

dm

D

p

xX99 (9)

f«f?'

EOf

267

hit at

eis feroimus , fl.ftgmwer*nnh ut ei vefpondevemus . . .

4 h)j

ah eti

Cosnnodum autem , avbitror , fub. ejus. momine verba

ejus ponere ; 9 [ub meo vefpoufionem meoum.

In

ande À

libris autem Confeffionum fuarum, fupra com-

dbus, d

memoratis, narrat Auguftinus: (1) annozta-

1 tpit

(lnidn

tis füux undetrigefimo , Fauftum Carthagine

conveniffe, cui quzítiones non paucas con-

RO

tra Manichzorum do&trinam , qux animum

Manidem

fuum admodum anxium , folicitumque ha-

, E am

bebant, diflolvendas propofuit.

At Fauftus

fuar du

humanioribus dumtaxat literis , hisque levi-

n d

ter tin&us, expectationi Auguftini minime fa-

i

tisfecit.

Hinc fattum eft; ut ex eo tempo-

ini d)

re Auguítinus a Manichzorum ítudio admo-

direrit

J

dum refriguerit.

amen J

l

nde f

CIX. A€ta cum quodam Felice, Manichzo-

um ii

rum Electo, pertinent ad annum Chrifti 404.

veri A

Difputatio prima incidit in diem feptimam

fi, g

Decembris, cujus eft hoc exordium : (2)

, If

Honorio Auguflo fextum Confule ,. feptimo idus . De-

u ^

f

cembris.

g]f]lï(ï?

Difputatio fecunda habita eft die

, (

duodecima ejusdem meníis, quam hzc ver-

j Nji'-"

ba præcedunt: ( 3 C ventum effet ad diem pra-

j

ffitutum , id efl , ad pridie iduum Decembris ; ves. fic

J Q

agi cepit in Ecclefia pacis.

De hujusmodi a&is

) u

hzc

l

(7,/,!74

(Ix) S. Aug.lib. 5. Confef. eap 3. 6. & 7. tom. t.

ul

(2) Idem lib. r. de AG, cum Felic. Manich. cap. 1. pag.

333. tom. 9.

if

(3) idem lib. 2. de AG, cum Felic, Mani

611. cap. 1. page

] i

345. tom. 8.

268

S95 (0 ) SQ?

hec S. Do&or pofteritati tradidit: (1) Comra

fs d

Manicbeum quemdam, nomine Felicem , prafente. po-

tinmo.

pulo , in Ecclefia biduo difputavi.

Hipponem quip-

bautetm

pe venerat , eumdem [eminaturus errorem : umus enim

m €

erat ex do&oribus eorum ; quomrvis ineruditus libe-

Manicheo

Ge-

valibus litevis ; fed tamen verfutior. Fortunato.

J of

Jfa funt. Ecclefiaflica 5 fed imter meos libros compu-

ETRT

danuv.

Dwo ergo libri funt , in quorum fecundo

;'J!P DI

difputatum efh. de libero voluntatis arbitrio , five ad

l, od

sualum oj)eraizd!fm , ffve ad bomum.

Felicem, fau-

d poni

[

ftumque exitum , qualem Auguftinus opta-

Áifa uj

verat, aécta hec habuerunt.

Siquidem Felix

t&mrimys

manus ad extremum dedit , fe victum con-

hrins

feflus eft, Manichxamque hzrefim folemni,

wu, n

& publica exfecratione coram univerfo po-

Vr

pulo repudiavit, publicisque tabulis rei ge-

Q q

(tx hoc monumentum reliquit : (2) Ego Felix,

t Q

qui Manicheo cvedideram , munc. anathemo. eum T

funt, j

dothrinam ipfius , &9 fpiritum fedu&lorem ,. qui in illo

8 r a

Jfuit, qui dixit: Deusm portem fuam genti tenebva-

Àptir y

vum nifcuife , C? eam tam tuvpiter liberare; ut cir-

ho j

tutes fuas transfiguravet zn. feminas contra mofculi-

2a, €9 ipfas itevum in mafculos contra feminina de-

LT

smonia s ita yut poffea veliquias ipfius fuce partis con-

C p ,

Hl ,

figat z eternum globo tenebrarum.

Has omnes , &

AGa fu-

! n

'

ceteras blafpbemias Manicbei anatbemo.

Ts mï!i;

pra commemorata excipit liber S. Do&toris de

Na-

m ]u

ti j /ed

(1) S. Aug. lib. 2. Retra&t. cap. $. tom. r.

(2) Idem de A&. cum Felic. Manich. lib.2. cap. 22. pag

Q

3$6. tom. 9.

(

) MT

J

i

«Q9 (0 ) SED

269

(1) (ttm

Natura boni contra Manichzos, quem ineun-

jj

te anno 405. S. DoGtor fcripfifle videtur. 'l'a-

hponam uli:ïï'«-

le autem de hoc libro fuo teftimonium Au-

): MU UR

guítini eft: (1) Liler de Natura bomi adverfus

r jb

Mamnicbeos ; ubi offenditur, naturam. inconmmutabilem

tunoo, D

Deum effe , ac fummunm. bonum ;/ atque ab illo effe

Hrer m

ceteras naturas. froe fpirituales , [ive corporales ; at-

irim f

que ommes, im quamtum matuve Junt , bonas effe : €g,

vmlo j f;'.'e (ln:

quid , vel unde fit malum ; €? , quanta. aala Mani-

eliem B

chei ponant in natura boni, C? quamta Lona in na-

[ünus (*

tura mali, qua$ matuvas finxit ervov ipforum. 'Y'e-

yidem

terrimas Manichzorum turpitudines, illorum.

um d

do&trinz confentaneas , quz tum in Paphla-

m folem

onia, tum in Galliis innotuerunt , aperit hic

iverfo ].

S. DoGor.

'Turpiffima enim ,' & exfecranda

[is re f

eorum myfteria, non nifi multo poft, id eft,

anno circiter 421. quax Carthagine ab eis acka

)

o 0l v

fünt, in notitiam S. Do&toris venerunt: (2)

[

nf i

SP per coitem , inquit, mofculorum, €? feminarum

) lf;:'z&r.l:-

ligatur pavs Dei, quam fe manducando folvere , 9

, 17

?

purgave pvofitemtuv ; cogit eo$ bujus tam mefondi er-

f

jjri I!

(:'f;'!

voris meceffta; ut non folum de pane, & oleribus,

(euinmu

C9 pomis, que fola videntur. in monifeflo. accipere ;

T N

féd inde . etiam folvant, €?. purgent. partem Dei s unde

per coucubitums potefl, fi femine wutero concepta fue-

p um

A

vit , colligari.

Hoc f& facere quidam confefft e[fe im

yotr

pullico judicio perbilentur , mon. tantum in Papblago-

j

mia ; fed etiam in Gallia : ficut a quodam Rome

C/öri-

CQP e*.Pï

(1) S. Aug. lib. 2. Retra&. cap. 9. tom. r.

(2) Idem lib.de Nat. Boni cap. 37. pag. 367. tom. g.

|

270

VICo ) u5

Chrifliano catbolico audivi: , cum imerrogaventur ;

Jiieho

eiufus au&oritate Scripture zfla facerent ; boc de Tle-

iherfur:

Jovro.fuo prodidiffe ,. quod paulo ante. commemoraoi,

hter

Hic liber, qui "hefaurus infcribitur, in quo

vnfetur

fediffima quzque, & tupiffima continebantur,

gverar

Auguftino tefte, Manichzi eft, primi Mani-

Bu

chzorum auctoris.

eiint [ib

CX. Extat preterea Augufítini liber ad

kpor

Qu in e

Secundinum Manichzorum Auditorem , ho-

Jnich:

minemque Romanum , qualem fe in fua ad

gftino

Auguftinum epiftola fignificat, in qua revo-

don, )

care Auguftinum audet ab Ecclefia Catholica,

roris.

eumque iterum in Manichezorum gregem

fttr f

l

'

compellere. -De hoc opere fuo, quod pre

[)

il

ifmur.

ceteris contra Manichzos probat ,

u

odque

LTUM

ad annum pertinet 405 , hoc S. Do

:

Or Inoe

T.

numentum illu(tre pofteritati reliquit : (1)

plb i

Secundimus quidam , uon ex eis, quos Manicbei Ele-

Al n

&os ; fed ex eis , quos. duditoves vocant , quem met

Mnidg,

facie quidem moveram , Jevipfit od sme, velut. amicus ,

bonorifice objurgans 5 quod oppugnarem. litevis ilam

ltrt (s

Cfï' Allu

bevefim ; 69 admonens, ue focerem ; atque ad eam po-

V

m f

tius fetiandamy exbortans , cum ejus defenfione , €9 fi-

liüs

Qu

dei catbolice veprebenfione. . Huic ve/pondi : fed, quia

l!

ls

in ejusdem opufculi capite mon poful , quis eui fivi-

dlfap

tj

Peret s mon im epiflolis sueis ; fed im lihvis babetwr.

lllic ab exordio confcvipta eff etiam ejus epiffola.. Hujus

eutens tl voluminis titulus eff : Contra Secundinum

!

Àip.

u

Ma-

lm j

(1) S. Aug. lib. a. Retra&t, cap. to. tom, 1

är mm ü

Ü ai;'u C

p

wO ( o ) &O

271

w*ogarentw;

Manichbeum.

Quod suea fententia ommibus , que

111

adverfus illam peffem fcvibere. potui , facile prepono.

RUQRS

Inter Auguítini contra Manichzos opera re-

n

cenfetur etiam liber, qui infcribitur: Concra

inebat,

adverfarium Legis, & Prophetarum, qui ad

i M

annum pertinet circiter 420.

uanquam.

enim liber bic, quem $. DoGtor oppugnat,

fcriptoris nomen non habeat; error tamen,

n lr d

qui in eo continetur, communis eft omnium

torem,

Manichzeorum: cui proluferunt errori, Au-

eind

guítino tcfíte, (1) Bafilides , Carpocrates, Cer-

g

don, Marcion, Apelles.

De communione

TU

erroris hec indicat San&tus Do&tor : (2) .2

n g

vecenfentis , inquit , que contra Fauftum Manicheur

quot g

Jeripfimnus ; €€ , que contra Adimantum , qui. Mani-

quo [

ebei fe&ator, cum. ille vivevet , fuiffe ja&latur ; multa

odhor o

veperietis , que adverfus iftum pavitev valeant.

Et

Qu irl

paulo infra: (4) De bac, inquit, dementia bo-

T

nunum non confiderantzum, quid Joguantur , adverfus

Manicheos qulta jam fevipfimus.

Sed, quisquis

; :]I!t'lll]

jur a

füerit fcriptor commemorati libri; certum

lii d

eft, Auguftino tefte, eidem codici infercum

DL

etiam fuiffe inchoatum Adamancti librum, qui

fii Ü

unus quondam füuerat ex primariis Manichzi

i of

difcipulis : (4) gam illud aliud , inquit, quod

j

in godem codice fcvibi ceperat , Adamanti opus. eff,

Z-

"7

J

(1) Aug. lib. 2. contra adverf. Leg. & Proph. cap. 12.

m

num. 39. tom. $.

(2) Idem ibidem num. 4o.

J

(3) Idem ibidem num. 41.

(4) Idem ominino ibidem.

272

XQ9 ( 0 ) XG9

ilius difcipuli Manicbai , qui prenomine. Addas di.

&uws ef.. De hoc autem opere hzc funt, que

Auguftinus pofleritati mandavit : (1) Interez

R

liler. quidam cvujusdam . bavetici , five Mqrciom:/iæ .

five cujuslibet. eorum , quorum error opimatur , quod

iffhum quundum : non Deus. fecevit ; nec. Deus Legi5 ,

que data eft per Moyfen, €?' Peopbetarum. ad . eam-

(l A

dem legem pertinentium , verus. [it. Deuss fed peff-

wlitror

mui demon , cum apud Covtboginem amultis con-

MïmiChæx

fluentibus , €9. adtentiffime audientibus , in platea ma-

tüm,,

vitima legeretur ; pervenerunt ad eum . fvatres ffudio-

titne n

fiffime Chriffianz , eumque mibi vedavguendum. fiue ulla

princii

dilatione seiferunt , multum vogontes ; ut. mec . ego ve-

Áre li

Jponderve differvem.

Refelii eum libvis ducbus , quos

tichg] j

ideo premotavi : Contra. adverfavium Legis, &2 Pro-

trum

pletarum 5 quia codex ipfe, qui miffus eft ,

nomen non babebat au&oris.

j

i

Avf

3 v

Y05, &

Qi& Yolur

AAf

Vltntae

KU

Ji

N

a

l Qyer

(

/

Ed

1 dn l

)

ï

todeo.

Hatllra ho

ff m

LU

UM

CA-

KT

ET

( $. Aug. lib. 2. Retratt. cap. 38. tom. 1

W (o) VY

275

* Al

J

CAPUT XIX

]

fott,q

(l) lii

De Sauéli duguffimi Doctrima. contra

Mavcaris,

novo$, €9 veteres Manicbeor.

TTR gl

us l,

r d r

his, quz contra aniles Manichzo-

CXI. Ab

rum fabulas Auguítinus docuit,

; f i

arbitror omnino abftinendum.

'Ialia enim

] mulii u

Manicheorum commenta fünt ita abfurda,

in hum

abfona, & perridicula ; ut iterata confuta-

fritt [

tione non epgeant.

Quz vero de duobus

vl f d

principiis neceffitantibus, deque negata no-

if nut

ftre libertatis indifferentia opinati funt Ma-

duhti,

nichzi ; quoniam hzc prafentis ztatis hzre-

?g'lï, "n

ticorum communia funt, quibus fe Mani-

cheis adjunxerunt

r

i[u if

?

ea quibus argumentis

'

Auguftinus everterit; depromere aegredior.

Jam vero S. Auguftini do&rinam contra no-

vos, & veteres Manichzos pro libero huma-

n voluntatis arbitrio, contrariam principiis

voluntatem noftram neceffantibus , ex qui-

bus everfio fequitur libertatis indifferentiz ,

ab Auguftinianis caftris in folem, & aciem

produco. Duas effe in homine animas, unam

natura bonam , ex qua bona omnia ; alteram

natura malam , ex qua omnia hominis mala

inevitabili neceffitate confequerentur : hinc

füb duplici hoc principio neceffitante nullum

inefle homini arbitrium liberum olim Mani-

(

chzi docuerunt. Duas autem contrarias ani-

S

iua-

274

«9y ( o ) 95

anarum hujusmodi naturas, vires, aCtiones ;

(s

verbis illis Matth. 7. 18. (ignificatas effe di-

1 Don

faüte ar|

cebant : Aon potef? arbor Lona smalos fru&us face-

ve; neque avbov mala bonos fru&us facere,

Con-

lm : (

tra vero ad hzc Auguítinus : (1) U: ixrelliga-

d pf

ss, inquit , iflas duas arbores fic effe a Domino

)l us

pofitas ; ut. ibi fignificaretur. liberum avbitrium s mon

jein vo]

zaturas effe iflas duas avboves; fed voluntates mo-

lt luta :

ftras , ipfe ait ( Matth. 12. 35.) im Evengelio :

t ,

1

Aut facite arborem bonam, aut facite arbo-

Ihd, aut

rem malam, Qgis ef, qui poffit facere maturam

f)

*

futrent ;

Sz ergo zmpevatum efW molis; ut faciamus avborem

Iperent

aut bonam, aut malum; noffrum eff eligere , quid

[//4 , /ä]]/]

velimus. ltem : (2) Iffe due arbores , inquit,

u dongar

auanifeflifme im fimiltudime duorvum bominum

pofite

fü

pt; id eff, fufli , & injufi : quia mif, quisque vo-

CN

luntateys wautaverit bonum operavi non potefl. Quod

(E Qon)

in nofhra poteflote pofitum alio loco ( Matth. 12.

IUftg v

33.) docet; ubi mit : Aut facite arborem bo-

lle, &

nam, & fruCtum ejus bonum ; aut facite ar-

Voltntatey

borem rnalam, & fruCtum ejus malum . . .

A. tun

Mala ergo avbor frutus bonos facere pon poieft ; fid

s. Ae]

ex.mala fieri bona potefl, ut bonos fruddus ferat.

ltl

5 fim

Preterea : (3) .4udi, inquit, de llero ar»

j

A'inians

Purio primo ipfur Domümum ; ubi duas arbores

!

* Janfes

Commemovat , quavum muentiouems ipfe fecifli: audi

1 01', &

( Matth.

1

t d

A. f

C0 S. Auguft. lib. contr. Fortunat. Manich. Difp. 2 n.

22. tom.

F gofte

2) ldem lib, contr.

Adimant. Manich. cap. 26. tom. $.

3) I;Iem lib. 2,

thü «

de A&t. cum Felic, Manich. cap. 4. tom. g.

LE

X99 ( 0 ) 889

275

» Vs

(Matth. 12. 53.) dicentem : Aut facite arbo-

ts elede

*

aut

rem bonam, & fruttum ejus bonum

)

L frido j

facite arborem malam, & fruCtum ejus ma-

, n

lum.

Cum ergo dicit : aut boc facite, aut illud fa-

| U iny

eites poteflatezu. iudicat , mom matuvam. — .Nemo euim,

t a us

vifi Deus, facere avborem poteft ; [ed babet unusquis-

vlürit, v

que im volumtste aut eligere, que bon a , & effe ar-

vuolutta v

ber Dona 5 aut eligere, que mala funt, &2 effe avbor

mola .

e

*

in Bongh

- Hoc ergo Domimus dicens

qut facite

ficite u

iud, eut facite illud; offendit effe im poteflate, quid

r t

Jacevent ; & quia , fi bona. eligevent 5 pramium ejus

ii

acciperent : [i sualum eligevent 5 penams ejus fenii-

veut : femper autem ile juffus eff mut vemumerator,

d »]?lf

", mqu

aub damuator.

gt p

; qm'sque í

CXII. Per duas illas arbores fignificari

docet contra Manichzos Auguftinus liberum

p Ü

Matth

noftrz voluntatis arbitrium , quo poteftate

libera, & ele&iva concipere poffumus tum

rborem J

qt fiottt

voluntatem bonam , tum malam ; id eft, tum

palun.

bene, tum male velle noftro arbitratu poffu-

p j

mus. At hec Auguftini do&rina evertit fün-

ditus fimul cum Manichea Lutheranam ,

,Itgm ] M*

"TL

Calvinianam, & Janfenianam fententiam. So-

n 7

los Janfenianos aggredior, quorum quo cal-

lidior, eo periculofior eft error.

Sub inde-

| fmüy [

liberata dele&tatione mala, au&toribus Janfe-

( Mato

nianis, fi major eít, quam bona; concipere

non poflumus voluntatem bonam ; fed re-

h, Düþ' M*

ceflario erumpimus in voluntstem malam.

b u

h

Item

pim

P

-

276

SQ9? (0) 9SD9

[tem fub indeliberata deleCtatione bona ; fi

u qu

major eft, quam mala; concipere non poflu-

im, /

nus voluntatem malam ; fed neceffario erum-

amm b«

pimus in voluntatem bonam.

Sub zqua-

tindeli

libus vero ,

contrarüsque —delectationibus

klberat

indeliberatis nec in bonam , nec in malam

o eode

plenam, atque completam voluntatem erum-

fl Dei

pere poffümus ; fed hinc illinc ambigui , &

lioram.

ancipites fluctuamus ; quin aut in delibera-

foupa

tam voluntatem bonam, aut in deliberatam

Witum.

voluntatem malam prodire poffimus. Ex his

it bonen

autem efficitur; ut modo ab una inevitabili

fs Aug

nece(litate elapfi in. contrariam alteram ejus-

teflote

dem generis incurramus ; modo in impoten-

int, &

tiam nobis infuperabilem quidquam delibera-

? m

te volendi incidamus.

Nullum eft ieitur in

Ws

Janfeniana duarum dele&ationum fchola li-

Wt

berum noítrz voluntatis arbitrium , quo po-

Vg

teftate libera, & eleCtiva, noftroque arbitra-

fl (

tu tum voluntatem bonam, tum voluntatem

mo.elfggt

malam concipere valeamus. His autem omni-

no repugnat fupra commemorata contra ve-

Cfnï e&;

X Don

teres Manichxos S. Auguftini doGtrina.. Do-

& A

cet preterea contra veteres Manicheos Au-

n

Ü

ïolu

guftinus, in noftra poteftate pofitum effe mu-

tare voluntatem malam in bonam.

At in

tf

^ UI

Janfeniana duarum . deleCtationum | fchola id

q

Ü

ab homine fieri omnino non poteft. Etenim

*dtha

qui malam voluntatem habet , au&ore Jan-

H&m)

Qu

Ífenio, premitur ab indeliberata dele&tatione

n

&na-

j1

m

E

NQS ( 0 ) NQS

277

tb

mala, quz major eft indeliberata deleGtatione

HO

bona.

Ad mutandam vero voluntatem ma-

Tirio enm

lam in bonam, au&tore eodem, neceffe eft;

$ub ay

Il

j

ledtionts

[

ut indeliberata dele&tatio bona major fit in-

deliberata dele&tatione mala.

At id, mapi-

x n mie

ftro eodem, nullo modo in hominis; fed in

TAT QT

fola Dei poteftate eft. Ergo in janfeniana

atb

duarum dele&tationum fchola, adverfante. &

n db

repugnante Auguftino , in poteftate noftra

, delibenue

pofitum non efít, mutare voluntatem malam

jmus, Bu

in bonam.

Iterum contra Manichzos vete-

V

)

li

a iv

res Auguítinus docet, in unitscujusque po-

at

teftate pofitum effe , aut eligere, quz bona

jn impi

funt, & efle voluntatis bonz ; aut eligere,

am dl

quz mala funt, & effe voluntatis malz : ac-

elt igitt:

cepturus premium ; fi bona eleperit, a jufto

m fchdi

remuneratore : fubiturus penam ; fi mala

m, qu?

elegerit, a damnatore jufto. At in jJanfe-

yyc a

niana duarum dele&tationum fchola, ut ho-

-voluntit

mo eligat bona, & fit voluntatis bonz, ne-

witem ul

cefle eft; ut. habeat indeliberatam dele&tatio-

conr

nem bonam, quz major fit indeliberata de-

le&tatione mala

ut eligat autem mala, fit-

Xirim. !

ichas 4

que voluntatis malz, necefle eft; ut habeat

; d

indeliberatam delettationem malam , quz ma-

Í

jor fit indeliberata dele&tatione bona." Atqui,

U!

auCtore Janfenio, neque in hominis potefta-

te eft habere indeliberatam delectátionem bo-

" Iu

nam, quz major fit indeliberata dele&tatione

d l

mala; neque habere indeliberatam dele&ta-

j ek&g[jü!.f

S

?

tio-

ii

2

278

&Q? ( 0 ) 99

tionem malam , quz major fit indeliberata

aelat

delectatione bona. Ergo in jJanfeniana dua-

ais

rum dele&ationum fchola neque in homi-

ütem |

nis poteflate eft eligere, quz bona funt , &

1 Jl

efle voluntatis bonz ; neque eligere, quz ma-

ItQUe-

ardini

la funt, & efle voluntatis male. — Reftat igi-

tur;ut tam bona, quam mala ele&io irrefifti-

ia j

flb m

biliter nobis neceflaria fit. Fatetur hec ]Jan-

lter a(

fenius. At i ita eít; nullum eft bonum me-

ritum in electione bona ; nullumque meri-

ts ver

tum malum in mala.

Ergo nullum prz-

f

i infi

imium accepturi fumus pro ele&tione, & vo-

luntate bona; nullamque fumus fubituri pe-

tem in

nam ob electionem, & voluntatem malam.

ftute

Poftremo, quod Chriftianz aures ferre non

Qm; n

poffünt, neque juítus remunerator Deus eft ;

m a

neque juítus, damnator.

umhüs |

OtN

CXIII.

Praterea contra veteres Mani-

At pa

chzos hec Auguftinus docet : (1) Motus , quo

n d

buc, atque. illuc voluntas. comvertitur , nifi e[fat vo-

Bu

2) J

dwntarius , atque im moffra pofitus poteflates meque

|

loudondus , cum. ad fuperi.va , neque culpandus bomo

if

e[[et ; cum ad iuferiora detorquet, quafi quemdam car-

LE

dinem . voluntotis.

Voluntas igitur hominis ,

P 0l €5are

cardinis inflar, Augufítino auctore, indiffe-

UTN

rens omnino eít : cujus voluntatis motus ,

lutai ]

quo huc, & illuc fertur , in libera hominis

poteftate eft : quod fi non ita fe haberet ; ne-

que

D

u ïxdam

( S. Aug. lib. 3. de Lib. Arb, cap. 1. num. 3. tom, £

]

SES ( 0 ) NQ9

279

lgl

que laudandus, cum ad fuperiora ; neque cul-

ia d

pandus homo eflet; cum ad inferiora volun-

ye i ln

tatem fuam, cardinis inftar, convertit. At

n f d

in Janfeniana duarum dele&tstionum — fchola

I6 u

neque voluntas hominis indifferens eft, inftar

Nehit i

cardinis ; quoniam füb majori dele&tatione

r ii

bona irrefiftibiliter ad volendum bonum

e

)

qr has J

fub majori vero dele&tatione mala irrefiftibi-

bonum m

liter ad volendum malum neceffitatur. Mo-

tus vero, quo huc, & illuc voluntas hominié

imqi n

mullum p

fertur, non in libera hominis poteftate; fed

in infuperabili fibi neceffitate eft. Pofita au-

ions, v

fübitany

tem infuperabili boni , malique volendi necef-

Wt

u

tem m

fitate, neque laudandus homo eft volendo bo-

num ; neque volendo malum culpandus. De

; ferre n

r Deust

eadem ad bonum, malumque volendum libera

hominis poteftate plurima funt, quz S. Do&or

contra Manichzos veteres congerit, quz in no-

res Y

vos pariter Manicheos cadunt. Pauca quz-

Mattty

dam depromo. (1) Nibi, inquit , tam in mo-

aj d

Jfera poteffate ;; quam . ipfa voluntas , eff.. Rurfum :

(2) Folumtas moffra mec volumtas efftt ; nifi effet

yfur P

"

in^noflra poteflate.

Porro quia efl in poteflate ; libe-

mefo 4

va eff nobis. — .Non enim efl uobis liberum , quod in

poteflate non babemus ; aut potefl non. effe , quod ha-

r i

[ jl

Jv

bemus. Iterum: (3) Quacumque ifla caufa efl vo-

g m

luntatis, fi mon ei potefl vefifli ; - fiue peccato ei- ce-

4

di-

jl

du

(1) S. Auguft. lib, 3. de Lib. Arb. cap. 3. num.7. tom. 1

qllC

(2) ldem ibidem num. g.

g

(3) ldem ibidem cap. 18.. num. 5o.

»

280

«Q9 (0 ) X99

ditur : fi autem potefl . mon ei cedatur , 67 ton pec-

(rmpimc

cobitur.

n forte fallit incautum 2 Ergo: caveat ;

um fe

ne fallatur.

Zn tauta. fallacia efl ; ut caveri ommi.

fib d

zo non pofft? Sida efl; mulla peccata funt

Quis

jrfti

enim peccat im €o , quod mullo wmodo caveri poteft?

t o

fit de

Peccativ. autem 2« Caveri. igitur. potefl. — "Tandem ;

(I) Deccati veum. tenere quemquaq s guz'a non fectt,

erata

quod facere mon potefl ; fümme imiquitatis efl, 69 zn-

T p

Quet h

Jauie. . Quamobrem ille auime quidquid faciunt ,. fi

gatura , mon voluntate faciunt ; id eft , fi libero ad

Dero ar

faciendum , & uon faciendum motu animi covent ,. fi

GG

f

denique bis abflinendi ab opere fuo poteffas sulla con-

ceditur peccotum eavum tezere uon poffusuus. Sum-

&t dd

ma fuperioris Auguftiniane dottrinz contra

ponder

verteres Manichzos talis eft. Ine(t homini li-

Wie Tij

bertas, quz in fcholis dicitur contradiCtionis,

lt q

qua libero animi motu agere poteít, atque

&tüm

non agere; atque idcirco peccare poteft, &

d

non peccare. . Voluntas noftra in noftra pror-

fs

fus libera poteftate eft. — Abftinere a peccato

Átfol

unusquisque poteft,

Habet anima potefta-

? omr

tem liberam abftinendi a peccato.

Summz

'Ciïur

iniquitatis eft, & infaniz, peccati reum habe-

t

re quemquam, qui non fecit, quod facere

læ' l

non poteft. Nulla eft peccandi caufa, quam

lt qu

cavere quisque non poffit.

Quscumque

(ati0I

caufa 1in nobis eft voluntatis male, talis eft;

ut ei refiftere valeamus.

Citur f

At hzec pugnant

fe f

omni-

n

C0 S. Auguft.lib. de duab. animab. cap. 12. num. 17

tom. $.

Qs

281

ET

omnino cum jJanfeniana duarum dele&atio-

o ts

num fententia.

"

zi

3

Etenim in Janfeniana fchola

Todti d

füb indeliberata dele&atione bona, quz ma-

jut.- d

jor fit indeliberata dele&tatione mala , non po-

n pj

teft homo peccare: contra vero fub indelibe-

Tiodes

rata delectatione mala, quz major fit indeli-

1

TTE

r

l

berata delectatione- bona , non poteít homo

lii n

non peccare.

Ergo in Janfeniana fententia

j fuiut, |

caret homo libertate contradi&tionis, qua li-

bero animi motu peccare poteft, & non pec-

T a

care.

ii tl

Item au&tore Tanfenio voluntas no-

ft tl

ftra non in poteftate noftra; fed in poteflate

n

eft dele&tationis illius, quz viribus ,. atque

15 QU

pondere fuperat alteram fibi contrariam, qua-

hiomini

que major eft altera, Rurfus qui peccat, abs-

wdidtio

tinere a peccato omnino non poteít.

Qui

et, um

enim peccat, Janfenio au&ore, premitur ab

] pGïC&e i

indeliberata deleCtatione mala , qux major,

feu gravior eft indeliberata dele&tatione bona.

yoft p

eaptt

At fub talimajori pondere abítinere a pecca-

" porää-

to omnino non poteít. . Praterea peccati reus

dicitur a Janfenio, qui cum minori delecta-

'

]

a *

tione bona non refítitit majori dele&tationi ma-

le. .At, auGtore eodem , fieri non poteft;

L hf

ut quis cum delectatione minori refiftat dele-

Uü; q[äll!

j

&ationi majori.

Ergo, au&tore Janfenio , di-

.

yecu

li &

citur peccati reus, qui non fecit , quod fa-

cere nion potuit.

Contra vero , au&tore Au-

guítino, id dicere, & judicare, fummz ini-

Qf

quitatis eft, & infaniz.

'"l'andem jJanfenio

j

315

au-

282

8SQ9 (0) S99

auCtore indeliberata dele&tatio mala , major

[/)A

indeliberata deleCtatione bona , eít veriffima

ia Do

caufa peccandi.

Hanc autem peccandi cau-

filerim

íam, auCtore eodem , quoniam indeliberata

ft 8

eft, cavere omnino non poflumus : quoniam

lerem

vero major eft dele&tatione bona, ei refiftere

tn e

nullo modo valemus.

"T'alia Janfenius affir-

qilæ [

mat, & przdicat.

Talia Auguftinus contra

lerum

novos, & veteres Manichzos deteftatur, at-

i f

que exfecratur.

nl

Demi

CXIV. AEamdem incudem cum contra ve-

digrznm

teres , tum contra novos Manichzos , ante-

D7

quam ifti erumperent , fzpenumero Augu-

17 !

fünus pertundit. Audiatur: (1) Quid quisque

letri.

Jétandum , inquit, 67 emple&fendum eligat ; n vo-

lg

duntate effe. pofitum. confifit ; mullaque. ve. de avce. do-

Vav

wrnandi , ve&oque ordime mentem deponi ; mifi vo-

Ínt,

luntote : 9 efl suanifeftum , non vem ullam, cum ea

d dj

quisque male utitur s fed ipfum auale utentem effe ar-

guendum. Rurfum: (5 ) Siia deta efh voluntas

fuit ) 511

jrrfus

liberas ut natuvaleu babeat ifftusm motum . jam. ue-

petdis

ceffitate ad bec comvertitur : meque ulla. culpa. depre-

vis, Y

fendi poteff ; ubi matura , weceffitasque. dominatur.

]0'615 Q

TYtem: (3) Anime vationali , que efl im bomime,

lffa)(

dedit Deus. liberum avbitrium : fic enim po[fet. bale-

ve mevitusmi ; fi voluutate , son neceffitate boi e[fe-

71 .

) $ 4

G5 S. Auguft. lib. r. de Lib. Arb. cap. 2. num. 4. tom. 1.

1) T

tom

€2) Idem ibidem lib. 3. cap, r. num. 1. tom.

C3) Idem lib. contr, Fortun. Manich. difp. 1. num. 1.

"

j lg

tom, 8

lliy

fih

i

&QS ( o ) &Q7

285

l nj

us

Cuim. evgo oporteat non meceffitate s fed volum-

[E vertim

tate lonum effó ; oportebat , ut Deus amume daret

yxandi g

lilerum; arbitvium.

Iterum: (1) Pena injufta of

indellbo

Jet, & premünm; fi bomo voluniatem mom baberet

y: Quot

liberem.

Debuit autem &2 in fupblicio, €9' in pra-

E

ao effe juflitim : quomiams boc wmum efl bonorum,

feris i

que funt ex. Deo.

Debuit. igitur. Deus dave bomini

Nius cota

libirum. avbitrium.

Preterea: (2) Liberum ari-

vt d

trium fi (Deus) von dediffet ;; judicium. puniend:

mll guftuns e[fc poffet , mec auevitum ve&te faciendi.

Denuo: (3) Nemiuem vituperatione , fuppliciove

fr u

digmun , qui mut id velit, quod juflitia velle mon

hoos , d

probibet ; aut. id mom faciat, quod facere mon . poteff.

nero At

JVone ifla cantant €9 im montibus paffoves, €£9 im

Qud 9

tbeatris Poete , ? indotli in circulis, &7 dotli in Bi-

bliothecis , €$? Antiflites in. facvis locis ,. €? in orbe

lii ;

T [ (U';:.' h

tevvavum genus. bumanum? Demum : (4). Mulia

yi ;

Jünt , que agunt. bomines malo, a quibus eis liberum

illm, 9^

efl abflinere.

Sed mll tagu. libevum eff 5 quam illi

"m

fuit, qui Deo füo, a quo erat conditus vethus , mullo

T m

prorfus vitio depravatus. adflabat.

Hzc eft com-

pendiaria S. Doctoris doCtrina contraria no-

; J

vis, veteribusque Manichzis , fuperioribus

TL

locis contenta.

It :/omim

Rerum ele&io in libera, ar-

Nul-

T.

bitra, &, domina hominis voluntate eft.

la

. qU

"

i

l [

J

(1) S. Aug. lib. ?. de Lib. Arb. ca.p. I. num. 3. t/om. P

[

(2) Idem lib. contra Fortun. Manich. difp. 2. num. 20.

tom. 8.

m

r um

C3) Idem lib. de duab. animab. cap. rr. num. t15. tom, 8.

n

j, 1f

(4) 1dem lib. 1. Oper. Imperf. contra Julian. Pelagiam:

Pl

füb num, 47. tom. 10.

284

ROV ( o ) P

la culpa deprehendi poteft ; ubi peccandi ne-

ngyr

ceffitas dominstur.

Si boni fümus necefflita-

i,

te3

nullum in nobis eft bonum meritum.

ATT

Non neceflitate; fed libera voluntate bonos

ireftl

nos efle oportet. Injuíta pcena , injuftum pre-

dmre,

mium eflet ; fi non haberet homo volunta-

yri d

tem liberam ab omni prorfus irrefiftibili fibi

Q füm

neceffitate.

Sublata libertate ab omni irrefi-

teceffn

ftibili neceffitate, nullum eft bonum , malum-

tudore

que meritum ; nullum juftum premium, nul-

hiaon.

lumque juftum fupplicium. Veritas eft natu-

tf

rz ltímine nota, &ab hominibus omnibus de-

r

cantata, neminem efle vituperatione, fuppli-

Urtat

ciove dignum ; qui id non faciat , quod facere

(Í nece

non poteft. In ultima vero fua cum Pelagianis

titng f

concertatione confirmat Auguftinus, quod fe-

t&bl f

penumero contra Manichzos docuerat ; nimi-

BIN

rum , liberum nobis efle abítinere a peccatis,

fieque

quz mala quzdam funt voluntaria , & delibe-

T

rata: quamquam id magis liberum fuit primo

Tf

homini in ftatu naturz fanz ; quam liberum

petmor

nobis fit in ftatu naturz infirmz.

Ille enim

om', |

fumma facilitate ; nos autem non fine multa

mii, 3t

difficultatea peccando poflimus abftinere. At

lily,

lec repugnant ommnino jJanfeniane duarum

inelihe

dele&tationum do&rinz. in ea enim Janfenia-

tion fer'

na fententia rerum electio non eft in libera, ar-

I) nOH

bitra, & domina hominis voluntate ; fed. in

faære t

illius eft deletationis neceffitate, quz alte-

u (0m

ram fuperat, atque major eft altera..

Item

10a-

&()Ie J&

285

nl .

major deleCtatio mala voluntati predomina-

Ti

tür , eamque ad peccandum neceffitat : neque

fient,

tamen idcirco voluntas hominis pofita fub

ve Dous

irrefiftibili peccandi neceffitste, Janfenio au-

lum pre

Gore, excufatur a culpa.

Preterea füb ma-

volut

jori dele&tatione bona, Janfenio auCtore, bo-

ii i

ni fumus neceffitate: neque tamen bonitatis

moi d«

neceffitas rationem meriti excludit. Rurfum ,

1, U

auCtore eodem , fub majori dele&tatione ma-

nium, n

la non habet homo voluntatem liberam ab ir-

s d t

refiftibili peccandi neceffitate ; fimiliter fub

nnibus&;l-

majori dele&tatione bona non habet homo vo-

luntatem liberam ab irrefifübili bene viven-

I fuppü'

od f

di neceffitate: nihilo tamen minus in Janfe-

Peligit

niana fchola & jufta hominis peena eft inevi-

qud*

tabili neffitate peccantis ; & juftum preemium

ejusdem eft infuperabili neceffitate pie , ju-

m; nf

] peccaniv

fteque viventis.

Iterum , magiftro eodem,

fcdee

repugnante, &adverfante Auguftino, fub ir-

refiftibili bene , maleque agendi neceffitate

u prim

fiberar

permanet adhuc, atque .perfiftit tum ratio

[lc e?

boni, malique meriti; tum ratio jufti prce-

mii, atque fupplicii.

Denuo, qui habet in-

x r

inore d

deliberatam dele&tationem malam , majorem

dui

Y

indeliberata dele&t:tione bona, precepta Dei

non fervat; quod in eo ftatu ea fervareomni-

anit

[in

no. non poteít; ac proinde non facit , quod

Bbe

"n

l

facere tunc omnino non poteít: tamen con-

i

tra communem humnani generis fenfum ; do-

;UZ

D

Jtei

&ore Janfenio, dignus vituperatione eft, at-

fiii

que

286

«O4 ( o ) 99

que fupplicio. Denique, au&tore eodem, quo-

wlttai

ties peccamus ; fub indeliberata delectatione

fim h

mala peccamus, majore indeliberata deleQta-

jmaui

tione bona ; füb qua indeliberata delectatio-

diemen

ne mala, majore indeliberata deleCtatione bo-

jri odl

na, abítinere a peccando omnino non poflu-

f odint

Imnus.

Negat hzc Auguítinus , non modo

(ünhr'arma

cum Manichzis, fed etiam cum Pelagianis

Ü nefi

difputans.

mja of

valnat

CXV. Profequitur Auftuftinus veterum

fiQe |

Manicheorum confuütationem , qua novi pa«

ticheo

riter Manichzi confütantur. Et primo qui-

fic A

dem: (1) QCum ergo moveris, inquit, meceffta-

Itt af

teyi, qua bic oppreffus fumi , qua. vefpirare mom. po-

tf

tui, cui vefiftere mom potui quid me accufas , quafi

Wa

peccantem 2 Ytem : (2). Nos fub fato flellerum uul-

.(ms 3 Te]

lius bosmisis genefim. ponimms y ut. liberum avbirium

la g

voluntatis , quo vel lene , vel male vivimus , propter

lï-ï'[p"[ jW

juffum. judicium Dei ab omnài neceffitatis vinculo vin-

fititeo (

dicemus.

Rurfum

L]

.

(3) Si vefiffere. ( animz)

nf

zon valuevimt; innocentes damnantur : fü valuerunt,

anich

nec voluerunt . quid adbuc tam fabulofe inducitis na-

m..mnen

*

2

umam anali ; cum a propria voluntate fit ovigo peccati

fion

D

Hoc euim füa. culpa, non vi aliena fecerunt y quod, cum

h

IT Ya

po[feut malo vefiflere , noluerunt. — $i ergo tioluerumt j

ch()a [

Q0-

ldtcie

(1») S. Aug. lib, contr. Fortun. Manich, difp. 2. num. 21

tom. 8

()

T

(2) Idem lib. 2. contr, Fauft. Manich. cap. 1. tom. $.

()

(3) Idem lib. 22. contra Fauit. Manich. cap. 28.tom. 8.

li

hi

&99 ( 0 ) XS9

287

MU

hum

voluntatis crimen efh , non neceffitatis. Iterum : (1)

Sed in bac, inquit Manichzus, /erie feculoruzs

dl

jam walis permifla , atque concreta

anima) zom

ded.

tione D

obtemperavit preceptis.. Quevamus, quave2. .Si pro-

jria voluntates vera culpa, €? jufla pena. — Sed jana

y pilt

fi voluntas eff ven ; uulla eff. ad peccandum matura

o ml

contvaria : &?' ideo Mamicheorum omnis comvitla eff,

ia

t? everfa fallacia. — .Sà autem ab bofle oppreffa. quo

miffsefi; fi aliemo malo fuperata, cui vefifliere noua

valuerat ; inigum pena, €?' magna crudelitos.

De-

veun

nique Juliano Pelagiano exprobranti fibi Ma-

m

nicheorum errorem de neceffitate peccandi

jim Q*

fic Auguftinus refpondet: (2) Regemeratos au-

, ff

tem abfit, wt vedigamus , ficut. calumniaris , fub me-

, ( j

ceffitate. crizimum , Deo laevgiemte doma virtutum.

j

n

Quamvis ergo aliau legem videamus in membvis no-

llortiti ]

firis , vepugnanten legi muentis moffre ; mon folum

l arh!ïl'!m

tomen nece[frtatem cviminis non babet ; ( homo) fed

u, n

Balet potius bonorem . laudis , cujus fpivitus , fpiritali

v -

quuneve adjyutus, adoerfus cornis coucupifcentiam con.

cupajcit.

Docet igitur primo contra veteres.

( qin)

ia

Manichzos Auguftinus, injuftam effe accu-

j 9

fationem peccantis ; fi caufe illi refiftere is

non poteft, qua inducitur ad peccandum.

gm!;[[[(lgi,

(!0(19 n

Jam vero in Janfeniana duarum deleCtationum

gl

Íchola caufa, qux hominem ad peccandum.

j/)

inducit, eft indeliberata dele&tatio mala, quz

ma—'

J

2

(1) S. Aug. lib. zz.co/ntm Fauft. Manich. cap. 98. tom. g.

f $

(2) Idem lib. 6. contra Julian, Pelagian. cap. 23. num. 74.

tom. ro.

t

-

28$

889 ( 0:) 88

l, que

major eft indeliberata dele&tatione bona. At-

qui , Janfenio au&ore , nec refiftere poteít

bn, m

Áhola in

homo indeliberatz dele&tationi male , quz

major eft indeliberata deleCtatione bona ; 'nec

toni hu

comparare fibi msjorem delectationem bo-

retolua

nam, qua refiftere poffit minori dele&ationi

pne

malz.

Ergo in Janfeniana duarum delecta-

lere vol

tionum fchola injufta eft accufatio peccantis :

a. 7

Tat0$ f0j

quod Auguftinus cum Ecclefia catholica dete-

ftetur. Docet fecundo Auguftinus, liberum

tumque

noftre voluntatis arbitrium , quo vel bene,

fiamus |

leCior

vel male vivimus, ab omni neceflitatis vin-

culo-vindicandum effe ; nein decernendis pre-

(is, Àt

miis, atque fuppliciis Dei judicium injuftum

fhols

fitüm ]

fit.. Docet ergo Aüguftinus, liberum nofítrz

voluntatis arbitrium , quo vel bene, vel ma-

Wr d i

le vivimus , vindicandum effe tum a Janfe-

qu, av

niana dele&tatione bona, quz , cum major eft

tiQne b

mala , irrefiftibiliter nos ad bene vivendum

tioni m

neceífitat; tum a Janfeniana deleCtatione ma-

Ántyr,

la, quz, cum major eft bona, irrefiftibiliter

v Dece(

nos neceffitat ad vivendum male ; ne in de-

Df |

cernendis premiis, atque fuppliciis Dei ju-

dicium injuftum fit.

Docet tertio Augu(ti-

B

nus, fi refiftere malo non valent animz ; in-

"II v

nocentes damnantur: fíi autem refiftere no-

ROrQ

lunt ; quod, fi velint, poffunt ; earum cri-

LUA Ü

men liberz voluntatis eít,

non irrefiftibilis

l delilam

fj «

neceífitatis. — Atin Janfeniana duarum dele-

'

LU

&ationum fchola indeliberate dele&tatiorii 1na-

p

Á

q99 ( 0 ) wQ»

289

boto, At

lz, que major eft indeliberata dele&atione

lere pl

bona, refiftere non valent animz ; ergo in ea

fchola innocentes damnantur.

Item deleCta-

at qe

Dom; x

tioni hujusmodi in eadem fchola ita, refi(te-

lonem [

re nolunt animz ; ut id velle non poflint ; er-

deleduis

go in eadem íÍchola earum crimen non li-

ym d

berz voluntatis eft; fed irrefiftibilis neceffi-

) pecoantis:

tatis.. "l'andem Auguftinus docet , regene-

hod

ratos non efle fub neceffitate criminum : tan-

as lo

tumque abeft; ut neceffitatem criminis Chri-

)vb

ftianus habeat; ut refi(tendo , - ut poteft, de-

|

;

le&ationi male , potius habeat honorem lau-

(fitats Wt

yndis t

dis. Atin Janfeniana. duarum dele&tationum

n injud

Íchola quoties regenerati peccant ; indelibe-

l

TAU

ratam habent deleCtationem bonam , quz mi-

.. vel t

nor eft indeliberata deleCtatione mala.

At-

j

n1)

d

qui, auCtore Janfenio, cum minori dele&ta-

tione bona nequeunt refiftere majori deleGta.

»nut

l

]

vivand

"i

tioni male. Ergo in eo ítatu neceffario ver-

atione l

fantur , in quo neceffario peccant; ac proin-

de neceffitatem criminis habent , nec habere

«tl

E

poffunt honorem laudis.

js i

CXVI. Alia reftant. tela , quz S. Augu-

j A

nint;"

ftinus contra novos , & veteres Manichzos

intorquet.

Hzc fuünt hujusmodi : (1

Zni-

((l

marum duo effe genera. (IManichzi dicunt) quod

egrttf u

^

j

[

gt

j

i deliberendo mume in malam partem , munc in bo-

uaow outat offenfio. ( Auguftinus refpondet ) Cur

n

705

:atiani i

lh

(1) S. Aug. lib. de duab. animab. cap. 13. num. 19. tom. 8«

290

W (o) 9

wom magis boc [igmums efl umius anime , que libera

J

i, h

illa voluntate. buc , G bue ferri; binc, atque binc ve-

jferri. potefl 2 mam mibi cimm aecidit ; umum me effe

dtim

Jentio , utrumque. confiderautem , alteruvum : eligen-

t0n i

fl C

iem 5 fed plerumque illad. libet ; boc decet ; quorum

iem o

uos in wiedio pofiti flu&uamus. Ytem : (1) Non fa-.

ciebam , quod &?' incompavabili affe&lu. amplius. hi

t D)

placebat ,. 69 mox, ut vellem , poffem . quia. smox, ut

if foni

vellem, utiqué velleg. Rurfum : (2) Sreut vatio ve-

(mpat

tili cor

va docet, mreliorem e[f naturam ( Angelorum)

quam provfus nibil deleGat illicitum

ita valio vera

Titic q

gübilominus docet , etiam iülam ( hominum ) Zonam

ditir.

effe , que babet im poteflate illicitam deleGationem ,

[/77 W 1

hu n

ff extitevit ;; ita cobibereg ut non folum de ceteris ii

citis, vetieque fatlis ;; verum etiam de ipfius prave

deleclationis cobibitione letetur. Iterum : (3) Sim-

UX

bil delearet. ilicitum ; memo peccaret.

Peccat . ergo,

li

qui dele&ationem iliciti velaxat potius ; quam ve-

atquei

frenat.

-^. In eo genere iffa vationalia. fatia funt;

QIt,.

ut inefftt eis poffibilitas freenandi dele&iationem ab il-

COntrar

licito , quam, nom frenando peccavevunt.

Magna eft

Yolunt

itaque C? bumana creatuya : guandoquidem per eam

lnc x

polfibilitatesm snflauratur , pev. quams, fi voluiffet , mon

Jüsmod

cecidifft. Praterea: (4) Non utique in cupidita-

Tif

uibus frenandis continentia laboraret ; fü mihil mos

558

contra, quod decet , liberet.. Clamat Zfpoflolus ( Rom.

Tlijor j

7.

Vceffo

Vilibi

C1) S. Aug. lib. 8. Confef. cap. ro, num. 20. tom. r.

C2) Idem lib. rr, de Genef. ad Litter. cap. 7. tom. 3.

N(rat |

(3) Idem lib. 22. contra Fauft.

Manich. cap. 28. tom. g.

(4) Idem lib. de Continen.

cap.3. num. 6. tom. 6.

Ü

KAI

SQ9 ( 0 ) SQ?

29I

qu lb

7. 18.) Scio, iszqwi, quia non habitst in

( DT

me, hoc eft , in carne mea bonum.

Velle

TTTE

enim adjacet mihi ; perficere autem bonum

Mi d

non invenio.

INunc enim fieri bouum . petef j ut

t ; g

male concupijcentie mon confentiatur : pevficietur au-

r j

zegi bonwm ; quemdo ipfa waala comcupifcentia fimie-

(uv.

ampli.«vs t

Denique: (1) Tales milites Apeftolica tuba

(uio m

iflo fonitu aecendit im [relium: Non ergo regnet

Qitut t

(zmquit Rom. 6. 12.) peccatum in veftro mor-

Vg

tali corpore ad obediendum defideriis ejus. ..

ha rao w

Tunc emim vegnave offenditur; fi defiderüs ejus. obe-

ditur.

Efh ergo in ncbis peccati. copeupifcentio, quee

m

du

non efl permittenda vegnare : fünt ejus. defideria, qui-

b um

bus non efl obediendum.

7[))/1?/] ])H

Jl

CXVIL. Jam vero, Auguftino auGtcre,

0

Jeccut 4

anima voluntate libera huc, & huc ferri ; hinc,

atque illinc referri poteft. Contra, Janfenio au-

; u

/

"m

&ore, nec füb inzqualibus, nec füb equalibus

m di ;

contrariis dele&tationibus indeliberatis, anima

Mu

voluntate libera huc , & huc, hincferri ; atque

illinc referri poteft. Si enim deleGtationes hu-

jln y

.

jusmodi vquales funt

?

in neutram partem

if V

T a.-pi;z.w

anima moveri poteft. Sinautem funt inzqua-

les ; eo neceffario anima fertur, quo deleCtstio

F sii

major irrefiftibiliter eam impellit ; & ab eo

bhf(mm

neceflàrio refertur, a quo delettatio major ir-

refiftibiliter eam repellit.

Hec Janfenius.

Narrat przterea de fe ipfo Auguftinus: cum

h. P

2

de-

, gn.*

g n

n ^

(1) S. Auguft. lib. de Continen. cap. 3. num. 8. tom. 6,

292

RES ( 0 ) SQ?

deliberaret de inítituendo novo curfu, & ge-

fentn

nere vitz ; medium fe expertum efle inter

&nio,

malam voluptatis delectationem , & delecta-

feman

tionem bonam caftitatis. At vero multo ma-

dEbon:

jore dele&tatione bona, quam mala, fe per-

z

fufum, ac delinitum fenfiffe teftatur : nihilo

jrem

tamen minus , repudiata dele&tatione bona

fim,

multo majore , fecutum fe effe affirmat dele-

tinenti

&ationem malam , quamvis multo minorem,

Fieri

non alia de caufa; nifi, quia voluit. At, au-

m d

Core jJanfenino , id fieri omnino non po-

quamy

teít. Quod enim amplius nos dele&tat, &

delibe

quidem delectatione indeliberata , ut malus

tra .Y

Auguftini interpres fiepenumero inculcat ; fe-

Tale |

cundüm id operemur, necefle eft, & quidem

ti fræn

neceffitate nobis irrefiftibili.

Item, Augu-

Q

ftino auctore, in poteftate hominis eft tur-

N

pem delectationem, fi extiterit, cohibere ; at-

i my]

que ita cohibere; ut de noftra pravz deleGta-

fentig

tionis cohibitione lztemur.

Contra vero,

indelibu

auctore Janfenio, i deleCtatio mala extiterit

Itf i

major, quam bona ; in poteítate noftra non

11 o

eft eam cohibere : fin minor extiterit ; non

1 T0b

in noílra, fed in majoris dele&tationis bonz

'indelib«

poteftate, feu potius neceflitate eft cohibere

Ti d

malam; quin letari unquam , poffimus, tan-

quam de noftra delectationis malz cohibitio-

Ton !

P?te(t |

ne. lterum , au&tore Auguftino, ineft ho-

ETU

mini ratione przdito poteítas frenandi inde-

liberatam dele&tationem. malam , quam . non

re-

29

o o

frenando peccat. Contra vero , au&tore Jan-

ef n

t d

fenio, caret homo ratione przditus poteftate

frenandi dele&tationem. malam , cum msjor

Tlto m

eftbona ; quam tunc non frenando, non pec-

n2

cat: quoniam non libere ; fed neceffario ma-

ür : ninb

jorem deleCtationem malam non frenat. Rur-

ione bt

fum , Auguftino au&tore, laborat nunc con-

jrmat db

ünentia in frznandis malis cupiditatibus.

finora

Fieri enim nunc poteft a nobis ; ut indelibe-

t At

rate deleCtationi male non confentiamus :

Q nn p

quamvis nunc fieri non poflit a nobis; ut in-

eletr,

deliberata deleCtatione mala careamus. : Con-

r m

tra vero , auctore Janfenio , fi cupiditates

yülci

malz funt robuftiores, quam bonz ; fruftra in

*

k quit:

eis frzenandis continentia laborat

?

quoniam

, Augr

tunc eas frenare omnino non poteft : nec

ts elt t

fieri nunc poteft ; ut indeliberatz delectatio-

hibere;

ni male, quoties major eft bona, non con-

fentiamus.

'Tandem , au&tore Auguftino,

TORUT

indeliberata delectatio mala, quz hzreditaria

p exitti

ineft in nobis, non eft permittenda regnare

yfta 1

in nobis, nec ejus motibus eft obediendum

3 nobis.

g

Contra vero, au&ore Janfenio, fi

indeliberata dileCtatio mala major eít indelibe-

yuis 00f

TO

rata deleCtatione bona; fieri omnino a nobis

lU5 mü

non poteft, quin regnet in nobis : nec fieri

poteft a nobis; ut ejus motibus non obe-

cohfbiüf'

diatur a nobis.

j

yi i

u&m ]W

[»

T3

CXVIIL :

294

«Q9 ( 0 ) 397

CXVIII. Pergit Auguftinus contra no-

D

a. D

tyi fent

vos , & veteres Manichzos, &ait : (1) Omnui.

bus grovfus. dele&tationibus concupifceniie, que ad-

Yanichee

verfantur. dele&ationi fapientie , coercendis , atque fa-

mi: (

xandis imvigilet officium comtinentia.

Unde angu-

i praci

füms eom [ine dubitatione metiuntur , qui folas libi-

1 Rof o

dines corporis cobibere defimiunt : melius profetio il.

f jotef

li, qui mom addunt corporis , fed genevalitev libidi-

(tque po

dur's t

nem , five cupiditatem vegendam dicunt , ad. continen-

giam pertinere, Iem : (2) Invitlam, inquit , vun-

jæret.

quam ego voluptatem carnis , ficut folere se. infimu-

X

jas, dixi.

Auubo eam. &9 debere , €? poffe dicimus

vinci : fed tu tamquam bonum, vepugnante alio bo-

fiU$,

7z.0 5 ego taguquama malum, vepugnaute bono

C? tu

lDerata

fts ind.

viribus proprüs ; ego gratia. Salvatoris. Rurfum :

TK

(3) Concupifcentias malas , quibus, fi beme viwi-

zuus,mon confentimus ; tamen e[& mom megomus m

N

Uones

nolis.

Cafligande funt , expugnandee funt , vincen-

Nec . bona

indeli

de funt ; tamem funt , nec. aliene funt.

nofra ; fed mala funt. Praterea : (4) Reffut

Core j

( poft baptismum ) «cwz . carze. conflidus : quim

, at

af

deleta eff iniquitas ; fed mumet infirmitas.

Iueff ,

titillat deleBatio illicite. concupifcentie : pugna , vefi-

& o

ffe , noli confentire : &9 impletur. bic. illud ( Eccle-

COntyg

[

fia(t. 18.50.) Poft concupifcentias tuas non eas.

k

Ad extremum placet concludere aurea 5.

Joan.

Qgn:

(5 S. Auguft. lib. de Continen. cap. 13. num. 28. tom. 6.

(2) Idem lib. 5. contr. Julian. Pelagian. c. g. n. 32. tom. 10-

(3) idem lib. 6. centr, Julian. Pelagian, cap. 23. num. 74.

tom. 1o.

;

)5)

(a4) Idem Serm. 155. contra Pelagian. cap. 9. nuim. 9, tom. $.

(

«5 (0) 8v

295

At n

joan. Damafceni fummi, optimique 'T'heo-

(1) (

logi fententia, ex przclariffimo ejus contra

£, (

L

"

Manichzos dialogo excerpta, quz eft hujus-

I5, d

1

[|

modi : (1) Si zalum bono adverfatur , ut ens en-

Ub a

d, principium principio, fubfleutia. fubftantie , €2 ,

i f l

ut tore vefiro loquav , Deus Deo ; faze, cum in uo-

T

ffra. poteflate fit bouus , aut. smalm facere 5 in mofiva

nl 1b

quoque poteflate fitum erit bono, vel malo palmam

d eri

dare; nosque in coufà evigumus ; ut. adter alterum . fa-

geret.

hqui, s

g n

r/fe db

CXIX. Docet prima fententia Augufti-

ite d

nus , ad continentiz officium pertinere, inde-

n : &i

liberatas omnes deleCtationes malas contra-

Rarfün

rias indeliberatis dele&tationibus bonis rege-

lene i

re, coercere, cohibere. At, fi contingat, quod

fepenumero ufuvenit, indeliberatas delecta-

TU

j, t

tiones malas robu(ítiores , validioresque effe

indeliberatis dele&tationibus bonis ; tunc, au-

lvg[' /W

Core Janfenio, extra poteftatem continentiz

4) H(fclüï

du : l

eít, atque idcirco ad continentiz officium pro

eo cafu minime pertinet, regere, coercere,

, h

ac cohibere indeliberatas deleCkationes malas

(l "

contrarias indeliberatis deleCtationibus bonis.

( Bo

Quocirca Auguftini do&trina de contrariis de-

noné

lectationibus ,Janfeniane do&rinz prorfus re-

u

pugnat.

Item Manicheorum errorem Ju-

Jo;m.

T 4

lia-

t

"

. iom. i

jum. *

(1) S. Joan. Damafc. Dial. contr, Manich, num, 76. pag.

461. edit. Lequien.

] COm*J"

296

&O85 ( 0 ) 997

a

lianus Pelagianus Auguftino exprobrabat

£

m05, Y

erinde, ac fi S. Do&or doceret, talem efle

Áii do

indeliberatam dele&tationem malam ; ut eam

vincere, & fuperare non valeamus. Ad hanc

(

Juliani calumniam S, Do&or refpondet, in-

tf bup

deliberatam dele&tationem malam, cui repu-

(elbera

gnat indelibera dele&atio bona, talem efle ;

«t

ut eam feruper vincere, ac fuperare Dei gra-

fendn.

tia poffimus, ac debeamus.

Contra vero ,

lotatu

au&ctore Janfenio , fi indeliberata dele&tatio

TUbis p

inala major eft indeliberata dele&tatione bona ;

qui y

quz Dei gratia eft ; tunc malam hujusmodi

lo

dele&tationem vincere, & füperare omnino non

Janfes

poflumus : quod fi non poflümus ; nec de-

ll

bemus.

Auguftini ergo doCtrina de duabus

HH, &c

hujusmodi dele&bationibus contraria omnino

(s

eft Janfenianz do&trinz. lterum Juliani ca-

Ts d

lumniam diluens libera voce Auguftinus af-

tj

firmat , indeliberatas dele&tationes malas, no-

m

bis penitus inhzrentes, caítigandas, frznan-

nobisql

das, expugnandas a nobis efíc. Ergo, aucto-

10 on

re Auguflino, eas cafligare, franare, expu-

dük&aq

gnare, & vincere femper poflumus. Si enim

Qe in

non poffumus ; nec debemus. Quis enim de-

Tit da

bet id, quod non poteít ? Contra vero, au-

eniana

ore Janfenio, quoties malz hujusmodi de-

Ngul

le&tstiones robuftiores, validioresque funt con-

ls COf

trariis dele&tationibus bonis, quod fepenu-

&niano

mero ufuvenit; tunc fieri omnino non po-

Anaf

teíl; ut eas caftigemus, fræ'nemus, expugne-

US ) m

Inus,

-

SQS ( 0 ) NG9

297

o :

mus, vincamus. Pugnat igitur fana Augu-

tl df

füini doctrina cum dotrina infana Janfenii.

1, Ut at

, Adlis

. CXX. Fatetur preterea Auguftinus nos,

ondet,

etfi baptizatos, in perpetuo confliétu cum in-

p

deliberatis dele&tationibus malis verfari : in

alem de:

eoque conflittu nos ad pugnandum, ad re-

um

fiftendum, ad diflentiendum magnopere co-

[itr WO0

hortatur : illudque Ecclefiaftici przceptum

| du

nobis proponit: Pof concupifcentias tuas mon eas ;

Jf bona!

quod perinde fe habet, ac, ne confentias in-

deliberatis tuis dele&tationibus malis.

Atin

hujusmoä

gmpino Y

Janfeniana duarum dele&ationum do&trina

;; It

nullum locum habent hxc Auguftini confi-

lia, & cohortationes.

]e duah;

$i enim indeliberatz

3 Omti

deleCtationes malz viribus füperant indelibe-

Juian

ratas dele&tationes bonas , quod non raro con-

;ufïinusaï

tingit5 fieri tunc non poteít; quin expugne-

mur, quin cedamus, quin fuccumbamus

L

.

mylis,

T frmte

nobisque przcipitur, quod fieria nobis omni-

20, J

no non poteft.

In explicando igitur duarum

delectationum conflictu , maxime , acerrime-

IG eXPU'

; &u

que inter fe confligunt duz prorfus contra-

: efii b

rie doCtrine, Auguftiniana fcilicet, & jJan-

feniana , victore femper , & triumphatore

Vero, 2

Auguftino.

Ha&tenus fubftructis, & excita-

od

füntot

tis contra novos potiffimum Manichzos Jan-

fenianos Auguítinianis molibus au&toritatem

| (æpenü'

Damafceni contra veteres Manichzos pugnan-

j

tis, tamquam faftigium impono. Damafce-

u

fr S

no

mll:',

298

*05 (0) 887

155

—

no auGtore. in noftra libera poteftate pofitum

3

Á

[

eft de duobus principiis inter fe contrariis,

36

"o

vel bono, vel malo, palmam dare ; nosque

TP

in caufa fumus ; ut unum alterum fuüperet.

Ergo , Damafceno auCtore , in noftra libera

poteftate pofitum eft vel bonz, vel malz de-

le&ationi palmam, viCtoriamque dare : nos-

AE

que in caufa fumus ; ut altera alteram fu-

peret.

Atin [anfeniana duarum deleCtkatio-

ADdas |

num íchola íi deleCtatio utraque zqualis

eft; neutri poffumus palmam dare : fin ve-

Albigenfe

TOi

ro fint inequales; vel bona eít minor mala,

Nigen

vel inala efít minor bona ? Si bona eft mi-

Albigen

nor mala ; tunc bonz non poffumus : fi ma-

Telis e

cheory

la eft minor bona; tunc malz non poflümus

almam dare : neque nos fumus in caufà;

Albignt

Iw

ut altera alteram fuperet : fed ipfz potius in

qWm,

caufa funt; ut modo ab una, modo ab

Abigen

altera, quz viribus przvalue-

omir

Albigen

rit, fuperemur.

ts ])

Albigen[

Qum (

( EN.

pus n

j

AT

"

Mbïgenf,

:

:

Diin

x

Alblgen]

trimo;

lMbieen

Mete

MT

sj

IN-

g

-

*

X

*

X

TEOA

— Ó—DÁ— H

— IÓ "

[5 4194

piSum.

sE

1

J

E

te potm

EE u ER UER U ;

D

Z

N ZA

N

"x

p

uY

*

SUVZ

DC

e

p

VoRN

A

DUSONSI

NYZSVA

5

AA

T

NUA

N

4

NUZNUMA

E

Z

C^

.ä

ZA

ä

COntr

TenN

Z

LL

e

5

SEANSI

MA e€ez

fa.

Y

A

x

OE

M

ï

;:

h

äï

;h.

h

:

V, T

"gt t

T

VEOUCH TARO OCC TECTA AE AC ORC

"m

Ht

im füpi

yflrs [

d mied

IONSOD. OE X.

(ate :

RERUM, ET VERBORUM.

alteum f&

t d

A

pag.

!

h

u

!

)

ADdaä unus ex primarii

s Manetis difcipulis.

43

Albigenfes ab Albigefio in Gallia; aliisque locis aliis

ye : fnre

nominibus appellati.

130

Timor m

Albigenfes heretici cur Bulgari vulgo appellati,

13t

om d

Albigenfium , feu Bulgarorum , vel Catharorum he-

ns: f

refis eadem, ac hxrefis Paulicianorum , feu Mani-

chaorum.

132

) po[l'am?

Albigeníes , ut Manichei veteres, duos Deos, bo-

n cauüi

num unum,; bonorum omnium ; & malum alte-

z us

rum , omnium malorum caufam docebant.

132. 133

Albigenfes , ut Manichzi veteres, liberum arbitrium

modod

hominis negabant,

134

]üe-

Albigenfes, ut Manichzi veteres , teftamentum ve-

tus Deo malo ; novur& Deo bono tribuebant,

135

Albigenfes, ut Manichami veteres, Chriftum Domi-

num de Maria Virgine natum ejusque verum cor-

pus negabant.,

135

Albigenfes , ut Manichsi veteres, Chriftianum ba-

ptismum repudiabant.

136

Albigenfes, ut Manichzi veteres , Chriftianum ma-

trimonium exfecrabantur.

I36

Albigenfes , ut Manichei veteres, Pythagoreorum

Metempfychofim docebant.

136

Albigenfes, ut Manichei veteres, emortualem Mani-

chai diem , negle&to die Pafche , apparatu magnifi-

€0 celebrabant,

137

AI-

[V

DN D

X.

xautimus

Albigenfes ab iis abftinebant cibis, a quibus vete- pag.

res Manichaei,

138

j Und

Albigenfium libido, ut Manicheorum veterum, c£-

ts ]

franatiffima

at Y

138

Albigenfes , ut veteres Manichai, preftigiis, & malo-

ipulünu

fum daemonum cultui, & familiaritati addiGii

139

celitaten

Albigenfes - x1x

& xiin feculi veri Predeftina-

Que con

tiani fuerunt ; non fecus , ac Przedeftinatiani vete-

Augultin

& 1X. fzculi.

res V, V1

140

I4I

Libeo

Archelaus Cafcharze in Mefopotamia Epifcopus cum

Auguftn

ibros

Manete difputat ; quem confutat , & viétor a Ju-

dicibus declaratur

40

41

Aupultin

Archelaus , & Marcellus impetum populi contra

Aurulini

Manetem fedant

41

us d

Archelaus cum Marcello Diodoridem venit

Iterum

Juvdüni

&i)

cum Manete difpupat, iterumque confutat.

42

43

Archelaus Hiftoriam Manetis Chaldaice fcribit.

44

Ticlgg

Arimanius malus Perfarum Deus

lyeri

Auditores Manicheorum qui, quales, quibus ad-

Augufini

ftri&ti legibus, quibus officiis addicti

8

49

NG

Auditoribus fuis univerfam do&rinam , & difcipli-

hst

nam fuam EleGi communicabant.

49

dendi

Auditores a folis Ele&orum exfecrandis myfteriis

quem

exclufi.

49

Augufti

Auditoribus tota Manichaeorum do&rina tradeba-

brum

tur; clandeftina autem facra folis nota erant Ele-

Tüm

&is

49

246

Tecef

Augufítinus ab undevigefimo ad annum duodevige-

Augult

fimum Manichzorum Auditor.

243

libris

Auguítinus adolefcens, & catechumenus, in Chri-

Contr

ftiana do&trina parum verfatus, voluptatibus fer-

quem

viens , glorie percupidus , fimulata Ele&torum pie-

Aruft

tate, & feveritate deceptus in Manicheorum hz-

fim incidit.

tUm

. 948.

249

Augufh

Auguftinus promiffa fibi ab Ele&tis perfpicua verita-

Msj

te, certaque felicitate, pro c&ca, ut dicebant , fu-

hn u

Perfhuola, & fimplici credulitate , fit Mamchæus 250

dlbuä

Au-

INDE :x.

Jus V. N

Auguftinus perturbatus Manichzorum que&ftione il- pag.

i

la: Unde malum ? unde malum ? motisque contra

Tun, &

vetus Teftamentum quaftionibus, in. errores in-

lnf

currit Manichaorum.

2Sr

; (l «

Augulttinus ob propugnatam a Manichzis peccandi ne-

ii

Ti

ceffitatem, & füblatum peccandi dedeeus, extin&tos-

edeftin-

que confcientice ftimulos Manichzis adhgrefcit 252. 253

dl Vil

Auguftini prima contra Manichaxs fcripta, tres de

256

T u

Libero Arbitrio libri.

OpLs cun

Auguftinus Epifcopus tres fuos de Libero Arbitrio

r a

libros ad Paulinum Nolanum legendos transmittit. 257

p

Auguttini libri duo de Genefi contra Manichzos.

237

Auguítinus Epifcopus refert duos a fe fcriptos li-

yli eontm !

bros de Genefi contra Manichaos.

257. 258

: r denum

Auguttini libri duo de Moribus Ecclefiue catholica,

b J

& de Moribus Manichsorum ad coercendam Ma-

l

TLil.

nichzeorum ja&tantiam de fimulata ab eis morum

feveritate.

258

ibus ad- |

Auguftiniliber de Vera religione, in cujus extrema

"

parte Maichzos confutat.

2590. 259

Auguftinus presbyter fcribit librum de Utilitate cre-

; ülpl- ;

dendi ad amicum fuum Honoratum Manichzum,

quem olim ipfe deceperat.

259

gyftri

r

Auguftinus presbyter fcribit contra Manicheos li-

brum de duabus Animabus , bona una bono-

tnicti

rum omnium ; mala altera malorum omnium

t Je

neceffaria in nobis cauíaà.

260

j p

Augulftini presbyteri prima contra Manichsos a&ta ,

lOdevige. il

libris duobus comprehenfa, difputationes dusg funt

contra Fortunatum Manichaeorum presbyterum ,

in Chl'i i

quem confutavit, & in fugam Hippone coegit. 261. 262

ul

Auguftinus presbyter fcribit librum contra Adiman,

2

mum p*

tum , olim Manachzi difcipulum.

26

2

![um hæ'

Auguftini nondum Epifcopi primos quinque contra

u

Manichzos libros ab Alypio accepit Paulinus No-

1 WH'[:I'

lanus , quos Divivos appellat ; fummisque eos lau-

u ,fll' )

dibus in celum etEert.

264.

j us

Au-

hi

.22-

IND EX

Auguftinus Epifcopus fcribit librum contra epifto-

Ppag

lts d

lam Manichzi, Fundamenti vulgo appellatam.

265

lts ,

Auguftinus Epifcopus fcribit grande opus tribus, &

fdas B

trigintalibris comprehenfum, contra Fauftum Ma-

lutus d

nicheorum Epifcopum

266

Jiidns v

Auguttini Epifcopi a&ta , duobus libris comprehen-

ctdoti

fa, contra-Felicem Manichaeorum Ele&tum.

267.

268

f redy

Augufhnus Epifcopus fcribit librum de Natura Bo-

prscip

ni contra Manichaos.

268.

269

Dudds d

Auguftinus Epifcopus fcribit librum, quem prz ce-

Viduà

teris probat , ad Secundinum Romanum , Mani-

cheorum Auditorem

270

lvin

Auguftinus Epifcopus fcribit librum contra Adver-

(

bu:

farium legis, & Prophetarum , apud quem Mani-

Tidg

ch&orum errores, & fragmentum Libri Adiman-

ü Wi

ti, qui fuit Mamchæl difcipulus , invenit.

271

hn

Auguítini do&trina contra veteres Manichsos de li-

lutem

bertate indifferentiz , de nulla irrefiftibili ad actus

1108 It

liberos neceffitate , de libera poteftate refiftenai

Civini b

femper, & pro omni cafu cuilibet dele&ationi in-

Oi

deliberate, evertit funditus fimul cum Luthera-

Wa

nis, & Calvinianis novos etiam Manichaos Jan-

Cilyini

fenianos , defenfores folius libertatis a coa&tione ,

n

275. & íáqq

&gemm'e dele&tationis neceflitantis.

& p

Auguítini de Gratia verba nunquam, & nuspiam ab

G Vini |

eo ufürpata.

234

Q glir

B

l'remw

aptismus in aqua a Manichzis repudiatus.

52

Ca Vint

Baptismus Chriftianus a Manichsis, füperftitione

K'.H)P

gentilibus, reje&tus

84

Bol

Bellarmini defenfio contra calumnias Volfit

169

Irreii

Bema Manicheorum tribunal erat , altaris inftar,

Alvinjs

gradibus quinque fublime , magnifica fupelle&ili

10 ex|

ornatum

97

IVInu:

Bematis dies feftus exeunte Martio, prope Pafcha,

Tites

quo die occifus eít Manicheus , folemnitate ma-

t

Ximaa Manichgis celebratug

95. 96

Be-

*&Kxu

lV DBDRBX

L

Bematis dies feftus apud Manichzos turpiffimis my- pag.

litim, Af

fteriig , & horrendis prettigiis exfecrabilis.

95. 96

rlblls, &

Buddas Babylone, Hierofolymis Terebinthus appel-

hum M.

latus, Manicheorum pracurfor.

22

ï(

Buddas confutatus a Magis Perfarum , Mithre fa-

nprehe

cerdotibus, Babylone in Perfidem apud viduam

m 26' LT

íe recipit , przítigiis indulgens a malo demone

un b

precipitatur.

23*

24

200 ]

Budde demortui opibus , & Scythiani libris anus

p

vidua potitur

24. 25

C

h Mul

?

alviniani in conftituendis principiis neceffitanti-

; Adret

C

bus, & negando arbitrium liberum , veri Ma-

m Mat

nichgorum fücceffores

186

Adimin

Calvinus geminam pr&deftinationem ex mero Dei

i

beneplacito docet: alteram ad benefafcta, & adfa-

os de li

lutem ; alteram ad malefadiàa, & ad perditionem

adadus

nos irrefiítibiliter necetfitantem.

1987.188

[iftendt

Calvini blalphemiz de Deo , ex mero füo benepla-

donin

cito homines ad malefaBa, & ad fempiterna fup-

utdeta

plicia antecedenter predeftinante.

189

Calvini blafphemis de Deo homines deferente, ex-

gos Ti

adHont,

edcante , obdurante ad hunc iinu.m 3 ut peccent,

& pereant.

I9x

Qx&

Calvini blafphemie de Deo ex mero fuo beneplaci-

pan d

to alios Angelos ad fidelitatem ; ad infidelitatem alios

irrefiftibiliter pradeftinante.

1923

r

Calvini blafphemie de Deo, ex mero fuo benepla-

$.

cito primum hominem ad peccandum , ejusque

Jhitone

pofteros ad omnia tum pane , tum culpae mala

[i)

irrefiftibiliter predeftinante.

193

Calviniani Manichzis , eorum praedecefforibus , mul-

to exfecrabiliores.

193.

194

al

Calvinus docet, füb hereditaria cupiditate mala ho-

mines neceffario peccare ; non quidem neceffitate

piítt

fe [i)

coaQionis , qus pugnat cum voluntario; fed ne-

9

ceffitate fimplici, qui cum voluntano componitur. 194

)»

Cal-

j

LINDEX.

Calvinus docet peccatnm effe voluntarium, & irre- pag.

fiftibiliter neceffarium : inevitabile , & fimul ad

Juretuem

Jaretum

culpe , paenseque reatum imputabile.

I96

Calvinus exaggerat miferias nature lapfz ; ut fuadeat

Daretum

[COISUL

hominem fibi relictum in omnibus fuis a&tionibus

neceffario peccare

Tétdis

197

Jeretum

Calvinus docet, efficacem Dei gratiam nos irrefifti-

d neg

biliter ad bonum affenfum neceffitare ; nec in po-

Tetetum

teftate noftra effe ejusmodi gratie refiftere , vel

[

gatin

obtemperare.

197 &

feq.

Ditdonus

Calvinus libertatem a fimplici neceffitate, feu indif-

är»hd

ferentie negat, folamque in nobis admittit liber-

tatem a coattione

200

doride

ditus

Calvinus antiquos Philofophos ; Grecos , Latinosque

Patres, & Theologos, defenfores libertatis indif-

«

ferentig vituperat.

202

Calvinus nunquam , & nuspiam veteres Manichaeos

L

ü

Ed aj

redarguit de duplici principio neceffitante ; nec

de fublata libertate indifferentiz.

203

tXecran

Catechumeni olim appellabantur Chriftiani; baptiza-

E)- l'.l"«[ Ql

ti autem vuleo dicebantur fideles

Ti

245

Curbicus primum in fervitute 5 deinde libertinus,

Wiet

Manes ; tandem Manichzus appellatus, quis; qua-

lis, & cujas fuerit.

26 &

feq.

uft

1.

r

fis,

amafceni do&trina contra veteres Mianichaeos,

Fats(

D

quod in noftra libera poteftate eft, ex duobus

demg(

contrariis ,atque idcirco ex duabus contrariis de-

gUA in

Tij

le&ationibus indeliberatis, vel bonze, vel mal&

palmam , & vi&toriam dare: nosque in caufa effe ;

eix M

ut una dele&tatio fuperet alteram , evertit fundi-

) D]

tus novos Manicheos Janfenianos, defenfores ge-

tlieoi

mine dele&tationis neceffitantis.

298

(r tllnat

Decretum Diocletiani , & Maximiani contra Mani-

Judici

chaos in Africa commorantes

100

Ws

Decretum Valentiniani contra Manichazos.

1OoÍ

Decretum Theodofii fenioris contra Manichaos.

102

hf

De-

hi

at

IN D E X.

V in. Ht

imuli

Decretum T heodofii Junioris contra Manichsos.

104

Decretum Valentiniani IIl. contra Manichzos.

102

I

t fund

Decretum Bafilii Macedonis , & filiorum ejus de in-

diontbus

terimendis Manichais, eorumque libris combu-

rendis.

I106.

107

j

irrefiti-

Decretum Michaelis Curopolates , & Leonis Armeni

icinpr

de necandis ubique Manichzis.

107

16, Wd

Decretum Tuítiniani II.. de comburendis Manichsis

ertinacibus.

106.

107

EVA

u Idf

Diodorus presbyter certiorem facit Epifcopum fuum

t lgt

Archelaum de erroribus, & adventu Manetis Dio-

^ul

doridem Mefopotamie Vicum , cujus literis eru-

ditus cum Manete difputat

42

timsqu

F.

js indi-

j

; le&ti Manicheorum qui, Quales, quibus adítri-

TTR

Gilegibus , cui muneri defítinati.

50

Elccüi ab Auditoribus fegregati' foli peragebant: fua

n

execranda myíte

"

".

5I

lj

Ex Ele&torum ccetu magiítri duodecim fab uno o-

p

mnium capite,

L N

"3

Oot

p

í

h

^| feptuaginta duo , pres-

byteri, & Diaconi Maniehzorum feligebantur.,

52

ertius,

E

]i l-

auftus Manichzorum Epi!'cr.)pus quis, qualis, cu-

"T

F

jas; & unde fuerit, quaque de re fcripferit.

266

Fauftus Carthagine ab Auguitino anno setatis fuze un-

ichtth

detrigefimo vifus, cum quseitionibus fibi ab Au-

juobus

guftino propofitis non fatisfecerit eo imagis a Ma-

j

nicheis S. Do&or abalienatur.

267

m

Felix Manicheorum Ele&üs ab Auguftino in judi-

TT

cio publico confutatus , repudiat publice Mani-

u-

cheorum herefim , & fit catholicus.

269

Fortunatus Manichzorum presbyter ab Augu(tino in

a "

judicio publico confutatus , ignominiam non fe-

261.

262

Vut-

f

rens, Hipponem deferit.

[

(

(

B

H

j

elafius Papa Manicheos in exilium relegari cu-

(

G

rat, eorumque codices flammis comburi prze*

p

U

cipit.

Gen-

II$

LNdO BX

hia d

Gentilium veterum error de natura mala, omnium pag.

caufa malorum.,

l

uj d

Gentiles veteres Manichzeorum prascurfores,

)

Tecelt(ds

H.

e m

Il

clas,

eeretici antiqui Manichaeorum pracurfores.

Hermas unus ex primariis tribus Manetis

duenius

difcipulis.

AS. 4T

Tterp

Hormisdas Papa Manichzos flagris coaCtos, atque

Jofoniani

dete&os in exilium amandari curat , eorumque

quntür

libros ignibus tradit.

IIÓ

tiones,

i

Jalenius :

anfenius cum Luthero pe.rfe&imme confonat in

funditu

conftituenda libertate hominis lapfi, qualis ad

uenii

merendum , & demerendum eít neceffaria.

I58.

159

min Q

iif

fanfenius de libertate a coa&tione, & a fimplici ne-

ceffitate cum Calvino perfe&iffime confonat.

195

Janfenio

Janfenii fententia de gratia efficaci , nos irrefiftibili-

Treni

ter ad affenfum neceffitante , eadem omnino eft, ac

qualibu;

fententia Calvini.

199

Yoluntat

fanfeniani veri Manichzorum fucceffores.

206

Jf

Janfenius docet indeliberatam peccati deleCtationem

Vs

ad peccandum ; & indeliberatam dele&tationem ju-

Janlonio.

ftitie ad juíte vivendum nos irrcfiftibiliter neceffi-

brim

tare.

207

aCime

Janfenius talem affirmat in nobis lu&tam inter bonam,

Tnfenius

& malam dele&tationem indeliberatam ; ut, quse

tionm

viribus pravalet , contrariam alteram fuperet ;

"Ut far

nosque ad affenfum irrefiftibiliter pertrahat.

208

lttinigs

Tanfenii do&trina eft, efficacem Dei gratiam effc inde-

ferenti

liberatam dele&tationem bonam, relative vié&tri-

cem , que malam viribus fuperat, nosque ad af-

Tentis

fenfum irrefi(tibiliter pertrahit.

209

Vüfenius

Janfenii do&rina eft, cum minore delectatione bo-

na nunquam vincitur major mala ; íed neceíía-

VO q

rio peccatur : & cum minore dele&tatione mala

3PPinq

nunquam vincitur major bona; fed bene vivitur

.anïtn.]ug

neceffario.

IIO

BU

Tan-

"ER

IN D E X.

moin p

Janfenii do&rina eft, indeliberata deleQatio mala fi pag.

[

major eft bona ; irrefiftibilis nobis eft peccandi

l

neceífitas

indeliberata dele&tatio bona fi major

eft mala; irrefiftibilis nobis eft bene vivendi ne-

&

i

ceifitas.

210.

21X

Matti

Janfenius Auguftiniane fententim falfus , & fallax

d

interpres.

2IIl.

212

, ügi

Janfenianis dele&tationibus datis, neceffario fluxu fe-

quntur quinque in Janfenio profcripte propofi-

Qumque

l

Il

tiones,

213

Tanfenius ipfe fatetur, fua gemina delcétatione tolli

funditus libertatem inditterentis.

214

Yonat n

Janfenii argumenta , quibus demonítrat cum fua ge-

us i

, 198

mina dele&tatione non poffe confiftere libertatem

indifferentis.

ol

215

lii

T.

I)

l

Janfenio au&tore ficut fub ponderibus insqualibus

iib

ftare non poteft &quilibrium librae ; ita fub inse-

qualibus dele&ationibus ftare non poteft a&iva

p d !

J

voluntatis indifferentia,

215

h

Janfenianus mechanismus librss ad voluntatem trans-

latus verus , & merus Manichezismus eft,

218

jationef

Janfenio oftenditur ditferentia maxima inter squili-

onemje

brium, & a&tionem librae ; & inter zquilibrium ,

rl :

D

217.

218

a&tionemque voluntatis.

Janfenius pro ftabiliendo fyftemate duarum dele&ta-

rbonat

tionum indeliberatarum , & relative vi&ricium ,

t qllæ

219

cur tantopere elaboraverit.

[petis

i

l]

Janfenius pro ftatu naturz integre libertatem indif-

"

ferentie tuetur.

219.

QEZO

f ii

» Vi

Janfenius pro ftatu. nature lapfz libertatem inditfe-

rentiz rejicit.

219.

220

( al

[

Janfenius fententiam de permanente in nobis liber-

tate indiifcrentiz Pelagianis attribuit: fententiam

gno D*

vero de hujusmodi libertatis interitu. Auguftino

gl

appingit.

221. & feq.

[ malä

Janfenius pro ftatu nature lapfie folam libertatem a

U

jj

coa&tione cum Calvino admittit,

224

I)

U »

fan-

fit

/ A

IND

At &

fanfenius fententiam fuam de fola fuperftite in nobis pag.

lm

libertate a coa&tione falfo , & temere Augulítino

attribuit.

224

801

]aniemus concordiam gratie efficacis cum indifferen-

di

tia voluntatis , commentum effe affirmat novorum

[rbe

Scholafticorum

227

GOLU

janfenius ad exemplum Calvini invehitur contra

Philofophos, tanquam depravatores Scholaftico-

fcvreg«

l« Ms

rum , qui libertatem indifferentie fub efficaci gra-

Tem d

tia defendunt.

227

lo My

fanfenius concordiam libertatis cum gratia efficaci in

eo conítituit; quod fub gratia efficaci fola perfi-

lidg

Lo M

ftit libertas a coa&tione : quem fuum errorem Au-

1endo

guítino , Profpero, Fulgentio temere attribuit. 227 229

janfenius fatetur , fententiam fuam de concordia gra-

laM

Mhni

ti8 efficacis cum fola libertate a coaCtione eam-

dem effe, atque Calvini fententiam : niecis eo errare

lee; P

le lmm

Calvinum ; fed optime cum Auguftino fentire. 230 23t

mll

fanfenius fruítra conatur a contraria fibi Tridentini

fententia liberare.

232. 235

Uberts

WR ln

Tanfenius fruftra conatür a Manicheorum erroribus

fe expedire,

2237. 929

fendi

Liberts

Janfenium cum Manichzis contra Auguftinum fentire,

ab ufurpata ab eo comparatione demonítratur, 239 239

VLl li

fanfenium in eodem cum Manichzis errore verfari

Libr fu;

Wque

de duplici principio neceífitante, & de fublata li.

bertate indifferentig , ex Augulftino oftenditur.

240

Lb ;

fïmxen

fanfenianorum error de indeliberata deleCtatione

mala ad peccandum neceffitante , cum fuis confe-

imm

quentiis , fimilis omnino eft Manichzorum errori

n

de anima mala, neceffaria caufa peccati, cum his,

heflh

qu£ ea coniequntur

241.

242

lxlh

Aillero.

janfenianorum temeritas contra Auguítini libros

ante Epifcopatum fcriptos coercetur.

263. &feq.

Q r

Innocentius I. Manichzis, perpetuge panitentie pu-

n

blie& addi&tis, viaticum in . mortis periculo indul-

ml&let

get.

1f

II4

du,

Dj

To-

I.N.D.E.X.

Tovis, & Vejovis, bonus, & malus veterum Gen- pag.

it s p

[».

ugulits :

tilium Deus,

d

L.

M

d

EO Magnus Romanis civibus , incolisque indi-

cit; ut fibi, vel presbyteris fuis, latitantes in

DOVOTUT. :

D

Urbe Manichaeos denuncient: omnesque a Mani-

r conti

cheorum confuetudine , maxime vero fgming,

fegregentur.

IIE

holftct

Lco Magnus omáüem cum Manichzis communio-

m ;

nem in Divinis , humanisque rebus interdicit.

II

j

Leo Magnus publice panitentie refipifcentes Ma-

efücacïin' L

nichaos addicit.

Qs pel-

113

Leo Magnus Manicheorum libros flammis combu-

orem A

rendos tradit.

buit. n

4 M

L

114

Leo Magnus communes ad Deum preces iridicit pro

ydi g

Manichaeorum converfione.

114

n eit

Libertas indifferentie ab omni irrefiftibili neceffita-

epettit

te immunis , Divinis teftimoniis a V. Moneta de-

tire 2507

monftratur.

ridenti

149

Libertas indifferentie , ab omni irrefiftibili neceffi-

2y

tate immunis , in homine lapfo, a V. Moneta de-

ertoniu

fenditur.

154

g

Libertate indifferentie fublata ,

au&ore Moneta,

p fantitt

tollitur ratio Divinz Juftitig.

155

tur, 2999

]

Libri füperítitiofi, Paulo Ephefi predicante, popu-

e VCI[KU

loque fpe&tante , flammis comburendi injiciuntur.

117

ibl

Libros hereticorum comburendos plures Imperatores

Mu ^

fanxerunt.

np/

plhcott

Lutherani Manichseorum fucceffores,

156

f confff

Lutherus arbitrium liberum negat.

156.

157

j e[[l]fl

Lutherus libertate indifferentie fublata folam ad-

ttit

nl

H

vlit

libertatem a coaétione.

157.

138

241. )

Luthero au&tore , fola neceffitas a coa&tione pugnat

m

cum ratione meriti, & mercedis.

I5Q.

159

'?61

llf

Lutherus libertatem indifferentiee ad aCtus mere na-

jid p

turales interdum , & hefitanter permittit : ad

I 60

jndu

a&tusautem falutares femper, & libere negat. 159

ID

?

U 5

Lu-

PSRURSR

IN D E X.

fraitot

Lutherus omnia neceífitate , nihil arbitrio libero pag.

160

d5

fieri cum Vikleffo , quem laudat, affirmat.

Ms n

Lutherus docet peccandi neceífitatem ex cupiditate

161

Mg;

mala predominante exoriri.

Mines ab

Luthero au&ore peccantes neceffitate a Deo julte

damnantur.

I16r

countan

Apofto

Luthero au&ore omnia infidelium opera peccata

funt.

i6I.

162

Manes d

bonem

Luthero au&tore Dei omnipotentia, precientia , vo-

luntas, przdeftinatio, antecedentes neceffitates funt,

fopota

Manes C

qu: arbitrium liberum funditus tollunt.

162

Luthero auctore voluntas Dei, & voluntas fatane

froftt

lum,

duplex eft nobis bene , maleque vivendi necet-

164

WMans(

fitas,

a St

Luthero au&ore, peccatum originale nobis eft pec-

L

dori

candi neceffitas : Dei autem gratia neceílitas no-

Maneg

bis eít bene. vivendil.

165

Atabi,

Lutheri difcipuli in eadem fententia cum magiítro

prcten

fuo funt de interitu arbitrii liberi,

166. 167

M.

IN

LV

agi Perfarum Philofophi , eorum do&rina de

M

duplici &terno Deo, bono, & malo, religio,

Mu

p ?

mores, difciplina,

3

Magi Perfarum Sacerdotes Solis, qui Mithra à Per-

brant

Manes :

fis appellabatur.

6. 7

Manes primum Curbicus, demum Mlanichsus ap-

tifci

26

Mangs.

pellatus, quis, qualis, & cujas fuerit.

Manes in Mefopotamiam venit Probo , & Paulino

Tiam

COSS. anno Chrifti 277.

28

i p

Manetis adventus in Mefopotamiam ex S. Leone

Manich

M

Áim,

30o. 3X

Manetis adventus in Mefopotamiam anno 277. ex

lanid

Tum

Cyrillo Hierofolymitano.

3r. 32

Manes natus ineunte fi&eculo III. annis C. poft exor-

Qufa

Minich

tum Scythianum.

29

Manes a vidua Terebinthi pecuniis fervus, &

lo

lm

puer feptennis emitur ; Perfarum difciplinis in-

ftruif

IA TE —X

ftruitur; vidus hezres, füos facit Terebinthili- pag.

0 Tm p

at

t

bros, & novam herefim condit.

33 & feq.

Manes in carcerem conjicitur a Varane II. Perfarum

upidia

t

Rege ; quod ejus filium male medendo occiderit. 35 36

Manes abutitur Chriftianis libris ad herefim fuam

ho jul

li

conflandam, feque Spiritum San&tum, & Chrifti

36

à p

Apoftolum nominat.

tét, f

Manes elapfus e carcere Arabionem venit, & Tur-

1 , Y

bonem difcipulum ad Marcellum Cafcharam, Me-

fopotamiza urbem, datis ad eum literis , mittit.

32

itusilun

]

Ix

Manes Cafcharam venit ftipatus duodecim difcipulis;

fruítra Turbonem qua&rit, ingreditur a4 Marcel-

ias fa.

]um.

39. 40

i ned j

Mianes Cafchara Diodoridem, in finibus Mefopotamis

l

ad Strangs ripas, profugit, erroresque fuosDio-

; dipe

doride fpargit.

41. 42

las -

iManes

ab Archelao iterum Diodoride confutatus

Arabionem repetit: ubi a Regiis fatellitibus com-

m;:gilïro ]

prehenfus, & ad Regem perdu&tus, ad necem de-

166, U

ftünatur, eique cutis detrahitur, quze paleis op-

pleta ad Regis urbis portam appenditur.

43

Krim: d

Mlanes occifüs anno Chrifti 279. menfe Martio, pro-

r reling:: :

pe Pafcha, quo die fuum Bema Manichai cele-

brant.

43

n il j i

Manes ad Chrifti exemplum duodecim fibi adjungit

l

difcipulos.

43

ligus 4 [

Manes tres primarios difcipulos fuos, Addam , Tho-

mam , & Hermam ad herefim fuam propagandam

in primarias mundi partes immittit.

47

j Pauli[lü

Manicheorum hzerefis omnium haerefum inquinatif-

[an

- fima.

53

[

Manichei duos Deos docent , bonum unum bono-

]

$, 0

rum omnium ; malum alterum omnium malorum

j

54. 55

caufam, atque principium.

)ü &

Manichsi lucem oculis noftris eonfpicuam , Deum

bonum ; & luci contrarias tenebras, Deum ma-

lf j

lum affirmant.

56

Ma-

n

U 4

jni

LENSD EUX

Manicheorum celeberrima quzítio, qua rudes, & pag.

M

finplices deciplebant, UNDE MALUM?

nnq

37

Manicheorum fabula de pugna gentis tenebrarum

aichel

vdun l

conira gentem lucis.

58

39

Manichei, poft pugnam tenebrarum cum luce, ex

vecere

commiítione utriusque mundum fabricatum dice-

fanichgg

bant.

60

Tidum:

Mianichei fomniarunt, animantia fztus effe abortivos

DT

faininarum gentis tenebricofe, ab eis delapfos

Maicte

Yam À

propter vertiginem , quam pafle funt; cum pri-

ma cali converfio fa&ta eft

61

Manicha

Manichgi omnia corpora animata dicebant ; quod

uichs

tis hs

conítarent ex anima bona, particula Dei boni,

& ex anima mala, particula Dei mali.

61

Manich

Manichei duas in homine affirmabant fimul confi-

quin

gentes animas , bonam unam, partem Dei boni;,

Maid

malam altmam, partem Dei mali ; bonam , bo-^

Turi

l

norum omnium ; malam, malorum omnium ne-

Minicfa

ceffariam in nobis caufam.

63

Brocre;

Manichzi peccata fua excufabant ; quod non 1pf1,

Manids

fed in 1pfis peccabat anima mala, quoties preva-

Ímun

lebat animas bonse.

64. 65

Manid

Manichai dicebant feparari in celo naturam bonam

fide,

a natura mala vi libidinis vchementiffimze ; idque

Manich

fieri confilio Dei.

67

Manich

Mianichzi ob duas animas, bonorum , malorumque

Manich

omnium neceffarias in homine caufas , liberum

tüng

hominis negabant arbitrium,

66

N nich

Manichei multiplicem feparationem nature bone

da,a

a natura mala in terreftribus miftis fieri dicebant.

69

ii

Manichzi potiffimam feparationem nature bone a

10]15

natura mala in ventriculis Ele&orum fuorum fieri

ADlch

docuerunt.

69. TO

mj

Manichei dicebant, poft mundi excidium lucem,

lii

qu& a tenebris feparari unquam non potuit, in

Qio f

nigro globo fimul cum tenebris perpetuo cru-

ciandam fore.

g0. 7I

Ma-

Z^

IND BX

Manichei animarum transmigrationem cum Pythago-. pag.

|?

ràin quaeque corpora docuctunt

V.

79

ebrarum

Manichei docuerunt, Auditorum fuorum animas

5

velin Ele&orum corpora, vel in cibos , quibus

lit, a

vefcerentur Ele&ti, difceffuras.

—2 73

üm die

^ Manichai Chriíti Domini C orpus non verum, & fo-

u

lidum; fed umbram, & fimulacrum corporis fuiffe

abortror

docuerunt,

74. 75

- pl

Manichzi totum Teftamentum vetus rejecerunt, no-

cum pr

vum vero arbitratu fuo amputarunt

15. 76

fl

Manichaorum dcliria de rerum natura

726

117

t Q

Manichzi feveritatis, & continentiz , ut noftre zta-

)el botl,

tis hzreüci, vaferrimi fimulatores

79. $0

ll

Manichzorum mores omnium vitiorum fordibus in-

ul n

quinauffimi.

9t

Dei Dons

Manichgorum querele injufte de malis catholico-

um , bo

rum, moribus

82

lum T

Manicheorum doGrina peftifera de vitanda filiorum

/

procreatione.

83

en Tpli;

Manichai, faperftitione gentiles, Chriftianum Bapti-

s preva

fmum rejiciebant.

94. 85

Manichei, ut fe Chriftianos fimularent , quandoque

$

n bonam

fide, & fallaciter baptizabant.

86

96

Mu

Manichei Solem , tanquam Deum , adorabant.

97

Manichzi preter Solem, Lunam etiam adorabant. 88 99

orurmgue

Manichszi corpora omnia , quod ex permifta Dei na-

tura coalefcerent , tanquam Semideos adorabant. 89

90

libenum

H

Manichgorum myfteria impia prorfus , & exfecran-

9o

5 bore

da, a folis Elcétis claneulum celebrabantur.

Manichaorum euchariftia fediffima, & deteftanda,

jccban

folis Ele&tis nota, & ufurpata.

90

9r

bong, 1

m f

Manichaorum euchariftia exfecranda publicis, legi-

timisque judiciis dete&a, & deteftata.

91

92

[

Manicheorum detcftabilis Eucharlfna Romz judi-

ï ILCCW i

93

tUl

I!

cio folemni, fedente Leone Magno, exfecrata.

y t

"0: l

U s

Ma-

sz

I N D E X.

Manichei, ut fe occultarent , ad Euchariftiam cum

pag.

Bul

. Chriftianis c&teris accedebant 5 fed abftinentes ab

Va

ufu Calicis, quod vinum exfecrarentur.

97

Piuli

Manichseos fe prodebant, qui preter communem

&&

Leonis precepto confuetudinem , ab ufu Calicis

j

abítinebant.

98

Payti

fManichei die Dominica in honorem folis, & Fe-

bo

riafecunda, qua dies eft lunz , in honorem lu-

affi

ng jejunabant.

98

99

Puli

Manichzi panem pauperibus non miniftrabant.

99

las

Manichzeorum injuftz querele de legibus contra fe

Puli

jure Cafareo latis.

105

lo

Manichgorum exfecranda flagitia ab Auguítino pa-

Pa

l

tefatta,

269

Q

Manichgorum turpitudines exfecrande, qus con-

h

tinentur in Manichzi libro illo, qui Thefaurus

n

infcribitur.

219

bi

N.

Püuli

eceffitate falvari neminem , neminem neceffitate

damnari a V. Moneta ex arbitrio libero demon-

la

Pa

ftratur.

150

ij

Nature purg in ftatu nec appetitus fenfitivus , fre-

(

no carens integritatis, ad peccandum ; nec natu-

Pa

ralia auxilia, Divinitus fuppoditata, hominem ad

pt

bene vivendum neceffitarent.

19o

lo

O

Puii

TOmazas ,qu& Horoma-sdes , bonus Perfarum

Tü

Deus.

4

5

P

Pauh«

(s

auliciani Manichei, & Manicheorum progenies,

& fucceffores.

.

II8

Du

6

Paulicianorum nomen unde ad Manicheos Armenos

defluxerit.

120.

I2l

X

Pecca

Pauliciani redivivos Pauli Apoftoli difcipulos, affum-

123

p

Ptis eorum nominibus, infane fe venditant.

Eu

Paulicianorum hagrefis eadem, ac veterum Manichzo-

rum.

I2

Vi

[

Pau-

p

—

PO EX

1 n p

Pauliciani alienos feab obfcenitatibus Manichmorum pag.

lt5 3)

"

veterum ja&itant,

124

]

[

Tunerm

Pauliciani, ut veteres Manichei , duo conftituunt

serna principia, bonum unum^;j bonorum o-

Cilicis

mnium ; malum alterum, malorum omnium caufam. 124

j

Pauliciani, ut veteres Manichei, ex commiítione

,&Fe-)

boni, malique principii omnia corpora prodiiífe

em l-

affirmabant.

1925

p

l]

Pauliciani, ut veteres Manichei , univerfam fabu-

i

J

lam Manichzam docebant.

I25

m

Pauliciani , ut veteres Manichzi, liberum arbitrium

1

hominis negabant.

126

Pauliciani, ut veteres Manichsei , vitam , doGtrinam-

j pt ,

2

que Chriitianam , morumque feveritatem ficte, &

g o

fallaciter fimulabant,

126

hm

M

Pauliciani, ut veteres Manichzei , fediffimarum li-

*

bidinum fordibus inquinatiffimi,

197

128

Pauliciani , ut veteres Manich:ei , in clandeftinis my-

efliate

fteriis fuis, maleficiis , preftigiisque indulgebant. 1289

Pauliciani, ut veteres Manichzei, nefariam do&ri-

demol-

IN

nam fuam , & exfecranda myfteria folertiffime oc-

cultabant,

I2

l, lia

&t Dl

Pauliciani , ut veteres Manichzei , duo ftatuebant

nen d

principia neceffitantia , quibus liberum arbitrium

D

1

hominis funditus evertebant.

129

Pauliciani feculo ix. ex Armenia in Bulgariam ir-

tanut

rumpere cogitarunt.

130

4 l

Pauliciani ex Syria in Bulgariam , & Thraciam , fub

Conitantino Copronymo fieculo vrur. venerunt. 130. 131

Paulicianorum herefis ex Bulgaria , & 'Thracia in

.geniä j

Galliam a Francis mercatoribus ineunte fzculo

l

xir. inveCta eft.

131

r

p

Peccatum originale proprie, & fecundum fe fum-

ptum , ex S. 'Thoma, aliisque Theologis , averfio

'aü'uöï i

!

"

animg a Deo eít, qux a&u fuit in Adam, & ha-

lt'

bitu eft in Adz pofteris ftatim, ac generantur , ex

j *

€oque naturaliter propagantur.

177

Pec-

hi

ND EX

Preis

Peccatum originale quomodo contrahatur, & delea- pag

tur ; fimilitudine non prorfus inepta explicatur

184

nul

Períarum tria Numina, Horomasdes, qui Deus bo-

1j

nus; Arimanius, qui Deus malus ; & medius

Preds

inter utrumque Mithra, quo nomine Sol apud

&

os appellabatur.

fiin

Philofophi antiqui Manichsorum precurfores

o 54

pu

Photius veterum , novorumque Manichaorum , id

E

eft ,Paulicianorum hiftoriam ex certiífimis monu-

qu

II9

mentis confcripfit

Pred

Petrus Siculus teítis de vifu, & auditu herefis Pau-

[

licianorum fcriptor certiffimus

II9

f

Predeftinatianorum error finitimus errori Manichao-

Prafe

rum,

I4I

«

Przedeftinatianorum error I. de Deo nolente falvare ;

d

nifi folos przedeftinatos, II, de morte Chrifti pro

Prof

folis preedeftinatis. ILI. de reprobatione, & pre-

*(0

deftinatione neceffitante, IV, de fublato arbitrio

Y

I4I

libero predeftinatis , & reprobis,

Pradeftinatiani Cathari, feu Albigenfes docuerunt,

Q

nolle Deum falvare ; nifi folos preedeftinatos,

142

Pradeftinatianorum Catharorum , feu Albigenfium

error primus , de Deo nolente falvare ; nifi folos

Rc

prsdeftinatos, inviGiffimea V, Moneta impugnatus. 142

ti

Predeítinatiani Cathari, feu Albigenfes docuerunt,

lp

Chriftum Dominum mortuum eífe pro folis pre-

deítinatis,

145

[

Predeftinatianorum Catharorum , feu Albigenfium

Repl

error fecundus , de morte Chrifti Domini pro fo-

Wi

lis predeftinatis invi&tifime a V. Moneta impu-

[

gnatus

146

Predeftinatiani Cathari, feu Albigenfes docuerunt,

ad falutem predeftinatos ; ad perditionem repro-

Se

bos irrefiftibiliter neceffitari

148

ii

Predeftinatianorum Catharorum , feu Alblgenfnum

E

error tertius , de pxædef*cmatwne & reprobatione

)

neceffitante mv1€hmme a V. Moneta impugnatus. 149

Pre-

IN D E f*X.

i p

Pradeftinatiani Cathari, feu Albigenfes docuerunt,

P38

AUL 4

nullum effe arbitrium liberum prsedeftinatis , &

l; bo

reprobis.

14E

VediUs

Predeítinatianorum Catharorum , feu Albigenfium

ADUd

error quartus, de fublato arbitrio libero prede-

l

ftinatis , & reprobis a V. Moneta invi&tiifime im-

]

pugnatus,

154

1 il

Ex praedeítinatione , & reprobatione neceffitante ,

Thort

qua& , au&tore Moneta , confequantur abfürda

I50

In

Przedeítinatio ex Ambrofio apud Monetam pre-

Iu

fcientia eft falvationis 5 reprobatio autem prz-

Itj

fcientia eft damnationis

151

1523

Yclgn

Preícientia falvationis, & damnationis , non ante-

n

cedens ; fed mere confequens eít falvationis, &

us

damnationis neceffitas,

152

[u pto

Prefcientia Dei , auctore Moneta, nec libertatem a

&p

'Coactione, nec libertatem a fimplici neceífitate e-

tbitrio

Vel'tlt.

.

152

j

uzítio Manichaorum celeberrima , qua incau-

tUl

Q

tos, & fimplices decipiebant , Unde malum ?

25I

$

Itl

R

enium

eprobatio hominum , auctore Moneta, non an-

R

tecedit ; fed confequitur previfam impaniten-

f fooi

asl

tim finalis culpam.

144

Reprobatio, feu predeftinatio ad penam , au&tore

yerum

Moneta , eft ex pravifa culpa ; nec ulla eft prz-

$ PIZ

I48

I)

deftmatlo ad culpam.

Reprobis, au&tore Moneta , nulla infiat perditio-

anlut

"p

nis neceffitas ; quia libera eft in eis eligendi po-

teftas.

149

u

.

ergius adolefcens, a quo Sergiotz , interdi&ta lai-

grull

;eplü-

$

cis Sacre Scripture le&tione, & interpretatio-

ne, fit Manicheus.

122.

12

jl

T

Scythianus Manichzorum prscurfor , quis, & qua-

lis fuerit, quo fculo natus ,

& quo Hierofoly-

d

I6

mam venerlt,

15

yius. I

Scy-

p

IN D E .:*X.

Scythiani opes, conditio, itinera, do&brina, libri

fi

ejus quatuor.

17

[/i

Trd

Scythianus duo sterna eontraria Numina affirmat ;

Alexandria Hierofolymam venit , ubi a presbyte-

[

ris, Apoftolorum difcipulis, confutatur. Indulgens

&

preítigiis a malo d2emone precipiatur.

19. 20

fa

Symmachus Papa Manicheorum fimulacra , libros-

T

que ignibus tradit ; ejusque opera in exilium

lu

Manichaei deportantur.

II5.

I16

Tur

Symmachus Papa, quod Anaftafium Imperatorem Eu-

Y

tychianis faventem a Chriftiana focietate fegrega-

j

verit , falfo Manichaismi crimine ab eo accuíà-

Q

tur.

116

H

Syricius Papa Manicheos: Chriftianis facris excludit,

pertinaces cjici ab Urbe curat: refipifcentes per-

petug penitenta in Monafteriis addicit: quibus

V.

Viaticum in mortis tantum periculo indulget. 109. 110

Volf

rl-' L]

Volf

erebinthus Manicheorum precurfor, Scythiani

Ti

difcipulus , omniumque bonorum heres, pro-

W

fugus fe Babylonem recipit ; ubi Buddam fe no-

Vol

minat

QT.

22

b

Terebinthus a Perfarum Miagis, Sacerdotibus Mi-

Vo

J

thre, confutatur.

23

[

Terebinthus Babylone profugus in Perfidem apud

Yo

lf

viduam divertit, preftigiis indulgens a malo dz-

hi

mone praecipitatur.

22-

24

to

Terebinthi copiofis opibus, & Scythiani libris anus

Vl

vidua potitur.

24. 25

ii

Thomas unus ex tribus primariis Manetis difcipu-

Y

lis.

45. 4T

U

TTridentinum feff. 6. can. 4. & cap. 5. non de fuffi-

233

10]

cienti gratia loquitur; fed de efficaci.

AV

Tridentinum fuperioribus locis agere de gratia fufli-

fi

cienti P, Bellclli, a P. Berri laudatus , afllrmat;

hj

cui non affentior.

23

3

y

v

Y

m

Y

. Tri-

0.

"

Dd

IN D E X.

lr

Tridentinum docet, liberum hominis arbitrium poffe

pag.

"!

diffentire, & refiitere gratiz efficaci.

234

mio

Tridentini au&toritate demonttratur, fub gratia effi-

orte

caci, cui liberum arbitrium hominis poteft refi-

ftere, & diffentire , libertatem indifferentie con-

lgt

n

fervari.

235.

236

ibros-

'Tridentini au&toritatem fruftra conatur Tanfenius e-

dfum

ludere.

23$

T15, tif

'Turbo Manetis difcipulus Marcello , ad quem di-

|:

mBi

verterat, & Archelao Cafchare in Mefopotamia

Epiícopo univerfam Manetis herefim narrat ,

:gregl-

jouli

quam opera utriusque 'repudiat, & fit catholi-

IU

cus.

39

dud

V.

ype-

ejovis, malus veterum Gentilium Deus, omnium

V

caufa malorum.

yibus

mormu

Volfii calumnis contra V. Bellarminum, & Leffium.

163

Volfius cum magiftro fuo Luthero , admifío arbi-

hiant

trio libero ad actus nmaturales , negat arbitrium

liberum ad a&us falutares.

170

p

Volfii, ceterorumque Lutheranorum error de ar-

f -

D

bitrio libero confutatur.

170.

17X

; Mi

Volüi, & Calovii calumnie de Manichzismo ca-

h

tholicorum.

172

Volfii, & Calovii IManichzeum telum in catholicos

apud

od

languidiffime .emiffum in eos ipíos validiffime re-

torquetur.

173

n

Vol&us cum fuis Lutheranis, Calviniani, & Janfe-

p

niani veriffimi Manichei demonftrantur ; minime

) ^

vero catholicorum "T'heologi.

174

"

n

)

/

Volfii, & Calovii calumnia de Manichsismo 'Theo-

logorum catholice Ecclefie diluitur.

174

d

[it

A Volfii, & Calovii calumnia de Manichzismo de-

)

fenditur S. 'Thomas , aliique catholicorum Theo-

fjj

logi.

176.

b

]/]

22

Volfii, & Calovii calumnia altera de catholicorum

Mianichxismo.

179. 179

Vol-

Ti

i

INSDIEYXM

Volfius temere, & ftulte negat humanas animas a pag.

Deo de novo creari ; ne Manichzus fiat,

Igr

Volfii calumnia contra catholicos ; quod peccati ori-

ginem repetant a conditione materiz, oftenditur,

& confutatur,

IGI.

182

jf

"aranes proximilor Manichsi precurfor.

25

Zoroaftres Perfo- Medus , ejus etas , inftitu-

tio, do&rina.

2*

FINIS

(

E

E i

MX

QU

as

Tij 1 pag

It

tLori

Qitur,

V. T

tll

j

ais

?l

—

z

TT

d

u-

[

rÁ

q*

d7

ld

Ys

"*

-

n

P

-^

v

€

T*

lia

1

A

—

p

z

M

&

à

Mxn'

W

" æ 24

^

$À N

Lsl

*e

" d

Á

k s

»

a

&

t

s

k

-

!

*

m

38

N

hwdiee,

rrm $5

EE

:

"

24

" s

P

PA

I«

L

EY

SSSS

E

x

A

VSMNSOS

z

IVMW —

LNCT ii

^i

i

m

,

DX RUR

RI

GESSS

M

z

5

ARU

.

pE

E

"

vt

*s

X

E

s

E

?

E

$

&

-

j

*

[75

-

5

"

J

P

RT

/M.

E

D/

ld

Mi

Bw

hi

"

T

F

tl

*

3

|c

b

.

"

$

45,

2

4&:

A

"

E

a

"L

A MT N

S CU NB SEUI I NI NITm

edip as

&LXE. 447

i, — La n

PU W D ERY 8

f

at o

$

- g ge

P

Pt

hs

a

Id

A

;

l

;

o

""

d

u

g.

d

&9,

A

A 2

at

s

u

39

p

i

AEGN

5

?

2l

E

20

"

d

N

u

5

&

H

4

v

s

2

ORE A

AE

NI

n

i

*

A

F

o:

*

?h

E

1

í

Jac

ij

i

u

N

n

:

p

j

"

z

u

X

::

ERN

1

d

Kai

n

x«t

3

d

o

A

uf

hus

2

^

zi

*

p

3

m

i

x

ix

d

E

x

:

[

se

&

Y

u

'7

a

g

8

A

-

3

£

X

pE

*

Rv'

RI

[

,l

T

?

Vs

s

Á

d

a

$i

W

E

z

N

?

Y

d

3

i

r

*

sE

M

—

ER

g

: d

z

N

D

N -

d

r

N

E.

N ss

N

&

v

s

T

24y

;

as

weis

N

xR

E

2

b

p

U

s

u

w

Ed

&

-

1

l

&

u

N

ROA

s

[1^

j

z*

*

;?,..

s d-

$

FE

v

U

)ä al

uN

N

AU.

i^

Bs

E

A

d

Qu

KC

-sä

E

Sd

O

.

X

i.

n

T

od

x

s

u

i

Lf

-

x

x

u

j

a

&

d

3ot ^

NÀ

a

*

Va

e

N

M.

Ti

od

:.65

m*

5

E

x odl

o

as

g r

RANCS

o

DE

MANICH.IS

— ——

ANTIQUIS, NOVISQUE

DISSERTATIO

a .

EW

m

levB

HISTORICO-CRITICA

!5

IET

H

120 em

HH

H

2" N

N I I

Focus

O Baanee Q

R

E

3

4

5

6

7

8

10

ti

12

15

16

7

18

19

W

X

Y

Z

& Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset