Gh286

Gh286 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

R. P. Laurentii Alticottii Cortonensis Soc. Jesu Presbyteri Dissertatio Historico-Critica De Antiquis, Novisque Manichaeis Angellieri Alticozzi, Lorenzo SSY t Lt m m ROR Rn 12e a E Ml m — Y« n X u j L 6t Md "i $ M 7 X n 4 i — [5 æww 8 i A yu sB* As M N N d ? -X Cs d VM $ Ms x [ 3v E zE N NY NIS as . Y »y W N x v E? k R "v b u ss LA d i^ ?. 9* A M..W Z H NI EWl : v; Ts x : ws.. g x 5 « ex * s d OM D T E " a X D 3 d o EE m b D x a 2 Q« Ts " $r N d i * 4 M: Y a ?0 st i. N N & DN A ET m.: » L a* Y L d aq A 3 L d * P 28 " .w Á » NI s 2 i Y m N fs hs - Ww N x . " As ic 1b u d 4,7. : N OE i M x N i - 4 3; EW fiæ 2 NT " E T* 2 h o s 2 Q APU AC 3en 51 Ws NY v dÉ :] " R ü N ^ 3 24 W Ms PC p ia vf MR * JKWX ^ S M N i GN Ed * b : Y d n z Y C Ner T - u- l» r b E n RA H $3 p 's : As £ eu 2/ | * a" V*M.H/r Q R ,(W..U 3 ^ * *u D W X " W D m ; * ia zP* s x d E :* E & U ts " x N EX m & : El A X A * hs 4 M« i MW; j m R M / $s s d Ry, b f ( n EOY A i & Lt : b E j ] Vg N b 4 3Q & u Y i d. w r T d N L ". M-; * a* T u us E5 s i ts x d $ a * h * d. : EL p u M Vs L « E j^ W qe. $ u UR " 2 aT BXX d n MAURV d x * -FN.NH. m — um : marseead — —— um p W I Eu EEE m CN —À —« UA Ut * hd : W P zi — d Vf i r m db —— — — —— MM——, D M Y* — -- — —— ( n . X f?! - N UKNEUT N N N N m MA A ...;)æw. M R -.l/ . * b À N 35« N n s X * o t SAS N N M 3 L & dR E " 1f m 14/ ho A N N i - N N s as *b p n v * 4 — i AC A w 7 " fo ..J!.JJ/ N N N X * »Vf x N E à "; o AA * E d Ó^ * 3 /. k - s & N t k* A À. a A F igiüeni - "fs VMW 2 ; * 3 3 d j N v . [^ ,P A NS E 3 g [ j Y * WO S AXX f m Mo ^ * 2* & $ h &X x* 1 s X :2 i nr M/f P N As O* k 4 N x d : ml ,W. W N N CTNS 3 V». M * 3 * o A M y* du r GN X « — n * " i A * N W q A. ; MW E -- ls L hm COR & XX - [ Es e: X * * X i thry» d- Y xX t m &* N LT 31 V d * 3 A M " d »* I^ 4 Ms M " - v* rr 1 i...kw h : NAM * P . N & " Ptl 3* É- t - À d F d E d TA as ä ,fg TC .;WM.,!UH. abl - gl LE : m .- DISSERTATIO HISTORICO-CRITICA DE ANTIQUIS,NOVISQUE MANICH.IS. ( C À !À A EMINENTISSIAMO, CELSISSIMO, AC REVERENDISSIMO DOMINO, DOMINO CHRISTO S. R. PHORO PRESBYTERO CARDINALI, S. R. L PRINCIPI, E COMITIBUS DE MIGAZZI, DE WAAL, zr SONNENTHURN, DEI GRATIA ARCHI-EPISCOPO VIENNENSI, EPISCOPATUSVACZIENSIS ADMINISTRATORI PERPETUO, CATHEDRAL. ECCLES. TRIDENTIN/E, BRIXINENSIS, ET OLOMUCENSIS CANONICO CAPITULARI, SAC. C/IES. NEC NON CJ£S. REG. APOST. MAJESTATUM ACTUALI CONSILIARIO IN'TIMO, DOMINO, DOMINO PATRONO CLEMENTISSIMO D. D. D. Clientum . Infinus EÉpnMuNbpvs MARIA DE VASSOEGG: ASSERTIONES 'THEOLOGIC/E DE DEO UNO,zrr TRINO: DE LEGIBUS, PECCATIS, B- FECCATORUM POENIS QUAS AUTHORITATE, ET CONSENSU Revevendiffimorum , llluftriffrgsorum , — Addaodutm Reverendorum , Magnificorum , Perilluffrium , Prenobilium, 4c Clariffgorum. Dominorum, Perilluffris , Spe&abilis, 'ac Magnifici: Domini UNIVERSITATIS RECTORIS Revevendiffimi ,. Pevilluftvis , Magnifici , ac Clariffmi Domini CIESAREO-REGII NCLYT/E FACULTATIS THEOLOGIC/E PRJESIDIS , cr DIRECTORIS Admodum : Reverendi ,. Perilluftris, Spetlabilis, ac. Claviffmi DOMINI DECANI CAZETERORUMQUE DOMINORUM DOCTORUM EJUSDEM INCLYT/.E FACULTATIS THEOLOGICJA; IN ANTIQUISSIMA, ac CELEBERRIMA UNIVERSITA'TE VIENNENSI Pfo prima Theologie Laurea confequenda Anno Salutis MDCCLXV. Menfe Januario Die PROPUGNANDAS SUSCEPIT Reverendus ,. Perilluffris , — ac " Do&ifonus DOMINUS EDMUNDUS MARIA pg VASSOEGG, Tyrolenfis Anannienfis, In. Czfareo-Reg. S. ]. Convi&torum Collegio . ad S. Barbar. Convi&or,; SS. 'Theologie in quartum annum Au- ditor, proque prima ejusdem Laurea Candidatus,, SUB PR.ESIDIO À. R.P. JOAN NIS IVANCSICS, es T SS. T'heologie Do&toris, ejusdemque Profefforis ?ublici , & Ordinarii, & À.R.P. FRANCISCI XAVERII POHL, e $.T. SS. Theologie Do&oris, ejusdemque Profefforis Publici, & Ordinarii. RU ( 0 ) S9P H GK OR OCOK OK GK OK OK HKOGK GK GK GK GK GK K SQS , ROOK GK GR OK OR Ok k KOcK K GK Gk k k ( 792) ASSERTIONES THEOLOGICE DE DEO UNO, zr TRINO. gio ; I Xiftentia DEI ratione naturali demonf(trari poteít. Atque etiam re&te demon(tratur ex rerum mundanarum contingentia. 3 I. Unicum effe DEUM evidens eft, Ef(t porro incorporeus. S. Epiphanius nunquam j Antropomorphicgmm adhzíit errori. us ij 1. DEUS certo novit futura nobis libera non folum abíoluta . fed & conditionata ) etiam illa , quorum conditio nunquam ponetur . IV Conditionàta hzc univerfe novit per fcientiam mediam : ineft itaque hec ipfi fcientia etiam refpeCtu . aCtuum falutarium ftatus nature corruptz: quod ipfum agnovit S. Auguftinus. VO Eft perfe&te liber non tantum ad agendum, vel non agendum extra fe; verum etiam ad hoc potius 5 quam aliud efficiendum. Res inundanas, etiam minutiffimas , pro- videntia fua gubernat. VI Exiftit vera przedeftinatio, eaque prorfus im- mobilis: ut adeo certus, ac definitus fit electorum a DEO numerus VII. "VII. löü Predeftinationem — ad. gloriam aflerimus fa- d &am effe ex przvifis gratie meritis. AIfl ldque congruenter menti, & do&rinz S. Auguftini. E] V]TIT. lii Yi Reprobationis adultorum baptizatorum caufa IU funt fola aCtualia ipforum peccata. Wi[ Ix. Tres ab fe invicem reipfa di(tintke funt in DEO Perfonz. Filius eft verus, & ^ af fummus DEUS, Patri xterno con- fubítantialis. ]f PIDI X. Verus itidem DEUS, Patrique, ac Filio con- Pro- fubftantialis eft Spiritus San&tus. iff cedit is a Patre fimul , & Filio. 3 DE DE fi LEGIBUS, PECCA'TIS, AC 8 PEöCATORUM POENIS. l; I Ex naturalis eft. voluntas DEI neceffaria per rationis di&tamen promulgata. Ob- je&um ejus funt ea, qux cognofcuntur neceffario prohiberi, aut precipi ab au- thore naturaz. k II Difpenfationem , aut abrogationem lex hzc non admittit. Primaria ejus przcepta ignorari non poflunt. III Lex vetus bona fuit, DEUMqüc- habuit au- thorem , ac Judzos folos obligavit: ab- rogata vero eft fubinde quoad fe ab ipfo I Chrifto, vidclice; in ejus morte. IV IV. 3 Vim fuam amifit poftlepem novam rite pro- mulgatam ; vel (ic tarnen abrogata non fuit etiam illico noxia. b Legis novz author eft Chriftus, Ea ante mor- tem Apoftolorum obligavit omnes gen- tes, & ufque ad mundi finem' femper obligabit. arli Qb V I. [ür W Poteft legislator humanus leges ferre, qux non tantum. pro foro externo; fed inter- no etiam , feu in confcientia obligent. VII. hi z Non poteít fü(tineri error ille de zqualitate peccatorum: hinc non omne peccatum eft mortale; verum dantur etiam pec- cata venialia; eaque ex natura füa talia. p VIIH. Profitemur dogma catholicum de peccato ori- ginali. Cujus propagationem explica- Inus l&l Jmus per decretum DET voluntates no- ftras. ( excepta B, M. V.) cum Adamo unientis, IX Reprobi cruciantur in eternum ; & quidem ab igne. Purgatorium ex1[ht X. Parvuli in originali decedentes carent vira zterna: ab 'gnc tamen non cruciantur. L (s .... — l; GE d 1 X at ( EEE I8 I) I) R.P. LAURENTII ALTICOTTII CORTONENSIS Ü SOC. 3ESU PRESBYTERI DISSERTATIO if HISTORICO- CRITICA DE ANTIQUIS, NOVISQUE MANICH £IS. 2 &h C VIENNZE AUSTRIZE, E TvProcRnAPHEO KALINODIANO. ANNO M. DCC. LXvV. LL du - E. - M TK L Y br K Ij tür ls. Qu len( W D ! ———À ESOBCS Bu s o — ;;l;&ä&ä& &t AE X E x li : | * X ? 2 * E & T X p Mu ^ UO um * uU D ur s UCC k D-22:3127327$ A& PR /E FATIO AD Ll;(ïT'C)R.E]M. Atio, quz me ad hanc fcribendam de veteribus , novisque Manichzis Hifto- rico - Criticam Differtationem impulit, ea, Le&Qor Amice, fuit; quod, cum pofterio- ribus meis tribus libris Auguítinianz Sum- mz tres premiferim Przfationes, quarum prima Pelagianam , altera Semipelagianam, tertia Predeftinatianam hiftoriam comple&ti- tur; hz non prorfus inepte, nec impor- tunz ad hec noftra tempora vifz nonnul- lis füunt, in quorum manus venerunt. lta- que, qui apud me & au&oritate, & benevo- lentia, & gratia plurimum valent, ut in con- X X fcri- PRJEFATIO fcribendis hujusmodi differtationibus, qua- d rum potiffimum in S. Auguítino, cujus me [ut de. perftudiofum intellexerunt , przclariffima p monumenta fünt, operam meam colloca- vehementer íunt cohortati. Ho- it| rem ; of rum igitur ftudiis obfequens Manichzorum fan hiftoriam arripui: ad quam comparandam d non confeGatus fum rivulos; fed fontes ipfos adivi, e quorum nitidi(fimis aquis k puriorem veritatem — haurirem. Przter D enim profanos Scriptores , przter rerum. Dl Ecclefiafticarum Hiftoricos, Eufebium, So- IT cratem , "lheodoretum , Petrum Siculum, (rà Photium, Baronium, Natalem Alexandri, Yà, 'l'ilemontium, quibus adde Poílidium Ca- ff lamenfem, & przclarioris memoriz Boffue- ts tium, ufus fum, tanquam certi(Timis tefti- ( bus, Archelao , Athanafio, Tto Boftrenfi, tu K Epiphanio, Cyrillo Hierofolymitano , Au- su(tino, Leone Magno, Damafceno , aliis- tlaq que fimilibus. Quoniam vero non de ve- Ai teribus ; fed de novis etiam Manichzis, It feu de Manicheorum fuccefforibus agere 4l inftitui, quales fuerunt Przdeftinatiani, Ca- n thari, AD LECT OREM. Qu thari, feu Albigenfes, qualesque cenfeo bme Lutheranos, Calvinianos, & Janfenianos; hm de Albigenfibus quidem V. Monetam a RR. ln* P. V. C. Richinio S. P. A. M. e tenebris h in lucem editum , & przclariffimis adnota- orut tionibus illuftratum confului; de Luthe- nà ranis vero Lutherum ipfum , & Vol&ium 5 (nts de Calvinianis Calvinum ; de Janfenianis aqui& ipfum Janfenium conveni ; quorum adhibi- ZT tis teftimoniis id, quod mihi propofueram, Mil nimirum non vetuftatem modo; fed per- $- petuitatem etiam hzrefis Manichez demon- |uit ftrarem. Dixerit hic fortaffe quispiam , hac x via, & ratione Manicheorum hzrefi Eccle- nü fiafticam fere traditionem adfcribi , quod of nefas di&u eft , & religionis fundamenta convellit. tl Ad hzc refpondeo: fi fola ve- tuítas, & perpetuitas ad traditionem fuffice- lrenü; Ài ret; dicendum effet , errores omnes, vi- alis tiaque omnia, quz ab origine mundi, poft d Adz lapfum, ufque ad hzc noftra tempora kchïllf ! in univerfum hominum genus invaferunt, ! ggöff ad traditionem Ecclefiz pertinere. Itaque ii L preter vetuítatem, atque perpetuitatem ad Ta- lafii X X2 PRJEFATIO rationem — traditionis requiritur primum í veritas , & fanCtitas doGtrinz tradite ; item [ Dei loquentis au&oritas ; rurfum au&toritas la hominum tum eorum, quibus talis do- f &rina Divinitus tradita eft, quales fuerunt D Apoftoli; tum eorum, quihis fuccefferunt, tü quales Epifcopi füunt; qui viva voce perpe- f tuo propagarunt , fuisque pofteris, tanquam l per manus acceptam do&rinam, difcipli- namque tradiderunt. Preterea ad traditio- [ nis rationem difcrepantia nulla; quin immo tf fumma éít neceffaria conformitas cum ver- bo Dei fcripto, bonisque moribus : tandem i univerfilis Ecclefie auttoritas, do&trinam pta traditam acceptantis, cuftodientis, & pro- q Notionem Ecclefiafticze tradi- ] pugnantis. tionis his verbis exhibet Auguftinus lii2 Ti de Bapt. contr. Donat. cap. 7. n. 12. tom. 9. f AMulta , que non. inveniuntur in litteris. Apoflo- Til lerum, neque in. Concilüs pofleriorum; — &8 ta- fo men, quia per univerfam cuflodiuntur Ecclefiam, non nif; ab ipfis tradita, €8 commendata credun- al.lä tur. Er iterum lib. 4. de Bapt. contr. Do- pa nat. cap. 24. num. 5 1. tom. 9. Quod luniver- T fa AD LECTOREM. i fa tenet. Ecclefia , nec. Conciliis inffitutum ,. fed . il femper. vetentum eff , non mift au&oritate Apoflo- Tits lica traditum re&ifime creditur. Praterea de d inveterata illa confuetudine, fíine iteratione Tült baptifmi recipiendi ritu Chriftiano baptiza- If toshzreticos, qui fe ad Ecclefiam referunt, p ficut de aliis multis, hec S. Doctor habet atl lib. s. de Baptif. contra Donatif. cap. 25. lph num. 31. tom. 9. Confuetudo illa, qua oppo- - nebatur Cypriano, ab Apoflolorum traditione ex- no ordium fumpfiffe credenda eff : ficut funt multa, W que univería tenet Ecclefía , & ob boc ab 4po- jm flolis pracepta bene creduntur ; quamquam fcri- Q pta non TCPG riawztur. Jam vero nec anti- qui Gentiles , nec eorum Philofophi ; nec an- pl'O n tiquiores hzretici; nec Scythianus , nec 'T'e- J rebinthus, qui Manichzorum prolufores fue- 1 9 runt; nec Manichzus ipfe, nec Pauliciani, nec Albigenfes, nec Lutherani, nec Calvi- h [f niani , nec Janfeniani, Manichzorum fuccef- fores , ullam omnino in Ecclefia Dei obtinent cjam, auctoritatem. Horum vero do&trina falfa, im- Jl 1l pia, nefaria, atque peftifera eft, bonisque o moribus, & verbo Dei fcripto prorfus con- Ti CC tra- [a PR/EFATIO AD LECTOREM. traria; quam Chrifti Ecclefia non modo un- quam nonacceptavit, non cuftodivit , non propugnavit ; verum etiam univerfalibus, folemnibus, publicisque exfecrationibus fem- Ü per eft deteftata. Quocirca exfecranda hzc do&trina nec habet, nec habere poteft au&o- l rem Deum, & Chriftum Dominum ; nec do- T &ores primos Apoftolos; nec ejusdem pro- pagatores, Apoftolorum fücceffores, Epifco- V pos. ltaque tantum abeft, ut hzrefis Mani- chza , quamvis diuturna fit, & pertinax , ad r Traditionem Ecclefiz pertineat ; ut potius a catholica Traditione longiffime diftet, & J perquammaxime abhorreat. Hzc habui, de V quibus te premonitum volui, LeGtor amice. Vale. NU I A N 73 j T N föäy 1 N IN- INDEX Uf of CAPITUM Di &t E antiquis Gentilibus Manicheorum hac CAPID pracurforibus. g2g.t do II De antiquis Philofophis , & Hareticis d Manichaorum præcurfonbus 9 Ht p DeScythiano Manicheorum pracurfore. 15 IV l) De 'Terebintho, & Zarane Manichao- 2l H rum pracuríoribus V. il De Manete, qui primum Curbicus, 26 Qs deinde Manichaus eft appellatus. VI De Manetis difcipulis, & Manichaeorum Mi moderatoribus , & adminiftris. 45 1d€ VII De univería Manicheorum fabula 53 VIII De vita, moribus, & religione Mani- chæorum 79 Ix De latis jure Cafareo contra Mani- cheos legibus. IoQ X De lais jure Pontificio contrat Mani- chaos legibus. 109 XI De Paulicianis Manicheorut fücceffo- ribus 119 XII De Albigenfibus Manicheorum füc- cefforibus 130 | XIII XHL De Predeftinatianis Manich&orum * füccefforibus. 140 XIV. De Lutheranis Manicheorum fuccef Íoribus. 1356 XV. DeCalvinianis Manicheorum füucceffo- ribus. 196 XVI De Janfenianis Manichaeorum fücceffo- ribus. 206 XVIL De San&o Auguftino Manichaeorum IH olim Aud;tore. 243 XVIH. De Sancti Auguftini fcriptis, & actis contra Manichaos. 256 XIX. DeSan&i Auguflini doctrina contra no- 27 vos, & «veteres Manichaos. j ^ 9s . Aj D yctm TEXRQEM o "Q äXx :/ » z &i taqm prot Qüe ( Quem Tilor [n Mll e Tunt DIS- ln ; WE (o) w M DISSERTATIO l HISTORICO - CRITICA W LI DE ANTIQUIS NOVISQUE nj MA NOP-C.H TU ij CAPUT I. Dy De antiquis. Geutitbus. Mauichbeorum Præcurþriljug j Ed I q o p N dj um infinitis calamitatibus, pra» 3 æl ; N viffimisque malis fe oppreflos, iU l ac pene demerfos antiqui gen- il tiles animadverterent ; caufam —— — x A inquifiverunt, ex qua tot, tan- taque mala in univerfum hominum genus profluerent. Cum autem nefarium , impium- que di&u putarent ; Deum fumme bonum, quem natura monítrante non ignorabant , malorum omnium , quibus affligimur , aucto- rem effe; in eum errorem facili lapfu irrue- runt, quo crederent ; fempiternam quam- am naturam malam exiftere, ex qua mala A. omnia 2 eQ Ic ( O ) ä*«»s omnia ad nosfluerent, atque emanarent. .$i / j zib absque caufa fit, (1 ) inquit Plutarchus, lot €? mali caufam bomun non prebet ; uece[fe eft in na- i li tura , ut boni, ia etiam mali, ortum peculiavem , fio Juumque principium. extare. Exiffmant enim. alii, t duos Deos effé , quafi contrariis deditos. artibus ; ut 1ijs £ona alter , alter mala opera efficiat. li vero, TO qui efl melior , Dewmm; qui deteriov , Deemonem . di- D €unt. Hinc apud Gellium (2) nomina illa , i Divinusque cultus Jovis, atque Vejovis , quo- rum alter a juvando, alter vero a non juvan- do, quinimmo a nocendo ab antiquis genti- li libus his nominibus funt appellati. Cum - Lür vem, inquit, a jwvando nomunalfeut ; eum. quoque fi] contra Deum , qui non juvandi poteflatem ; fed vim bt mocendi baberet. (uam Deos. quosdam , ut. prodeffent, It celebrabant : quosdam,me obeffent, placabant ). . V ejo- Qtg vem. appellyverunt , dempta, atque detratla guvandi Es facultate. Sinulacrum igitur Dei Vejovis, quod eft C ip ede imter [rcem, €9 Capitohum , fagittas temet; lnq1 que [unt pavate ad mocendum. Ad Chriftiana /Ityy, usque tempora falfam hanc opinionem apud j gentiles invaluifle teítis eft Arnobius, (3) de;/z quos alloquens: Dici & volis, inquit, accepi- plora mus, eff quosdam ex Diüs bonos, alios autem: ma- Ó r los , &9' ad nocendi. libidinem promptiores : illisque , ut tl il rofint ; bis vero, ne moceant , [acrorum jblemizz'a. mi- 0nt- M (1) Plutarchus lib. de Ifide , & Ofiride col. 2. p. 2r1. €2) Gellius lib. ;. No&t. Attic. cap. 13. (3) Arnob. contra Gentes lib. 7. pag. 286. edit. Parif. ( ; an. 1605, wQ9 (0) 99 3 " nifrori. Neque vero abfona illa opinio , de llf bonis , malisque Diis , malorum his , bonorum TET illis auctoribus , quorum mali placandi , ne jl noceant; boni colendi, ut profint, ex Gen- dli, tilium animis, qui Auguftini ztate Chriftia- E nos inter adhuc verfabantur, deleta penitus qtfly erat. JVonnulli putant , (1) inquit S. Do&or , u d Deos smalos facris placandos effe , ue ledant ; bonos fl autem , ut adjywvent, imvocandos. x ! qüü 1. Date II. Antiquiffimorum gentilium Perfarum genu'- Magi, Zoroaftre au&ore, vel potius inftaura- tore, non Manicheorum modo przcurfores; u ( fed etiam duces , multis ante feculis, fe pre- j on buerunt. Quod enim ad Zoroaftrem perti- ij r net; multe de ejus ztate, de nomine , de jl &J) Ortu, de vita, de interitu , de rebus fcriptis, & geftis narrantur fabulz. De quo przcla- jl!'v"*ïf quozi ! re Chryfoftomus: (2) Quamnam enim ob caufem, s t inquit, Zoroaffrem illuza , iMemque Zamolxim de Yil mopnme quidem wwulti ,immo vero milli, vifi admodum pauci norunut? Nome, quomiam figmenta eramt , que ] 2pux ,U de illis circumferuntur. omnia ? Certum tamen, ex- ploratumque videtur, commemorantibus fcri- at a n ptoribus multis ; hominem, nefcio quem , ex- sf » titifle, qui Zoroaítris nomine celebrabatur. j ] Hunc Perfo - Medum fuiffe, & Darii Hiftafpis l A.2 teins» jl (r) Auguftin. lib. $. de Civit. Dei cap. r3. tom. 7, p (2) Chryfott. lib. de S. Babyla contra Gentiles pag. 732« lit. B. tom. 1. edit, Front. Duczi, 4 «Q4 (0) XQ9 temporibus floruifle, cui Magiz apud Perfas gh!ll f introdu£tio, Magorumque religionis inftau- ratio, fcripta quoque , quz Zoroaftris nomi- Tij A| ne laudantur, attribui folent , non improba- t I acobus bile, nec temere rejiciendum Burkerius exiítimat. Et uidem Medo-Per- fam (2 Clemens Alexandrinus Zoroaftrem h, & facit. Perfis Magos Plilofopbie fuiffe au&ores , fcri- bit (3) Laertius , quorum Principem fuiff Zo- Q N roaftrem Perfen, memorie proditum eft..— Zioroaftris Y fententiam, & inftituta de duobus principiis, quorum unum bonorum omnium, alterum Til omnium malorum fit au&tor, his perfequitur verbis (4) Plutarchus: Exiffumant al duos Ho Deos effe ,. quafi coutraviis deditos. avtibus ;; ut bona DI n alter , alter. azala. opera. efficiat. Ali, qui efl me- lior , Deum 5 qui deterior , Deemonem dicunt. In ln qua fententia fuit Zoroaffres Magus ,. quem mavvant lNT quingentis ammis amtiQuiorera bello "Trojamo extiti[fc. & Is ergo Zoroaffres snelioris nomen. Oromazam pejo- fti [ vis Ariganium perbibuit. lllugz ssaxime fimilem ef- [// Je lucig bunc temebris , 9 ignovatiomi: smedium bo- vum effe Mitbram ( Solem). Qwe caufa eff , quod ftry, Mitbram Pevfe Mefiten , id efl, Mediatorem , feu n n ]. intevuedium: mncupant, Docuitque votivas , €? pro gï[l- hn Culn u Cr Jac. Burck. lib. 2. Hift. Phil, cap. 2. de Phil. Chald pag. 122. tom. I Q (2) Clem. Alexand. Stromat. lib. 1. pag. 334« €3) Laertius de Vit. Philof. pag. 7. (4) Plutarch, lib, de Ifide, & Ofivide column. 1. pag. 212 D «v (o)w» 5 ts gratüs agendis oblatas vitlimas illi immolandas ; buic QU* everruncaudi mali caufa inffitutas, €9 tetricas. Oro- Ini- mazen motum apunt e luce puviffaua $ Arimamium e o« caligine. Eos Lellum inter ? geveve. J per- IIT. Jam vero ad Perfas Magos me refe- rerm uorum nomen apud eos virtutis erat, (cti« & laudis; & illud idem fignificabat , quod y apud Grecos Philofophus , &'apud Latinos as Sapiens. Hi, duo effe principia, docebant : bo- num, a quo bona omnia; & malum, a quo lp1151 Tuifl mala omnia proficifcuntur. Principium bo- ftür num, & bonum Demonem , & Jovem , .& (uos Horomasdem appellabant: contra vero prin- | b()m cipium malum , & malum Damonem , & Plutonem, & Arimanium dicebant. jï fl Ita (1) Laertius , produ&is locupletiffimis teftibus " n Ariftotele, Hermippo , Eudoxo , 'T'heopompo: JEgyptiis , inquit, amtquires effe Magos Zrifoteles rtitl:/ff« Ju au&for eft in primo de Pbilofopbia libro: duoque juxta ] illos effe principia : bonum Daemonem, &9 malum Dae- )1))1* / enonem. Alerum ex. bis Syovem , 9 Horomasdem ; al- [1) 1 [ terum vevo Plutonem , &2 Ariganium dici: quod Her- E 7,] mippus quoque in primo de Magis ait , atque Eudoxus in Periodo, €9' Theopompus o&avo Pbilippicorum L. 8j ! ir.. Qus vero ad religionem, Divinumque gN cultum, quz ad inftituta , quz ad mores, quz ad difciplinam , quzx ád vi&tum , cultum- i i que corporis Magorum Perfarum pertinent ; 3 quo- (1) Laertius de Vit. Philof, pag. 1o. p T 6 v5 (0) 89 uoniam nonnulla ex his Manichzus in faam [ tranftulit impiam pariter, & ridiculam fabu- t lam; placet hic ex commemorato füpra (1) ij Laertio defcribere : Magos , inquit, Deorum f vacare cultui, 7 preces illis, ac vota , &5 focrificia, bu quafi foli ab bis exaudiantur, offerre : de Deorum fub- 10f fiantia, €7 gemevatione differere ; quos item tervam, Qu & aquam , €9 ignem effe arbitrentur : figna ,. flatu- Q asque. veprebendere ,. & eorum inprimis , qui qmares de efe Deos , ac . fueminas dicunt , ervores improbare. d De $fuffitia verba facere , iniquymque arbitvari, igii Jepelire. ( mortua cremare corpora. Ienem enim, ut magnum Deum, venerabantur) ju- [ ffum anotri , €9 filie mifceri. Dvinationem prete- teí vea, praditlionesque. exerceve ,. fibi Deos apparere EE ajjerentes : plemum e[e. deemonibus aera , qui. temui- il l tev , ac veluti evaporatione ceruentium oculis afluant: T. exteriorem cultum ,. €9 auri ufum interdicere. His hgl autem ve[flis candida ; le&us bumus s efca ohis, ca- W Jeus , panisque cibevims eft. — Mrundime pro baculo K utuutur, cujus n fummiütate prafixum cafeum ori 10 applicantes suandunt. p Gii IV. Sacerdotes Solis, quem Mithram Per- N f appellabant, füuerunt Perfarum Magi. Hinc Tuin illa contra Manetem (2) Archelai verba: Bar- pud bave Sacerdos. Mitbre , €9 collufor , Solezi tamtum Titür C€0- Ti lls 1N] (1) Laertius de Vit. Philof. pag. 9, & 16. (2) Archel. apud Zacagn. collect. Ecclefiaít, tom, r. num. 36. pag. 63. J SQ9 (0) G9 7 [ coles ,. Mitbram locorum . myflicorum. iuminatovem , tD« vt opinaris, & confcium , boc eff , quod apud eos lu- 1 des, CX tanquam elegans mummu perages amyflevia. Jong Etenim apud Perfas, eorum Magis au&tori- nf bus, tria erant fuprema Numina: Mithra, Ho- nfi- romasdes, & Arimanius. Ignem enim, cui CU publica templa excitaverant, quz Pyrea di- 9 cebantur, non feparabant a Sole, cujus ea- M dem cum igne natura eft. At Mithra, tefte, ia quem fupra dixi, Plutarcho, Mefites erat, id mï,'lg'i eft, Mediator, feu intermedius inter duo Nu- lt b mina adverfa, Horomasdem, & Arimanium, [ j tanquam duplicis contrarii principii vim, po- J ', 1)1'.??,'- teflatemque mitigaret. Quod autem a Plu- ll!,'!älïf&'! tarcho dicitur Horomasdes natus e luce pu- j i riffima, Arimanius contra e caligine, non ett il ita accipiendum ; quafi alter lucis , alter ca- ] b liginis filius fuerit; quoniam hzec duo con- craria numina apud Perías erant zterna , in- TP ll | jani genita, & improdu&a principia. ltaque Ho- fun D romasdes natus dicitur e luce puriffima ; quod puriffima luce conftaret: Arimanius vero e caligine natus; quod e caligine, tenebrisque confifteret. Neque vero obftat his teftimo- n / B nium illud ''heodori Mopfuefteni , quod eft ,' x apud (1) Photium dePerfica Magia, ubi nar- ratur: JMefaudum Per[avuss dogma , quod Zaffrades ] :aii!/f!?r' f induxit : five de Zarvam ,. quem Principem omnium Jacit , &9' Fortunam appellat. Hunc libatione obla. 4 Ítts n (r) Phot. Biblioth. Cod, LXXXI. $ x99 (0o) to, ut Hormisdam gigneret ; €9 illum, €9 Smtanam, preterea. gevuiffe ;; de eorvam. infuper. f[ovgtiris : com- gufhore. Hzc enim, ut monet hic V. C. An- J drzas Schotus $. J. Latinus editor Photii, non funt Perfarum ; fed Gnofticorum deliria ex confi&to ab ipfis revelationum Zoroaftris li- r bro petita. Quare mirum effe non debet ; fi "T'heodorus Gno(tieorum fabulas pro religio- Qu ne Perfica a Gnofticis venditatas , interno- « Ícere nequaquam potuit. Hzc dixerim con- p( tra (1) |Jacobi Burckerii fententiam conten- dentis, Perfarum Magos unum fupremum ü Deum conftituifle, primum verum omnium Ll auctorem : quos jure Dualiftas , quod duo ln contraria principia sterna , & ingenita M admiferint, (2) Baylius appellat. [ i CA- Tt. d Qu on * x £ quc ï k/'xfo d 3q1 £W Omr æ Dur 0A (1) Jac. Burck. Hiftor. Philof, tom. r, lib. $. cap. 2 de Phil. Chald. pag. 122. (2) Petr. Bayl. Di&. Crit, tom. 4. art. de Zoroaftre noj. F. )T (s W» (o) w It CATPUT E (j ' An" De autiquis Philofopbis, 65 Hereticis , n AManicheorum | Pracurforibus. r q il x antiquorum Philofophorum placitis V.E «f errores fuos decerpfifle cum Scythia- i num, qui fe Maneti non comitem, fed du- 10 cem prebuit , tum Manetem ipfum teftes N permulti funt. Ex his (1) Archelaus Mefo- QOntad potamiz Epifcopus, qui cum Manete in con- emu cione frequentiffima difputavit, narrat, Scy- p thianum przcurforem Maneti adverfa duo ] i m l5 boni, & mali principia ex Pythagora didicif- f fe; & hujusmodi dualitstis defenforem fe ex- hibuiffe ; Soyibienus , inquit, dualitatem iflam inircducit contraviam. fibi , quod ipfe a. Pytbagora J'ifcepit : ficut €9 alii omnes. bujus. dogmotis. fe&ato- ver, qui omnues dualitatem. defendumt. Id ipfum ( deScythiano teftatur V. C. (2). "T'illemontius, uem ab Ariftotele, & Pythagora multa ab- fona decerpfifle; maxime vero ab Empedocle, duo zterna principia conítituiffe : bonum, a quo bona omnia; & malum, a quo mala omnia emanarent. So- Accedit eodem (4 crates, qui de Manichxo, & Scythiano fcri- 5 bens, (1) Arch. apud Zacagn. Colle&. Ecclefiaft. tom. r, num. , u $1. pa p (2) Tillemon. 9?;5&. Ecclefiaft. tom. 4. ad an, Chrifi 264. e ng;, F " (3) Socrat, lHi&or. Ecclefiait. lib. 1. cap. 22. 16 WW (o)Wy bens : Tune temporis , inquit , Mamicbeus. qui- ( 0l dam Kmpedoclis gentilis philofopbà dogma zm. Chriftia- nom Relgionem. clom . iuducere tentavit. lta enim ) itelligetur , quis, €9' unde pvofetius Monichbeus ad D [ tantam audaciom proruperir. Scytbianus Emþeda- clis, ac. Pythagore opinionem in Chriffanam. Reli- ftij hii giouem imoexit. Duas enim offeruit effe naturas: al- teram bonam, alteram malau: , perinde atque Em- pedocles , qui. smalam quidem moturam, difcordiam ; bo- mom vero, amicitiam appellevit. Singulorum ani- Tnt « mas hominum particulas effe Divinz naturz fl Stoicos Philofophos primum , deinde Mani- chzos docuiffe au&or eft (1) Hieronymus, üt fuy qui fe de origine animz confulentibus hzc EU dcfcripfït: Super anüne flatu semini vefire qua- füomis : Ulkrum lapfa de celo fit; ut Pythagovas lmpz [ Pbilofophus , omnesque Platonici , €7 Origenes putaut: e on à propria Dei fubflantias ut Stoici, Manicheus, € Hifpaua Prifoiliami berefis fufpicantuv. In hac jl eadem fententia, quam Manichzus arripuit, E i fuiffe Pythagoram , Pythagoricosque, (2) Tul- lius Stoicorum omnium acerrimus affirmat, 4l & probat: 4udiebom , inquit, Pythagoram, Dy- tul fien thagovicosque , incolas peme mofiros , qui quondam "T effent Italici Pbilofophà nominati, munquam dubitaffs quin ex univerfo mente Dioina delibatos amimos ba- Itj lerezus. : Animarum vero transmiorationem, quz 1 (1) Hier. ad Marcellin * um, & Anapfychiam epift. apud | h Augufít. 165. cap n n» I,"t0m. ?. (2) Cic. de Senc&. pag.« 369. ) 2 SQU ( 0.) SO9 LT que metempfychofis a Grzcis dicitur, ab uno fl n. corpore in aliud, & docuiffe Manetem, & ^ Uf ab antiquis Philofophis accepiffe, teftis eft (1) Epiphanius: Znimarum ex alüs im alig corpora uf zj mpe"' eranfitus Manes. ediffevit. Quod suendacium a Dla- tome, vel Zenome Stoico , vel quopiam alio ex pba- ) N* 1 uaticis illis corrogaffe videtur. ( r VI. Preteritarum hzrefum fordes fere 0- nb ' [ u mnes in Manichzam hzrefim confluxifle, do- iW cet (2) Hierofolymitanus Cyrillus , quo te- fte, Manes ex fuperioribus fibi hzreticis in- Mar- credibiliores abfurditates collegit , quibus mu s li fuam contexuit, atque in fcenam produxit non minus impiam, quam ridiculam fabulam : 1] QM- dapüffimus Manes. omnium : berefum , inquit, vi- /wgom tia collegt : ipfeque ultigmum perditiomis. bavatbrum þHt.Ulï.' " exiflens ommium fumul beveticorums deliramenta. eom- A£2 il n plexus , vecentiorem confecit , €?' pradicavit errorem. Enumerat (3) Auguftinus antiquiores hzre- [ipüi[ ! ticos, qui per diverforum errorum avia, & )n Ts abrupta facem quodammodo Manichzo prz- " tulerunt , Bafilidem , Carpocratem , Cerdo- n B/ nem, Marcionem, Apellem, cujus hzc ver- T ba funt: Quartus exiffit Bafilides , qui primus aper- dl tius aufus eff diceve , Deum , quem gens eyudea coluit, yi ! 2207 jotfh qll?o Cr) Epiphan. lib. 2. adverfus Hseref. herefi 66. num. $5. 2) Cyril. Hierofol. edit. Toutee Catech, xvr. num. 9. jl 4 " €G) Aug. lib. contra adverf, Leg. & Prophet, cap. 12. num. 39. tom. 8. I2 w (o) 5 son fuiffe verum Deum. Pofl iflos fuit etiam qui- ff dam Carpocrates ,| qui negaoit iffum vifibilem mun- ii du a fummo Deo. creatum ; féd a. quibusdam virtu- p tibus demoniorum , uegans etimm Legem , que per (on Moyfen data eff,/ Deum dediffc. Cerdon poffea fur- p vexit, qui primus imvenitur dixiffé duos. Deos : unum Ut Ponum , alterum. malum ,| antequam bevefis. Mani- IG cheorum. emerfiffet ,. quorum. i. boc furiofo delira- Aj mento error ef? motior. Hujus Cerdonis Marcion di- Qu Jeipulus fuit. lpelles quoque talia docuit. De Cer- th done duos contrarios Deos conftituente, alte- p ro fzvo, & malo mundi hujus opifice ; altero [ bono, & tranquillo fine ulla rerum noítrarum j? cura, hzc (1) "T'ertullianus habet: Cerdon in- dit troduxit initia duo, id efl , duos Deos ;; unum bo- gmei "um , altevum fevum: bonum, fuperiorem ; fevum [ bunc , mundi couditovem. Similia de Cerdone n (2) Epiphanius tradit, de quo: Dwo , inquit, n perinde, atque alii, principia flatuit , ac Deos videli- T cet duos: bomum alterum , &7? ignotum ommübus, X quem €9 Patrem C Efu nominavit ;; alterum cveato- IK veui mahum , €7 cognitum, qui im lege locutus, &9' Qu Prophetis appavuit , ac fe videndum fepenumero pra- or buit. ft [2)/7 VII. Marcion Cerdonis difcipulus , pofitis duobus principiis ingenitis, & zternis, O0- m ho- no uno, altero malo, libemm arbitriu mi- () Cr) Tertul, de Przfcri L pt. cap. Lr. ( ) C2) Epiph. Harefi. 41 09 (0) W i3 !t minis confecutione legitima fuftulit : quem j tlif- idcirco abftinere poffe a peccato negavit; quod l- preter animam particulam principii boni, 112 P?f conítaret etiam corpore , tanquam frufítulo 4 i principii mali, feu malitie principis, a quo - nequeunt , nifi flagitia, & malefa&ta, erumpe- Mn. re. At hec eadem poít Marcionem , teíte dl Athanafio , cum Apollinari Manichzus de- i d cuit: Sed iterum , contra Apollinarem (1) A- ( thanafius inquit, oDgesis : Eequa vatione potefi dte zatura , que im confuetudzwe peccati edita efb, x [rero qua peccati fucceffronem excepit , absque peccato ef- ütrt Je? Hac €? Marcion fenfit : banc €? Manicheus ir- [ duxit fententiam: , qui cavmems bomumis , ipfamuuwe »v; I genevationem fub amalitie principe confituit ,. ipfugue qt dominatovis titulum. adfcvipfit. Preter fuperio- dont res abfurditates, verum Chrifti Domini cor- ii pus, poft Marcionem , & Apollinarem , Ma- 217 nicheus negavit; docuitque, inanem dumta- nl xat fpeciem , fictumque corporis fimulacrum (l noftris oculis Chriftum Dominum exhibuiffe; " quod indignum putaret , Filium Dei hominis corpus adjunxiffe fibi, cujus natura mala ef- J fet, utpote excerpta ex principio malo. Q2 enim aliud, iterum in Apollinaris confutatione P[)fï[iS (2) Athanafius , dixit Marcion ; quam , que vos i 1')3"0- L n,hO' (1) Athan. lib. 2. contra Apollinar. num. 8. pag. 945. & J 946. par. 2. tom. 1 (2) Athan. lib. r. contra Apollinar. num. I2. pag. 952. par. 2. tom, 1 14 SSS ( 0 ) SQ9 profertis ?. Nomie corpus , quod e celo apparuit in fimülitudine bumana ,| mon im veritate ? Quid item aliud locutus eff Manicbeus ?. Nomne. Divina — fpecie corpus , fola familitudime corpus , ab bumana. carne aliemum ; ceujus naturam ,- €9 mon operationem ]e- catum impie effvinat ? Hujusmodi eft. illorum s72pie- Wi Zaf. His adde Gnofticos, a quibus capitalif- fimos errores fuos Manichzum haufifle , at- lo que idcirco Manichzorum przcurfores eos hn fuifle, certum fit, atque exploratum. "T'eftem m de Gnofticis (1) Auguftinum produco , de IUj Jf bn quorum erroribus hzc pofteritati mandavit: IIX B Znimavum febflantiem Dei dicuss effe vatuvum , ea- Til ii vutuque adventum . in. bec corpora, &2 veditum . ad Ti [ N Deum, üsdem fuis fabulis fecundum fuos evrores iu- W fevunt. Dicuntur quoque bomum Deusi, £? fion mualum Deum in fuüis babere 0pti dogmatihm BU Y CA- tr Qu Yerg G U C v e r PASN 22 zM lIs N s PAH m peceyt 2 E i^ À L YENU " A. * "Ü "ii ÉR n j [*En (2) m » Atc] (1) Auguít, de Haercf. ad Quodvultdeum Her. V. tom. $. lr 15 Ia CAP IT HE | i ]" De Scyrbiauo . Mauicbeorum (atih Pracurfore. ! ïlft'- i!;lpiz- x S. Cyrillo Hierofolymitano , ex S. VIII. E pl Epiphanio Salaminenfi, ex S. Arche- 217 d lao Mefopotamiz Epifcopo, ex Socrate , ex 80 Photio, ex Tillemontio Scythiani hiftoriam W depromo. Quod Scythianus nomine, quod m »,t genere Saracenus, quod fuperílitione genti- h Vit: lis is füuerit, in id omnes fere ad unum con- i, - fentiunt. Quod ad patriam Scythiani perti- um d net,(1) Epiphanius in finibus Paleftinz na- rit d tum, & in Arabia educatum tradit. "T ille- !;g montius, (2) de expolita hiftoria Ecclefiaftica optime meritus, parum difcrepat ab Epipha- nio, quod Scythianum ex Arabia proxima Dicendum ioi- Palzítine perhibet prodiiffe. tur eít, Scythianum natüm efle in Arabia, Ü quam tunc temporis Saraceni incolebant. At vero ab Archelao (5) accepimus, ex Scythia Scythianum erupiffe. Zacagnius in fuis eru- ditis adnotationibus ad hunc Archelai locum, peccatum in eo cenfet a librariolo ; quod tranfcribendo Scythiani nomine, ut foletcon- tin- (r) Epiph. lib. 2. adverf. Heeref. haref. 66. num. r. (2) Tillemont. Hiítor. Ecclefizit. ad an. Chrifti 264. (3) Archel. Azt. Difput. num. 51. pag. 9j. apud Zacagn. tom, 1. Collctt. Ecclefialt. q. mm'!' 16 (0)' tinpere , priores literas ingeminaverit , net deinceps deleverit : atque id anfam errandi l I dederit fequentibus librariolis : eoque magis, (ibu quod paulo infra exSaracenorum genere Scy- Tif thianum fuifle Archelaus (1) affirmat. Con- d t ftat autem, ea ztate Saracenos non Scythiz ; f fed Arabiz fuifle incolas. Photius (2) ex diu- BU turno forfitan Scythiani domicilio in /Egypto, Ád In JEgyptium patria Scythianum narrat. lm conftituenda Scythiani ztate gravior eít quz- fhn ftio. Archelaus (4) Apoftolorum tempore q extitiffe: Epiphanius (4) Apoftolorum tem- UX pore Hierofolymam advenifle : "'illemontius du (5) anno Chrifti cz. Scythianum vixiffe fcri- ln bit. Hzc autem conftituendz Manetis ztati, & d de qua loco füo agendum, repugnare viden- I tur. At,fi dicamus Scythianum exeunte fze- (ite culo primo natum, quando Joannes ultimus Q Apoftolorum deceffit; & medio fecundo fe- N culo Hierofolymam adveniffe , cum plures a Apoftolorum difcipuli effent fuperítites, quo- teli rum Jacobi fücceffor annorum cxx. Simeon Hierofolymz Epifcopus obiit ; eaque tam- quam Apoftolica tempora ufurpabantur ; o- ) mnia' inter fe facile conciliantur. i hi IX. t g ) B y SDC[ Cr) Archel, A&. Difput. num. 52..pag. 96. apud Zacagn. fllpr (2) Phot. Hiítor. Manich. pag. 354. apud Montfaucon )) ] Biblioth. Coislin. (3) Archel. A& Difput. num. Sr. pag. 95. apud Zacagn. ]u (4) Bpiph.lib. 2. adverf. Hzref, hzref. 66. num. 2 !u, (s) Tillémont. Hiftor. Ecclefiait. ad annum Chrifti 264. UC l) Atj S95 ( 0 ) 99 17 TRUE J IX. Ab (1) Epiphanio accepimus, Scy- thianum pretiofis Arabum, Indorumque me:- Ws cibus abundafle : quem opibus locupletiífi- O mum (2) Archelaus refert. Is non otiandi; C fed negotiandi, ut arbitror, caufa Hy pselen fu- t xdi perioris "'hebaidis oppidum , ut (3) Epipha- nius narrat , fe contulit ; ubi (4) Socrate, gj'pt(), li Archelao, & Epiphanio teftibus, muliercu- lam quamdam, eleganti quidem forma venu- ,'Wæ- ftam; fed vili conditione fervam , turpique empüF: quzítu meretricem publicam adamavit, quam n g uxorem deinceps duxit, tandemque libertate 10niy donivit. Ea fuadente , ut eft apud Arche- T fo:ij laum, (5) & Socratem, deferta "T'hebaidis lo- S U. ca reliquit , atque Alexandriam primariam Vi JEgypti urbem advenit; ubi, Cyrillo, (6) So- gl crate, & Photio teftibus, permanens domi- um cilium conítituit. Hunc przítantem ingenio jf hominem Archelaus (7) narrat ; eumque Grz- que ce linguz peritum ex longa legendi Arifto- 5 qug- telis confüetudine, quo ad errores fuos ftabi- Qmatt lien- e tf* j;! (r) Epiph. lib. 2, adverf. Hzref. hgref, 66. num. 2. (2) Archel. AG. Difput. num, 52. pag. 96. apud Zacagn, J (3) Epiph. ut füpra. (4) Socrat. lib. z. Hiftor. Ecclefiaft. cap. 22. Archel. ut " fupra, Epiph. ut fupra. ii (5) Archel. ut fupra, Socrat. ut fu pta; (6) Cyril. Hierofol. Catech. Vi. num. 22. Socrat. ut fu- d pra. Phot. Hiítor. Manich. pag. 354. apud Mant- m faucon Biblioth. Coislin. (7) Archel, ut fupra. Phot. ut fupra. ü h 18 x$29 ( 0 ) NXQF TU biliendos abufus eft, Photius (1) teftatur. JEigyptiorum fcientias , Magicas Indorum ar- [ (oní tes, judzorum, Chriftianorumque religio- nem, ritus, & inítituta Scythianum. didicifle Ti Tillemontius (2) tradit : quem Magicis etiam m preftigiis ex Indorum, /Egyptiorum, Gen- Ti tiliumque fuperítitione deditum Epiphanius (3) narrat. du Quatuor ad difcipulum fuum 'erebinthum infcriptos libros dediffe eum T memorant Cyrillus , (4) Epiphanius, Pho- n tius , Archelaus : quorum primum Evange- t lium , alterum Copitulorum , tertium Myfleriorum, p 41 quartum TPefzurum infcripfit. In his quatuor memoratis libris univerfa Scythiani herefis tti], continetur , quam non modo ex profanis Ari- lg Á ftotelis , Pythagorz, & Empedoclis placitis ; tend fed ex Divinis etiam Judxorum, & Chriftia- in ha norum oraculis a fe malitiofe corruptis, & t ( fübdole interpretatis, Archelao, (5) Epipha- M nio, & 'l'illemontio teftibus, confarcinavit. RU Capitaliffimus, idemque perniciofiffimus Scy- t thiani error, ex quo, tanquam ex fordidiffimo fis fom:e , Ceterz ejusdem abfurditates emana- fd. runt, C€ps (1) Phot. Hift. Manich. p. 354. apud Montfaucon Di- d blioth. Coislin. itt (2) Tillemont. Hiftor. Ecclefiaft. ad an. Chrifti 264. m (3) Epiph. L. 2. adverf. Href. hzref, 66. num. 3. (4) Cyril. Hierof. Cateh. vr. num. 22. Epiph. ut fupra n. 2 Phot, Hiit. Manich. pag .355. apud Montfauon. Bibl. V j At'l Coislin. Archel, AGt. Difp. n, 52. p. 96. ap 1d Zacagn. (52 1dem ut füpranum. 51. Epiph. ut füpra nun. 2. Til- ,, einont. ut füpra. Y ['Dl )d 19 WP (0) w hr runt, pofitus in eo eft; quod duo pugnantia m d inter fe. principia zterna, eademque ingenita d conftituerit : bonum unuin, a quo bona omnia; Vil malum alterum, a quo mala omnia neceflàrio Ya profluerent : ut eít apud Archelaum , (1) G Epiphanium, & 'Tillemontium. X. Placet hic ipfa Scythiani verba pro- ;*mnius ; f ducere, qualia apud (2) Epiphanium habe- f u mus , quz funt hujusmodi Que enim;aje- bat, raizo eff ; cur , que in tota bac verum univerft- A P tate. contigentur , inequalia fuut , puta. albumn, €9' mi- forim grum 5 fulvim, £9 viride ; bumidum, &2 ficcum ; celum, Uät'lï ac terra g 0x, C dies ; anima, €?. corpus ; bonum, €? ha ssolum ; jufhum, C9 injuftusm ; wifi, quod ex duobus sis Y bec funt. principiis exorta ? Quibus verbis con- " ) w] tendebat Scythianus, ex rebus contrariis, quas in hac rerum univerfitate perfpicimus , zter- Chyïï&æ:- na duo, atque ingenita demonftrari principia wupdli,(& B contraria , quz contrariarum rerum caufz contrariz effent. "Talis autem capitaliffimus Ti SC'P error cum fundamentum fit univerfz hzre- jj fis Manichzorum ; jure optimo non Manes; fed Scythianus fettze hujus au&or, & prin- ; u früll ceps ab Archelao (4) dicitur. Hac infectus doctrine pefte, comite difcipulo fuo 'T'ere- bintho , Alexandria difce(üit , & Hierofoly- u Ó 14' mam , primariam Judzz, & Paleftinz urbem, 2 urt. ) Scy- t fupi (r) Archel. ut füpra num. 52. Epiph. ut füpra. Tille- T mont. ut fupra. pi ) (2) Epiph. ut füpra num. 2. À un (3) Archel. num, 51.pag. 95. apud Zacägm NQS (0) xQP Scythianus fe contulit ; ut cum do&tioribus in ea Presbyteris difputaret , eisque, fi fieri poffet, errores fuos fuaderet. At eventu pror- D fus contrario accidit ; ut ab Hierofolymariis Presbyteris refelleretur; quin hzrefi fua quem- quam de populo depravare potuerit : ut eít A apud Cyrillum, (1) Photium, Archelaum , 'lillemontium. Quod ad mortem Scythia- proí ni, quz Hierofolymis contigit , pertinet ; gt Deum immi[fa bomini per smsorbuss nece, glifcentem la- this bem compreffe , Cyrillus (2) tradit. De Scy- d thiani morte, eum acerja morte im jyudea , quo £ commigraverat, perüffo, Photius (3) affirmat. In Tüt) eJudea eum. vita fun&lum , quim potuerit. aliquid pro- QRj zovere , Archelaus (4) narrat. De mortis ()a genere, quo Scythianus exce(fit e vita, hzc tis i Epiphanius (5) habet Magicis quibusdam li- yter bvis. adbibitis, prefligis. illudere. conatus eft : ac teligiu domo. quadam. vonfcenfa , nibilo magis, quod volebat, ï?ige; a[fecutus eft.. Quippe zude preceps: decidens ex bac Conj wita mugravit ; cum ultos illic (in Ju- pui dza) ammos egiffct. Baby CA- Q1) Cyril. Hierofol. Catech, VI. num. 22. Phot. Hiftor. (( d Manich. pag. 355. apud Montfaucon. Archel. AGt. Difput. num. 52. pag. 96. apud Zacagn. Tillemont. B ad an. Chriíti, 264. ) lib (2) Cyril. Hierofol, ut fupra, *2) Al'u. (3) Phot. ut fupra, lh (4) Archel. ut füpra. 1 h (5) Epiph. lib. 2. adverf. Hzxref, haref. 66. num. 3.» LI «97 (0) 8997 2i QUs CATIST T ff |pi De TerebiutLo, 659 Zaraue Maazicbeo- Ts rum Pracur[oribus. Lf ut al erebinthus (1) Scythiani difcipulus , XI. T hum & familiaris , quocum Alexandria t profe&tus Jerofolymam venerat, quin a ma- r giftri latere unquam difcederet , mortui Scy- [ thiani corpus perquam honorifice terrz man- D davit : cujus non modo opulentam auri, ar- lætl,' genti, univerfeque rei familiaris ; fed libro- fl rum etiam , przeítigiarum , impietatumque juil) omnium exfecrandam adivit hzreditatem. Is, fnor (2) mortuo Scythiano, Hierofolymam diu- [2, tius incoluit; ubi cum piis, doGtisque Pres- usd byteris frequentes , ac diuturnas habuit de ( religione difceptationes : a quibus explofus wd JOMJ' "epenumero , ac fuperatus , cum ignominiam [f d! confutationis, & odium, ac deteftationem po- puli, jn quam incurrerat, ferre non poflet; J Babylonem, quz tunc a Perfis obtinebatur, B5 pro- [ (1) Archel. A& Difput. num. 52. pag. o6. edit. Zacagn. "E Phot. Hiftor. Manich. pag. 355. edit. Montfaucon. Tilo* Il Epiph. lib. 2. adverf. Haref; haref. 66. n. 3. Socrat. lib. 1. Hiítor, Ecclefiaft. cap. 22. edit, Valef. (2) Archel. ut füpra pag. 96. & 97. edit. Phot. ut füpra. Epiph. ut füpra, Socrat. ut fupra, um ) 22 SQ9 ( 0 ) u9 profugit. Sed (1) cum mala "T'erebinthi fa- ma longe, lateque manaffet ; ne dignofceretur, (ui permutato nomine , Buddam fe apud Baby- [ u lonie populum di&itabat. Ea in Urbe (2) Cl ut fibi admirationem populi conciliaret ; ad- piu mirabilia multa de fe predicabat : ex virgine n quadam fe natum , & ab Angelo in monti- Pa bus enutritum , Prophetam fe effe, omnique lhi JEgyptiorum fcientia, ac do&trina cumulatif- t N fime ornatum fe gloriabatur. Mox (5) im- pias, abfurdasque fabulas de hoc terrarum or- ab be, de Sole, de Luna in vulgus fpargere cz- H pit. Illud vero peftiferum, quod humanas ]* animas e corporis vinculis relaxatas non mo- ti0- ( Vfl do in belluarum corpora ; fíed in arbores etiam , in flirpes, in herbas, in frutices dis- Qf I cedere predicabat. At errorum omnium ca- Thtey pitaliffimus ille fuit; quod docuerit contraria ab Y due principia zrerna, & ingenita: duos fcili- hï & h()h cet Deos; bonum unum, a quo bona omnia; alterum malum, a quo mala omnia profici- Tàtm fcerentur. Affirmavit przterea impiutn, ne- Veni fariumque bellum , quod Deus malus bono guar Deo intulit , qua pugna czfus Deus bonus, ejusque regnum diminutum eft. XIL () h Q Archel. A& Difput. num. 52. pag. 96., & 97. edit. à Zacagn. Phot. Hiítor. Maanich. pag. 355. edit. Mont- faucon. Q) h H (2) Epiph. lib. ?. adverf. Hzref. heref; 66. num. 3. So- E crat. lib. ^ . Hiitor. Ecclefiaft, cap. 22. edit, Valef. j)h P3) Archel. ut fupra pag. 97. l sE ( 0)) SDP lf XIl. Hec autem cumjBabylone percre- UA buiffent ; (1) ad aures pervenerunt Vatum, b Sacerdotumque Mithrze ( fic enim Sol, quem il colebant , apud Perfas appellabatur ) qui pro- EL pter fingularem fapientiz laudem Magi vul- vigt o nominabantur , quorum przfltantiffimi mDont« Parcus , & Labdacus Babylone habebantur. gt Ibi autem (2) malefaCtis, maleque dictis ''e- rebinthi auditis ad fingulare difputationis uulgrif- k j certamen eum provocarunt: cujus abfurdas, ru o abfonas, impiasque infanias de Sole, de Lu- t na, deque pugna, & viCtoria Dei mali contra Deum bonum cum cognoviflent ; facili nego- m qor I tio 'T'erebinthi deliria confutarunt. Itaque TU cum fe turpiffime füperatum a Magis in ea X5 ( contentione vidiffet; (3) Babylone reli&a, in um interiorem Perfidem profugus fe recepit; ubi ab anu quadam vidua exceptus hofpitio eft. n 0s fCih' In eo viduz domicilio maleficiis , przftigiis , LOm horridisque myfteriis peffimam dabat ope- ram. Ut autem ad id, quod intenderat, per- | proh'.ï: jj I veniret , impietatemque fuam, nullo repu- profeminaret ; die quadam j o gnante, in Perfide bonus B 4 (1) U (1) Archel. AG, Difput. num. 52. pag. 97. edit. Zacagn. Phot. Hiftor. Manich. pag. 355. edit. Montfaucon- Epiph. lib. 2. adverf. Haref. haref, 66. num, 3 Ti f (2) Archel. ut füpra, gdli.-x d Phot. ut füpra. Epiph. ut fupra. Iuf ? (3) Archel. ut fupra. j l Phot, ut fupra. 24 *5 (0) 8S7 fim (1) folus fupremum domus fafticium fcen. dit; ubi arcana myf(teria celebraturus, igno- f ta quzdam dzmonum nomina invocabat, fo- m lis Manichzorum ele&tis nota, quz conda- tin mare folent, cum exfecrandam líchada fuam, 105 IX de qua fuo loco , operantur. At, cum his tim à indulgeret praftigiis ; e fublimi ad imum a T atte damone przeceps dejettus eft, confra&tisque lapfu graviffimo offibus, animam exhalavit , TE eodemque interitu, quo magiíter fuus Scy- Ton thianus, diem claufit extremum. pn XIII. Mortui T'erebinthi corpus (2) anus &] vidua compofüit, & more patrio terrz man- - Qult davit. Hec autem de Terebinthi morte non C modo nullam:cepit moleítiam ; fed potius ad- lod modum gavifa eft: tum, quod eo terrore ca- (V ruit, quo fzpe exhorruerat, cum 'Terebin- jorta | thus przftigiis.horridis, tetrisque myfteriis, fM evocandisque Manibus dabat operam ; tum, fter quod opulentiffimam | adiverat hxreditatem ( auri , argenti , pretiofarumque mercium , quas Z:ïïm ex /Egypto Scythianus in Palzftinam attule- 1) ge; rat, & T'erebinthus Scythiani hzres in Per- lires fi- df imI (1) Archel. A&. Difput, num. s2. pag. o7. edit. Zacagn. Phot. Hiitor, Manich. pag. 355. edit. Montfaucoh. Epiph. lib. 2, adverf. Haeref. heeref. 66, num. 3. So- crat. lib. r, Hiítor. Ecclefiaít. cap. 22 edit. Valef: (25 Archel, ut fupra num. 52., & 53. pag. 9 Epiph. ut füpra, Socrat. ut füpra, Qb ]T Phot, ut füpra, (j h SQS ( 0 ) XS7 d Ya fidem comportaverat', & in viduz domum Eu invexerat. Preterea quatuor Scythiani libros fupra commemoratos , quos fuos fecerat 'T'e- J t CO rebinthus , adep'ta eft. His aucta bonis an- Lf nos non paucos jücundam, delicatamque vi- m i tam anus vidua transegit : quo tempore Za- Imdm ranem illum , ejusdem hzrefis defeuforem , ante confarcinatam, promulgatamque a Ma- du j l, nete fabulam , extitiffe arbitror. De Zarane i non habeo, niíi duos teftes: numero quidem paucos ; pondere vero graviffimos , Photium, () l) & Petrum Siculum. Et Petrus quidem Si- culus (1) in fua de vana, & ftolida Mani- r2 v rte chzorum hzrefi, qualis ab ipfo infcribitur , hec de Zarane habet: Erat autezm ante bunc )u5 MUU (Manetem ) ajius bujus impietatis au&lor. Zaranes, Ter jforma bwic non. diffimilis. Photius (2) vero in fua Manichzorum hiftoria, hzc funt, quz po- yylt fterorum memoriz mandavit: 4jus porro buic n; 'editii (Maneti) tempore paullo autiquior , pav. impsetate, Zaranes nomine , mon pauca impietatibus fuis buma- uffi ! gt ao generi damma importavit. Ytaque tres fingu- lares homines memorantur Manetis prede- SmPC( f ceffores, qui easdem fere omnes Manetis impietates prefeminarunt : Scythianus, "lerebinthus, Zaranes. j ( odl um B5 CA- 1 j ! (1) Pet, Sic. de Van. & Stol. Manich. Href, pag. 818. De tom. xv1, Biblioth. PP. edit. Parif. an. 1654. (2) Phot, Hiítor. Manich. pag. 357. edit, Moatfaucon. 26 399 ( o ) SQS il Ti COP Udpea Jl if a( De Manete , qui primura | Curbicus , lare f deinceps Manz'cbæzg eft. appellatus. Tiont XIV. X fanes natione (1) Perfa, a prima ori- qui gine (2) fervus, religione (3) gen- «m tilis, ut ejus przdeceflores Scythianus, 'T'e- foris rebinthus , Zaranes, quoad in fervitute fuit ; I lg (4) Curbicus eft appellatus, qui levi libra- Ms riorum fortaffe lapfu, aliove cafu , apud (5) if Archelaum Corbicius , apud Auguftinum ve- Á ro Urbicus dicitur. Is cum eflet libertate l] donatus, (6) obfcurum Curbici in fplendidum Qu Manetis nomen commutavit, quod apud Per- lh fas Diale£ticum ; apud Chaldzos vero Vas ad (tris honorem factum Manes fignificat. At, cum fY apud Ti (1j, Àug. Lib. de Hzref. ad Quodvultdeum hastef. 46. li tom. 8. Archel. AG. Difput. cum Mianet. n. 36. pag. 36. edit. Zaca gn. S. Leo M. Serm. 76. cap. 7. tom. t. li UX edit. Cacciar, Theodoret, lib. r. Hixretic. Fabul. P. pfas 272. (2) Phot. Hiftor. Manich. Qu "Theodoret, lib. z. Hser edit. Montfaucon. pag. 355. et. Fabul. pag. 272. G Cyril. Hierofolym. Catech. vi, num. 20. (4) Phot. ut füupra. () & (5) Aug. ut füpra. Archel. ut füpra , hum. 535. pag. 97. li (6) Cyril. Hierofolym . ut fupra., hot. ut fü pra. Tillemont. Hiftor, Ecclefiaft, ad ann. Chrifti 26 4- DT 27 w(' (0) 99 apud Grzcos perinde (1) Manes , atque infa- nus fonet, ac furens; Manetis difcipuli, quo blandius influerent in aures Grecorum , quos 77 hzrefi fua corrumpere moliebantur , magi- ^ ftrum füuum Manicheum, tanquam fluens manna, appellarunt. Sed ftulto fane confilio, T1à 0l quod apud Grzcosidem fignificet Manichzus, ) g ac maniam fundens, furorem fcilicet, ac in- !j [ faniam. Hac de caufa Manichzorum quidam t f folertiores, & acutiores, geminata litera ;, non r lr ]b Manichzum ; fed Mannichzum, tanquam non p i) infaniam fundentem , fed manna, magi(trum 1un fuum dictitabant. Hunc, preter vernacu- ibetit lam Perfidis, Chaldaica dumtaxat ornatum lin- vdidi gua, eumdemque fàcerdotem , cultoremque udP Mithrz , ideft, Solis, nefariisque Mithrz my- . Vist fteriis, utpote Perfarum Magus , impiam de- lt uU difle operam, teítis locuples (2) Archelags narrat. apu XV. Quod ad ztatem Manetis pertinet; hzc ab ejus advetitu in Romanum Imperium hærtf ! N p repetenda eít; quando e Perfidis carcere ela- gt í pfus, in Mefopotamiam profugus fe recepit , Roi.t qua Romanum ad Orientem terminabatur Im- pago ;IX (1) Augult. lib. 19. contra Fauft. Manich. cap. 22. tom. $. Cyril. Hierofolym. Catech. vi. num. 2o. Eufeb. lib. 7. Hiftor. Ecclefiait. cap. 3r. edit. Valef. Au- guít. lib de Heref. ad Quodvultdeum hzref. 46. tom. 8. Phot. Hiftor. Manich. edit. Montfaucon. pag. 355 (2) Archel. A&. Difput. caum Manet. num. 36. pag. 63. ,25 edit. Zacagn. g-— 28 w (o) s0y lmperium. | Hzzc autem Manetis in Mefopo- li tamiam irruptio contigit fecundo Probi Im- Qv peratoris anno, . Probo, & Paulino COSS. qt id eft , anno Chrifti ccrxxvri. In hac tan- fitim quam epocha conftituenda , Probo Imperato- frip re, & Paulino Confule , omnes fere probati Ti Scriptores conveniunt: Archelaus, (1) qui ino fuit zqualis ztate Maneti, Cyrillus Jerofo- n lymitanus, Epiphanius, Leo Magnus, Hie- Y ronymus , Ferculphus, aliique his pofterio- U res. Neque his repugnant alia quzdam, quz fu( de Manetis ztate hi, aliique Scriptores indi- ill cant : fin autem difcrepant ; vel probabilis Ti interpretatio, vel corre&tio congrua illis eft bj adhibenda. Et Archelaus (2) quidem, cum hiic; aperte docuerit, Manetem fub Romano Im- d peratore Probo innotuiffe, in xítu difputa- dito tionis cum Manete, qui fe Spiritum Sanctum lo] 3 Chrifto promiffum impiiffime przdicabat, & Jets, inquit irridens, qw dixerat , fe mon mul. to poff mijferum effe Pavaclitum ,. invenitur poft. tre- po centos , Gj eo amplius annos mifife Mauetem. — . At vid hzc Trgr lo ] (1) Archel, A&. Difput. cum Manet, num. 27, pag. 46. edit. Zaca Afttg 20. edit. T n. Cyril. Hierofolym. Catech. vi. num. outtee. Epiph. lib. 2. adverf. Hzref. he- frim ref, 66. num. 19. & 20. edit. Petav. Leo M. Serm. I 76. cap. 6. tom. 1. edit. Cacciar. Hieronym. in Chro- nic, Ferculphus Epifcopus Lexovien. tom. 2. lib. 3- lttgt Chronic. cap. 12. pag. 233. Biblioth. PP. tom. 16. edit. Parif, (2) Archel, ut füpra. () W (0) u95 29 i. hec etas cum «tate Probi Imperatoris non biln- convenit. Dicendum igitur eft : aut librarii, CU5 aut. Grzci , vel Latini interpretis lapfu, quo- AC El niam Syriace, feu Syro - Chaldaice Archelaus DOA fcripfit, id contigiffe. . Si hec interpretatio proba; non placet; dicam Archelaum, vel ea , quz ) in oratorem cadit, licentia; vel contentione jeot ipfa, & fervore difceptationis , quam. cum Ht Manete habuit anno ccrxxvm, plenos illos m« trecentos, & amplius annos majori fono ef- m q fudiffe. At vero Leo (1) Magnus tempus es It illud fignificans , quo per Romanum Impe- obl rium exfecrandum Manetis nomen percre- illi buit, hzc habet : Manes sminifer. falfitatis. dia- n bolice , & couditor fupevflitionis obfcene eo tempore Y0 l damnandus iunoiwit ; quo poft refurretlionem Domini ducentefimus , &2 fexagefimus annus impletus eff, Prc- difpte andi bo Lupevotove, Paulinoque Confule, cum o&fava jam i Cheiffienos perfecutio defceviret. ficabt t101) ff XVI. .Dices, vacillat hoc loco, vel jaces . pg/l I potius chronologia , & fecum ipfe pugnare ll 4 videtur Leo. Sienim, ut ipfe docet, in Ro- l mano Imperio Manes primum innotuit Pro- bo Imperatore , & Paulino Confule , ideft, anno Chrifti ccrxxvir ; fieri non poteft ; ut p r/^ f primum anno ducentefimo fexagefimo poft g refurre&tionem Chrifti in Romano Imperio y. Xaginta ,J innotuerit. Nam, fi gnnivs ducentis fe 'vL[JJ poft j P (1) Leo M. Serm. 76. cap. 6. tom. 1. edit, Cacciar. 30 8Q7 ( 0 ) &G7 oft refürrectionem Domini addas, juxta per- II vuleatam fententiam , annos ztatis Chriíti nl triginta tres; ad Probum Imperatorem , & Peulinum Confulem , non annos Chriíti cc- piq dren rxxvi ; fed ccxcur. habebis. Petavius V. Tüm C. in füis sd rxvr. Epiphanii hzrefim adno- tetionibus cenfet, erratum hic a librario Leo- 100 | u nis fuiffe; quod przpoftere collocaverit Ro- mior manum numerum x, & loco fcribendi poft (trt refurrectionem Domini annos ccxr, fcripfe- j rit ennos cCLX. Contra vero V. C. Caccia- adn rius ad hunc locum in fuis a fe editis S. Leo- Lt nis adnotationibus Judicat, retinendos omnino itif efle ennos poft Domini refürrectionem du- füms centos fexaginta ; quod omnes, quos ipfe liy confuluit, Leonis codices, non Romanis nu- fpug meris ; fed vulgaribus literis expreffos ha- T bent annos 4weentos fexoginta. Ballerinii Fra- : 5 hr tres VV. CC. in fua S. Leonis editione, qui- ll bus adde Quesnellium in fua, loco annorum b ccLx. poft Domini refurrectionem , legendos Que cenfent annos cCL. Ad hujus difficultatis CC explanationem dicendum cenfeo S. Leonem, ti) (i eo loco commemorati fermonis ad populum, ji non fuifle nimis follicitum in enumerandis an- nis a refurretctione Domini ad Manetis ad- ventum in Mefopotamiam Orientalem , ulti- Ü til MWir | mam Romani Imperii Provinciam. Etenim 'füle [ eo loco demonfítrandum fibi propofuerat S. Leo, Manetem incredibili prorfus mendacio fe Uf «99 (o ) u $i pe- fe Spiritum Santtum a Chrifto Domino pro- nf miffum venditaffe. Chriftus enim Dominus, N poftquam refürrexit, & antequam in czlum i afcenderet, poft paucos dumtaxat dies miffu- U Y N rum fe Spiritum Sanctum promifit ; Ergo non poft annos quam plurimos , quot a re- la fürre£tione Chrifti ad Manetis in Mefopota- i miam adventum etfluxerunt. Hxc demon- j pl ftraturus Leo, ex tempore, & e re nata, pro- a f priaque , ut fieri folet, oratoris licentia, pro A admodum magno generaliter numero, cer- n Iet tum , definitumque annorum numerum pro- Ti nuntiavit; fcilicet ccLx : qui numerus non ! dll nimis exorbitat ab annis ccxuiv , quot a Chri- y fti Domini refurrectione ad Manetis in Me- s n* fopotamiam adventum elapfi erant. Si hzc y hi non arrident ; dicendum füpereít, priores i Pt hujus fermonis librarios, ex quibus deinceps ") q alii; pro quadrage(imo pleno numero fexa- gor gefimum tumerum, proclivi lapfü, venia- :UC]]UOS que digno,exfcripfiffe. Quod ad vmr. per- 1(;111[&[1* fecutionem pertinet, h»c Valeriani perfecu- gnnh tio eft, quam nondum rx , Imperatore Pro- bo, & Paulino Confüle, exceperat. g^ XVII. Venio nunc ad Jerofolymitanum el d Cyrillum, cujus (1 hec verba funt: Ma- m[l metis bervefis fvb Probo huperatore imitium babuit. f 4nte anmos. feptuaginta. errov. ille prodivit : &? mmc ( ufre 1nv J) ij (1) CyriL Hisrofolym. Catech. vi. num. 20. edit. Toutree, WO ( 0 ) SQF p ufque fuperfent, bomines , qui eum. fiis. oculis vide. Ti rumt. Jam vero, tefte V. C. T'outtee, editore f Ya operum Jerofolymarii Cyrilli , Cyrillus Jerofo- lymis catechefes habuit anno 548. Itaque de- &in ductis a numero annorum 348. annis 71. re- gil flant anni 277. qui in annum fecundum inci- i dunt Imperatoris Probi. Quod autem anno ile e Cyrilli 548. homines fuperfuerint, qui Mane- tem fuis oculis viderint ; nullam przfefert dif- unl ficultatem. — Potuit enim contingere; ut eo- hi ufque vel o&ogenarii, vel nonagenarii, vel cen- tenarii fenes viverent ; qui vel nono pueri- po ll tiz , vel quintodecimo adolefcentiz, vel quin- to, & vigefimo juventutis fuz anno, ad boni pl ls ratiocinatoris regulam , Manetem in Mefopo- Sl Ib li tamia anno 277. oculis fuis viderint. Ne- Yd j que vero ab his ea Cyrilli verba difcrepant , W A quibus Manetem irridet , qui fe promiflum t Apoftolis Spiritum San&um efle, impie, im- Qu Tigg pudenterque przdicabat. Quid igitur ? irri- dens (1) inquit, amve defuntfi ab ducentis anmis "poftoli Manem expetlabant ; ut tandem. ( Spiritus füit San&ti ) virtutem induerentur ? Petrus enim, & l Paulus, in quos przeter joannem reliqui omnes Apoftoli defecerunt, & quorum mor- () & tem, tanquam epocham fplendiditfimam fpe- &i &are videtur Cyrillus, judice V. C. Petro !) hrj t Couítant, martyrio coronati funt xur. Ne- ib ro- Dm al h (2 Cyril. .Hïemfolym, Catech. xvi, num. 9. - Atq SQS ( 0 ) Q9 35 Il t j ronis anno, id eft, anno Chrifti rxvm. [ta- «t QU que ab obitu Petri, & Pauli ad Manetis ad- Jat- ventum , cum fe predicare cepit Spiritum i d SanGum, quod per modum poftulati conti- 71 fe ifle ponimus anno ccLxxvm , ubi primum 1 u in Mefopotamiam advenit , ducenti ferme, ( a id eft, non plusquam decem fupra ducentos h[':mï' ) effluxerunt anni. Ex haGenus de Manetis ferti u ztate difputatis , & ex teftimonio (1) Arche- u lai, qui Probo Imperatore, id eft, anno Chri- N i fti ccLxxvir. fenem a fe vifum efle in Mefo- Q p pmx potamia Manetem teftatur ; colligitur , natum Manetem effe ineunte feculo tertio , annis i qu' gd bon plusquam centum poft exortum Scythianum. (f W Siqua ab his difcrepant vel apud Epiphanium, QN vel apud Photium, vel apud alium. quem- iv T piam ; ad füperiorem epocham, fi fieri po- romlm teft, interpretanda fuünt : (in minus ; corri- genda , & emendanda cum Petavio, 'Tille- jpiel "RU montio , aliisque probatiffimis chronologicis. enti XVIII. Sed a Manetis nomine , & €0, quo [ fuit tempore, ad hominem ipfum me refero. yr [ Is (2) puer feptennis, cum effet genere fer- VU$, 0" qül (1) Archel. A&. Dif; n b cdit. Zacagn. put. cum Manet. num. 15. pag. 23. m (2) Archel, ut fupra n. 55. p. 97 & 9 8. Cycil. Hierofolym. C /tech. vr. num. 24.. & 25. edit. '"Touttee. Epiph. N lib. 2 adverf. Heeref; hae ref. 66. num. r , & 5. edit. XIl. Petav, Socrat. lib 1. Hiitor, Ecclefiaft. cap. 22. edit. f' Vale f. Phot. Hiítor. Manich. paz. 353. edit, Mont- faucon. Tillemont. Hiftor. Ecciefiaft. ab Artic,. 1. ad Atüc, 17, ad annum Chriíti 264. edit, Venet. tom. 1V. 31 &Q9 ( 0 ) SQ7 vus , pecuniis hofpitis fui TTerebinthi a vi- j dua illa, divitiarum ejus , atque librorum q herede, emptus eft. Cum enim viro effet Ti5 orbata, & liberis , propinquisque careret ; in lia folitudinis fuz folatium puerum hunc fer- W vum, Cubricum nomine, comparavit, quem Thor libertate donatum fibi adoptavit in filium. jf Ubi vero acrem ingenio puerum , & natura lr ad perdifcendas literas optime comparatum cognovit ; Magorum Perfarum ftudiis, ac i difciplinis erudiendum , excolendumque tra- didit. In hac autem palzítra eo ufque pro- Ti fecit Manes ; ut unüs tandem e erfarum p Magorum fapientiffimis vulgo diceretur, & Trior haberetur. Interea anus vidua diem obiit b &il extremum , libertumque fuum , utpote ad- optivum filium, auri, argenti, aromatum , Fin Qs librorumque illorum, qui fibi advenerant a Terebintho, hzredem univerfalem inftituit. Toit Opulentiffimam viduz hxreditatem adeptus qu Manes, & Scythiani libris potitus, totum fe tel eontulit in his perlegendis , & cognofcendis. T His ftudiis cum affiduam ,. diuturnamque tefe operam dediffet Manes ; ut fibi nomen, fa- pref mamque novz a fe inventz religionis , & di- Inedi fciplinz compararet , ab anilibus Scythiani, & Cürqt Terebinthi fabulis multa detraxit, pluraque Cllran( D de fuo, eaque abfürdiora addidit, deletoque 86 priorum nomine , nomen infcripüt fuum, tj memoratosque quatuor libellos tribus difci- lQami pu- x5 (0) 99 35 iY pulis fuis , quos fibi primum adjunxerat COT quorum nomina: Adda, 'l'homas, & Her- o di inas addifcendos , pervul(randosquc tradidit. ul Id autem factum efle fexwef imo Manetis an- c f no apud Archelaum leon:ur : quod "ille- d montius corrigendum Judlcat , tanquam la- Rom. pfum vel imperiti interpretis , vel ofmcanus librarii. fatur UT jis, Y XIX. 'lalibus difciplinis , & adjumentis inftru&tus Manes cum Perfarum fopientiffi- u U ue p mis difceptabat, quibus diffentientibus, ac re- pugnantibus, ut fabulas fuas fuaderet ; hu- vfart w manis viribus fuperiora fatcturum fe ja&tita- bat. y dit Dum. hzc agerentur ; peropportune accidit; ut Regis Perfarum filius zgrotaret. gU D m Hanc occafionem celebritatis, & nominis na- &us Manes ad Regziam Urbem accurrit. Pro- eneran mittit Regi ,fíe arcanis precibus, & medelis, n(titi lp quz in Scythiani, & T'erebinthi libris conti- nebantur, egrotantem puerum faluti prifti- QÜ um 5 ni mox redditurum. Perfarum. Imperium ylett tenebat eo tempore Varanes Il. Is eatenus um . preftigiatori fidem adhibhit ? ut, exclufis j2 r ISa&d] medicis, qui leviter eorotantem puerum fe curatoros facile pollicebantur , uni Maneti thidtl ( curandum filium commiferit At contra Re- 1 qtlö j gis expe&tationem , & veteratoris promiffa ju? qll» TU evenit; ut ftatim , ac infandas preces, & me- " ( dicamina adhibere aggreflus eft Manes ; in ejus bis C5 Inà- pll* 36 Q9 (o) V9j manibus repente Regius filius efflaret ani- 1nam. Interitu filii , & przítigiatoris dolo p in furorem actus Varanes Manetem gravifli- fiof mis catenis obfítrit£tum in tetrum detrudit lat carcerem , extremo , horridoque fupplicio pe- lil rimendum. "Talia (1) teítes locupletiffimi fin ofteritati mandarunt. Cum autem in car- (&If cere detineretur Manes , (2) ejus difcipuli , aW quos antea congregaverat, & per divería lo- b ca profeminandi erroris fui caufa, & conqui- W rendi Chriftianos libros , Hierofolymam mi- b ferat ; ad eum redeuntes , carcere inclufum f inveniunt , expetitosque offerunt libros. Qui- [ bus acceptis , multa in his Manes permutat, J multa depravat, multaque in fuam fenten- fii tiam detorquere conatur * retento tamen 2 fimi Chrifti nomine, qui fe Apoftolum, quin etiam Qte Spiritum San&um a Chriíto promiffum , im- fe; piiffima temeritate mentitur. Librorum hu- i jusmodi beneficio Chriftianos , apud quos W peffime audiebat, conciliare fibi per fuos di- Q ícipulos molitus eft. al XX. Tij (1) Epiphan. lib. 2. adverf, Heref. heref. 66. edit. Pe- EU tav. Cyril. Hierofolym. Catech. vi. num. 25. edit. hu]l D] Touttee. Socrat. lib. r. Hiftor. Ecclefiait, cap. 22. P. edit. Valef. Phot. Hiftor. Manich. pag. 356. edit. til; Montfaucon. Archel. A&, Difput cum Manet, num. 53« Pag. 98. edit. Zacagn. Prm (2) Archel. ut fupra num, 53. & 54. pag. 99. & 99. Til- hn lemont. tom, 1v. Hittor. Ecclefiait. ab Artic. 1. ad At- tic. XViL edit. Venet. P h füpra num. s. hot, ut füpra, Epiphan, ut SQS9 ( 0 ) X97 37 N XX. At vero Manes cum fibi a Rege pa- 5 dio ratum propter filii necem atrox fupplicium Ti non ignoraret ; corruptis auro, quo abunda- etrult bat, cuítodibus , e carcere elapfüs , Arabio- do p nem extremum Perfidis oppidum ad Strangz eti(lmi fluminis ripas profugus fe recepit. Cum au- If Q* tem in eo oppido moraretur Manes ; multa dul audiebat de Chriftiani cujusdam Marcelli opi- rf lo« bus, nobilitate, pietate , prudegtia , carita- uj te, maxime vero de profufiffima hominis li- X m beralitate, quibus laudibus apud omnes Me- cluftt fopotamie ordines perquam gratiofus evafe- ; Qu rat. Hunc conciliare fibi, atque adjungere fUlb Manes aggereditur. Quod fi confequatur; fot facili negotio fperat, non modo per Mefopo- ) t tamiam; fed etiam per totam Syriam , mia- jn at joresque partes Romani Imperii errores fuos , lt fe poffe diffundere. Itaque 'l'urbonem, unum j hU' ex przcipuis fuis difcipulis, Cafcharam , pri- 0 i mariam Mefopotamiz urbem , quam anti- fs i quam Charram '"l'illemontius judicat, domi- cilium Marcelli , datis ad eundem litteris , mittit. K Exemplum autem litterarum, ut eft apud Archelaum Cafcharz Epifcopum , erat eit l hujusmodi : Manicheus Apoflolus S&Efu Chrifli, 5 cdlv p ^ C qui mecum funt omnes. Santli,t9 V. irgines, Mar- T cello- filio cavilfizto : gratia , mifericordia , pax « Deo ) yg, n Patre, &5 Domino noffro SEfu Chrifto : €7 te dex- tera. Lucis confervet a prafenti feculo malo , €? a vii- j j fil 14 28 ejus , G a laqueis maligni.. Summa vero epi- Phaü. ] fto- C 5 38 SQ9 (0) 929 ftole hec erat : fe ad correctionem humani generis miffüm effe. Marcellum cum Chri- f íftianis czteris in eo errore verfari, quo im- M peritorum magiftri docent , bonum & ma- lh UI lum, caeteraque contraria, ex uno , eodem- L que principio exoriri : item , Chriftum Do- minum cujusdam mulieris Mariz filium effe, a fl ex fanguine, & carne, reliquisque mulierum T fordibus geperatum. — Ha&tenus (1) locuple- lu tiffimi te?ces, & firmiffima fide digniffimi. b XXI. Acceptam a Manete epiftolam per Y T'urbonem ejus difcipulum , quem perhu- ji maniter hofpitio excepit , Marcellus coram lo Archelao , egregio Cafcharorum Epifcopo m recitat. Titi Mox nulla interpofita mora Maneti refcribit. Exemplum autem epiftolz Mar- AL T celli ad Manetem, ut eft apud Archelaum, erat hujusmodi : Moarcellus vzr uotus Manichao , nebn ln qui fibi per epiffolam indicatus eft, falutem. Stri- [ ptam quidem a te epiflolams fumpfi , 9 "Turbouem Jolita. mibi bumanitate. fufcepi: — fenfum, vero Wtera- lir 4tt vum uequaquam adverti; vifi forte tu prafens expo- mas nobis per verba fingula , ficut. promififiz. V ale. fj on- bf lllmz, (1r) Archel, A&. Difput. cum Manet. num, 54. pag. 98. [ 99. , & 16oc. item num. 4. & 5. pag. s. & 6. edit. Zacagn. Cyril. Terofolym. Catech. vr. num. 26. & 27 fj edit. "Touttee. Socrat. lib. r. Hifítor. Ecclefiaft. cap: LT 22. edit, Valcf. Epiphan. lib. 2. adverf. Heref. haceref- 66. edit. Petav, x Montfaucon. Phot. Hiftor. Manich. pag. 356. edit 39 Durwi Confignatam epiítolam 'T'urboni, a Manetis i r erroribus fua, & Archelai opera jam revocato, j i perferendam tradit; quo repugnante, Calli- &m íto fervo fuo Marcellus reddendam Maneti eoden. committit. Is| poft triduum Arabionem per- venit; reddit Maneti Marcelli epiftolam. Ac- um D m d cepta per alium a T'urbone perlatorem epi- lierur ftola, Manes de capiendo confilio anceps pri- mum deliberat : mox Cafcharam ad Marcel- uple (in. lum iter ingreditur. Interea temporis 'T'ur- bo ab Archelao, & Marcello requifitus , uni- verfam Manetis fabulam utrique perquam co- hum j | perhuf piofa narratione exponit, ut apud Archelaum legitur, quz in breviorem fummam ab Epi- quo) b phanio redatta hujusmodi eft: Mawetem duo principia flatuere , qua €?. primcipio cavevent , & mun- j r z Y quam- definerent , invicemque contravia forent : quo- Jielau vum unum lucem, &9 bowum appellavet ; altevus: te- nebras, ac malum s ut idenz fint ; ac Deus , €9 diabo- m ! [ lus: quos quidem ambos monnumquam Deos nomina- vet: Deum videlicet bonum , ac Deum malum. 4b Ti bis duobus principiis exorta, ac conflituta e[fe omuia z T[;;1; D quorum ab altero. bona , ab altero. sala omnia pro- ficifcuntur , que amborum principiorum in boc mun- t do fubfiflentiam. baleant. A bec, corpus ab uno illorum . effe couditum , animam ab altevo. Que qui- 193 dem anima tam im bominihus, quam in ceteris ani- jl [ i malibus , adeoque avibus , fevpentibus , ac Leflüis im- ,* Jit : immo etiam flirpibus. Eadem ipfa die Manes d "M J Mf pervenit Cafcharam, adducens fecum dele&tos ;,6 ü 4 ju- 40 895 (0) 999 " juvenes duodecim. Et primo quidem ad Mar- (tf It celli fores'T'urbonem perquirit , nec invenit : quod jam repudiatis veteratoris erroribus, (rati abdiderat fefe; ut deteftabilis magiftri confpe- (): T &um devitaret. Itaque ingreditur. ad Marcel- lum Manes, fpeciem quidem fenilem przfe- wf ferens , atque gravem ; fed ornatu corporis Ticn inftar gloriofi militis, & admodum infolenti, ho ac perridiculo. 'Tunc Marcellus Archelaum lus Ya accerfit. Indicitur publica difceptatio. Ele- &i judices quatuor : Manippus, ZEgialus, p Claudius, & Clebolus, viri litteris, & do- Tatt Grina przítantes ; fed religione gentiles; ne, grai fi Chriftiani ; tanquam Archelai difcipuli, Ma- &4 neti effent fufpe&ti. Frequens populi multi- ftmy tudo in atrio Marcelli convenit. Certo loco Titit confident feleCti judices , primusque Manes his exorditur verbis: «g^, viri fratres, Chriffi qui; dem fum difeipulus , Apoffolus vero SY Bfa. Sum qui- ay bl dem ego Dowielitus ; qui ab SEEfu. mitti. praditlus Jfum. Summa antem difputationis Manetis 9t hec fuit: Duo effe contraria principia, ambo pr vterna, & ingenita, quorum neutrum ab al- lp terutro pendet : unum bonum , a quo bona Cir omnia; alterum malum,.a quo mala omnia Alte proficifcuntur : atque horum quodque fere infinitum , maximoque intervallo fepofitum occupare Jocum. Vetus teftamentum opus ()4 effe principii mali. P 110 Omnia , quz in hoc ter- | * r MARAMS orbe confpicimus, ne hominibus qui- [ dem 6788 43 «2 (0) X97 ia dem exceptis, exorta effe ex commiftione na- TR turz bonz'cum natura mala. Manetis per- toris, orationem | confecuta continuo eft Archelai confe (1) confutatio. Hc autem ita vehemens, |Marot nervofa, & inviCta fuit ; totque , tantisque perfpicuis rationibus , firmiffimisque argu- ) p COTpott mentis corroborata; ut facile judices Arche- afolent lao caufam adjudicaverint. At vero popu- idau: lus perquam abfurdis , abfonis , impiisque i. D Manetis fententiis vehementer commotus, primum tumultuari , deinde lapidibus vete- g ) ko ratorem, & impium hominem obruere ag- jes; 1 greditur. Quod perfeciffet ; nifi Marcellus, ii Me & Archelaus multitudinem tumultuantem MKX mxi- fumma , qua pollebant apud populum au&to- Jeno f ritate, & dignitate fedaflent. üe Mus XXII. Itaque Manes Cafchara, five Charra (ijhg Sunj aufugiens Diodoridem , Cafcharorum igno- : mï'iäïi bilem vicum in finibus Mefopotamie ad Strangz ripas; ubi Diodorus nomine, ut 5. Mam* am? :pud Archelaum; "Tryphon vero, ut apud Plä, D) Epiphanium , & Photium legitur, Presbyter un 9 i l Chriftiano populo przerat, fefe recepit. Cum autem intellexiffee Manes Diodorum, homi- g u j C 5 nem dai fj (1) Archel. Ag. Difput. cum Manet, a num. 6. ufque ad un ( num. 39. & a pag. 9. ufque ad pag. 68. edit. Zacagn. Epiphan. lib. 2. adverf, HIzref, hzref. 66. anum. 6. ] Is ad 8. edit. Petav. Cyril. Hierofolym. Catech, vr, num. us V 7. edit. Toutee. Phot. Hiftor. Masich. a pag. 356. ufque ad pag. 358. edit, Mentfucon, 3 dul w Co) wb nem quidem fingulari plane pietate przdi- (itur tum ; fed eloquentia , ac diale&tica deftitutum, ipi nec in facris, profanisque literis , ut Arche- m ) laus, verfatum ; hanc occafionem naCtus , fa- stj bulam fuam fuadere Diodorenfibus aggreffus jdi eft. Quare Diodorus imparem fe refiftendo bis o homini eloquénti, ac diale£tico, eoque ma- &Vi gis vafro, & verfüto intelligens , ad Arche- füug laum Epifcopum fuum fcribit, eumque cer- UA tiorem facit de abfurdis, impiisque fententiis, hw quas Manes Diodoride fpargeret , quarum ma- qu xima capitalis erat : Legem Moyfis non effe atl Dei boni; fed principis tenebrarum ,. eam- qua que traditz a Chriíto do&trinz repugnare inter quam maxime. Itaque refcribit Archelaus (popm Diodoro , cui plurima, & robuftiffima argu- pove menta fuppeditat, una vel altera epiftola co- h piofiffima, quas duos libros Epiphanius ap- ii pellat, in defenfionem potiffimum veteris te- A ftamenti. His armis inítru&tus Diodorus fii profpere cum Manete, populo Chriftiano plau- m dente, confligit. Sed, cum inclinaret in ve- Íig fperum fol; in pofterum diem certamen de- 5 ( latum eft.. Summo mane przfto fünt Dio- ätqm dorus, & Manes publice difceptaturi, magna Dend adftante populi multitudine : cum repente, Coni & infperato Marcellus, & Archelaus, clande- hm ftino in vicum introitu,fefe dant in confpe- B &um. — Diodori Presbyteri partes fuftinendas A füfcipit Archelaus , & cum Manete congre- di- DN 43 S29 (0) X t prai ditur. Ín hac difceptatione, przter czteras (utuum, impietates, in hanc deteftabilem obfcznita- t À tem Manes erupit: 2f ; ut Dominum nofirum hus, gEfum Chriftum per naturalia pudenda szulieris. de- aggreiïü feendiffe eonfiteev.. Quibus impudentiffimis ver- reliiten bis contendebat, Chriftum Dominum de Bea- yque, n ta Virgine corpus non fufcepiffe. Ad extre- sl n mum ab Archelao fra&tus, atque devictus ab fnqu d univerfo populo exfibilatur. 'Tum Arche- fent laus populum de Manete certiorem facit , aarum D quis, qualis, & unde fit ; & cujus doctrinz, s fon d atque impietatis : docetque, eum ad necem p, el quzri a fatellitibus Regis Perfarum propter gpugrut interitum filii , cujus certam Regi curationem Hec cum ad Manetis aures hvt fpoponderat. j ag* perveniffent ; fe in fugam dedit, trajettoque i flumine Stranga , quo Romanum Imperium ab Imperio Perfarum dirimebatur , iterum hanits $ veterit Arabionem ad Strangz ripas, in finibus Per- piod fidis, fe recepit. Ibi a fatellitibus Regis ca- ptus ad Regem perducitur. Tum Regis juf- Viam plau' "oD fu nefario homini, more Perfico, calamis cu- tis detrahitur, conditur , paleis oppletur, r fD* atque ita infarta ad Regiz civitatis portas fuf- penditur. Mors Manetis incidit in annum m Ti Chrifti ccrxxvur. menfe Martio , prope fe- Bo a | ítum Pafche, qui dies apud Manichzos fub $, Ü nomine Bematis , Auguítino tefte , maxima j o Audita Ma- cum folemnitate celebrabatur. ii netis morte, Archelaus coa&ta Synodo fo- je 00"5.;? i lem- 44 lemni judicio impii hominis memoriam eft exfecratus. 'TTum, fuadente Marcello, T'ur- bonem Cafcharorum Ecclefi: Diaconum ini- tiavit, & Manetis hiftoriam pofterorum me- DeA li morie Chaldaicis literis tradidit. 'Talia ex locupletiffimis teftibus (1) infra adno-- WUU tatls accepimus. f mi quon n Tüm C0f V; -7 fett, E W r ; , tiffzmu.» IKX — Yttb| Voozoc)) » ((d inpa d ) len i dttiy lus CA- Pþof dlt: nj li ) (1) Archel, A& difput. cum Manet, a num. 39. pag. 6&. ad n. 55. pag. 100. edit. Zacagn. Fpiphan. lib. 2. ad- verf. Haxref, haeref. 66. num. 1r. & 12. edit. Petav. Cyrill. Hicrofolym. Catech. vi. num, 3o. edit. Tou- tece. Socrat. lib. 1. Hiftor. Eccle(iaft. cap. 22- edit. Valef, Phot. Hiftor. Manich. a pag. 356. ad pag. 358- () Buf edit. Montfaucon. Tillemont. Hiítor. Ecclefiaft. tom. Th Sic 4. ab Artic. 1. ad Artic. 17. Augulítin, lib. 18. con- v tra Fauft. cap. 5. Et contra epiit, Adimant, cap. 9. Y num, 9. tom. $. ) W (o) 45 Ym d LOPUSX VR lo B "ütn m De Manetis difcipulis, 69 Monicheo- rum moderatoribus , €9 adminiftris. Talo adno- uodecim fibi Manes difcipulos , ad XXIII. D Chritti Domini exemplum, a quo fe miffum Paraclitum przdicabat , adjunxit : quorum primarii tres: T'homas, Addas, & Hermas. De duodenario numero difcipulo- rum, quos in rem fuam fibi Manes adhibuit, 'T'heodo- conveniunt inter fe Eufebius , (1 retus, Petrus Siculus, Photius, & przítan- tiffimus omnium Auguftinus , (2) cujus hzc verba funt : Manicbeus duodecim difcipulos babuit ad inflar Apoflolici mumeri , quem numerum . Mani- chai bodieque cuflodiunt. — Nam ex. elelis fiis ba- bent duodecim , quos appellant mogiflros ; 6^ tertium- decimum , Principem ipforum. Petrus vero Sicu- lus , fuüpra commemoratus , cui confonat Photius, his verbis fingulorum nomina pro- ( dit : Dzcpul Mamet ZIntichrifli fuere / duodecim : Siginius, qui Maneti fucceffit ; "Ehomas , qui Evenge- u lum Manicheis movitn condidit j Buddas, €? Her. "» fl hb' ) eli " edlr Ti (1) Eufeb. lib. 7. Hiítor. Ecclefiaft. cap. 31. edit. Valef; p j » Theodoret. lib. 1. Hoeretic. Fabul. pag. 272. Petr, ff Sic. de Manich. heref. pag. $19. tom. 16. Biblioth. T , Q ; PP. edit. Parif. Phot, Hi itor, Manich. pag. 356. edit. f . Montfaucon, T y (2) Auguft. lib. de Hzref, ad Quodvult, haref. 46, . 8. 46 SQ9 ( 0 ) NQP quus , Adantus , €9. Adimontus , quem in diverfas ov- Qu Bis partes preconem. amandavit. — IManetis. interpre- aite 2es , €7. explanatores extitere : Hierax , €9 Heraclides, i$ atque. Apbtomius. — Adjun&i bis €9 alii termi. bujus n fe&atores : Agapius , qui Heptalogum commentus efl ; uY Zarvus, €? Gabriabius. Adimantus, de quo Pho- det tius, & Petrus Siculus, is effe videtur, con- Qu tra quem Auguftinus fcripfit, qui eo (1) lo- l hn co dicitur : Uzus ex. difeipulis. Manichbei , quem df gnagmm. doGlorem illius fe&e fuiffecommemorant. Et n (s alio (2) Hloco: i recenfeatis , que contra Adiman- zum feripfi, qui Manicbei fetator , cum ille viveret, Qu fuiffé ja&atur. At difcrepat a füpra comme- tiner moratis teftibus Epiphanius , (3) qui duos Mu fupra viginti difcipulos conftituiffe fibi Ma- fongn netem affirmat. Archelaus vero in re fimi- Q li ipfe fibi , ut verba fonant , repugnat. Arche- Qs laus enim (4) apud Zacagnium , qui codicem ( Caflinenfem 1n lucem dedit , ftipatum caterva [T duorum fupra viginti ele&torum juvenuin i ! veniffe in Mefopotamiam Manetem narrat. hn At idem ipfe Archelaus apud Valefium, qui hf [ inchostum codicem Bobienfem in Ambrofia- f Iül 4 na nunc Bibliotheca Mediolani fervatum , li D quem 6 n Tivf l (1) Lib. contr, Adimant. cap. 12. num. 2. tom. 8 (2) Idem lib. 2. contr. adverf. Leg. & Proph. cap. !2 Titnj num. 4. tom. $ (3) Epiphan. lib. 2, adverf. Hieref. heref, 66. num. 5 ug'th edit. Petav, (4) Archel. Adt. Difput. cum Manet, num. 12. pag. 23 edit Zacagn. 1 Müx as A «2 ( o ) u95 47 ! 0l uem a V. C. Emerico Bigotio acceptum ad ETPN caleem fuarum adnotationum ad Socratem , 1j i & Sozomenum collocavit , duodecim dum- li . hj taxat electorum juvenum comitatu Manetem I h in Mefopotamiam irrepfiffe teftatur. At fa- T cile tollitur utraque repugnantia; fi dicamus, , quod maxime probabile eíft, id accidiffe faci- (i)b li lapfu, veniaque digno vel Latini, vel Grz- L j 71,4 ci five interpretis , five librarii , qui pro ^i l Greca nota numerica IB , quz apud Grz- Alny cos duodecim valet , notam KB adhibuerint, Va Re- quz apud Grzcos fonat viginti duo. Ymfme tinendus eft igitur duodenarius difcipulorum Manetis numerus. j duo Quod pertinet ad leva- y M tionem felectorum trium difcipulorum Ma- e fir netis, "'urbo apud Archelaum (1) in utro- N que codice hzc habet: Hac efl omnis dotirina, « quam Manes tradidit tribus difcipulis fuis, & juf- a fit eos n tres mundi plagas proficifci. Ex quibus dda pavtes eff fortitus: Ovientis ; "Thomas vero $3- avoni n vovum. tervas. fufcepit 5 Hermas. vero ad AEgyptum Qf qül profedus efl , €9 ufgue'in bodievmum diem ibi de- nyoi gunt dogmatis bujus gvatia bredicandi. At in UE hac profe&ione non ommino fcriptores inter quem Íe confentiunt ; fed neque ipfe fecum Cafüi- nenfis Archelài codex. Res quidem ipfa non Hermam in TM magni ponderis videtur effe. ,U hanius gyptum päofe&um effe etiam Epip Á ml" (2) - , f (1) Archel. A&, Difput, cum Mauet, num, 1x. pa?. 2 - 48 «Q4 ( o) XQ9 (1) tradit , qui Manetis Hiftoriam ab iis, qnt At qui ipfum Hermam in /Egypto audiverant , fe accepiffe teftatur, quod certe ad haben- aimo dam Epiphanio fidem maximi momenti e(t. (ibile Qxoris XXIV. Univerfam Manicheorum rem- VO publicam in duos ordines difpertitam acce- D imus : quorum alteri (2 Auditores, Ele- tübus &i alteri appellabantur. Auditores fuos (3) qdten Verb pariter catechumenos appellare confueverunt Ele&i ; non, quod hi aliquando, ut catechu- pult dle ] meni Chriftianorum , baptismo initiandi fo- rent ( baptismum enim Manichzi repudia- 1777 bant ) verum, quia Auditores multo inferio- D d ris gradus, ordinis , & fan&titatis prz Ma- Commune nichzorum Ele&is cenfebantur. lat munus Auditorum (4) erat, cum uxoribus Dl fuis , liberis , familiis , famulis , agris infer- Ogem vire Ele&orum neceffitatibus. Praterea (5) N terram colere , fodere agros, arare campos, YQro, poma e plantis evellere , decerpere olera, "g &t fuccidere pepones, & cucurbitas, eaque Ele- Gis , uibus alebantur , afferre. Auditori- COrtir bus autem (6) indulgebatur ; ut uxores du- Vl cn ce- V in (1) Epiphan. lib. 2. adverf. Haref. hzvef. 66. num. 12. edit. Petav. (2) Augutt. lib. de Haref. ad Quodvultdeum haref. 46. t. 8. (3) Idem lib. 3. contra Petil. cap. 17. num. 20. tom. (l) Aügu . Um, (4) Ídem lib. 5. contra Fauftum cap. ro. tom. 8. m C5) Idem lib. 6. contra Fauítum cap. 4. tom. 8. jl lm (6) Idem epift. 236. ad Deuier, Epifc. num. 2. tom. 2. q " : xXQ9 (0) 49 d i5 cerent , utque carnibus uterentur, & vino. DVenut, At iisdem (1) interdicebatur; ne fua manu | hao animalia occiderent, quodque mzxime dete- Jenti d ftabile eft, & naturz legi repugnens; ut in uxoris ufu magnopere a veereranda prole ca- ] TO verent. Ritus autem Auditorum erat, (2) fe fl X ad pedes Elc&orum projicere, eorumque ma- s, D nibus premendas cervices füpponere. Quod fuos f autem cum Electis commune habebant, his (evett verbis eorum olim Auditor perfequitur Au- d gufítinus : Soez, £? Lummu cum Eleéis aderemt TL die Domiuio cum Elellis fejgunamt : €9 ommes bla- repute Jplhemias cuem. ilis. evedurt , quibus. Menzchecrim bo- inferit vel/t detefhemda eff. Itsque univeríiaim Mani- z M& cheam fabulam Auditoribus fuis Ele&ti tra- mimun debant ; nec nifi ab impiis illis, nefariisque uwflhü*? myfíteriis , quibus Ele&i perquam eccultam "s If l operam daibznt, de quibus loco fuo difputa- tere j bimus ,; Auditores excludebantur. Merces cam püw vero, (3) quam pro fervitute previ, 2c diutur- 'e od na Auditoribus fuis promittebant Ele&i, AJ l) erat hujusmodi: fpes certa nimirum , quod eorum animz e vinculis corporis relexetze Aodit* (itt vel continuo in Ele&torum corpora abirent ; xore ( vel in pepones , cucurbitasque migrarent , üt- jj 19 " g p, (1) Auguftin, lib, de Hieref. ad Quodvultdeum hzref, 46, m ? tom, 8, (2) Idem epift, 235. ad Deuter. Epifc. num. »5. tom, 9. l (3) ldem lib. s. contra Fauitum cap. to. tom. $. Itemlib, j de Haref. ad Quodvultdeum hartcf. 46. tom. g. , U $O &OS (0) «v atque in Electorum ventre purgatz quam- Wrore dbant primum in Re»num lucis reciperentur. evella XXV. Manichzorum Ele&ti hi diceban- g, hacy tur, (1) qui füummum fanGtitatis, juftitiz, feveritatis, & continentiz gradum fe tenere & profitebantur. Hi (2) a vino, & carnibus Áir, omnino abítinebant; quod e mortuis corpo- tgzïabil ribus Divinz naturz particulas evolafle af- Tibus ! firmabant ; vinum auütem fel effe Principis euttn tenebrarum docebant. Pomis itaque, her- quii bis, oleribus, peponibus, & cucurbitis ale- It j bantur; quz, quamvis evulfa, excerpta, & hia precifa, adhuc vivere arbitrabantur, & per- 1 [j miítam fimul continere cum mala natura de- LUE monis bonam naturam Dei, quam in ven- i triculis fuis feparare fe a natura mala co- ffþe ( quendo, eructando , & egerendo ja&tabant. ?t litg Quos Auguftinus irridens, (3) O Zeata o;era, m I inquit, quibus t9 samu evulfis , ? ferro concifís, AT C igne cruciaus , conceffium efl tamuen 5 ut ad veffro- I vum. inteflinorum . avas viva perveniagt ! Et, O u- tr $ fera pecora, quey, cum citius de corpore fio exeunt, h, j im vefha corpova intrare mom po[funt ! Preterea fU (4) agros colere, uxorem ducere, & liberis du pro- DT C1) Aug. Enar. in Pfalm. 140. num. ro. tom, 4. Theo- H'Omine doret, lib, z. Haeretic. Fab. pag. 272. (2) Aug. lib. de Hazref. ad Quodvultdeum haref. 46. tom. 8,* (3) Idem lib. 6. contra Fauítum cap. 4. tom. g. () A"W : [uy [ (4) ldem epift. 236. ad Deuter, Epiíc. num. 2. tom. 2. ) l | SQ9 ( 0 ) 9997 $À t Qu procreandis operam dare, nefario fibi flagitio dabant. ii Quin etiam (1) eradicare herbas , evellere folia, fuccidere olera, poma decer- K pere, imma ne iv o5 & impium cenfebant; quod B hzc vitam Divinam vivere przdicarent. Ele- fe t Corum autem vita, mores, confuetudines , - Carm facra, quz ab eis exercebantur, propter de- ais u teftabiles turpitudines Manichzeorum Audito- ribus penitus occultabantur. 'Teftis eft Au- vl : : Drinz guítinus primarius Manichzorum Auditor , w, i qui in celebri illa cum Fortunato difceptatio- rbitis aïg ne , (2) De mori/us vefiris, inquit , pleme feire pojumt , qui Ele£i vefivi. funt. ANofüs autem me apti, ! , &pr «on Ele&um vefirum ; fed Auditorem. fuiffc. Quid um de- autem Her vos agatis , qui Ele&i eflis , ego Jcire i vet 2on po[fum. Nom £? Eucharif&am audivi a volis h Jepe quod accipiatis; tempus autem accipiendi cum gobo ve lateat ;. quid orcipiotis, vnde noff potui? Cxcte- rum totam doCtrinam fuam, cui fidem prz- jento r t ftarent , Auditoribus fuis communicabant E- F»?ïv' at dl le£ti. Sic enim eo loco continuo perfequi- tur S. Do£tor: Mili fides data eff a volis , quomz !3 bod'e inprobo. Ex Ele&orum cetu affume- " 1 D p bantur, qui facris Manichvorum przerant, & miniítrabant. Qui, quot , &quales fue- : y rint ; audiendus eft Aucuftinus. Certe folo pIU nomine tales erant , quod Chriftiani non ef- wmu 4 5 t fent; 2j L: (1) Auguftin. lib. de Hieref. ad Quodvultdeum hsre^ 46 tom. &. jril. 0 (2) ldem lib. contra Fortun. difput. r, num. 3. tom. 8. lz',w 32 «Q9 ( 0 ):NGS fent; quia carebant baptismo : (1) Mauiclai, inquit, ex Elegis fuis babent duodecim , quos ap- pellaus. Magiftros ; 62 tevtiumdecimum: Principem ipfo- Dl vum : Epifcopos autem [eptuaginta duos , qui ordi- zantur a Magiffris. Habent etiam Presbyteros , qui M ordinamtur ab Epifcopis. Halent etiam. Epifcopi aulam Diaconos. —Baptismum im aqua mihl cuiquams per- bibent falutis afferre ; uec quetquam . eorum , tilem quos decipiunt ,^ baptisandum db an frit, j)umm*. tic cum, dhois f& ( aj lil » Üts f N s Wi it s N * omm fim ^v digl üs, . (c ) « cyile | Vlfl]pf & (I0s Tpup: CA- llgu l; ( ä? (1) Auguítin, lib, ] de Hsmref, ad Quodvultdeüm haref. D 1 ltllg 46, tom. $ &91 SQ9 (0) SQ9 Maii CATUSM VIL. TII ia fuu il De Univerfa Manicbeorum Fabufa. niverfam Manichzorum fabulam gtertt, t XXVI. U non minus anilemi , & perridi- m Ey ium ) culam ; quam impiam, nefariam , & deteíta- bilem explanandam aggredior. . 'l'alis enim EULUR j/ ab antiquis Ecclefie Patribus femper habita fuit. Hanc (1) Auguftinus, diuturnus Ma- nichzorum Auditor, fabulam appellat Perfi- cam, eamque falfiffimam , fallaciífimam , men- daciisque contaminatiffimis contextam , con- fictamque teítatur. (2) S. LeoMagnus hzre- fim ait in Manichzorum infamia arcem fi- bi (truxiffe : quidquid vero in hzrefibus omni- bus facrilegum eíft, atque blafphemum , id in Manichzos, quafi in fentinam. quamdam omnium concretione fordium confluxiffe af- firmat: eorumque do&trinam tanquam (5) diabolicam impietatem , nefandique dogma- tis, utloquitur, ferale commentum , de fa- crilegis , & fabulofis mendaciis contextum vituperat. T'itus (4) vero Boítrenfis, ut cz- teros prztermittam , egregius Manichzorum impugnator, quatuor editis a fe libris, quo- 3 rum ( (1) Auguftin. lib. contra Secundin. Manich. cap. 2. tom. 8 (2) S. Leo M. ferm. 15. cap. 4. tom, z. edi F. Cacciar., (3) ldem ferm. 33. cap. 4. tom. 1. (4) Titus Boítren. lib. 2. contra Manich. pag. 9c6. 9o7. p V & 9o9. Exítat p. 2. tom. 4. Biblioth. PP. edit. Parif. 34 «QS ( o ) SD9 rum quartus defideratur , ubi Maenichevrn n nominat, nonaliaeum voce; quam hominis J upu t (f dementiffimi, & amentiffimi ufurpat. Jam vero (1) duo zterna, ingenitaque prin [ij7) üj cipia, eademque omnino. contraria , locoque inter i f lr m fe ditantia quam maxime Manichzi ftatue- bant: quorum slterum Deum bonum , na- TM turam bonam, & lucem; alterum vero Deum us,. malum, naturam malam, & tenebras : item- Epik n que Hylen grzce, latine materiam ; quin etiam Dzmonem, & Diabolum appellabant. Duos aud Deos unum bonum , malum alterum Maui- T chzos docuifle (2) teftis eft Auguftinus, qui, [/7) ] Cum. exceptione , inquit Manichzos alloquens , VCR vobifeum; loquendum . efl , quaudo Deus mominatur, t d Duos enim Deos. unum bomum, aitevum smelum ef- Dun, Je perbiletis, "Purbo (5) Manichzi difcipulus, (Iïendea & Auditor apud Marcellum , & Archelaum &t at teftatur, Magiftrum fuum duos conftituiffe Deos, bonum unum , alterum malum. Hunc Dup TTurbonem ipfuüm , qualem apud Archelaum lus J repererat, Epiphanius (4) teftem producit, li uo fs. (1) Titus Boftren. lib. r. contra Manich. pag. 894. & gor. Q item pag. 905. & 9o7. lib. 2. Aug. lib. de Haref. ad Quodvultdeum ha&ref. 46. tom. $. Epiphan. lib. 2« &H adverf, Haref. haeref, 66. num. 14. citans verba ex- (nt HJ cerpta exlib. Maneüis , qui infcribitur Myfferia, Theo- Y dorct. lib. r. Haeretic. Fabul, pag. 272. (2 Augu/t, lib. 1. de Morib. Eccl, Cathol. cap. 1o. num. tfigen I6, tom. I. (3) Archel, AG. difput. cum Manet. a pag. 9. ufque ad 1 Vl pa & - [o ) 2. edit, Zacagn. (4) Epiphan. !ib. 2. adverf. Haret heref. 66, num. 8 Q (cen) bey du 55 ln quod Manichzus duo pvincipie flotueret , qua —5 71 honis jrincipio caverent , mec vuquam definevent , Invicen- Dat, Jw que contraria fovent: quovum umum lucem , 69 bo- | princligï mum appelavet ; alterum tenebras , ac zahem ; ut idem [int, ac Deus , €? Diabolus: quos quidem am- Oque ut hi (l bos noumumquam Deos nominavet : Dewm videlicet bo- ynum, ? qim, ac Deum amnalum. At vero (1) Aucufti- nus, cum exprobraflet Faufto Manichzorum vero D Epifcopo, duos Deos a Manichzis conftitu- Dris: if quinet tos, his verbis repugnantem fibi Fauftum w D audivit: Mumquam in noffris afferitoribuy duorum Deorum audtum eff nomen L Eff quidem , quod um X duo principia confitemum ; fed wmum ex bis Deum iniis, Q] loguets vocamus , alterum Hylen ; aut,ut conmmmiter, €9' ufr- tate dixerim ,. Demouerm. Dwo principza .doceo , ao Deum , €? Hylen; mon ideirco videri dele» tibi duos PETTI oflendere Deos. Ad hec Auguftinus frequens, Wcpus & affiduus teftis de auditu cum Auditoribus r ceteris Manichzz de duplici Deo impietatis, confiii Dwuos quidem Deos in veffris, inquit , djputottori- am, P Àroe o bus folemus audire. Mox prztermiffa inani quz- ftione de voce, rem ipfam his verbis nervo- ( 1pFU | fius apgreditur: Ciro videtur. Fauffus fe defendiffe, qllü cum &it : Non dicimus duosDeos; fed Deum, . 0 Ü r & Hylen. Porro auteu cum. queferis, quam di- jpu j cat Hyleu 2 Audies plane defevibi alterum Deum.' Et a v j* f fane cum Hylen corporum omnium procrea- þ p tricem , eamque aternam , ingenitam , nec pIOH ab ullo principio , nullaque caufa pendentem 4. af- N up (x) ALwlguR'm. lib. 21. contra Fauft. cap. 1. 2. & 4. tom. 8. )6» Uum F 56 affirmarent; quz, nifi naturz Divinz, tribui g*;m'o non poflünt ; Deum effe Hylen vel inviti , & PTO nolentes concedere Manichzii cogebantur. lid; dicunt XXVIL De natura autem boni , malique ml Dei difputantes, Deum bonum communem tm fl banc lucem effe, quz oculis animantium o- V, mnium percipitur, Manichzi docebant. Lu- inpa Cenm ( I) corporeagi , marrat Augu&inus , dul ingst tugs vaortaliugs oculis adjsceute Cf nom folum im bis qu M acvvibus (in Sole, & Luna) ub eam puviffmam eredusts verum . eiiam in alüs i Qz:'z'/l'zug'ue Iucidis ve- ünd bus, ubi fecuudum eos tenetur adgifla , crediturque lono purgauda , Dei diewst effe naturam. Contra ve- Omtii ro, Deum malum tenebras efle diceban t,quas itgei aliquid effe per fe fübfiftens , & zternum, Tüht, ingenitumque putabant. (2) Sslezt dieere, de quaf Manichxis inquit Auguítinus ,| uide erant. te- D) nebre fiper a [[uma , antequam faoceret Deus. [ucem? ii Quis illas fecerat , aut gemuevat? ut, fi. memo fece- g?!ibu rat, C? gemuerat east; eterme evant temebra. Quafi [ aliquid [iut tenebre : fed, ut di&hum of , lucis alfen- lic]) tia boc nomem accepit. — .Sed quia ipfi fabulis fuis. de- Aæï cepti crediderunt gentem eff tenebravum , in qua & 2'6'.*'1,; " corporaz, OP formas, t9 amimas im illis corporibus Qbar iiffe avbivantur ; ideo putant , quod tenebre aliquid Tüm ; fint ; & uon iuteligunt, nom. [entiri tenebras j . mifW, Mi guan- (1) Auguftin. L. de Hzxc ef. ad Quodvultdeum haref. 46. t. 8. f (2) idem lib, r, de Ge n. contrà Manich. cap. 4. num. 7. LT tom. t h 1tn Vj d w ( o ) uD 7 ito trn quamdo mon videmus : ficut mon þntz'tur- fülentium ; iil nifi, quando non audimus. Sicut autezm filentium ni- pantu, bil efl ; fic €7 tenebre mibil fant. Sicut autem iW dicunt , gentems tenebvarum contra lucem Dei pu- , Id gnaffe ; fic potef? €7 alius fisiliter vanus dicere , gen- JEDHTENU tem . fileniiorum contra. vocem Dei pugnaffe. — Caufa antitm ) vero, quz Manichzos in hanc abfurditatem bant. 1 impulit, qua crederent, eternam quamdam, [S ingenitamque naturam malam exiílere , ex qua mala omnia profluerent, ea fuit ; quod, j)ï 4 cum mala multa, quz in omnium oculos fucidi t undique incurrunt, perfpicerent, eaque Deo vadd t bono tribuere impium omnino judicarent ntra Ye omnium malorum caufam zternum quoddam, ingenitumque principium malum conftitue- 1t, QUi 'ermum, runt. Hinc frequentiffima apud Manichzos i, 0 quzítio illa, qua decipiebant incautos : UN- o qtt r DE MALUM ? Seepe, ( I) atque adeo fempev, in- r ht quit Manichzos alloquens Auguftinus ,. 24 às, gem f quitus bervefum ve[fvam fuadere amolimini , vequiri- ti5: Unde fit malim s 2 i. U Hic fe triumphare Ma- Í nichzi jaCtitabant. Hac queflione , (2) inquit luit 4* Augufítinus, Maricbei fe vegnave putant : quaft 73 w vero inierrogare fit. f[cive. L *5. Neque enim intelli- gebant, cum duplex fit mali genus , nimi- j Nr ( j) rum malum culpe , & malum penz; hoc ln "þl'" u; juftiffime ad Deum bonum, juftiffimum fcele- $ rum qtlm' [ (1) Auguft. lib. ». de Morib. Manich. cap. ». num, 2. " p tom. £. ,'. 4 g (2) ldem lib. de duab. animab. cap.8, num. ro, tom. g. $8 RQS ( 0 ) Q9 rum vinäicem; illud ad voluntatem natura j aten bonam, fed ele&tione liberam & Angeli, & hominis pertinere. Eo enim ufque mali ori- (Uff] ginem perquirentibts eft deveniendum, nec m progrediendum eft ultra. Exlr Tilit]o XXVIII. Manichzz fabule narrationem de A perfequitur "T'itus (1) Boftrenfis, qualem fe Tiita accepifle te(tatur ex ipfismet Manichzi libris, Man quz eft hujusmodi. Materia illa eterna, & iK ingenita fine ullo ordine ferebatur , genera- bus bat, atque creícebat. Cum autem innume- flin rabili prolis multitudine aucbi effet ; ma- (l ximz inter peílimam illam fobolem difcor- fCF Iþt( diz, & feditiones exortz funt. Infanam fra- if trum inimicitiam acer, atroxque pugna eft m confecuta. Cum autem in fugam verfós vi- Iu Ctores infequerentur ; fa&tum eft; ut ad re- vj gni jucis confinia pervenirent, cujus pulchri- p tudine capti, inito fecum fcedere , regnum fl lucis de communi confilio invaferunt. 'T'unc [nna Deus lucis, cum gentis tenebrarum impe- fjj tum fuftinere non poflet , atque. imminen- tem regni fui vaftitatem timeret ; ut fibi, re- busque fuis confuleret ; nefcio, quam pote- (l) Al'w flatem , atque virtutem , partem certe fui &i lucidifimam , objecit hoftibus; ut his illece- E 2) Th bris captos ab odio ad amorem eos revoca- lo ret tn r Cr) Titus Boftren. lib. r. contra Manich. a pag. 882.ad 986. (4* ïdeï A SQ9 ( 0 ) SQ7 $9 Ui ret. Ad przefentiam pulcherrimz lucis ex- Qdl i arferunt cenebrz vehementi cupiditate , qua- emilt: cum permiíter eam abforbuerunt, arGuffi- dom, x moque vinculo fibi penitus adítrinxerunt. Ex hac commifítione lucis, & teaebrarum , mitigato tenebricofe gentis furore , au&tore armatn deliro fene Manete, mundus exortus e't. Si- mlen! milia narrat apud Archelaum (1 'Turbo hr Manetis comes , atque difcipulus : * fimilia gt "heodoretus : (2) fimilia, locisque pluri- ', port bus teftes appellans Manichzi libros Augu- n i ftinus, (3) prefertim in fuis cum Mani- W n chzis concertationibus : fimilia alii plures 7 dilco- Ífcriptores przclariffimi, fummaque fide di- v t gnitimi. Pauca quedam brevitatis gratia l xona [ b '1 Auguftni teftimonia depromo : Diciis, (4) velist inquit, o nefcio quam, gentem. tenebrarum ad- lt ad ff verjus Dei vegnum vebella[fe. Deug: autes osmmni- : pu potentem, cum videret, quanta. lales , £? voffitas im- , TU anevet vegmis füis; mifl aliquid adverfe genti o- m 1 poneret , €9 ei vefiflevet 5 mififfe banc. virtutem , de ! rum i eupus commiflione cum molo , &9 tenebvarum . gente 7041m1- m ü [ fiblv j uyn P (1) Archel. AG. difput. cum Manet, a pag. 9. edit. Zacagn. ad pag. 2;. n at (2) Theodoret. lib, z. Hieretic, Fabul. pag. 272. T3 (3) Augutt. lib. de Hzeref. ad Quodvultdeum haref, 46. tom, 8, Item lib. 13. contra F'auftum Manich. cap. 1. tom.$. ltem epift.236. ad Deuterium Epifc, num. 2. :j tom. 2., j (4) ldem lib. contra Fortun. Manich. difp, r. num. z. tom, 1 " i 60 Áieti nundas f fabrieatus. — Item : (1) Gentem teue- D brarum quodam tempore adverfus Deum reþella/fe. | nm, Deum autenz, cum aliud, quod faceret, mon baleret 5 g, fuutes quomodo aliter poffet. bofli vefifleve , 1102 inveniret ; ne. ipem ceffüate oppreffism. smififfe bue amimam Lbonam , 87 r quamdas particulam fue fubftantia , cufus commi- C fam JBone , atque. smifcela boffegs Jiperatum effe. fomniant, sift, r G mundum fabricetum. | Praterea : (2) Mani- DI chei dicunt , aute. suundi conflitutionem fuifBe gentem ten, ( tenebravum, que contra. Deum velellavit : iu quio bello NI evedunt. süfevi, onmipoteutem Deum mon fibi aliter po- Tü0y puiffe fuccurvere ; wifi portem fuam . contra eaz anit- DN teret., Cujus. gentis. Principes , ficut ilà dieunt, de- (r, voraverunt partem. Dei, £? temperati funt; ut pof- Cxlefo fet mundnus. de ii fabricavi que membra Dei di- [lld D cunt ee commifa teuebrofis vifceribus. Principum tits d:lorum: ; ut eos temperavet , Gj a furove compe[ceret. Theng, e, XXVIIL De mundi conftitutione , quz Tenfn confecuta eft pugnam illam gentis tenebra- troy rum cum Deo 1ucis, talis eft Manichzorum qui fabula; ut, tanquam zgrotantium deliria, fi- lüqu; bi non conítet; fed fecum ipfa maxime pu- gnet. Animantium oninium originem ta- it ] lem fuiffe, Auguftino tefte, Manichzi lite- D?m ! ris commendarunt : (3) Urtriusque fexus Drin- j !lt cipibus tenebrarum captis, cum ex eis mundus con- t firue- (1) Aug. lib. de vera relig. cap. 9. num, r6. tom, I (2) 1dem lib. de Agon, Chriit. cap. 4. num 4. tom. 6. r "N (3) idem lib, 6. contra Fauitum Manich, cap. $. num. 8. h */15"11( 8SQ9 ( 6 ) 899 Vl t Jivüeretuy , plevosque eorum in celeffibus fabricis col- 7 rel)eïhj:?, ligatos , ?m quibus erant. etiam femine alique pre- habera j guamtes, que,cum calum votari cepiffet, eam ver- DT tiginem ferre non valentes , conceptus fuos abortu ex- 49 " cuffife , eosdemque abortivos fetus , Q9 qmafculos , f CO f pe " fem?nay de celo im terram cecidiffo , vixiffe , cve- P fonms viffe , concubuiffe , gemuiffe. Hinc ejfé dicuzt. oviginem (z) Mi carmium ormmiia , qua moventur in terra , in aqua,in if aere. C'etera omnia non fecus , atque animan- li g::of:,i. tia, cum , quz immota perflant ; tum, quz fli d) moventur ; ex duplici netura, duplicique ani- yup um ma, mala, & bona : mala, quz pars Dei mali ; diutt, d bona, quz Dei boni pars effet, conftare, & | ! ^ Ji; t M coslefcere contendebant , poít ridiculum il- gin i lud prelium permifta fimul, atque conglu- "L ünata. Hinc omnia, quz in mundo funt, ele- menta, lapides , metalla, arbores, poma, o- nj lera, fru ges animata efle, & quidem anima oe , t fenfu, coKenitione, & ratione przdita arbi- S ten trabantur. Adeft teftis locuples Augufítinus, qui de Manichzis hzc narrat : (1) Membra , üchæam;j. d* inquiunt , z/la Dei, que capta funt in il prelio, yxim * afia fumt umiverfo mundo, $9 funt im avboribus , ip bevbis , im pomis , im frudiübus. jpiny! " Item : (2) Deunz bouwm , £? cerum dicunt cum temebravum sca f gente pugnaffe , €9 partem fuam teuebrarum . Prin- ] i]l!!ïin(l À cipibus mifeuife , eamque toto quundo inquinatem , fit L] ( m (1) Aug. Enar. in Pfal. 140. num, 12. tom, 4 "N (2) Idem epitt. 236. ad Decut. Epifc. nuüm. a. tom, 2 m 62 (0o) SQ €? lipatom affeverant. Rurfus: (1) Herlas, at- K que arbores fic putant vivere; ut vitam , que in il. i lis inefl , €9 fentire credant , €9' doleve, cum ledun- lint e Zur zec aliquid [ime crucietv. eorum quemquam pof- fimis Je velere , eut. covrpere.. Deplorans vero aflen- RUE fum a fe datum ineunte fua adolefcentia témati Manichzorum deliriis : Serfz, (2) ac paula- Qu£a tim, inquit, perdu&us fum ad eas mugas; ut cve- tiecefl devem ficum plorave , eum. decevperetur ; &8. matrem qats ejus. evborem. lacrymis latfeis. Preterea Mahi- & chzos refellens : 4ziza , (3) inquit , illa, quam türg vationalem. ineffe avboribus orbiromisi , arbore. ex- HUEH eifo , vinculo folvitur ;5 vos enim boc dicitis , & €o Áliny quidem vineulo, im quo magna miferia , €? nulla uti- ti ( litote tenebotuv. Demum Manichezorum nu- ii [ gas perftringens : Srrpes, (4) inquit, &? ar- lm bores , nonuull mimis evrartes bevetici, mon folum d j Jfentive fer corpts , id efl, videve, audire, €7 calo- bvmmn. vem , ignemque difcerueve s. fod etiam intelligere pev P vationem , €7 cogitoticues moffras arbitrantur. Si- HH'WI( milia habet (5) Archelaus, fimilia "T'itus (6) tij jj Boftrenfis, fimilia Epiphanius. (7) /if [j XIX. dtimy ädVer(ä (1) Aug. lib. de Hzeref. ad Quodvultdeum hzref. 46. tom.g. (2) I4em lib. 3. Corifeff. cap. 1o. num. 18. tom, 1 Düpagr (3) i1dem lib. 3. de morib. Manich. cap. 17. num, 55 tom., I. TlDa (4) Idem lib. de Genef. ad lit, imperf. cap. 5. num. 24 tom. 3. D () Archel. A& difput. cum Manst. a pas. 9. ad 22. edit acagn. LE C6) Tit. Bottren, lib. ? contrà Manich. pag. 923. . 1 C7) Epiphan. lib. 2. adver t £ Haref. haeref. 66. num. g. 3l 1 SQS ( o ) &GS 65 hu XXIX. De natura autem hominis multo quii perniciofior erat Manicheorum error. Doce- eut j bant enim, duas effe in unoquoque homine a- Z nimas : unam malam, quz pars erat gentis te- ero lo nebrarum, ejusdemque cum tenebrarum pen- lefcent te naturz; ex eaque omnia mala hominis, tum, [ pam quz ad naturam; tum,quz ad-mores pertinent; OU neceflirio exoriri: bonam alteram, Dei boni V m partem , ejusdemque cum Deo bono naturz; a n ex eaqueomnia hominis bona, tum, quz na- N ture ; tum, quz honeftatis funt ; neceffario pro- , at ? fuere. (1) "T'ettis eft locis plurimis Augu- TE ftinus. (2) Unum prz czteris brevitatis gra- B'ndr gt tia depromo : Mazichai, inquit, dwas avimat, Qrum f unam bonam , alteram) malam im umo bomüne e[fe j U r delirani. lflom, fcilicet malam, propriam carmis effe , JH dicentes , quam carnem etiam dicunt gentis e[fe tene- iU u bvorum. — lllam vero bouam ex adventitia Dei par- qulpen ! te, que cum tenebvarum gente conflixerit , atque Tif utvamque mifruerit. Et ommim quidem bona bomi. Ties nis il bone mime; ommia vero mala illi male ani. ! me tribumt. Ambas in unoquoque homine animas, utpote inter fe maxime inimicas, & x adverfarias, acerrime fecum ipfas, affidueque 161: 46: tom pugnare, atque in perpetuo confli&u efle af- m P firmabant. 1 qun j Hanc autem pugnam eam lu- C&am T (1) Aug. lib. 2. de Morib. Manich. cap. Xr. num. 9Tj tom, 1. Item lib. de vera relig. cap. 9. num. 16. ().ad n tom. r. Item lib. de duab. animab. cap. 12. nuin, 16* tom. &, ;, 00j ?) ldem lib, r. Reira&t, cap. 15 Znum. 1. tom, I qu.o 64 & (o) V9 $— &am efle cernem inter, & fpiritum, quam upr u i experimur in nobis, qualis defcribitur ab Apo- ftolo. Auguftinus (1) ipfe audiatur : Duas Ini Mani animes, dicunt, cel duas smentes , amam. bonam, vt altereum analom, inter. fe baleve . conffittvm $. quando earo. concupifcit adverfus fpiritum. (2) Ytem : Cum j dia audimus Apoffohum ( Gal. $. 16.) dicentem : Caro & pj concnpifcit adverfus fpiritum ; fpiritus autem ln : adverfus cérnem : hzec enim invicem fibi ad- i,fif! t verfantur ; ut non ea, quz vultis, faciatis : a/- D ij [17 fit 5 vt cvedomus , quod Manichecrum credzt infania, Qquia duas bic demonfhratàs effe moturas ex . contravüis in- ter fe principis confligentes , «mem . Lori, olteram 2 )j snali. In-eo autem confli&tu, his auctoribus, tt dj íi enima mala przvaleat viribus animz bo- b fij ne; bonam fibi fuübjicit, pondere fuo fecum [ D pertrahit, eamque a virtute ad vitia detor- i:i!,iu p quet, & in flagitia queque, & malefacta de- Ti g trudit. (3) — Menichei excifationem fuam. exten- it lg dunt im accufationem Dei , Divino judicio amiferi, fuo fum. autem furore blasphemi , €? tumc fe. peccave dicumt ; Hac );77;4,(;;; guando notura, mali prevalet moture Dei. Manicheorism eft. tmunmdiffma infania. Ita Au- fiifgy guftinus. Et iterum alio loco : (4) Manichai, fij, ] inquit, e fu£floutia goli , cui proprium principium, flttig, Principesque. tribuunt , ipfaus boui Dei fubflantiam , an, exX NU t at (Y) Aug.lib. deHref. ad Quodvultdeum heref. 46. tom.8. (2) Idem lib. de Contin. cap. 7. num. 18. tom, 6. T hæ (3) Idem ut fupra cap. s. num. 14. tom. 6. (4) idem epiít. 166. ad Hieron. cap. 2. num. 4. tom. 2. IN h &O (0 ) VP 65 1, qu ex parie, qua capta eff, corruptam , £ oppreffam , &2 r ad peccandi meceffitatem. perdu&am e[fe. comezdunt. u Lepidus profe&to eft de hac impia, & infana u h, Manicheorum excufitione Auguftini dialo- n fjmïiï gus. Audiatur. (1 Qui funt if Eleti 2 Guilus tem; fü. dixeris : Peccafli ; flatim illam defenfionem ampiam, G pejorem ceteris , snagisque facrilegam. proferunt : Affl . Cïw Aonu ego peccavi ; fed gens teuebrarum. Que ef Eu at5 j (l : ifla geus tenebravum 3 — Qu belhum: geffit. cum. Deo. at Et ipfa peccot , cum tu peccas ? Ipfa , inquit, quia conmifhus fum 1l . ..5 Etnzos anme , nme aü ZiJ ( quiunt, de zpfis amembris Dei fumus ; Jfed prenzinum jfrori! * 2 bic vifceribus. gentis teuebvavum , &2 quidquid pecca- loribi ve dicimur , illa gent. peccoat. .. « . . Vis , o tiefane de, falfe Ele&le , defendeve peccatum tunum ; ut, quam. m be do aliquid miali feceris , non . tu feciffe videavis : qua- o fequr . dett vis,in quem peccatum tuumm vefundas , €9 vefundis didt i gentem) tenebravum. . Sed ad Deutn adtende ; fi. mon 2n lum vefundis. $; enim po[ft geus temebravum , m dl quam fingitis , boc tibi diceret : Quid me aecufas ? mij/ v Ü vis ergo te. defendere. de peccato. tuo ; j py laudare ton potes Deum. . . . Tronfi ad vitupera- uonem tugm , €9 laudabis Deum . . Die r Eso I dixi, Domine mifeveve mei, fama amimam meam; Matt n quomiam peccavi tibi. Ego dixi , ego peccavi , mom | [n Pla- Jovtuna, mon fotum, mon gens temebvavum. f([M []) cuit tamen hzc fententia Auguftino olim, cum adolefcens effet ; quando in Manichzo- M rum hzrefi verfbatur ; utpote admodum 2 46 Cconmme om ? m (1) Aug. ïxx Pfal. r40. num. 10. & tr. tom. 4. 66 wey (o) wmy commoda, & opportuna ad removendam a w ] fe culpz notam, & ignominiam * ad extin- (ux guendos morfus, aculeosque confcientiz re- laru tundendos : quod ipfemet ingenue fütetur, ticha hisque verbis deplorat: (1) Adbuc emim mihi Íoma videbatur, non e[fe nos, qui peccamus ; fed me[cio quam Àun aliam in nobis peecare natuvam , &9. delelabat Juper- d biam meam extra culpam effé ; & , cum aliquid ma- viritd li feciffems , mom coufüteri me feciffes ut Janares ami- UT um qaeays , quoniam peccabat tilà ; fed excufave eam virtu aumabam , &9 accufare mefcio quid aliud , quod me- 0pbor eum eJfet , & ego non effm. . Ex his omnibus pa- tiffi tet, Manichzos in id potiffimum , viribus- jriu; que omnibus incubuiffe, quemadmodum no- !l'f!, !/ ftrz ztatis hzretici; ut liberum humanz vo- tf luntatis arbitrium omnino tollerent. uod ïPfW f (2) fepenumero, locis que pluribus Augutti- ln li d nus tel[*catur. uri XXX. At vero Deus commotus mem- d Mi brorum fuorum calamitate , Manichzo au- ia n &ore, ut eft apud Titum Boftrenfen , (3) lod cogitavit ea feparare a mifera illa commiftio- dro ne cum tenebrarum gente, fibique iterum lfit €a coaptare; ne pars nature fuz in fempi- T as terna eflet miferia. Ratio autem disjunGto- hpj nis (1) Aug.lib. f 1 (2) Idem lib.d e Haref. a 5. Confeff. cap. ro. num. 18. tom. 1. l €2' f li d Quodvultdeum h:ref, 46,tom.8. ltem lib. 5. contra duas epiít. Pelaeian, cap. . nurm. 3. tom, 10. ltem lib. 1. Retra&t. cap. o. num 2. tom, L. (3) Titus ] ï)lguä Boáüren. lib. z. contra Manich. pag. 89 1. N n n J W ( o ) &5 67 Wendni nis hujus muliplex eft apud Manichzos. al at Quod enim pertinet ad coleftia cum tene- folentins brarum gente conglutinata , divulfio a Ma- 1e fie, nicheo tradita, edeo impia eít, tetra, & ob- C m g Ícena; ut eam non meis audeam, fed folis Auguftini verbis, qui locum ipfum Mani- ] nj ] " 'pä( dþdt / [ 1 chzi producit, referre : (1) Dicurt, inquit , j aliqmlf i viriwtes. Jucis transfigurovi im augfeulos puleros , & J eppori fewinis gentis temebravum : €9 easdesh vurfus excuy m virtutes lucis tronsfiguravi in feminos puleras , &9 ], gl opponi ssa[culis gemtis temelvovum ; ut €9 per pul. Tinibus p critudinem fuam . inflemment. fpurciffzmmam. lilidinem , Viribé principusm tenebvavum , €?^ eo modo vitalis. fubffan- odum n Ha , boc efh, Dei matura , quam. dicunt im. eorum narg vo» corporidus colligatam: temeri , ex eorum memubris per Qw üpfom . coucupifeentiom velaxatis , foluta. fugiat, €9 1 Es x9 Ui Jufcepta , vel purgata. liberetur. — Hoc. infelices legunt, boc dicunt , boc. audivmt , boc im libro feptimo "The- Javi eoruim (fic emim . appelemt feripturam quam- tus m dam Memichei ; ubi ifie blaspl'emie confcripte fint ) nicha' ia pofitum ef. Et iterum alio loco eam ipfam fordidiffimam Manichxorum fibulam S. Do- *cnfön J £kor confirmat. Audiatur. (2) Quidquid un- n je It dique puvgatur. [uminis per quasdam maves , quag ? in fClF effé Lunam, €9' Sclem. volunt , Reggo Dei, tenquam propràs fedibus , veddi. Quas iidem naves de fub. du ) Jlantia . Dei pura perbibent. fabricatos. Ege Qutetia in eiy uavibus fan&as viw;!zztey, que fe in mofculos g, n h D) d ivans. ,ergf r 3 al (1) Ausuft. lib. de Nat. Boni conte. Manich. cap. 44. tom. ge nufi ^" (2) ldem lib. de Hzeref. ad Quodvultdeum haref, 46. tom. 8 j 0 68 SQS ( o ) X twansfigurant ; ut alliciont feminas gentis advevfe : tl G ruvfus in feminas ; ut. alliciant mafculos. ejusdem qunte gentis advevfe & per bamc illecebvam. commota fegn: eorum. concupi/centia , fugiat de illis lumen, quod docd muembris fuis . permiftrum. tenebant , & puvgandum Tàtg | Jüfcipiatur. ab dngelis lucis, purgatumque illis nai- tür À bus imponatur advegna propria deportandum. Hinc Dioina perquam ridicula nova alia nata eft Mani- chzorum fabula de Lunz incrementis, & pimtur ln decrementis , quam ipfismet Auguftini verbis dj expono : (1) Qu fubtilius ifla ferutati funt in- t i crementa , &9' decrementa Lunorim ex comver[fione À globi eyus. conjecerunt : mon, quod aliguid fubflantie 777 ve] accedat ei, cum. augetur ; vel decedat , cum mi- d quitur ; quod delira imperitia Manichei opinantes , UT vepleri eam. dixerumnt , ficut vepletur navis ex fugiti- fordidig va parte Dei, quam commiflau: Principibus tenebra- At ! vium , Cj eorum fordibus. inquinatam , corde , atque ove facvilego €9' credere , & loqui mon dubitant. . Hinc fftitny; ftf; ] ergo implevi Lunams dicumt ; cum eadem paers De IN zagnis laboribus ab 2nquinamento purgata de toto pu quundo, atque ommibus cloacis fugiens , vedditur Deo Tütm lugenti, dum vedeat. — Repleri vero per menfem düni- EIC&( dium , €9 al dimidio in Solem vefundi , velut in alam nmoem. 0 m O preclaros Aítronomos Ma- nichzos ! Sed redeo ad feparationem naturz li r Divinz a natura gentis tenebrarum. Quod Rne ad terreftria corpora pertinet, multis , ac dif- ferentibus modis ex hisDivinz naturz par- ti- (1) Aug. epift. 55. ad Tanuar. cap. 4. num. 6. tom. 2. () li l qQ9 ( 0) &O9 6g t tthrj ]05 fj"f n ticulasa vinculis permoleftis cum tenebrarum gente perpetuo, affidueque laxari, & ad lucis ] CORl regna tandem aliquando evolare Manichzi N docebant. Multiplices hos, variosque memo- pmgmiaf, dl m ratz diflolutionis modos his verbis perfequi- tur Auguftinus : ( I) Fugit aliquid pavtis ilius i. F Divine, ut perbibetis ; dum fruges , €? poma car- d Mar vts, 1 pustur : fugit, cum afflüguntur vel terendo , vel mo- n lendo , vel coquendo , vel etiam mordendo , atque qan- Qini veos dendo. Fugit etiam m ommibus motibus animalium; " vel cum gefliunt , vel cum exercentur , vel cum la- er!ïü)?? Porant, vel cum ommimo aliguid operantur. — Fugit ] /,,Mmiz etiam in ipfa quiete noffra ; dum in corpore illa, que , a appellatuy digeffio , interiore calore conficitur. "htque opirzaw!e.f-, U fugiti' dta, tot. occafionibus Divina fugiente matura , quiddauz Jordidiffinum vemanet ; unde per concubitum caro for- "T motur, cum anima teamen bLoni generis : quoniam, sls a'l*fi quamvis plurimums non tamen totum bonum memo- mt, vatis ilis motibus evolat. At preter modos cz- , p j teros compendiaria, & expeditiífima ratio fe- "TA parandi bonam naturam Dei a mala tenebra- L'gJ///l//' 1] rum natura apud folos erat Manichezorum n dïmf' Ele&os , qui mandendo , coquendo , digeren- il vll do, ructando, a cibis, quibus uti erant fo- ff105 y liti, Divinz naturz particulas a. feece tene- at n ff bricofe gentis, fingulari quodam Manetis l. f munere, fe diflolvere predicabant. Ficum , [5790d]^ 3 in- u p lj (1) Aug. lib. ». de Morib. Manich. cap. IS$. num., 37. tom, 1 T 70 wy(o) uy inquit Auguftinus V 1) fi. comediffet aliquis San- hu 277] L &us , alieno f: e, uon fuo [celere decerptam ; amifceret Atj vifceribus , &P. anbeloret de illa Angelos ,. m vero jrit q particulas Dei gemendo im oratiome , atque vutlam- UET do, que particule fiummi , €? veri Dei ligate fuif- t Jent im ilb pomo; mifi Elethi San&i dente , €7? ven- fi; n tre. folverentur.. Et iterum . alio loco. (2) — [ Deum bonum, & verum dicunt cum tene- dicimt brarum gente pugnaffe, & partem tenebra- þïæpa rum Principibus mifcuifle, eamque toto mun- puni do inquinatam, & ligatam per cibos Electo- i, IUur rum fuorum, & per Solem, & Lunam pur- gari affeverant : & quod purgari de ipfà par- //l'(l/// J te Dei non potuerit , in fine fzculi eterno, f ac penali vinculo colligari —. FaGa etenim fitm, tandem aliquando fere univerfa lucis a tene- Ámm j bris feparatione , qui a&us extremus eft fa- atque [ bule Manichzxorum , dicebant, Deum lucis fl t reliquas omnes tenebras in olobum pene im- fügin menfum, & infinitum coacturum, quibus- cum &animz illz, quz in Manetem non cre- w À diderunt, & membra illa Dei , quz feparari [er D omnino non potuerunt, füpplicio cruciabun- tiofe tur zterno. Hzc 'Theodoretus , (3) hzc üüra r Auguítinus , (4) aliique plures. Projicite ; 10 teí inquit Augufítinus , /Jibros Manicidi , quibus te- LUR f C1) Aug. lib. 5. Confeff. cap. 10. num. r9. tom. 1. (2) Idem epiit, 236. ad Deuter. Epifc, num., 2. tom, 2 m D ldeyä €3) Theodoret. lib. x, Haeretic. Fabul. pag. 272. ie 4) Auguit. lib. 13. contr. Fauít. Manich. cap. 19. tom. $ Q m «2 (0) 8Q9 7! r Jlibus eredidiffis: Iucem pugnaffe cum. tenebris , que n; qija lux tpfe Deus evot ; €?, ut po[fet ligare lux tenebras ; E prius effe lucem; a temebris devoratam , €9 ligatatui Ht ni " imquimatam , €9 dilemistam : quam» vos smandm- ligd[ä l J cando vecreatis , &2 foloitis , €9' puvgatis , &^ fana- "NE 5s5; me cum ila, que purgari non potuerit, in globo Q (): eteruo damnemini. Et iterum : (I) Manichei Qu &t dicumt , Deum genti tenebrarums etermum. cavcerenm Et n tend preperave ,. quam dicunt e[[fe inimücam . Deo. t0t0 RU pavum ef] ; [ed eums etiam fum suemlva. fümul cum os Dl zpfa gemte pumiturum effó mom dubitaut dicere. De- nam i mum : (2) Sejuntlom , atque feclufum fubflantiam iphpt dflam meli, fimto iffo feculo pofW couflagrationem &t mumdi im globo quodam, tauquam im corceve fem ; etenm piterzo , effe. oitturam. Cui globo offirimant accef- E Jüurum femper , €?. adbefurum , quofi. coopertovium , x d atque teGorium ex . animabus matura. quidem. bonis ; Jed tamen que mon potuerint a müture ale con- m 1 pentit tagione libegari. , qi $ 101* XXXIL. At vero , antequam fabula tota ; w n perageretur , & ad extremum a&tum , fepara- tione univerfz naturz bonz ab univería na- qrüi tura mala, perveniret; docuerunt , Augufti- | (3) ii no tefle , (3) Manichzi : mimas mortuorum Pm/f[ iäf*. maelas, urmusve purgatas, aut im vevolutiones ire, " 4 aut fr (1) Aug. lib. contr. Adimant. cap. rr. tom, g € g, (2) Idem lib. de Haref. ad fine tom. g. Quodvultdeum haref, 46. in .L UP (3) Idem lib, 20. contra Fauftum cap. 21. tom. g. ij 1b n ROU ( 0 ) &v um qut n gravoiores aliquas penas ; bonas dutem im ma- ü & ve$ imponi , €g in calo nmavigantes tranfire binc in ilud phantasma tevre lumimis , pro qua pugnando qud buifft pew'erzmt. Hzc autem revolutio animarum, de qua Auguftinus, celeberrima illa ett Py- oomp thagorz , aliorumque veterum Philofopho- itquit Ti rum metempfychofis , feu humanarum trans- migratio animarum in aliena corpora, quam ii tf Manichzi, teftibus Socrate, (1) & 'T'heodo- go. f reto, iterum inítaurarunt; quamquam mul- to abfurdiorem, longeque turpiorem prz il- Qu la veterum Philofophorum | metempfychofi. Tif e ab Etenim non modo in belluina corpora volu- crum, natantium , agreítium, ferpentium , V q ferarum , cicurum ; fed in frutices etiam, in Tttem olera, in poma , in cucurbitas, in pepones, fitnte in cepas , in allia humanas animas difcedere lt f docuerunt. Profe&to non eo ufque deliravit p Pythagoras. 4hnimas, inquit Auguftinus, (2) ln C im pecora vedire putant, &5 im ommüa , que va- lrefe dicibus fixa funt, €9 aehmtur in tevva. Sed fin- R gulari Manichzorum munere, & ab eis lege Culos fancita, omnium fortunatiffimz erant. Audi- plodi torum füorum animz ; quod admiftione cor- pari poris liberatz, aut in Ele&orum corpora con- W ' tinuo abibant , aut in cucurbitas , pepones, Dfem ta Ele- fmges, olera, poma , futura alimen W. &o- li (15 Socrat. lib, r, Hiftor, Ecclefiaft. cap. 22. edit. Valef. "heodor. lib. r. Haeretic. Fabul. pag. 272. (2) Aug.lib. de Hieref, ad Quodvultdeum hsref. 46. tom.8. h Wl «Q9 ( 0 ) XQ9 73 dUEetI U &orum, qui mandendo, coquendo, ru&tan- tár ls do, & orando, animas Auditorum fuorum , u pugmrf: quod fidelem EleGtis fervitutem olim exhi- animmr. buiffent, proxima ad regnum lucis, & quafi " compendiaria via transmittebant. E " AA . il eih Philnlg inquit Augufítinus, (1) uditorum. fuorum in QT CL Kie&os revolvi arbürantur , aut. feliciore compendio iu efcas Ele&orum fuorum; ut joms iude purgate im qr, qu X Thed yulla corpora vevertantur. lIrridet autem Augu- quant n ftinus lepida fane, multumque feítiva per- cun&atione hanc Manichzam fabulam. Quz- em pro) mpfyci. rit enim ab Adimanto, quid faciendum fibi yora vol- arbitretur ; fi in Afellum vel nimis tardum, eftiül , vel concitatum nimis infideat. Num fefti- tim,, ft nantem celerius freeno affligat , & vexet ; vel nitentem tardius fuíte contundat , & incitet ? )cpünes ] difeedet At fieri poteft , ut in afinino illo corpore dl patris füi inclufa anima contineatur. Quod fi contingat; quam nefario, quam impio fce- hinus, ! lere fe Adimantus obfítrinxerit. Quin etiam , qu ! Sed lj fieri facile potefts ut inter pulices, & pedi- culos, parentes fuos ungue opprimat, & ex- p u plodat. Num igitur a cede pediculorum, "I ifiorc parricidium metuens, abítineat, eorumque permoleftos aculeos zquo animo ferat ? Sed j Til Qu n ipfemet audiendus eftAuguftinus ; quanto le- p pore, quantaque feftivitate hanc infeCtetur fment ! Ql fabellam. (2) Qd ipfe Adumamtus faciet fecun- du $ T », t (1) Aug, lib. de Hxeref. ad Quodvultdeum heref. 46. tom.8. :?65 Á w (2) idem lib. contra Adimant. cap, 12. num, fom g. £ 4 ( ) O )335 du opinionem fuam , qua credidit vationales , id eff, Qrit bomimum animas in belluina corpora polfé : contrali? fdx Quid ergo faciet. de tanto. [celere ; f& quando tavdum (utio Is jumentum plagis, aut concitatum framno Jatigavit , in quo fovte patris ejus. anima fuerit? . Ut etiam non VM dicam , quod etiom. occidere paventes fuos imter pedi- fitfm ( n culos , & pulices potuerit , a quorum ifli interfetlio- ge 102 temjyemm. Quiid emim eis prodefl , quod ali- UA quando negant, ufgue ad. iffa sminutiffina amitmalia ve- ii volvi animas bumanas p[Ré3 Hoc emum Hegunt ; me &m tap. multavim ntevfe&ionum vel tenemntur , aut co- fo gantur parcere pediculis , " pulicibus , €9. cigicibus , ju y €7 tantas ab eis suoleflias ffue. ulla cedis. eorugs. li. . pi, centia fuffineve. V iA XXXII. Quoniam vero error errorem pa- f rit; ex eo, quod , au&oribus Manichzis, Quf omnis caro eflet natura mala, .atque pars ef- t [] fet ex tenebrarum gente decerpta ; confen- f'vl tanea confecutione docuerunt , Dei Filium m (f nec vero humano corpori cohzfiffe, nec ex ]l/ill Maria verum hominem natum , nec vere [ paffum, nec mortuum , nec fepultum , nec qu verum vivum hominem ex tumulo furrexif- b fe; fed falfum dumtaxat imaginem, fi£tum- que hominis fimulacrum mortalium oculis exhibuifle. T'eftes produco locupletiffimos, li fummaque fide dignos , Socratem , (1) 'T'heo- L O0- J (1) Socrat. lib. z. Hiftor. Ecclefiaft. cap. 22. edit. Valef. ( Theodoret, lib. 1. haretic. Fab. pag. 272. Fulgent. T D. h ] v| ] 75 WE (o)Ww» tht ) doretum , Fulgentium , Leonem Magnum, ffe- euti Sed nullus & locis pluribus Auguftinum. V d certior ipfomet Manichzo, qui contra Catho- fuigri, licos hzc exfecrandis litteris commendavit : Jt etn t (1) Uuzam mec uuigenüwm Dei Filium Chrifrum Do- sinum, qui de Patris. finu defcendit ,| Mariee eujus- 0 intr ) fl inj dog wuliercule filium effo dicerent , atque ex fangui- Hf; qui; ye , covneque , fum vero reli//uo anlierush/ fetore 71 prodáf. Quz vero de Chrifto Domino, vel a magiítro fuo mutuati fint Manichzi , vel | ;zegmzl; fur , d fponte fua: excogitaverint ipfi, ex Auguítino ? eimitl juvat accipere, quam nefaria fint, quam im- E7 pia, & abfurda. (2) Córijtwm, inquit, fuiffe ajwumant, quem dicit moffra. feriptura ferpentem , a quo Adàm , & Evam illuzinatos: aferunt ; ut. co- orem i guitiozzs ocuios aperirent , €9 bonum, malumque di. jichas gnofcerent : eumque. Chriflum noviffuis tempovibus veriffe ad amimas , mon ad covpeva liberanda. Nec jc pu5 Ü Juifé im carue vera , fed fimwlotams fpeciem carmis m )i Ri ludificondis bumonis fenfibus prebuiff : ubi mom fo- nj dum suovtezi , vevum etimm vefurretfionem smentire- HQ, l ge ! a £ Mirum fortaffe videbitur , Manichzos , jltum, P ui teffamentum vetus repudiabant omnino, jo J locum ex libro Genefeos, quamvis perquam me aa m, A jum 9^ lib. r. ad Trafimund. cap. s. Leo Miaagnus Serm. 35. fi^ Pletl cap. 4. tom. r. edit. Cacciar. Auguft. epift. 236. ad Deuter. Epifc. num. 2. tom. 2. ltem lib. 2, contra ! P duas epilt. Pelag. cap. 2. num. 3. tom. IO. (j (1) Epiit. Manich. ad Marcellum apud Archel. num. 3. y, tll I pag. 6. edit. Zacagn, 22:F [ (2) Aug.lib, de Haref; ad Quodvultdeum haref. 46, tom, 8» 76 SQ9 ( 0 ) NG ] abfurde , interpretatos fuifle ; fed admiratio ceflabit, fi meminerimus hzreticorum omni- W um commune efle, non conftare ipfos fibi ; i Ka fed fecum ipfis pugnantia docere. Multiplex eít enim mendacium, pugnaque intefítina fe- cum confligit ; contra vero veritas una eft, h: TOi eaque|fimplex, (ibique femper confentanea. Omnino certum, exploratumque eft, univer- i fum teftamentum vetus Manichzos rejecifle , IY M quod feturm efle dicerent nefcio cujus Prin- cipis tenebrarum ; novum vero temere cor- ü rupiffe, ut libuerat , auxiffe, detruncaffe. l, 10 Quid de utroque teítamento Manichzi fen- ferint, Auguítinus audiatur : ( 1 Deum , di- Ms cunt, qui legez per Moyfem dedit, &9 im Hebreis q EU Propbetis locutus efh, mom effe cerum Deum : fed unum ex Principibus tenebvavum. Ipfiusque. teffa- lil euenti novi feriptuvas , tanquam infolfatas ita legunt; (P IY fiis ut, quod volunt , inde accipiant ; quod nolmt , ve- jiciant ; eisque tanquam totuu: vevum balentes. mon- m qullas apocrypbas. anteponant. lii tran XXXIII. De rerum autem naturä tales Ma- Quar nicheeus , ejusque difcipuli fabulas docuerunt, At quales a bonis quibusdam aniculis ad focum fedentibus narrari folent : quas , produ&is () A li teftibus locupletiffimis , curfim , atque fum- ma- li [ N (1) Aus. lib. de Haref. ad Quodvultdeum haref, 46. l tom. $. j We9 ( o ) X9» v ?U matim attingam. (1) Narrabant quinque effe elementa in totidem tenebricofis antris con- Wi« hi clufa, fumum, tenebras , ignem , aquam, p ventum, quz ad tenebrarum gentem , tan- quam ab ea amputata membra, pertinerent. n dl Ín fümo autem animantia bipedia, unde ho- Ea mines ducunt originem , in tenebris ferpen- tia, in igne quadrupedia, in aquis natantia, nirat I in vento volatilia gigni, & habitare dicebant. n Ad opprimenda autem quinque hzc elemen- ta mala Deum bonum totidem elementa bo- T al na, partes naturz fuz , immififle, in eaque B pugna fuifle permifta ; fumo, aerem ; tene- bris, lucem ; igni malo, ignem bonum ; a- , d jrai quz male,aquam bonam; vento malo, ven- uod ad terrzmotus per- ; ff tum bonum. (2) tinet caufam, docebant, Omophorum nefcio | teFa- quem, ut de Atlante fabule ferunt, terram !egm:l; fuis humeris fuftinere, qui gravi pondere fa- j i tigatus interdum tremit; vel levandi laboris 2 gratia, ex uno in alterum humerum terram transfert. His autem de caufis terremotus Dice- quandoque contingere affirmabant. 2 fudo- bant preterea (3) pluvias, & imbres erilli rem uf (1) Aug. lib, 3. Confeff. cap. 7. num. 1'. tom. 1. Item jodis lib. 2. de Morib. Manich. cap. 9. num. 14, tom. r. ltem lib. de.Haref. ad Quodvultdeum hzref. 46. j tom. ff (2) Titus Boftren. lib. 1. adverf. Manich. pag. 883. Tur- bo apud Archel. Difpat. adverf. Manich. edit. Va- lef. ad calcem tom. 2. Hiítor. Ecclefiaít. pag. 391. ;ref. 46' (3 Cyril. Hierofolym., Catech. v1. num. 34. edit. Touttee. 78 «S994 (0) 99 rem efle nefcio cujus elegantis puelle czle- ftis petulantem juvenem de tenebrarum gen- te fugientis Hac autem , inquit Hierofoly- mitanus Cyrillus, ;» Manicheorum libris Jcripta futit. Ea nos lepims , dum mawromtihlus molumms fidem. od ilere, . Poftremo (1) Solem, & Lu- N am naves quasdam in curfu effe ; & Lu- nam quidem faCctam ex aqua bona, Solem o vero ex igne bono, ambasque naves ad ex- jli portandas in Regnum lucis fugaces Divinz t nature particulas , quz affidue e terrenis T corporibus evolant, deftinatas. Crefcere au- f m tem Lunam .-cum oneratur 5 contra vero & decrefcere, cum evolantibus Divinz naturz Ate vaporibus in Solem exoneratur. Pratereo l 4 ceteras de rebus naturalibus Manichzorum Ti ineptias, nec paucas, nec minus, quam fu- Yerb periores, ridiculas, & ad graviora, at- f que majora progredior. N t£i C02 -* ZA if ZNS 5» Q?rt ( ECCI« N G (& Chæg 9) JWHW?i [/ d jl 1 Ti | CA kmnz; !t (3) Auguft. epift. «5. ad Januar. cap. 4. num. 6. tom.2. kem lib. de Hxref; ad Quodvultdeum hiaref. 46. tom. 8« ( uG (0) u95 79 ls CAPUT VIPE 9l ä l- De Vita, Moribus , 69 Rehzgroue 1 PIJ Jtni tUtl Manz'chæqrum. I XXXIV. TNveterata hzreticorum omnium ; Lu- przfertim vero noítrorum tem- QIem orum, fraus eft, ad faciendum fucum fim- Qq plicibus, & ad decipiendos incautos excogi- I ia IN tata, tum pietatis, integritatis, continentiz, T maxime vero intolerabilis feveritatis fi&ta, & T OT fimulata oftentatio ; tum querele lugubres, | VO & acerrimz vituperationes de intolerabili laxi- Vatutt tate dodtrine, morum, & difcipline , quz, ACereo his au&toribus , univerfam fereEcclefiam cor- orufi rupit.' Hec autem fraudulenta fállacia uno m verbo Hv Pocnisrs vulgo dicitur. Hujus- i modi vero deteftabile vitium infigne prorfus in Manichzis hzreticis fuit. Ad coercendam temerariam hanc Manicheorum jactantiam coa&tus eft Augu(tinus duos in lucem edere egregios libros , quorum unus de Moribus Ecclefiz Catholice , alter de Moribus Mani- cheorum infcribitur: (1 DBaptisatus cums Ro- me e[em, inquit S. DoCtor , uec ferre. tacitus pof. Jem Manichbeorum. jatlentiam de fl £. fallaci con. Unentia , qua fe ad imperitos decipiendos veris. Chri. flianis , quibus comparandi nom faut , infuper prefe. (A vunt , feribfi duos libros , umuin. de suoribus Ecclefi 6^ r p Cr) Auguft, lib. , Retea&t. cap. 7. num. 1. tom. 1 tof.o 80 «Q9 ( 0) WOP Cotlolice ; alterum de. Moribus Manicheorim. . Fi- d C&am , fimulatamque Manichzorum cattita- [ T tem , & continentiam (1) multis in locis Au- gufítinus exagitat ; nec efle Chriftianam vitain, ciah quam OPcentant; nec eorum immores cuam eo- p rum lingua, teftibus adhibitis, quos corrupe- rant, convenire demonftrat. Caveant a blan- j dis Manichzorum verbis, a fimulata mode- Quf ftia, a fi&a animi demiffione , auditores fuos Qlri admonet Hierofoly mitanus Cyrillus ; (2) quo- t tiam ferpentes, ut inquit, funt, & genimi- U ) na viperarum. L Leo autem Magnus (3) ad Chriftianum populum verba faciens, ne fi- [ dem habeat Manicheis, monet; quod fimu- 77 lata pietate, ficta caftitate, decantatis jejuniis, lts fordidis veftibus , illitoque vultus pallore, t fucum faciant fimplicibus, quo decipiantur Id incauti. Petrus autem Siculus, (4) teftis de pvf vifu, narrat Manichzos, etfi parafitos , ut fe n jejunantes fimularent, faciem fibi aquis atro m'xæ, colore tin&is inficere confuevifle, eaque frau- bt de ldtes [füpn (5 Auguft. lib. r. de Morib. Eccl, Cathol. cap r. num. m()do 2. tom. r. ltem lib. s. contra Fauft. cap. 5. & rt. tom. 8.? Item lib. de Contin. cap. 11. num. 26. tom. AQle 6 1tem lib. z. de Morib. Eccl. Cathol. cap. 35. h num. $o. tom, 1. Item lib. 6. Confeff. cap. 7. num. Tünie II, tom. I. AC Q (2) Cyril. Hierofolym. Catech. VI; num. 2c, edit. "T'outtee, lul (3) Leo M. Serm. 23. cap. 6. tom. 1. edit. Cacciar. ltem 4) Serm. 33. cap. 5. tom. r. edit. Cacciar. Petrus Siculus Hiftor. de vana, & ítolida Manich. &reí, pag. 819. tom. xvi. Biblioth, PP, edit, Parif, NI D É 81 Q (o) r de durioris vitz feveritatem , afperitatemque lt oftentarent. In his autem Manichzorum M ll moribus non abfimilem omnino formam , fa- It 4ill ciemque vides, excepto vultus pallore , hy- 1 0 pocriüis Janfenianz. rü bhn XXXV. At perditi Manichzorum mores nol difcrepabant omnino a feveritate vitz, & do- ! lu &rinz , quam fallaciter oftentabant : (1) JVo- l vem,inquit Auguítinus, azzos totos mogna cu- INullus suili Eletlo- j va, C? diligeutia vos audii. 3) aö vum inotefcere potuit , qui fecundum bec. precepta ( aut mon deprebemfus im peccato , aut certe füfpicioni jii Jibditus fuerit.. Hoc autem loco narrat Augu- [ ftinus locupletiffimus teítis tum de vifu, tum Yo a certiffimis nuntiis de auditu, non modo E- ' pl lectorum , qui fingularem vitz aufteritatem j profitebantur ; fed illorum etiam Epifcopo- u rum, qui apud Manichzos fingularis fancti- js tatis, & feveritatis fama prz ceteris emine- o [f bant, rixas, maledicentias , calumnias, ebrie- i tates, Voracitates, effrznatas item libidines , ftupra facrarum virginum , adulteria, non fiüfd modo occulta, & privata ; fed publica etiam, & Jf atque notoria, caum maxima piorum homi- , of minum offenfione, querela, ac dete(tatione. p o ; f Hzc autem flagitia adeo tetra, & obfccena, [ i(/7] Auguftino tefte, quod proprium hypocrita- ] rum fonid (r) Auguftin, lib..2. de Morib. Manich. a cap. 19. ad P;L h 20, 4 a num. 68. ad 74. tom. 1 82 WP (o) 5 rum eft, fub fallaci, fimulataque fpecie fe- hi i verioris vitz , & doCtrinz, fingularisque con- tinentiz , & fan&titatis , a probatiffimis Ma- (und nichzorum Ele&tis, & Epifcopis exerceban- ??( (i tur. Cum autem Manichzi, quod omnium (fity hereticorum eft, maxime vero Janfeniano- f rum , exprobrarent catholicis corruptos , de- qu pravatosque Chriftianos mores ; iniquam il- (U] lorum accufationem Auguf(tinus redarguit, lil quod Manichzorum plerique in tam eorum Jj exiguo numero, ac pene nullo, illis ipfis fla- o gitiis obftri&i eflent, quz in paucis quibus- þl [/ dam ex innumerabili pene Catholicorum tbf multitudine reperiri, mirabile omnino non AU0f eít. (1) 2 multi, inquiunt, Chriffiai catbolici ff vocenttur 5 69 funt. adulteri , vaptores , avavi, ebriofí, adexp, 9 guz'dguid aliud fame do&hring adverfotur. — Quid j autem inter vos, Auguftinus refpondet, in tam p exiguo, ac peme mul mumero veffro ? Nonme pleri- abla que furt. toles ? Przetereà. catholicorum do&tri- 10 na non alios mores przfcribit, nifi pios, & at fan&tos : contra vero do&rina Manichzorum ft a turpiflima przfcribebat flagitia, hisque ad- fitis verfante , & repugnante natura , quodque E impium maxime atque facrilegum eít, falfa ï:if[]æg pietatis , & religionis obje&a fpecie, Audi- hcs " toribus fuis exercenda füadebat. Hzc au- tem ita tetra fünt , & obfcena ; ut nonnifi Au- W d Qu (1) Auguftin. lib. 20. contra Fauftum cap. 23. tom. $. Q W (o) S85 835 3 Auguftini verbis ea proponere audeam : (1) Ql« MNonse , inquit , vos effis , qui filios gigueve eo, ! MJ quod amime ligentur im corpore , gravius putatis ejfe d- peccatum ; quom pfum concubitum ? Nonne vos ii effüs, qui folebatis waonere ; ut, quantum fieri poffet, ob- Qf fervavemus tempus , quo ad concubitum mulier apta X effet , eoque tempore a conculitu temperavemus ; ue nj carni agüma implicaretur ?. Ex quo illud fequitur ; non liberorum procreaudorum . caufa , fed. [atiande libid;- Til qfurt 5is, babere conjugem cenfeatis. Item alio loco : 3 (2) Hoc maxüme im conjugio deteflamimi, quod fiüii ii jrocreantur 5 ac fíc. Auditores veffros , dum cmvent, orum ue famine , quibus suifcentur ,. concipiant ; etiam a- o ) 101 xovum. adulteros. faciatis Veffra lege me- dl tuentes, ne pavticulam Dei . fui fordibus carnis officiant ; ad explendam tantum libidinem feminis impudica con- ')'jï'lmþs QuiJ jun&ioue mifcentur , filios autem imviti fufcipiunt , nl propter quod folum. conjugia copwlanda funt. Quo p p ablato swaviti evumt tuvpiter omatores , mmeretrices uxoves , tbalam formices , [ocevi lemones. Quid do&ri;- , ? autem , Au&toribus Manichzis , preftandum oril fit a maritis; ne conjuges prolem concipiant 5 i d fatis aperte, fervata verecundia, fequente lo- co Auguftinus fignificat. (3) Perverfa lex Ma- u &if nicheorum , ne Deus eorum, quem ligatum :m omm. r hd bus feminibus plaugunt , im conceptu femine av&ius 2 col- g i Àr (1) Aug. lib. 2. de Morib. Manich. cap. 18. num. 65j. tom. J. (2) ldem lib. 15. eontra Fauftum cap. 7. tom. g. (3) Hem lib. 22. contra Fauítum cap. 3o. tom. 8. g h — 84 WOj (0) w colligetur ; prolezm ante ommim devitavi q comcum. ff/n lentilus Jubet ; ut. Deus eorum tuvpi lapfu potius ef- [/77) Jundatur , quam crudeli nexu. vinciatur. i pl XXXVI. Quod autem ad relicionem , pttti vel potius ad nefariam, impiam , & facrilegam It Dl Manichrorum füperftionem pertinet ; hi Til Chriftianos fe quidem przdicabant ; fed folo fon nomine, non re Chriftiani erant. ( 1) Gen- Chr tiles illos, & ex gentilibus oriundos , nimi- exe rum ex Scythiano, "lerebintho, & Manete, ita] "T'itus Boftrenfis affirmat. Expertes enim erant ts Chriftiani baptismi , quod multis locis Au- füi guítinus teítis locupletiffimus tradit : (2) (f Baptisnm i aqua , inquit S. DoGor, sibil cui- quam . perbibent falutis afferre ; uec quemquam. eorum, d7 fl quos decipiunt ,. baptisandum putant. Item : (5) Non ilic, inquit de Manichzis a Qu gens, zta ap- Qu pellari Cotecbumenos ; Lanquam eis. baptismus quat- UT doque debeatur. Preterea : (4.) Manichei laoacvum Aanic vegeneratiomis , idefl, aquom ipfam dicumt effe fu- & perfluam ; wec. prode[fé ali quid profano corde contem- ticla dwmt. — Xccedit Leo Magnus , qui de baptismo ritur loquens, (5) 4 bec focramenio, inquit, die- — Cf &i f'oní (r) Tit. Boftren. lib. 3 . adverf, Manich. pag. 934. ipinz; (2) Auguft. lib. de Hieres. ad Quodvultdeum hzxres 46. tom. 8 (3) Idem lib, 3. contra Petilian. cap. r7. num. 20. tom. 9. (4) Idem lib. Xl Aul tom. ro. 2. contra duas Epiit, Pelag. cap. 2. n. 3. N 1 li C5) Leo M. ferm, 23. 'cap. 4. tom. z. edit, Cacciar. Y lg i "4 55 (0) SSD 3j )7?6 f:'h'lï &iffzni infamus Mamicheovum error. aliemt efl ; nec lii ullum. babent in. Chrifli regeneratioue. confortium.. At Felix Electorum gregalis in ea folemni, & publica, quam habüit cum Auguftino difce- onen, ptatione: (1) $i adverfarius , inquit , zullus con- lo ia Deum eff ; ut quid baptisoti fumus 2 ut. quid 5[5 hl Euchariflia ? ut. quid Chriflianitos ? Ad hec re- 4 h ífpondeo : ficut Manicheorum Euchariftia, | G Chriftiana Euchariftia non erat, fed facinus fil- exfecrabile, quod demonftrandum eft infra ; fanet ita Manighzorum baptismus , Chriftianus ba- 1 eran. pusmus non erat, fed deteflabile prorfus ; At flagitium. Profé&o Jerofolymitanus Cyrillus de Manichzorum. baptismo loquens : (2) La- la vacrum , inquit, ipforuzs coram viris , &9 mulie- Qfrtfits vibus non audeo dicere, Profe&o baptismum in (4) aqua, Auguftino tefte, Manichzi repudiabant. i l'!P- Aquam enim deteftabantur. (3) $i quis Jave- E vit fe in aqua, inquit apud Archelauma "T'urbo u Yi Manichzi difcipulus , — asimem fuam vulnerat. li j Leo vero Magnus oleo baptizare folitos Ma- (hi il nichzos affirmat. Sed iterum nobis occur- r ritur auCtoritate Hieronymi , qui Hilarium dile Luciferianum , Romanz Ecclefiz Diaconum, d inconftantiz accufat, & repugnantiz ; quod baptizatos ab Arianis non reciperet, cum olim ::cs. b 13 p C1) Auguft. lib. r, äe A&. cum Fel. Manich, cap. r9. tom.g. 5, 12 (2) Cyril. Hierofolym. Catech. vi. num. 53. edit, Touttee. (3) Turbo apud Archel. difput. adverf. Manich. edit. Vales- ad calcem tom. 2. Hiftor Ecclefiaft. pag. 391. $6 &Q9 ( o ) «9 olim Romz a Manichzis, & Hebionitis bapti- ! Rurün m Zzatos recepiffet. (1) Diacomus , inquit , eras o Hilari ; &V a Manicbeis baptisatos recipiebas ; Dia- ftre conus eva$ 5 & Helionis baptisma comprobabas : ve- uifi ticdg peuté, pofiquam exovtus. eff Arius ; totus. tibi difplicere cepif. Ad hec dicendum : verifimile effe , n d Manichzos, ut fe occultarent , Chriftianosque guii fe fimularent; maxime vero Romz , ubi ma- Mij e jus fibi imminebat periculum ? quandoque fl dinit, Catechumenos fuos ritu Chriftiano baptizafle ; quemadmodum fimili profeffionis Chriftianz gui fimulatione, ut videbimus infra, cum Chri- Ítr g ftianis ceteris ad Chriftianam Euchariftiam ac- tiufri cedebant. Profe&to Photius hzc de ztatis fux jtttt Manichzis narrat : (2) Eramfi falutarem bapti- m Jmuta. ( Manichzi) vefpuamt ; . .fe tommen ipfum ad. dis l mitere fumulant , futiliter ovbitrantes Crucem ,. 8 d baptisua corpori prode[fe ; fed eorum vim , & ope- i valionem , nec ad auimmue mntndationem , uec ad aliam ero quamplam ejus utilitateg conferre arbitrantur. Sz- f e ex :llis nom pouci im venerandi corporis , €9 fan- (f guinis Cvifli Dei Noffri. communione funt ; -fed , t d9 Jfünpliciores circumrveuiant tantum , ilis participant. lican DHUE XXXVII. Quod attinet ad cultum Dei; Ytr Manichzos Solem tenquam Deum, bonum, !d pu- (2) Hieron. Dialog. contra Lucifer. pag. 1c1. in fine tom. 2. edit. Manut. (j Ti I (2) Phot. Hift, Manich. pag. 353. prope finem cdit, Mont- p faucon. ( — p .5 ( o ) Sg9 97 bgpte urum , Divinum ignem, Divinzque natu- N rz , Perfica fuperftitione adorare tradit "'itus j D Boftrenfis. (1) .Solem , inquit, bomorat , €9, ut g exiflimavit , decernit nom. babere smiffionem mali.. Ma- ij nicheus cum. Solem facit. Divinum , tanquam ex na- t di, tura Loni; videtuw fimilem igmi facere , immo talem , qualis ef igmis , intvoducit. ANulla : fides. babeatur noqr Wi Manicheo fceleffiffano , & in Deum blasphemo , qui n Solem cum . Deo confert , €? ex fubflantim ejus. effe dicit. yid Id ipfum de Mianichzis teftatur Au- vilit guftinus. (2) lfium Solem, inquit , quem pari- n r ter mot folum cum Leffüs majoribus , fed etiom cum jf d muftris, ? vermiculis cermimus , illi fic colunt ; ut tsf particulam: diceut effé lucis ilius , im. qua balitat y lii Deus.. Deum enim lucem efle, qualis e luci- fum a4 dis quibusque corporibus emicat, Manichzi TP £ " docueruut. Hinc illa de Manichzis verba [ Augufüni: (5) Anims meliores funt , quam al ii corporum quorumlibet , quamlibet fplendidiffmus ( fulgoy : quem pro ipfus Dei fubflantia quidam , u n guamvix Cunm magno ervore ,. venerantuv. Cum autem ftatuiflent communem omnium oculis ,. ffri L lucem ipfam effe naturam Dei ; confentaneo (Ifti[:;l;: ] errore hzc de Trinitate fentiebant, quz his ff DCI, verbis acriter Auguítinus reprehendit : ( 4) yüfh HZ.IPOMTæüWZWiIZZ.S paunmis veffris conamimi offueve. in- 4 d u (1) Titus Boftren. adverf. Manich, lib. 2. pag. o?r. ; ft (tn. (2) Aug. lib. z. de Gen. contra Manich. cap. 3. n. 6. tom. z. j M (3) 1dem lib. 3. de liber. arbitr. cap. 5. num. 16. tom. 1. (4) ldem lib. 2c. contra Fauftum cap. 6, tom. $. 88 RO (o) &Oj effabilem "Trinitatem , dicentes: Potrem. in fecveto | d quodam. lumine babitare ; Filii autezm in Sole vivta- fiti pe teg , in Luna Sapientiam ; Spivitum vevo. Sangum d u i» aere. Quibus verbis S. Do&tor fatis aperte qren auCtoribus Manichzis Patrem ho fignificat , ' quamdam efle fecretiffimam lucem ; lucem Qii Solis efle virtutem Filii ; lucem Lunz ejus- — Fü'f [i] dem efle fapientiam ; Spiritum vero San&tum f t ]ucem aeris efle. Profe&to Chriftum Domi- if num, quem Deum tantum fub fimulata ho- fdm minis fpecie affrmabant, Solem hunc efle rand oculis omnium confpicuum Auguftino tefte fe N affirmabant. (1) Manichai , inquit , Solem iffum TIcrat oculis cavuis vifibilem , expofitum , & publicum uon t —— tontum bominibus , fed etiam pecoribus ad videndum, f Ciriflum Dominum effe putaverunt.— Confonat fa- f perioribus Leo M., qui Manichzos affirmat, IN (2) In Sole, &?. Luna colere Civiftum , &?. fub. mo- ( n mine Spiritus San& ipfum talium impietatum Magi- firim adorave Manicheum. . Divinum autem cul- ;)(11 . tum , quem Soli, & Lunz przftabant , com- [ munem fuifle cum Eletctorum , tum Audi- u — torum his verbis Auguftinus teftatur. (3) (ona Solem , €? Lunam cum eis , id eft cum EleGtis, (ufli Auditores adorent , &9 orant. Ritus autem Mij colendi duos hos infignes Planetas talis ab Augufüno narratur; (4) Oratioues faciunt ad - C Auguft tra&. 34. in Joan. Evang. num 1. tom. 3. (2) S. Leo M. ferm. 33. cap. 4. tom. I. edit, Cacciar. | 3 (3) Auguit, Epitt. 236. ad Deuter. Epifc. num, 2. tom. 2. " (4) idem lib, de Hares. ad Quodvultdeum heres, 46. tom.8. 'ä ä; SQS ( 0 ) XQ7 $9 ! f Solem. per diem , quaqua verfum circuit; &9. ad Lu- Vif mam per nodem [i apparet ; fi auiem mom apparet, avf ad aquilomiam partem , qua Sol,cum occiderit , ad orientem vevertitur , flant orautes.. Et iterum alio aperte r loco Manicheos vituperans: (1) lm fit, in- lncam quit, w ad ifhum quidem . Solem dorftm y cervicem- u que curoetis ; uon autenm àpfum. 1am. clara votundia- hu te confpicuum , d mefeio. quam mavim per foramen )u« triaugulum. micantem , aique lucentem ,. quam con- u fidam cogitatis , adoretis.. Neque vero in ado- x di rando Sole tantum cum Luna continuerunt j fe Manichzi D ) fed Deos quam plurimos ve- 4 j [ nerati funt. (2) m /eda fws, inquit de Ma- "mn'l g nichgis Auguftinus , zumerofiffmam. Deorum fa- nl muiliem: commemorani , atque commendant , quam pro ut lt iflius veritatis luce. venevantur. , ? adorant. Hec eadem de Manichzis teftatur 'T'itus Boftrenfis : Ri (3) Ommia venerantur ; nec aliud [ciunt, quam omnia /;(þ [ adorave ] Mzgi- ac femper Je bwmi flermunt , ac memem babent elatam erramtque , ac vagantur fenfu ani- ml z : ommia pro fua licentia verterunt im Deos : vi- ? con Con- T cerunt gentiles €2 multitudine , &2 vanitate. i. fonat fuperioribus Socrates , qui in Eccle- fiaftica Hiftoria hzc pofteritati mandavit : (4) Ekæïa fjj Multos Deos Manicheus: colendos effe , utpote im- d F5 pius tal]C ij j j (i] j (1) Auguft. lib. ?o, contra Fauftum eap. 6, tom, $; (2) ldem contra Adimant, cap. 11. tom. 8. y (3) Titus Boítren. lib. 3. adverf. Manich. pag. 934. m (4) Socrates lib. 1. Hiftor. Ecclefiaft, cap. 22. edit, Valef. 463001) fSc 99 * » ? (o) 995 pus j)ïæc:iþit : Solem quoque adoramdum effe docet. : di Nec cuiquam id mirum efle videatur. Cum faeor enim ftatuerint Manichzi omnia corpora ex Iif;genn natura Dei boni permixta cum Dei mali na- ifä'.?mï tura conflare ; & homines, & pecudes , & ml frutices, & lapides cum czteris rebus omni- [| ]'l.-'!i bus, tanquam Semideos, venerari cogeban- ( COf tur. gnid pobl XXXVHI. Quod fpe&tat ad facra, quin que potius exfecranda Ele&rum myfteria ; hzc ) ita tetra, impia, obfcena, & ncfaria erant ; D ut non modo dictu ; & auditu 2 . fed fcitu L etiam videantur turpia. ltaque propter in- [777 tolerabilium myfteriorum hujusmodi impie- cip lint tatem , & turpitudinem ab oculis Auditorum T | füorum ea removebant Ele&ti, & his ope- DN yam dabant. Quod Auguftinus indicat ver- r bis illis : (1) Qze uon polfuut ab Auditcribus ve- T Jiris purganda vobis talia animantium emina af- aQ Jerri j quis mon. füfpicetur. fecretam: de volis zpfis , ttre manducando, zmer vos feri talem purgatiouem ; (lpy, €7 ideo illis, me vos deferaut , occultavi 2 At ex« Eff/gj ploratiffimis arpumentis patefa&ta eft impia, Dl'd'm & fordida illa Electorum confuetudo, in con- fli t fc&tione prefertim, & ufu exfecrand illorum &fQ eüchariftiz. Ut ingenitz humanis animis verecundiz parcat; horrendum facinus füb- ob- ü )Cïr (1) Auguft, lib, 2 - ) tom. z. de Morib. Manich. cap. 18. num, 66 k (n li wv (o) w5 91 Y * obfcur&: refert Hierofolymitanus Cyrillus : (1) M Vereor , inquit, dicere , cuinam vei caricam in- 04 QX dingenies müfevis porrigant. Signis dumtaxat de- al n tegatuv. — Viri, que im . fommis illudunt , cogitent ; & ls d anulieres , que in. suenfivuis. Manicbeus in medium; s OI- ut judicat , altove iflhec imponit ;. linguamque , 9 a 0f commoculot. At rem obfcure a Cyrillo fi- gnificatam Auguftinus clara voce depromit, publicisque actis, & certiffimis tabulis utrius- , qit ue fori , Pontificii, & Czafarei, confirmat : "Hs (2) Qua occafione , inquit, vel potius exfecralilis eant, Juperffaiomis quadowm necoffiote, cóguntur Ele& eo- ] fci vuüms velut Eucbaviffigm confpevfam. burmano | femine r lt Wmere , ut etiom inde, ficut de aliis ciblis, quod ac- mpie- eipunt , fubflantia illa Divina purgetur. Cum au- Qruti tem tam nefarium flagitium Manichzorum u Ele&i, utpote perquam occulte ab eis cele- t Va bratum, pertinaciter, atque przfratte nega- iur : rent ; illud Auguítinus produ&is legitimis T aCtis demonftrat. (5 Sed boc, inquit , /e fa- lt !j zäy'l'ï, cere egant , 9 alios mefcio quos fub nomine Marmi- Tif cheovum facere . offivmant, Dete&li funt tamen in jr & Ecclefia , ficut fcis , apud . Cavtbaginem jam te ibi impiä» Diacono conffituto 5 quando inflante. Urfo. Tribuno, (ofi- qui tunc domui vegie prafuit , aliqui addutli funt. ... Jorumt Cetera propter nimiam turpitudinem reti- cen- anillliS ,f [ (1) Cyril. Hierofolym. Catech. 6, num. 33. edit. Touttee, (2) Aug. lib. de Heref. ad Quodvultdeum heref 46. pag. 1r. tom. g. i o CG) Idem ibidem. * 92 «Q7 ( 0 ) uy cenda cenfeo. Poft Margaritam addu&a in 7) judicium eft quzedam Eufebia Manichzea, quz, Ánt cum confeffionem Margaritz ignoraret ; pri- mum, interrogante Urfo , negavit ; deinde, cum fe detectam cerneret; horrendum faci- It t nus teftata eft. (1) Twe, pergit Auguftinus, tque Eufebiam. quamdom: Manicheag: , quoft fanttimonia- IT Jem id tpfum propter ipfum poffem vix Urfüs com- ftin pulit. confiteri s eum primum fe afferziffet. integram , Qui ) atque ab obfletrice in[pici poftulaffet. Que iufpetia, g: fuen & , quid efft, imventa, totum illud turpiffraum fcelus .. fgequ fmliter. iudicavit. Ejusdem flagitii confeffio- ü nem, preter Margarite, & Eufcbiz, in ter- pul;/zi tio folemni judicio, habitam ab aliis Mani- IC&H, | chzorum Ele&is Auguftinus narrat ; ubi fub OLT triplici nomine, Manichzorum a Manichzo, ï telobi Mattariorum a mattis ; feu ftoreis , in quibus 0i decumbebant, Cathariftarum a purgatione Dei Qul i boni a Deo malo, ejusdem fe&tz fit mentio: q"ijitiq (2) Recenti tempore, narrat Auguftinus , zonmul- Ui Ji eorum veperti, €? ad Ecclefirm , ficut gofla. Epifro- U j palia, que mobis mififlis , offendunt , boc non Sacra- ?.Mïi/g suentum , fed exjocramentum . fub diligenti iutervoga- Ml p dione confeffi funt: quo umus momine Viator eos, qui ggzz'x j ifla faciunt , proprie. Catbariflas. vocari. dicens , cum HQI alias ejusdem fetle partes in Mattarios , €9 Jpecialiter ;'ivitdtll Manicbeos: diffribui. perbilevet. Omnes tamen bas [ ( qIM(, ] ives Vif CO Auguft lib. de Hzref. ad Quodvultdeum haref. 46. UR pag II. tom. $. (2) Idem ibidem. (s w3 ( 9) &9y 95 à ll tres ab uno autore propagatas , €? ounes geizgr'aliieï u Manicheos e[fe negare mon potuit. p d XXXIX. Oue Augu&iräi vtate Carthagi- Pv ne, eadem Romz ztate Leonis contigerunt ; ls eaque ita fama certiffima nobilitata, ut nul- Ti lus nifi temere, & impudenter revocare pof- Y fet in dubium. Etenim in Romana Synodo, cui przfuit Summus Pontifex Leo, plures ad- m; PW, fuerunt Epifcopi, Presbyterorum multitudo J 1 IIf frequens , illuftres viri, & Senatores non pau- f.fit ci, parsque Chriftiani populi non exigua, f i publici, legitimique judicii fervata forma , de- Van- te&ta, & patefaCta eft impia illa, & nefaria Ele- Í (Ub &orum in conficienda , & adminiítranda de- d39 teítabili eorum euchariítia confuetudo. Sed ibl Leo ipfeaudiatur. (1) De faevis eorum , que ul apud illos tam ob[cena funt, tam nefauda , que in- ento quifiiomi moffre Domimus manifeflare voluit , non. ta- st cemus ; me quisquams putet nos. de bae ve dubie fa- h ll mue, C? incertis opiniomibus credidife. Refidentibus j M itaque mecum Epifcopis, ae Presbyteris , ac in eun- , dem confeffiam Chriffiamis viris , ac mobilibus congre- Z gatzs, Eletos, ac Ele&las eovum . guffimus. prafenta- n / ï Yi ( Qui, cum de perverfitate dogmatis fui, €?. de fe- flivitatum fnarum. confuetudine mmulta veferavent ; il ul TA ]ud quoque fcelus , quod eloqui verecundum efl , eu- "D chariftiam fuam, prodiderunt. Quod tonta dihi- j g€77- " (5 S. Leo M. Serm. 15. cap. 4. tom. 1; edit, Cacciar. 94 WP (0) g geutia zmveffigatum efl ; ut mibil minus evedulis ,. i. bil obtretlatorvibus relinqueretur aubiguum. — Aderant 1 emim ommes perfone, per quas anfandum facinus fue- ài vat perpetratum : puella fcilicet, ut. smultum decenuis , ilfm €9 due mulieves, que ipfam mutrierant , €? buic. fce- Hifpax fevz prepararant. Preffo etiam erat adolefceutulus D vitiator puelle , €9' Epifcopus ipforum. deteflandi. cri- TSt suimis ovdinator. lac ] Omniums par fuit borum , & una confeffos & patefatium eff exfecratum , quod aures jtwis zoffre vix ferre potuerunt. Quibus plemiffzme doce- jms, tuy, mullam in bac fetla pudicitiam, nullam boneffateu, qui gullam veperviri caffaatem.. ln qua. lex eft smendacium, /i(?liü) diabolus veligio, facvificium turpitudo. Hzc eadem tf iterum Leo refert, de quibus Hifpanam Ec- Ml / clefiam certiorem facit, quz a Prifcillianis [77 [ Manichzorum fimillimis tunc temporis ve- xabatur. Qu Hzc enim fcribit: (1) Ip exfecradi- As libus suyfleris eorua , que quano immundiora. funt, Tim tanto diligeutius occulumtur , umum provfus: mefas eft, tüfm uma eff obfeenitas j 69 fimilis turpitudo. Quorz. etft Tüem eloqui erubefcimus .. folicitiffanis tamen znquifitionibux Tidtis indagatam , €8. Mamiebeorum , qui comprebenfi fue- &i vant, coufe[rone detetlam , ad publicam fecimus. per- ffib[m venire nolitiag : ue ullo smodo polfet dubium . videri , fiþlw, | quod im judicio moffro , cui mom folum frequentiffana uj pïa ) prafentia Sacerdotuss ; fed etiam iluftrium . virorum mi! im [ digmitas , & pars quedam Senatus , ac plebis. inter- ?Aïf!'!ewz Juit , ipforusm , qui omne facinus perpetrarunt, ove. ve- Je- (1) S. Leo M. Epift. 15. ad Turrib. Epifc. Aufturic. cap. () ls 16. tom. 2. edit. Cacciar. W ( )! /—Lz--w SSS (0 ) 8S9 95 /, fl Jerotum . eft. Sicut ea , que ed dieGionem ve- Áhrant firam mune. direximus , gefla teflemtur. Hzc ipfa m aca in Romana Synodo habita contra tur- Jutnn, piffima illa Manichxorum myfteria, quz ad hi f Hifpanam Ecclefiam direxerat , .ad omnes fj Epifcopos per ltaliam difpertitos Leo M. a d transmifit data Synodica epiftola, in qua TL hzc habentur : (1) Ommia, que tam in fcri- d n piuris , quam in occultis traditionibus fuis balent pro- "T Jana , vel turpia ; ut noffet populus , quid vefugeret, aut nf quid vitaret ; oculis. Chriffame plebis ceria manife- ii Jfatione probevimus : adeo, ut ipfe ,qui eorum di- euden cebatur. Epifcopus , a molás tentus , proderet. flagitio- n Ec Ja n fuis woyffevüs , que temeret ; ficut geflorum [iani Jeries poterit vos. edocere. as autem per- ; W quam impias, & obfceniffimas turpitudines fecvaM- Manichzorum Ele&i , Leone teíte, potiffi- " !Wj mum exercebant celeberrimo apud eos, l- 2€de *vül tifinoque die, quo prope fetum Pafche um memoriam turpiffimz mortis magiftri fui Ma- netis recolebant : isque dies fef*us Bema ab 'þ;i()iiii'?l!:' gl i Cis, ex magnifico eminentis altaris apparatu, Ilf f?l" tribunalis inftar, appellabatur. (2) In ipfo pra- gilitis cipuo , Ànquit S. Leo , obférvantie Jue feflo , [i- cut proxima eorum confeffone patefa&luss efl , ut. atti- afifm gt "i, ita corporis pollutiome letantur ; nec in. fide inte- ; if gritotem , nmec in pudove feroontes ; ut €9 im dog- 7- g n /A Cr) Leo M. Epift. g. ad Ep. per Ital, cap. r. t. 2. edit, acciar. ufii. a (2) ldem feem, 23. cap. 4. tom. r. edit, Cacciat. 96 ROX ( 0 ) &Ov auatibus fuis impi, €9 im faeris imvemiamtuv olfte- ul zi Poftremo , 'l'heodoreto tefte, veneficiis, ,f.f/itur cantionibus magicis, atque przfítigiis impie- Al tatem , obfcenitatemque myfleriorum fuo- ll; d rum cumulabant : qui (1) Prefügüs quoque, den. » inquit , fiji 1 | 1 egregze utuntur fceleï'qta Jua amyfleria per. agemer. Ifin futim " XL. Quoniam vero füpra mentionem fe- Irand cimus Manichzi Bematis, placet teftimonio Vatus Auguftini paullo illud explicatius exponere. T0n Feftum Bematis menfe Martio exeunte, quo fj cedes Manichzi contigit, ab Ele&tis celebra- di, batur. Quod verbis illis Auguftinus figni- Ti [ ficat : 2) Vultis, ut vos dicamim in menfe Martizo banr : Marteaa coleve ?. Illo enim amenfe . Berna. veftrum. cum Chfiüig magna feflivitote celebratis, Sed, cum apparatu RI maenifico, & fümptuofo , magnaque pom- EX 3, & folemnitate Bema fuum ; contra vero lr vix, vel admodum parce , & tenuiter diem ]ote: Pafche Manichzi celebrarent ; percontanti BU Auguftino, quz tandem hzc apud eos utrius- Vi ue diei differentia? falfam hanc, impiam , & g deteftabilem contrariz confuetudinis caufam Tc'rmgä attulerunt : (3) Cum /fepe a volis queverem , Titque inquit Auguítinus, zllo tezpore, quo vos audie- du Pam ; que caufa effet, quod Pafcba Domini plerumque u ltren pul- (1) Theodor. lib. . Hzretic. Fabul. pag. 272. (2) Auguft. lib. 19. contra Fauftum cap. 5. tom. $. i i 3) ldem contra Epiit. Manich. cap. g num. 9. tom. 8. (j R "P xQ ( 0o) XS9 97 J qulla , interdum a paucis tepidiffma celebritate fre- iCIIS quentovetur , mullis vigilüs , nullo prolixiore fejuno ddidlo Auditoribus , 1:llo demique . feffrviore appora- WR lU tu5 cum ve[ffrum Bema, id efl , diem , quo Mam- [ cbeus occifus efl , quimque gradibus. infiru&lo. tribu- [ [6)- zali, €9 pretiofis liuteis adormato , ac im promptu ofito, g obje&io aderamtibus , magnis. bonoribus per- Jequimini 2 vefpondebatur , ejus. diesz. paffionis. cele- ( . mf V ' brandum cffe ,. qui veve paffus. effet Chriflum, qui TIOU zatus mon effet neque veram, fed fumulotam cav- J nem bumanis oculis offendiffet , mon pertuliffe ; fed ,W finxiffe pafftonem Hoc celeberrimo apud eos jcbrs die, ut a Leone accepimus , impia illa nefa- fion rim euchariftiz myfteria Manichzi exerce- fnitt bant : quamquam , eodem Leone teíte , ut * j Cunt. Chriftianos fe fimularen ) interdum ad Chri- r füanam Euchariftiam cum Chriftiano populo accedere non formidabant Ab ufu timen POIH q V calicis abftinebant omnino ; quod vinum, ut- u pote apud eos fel Principum tenebrarum , pnut omnibus exfecrationibus deteftarentur. (1) [ïl Viszum, inquit Auguftinus , zon £ibunt dicentes, !äm»& f&l effe Principum tenebrovum , nec szuflà. aliquid vel ;ui vecentiffami forbent. Audaciffimam hanc, maxi- evW meque facrilegam Manichzorum fraudem ( N*u Sanctus Leo verbis his infeGbatur : (2). Cum v" ed tegendam infidelitatem fuom . mofiris. audeant. in- m P y G " ter- (1) Auguftin, lib, de Haref. ad Quodvutldeum haref. 46, tom. &. ) (2) $. Leo M. ferm. 41. cap s. tom. 1. edit, Cacciar. , uf ais 98 NS (0) 989 veveffe nryfleris ; ita im . Sacrameptorum: communione üxï!fï þ Je tempe vaut s. ut interdum , me pemitus latere non jtm. fintir poffimt , ore indigno Chriflüi Corpus . accipiant ;; San- tAt guinem autem Redemptionis moffre baurire ommino declinent, Quod ideo veffre motum . facimus. Sonti- It n £ati ; ut wobis bujuscemodi bomines, €? bis mamife- iif — - qo m fientur. indiciis; €7, quorum deprebenfa fuerit. facri- dega fimulatio, a Santiovum focietate Sacerdotali au- ii t Goritate pellantuw. Cum auteim ea ztate in po- ipfon f teítate eflet. Chriftiani populi, tam fub una panis ; quam fub utraque, panis, & vini fpecie Don communicare; ad detegendos facrilegos Ma- h iij nichzos przcipit S. Leo; ut deinceps Chri- njr ) ftianus populus fuüb utraque fpecie commu- nicet; ut, fi quem ab ufu calicis abftinere vi- (1'(:711 If]) derint; eum effe Manicheum intelligant, (i- ] qu Til bique hominem , tanquam Manicheum , de- nuncient. Ad czteras infigniores, & maxi- qur, me impias Manichzorum confuetudines ac- f cedebat fervatum apud eos die Solis, & Lu- Qu n2 jejunium in utriusque honorem Planetz, At quos potiffimum , tanquam Deos colebant. De Til ' ) Í [j quibus Leo M. : (1) Vull, inquit, zos conta- ! (fii gio eorum. errov ottingat, qui fua maxime ob[ervan- (itgj, t polluutur , feroientes cveature potius $. quam W f Creatovi : €9' lumünavibus ce]i flultass al flinentiam devoventes, quos memo ambigat effe Mamichaos , qii i? bonorem Solis, €? Lume, die Dominico, €7 fe- 51 ] AI]O'L eunda feria. depvebenfi fuevint jejunave : umo perver- m d fta- Y Q Ql) $. Leo M. férm. 41. cap. 5 . tom. 1. edit. Cacciar, I w2 ( 0 ) SQU 9 M fitotis fue opere bis impii , Pis profani funt , qui je- t f juuium füum &9 ad fiderum cultum , &9' ad vefurre- &ionis Chrifli inffituere comtempium. Refiliunt euim ) - - Qntit a Sacramento falutis bumane ; & Chriftum Dona- r f mum uoffrum in veva mofire moture covue vere ma- E tm , vere pa[Jum , vere Jepultwam , vere. fufcitatum Et ob boc diem falhutis, €9 le- vit f effe non. credunt. dhitjd iüe noffre fui jejunii mavore condesmmant. Hunc ipfum facrilegum Manichzorum ritum dete- p [j u ftatur etiam verbis his Auguftinus: (1) Die ( i p Dorminico. jejumave. [caudaltam eft. magnem 5 maxime, poffeaquam innotuit. deteflabilis , amultumque fidei ca- Jj Ml s Chr- tholicee, Scripturisque Divinis aperiiffaue contravia be- Jiililln vefis Mamicheorum , qui fuis Auditoribus ad jejuman- Y t dum ifhum tamquom con[Hituerumt legitzzmum diem , per quod fa&hum efl; wt jejemium diei Dominici bor- y, t rililius baleretwr.* Pottremo , ne omnia perfe- n, u- quar, panem pauperibus, quamvis fame con- ficerentur , negabant , ridicula plane de cauía; i& d quz tamen ex anili eorum fabula confeque- &l P t batur. (2) Pamem mendicamti, inquit Augufti- nus, zom porrigit. Videte , fi poteft e[fG amajor ini- quitas ifla juflitia. Panem mendicanti mou porrigit. [/W Queris, quare ? Ne vita , que eff n pane , quam di- [ ! Igï jl T cunt membrum Dei, fubflantiam Divinam mendicus H d dle accipiat, €9' liget eam im carne. G 2 CA- l, il 9 n (1) Auguft, Epift. 36. ad Cafulanum cap. 12. n. 27. tom. 2. 2) ldem Enar. in Pfal. r40. n. 12. tom. 4. Item lib. 2. de P;N?I Morib. Manich. cap. 15. num. 36. tom. 1 Item lib. 3. Confeff. cap. 1o. n. 18. tom. r. Item S. Athan. Hiftor. j C;MW' Arian, ad Mionach. num. 6;. pag. 381. p. x. tom.gr, ioo SQV ( 0 ) S99 l MY C AKTPIUIT IX f t if De latis jure. Cefàreo coutra Mani. ch&os legibus. Im, w d ovennio poft acerbiffimum Mani- irimti XLI. N chzi fupplicium jam in Africam p Mi irruperant Manichei. Etenim, ut fupra at- tipimus , mors Manichzi incidit in annum tll Chrifti ccr.xxvii. menfe Martio exeunte. Eo lo enim anno incidit feítum Pafchz in diem xxxr. Tati Martii. Manichzi autem diem obitus Ma- tang (iuj giftri füi Manichzi menfe Miartio celebra- fuife. bant, quem diem a gradibus magnifici alta- ris Bematis fe(tum appellaverunt. Decretum a 1j vero Diocletiani , & Maximiani contra Ma- peu nichzos in Africa commorantes , quod eft Ym omnium jure Czfareo contra Manichzos pri- T | mum, anno Chrifti cczxxxvrr. ad. Julianum [äüqu; Proconfulem Africe datum eft. Quod jam r i exhibemus. (1) Diocetiemus, €? Maximimus flitn Nobiliffizi Augufli Suliano Proconfuli Africe. Ma- swicheos audivimus eos muperrime, veluti uova, inopi- — düm mata prodigia im buue weundum de Pev[fia advev[a- wes, (hri via nobis gente progreffz, vel ovta effo ; €7 multa Jacinova ibi committeve. cJulenus autlores. quidem M(!m'c ac primcipes unam cum abomunandis fcrz'pturis eor um filr i Witm Jeveriori pene Jfubjicere ; itay ut flauumeis iguibus exu- Yat- (Q1) Apud Baron. ad an. Chrifti 29 7 i i 1ot w (o) Vv e yantuv . con[ontameos vero , C9 w[que adeo conten- diofo$ capite puniri precipsmus , C? corum bona fifco nofiro. oindicari faucimus, Si qui ad banc inaudi- Mat Il tam , C? turpem, atque per ommia infommem fe&am, vel do&hrinam | Pevfovum . fe trvauflulerunt ; eorum. pa- trinonia fifco nofiro affociari facies. Mirum cui- W M ( piam fortaffe videbitur , Diocletianum, & Af Maximianum impios , fceleftosque homines , upra a | anim nullaque probitate preftantes, feveriffimam legem contra Manichzeos tulifle : fed admi- Iili" emu ratio ceflabit ; fi con(ideremus , Manichzos us X tanquam communes, & maxime capitales to- tius humani generis hoftes habitos femper x vlebre ; lt* fuiffe. Cum enim a nulla, et(i perditiffima, etíi naturz univerfe contraria libidine tem- TeLum . perarent ) liberorum duntaxat procreatio- 1 JE N nem, fine qua humanum genus permanere x d non poteft, diris omnibus exfecrabantur: & 05 p! ranquam ab inexpiabili fcelere ; fic a pro- xitant? ln creandis liberis vel conjuges deterrebant, quo u Chri- nihil humano generi repugnantius. m ftianorum autem Imperatorum graves admo- i, J dum contra Manichzos confecute funt le- j MFI es. A Valentiniano l. die 2. Martii, anno | ad*v?'fa' Chrifti 572. lex ifta fancitur : (1) Uficumque g li Manichaorum: comventus , vel turba bujusmodt vepe- / qyizif;u vitur ; do&oribus gravi cenfioue mul&atis domus , & babitacula , im quibus profama inffütutioue docetuv , lï'if g«jvï;'!ï«)' "E 3 L fifci 7 (1) Cod, 'Theod. lib. 3. de heret. IO2 «Q9 ( 0) SSP | [/7) fifci guribus indubitanter. adfcifcantw. Datum vi. Wt Non. Martii. ''rever. Modefto, & Arintheo COSS. [hxir "Theodofius autem fenior die 17. Junii, anno 589. feverioribus pcenis impiam "n 31 d Manichzorum fe&tam hac lata lege coercuit : (1) Quicumque fub nosine M micbeorum. asundum At Jolicitant , ex. ommi quidem orbe terrarum ; féd quam Prina'f guaxipe ob bec wwbe pellentur. fub. intevminatione ja- triti dich, dicii. Voluntates autem eorumdem, quim immo ipfe etiam facultates populo publicate mec vim teffamento- Loni vum, nec derelinqui per eos , aut üsdem fas fíit : üi- tolje Da- fir | bil ad fusmum. i bis. commnume. cum mundo. tum xv. Kal. Juli. Romz 'T'imafio, & Pro- fl 4moto COSS. . Hanc 'l'heodofii legem indi- 720/;*,1/,; care videtur Ambrofius , qui eo ipfo anno tigr. hzc litteris commendavit ( 2) Manicheus jutum —— efh , qui abnegat veritotem , qui carnem. Chvifli ne- deceptor gat. Et ideo mon eft illius vemiffio peccatovum ; Jed li. eff impietas Manicheorum , quam. &8 Clementifftus 7 exfecratus efá. Ipiperator. /WEI'I! Sitque Atl XLII. Ad fuperiores cohtra Manichzos jure Czfíareo fancitas leges accedit Novella 1177 Valentiniani III. data die 19. Junii, anno 445. Mll.f fi fedente S. Leone Magno, quz eft hujusmo- li /j;;t di: (3) Imperatores "Ibeodofius, €? Valentinianus :m:ä, g AL Ht i bt (1) Cod, "Theod. lib. ré. tit. s. lib. 18. de haret. &ifcg!hä (2) Ámbrof. & Socior. ad Siric. epiít, apud Couftant. vru. pag. 6 (3) C 74. fcrip. an. 399. D w od, Theod. lib. 2. tit. 2. de Manichais. w97 (0) S&7 104 ET VI, Albino P. P. €9 Patrvitio. Superffitio Pagarorunz intten quoque dammatm — temporibus ( Diocletiani , & Maximiani (ie v inimica publice. difcipline , 9 boflis fidei Chrifliane ad excidium fui. Clementiem noffram injas Q CL non immevito provocavit. Manicheos loquissur , quos thtl ex[errabiles , €9^ toto orbe pellendos. ommuum vetvo f il ! f " Principum. flatuta. gudicerunt. Nec. diffimulationer nl erimina mupev detetía potiuntur.. Que enim , G. quamn di&u, audituque. obfcena in judicio Beatiffomi Papee i fj Leonis, covam Senetu amplffmoo , mamifeffa, eorumz pf y confeffione patefatla funt ? Adeo, ut eorum, qui. dicere- " h. M tur Epifcopus , €? voce propria proderet , €9 omnia &h Jcelerum. eorum fecreta. perferiberet , — quod. motitiam noffraus latere nom. potwit , quibus tutum. mon eff ne- n ini- gligere tam deteftandags. Divinitatis inpuriam , CV im- ) atifto ancbeut punitum. velinquere [celus , quo mom [olum. corpova deceptorum ; fed etiam anime inexpiabiliter polluuntur. wf i un; P Unde .. u//z'cumque tervavun gm'squis Manichaeo- vum fuerit deprebenfus, penas, quas in facrilegos jura atf Jauxevunt , au&lovitate publice feveritatis excipiat. Sütque publicum. crimen , €? omni volenti fine. accu- Nec cui- du Jationis peviculo tales avguere fit facultas. quam licitum , tutumque [it , aut celave tales , aut ta- Norelà libus conbibere 3. cum. omnia de bis a nobis coufirma- p d ta fint vetro. Principum con[lituta : ut moverint un- justo verfi, bac edi&lali lege propofita, Manicheos digmi- vtj J tate auilitiee, €9 wrbium balitatione privandos ; ne quis inmocens talium, converfatione , &9* focietate capiatur. Succeffiones vero mec capiont, mec vehnquanmt. Sed fifci noflri viribus aggregentuv. — Nec eis, quod palam " 7/$- 4 104 S2S (0 ) 8O intevdicitur, ulla jïrau;'le quevativ..— Inguriarvtm caveant Al a&ione. Contratus liberos omnino non baleant.. ri. t i suates. uniuscupusque auilitie , vel officii, mox exigen- fever da per appavitionem vefhram decem libeavum amri üdy anulca percellat ; fi queas bac Juperflitione pollutum fi- fry, oerunt qilitare. Neg (e enim alquid mimüum im eos Yfe videtur poffe decermi , quorum Incefta , perverfitas ve- fedi ligionis momine, lupanaribus quoque 1gnota, vel puden- d dl da committit. Datum xur. Kal. £ulii Roma. Va- Man Jentin. Aupuflo vi. €? Nomo COSS. Hanc Va- du lentiniani fan&tionem , quz Magni Leonis te f tempore lata eft, eodem Leone tefte, Romz pro contra Manichzos in fuis erroribus pertina- Tüi ces executioni mandatam fuiffe compertum it fa eft, de quibus Leo : (1). Aliguanti , inquit, ((h' Af qui ita fe demerferaut ; ut uullo bis auxilü pofét. ve- fif f)] /«p anedio fuboeni , fécundum Chriffianorum. Principum ïe,Ej"I conflituta , ue fontum gregem fua contagione pollue- vent, per publicos jvdices perpetwo fumt exilio vele- fmre | [ j gi. "Pheodofius vero junior die 30. Maji, ! W)gu l anno 428. multo feveriorem contra Mani- fti] chzos legem tulerat, qua homines nequifli- D morum omnium nequiffimos etiam fupRIi- jrá cio ultimo pleCtendos effe conftiruit. Sic enim [7 E decernit : (2) Qui od imam ufque þe./'erum tieui- if a. pervenerunt. Manichasi , zusquam n Romamum &H('a;, Jj locum. comveniendi , siorandique. babeant. facultatem. "f , Manicbeis etiam de civitatilus pellendis , & ultimo !qu fip- (5 S. Leo M. Fpift. 8. ad Epifc. per Italiam cap. r. tom, fl 2. edit Cacciar. C2) Cod. Juftin. lib. 1. tit, $. L-S. Ü 3 (o)895 I0$ HCapatn Jupplicio tradendis ; "quomiaum bis. mibil veltnquendum 1. J loct ef? , in. quo ipfis quoque elementis fiat inpurto. ! zxïgfis- Severitatem tamen peenarum , quas in Ma- F. a nichzos Chriftiani Imperatores conítituerunt, fzpe, Chriítiano populo intercedente , urbis ollmvv:m.i i w Prafeci, & Provinciarum Proconfules non wf mediocriter mitigabant. Nihilo tamen minus at de illata fibi crudeli, injuftaque perfecutione m« l Manichzi luctuofis queftubus, quemadmo- h V dum nofítrz ztatis hzretici, nulla fuffragan- 'Teftem a te fibi zquitate, conquerebantur. produco Auguítinum, temerarias Manichzo- , n pertim- rum querelas his verbis , quz aptiffime etiam per tUl in Janfenianos cadunt, opprimentem : ( 1 ) ( Q inquit, Guomdo, inquit, per/ecutionem , odia fufrine- tis proptev. jeftitiam 5 quibus bec facrilegia predica- o[jät j r-'mcip:w ve , C? perfuadere ju[flitia eff ?. Pro qua impia perver- J Poyïli- þmte propter. Criffianorum — tempovum. 1nan, uetudi- vili Wem quam pyrve,Cg prope nulla patiamzmi; cur mom ) Mälv cogitatis ? Fauflus comvitfus , vel confeffus, quod Ma- 2 sicheus effet, cum aliis nomullis fecum ad judicium n Proconfulave perdutlis , eis ipfis Chviffianis, a. quibus äl[)!?h' perdutli funt, intercedentibus , leviffina poua , fí ta- icenim auen illa pena dicenda efl , im hufulom velegotus eff, "u quod fua fbonte quoque fervi Dei faciumt , fe a tur- m bulento flrepitu populorum vemovere. cupientes. — Dis- gt cernite , quid fit perfecutionem: potà pro juflitia 5 &9, pro qua ifflaviem. patiamini in veffris libris, etiam at- TL ] l l que etiam advertite. l XLII. j n Gs (1) Auguft. lib. s. contra Fauttum cap, 9. tom. 8 106 w (0) 909 XLIII. Cum autem feculo vrr. vtrtt. & 1x. h Manichzi, qui & Paulliciani appellati fünt , JIUIIH[ omni fcelere orientalem przfertim Ecclefiam 1 lacerarent, atque in ea funditus delenda oc- L cupati effent ; orientis Imperatores, poft fa- jrm €a utriusque Imperii orientalis , & occiden- (ritn talis divortia, quod levioribus legibus prz- Pttro ceps Manichzorum furor frznari non poflet, dm fupplicio ultimo hoc omne genus peftiferum, li, e atque impium ex hominum communitate fant exterminandum effe conítituerunt. 'T'eftes þewn locupletiffimi funt Photius, & Petrus Sicu- Apn lus feculi ix. Scriptores. Et Petrus quidem fit Siculus Bafilii Macedonis in Armeniam ad [/7) Ji componendas Manichzorum turbas Legatus qu /( hzc pofteritati mandavit: (1) 44 cetera. fua lts egregia facinora Divimi , atque ovtbodoxi lusperato- Ti À ves addiderunt ; ut Manicheos, Montanosque. capitali MC&] puni fententia jubevent ; eovumque libros , quocun- N que 12 loco inventi.effent , flamumis tvadi. Quod f m quis eosdem occultaffe deprehenderetur ;; bunc eumdem g J movtis pene addici, ejusque bona. in fifcum infervi. ff 2711 Singulares autem orientis Imperatores , qui /ü capitales lepes contra Manichzos tulerunt, ligg, commemorantur a Petro Siculo, & Photio; J Áif Juftinianus Secundus , & Michael. Curopa- lates, & Leo Armenus. De Jufítiniano hxc &t ïfadj Petrus Siculus habet : (2) Qfufimiamus Augu- 1$, (1) Pet. Sic. Hiftor. de Manich. haref, pags $20. C. (2) Idem ibidem pag. 821. B. !s 'l/ Pn WO (0) &v 107 t jim , qui poff Hevaclium ( & Conftantinum Po- yiunt, gonatum ), Iperi fceptra gubernavit, omues flatimz um ip umum cogi Mamicbeos , feovfumque imtervogavi n jufft , atque flommis tradi, quotquot. effout in ervore n .pertz'nacef. ltaque exfhru&to ad aceroum. ingenti vo- OC Confonat gocenfi, C9 crvemuti ommes fuerumt. yus p Petro Siculo Photius, qui de juftiniano eo- y ol dem hzc literis commendavit: (1 lLupevotor (f tum evat. euflinianus , qui poft Heraclium ( & Con- um ftantinum Pogonatum Imperii focium ) exce- Ti perat , quique meandavit ; t bec ( de Manichzis ) js n negotia pevquifüioni, €9 juflo judicio fubjicerentur. ; quidcm ita,ut, qui vefipifcere nollent ; aut, qui penitentiam m d olum polliciti, nibilominus in apoffafra fua perfeveravent ; fG1tUS ignis fupplicium fulirent.. De Michaelis Curopa- qa J ates , qui monafticam. veftem induit, & Leo- p nis Armeni, qui Michaeli ad Monachos pro- 4 ii [4 CJP) ficifcenti fucceífit, editis contra Manichzxos qïmm'ö" decretis hzc Petrus Siculus tradit : (2) Mi- Q] chael lmperator , veligiofiffuus Monachus ; €7 Leo, qui fecundum illum umperavit , cum viderent vaviis, [ Z(l/ijl:fr'l:f! " 1l J ia & indignis smodis ab bac (Manicheorum ) bere- f Chrifiianos infefari ; wnffis im ommibus düionis 3 qul erü P Romane litevis , ommes nefavie fethe pavticipes neca- !hotlo vi guf[erunt. Quare , ut. im. Arineniam . perlatum . ef umf Regnum. edi&hum. d. "Thomam Epifcopum. Neocafaree, fü hib $ ad Paracordacem. Prefetlum ; occidebantur. Regio ! ///n// Ju[fu fi ,b €1) Phot, Hiftor. Manich. pag. 360. edit. Montfaucon, (2) Pet. Sic. Hiftor, de Manic. hzref, pag. 324. C. 108 Ju[ft, quotquot morie digti exitii duces reþerie&antm;. Eadem cum Petro Siculo Photius his verbis narrat : (1) Micóael, qui Imperatoriass ve[lem in D Monacbalem . commutaverat , ut ejus fucceffor Leo , de bujusuodi apoffafía perquifitionem. freri mom. indili- genter curavunt $— fed , qua par. evat Jolicitudine , NU per ommes Romani Lmperü fimes viros dignitate pra- ffantes wilforunt 5 ut , qnandoquidem ab Epifcopis , €2 nm D Sacerdotibus frequenter. moniti illi upii nec obtempe- vaverant , uec vefipuerants fi quos deprelenderent tali que Veni iprpietate obnoxios, qui ad meliorem Je frugem . veci- quo pere nollent ; quafi. communem feffem , & ge- ueris bumanmi peruiciem gladio Que probo plecevent. Ptf Sücin tj ] w of A z2 d », W E LT SN SS G N VANS ju ] A z H qi * Titlfg A Tifey; li g. ln ; P ificiug Ml() lq CA- () l | (1) Phot. Hiftor. Manich. pas. 372. edit. Montfaucor.a. l WeS ( o ) Q9 109 hi CAPUE X BEU m De latis jure Pontificio coutra Ma- r nicheos lecibus 0f 0i lcittid us Pontificium admodum differt a Aidle yn XLIV. J ure Czfareo, & Pontificiz leges Jl ;)n Y Ille enim in multis dlfcrepant a Cefareis. t ifnn: d t jure clavium feruntur, quo ligandi, atque fol- vendi poteftas datur ; hz autem jure gladii, if n quo perimendi impios datur facultas : deni- 8 que ad corrigendos illz ; ad perdendos im- probos pertinent iftz. Primus Romanorum Pontificum legem contra Manichzos tulit Siricius, de quo hzc habentur : (1) H - venit Manicheos , quos exilio deportavit , €9' boc confltwit ; ut mom participavent cum fidelibus com- guiuiionem , quia ore polluto mon liceret. fanthum . cor- PT!S DOWIZTZZCMHZ vexuve. Hiec quoque conflituit ; ut, Jf quis. convevfus de Manicheis vediret ad. Ecclefiam; qullatenus. comsmumicavet nifi tantum velegatzoni Mo- nafferii teneretur obnoxius; ut jejumiüs,X9 ovatiomi. bus maceratus fub. examinatione. ufgue. ad ultimum diem tvanfitus. fii humanitote Ecclefie. Vitaticum. eis lovgivetuv. In exilium deportaffe Manichzxos Siricius dicitur ; quod is latam Romz a'I'heo- dofio legem de expellendis ab Urbe Mani- chzis, (h (1) Apud Anaftaf. Biblioth. tom. 3. fc&. 55 pag. 49* fil edit, Blanchin. YlIO WD? ( 0.) 999 cheis, ne Romanus populus Manichza con- od tapgione corrumperetur , fervandam , exe- 177 quendamque curaverit. Hoc Siricii decre- itl; à tum dubium eft V. C. Conftanti ; fed necab Municha utroque Pagio, Antonio, & Francifco ; nec a li, Binio, nec a Labbzo, nec a Ciacconio , nec ! Yil l a Blanchinio , nec a Scheleftratio in dubium fiimej, revocari videtur. Scheleftratium tantum ii f produco, cujus hzec ad decretum illud funt [ verba : ( I) Cun Manicheorum /.'Jærejz'f non aodo derit, provifgaua , fed etiam obfeena fuevit; nullam. — levio- TO 3 vem penam s Smicins mmponendam cenfut; quam 4 mand. j)e V])Elïfæ 1 venitentie in Moenafferio peragende. — Un- li, g de duo quedam confequuntur : €? Monafferia. ante flilte Smicium fufé, 7 gravioribus dehtlis pemitentiam T 4 perpetuam nupofitam fuiffe ; cum boc tamen mode- Naic varrge, quod im ultigno confütutis Visticum conce- f Qs deretur. Quit, f XLV. Sequuntur ffatuta, & provifiones [2 5 S. Leonis Magni, quibus fapientiffime, fan- fu. &iffimeque tum Manichzxorum corre&ioni , fii i tum commiffi fibi eregis faluti , & incolumi- '»'Wil'(llij tati confuluit. Er primo quidem fideles GIT;]]/.::I. omnes in urbe commorantes àdmonuit, eis- fllb)e& que przcepit ; ut latitantes in fuis latebris JutQrio Manichzos indagarent, eosque Romano do- As micilio prohibendos fuis Presbyteris , id eft, m a- (1) Scheleftrat. p. r. antiquit. illuftr. pag. 463« i ] | lg «94 ( 0 ) 97 III 1 C0l | Parochis denunciarent. (1) Ut autem , inquit, NÀ in ommibus, dile&iffami , placeat Domno veffra de- 1 m volio; etiam ad bauc vos bortamur. induffrioma 5 ut d nl Manicheos ubicumque latentes veffris Presbytevis pu- N blicetis. Magna efl euimi pietas. prodere latebvas im- VN piorum. Et Paulo infra: Mom fimamtuw lateve bo- Qub gunes. Coveudi funt; me cuiquam moceamt : pro- ii dendi funt ; me im aliqua creitatis noffve pavte com. fud f fiftant. . Vobis, dilcliffimi, apud tribunal. Domini pro- n d derit , quod indicigus , quod vogamus. . Iterum ve- 37 ro atque iterum Leo fidelibus fibi commiffis " mandat ; ut Manichzorum latibula, diverfo- je. U ria, gymnafia , fodalitates , familiaritatesque yi m fideliter fibi denuncient : eosque de filentio aentan reos apud Deum futuros effe admonet; etíi ; od Manichzorum erroribus , flagitiisque confen- j cont taneos fe non przítiterint. (2) lllud quoque, in- quit, vos, dile&fiffinzi, obfoeraus tnoneo ; ut fi cui ve- Jirum imotuerit ; ubi ( Manicheel ) babitent , ubi do- yvifir cednt, quos fvequentent , €9 im quorum focietate ve- T quiefcant ; moflree f^licitudini fideliter indicetis. Et, qui tales mon prodendos putant ; in judicio Clviffi in- rc&iöm'x ol veniantur vei de filemti» ; etimmfi nom comtouminentur fidde e[fmfv. Preterea Chriftianum populum (ibi li[1 61.5" fubje&tum admonet ; ut a Manichzorum con- lr junCtione, & amicitia difcedat ; maxime vero g" feminas, propter effrznatam , credo, atque ne- ,ij; fariam Manichzorum libidinem, & fraudu- P len- (1) S. Leo Serm. 8. cap. 4. tom. 1. edit. Cacciar. (2) Idem Serm. 15. cap. 5. tom. 1. » 112 «J'o»g ( o ) lentas blanditias; ut non modo a colloquiis , | fntim fed ab eorum etiam notitia caveant , magno- lins, pere obfecrat. ( 1) Hos aague bomines ,. dileciffr- dum gny, per omudia exfecrabiles , atque. peffiferos , quos (QQ€ adhavum vegionum perturbatio nobis zutulit. cvebriores, etin: ab amicitia veflra penitus abdicate vosque praci- lf.T. pue muleres a talus notitin, €9 colloquiis abflinete. impieta His autem verbis : Quos aliovvan vegiozvm per- turbotio molis intulit cvebriores , fignificat S. Leo, incejfig Whrita jam dudum Romz Manichzos non paucos de- lituifle , qui jam in multo majori numero z- LA dici tate fua excreverunt; cum perfecutione Van- þ»:?fg dalica devaftata Africa fub Genferico Van- 8; [7] dalorum Rege Manichzi, qui in ea Provin- fi:,ï;;; [/ cia plurimi verfabantur, reli£tta Africa, Ro- lisiri mam perüïgii caufa fe contulerunt. heref XLVI. Conftituit przterea Leo ; ut nec ls u Divinis, nec humanis in rebus ulla eflet o- QXQQï prar mnino Catholicis cum Manichzis focietas , ulla conjunttio, communio ulla; fed potius fum- düm Tat, ma abalienatio, & diítra&io ; ne genus illud flerio peftiferum, atque impium contapione turpi- tudinum, & impietatum fuarum fanum Chri- Qifen ftiani populi corpus contaminaret, atque cor- qpe ! litenti rumperet. (2) Nil, jubendo inquit , cum bugusmodà bomimbus commune fit cuiquam, Coriffiano, ; Cllm ii alla cum . talibus babeatur. focietas , mullumque con- for- C1) S. Leo Serm. 15 cap. 5. tom. 1. edit. Cacciar. N (2) Idem Serm, 33. cap. 4. tom. I. edit, Cacciar, ( 1 DI SQS ( 0 ) NGIS 113 ln fortium. — Omnes autem fuas curas , folicitu- p , lf dines , cogitationes , omnemque operam San- &um Pontificem inveftigando , detegendo , L coercendo , caftigando , medendo , fanando in crabnim exítinguendam Manichzorum hzrefim contu- j j liffe, Leo ipfe hisce verbis teftatur : (1) Blurimos xalfi dmpietatis Masáclec Jequace$ , €2" dotores im wwbe jnttm )at $.1 invefligatio noflra veperit ; vigilantia divulgavit ; au- oritas, €9. cenfura coercuit : quos potuimus emendae paucoscïs- ve, correximus ; ut damnorent Monicbeum cum fre- iU dong V dicatiomibus , 9 difeiplmis fuis; publica in. Ecclefía profe/fione , € mamis fue fubfeviptione compulimus : jo V & ia de voragine impietatis fue confe[fos , peuiten- Drori a, A* t concedeundo , levavimus. His pofh*emis Ver- bis fatis aperte fignificat S. Leo, revocatos ab hzrefi Manichzos publicz fe pxnitentiz, qua- lis tum erat in ufu , addixifle : perpetuzne, ,-)u[ li* excepto tamen mortis articulo, ad exemplum ] CH&I 0 predecefforis fui Siricii; an vero ad certum jetoS, gþ dumtaxat tempus ; hic S. Pontifex non decla- qus f rat. Profe&to S. Innocentius l. Siricio po- n J fterior , Leone autem prior, nullis fincere pz- ye t " nitentibus morti proximis , propter quzcun- um U ! que publica, quamvis teterrima, crimina pz- gued nirentiz publice addi&tis denegandum effe " [Uf j p cum reconciliatione Viaticum ad Exfuperium fcribens decrevit. Hzc enim habet * 2 R (2) ii J p g Cor- /u Cr) S. Leo M. epift. 9. ad Epifz. per Italiam cap. 1. tom. 2. N'm' (2) Innoc. L. epilt. ad. Exfüper. apud Couitant, 6, fcrip. (lb l. 405, cap. 2, num. 6. pag. 793. 114 x$7 (0) 999 l Communiouem dari abeuntibus placäz't ; & propter fhni, Domini enifericordiam , quafi Vioticum, profe&huris ; il €, ne Novatiani bevetici negantis veuiam, afperita- u d iem, C9 duvitiam fequi videamum. Tvibuetur ergo T mf eum penitentia extrema copmmnio ; ut bomines bujus- plum', | anodi vel im fupremüs fuis , permittente Salvatore uo- Iil)llS [ fivo , a perpetuo exitio vindicentur. Sed ad Leo- — ttfdig nem me refero , de quo ztate fibi zquali Pro- ( ] fper in Chronico fcribit , eum incolumitati ftilins Ecclefiz maxime confuluiffe ; quod Mani- [r u chzorum ingentes codices flammis dederit concremandos : (1) Hoc tempore, inquit, plu- X vimos Manicbeorum in uvbe lateve diligentia Pape ts . Leonis imnotuit ; qui eos. de fecretis fuis evutos , 9 tlel oculis iotius Ecclefie publicatos, omnes dogmatis tur- ' la f pitudines €9' damnave fecit , €? prodere , incenfis. eo- 1 exti vur codicibus , quorum mogne smoles fuevant inter- s q cepte. Omnium autem curarum, folicitudi- Q M num, confiliorum, quz S. Pontifex pro fà- lute, & corre&ione Manichzorum fufcepit, hi D illud remedium füit preítantiffimum , quo ht d publicas , communesque ad Deum preces in- 7 dixit , quibus ab erroribus fuis, malisque mo- fi p ribus Dei clementia revocarentur. His enim ttntib verbis Chriftianum populum in concione fre- B p quentiffima eft allocutus : (2) KEeclefiafficum Qs f Jaue , atque Divinitus inflitutum non folum mon iubi- r le- lr (1) Profper in Chronico, Maximo IL. & Paterio COSS. id eit, an. 443. edit. Labbea. ( A (2) S. Leo M. Serm. 33. cap. 5. tom, I. edit. Cacclar. BAQ «Q9 ( 0 ) Q9 $51 j þmpm bemus; fod enam incitamus. affetlum g ut etiam pvo Vf talibus mobiscum Domino füpplicetis : quomimm &5 yifprie Qo$ deceptavum auisaavum vuinay cum fletu, €? qmero- l&t uj ve anifereamur , exfequentes. ZIpoffolicee pietatis exem- na i plum s ut cum infirmantibus infirmemuv , €9. cum flen- Joattrut tibus defleamus. Speramus enim exoraudam mifevi- al l cordiam Dei multis lacrymis , €9 legitima Jatisfa- * u r &ione lapfevum L quia, duu boc im. corpore vivitur ; vlumi nullius. defperanda veparatio ; fed. omuium eff optan- d M da correthio, ; db XLVIIL. San&ti Leonis exemplum Gela- yia fius Papa imitatus eft. Hic deprehenfos in 110f , s') urbe Manichzos, quod jam dudum lege Cz- atiy AT« farea fancirum fuüerat, Roma expelli, atque reilfï 2 in exilium mandari curavit : eorumque co- Yi inre,rf dices impios, atque peftiferos, quod Pontifi- Jicitu t ci? Curz,atque muneris przcipue fuit, flam- ; pro mis concremari precepit. (1) Hwjus tempori- fufer bus inventi funt Manicbei in urbe Roma , quos exi- Hio deportari precepit , quorum códices ante fores Ba- lii , qd] r flice San&e Marie contremovit. Hzc de Gela- ag fio apud Anaftafium Bibliothecarium confen- tientibus Altaferra, & Francifco Pagio. Ea- fj cm i dem prorfüs cum Gelafio ratione Symma- ) chus fe contra Manichzos exhibuit, quos exilio relegari curavit, eorumque codices, & T j j fimulacra ante fores Bafilice Conftantinianz H 2 in- r (o (1) Anaft. Biblioth. in Vit. Gelaf. pag. 194. tom. 3. edit, od lanchin, 116 899 (0.) S89 incendio concremavit. Sed Anaítafius ipfe i, i audiatur: (1) Poff bec omnia Beatus Symmacbus fisqu invenit Manichbeos in urbe Roma , quorum omnia [i- DN anulacra, vel codices ante foves. Bafilicee Conflantinia- d ze incendio concremavit, & eos ipfos exilio velegavit. Impri "l'alis in Manichzos adhibita a Symmacho ca- Ap(](h ftigatio, & animadverfio evertit fanditus Ana- Tplel ftafii Imperatoris calumniam , qui propter fuf- r | ceptum Eutychianz hzre(is patrocinium fà- T cris Chriftianis interdictus a Symmacho, ita EU iratus exarfit ; ut. Santtum Pontificem Ma- | bri nichza labe contaminatum iniquiffime divul- gaverit. Manichzismi calumniam a fe remo- u ï Qide ; vens Symmachus , Eutychianam hzrefim his ( non obfcure verbis exprobrat Anafítafio : (2) ] J Dicis effe me Manicbeu. Nunquid Eutycbianus E J , vel Eutychianos. defendo , quorum furor. maxi- 19 ts ze Manichbeorvum fuffragatur errorài ? Demum de &in Romano Pontifice Hormisda ejus opera Ma- QU nichzos urbe pulfos, & flagellis cefos Ana- DN ftafius narrat, de quo hzc literis commen- dos | davit: (3) .Hic imvemit Mamicbeos , quos etiam Teti vtit. dzf:uj]bs cum examinatione. plagavum exilio deporta- b Quoruzs codices ante fores. Bafilice. Conftanti- niane incendio comcremavit. Quod vero ad di- fciplinam, & confüetudinem Ecclefiz perti- net ; (1) Anaft, Biblioth. inVit. Symm p. 217. . 3. edit, Blanchin. (2) Symm. P. apud Anaft aí. Imper. epift. vr, apud Anafü, Diblioth. ag. 2198. ibidem. (3) Anaft. Bibli oth, in vita Hormif. pag. 236. ibidem. ()& » * * * , Sy(o) 117 w n TTTE net; cómburendi malos, impios, fuperftitio- fosque libros, longe antiquior ea eft Hormi- i f fda, Symmacho, Gelafio, Leone. Eam enim nf ex Apoftolica traditione ad nos defluxiffe non gt improbabiliter arbitror. Etenim, ut in A&is yacho d Apoftolorum legitur, Chriftum Dei ,Filium ts Att Ephefino populo przdicante Paulo , (1) Mul- t fl;lï t ex bis, qui fuevant curiofa fe&ati , contulevunt nium libvos , €? combufJorunt. coram . omnibus. Curiofa qdo, autem illa, quz in memoratis combuftis li- m J bris continebantur , magicas artes , atque prz- ye dl ftigias fuifle tradunt , apud Cornelium a La- e ren. pide in hunc locum pag. 284. Chryfoftomus, (im lii Oecumenius, Beda, Syrus , Eufebius, qui- : () bus preftigiis , Appollonnio 'T hyanzo, eo qliamus tempore mapicas artes Ephefi docente, fum- g m mo ftudio Ephefini dediti erant. Ex his autem mum du efficitur, jure , meritoque Manichzxorum li- erà Mi bros, utpote magicas prafertim artes , atque (os A preftigias continentes , flammis comburen- cotrrto dos fuifle traditos. Caterum omnium hz- , ! i reticorum libros Imperatores plures com- j burendos fanxerunt, ex Cod. 'Theo- i d»!! Qu dof. l, ult. de Hretic. "TL [ig pCf[l f " i(Bll Àif CA- Mi i H 5 p (1) A8. Apoft, cap 19. V. I19. 118 «Q2 ( 0 ) 997 D7 CA P UP T jl dicuh De Pauü&ciants Manicbeorum füce« Verrati cefforibus. AC f e Paulicianorum hzrefi| fcripfe- XLVTI. D jiti, runt prz czteris S. Joan. Da- li Spt mafcenus, Photius, & Petrus Siculus , Pauli- V cianorum , qui Chrifti Ecclefiam vr. potiffi- o« mum, & Ix. feculo maxime pertubarunt, pl state fere zquales. Joannes enim Damafce- x nus feculo vur. ; Photius autem, & Petrus a Siculus 1x. feculo floruerunt. Et Petrus qui- (üf] dem Siculus , quem latinitate cum adnota- tionibus donavit ex MS. Codice Bibliothece Tüm | "tht Vaticanz Matthzus Raderus S. J. & exfílat misqx tom, 14. Biblioth, PP. edit. Parif. in fua de anj' vana, & fítolida Manichzorum hzrefi hiíto- aliis ria, Bulgarorum Archiepifcopo infcripta , a Ti Bafilio, Leone, & Conftantino ad Paulicianos ribu "ibricam Armenie oppidum obtinentes de Jittai redimendis captivis Ducibus fe delegatum uT narrat, quo in oppido univerfa Pauliciano- leng; rum myfteria fe cognoviffe affirmat. (1) Ti 1 DA /rice , inquit, Jegatiogis obeunde caufa apud Pau- licianos diu movatus , fepe difputando ewma illis fum j Ancy 0 Al í congve|Jfus , sllorumque avcama otmnio per catbolicos etian DT N ( APetrus Sic. hiftor. de vana, & ftolid. Manich. h- h ref. pag. 814. u 9. (o ) u9 119 etiati ibi degentes. curiofe. imvefligeoi Ad calcem " vero fuz de Paulicianis hiftorie hzc Petrus Siculus habet: (1) Ego "Trice movem meufes in verfatus ea, que fupra a molis commiemovata funt, accuvate per[cvutatus , curiofegue. percuntlatus ,. juf- Jisque Janéliffanis piorum , €9' ortbodoxorum Frinci- fi pum , quamvis iudignus, €9 ultimus, obfecutus ommi- Jor ]. bus palam: fecere enixe contendi. Photius vero a hs lo V. C. Montfauconio ex grzco codice Biblio- j p thece Coislinianz , olim Segeurianz Parifiis tübani an. 1715. latine editus a 1. fzculo ufque ad Dani ix. quod Paulicianorum feculum eft, com- & ht pendiariam Manicheorum cum veterum , As Q* tum novorum, id eft, Paulicianorum hifto- adnote riam perduxit ; & quidem Paulicianorum ab Jiothec? «tatis fuz locupletiffimis teftibus , certiffi- & u misque nuntiis ; veterum vero Manichzorum i fiti a Cyrillo Hierofolymitano , ab Epiphanio, r li aliisque Scriptoribus , quos ipfe commemo- (onpt rat, mutuatam. (2) Sigui autem velint , de vete- yilod? ribus Manichzis inquit, a priscipio eorum im- if j pietatem, C unde priora femina jata fuerint , con[pice- ve ; Cyrillus , cui facve urbis (Hierofolymz ) gu- Pauh»ma Lernacula tradita fuere , ipfis biftorie Dux erit : ]^ . wec nom muraculis magmus Epiphanius ; itemque mon iil ( jauci eovim , qui bifforias Ecclefiafficas. adornavunt. i ii/r';'(']m Titus quoque Boffrenorvum . Epifcopus, €9' Serapion ; [J[Z;l]/im Tba- 4 g" (1) Petrus Sic. hiftor. de vana, & ftolid. Manich. hz- ref. ag. 825. (2) Phot. Hiítor. Manich. pag. 354. apud Montfaucon- in Biblioth. Coislin. v d 120 (0) Thumnitanus , Alexander etiam , qui Lrycopoleos d- din ) chiepifcopotum. tenuit. Preter bos outem is , qui de QUE dis ommibus fovtitev triumpbavit, €? bauc , de qua j lr agitur , impietatem confutmvit , Heraclianus: Chalce- jhi: , donis Epifcpus , qui viginti libris certamina contra W ao eorum . apoftafiam afituit. Praeclariffimus au- if tem eft S. oan. Damafceni adverfus Mani- Ths o — chzos dialogus; de quo quidem dubitat ejus - r interpres Jacobus Billius ; fed opus illud ju- i Reg re, meritoque Damafceno attribuit , atque dicwy invictiffime vindicat C. V. P. Lequien poftre- W ( mus Damafceni editor, & illuftrator : docet- fu. que admonitione operi adjun&ta , dialogum 1Iorty huncDamafcenum contraManichzos fcripíifle ; ah'o ] quando fub Paulicianorum nomine in parti- ftto i bus Syriz, Leone lfauro imperante, propa- Arlnen gari, & corroborari ceeperant Manichzi. $ls. Tüte XLIX. Quod ad Paulicianorum originem pol pertinet ;a Paulo quodam Samofáteno , cujus 777 Patria Samofata Syriz Euphratze (non eo diny; quidem Epifcopo Samofateno, a quo Paulia- D7 dg niftz feculi r11.) ad Manichzos Pauliciano- ditojy rum nomen pervenit ; quod is ex Syria in D Armeniam Manichzeorum hzrefim feculo vit. Tü)gty vel primus intulerit, vel propagaverit. Pauli- L cianorum ab hoc Paulo originem Photius his dfïwmin Verbis narrat : (I) Samofota urbs. ef Syrie , ubi ji. olin (1) Phot, Hiftor. Manich. edit. Montfaucon, in Biblioth, oislin. pag, 349, ( Á SQS (0 ) SQF I2r ylnr 4 olizz Manicbeorum: do&rina. Deo perofa floruit. — 0i lum d erat anulier. quedam suomine Callinice , que totum bu- nb q jus berefis ceuum in fe collegerat. Hec duos peperit n Cubr filios : alium Paulum, ahum foaumem appellarunt. ia n Hi non mimus deteflandee berefis ; quam uteri. proles fs d* defetlionis virus [ime ullo temperamento. acceperunt. fs r lllos vero , utpote Zmpietate preffantes , qui tum (in ib Syria) deteffandee fetle prafetiz, & m yflagogi evant, d .g ii in Regionem /rimeuiacorum , ut wunc vocatit , ad pra- , aj l dicandam impietatem mifevunt. — Ex preditlorum igi- enpi um altero , cui nomen Paulus , Pauliciani appellatz ": d Junt. Alü vero Manichzi Armeni Paulicia- falogu norum nomen (ibi fe tribuifíe dicebant ab xipii alio quodam pofteriore Paulo, non Samofa- ? at teno illo Callinices filio , de quo füpra ; fed Armeno, Gegnefii, & 'Dl'heodori patre , an. u ha. 685., Juftiniano II. Conftantini filio impe- rante. De quo Paulo Armeno hzc Photius pofíteritati mandavit: (1) Pauls quidum 4r- origit , 0f auenius genere , cui duo filii evant , Gegnefius, C?* "Theo- g d dorus , fupplicio (ignis) quod toti apoffatarum ca- u deffinatum ( Juftiniano) fuerat , fe fuga fub- pl wj* ducens , im vicum fupra memoratum , Epifpaevin no- $n mine, veceptum babuit ; ubi impietatem di[feminave co- nabatur. b boc autem; Paulo pavs defe&onis mon Y hf i Y j I gunmima, G deteflanda. Mamicheorum natio. putot. fe homþ l) denominationem, accepiffe potius ; quam ex Colliniceg fülüs. j [7] i Quamquam fiquis contendat Mani- $ chzos (1) Phot. Hiftorv. Manich. edit, Montfaucon, in Biblioth. ii Blbllmþv oislin. pag. 361. 122 SQS9 ( 0 ) SOS chxos Armenos propterea fe Paulicianos no- p minafle ; quod Pauli Apoftoli fe difcipulos nlg effe predicarent , ut noftra ztate Auguftini Mani difcipulos, & Auguftinenfes, etíi temere, ja- fidan Gitant fe Janfeniani, non repugnabo. Ete- fugi nim Photio, & Petro Siculo teftibus , (1) pri- ficha marii Manichzz hzrefis per Armeniam pro- vhtuit pagatores non imitatione tantum ; fed (in- DAT gulari uniuscujusque perfonz proprietate fe quuli Pauli difcipulos ad vitam iterum revocatos, eudt & a Paulo Apoftolo miffos, per fummam non t temeritatem dixerim , fed infaniam vendita- tiij) bant. ltaque Conftantinus Silvanum fe Pau- äm/ li difcipulum e cineribus excitatum , Simeon (ünt "T'itum, Genefius 'l'imotheum , ad quos funt Tif Pauli Epiftolz, Jofephus Epaphroditum , Ser- ius ''ithycum fe de cclo adveniffe affirma- etitu bant. His adde Juftum, Zachariam , Baha- ruptu tis ( nem, ex quo Dahanitz, ut ex Sergio Sergio- Wl tz funt appellati, quos inter magnz de pri- matu difcordiz pugnz, & difcidia. Sergio fuccefferunt difcipuli Michael , Canacares, | (ri Joannes , "'heodotus, Bafilius , Zofimus, qui ln comperegrini dicebantur, omnesque fummo Du ftudio, & confenfü Armeniam Manichza pe- Qul fte corruperunt. Sed quoniam Sergii men- tionem fecimus ; non erit abs re declarare ; T US,( qua ratione leCtio , & interpretatio Sacrz Scri- n (1) Phot. Hiftor. Manich. edit. Montfaucon. in Biblioth. oislin. pag. 350. Item Petr. Sic, de vana, & ftolid. )* anich. haref, pag. v819- S$9 (0) SQ9 125 iC Scriptufe, que vrr. jam dudum fzculo de - Qu vulgo, & plebe Chrittianis interdi&ta erat, in Bu Manichzam hzrefim Sergium detruferit. Rem temmty fa&tam verbis his narrat Photius: (1) Celebris o D Sergius Manicbeus, cum adbuc puer effit, o femina Ma- Is (Ure Wichea depravatus eff, que Sergio Evongelia legenda enam p obtulit , Cum. vero Sergius letlionem Evangeliorum ; fl JEI:- mog ad leicos , fed ed Saeerdotes pevtzmere dixiffct ; Jprictas: ! smuliev vafevvima , boc efl avtificium , inquit, $a- Tevoct cerdotum Chrifianorum 5 ue laici fimplices in. cogui- TImam üonem veniaut Déivinavuma verum. "lum calhda Ma- n vendi siehea interpretatur loca pluva ! Evangelü. fecundum j fe P bevefim Manicbeorum , &9 Sergium feducit. Au- Siimeot diant hec Janfeniani, qui Novum przfertim uos f "U'eftamentum non modo vernacula lingua imï 5865 editum ; fed malitiofa. etiam converfione cor- j ?&W ruptum, cujuscunque ordinis, & conditio- a, b nis Chriftianis, feminis, pueris, illiteratis , [iO SQW rudibus , imperitis lependum efle prefcribunt. i r j " AE ) L. Quod autem ad Paulicianorum do- Cunrac &rinam/attinet; hzec eadem omnino erat, ac J (! univerfa hzrefis Manicheorum ; cui tamen ff ]i [1 jl Pauliciani novos de fuo errores addiderunt , i quibus . impietate nova veterem Manichzo- fd nro'u m rum impietatem cumularunt. Petrus Sicu- deu n lus, qui cum Paulicianis Armenis non pa- n rum verfatus eft, id teftatum nobis reliquit , ii* &t e i D M Cr) Phot. Hiftor Manich. edit. Montfaucon, in Biblioth. oislin. a pag. 365. ad pag. 372. 124 w (0) v fil) de quibus hzc literis commendavit: (1) 3- dem funt , nec quicquam divertunt a Manicheis: Dau- QUCH[( liciani , qui basce vecens a fe procufos. berefes affe- D vutt. in, Qui tametf a. Manicheorum impuritatibus fe alienos di&litant y funt. tamen. dogmotum. ipfirum vi- liL gülantiffmi cuflodes , & propugnatoves. Profe&to ml de duobus adverfis principiis zternis, inge- m j w fud nitis ; de Deo bono, a quo omnia bona; & de Deo malo , a quo mala omnia ; qui funt Qontur Confaf duo cardines, quibus univerfa vertitur Ma- nichzorum hzrefis , Pauliciani novi cum ve- Ti teribus Manichzis conveniebant omnino, de verti foant quibus Petrus Siculus: (2): Prizwz , inquit, dovums axioma ef], duo verum e[fe principia, Deum if L malum , €9 Deum bomum ; aliumque. bujus mundi ly: ] conditorem, ac Principem ; aliumque futuri evi. Ea- lu qui dem omnino de Paulicianis narrat Photius, | Mil cujus hzc verba funt: (3) Duo quidem princi- d pia, quemadmodum &9' Manichei, coufitentur. e[fe. ; ln ajuntque alium effe Deum. Patrem, quem ab umiverfi Og bujus poteflate eliminant , ac futuri tantum faeculi lomj jprpeviusn ipfi traduut 5 alium vero. Creatorem mun- itQue di, cui prafentis feculi imperium. largiuntur. — . ïexz vero Joan. Damafcenus in przclariffimo fuo tetm t0t nj contra Manichzos dialogo Paulician um Sy- | rum, DT ! (1) Petr. Sic. Hiftor, de vana, & ftolid. Manich. haréf pag. 814. Vl V (2) Pet. Sic. ibidem pag. 817. R (3) Phot. Hiftor. Manich. apud Montfaucon. Biblioth. () l oislin. pag. 351. Q h m &Q? ( 0) 897 rum, quocum difceptando confligit, fic lo- i:[)1 t D quentem inducit: (1) JDwo dico rerum priuci- pua, unum bomum , alteruss smalfm. — Ae bonusm. qui- henjuf dem , arbovem bouam . appello, que bonum onme con- uniatu| if tineat , €9 efficiat , uec fructum malum edere. queat : eualum. autegi , tenebras , corrupiionem , avborem sua- B lam , que analum. omme , vitiique genus omme faciat, i, t j o nec fru&tum . bouum. ferre . poffit. Ex duobus his tque . quit contrariis principiis fimul permiítis, a confufis conítare hominem Pauliciani a d Y- n mabant , ut apud Damafcenum his loquitur yi a verbis Paulicianus: (2) Bomi, melique commi- omninu,lüi fiio contigit. a ex portioue boni anime ; t9 ex i, I moli fubflontia corpora prodieruzt. Et iterum alio ':/f/þl)ï, )n loco : Deus, €9 sateria duo principia erant , ac hj m j v lucis. quideu portio anima eft ; tenebravum autem, 9 sutevie opus, covpus. Porro comumiflio ad bunc smo- X WGUH" dwm contigit. Narrat hic Paulicianus homo v pïäï*ï" jntu longam, anilemque Manichzorum fabulam de commi(tione boni , malique principii, ex qua TE homines prodierunt : mox iterum inculcat, yantm/ atque concludit : (3) Ex Jomi portioze amima ; u & ex mali fubflantia corpora produtto funt. Cum Tf iil autem ftatuiffent Pauliciani ex principio bono j ) non nifi fru&tus bonos, & ex principio malo a ^ non nifi fruCtus malos procreari poffe; hinc r O- /]amCh , Cr) Joan. Damafc, Dial. contra Manich. num, 2. pag. 430. tem, r. edit. Lequien, (2) ldem ibidem, m (3) Joan, Damafc, ibidem n. 28. pag. 441. 126 SQ9 ( 0.) SQ9 bonas actiones hominis ex principio bono ; | fintlt D contra vero hominis aCtiones malas ex prin- cipio malo, inevitabili naturz neceffitate pro- Aharif dire affirmabant. Pofitis autem contrariis 1lb a« Qumvis principiis hujusmodi neceffitantibus , liberum i arbitrium hominis funditus evertebant. ts fig t LI. Reliquum eft, ut pauca quzdam de T Y Paulicianorum vita, moribus, & confuetu- R— dine percurramus , quibus Pauliciani veros, | piti germanosque Manichzos fe prodiderunt. Et | Jahtare quamvis picgátatis, fanCtitatisque venditatio, flíltje feveriorisque doctrinz, ac difciplinz oftenta- lijti; tio omnium hzreticorum, omniumque tem- , Uratig porum infignis admodum nota fit; in vete- il (ui ribus tamen , novisque Manichzis, quales | Sæpe « i Pauliciani fuerunt, multo fplendidius fe di- EUY gnofcendam exhibuit. Paulicianorum qui- li mþli dem mos erat in fuis cum catholicis con- p greffionibus fingularem quamdam, & admi- piett rabilem fanCtitatem przefeferre , catholicos fe | fCS, q[ predicare, catholiceque do&Grinz probato- T yer res, cultoresque mirificos profiteri. (1) — lll Vrl impuri, de Paulicianis Petrus Siculus inquit, lDont quando puimum cum . aliquo in difputationis certamen defcendunt ;; quamdam prefeferentes . snorum. fan&i- 1t) At siopiam , ommüa catbolicorum degmota per aftum fl comprobant, Eousque facrilega, Paulicianorum fi— (l W A ii (1) Petr. Sic, de vana,, & ftolid. Manich. lueref, pag. 813 li JJ ^b P W (o) w 127 D nv fimulatio pervenit; ut, quemadmodum Ma- & nichzi veteres ; ad baptismi fontem , & ad hg Eucharifticam menfam cum Chriftiano po- Contri pulo accederent , feque cruce fignarent e 3 , libet quamvis baptismum , & crucem repudia- Dant. rent, nec talia falutem ullam conferre animz arbitrarentur : in pane autem, & vino Eucha- 1uædamc riftico nihil omnino Divini contineri doce- rent. Hzc enim a Photio de Paulicianis ac- eonftt: jani Y cepimus, cujus hzc verba funt: (1) — Eriamfi derum Jalutavem. baptismum ve[puants fe tomen ipfum ad. mitteve fimulant , futiliter. ovbitrantes . cvucem , &5 ventii Y t Laptismums corpori pvodeffe ; fed eorum vim, & ique a opevationem , uec ad amüme annudationem , mec ad alias quampiam ejus utilitateus conferre avbitrautur. n Ye Sepe ex ilis non pauci im veuevandi corpovis , 9 3 qm ius fe Jauguims Chriflü Dei moflri communione funt; fed, wt fünpliciores circuumvoéniont. tontum , ilis partici. orum U 1 licis &* pant. At vero fiCtam, falfamque fan&kitatis , j &3,*; pietatis, feveritatisque fpeciem przfeferen- tes, quod eft hypocritarum omnium, maxi- yholi^ me vero hzreticorum, molliter , delicateque s p ;( ! vivebant, ebrietatibus demergebantur , dif- fluebant luxuria, in omnium libidinum luto, y n adverfante etiam , & repugnante natura, vo- j u W"a.l lutabantur, totamque vitam fordidis corru- ptelis inquinatiffimam traducebant. (2) Eo- r Dd TUl licianorum lu (1) Phot, Hiftor. Manich. edit, Montfaucon. in Biblioth 1 oislin. pag. 353. (2) ldem ibidem pag. 354. 4 128 &S99 (0) &&P vum vite gemus, inquit Photius, lidime plenum BI efh, plenum item nefandis impuritatibus , ac faditati- jl $6 bus ; que in quentem mom cadumt : mom utv "ujque n4- squi sure commiflionibus aullam mon. inemarvabilem olfta- KC mitates fine pudore admüttentes : tantummodo dici- int, ( ts $i tuv monmulos eoruzs a coitu cum motre abffinere. Ebrietati autem, €?. luxui per totam vitam fe deduut, j o omnenque aliag aorum. corruptelom fe&ontin Po- fanil ftremo ad nequitie cumulum preftigiis , can- (U0s d tionibus magicis, veneficiis, demonum evo- Conmi cationibus, Paulicianos, maxime vero Sergii p difcipulos, nefariam dediffe operam marrat 0ppi Cel[is Photius. ( 1) dSergns, inquit, djféipulos reliquit apoflafie , zmproäztatz.rqne ue , qui in myfHcis male- if [ij ficis fuis , atque prafligs primas tenelamt. Ne - f autem in commune omnium odlum & uni- tl ) verfalem indignationem Pauliciani, Verl, ger- M manique Manichzorum . fücceflóres , incur- ahogq rerent ; füumma diligentia, & induftria clande- N ftino cultu j altoque filentio impiis , obfcz- ld nisque inftitutionibus , ritibusque fuis ope- TO ram dabant. (2) Manicbeorum , inquit Petrüs pHHCI Siculus , fuliginofo , cænofaque, Jpurcffimaque fe- ]Ibü &a ab orbe toto propter cuvatiomis. defperationem , þlmmamgue impudentiam exagitata ab ipfismet he- Nefa- veticis alto filentio colitwr , ff obfervatuv. ria vero myfteria füa, arcanamque do&trinam non (r) Phot, Hiftor. Manich. edit. Montfaucon. in Biblioth, —ä Coislin pag. (2) Petr, Sic, de. vana, & ftolid. Manich. heref pag. 816. (j l 129 WOv ( 0 ) w9y li jita non modo fociis füis peregrinis ; fed familia- d j ribus etiam fuis occultabant : nec ea, nifi pau- (trimpem- cis quibusdam, iisque, qui in Manichza im- B j pietate. plurimum profeciffent, communica- mimud d bant. (1) Id maxime fludent , de Paulicianis Pe- re ii trus Siculus inquit, ze /oera fua , &? berefes m j dl palfzm. omnibus , eriam fuis , mon dico peregrimis ; Jed mur. D familiaribus enuncient. .. Cum paucis ila tantum , €9, lii quos 3m impietote plus ceteris fcumt Jïrow.zovz'fe ; comumticant. OR ü'ü: Qui plura de Paulicianis, eo- yer X rumque propagationibus, de conditis ab eis Ym n oppidis, de civilibus , bellicisque rebus ab eis 7 rfïqïl.ff geítis, de eorum Principibus , Ducibus, ex- curfionibus, puguis, czdibus , fappliciis de- yfi v* Á i fiderat ; przter fupra commemoratos Pho- , Y tium, & Petrum Siculum, confülat Zona- h n ram, Cedrenum, Euthymium in Panoplia, v6ll , II aliosque rerum Ecclefiatticarum Scriptores. i clandï Nobis fatis e(t demonftraffe, Paulicianos Ma- nichzorum fucceffores fuifle : przfertim ve- iS, 0 ! fus (* ro in capitalifimo illorum errore, de duplici v principio contrario neceffitante : quo pofito liberum arbitrium hominis & everte- ífrth bant fünditus, & evellebant ,/ frggin;alïdla radicitus. i ! U dg. r N jodtrin j CA- (1) Pet. Sic. de vana , & ftolid, Manich. haref, pag. 816. g p 150 XQ9 ( 0 ) 889 C.A.P UJE UE Manid Thrac De Alligenfibus Mauicheorum Juc- ) V. » ce[Joribus. u fMs auliciani, qui & Manichzi, a purita- T LII. P r te morum , quam impuri ja&tabant , Cathari ; ab Alba vero Augufta, vel ab Albi- hY gefio, Albigenfes in Gallia ; Paterini autem in totit Italia , a patientia fortaffe , vel potius duritia, — of quam oftentabant; aliisque locis nominibus fenu &in aliis appellati funt. Nominibus pluribus hos fignificatos indicat Concilium Lateranenfe Ill. &A ( 1) Ip Guafconia , llisefio , & partibus . "Tolofomis, Itaque inquit, & alis locis bereticorum, quos alii Ca- fürüm thavos , alii Patrinos , feu Paterenos , alüi Publicanos, fenq l (fortaffe Populicanos) ]i alis mominibut wo- Betfes cant ; imoaluit daumota perverfitas. . Jam dudumi, t i a fxculo fcilicet 1x. cogitaverant Pauliciani , Ww. Petro Siculo tefte, ex Armenia in Buleariam fioly irrumpere. (2) 4b ipfismet Bapiüs.t9 delirentibus () cognovi, de Armenis Paulicianis in quit : quod € Qul j o conciliabulo wiffuri effent , qui in Dulgaria, quos- q.uæ | cumque poffent, a Catbolica veligione ad fuam execra- Wt taytb, C9 mefariemm fefham avevteveut. Ex Syria hn d autem feculo vur. Conftantino Copronymo frag Ma- Q5 C(;;xcil. Lateran, IIL. an. :179. fub Alexandro Ill. can. 27, (j) () Pe*r (2) Petr.Sic, de vana, & ftolid. Manich, heref. pag. $14. i 1N T U S$9 ( 0 ) 889 151 [ Manichzorum Patrono , in Bulgariam , & T'hraciam Manichzos penetraffe au&tor eft 737 (1) V. C. P. Lequien. Ex Bulgaria autem , [] & proxima etiem 'Phracia, Paulicianorum, feu Manichzorum errores in Galliam hac per- , 1 pint venifle via, atque occafione tradit Petrus de Marca. (2). Cum enim Pranci exeunte fxcu- pb ] 44l- lo.x3. Hierofolyma potiti effent , & ne- ] u ?n gotiandi caufa frequentem cum — Bulgaris js üntà confuetudinem haberent ; Bulgarorum hau- vorninio ferunt errores, quos.in Galliam deportarunt, ribus 1 & ineunte fzculo xir.. T'olofates, Aquitanos, nenfel & Aurelianenfes Manichza peíte infecerunt. faljfitiy Itaque cum ex Bulgaria in Galliam Paulicia- alit Ct- norum, feu Manichzorum errores advenif- illicaat fent; hinc fa&um eft; ut Cathari, feu Albi- genfes Bulgari vulgo, & communiter appel- wbut ? lati fint. De Philippo Augu(to , qui exeun- du auliciïmi» te xit. feculo regnavit in Gallia, hec Alti- fiodorenfis Monachus pofteritati mandavit : 3ulgeri;f£ d (3) Hareticos, quos Bulgaros vocant, vehementer feu- duit. infideri. De Bulgarorum autem hzrefi, j; quz ztate Philippi Augu(ti per Galliam ma- | ;1?'!171 N. xime graffabatur, hec habet * * Per idem tem- ium a pus Bulgarorum berefis exfecranda , evvcvum omnium [* NI J Jex extrema , wultis ferpebot. in. locis , tamto nocen- | u]l*ï I lus ; r ? ) f (t) P. Lequien. Admonit. in Dial. Damafc. eontra Manich. x T (2) Petr. de Marca in Hiitor. Bearnien. paz. 3. edit. Rader. (3) Robert, Miorach. Altiliodoren. in chronolog. ad an. j n I18o. 152 W (o) w docti gius; quatto latentiu$. -Sed imvaluevat maxime in zevra Comitis "Tolofani , 9 . Princmpum vicinorum, Tiüci naum Cum igitur Bulgarorum hzrefis eadem eflet, ac here(is Manichzorum ; Albigenfium au- pf Monet tem errores iidem effent, ac Bulgarorum, qui Dui d idcirco Bulgari appellabantur; ex eo jam de- ducitur, Albigenfium hzrefim eamdem fuiffe, tl ac hzrefim Manicheorum ; eosdem geminos n jrin fetus, atque hzreditarios fuifle Manichzo- lit, t rum veterum fucceflores. Communis ad- WtQr nid modum eft hzc fententia, quam tuentur prz ceteris VV. CC. Bofluetus tom. 2. hiftor. t / COff] variat. lib. x'. pag. 124. & fequentibus. RR. S. P. A. M. P. Richinius differt. .:. de Ca- L t£har. cap. r. num. 1. pag. 15. P. Petrus La- /!i/'iæt, - QUf zerius S. J. Exercit. de Hzref. Albigen. cap. — 1. pag. 2. lt « lin LIII. Ex fumma autem convenientia, & . confenfione do&trinz facile eít demonftrare, NI 077/æ li Albigenfes , feu Catharos fe veros, germanos- que Manichzos prodidiffe. Etenim, V. Mo- uf neta tefte, Catharorum :etate zquali , cujus Ialiorm lg egregium contra Catharos opus, Chriftianz reipublice bono, RR. P. "Thomas Augufti- Em nus Richinius S. P. A. M. e diuturnis tene- bris in lucem optatam edidit, & eruditiffimis differtationibus , doCtiffimisque adnotationi- bus illuftravit, V. inquam Moneta tefle, Al- 'Wgne NI (x igenfes , quemadmodum & Manichzi , duos Ü do- J l b w (o)Wy 1553 thtX d docuiffe contrarios Deos, & duo contraria iL principia, bonum unum, a quo bona omnia; dem d malum alterum, a quo omnia mala, res eft fiam d perfpicua, atque explorata. Hec enim apud um t Monetam . Albigenfium doé&trina erat : ( Dwuos effe Deos 5 um principium , £ caufomm in- um lem ff vifibilium nobis, 6 ommünm bonorum ; alterum ve- o principium , €9 caufoms ommium vifibilbum molis 1 ptit Manictre bic , €9 omnium malorum- . Capitaliffimum hunc muis d errorem, quo univerfa vertitur here(is Ma- nichza, Divinz auctoritatis abufu propugna- jentur 1, hi re Albigenfes non verebantur; de quibus fllbllï-RR' commemoratus fupra Scriptor egregius: (2) d probandusm, inquit, Jfaum nefandiffimum errovem , , d otrus L Jcilicet, duos effé Deos ; umwm principtum , &9 caufam vifibilium uobis, €9 ommium bonorum ; al- gut. q tevum vevo principium , €9 caufam. vifibilium noblis bic, &9 omnium smalorum , inducunt. illud. Ecclef. 42. 25. Omnia duplicia, unum contra unum. xientis! P ommia evgo duplicia ; ergo duo Di, duo vegna, nonttt T due curie , due creationes , una. vifibilium , alia in- germ' vifibilium , €9 f de alüs. Accedunt eodem n,! [ :][0' D aliorum teftimonia Scriptorum : quanquam Jali ] cujllS in re non dubia utor fortaffe teftibus non ne- ( ceflariis. (3) — Quidam berefiarche , Cefarius de p A 3 yns t Al-' li j (1) Monet. adverf, Cathar. lib, r. daot i :. edit. Richin. .ca-p. , $. Y. pag. 7. j (2) ldem ibidem. lt 7.' Y L.' p M (3) Cafar. diftin. v. cap. 21. Biblioth. Cifterc. Teffier. Chæi:d y tom. 2. pag. 13$. 134 «Q9 ( o ) NQ7 Albigenfibus , collegerunt puntla ex. dogmate Ma- "j yicba . Duo credunt eum Manicheo princi- ;irq;z 0 pi«, Deum Lonum , €? melum: Deum; id eft , diebo. Jum , quem dicunt omnia creave. corpora ; ficut Deum n bonum , animas. Item Petrus Monaclhus Coc- Abip Vetus nobii Valiium Cernai, alter Albigenfium hi- ftoriz antiqui(fimus Scriptor:(1) Pro fcen- Cutior dum,de Albigenübus inquit, 4uod beretici duos Tifen dio] eonflituebant. eveatores : imvifibilium feilicet , quem vo- eabant bengmum Deum ; €? vifibilium , quem mali- dttie nuz, Deum mmeupabout. Sed ad Monetam me Tif refero. Ex duplici illo contrario principio Tienf | Albigenfes, ut Manichzi veteres, nullum | tifim effe in homine arbitrium liberum contende- fers ' bant. Si enim duo contraria principia funt, tffto | bonorum unum, alterum omnium malorum Chïi&l caufa ; fieri non poteft ; ut ab uno, eodemque Va arbitrio libero bonum , & malum proficifca- Y tur. Sed audiatur Moneta , ubi hanc fibi C".»rij pertractandam contra Albigenfes proponit tufi materiam : De libero arbitvio , €? unde bevetici 24 [71 ipfum conantur deffruere. Ad hanc autem quz- i gþ' ftionem , (2) Prius videamus , inquit , quare mo- Vero t [int ad boc negandum. Hujus vei caufa uma ef : Tenfr quie , fi populus Dei babevet liberum. arbitrium ad (if atrumque , [cilicet d. bouum, &2 malum ;. ab eodem Joute , € ab eadem natura effet. bonum, €? malum ; Jie ergo mom e(fet uece[fe ponere duos Deos, quovum VN 911$ ] C1) Petr. Vallicern. ï 3;? Hiftor. Albig. cap. 2, 4 ! (2) Monst., adverf. Cathar. lib. 1. Cap. $. $. x. pag. 63 (4 135 (o)u 'ognme [ umus effet pvzncipium ommis boni, alius effet princi- " de p j)iu?n 0Jmnis malz'. 9 d ejl, 'ä'*'x ;f n LIV. Praeterea, ut Manichzi veteres, fic ydins ( Albigenfes, qui & Cathari , '"T'eftamentum enfüm vetus Deo malo tribuebant. (1) Haretici , qui Drmft Catbari vocamtur , inquit Moneta, Deum veteris ln "Teflamenti. datovem vepr-bare nituntur.. Ec iterum 1 ( W* alio loco: (2) .Sic objiciuzt , inquit , beretici , vo- Y lenies per mendacium offendere 5 quod. Deus. veteris Jretart ! Teflamenti fuerit. smolus. Petrus vero Vallicer- | priny nenfis Albigenfium rerum hiftoricus accura- ; nulit tiffüinus hzc de ztatis fuz Albigenfibus lit- ontend teris commendavit : (3) Novum Teffamentum le- ja fürt, signo Deo ; veius vero maligmo tribuebant. De mlorurt Chrifto autem Domino, ac de Beata Virgine Maria in eodem errore erant, in quo veteres o Manichzi. (4) Dicust , Moneta te(te , quod 1'0505? a? Ciriflus non. babwit vere corpus bumanum ; fed pban- toflicim , id eff , quod appavebat noffre nature : €7 qui. ex boc oportet eos dicere, quod non fuit veve bomo, "1. Inter ceteros u idefW, ejusdem fpeciei mobiscum. vero errores, de quibus in Concilio Aurelia- n y ' nenfi Albigenfes, tanquam Manichzi novi, jj a,þ;;yi:m) : accufati funt , etiam error hic numeratur : (5) I 4 bvi- n ) j (1) Monet, adverf. Cathar. lib. ?. cap. 6. pag. x43.w 2 , .lzm'ïlü (2) Idem ibidem pag. 163. , (3) Pctr. Vallicernen. Hiftor. Albigen. cap 3. (4) Monet. adverf. Cathàr. lib. 3. cap. 3. $. 2. pag. 247. (5) A&. Conc, Aurelian. an. 117. tom. 2. fpicileg. Dacher. im yu 5,* 156 X5 ( 0) 899 Civiftum de Virgine Maria non effe natum , mec vere Tete 1 Chriftianum vero EU polP«m , anortuum , fepultum. baptismum non fecus, ac Manichzi veteres, fnguen rejiciebant. De baptismo ab Albigenfibus re- jpnit pudiato hzc habet Moneta : (1) C Venera- Cutra. ' hA Óacramento (baptismi bereticus nequiter titi contvadicens , ait quod mibi] bomimi conferat ad t Jalutem. — Dicit enim ; quod. mec peccatorum vemiffo , aneth nec Spmitus San&i gratia in eo conferatur.. Petrus füm. vero Vallicernenfis hec de ztatis fuz Albi- W, genfibus tradit : (2) .Saeramenta Ecclefie adeo Àni anmullabant ; ut facri baptismatis undam ab aqua fu- Tutt viali gon. diffare , publice dogmatizarent. De Ma- trimonio confentiebant veteribus Manichzis [ Albigenfes. Audiatur Moneta: (3) Nuuc ci- lnl dendum efl, inquit, de Matrimonio, quod ef legi- li tuna conpunélio maris, €9 famine, indrviduam vite Q confuetudinem vetinens. Ipfi autezm beretici confue- W tudinem iftam ilegitimam: dicunt , id eff , coutra Dei K legem : quovum error ex cwmofo fonte devivatus efl : fer quia credunt. corpus snavis, €9 femine a. diabolo Juiffe t Jatfum , €9' membrorum. pudendorum. diflindlionem : lilen unde ommem cavnalem conculitum. damnalbilem . di- inqm ceuit.. Poftremo Metempfychofim , id eft, ani- Ifh'(/m marum de corpore in corpus translationem, dffædez quz Pythagoram habuit auctorem, Albigen- ftii j Íes cum veteribus Manichzis docuerunt. LT Hae (15) Monet, (2) Petr, V adverf. Cathar. lib. 4. cap. 7. $. 1. pag. 277 W. (3) Monet. allicernen. Hift. Albigen. cap. 3. tom. 7 ()5 i adverf. Cathar, lib. 4. cap, 7. s. 1. pag 315* 1j J u 157 u9 (0) XQ7 NT n D Hzc enim de Albigenfibus, qui & Cathari IN nominati funt, tradit Moneta : (1). Ipfi d- 21 Vens fünguentes inter animam , & Jpiritum , dicumt: quod enfibu Jpiritus mou vadit de corpore in corpus 5 fed amima. Qu Vr Contra fe igitur. loquuntur. 5 cum. dicunt , quod fjt- QUf neqai;. vitus , qui in illo ( Eliz) corpore fuerat , poffea fue- Praterea inter Qut t vit ip corpore sfoanmis Baptifhe. F f j E J ! anathematismos , qui Albigenfibus ad Eccle- . M fiam venientibus pronuntiandi przfcribeban- fs M tur, hic etiam legitur apud 'Tollium : (2) Anathematizo eos, qui Metempfychofim ad- m ahapi mittunt. Do LV. Quod ad Catharorum, id eft, Al- faniclas Juc a bigenfium vitam, mores, & difciplinam per- ' e[i legï tinet; hzc illis paria, & communia, non fe- cus, atqueerrores, cum veteribus Manichzis um lt fuerunt. Etenim , neglecto die fefto Pafchz, ii a qutira P emortualem Manichzi diem folemni ritu,, eo fere tempore, quemadmodum Manichzi ve- rionttt f j teres, celebrabant. 'Talia de Catharis Colo- m nienfibus Eckbertus narrat : (3) Chriffianis , if inquit, Pafcba celebrantibus., vel negligenter. boc ce- d lebvaut , fü inter ipfos funt; vel occafiones: querunt ld Cn)!*w difcedendi de amedio eorum , quifus cobalitant ; ne lao eum, eis folemmisave cogantur. Celebrant autem pvo , Abet jl €o quoddam . aliud foftum , im quo occifus eft bevefiar- [42]7À y r (1) Monet. adverf; Cathar. lib. 5. eap. 1. $. 3. pag. 231 .Lf ! (2) Apud Tollium pag. ra38. , (3) Eckbert. Serm.. 1. de Cathar, Colonien. 1 p 158 SQS ( 0 ) SEP cba eorum) Manicheus , cugus procul dubio bevefim b Jedantur. T Continentia autem a cibis, quos natura malos putabant , non parum Miani- aj chzos veteres imitabantur. Hinc fponfio il- qtabar las la, quam a novis difcipulis in pregem fuum recipiendis exigebant, de qua Reinerius apud jj Martene : (I) Promittis, quod de cetero non come- fiïfif, [ des cavues, gec ovd , mec cafeum , nec aliquam vi- Tif uram 5 mifi. de aqua , &g Higno 2 Et pro aqua intel. RUT lgumt pifres , €? pro Higmo oleum. Effrenatiffi- dica Wint; mam autem Albigeníium in omne flagitium, adverfante etiam, & repugnante natura, libi- d dinem non fecus, ac Manichzorum veterum, | du his verbis declarat Lucas "Tudenis: (2) Ef ^ f Jeruntur effreues per varia defideria carnis, 7 mulla moc?oa efW deletatio , quam mon pertranfést eorum huxuria. Ahutitue filius mmatre , frater. fotre , & peter im fiha iurpitudinem. operatur. Quod au- tem impium maxime, & .facrilegum eft ; ad exemplum veterum Manichzorum effufiffi- mam in omnem voluptatem libidinem prz- ftigiis exfecrandis, & dzmonum evocationi- bus, & obfecrationibus cumulabant. "T'eftis locupletifimus eft Arefaftus , vir inprimis clarus, & nobilis, qui de Catharis, feu Al- bigenfibus ztatis fuz in Concilio Aurelianen- íiinter flagitia cetera , hzc ab eis proxime — RRR € a- CD Edmund, Marten. in " Thefaur. Anedo&. ad.' calcem lib. Reiner. (2) Luc. Tuden., lib. 3. adverf. Albig. eap. j. i ^ um SQS ( 0 ) 899 139 tin lf fa&titata apud Patres aniplifïimos narrat : (1 Dis u No&urnos agebant comventus , in quibus finguli lu- "um Xo- cernas tementes nomnuua Demonum inflw Litamie ve- poii citabant , donec. Desnon fub. forma. cujusdam. beflio- vt fun; lhe eis apparebat : quo confpe&o, extin&lis luceruis Rrius gt promifeuasm. libidinem. exercebant , mll confanguini- 10 1000 (08 tatis , aut voti babita vatione.. Matreza etiam , aut fo- voregn, amut fan&hiamonialem , ut. primum: occurvebat , t dim j ! ii D7 confluprantes. Ex fedo concubitu natus infans ociava pf die comburebatur, eju sque cineres diligentiffime colletos r fiagiüqm. tauta. veligione fervabant , quanta Corpus. Chrifli dan- ts l du fidelibus jom . jam smovituris affirvat / Ecclefía : ; vegtut ex quibus, qui vel tantillum prelibaverant , ita. ob- s()i firmabautur in berefí ; ut ex ipfa nunquam , aut i, U n vix emevgere poffeut. ifat r - fv yod 4l dN Y SS W JiL a 7) N mdd :: L EM £2) dU m — I) guu ) y efufil d " CX item ]* at Uv y, 18 [ jnpriïülä ; il li gj SP;äfHö 8 C;;&- " ) (1) A&. Concil. Aurelian. an. 1ii7. tom. 2. Späcilev. Dafcher. / 145 399 ( 0 ) 889 C.AJP UT XIBS | &Rl a ]nitim . De Predeffinatiauis Manzicbeorum lamich fucce[foribus. dul dr . p n LVI. e Predeftinatianis antiquioribus v. lm alt Vi. & 1x.. fzculi fatis copiofe, ut qe p ärbitror " & nervofe fcripfimus in Przfatio- Uftar Qum ] ne ad partem fextam, & ultimam Augufti- L f h nianz Summz : quadam modo percurrenda funt, quatenus ad rem fu pra propofitam per- ftiny tinent, de Predeftinatia nis XII. &. xmr. fz- hare culi. 'Tali enim ztate fuiffe Przedeftinatia- t0t2 C Monet nos non paucos ex V. Moneta accepimus, cujus hec verba fünt: (1 Seguitur. decimum- Dem quintum caputs ubi videndum efl de Pradeflinatione, HC$f1 de qua quidam male fentiunt , credentes, quod qui. ! qui damm bomünes cveati funt , qui ex mecefftate falva- ftum £untur ; quidam vero ex ueceffitate damnabuntur Iaj unde 1on credunt , quod ex Dei. intentione vita ater- DP | Is 7za commumis [it ommibus ; mec, quod ommes falva- ve propofuerit. In hac fententia fuifle Ca- froba tharos , feu novos Manichzos Albigenfes, vir ition eruditiffimus P. Richinius ad hunc Monetz E locum affirmat ; (2) eamque fententiam ab AL antiquis Gnofticis , Manichzis, Valentinianis, forol & Uæ VO hnr Q Monet. lib, s. adverf. Cathar. & Valden. cap. tj. N 1 Q (2) ï*agR;ägm not. 1. in cap. 15. lib. 5. Monet. &Q9 (0 ) NG 141 [ & Bafilidianis ad Catharos defluxiffe docet. Finitimus enim eft Predeftinatianorum error hem Manicheorum errori. Si enim , ut Mani- chzi delirabant, duo funt contraria princi- pia neceffitantia , ad bonum unum , ad ma- 10ribts lum alterum , quibus homines fubjacent, his- Qpit, t que pofitis, nullus relinquitur locus libero humanz voluntatis arbitrio ; Cathari, qui hec | Protte cum Manichzis fentiebant, non modo facili, | A orcurt fed lubrica etiam , & przcipiti via in Prede- ftinatianam voraginem ceciderunt. Sed ne Yi qub hzreamus in voce, quoniam de reipfa nobis feftinat tota controverfia eft ; Predeftinatianos cum. Moneta illos affirmo : I. qui docent, Nolle 'cpl'InUS , dhcimt Deum voluntate feria, & fincera alios homi- nes falvos fieri, nifi folos Przdeftinatos : II. ffinatin qui docent , Non pro aliis hominibus Chri- [ ftum Dominum mortuum efle; nifi pro folis m Przedeftinatis : III. qui docent, Przdeftinatio- ab nem antecedentem inferre falutis neceffitatem T d Przdeftinatis omnibus, qui falvi fiunt ; re- m J probationem autem antecedentem inferre per- fil ditionis nece(fitatem omnibus, qui pereunt , reprobis : IV. qui docent, Nullum Przde- cNe ftinatis ad confequendam falutem ; nullum ? reprobis ad evitandam damnationem manere ii fux voluntatis arbitrium , ab utraque ante- L cedenti, & infuperabili neceífitate liberum. [. "Tales fuifle Catharos Manichzorum fuccef- TL Ores, contra quos Venerabilis Moneta fcri- pfit, ln I 142 S29 (0) N9S pfit, fi non omnes, non d jf paucos tameg ; «X L 1$. Moneta eodem demo'nfh'o. tf Pplf Das, LVIL Et primo quidem Catharos, fsza füünem Albigenfes, Manichzorum veterum fuccef- Yib fores , cum veteribus Przdeftinatianis do- cuifle, Nolle Deum voluntate feria, & fin- YLfan cera alios homines falvos fieri; nifi folos Prz- W Í Monet deftinatos , his apertiffimis verbis Moneta de Qut , Przdeftinatianis Catharis agens affirmat : (1) n Non credurt , inquit, quod ex Dei intentione vita EW eterua commnis fit omnibus ; gec, quod omues. fal- vare propofuerit. . Etenim feriam, finceramque 4 uj; Dei voluntatem de falute hominum , cxteris Il ( il g, omnibus ab ea exclufis, qui culpa füa pe- reunt, ad folos przdefítinatos contrahebant. pl Adverfus autem hujusmodi Przdeftinatianos Qli Ó ltm » hec funt, qux Moneta docet : (2) Omnes funt /———— Ü ordinati ad vitom: eternom halendam , quanium eft Omni lzi ex intentiore Dei. ld autem eo loco confirmat triplici auctoritate Divina : pr deliy imum ex Apo- ftolo t. 'l'imoth. ;. 4. Deus vult omnes bomines f , Mi g, Jalvos fieri, €9 ad agnitionem veritatis senire. Ite- It in rum ex AG. Apoftol. 10. v. 34. & 45.. In veritate comperi, quia mom efÀ perfonarum acceptor WOf Deu.r j Jed éx omui gente , qui tiwget eui , C? opera- HES, fie £ur "fs QïlUm (1) Monet, lib. $. adverf. Cathar. & Valden, cag. 13. c (2) Iäïhi 2354. advi;ä'. Cathas, & Valden, $. r. pag. f$53., l MW 899 ( 0 ) «j 143 gur gufitiam , acceptus efh illi. 'Tertio ex Matth, E II. I S.. Venite ad ase omnues , qui laboratis , £? one- voti eflis ; €?' eso veficiom vos. Quibus verbis Deus , quantum eft de fe, & ex parte fua, ne- ir'os, n fügj minem a falute excludit ; omnes ad falutem in- vitat. janis ( P Quod autem non omnes homines fal- vi fiant, id non ex defe&tu voluntatis Divi- 0. t folos I n?; fed ex refiftentia voluntatis humanz , Monn d Moneta teíte, confequitur. 5e4 Divime , in- Qquit , ordizetioni multi vefifumt ad sualum — fuur. atj 1777 Qui autem refiftunt ( Rom. 13. 2.) ipfi fibi . D onme ) damnationem acquirunt Ordinatorum igitur ad viem etermags quidam vefifftumt . Dei. ovdinatio- cerume ", qua yult omnes homines fàlvos fieri : , fruni alii nou vefiftunt 3 fed. coadpuvamt. Preterea ex- u plicans verba illa Apoftoli 1. 'T'imoth. 4. 10. vl finapat Qui efl Saloater omnium bominum , maxime fide. liwm , hec habet Moneta: (I) Quod dixit , ( J omnium hominum ; ed propofitwm Divine vo- AOLU. / onfiri hintatis afpexit : quod autem dixit , maxime fi- de]ium; illos promnciorvit , atque diffinxit q24 AF ; ; qui per fidem , atque obedientiam , &2 per f bditam . volwnta- "] tem. vedesmptionis amumus Jifcepevunt. Itaque, Mo- ,79]11'1'6 ij neta interprete, Deus omnium homínum Sal- xj )) N vator eft; &, quantum eft de fe, omnes homi- 7] aræpmr nés, nemine excepto, vult falvos fieri, & ad j Ej glïfti'l' aenitionem veritatis venire: maxime vero eft [ fidelium omnium Salvator ; quatenus omnes, lh leü l l.:' ng'- ff;" (1) Monct, adverf. Cathar. & Valden, $. 1. pag. 559. 144 SQ9 ( 0 ) SQ9 us & foli fideles dono fidei, obedientiz, atque docilis voluntatis, & obfequentis, ad bapti- I V fmi gratiam perveniunt, quz przcipuum eft il q redemptionis munus , fructus , & beneficium : pode quz bona Przedeftinationem ad gratiam cer- Monet: [ tiffime confequuntur. Poftremo ad illam quzfítionem, quz aliena non: eft ab homine IN Przdeftinatiano : (1) Quwomodo veprobatio Divi- Manicl za flare poffit cum eo, quod dicit Apoffolus 1. TTi- Monel zw0tb. 2. 4. quod Deus omnes homines vult Y falvos fieri , & ad aenitionem veritatis veni- - $ ( re ? Refpondet Moneta : ul quidem — boc neris lii ( Deus) id eff , pev eug non vemanet ; quim ommis bomo falvetur , quim. vesiat ad agnitioues verita- tityte d55 C? temen dammaot aliquems , €? frit illum e[fe ff dagmandum ; fed EX CULPA SUA. f Quibus verbis Moneta fignificat, non ex anteceden- m h ti voluntate illa, qua per Deum non ftst, t | quo minus omnis homo falvetur, & ad agni- W * tionem veritatis perveniat 2 fed ob przvi- D7 /'"9 fam reprobi hominis culpam, qualis eft im- /7////!, ä( peenitentia finalis, fempiternam talis hominis t o penam decernit Deus , voluntate culpam Ü illam a fe previfam non antecedente ; fed qUi dOCl confequente. Itaque , au&ore Moneta, re- 1 ]j . probatio Divina non pugnat 2) fed optime ll præd cum eo cohzret, quod velit Deus, quan- f qu tum eít de fe, voluntate vera, & fincera, i M ommnes W. C1). Monct. adverf, Cathar. & Valden. $. 6. pag. 559. l A9 ( o ) & 145 . i, u omnes homines falvos fieri , & ad agnitio- al p nem veritatis venire. Quod ztatis fuz ne- ipim d galle quosdam , quos, utpote errantes in effcm predeítinatione , Predeítinatianos dicimus , itiam G Moneta teftatur. al du b homi LVIIL Przdeftinatianos f.'uïfi'e Catharos ! Uba!io Df Manichzorum fucceflores, de quibus agit fili iT Moneta , etiam ex eo demonítratur ; quod mine vt negaverint Chriftum Dominum pro homini- dtstis v bus omnibus mortuum efle, humanique ge- gzli/if;/z k neris redemptionem ad folos przdeftinatos , nimis exigue, & exiliter pro effufiffima cha- (n u g n ritate Chrifti , coarCtaverint. At vero ab- )F : jl Z // " d furdiffimum hunc errorem , ztate fua, id eft, feculo xiir. ab Ecclefia catholica , fideliffi- Quit a ma Apoftolice traditionis cuftode , deteíta- ond tum fuiffe, te(tis locupletiffimus narrat Mo- neta: (1) Quod emuün dicunt, inquit, Chriffuz tralie non fumpfi]e cavnem , mec amovtuum. e[fe pro ommiunz ob p* Jülute , boc catbolica deteflatur. Ecclefia. jis d Fuit igi- tur Monete ztate capitalis alter Przdeftina- , fpm tianus error, eorum fcilicet Catharorum , u 115; ^ qui docebant, non pro aliis hominibus Chri- ftum Dominum mortuum efle ; nifi pro fo- a, T Ad tuendum autem erro- | t lis predeftinatis. rem fuum producebant, quemadmodum nunc | ; qlläü' Janfeniani, cum illud Matthzi 20. 28. Filius. ünCCTïï j K bo- Q (2 Monet. lib. ;. adverf. Cathar. & Valden, eap. I5. * A. pag. 550. & 551. ng. 7';9' .146 &99 ( o ) R9y m bominis venit dave animam fuam. pro multis ; tum illud de Chrifti Domini fanguine apud eun- t qu iA dem Matth. 26. 8. Qui pro mulis effundetur mevol in vemiffi mem peccatorum ; tum . illud Apott. ad Hebr. 9. 8. Coriflus famel oblatus eft. ad multorum 15 vul D WU5 Ve exbaurienda peccata. Contra vero Moneta Ca- Us, tharis etatis füe Przdeftinatianis opponebat, tanquam molem fluCtibus infuperabilem , fdclbu Chrify tum verba illa Divina 1. Joan. 2. 2. pf eff propitiatio pro peccatis moflvis , non pro moffris tan- d t , fed etiam pro totius mundi ; tum illa 1. Ti- pdon moth. 2. 6. Quid dedit vedemptionem femet ipfum &tf pro ommibus ; tum illa 1. "Timoth. 4. 10. Q? lügui [ N eft Salvator oumium , maxüme fidelium $. tum illa 2. Corinth. 5. 14. & 15. $ unus. pro omnibus Ior, miovtuus eff ; evgo ommes movtui funt : € pvo ommi- in, & bus moriuus efh Chriffus. ts fn Quibus auCtoritati- bus in aciem produ&is, Moneta duce, hoc lis f Is e argumento Przdeftinatianum bellum confici- tur: Quantum eft de fufficientia pretii, quod fru&l Patri gratum obtulit Filius , & de Redempto- Jred ris benevolentia , confentanea benevole vo- ti für luntati Patris, qua omnes homines vult fal- Voluf liU hOIl vos fieri , & in agnitionem veritatis venire ; pro his omnibus mortuus eft Chriftus, qui, tefte Apoftolo, in Adam mortui originaliter L funt : atqui omnes omnino homines, nullo itichs excepto, preter Deiparam, tum fideles, tum "ts infideles, tum przdeftinati, tum reprobi, te- fte Apoftolo , in Adam mortui originaliter l! funt: ; ! ta W &Q3 ( 0 ) W 147 tltts Q funt : ergo quantum eft de fufficientia pre- tii, quod acceptanti Patri obtulit Filius , & i ij ifiir de. Redemptoris benevolentia , confentanea ] p benevole voluntati Patris , qua omnes homi- ad us nes vult falvos fieri, & in agnitionem veri- Mones t tatis venire , pro omnibus omnino homini- bus, nullo excepto, tum fidelibus, tum in- Oppüï]üï'g lperabil fidelibus, tum predeítinatis , tum reprobis Chrifttus Dominus mortuus eft. Ubi vero A Mil 1 fjf dicitur, Chrittum Dominum dediffe redem- ptionem pro mults, & Chrifti fanguinem T effundendum pro multis ; (1) ;deo dicitur , ; fimi »( 4 104 inquit Moneta , 4wia etfi fufficit omnibus ; mon iamen ommibus profut. ltaque Chrifti Domini Bub Y an ! j mors, ejusque fanguinis pretiofiffima effu- ; fio, eorum culpa, nec infidelibus pertinaci- f (f ur bus fru&uofa eít juftificantis gratiz ; fed fo- m&üïi&ü" du lis fidelibus, qui non pauci, fed multi funt : nec eorum culpa reprobis impcenitentibus m du j . fed folis fructuofa eft fempiternz falutis 2 jai M predeftinatis , qui etiam non pauci , fed mul- Reltti ti funt. Nihilo tamen minus ex benevola od voluhtate admittentis Patris omnibus omni- oc Vl i hi no hominibus fufficiens eít ad falutem. ytis ; J rilis h LIX. 'Tertius eft locus, in quo Cathari, orif J jl Manicheorum veterum fücceflores , quos ins Moneta refellit , Predeítinatianos fe prodi- I 4 fl jj K 2 de- g (1) Monet lib. . adverf. Cath. & Vald. e. 15. $. r, J Pag. 55o. & 551. duti 148 N5 (0) SGP derunt. Docebant enim przdeftinationem , t Til infuperabilem effe his, qui falvi fiunt , bene- l | fior e factorum omnium, ac fempiterne vitz ne- fretusc ce(litatem : reprobationem vero, infuüperabi- (eterm lem neceffitatem effe his, qui pereunt, omnium malefatorum, fempiternzque mortis [ e fatis 3 (1) De predeflinatione quidam male fentiunt , marrat penitu lberta Moneta , credemtes , quod. quidwum bomines. creati Jimt , qui ex meceffitote faloabuntur ;/ quidam. vero pt ex neceffitate damnabuntur. Hos redarguens fcri- tis.,gx dinto ptor laudatus , (2 In operibus, inquit, lieri avbitrii coufiflit falus , €? perditio; mon in tali pra- lie j Ál ii deflinatione ( neceffitante) qualem iffi. ( id eft Ca- thari Predeítinationém autem ad lralrt ponunt. df culpam, quz juftitiz , ac fan&titati Divinz d repugnat maxime , rejicit omnino Moneta , qromi folamque ad peenam przdeftinationem , eam- W I que ob przvifam prius culpam cum Augu- Tun ; ftino fatetur. Hc enim contra Przdeftina- l epra j tianos docet : (3) Preparavit Deus quosdam ad li, J'itpplicia ; nec. tamen preparavit ad facienda peccata. dul Preparavit Deus, quod. Divina equitas vedderet ; non quod bumana imiquitas facevet. Ur,f/; Auguflini bec ve- li II g gula inconcuffé teuenda efl :' Peccatores in peccatis ) 4 li J/ /)l prafcitos eff ,. mon preperatos ; penom cutem ef preparatam: , ficut prafciti funt. lfs Quod autem m nui- Afj » L i i( tll CD Monet, lib. s. adverf. Cathar. & Valden. cap. 18 Pag. 549. (2) ldem ibidem s. FE pvf (y, (3) Idem ibidem s. 5. pag 558. H W2 (0) 897 149 TRU nulla peccandi, nulla pereundi neceffitate ir- ünt , refiftibili prematur homo ; demonftrat fcri- ptor eoregius ex libera poteftate eligendi, qua E VU fretus eft homo, fine ulla irre(iftibiliad unum infüpti determinatione nimirum ex humanz liber- 1t, OR tatis arbitrio ab omni antecedenti neceffitate yrüs : penitus libero, feu ex aCtiva, atque electiva It , fU DN libertate , quz dicitur indifferentie , quam poft Adz lapfum permanere in homine mul- guim ? tis, przclarisque teftimoniis oftendit. Sed au- m h diatur ipfe Moneta : ( 1) Fides, quia meminem ngut, F d t lie premit fati , vel perditionis neceffitas ; quia nemi. zi uegatur eligendi poteflay INon im wunons partem. (1dcff( itrabit predeffinatio ubi utriusque pavtis. defevtur Qu e eletfio Hzc autem funt teftimonia Divina , at ]u quz ad hanc rem demonftrandam Moneta de- o M promut Ecclefiat. c. 15. v. 14 ufque ad nd, « 18. Deus ab initio conflituit boginem , €9 veliquit ym Aut illum in gmenu confilii f[ui.. Adjecit semdata , €?. pra- cepta. fua : f voluerzs sandata [avvare ; confevva- qordt Lunt tey & in perpetuum fidem jlacitagz faceve. . Ap- d pq/mt Hbi aquam , G iguem ; ad quod volue- ml yi$ [J(wnge DOMgL [uoru. ZAnuite Dominem vita , 9 fl M movs ; Donum , €? anolum : quod . placvevit ei ; da- Ts bitur. illi. Rurfus Deuteron. cap. 50. v. 19. J n Tefles invoco bodie celum, & terram ; quod propo- Od g j fuevim vobis vitam , €9 auortem ; beneditlionem , &2 n maledi&lionem Elige ergo vitam ; uwt tu vivas , K $ Je- um d CD Monet. adverf, Cathar. & Valden. lib. 1. cap 2. pa 150 «Q9 (0) QS7 fümen tuum : €9 diligas Dominum Deu tuum , at- ii D Et ite- tit we obedias voci ejus , €9 ili adbeveas. fere | rum Pf. 118. v. 30. Viam veritatis elegi : ju- lunta dicia tua mon fum oblitus. D qu: LX. Pofito autem, conftituto, ac demon- itqu lii ftrato libero arbitrio; illud neceflario, aucto- re Moneta, contra Przdeftinatianos confequi- um h tem : tur: neminem rationis compotem, utpote ar- i bitrii liberi, neceffitate falvari; neminem ne- ceffitate damnari ; quod fzpe numero Moneta tür hri oítendit : (1 Arbürium , inquit , liberum eft in [0fg) bominibus : fruffra. autem. effet. liberum. avbitrium ; ff bomo ex neceffitate faloavetur.. Preterea, quod nul- TODro lt r li ex neceffttate faloentur , vel. dasmentur , offenfum tend eff. Demonítrat autem Moneta, neminem ne- ceflario falvari, neminem neceffario damnari (ruig CUf ex eo; quod, fi nulla habita bonorum, malo- il $, rumque meritorum ratione, alii ad mortem, Sutel ad vitam alii predeftinantur ; & quidem prz- nte deftinatione hos ad mortem, ad vitam illos T6pr neceffitante; non judicandi, fed judicati na- fcimur, quin immo przjudicati : nec con- Quar i ftabit zquitas Divini judicii ; fed corruet. (2) Siumus , inquit, ad vitam meceffario , &9 alter ad ï»r.oj,,jj sovtem deputatus eflj mom judicandi nafcim ; fed »'liqzrem Manet fitdy J'dicati , mec ullg evit judicü equitas. igi- N Ms (1) Monet, adverf. Cathar, & Valden. lib. 5. cap. 15. $. I. pag. $91. Qu (2) Idem ibidem pag. 553. 9l 151 wy ( 0 ) 99 i, t igitur Dei przdeftinatio , & ea quidem cer- ; lt üílima; fed quz non convellit , non evertit T vere liberum in utramque partem noftrz vo- luntatis arbitrium ; fed cum eo oprime, at- que amici(lfime conciliatur : (1) JVce megamus, inquit Moneta , quod aliqui fimi & Deo praordi- qc dene zati ad vitam eterumm ; fed mom fumt cvdimati ad rio, tt Accedens au- s m eam babendam fine libero avbitrio. tem ad interpretandum locum illum Apoca- , u lypfis ; ubi ad vitam przdeftinati appellan- oming yero Mu tur Signeti, docet, hos non idcirco eo appel- lari nomine; quod quodam neceflitatis figno lm à! notati falvandi fint ; fed, quod fecernantur a y ii reprobis non bene ufuris gratia, quorum fci- u flïff- licet reprobatio non ab ulla peccandi, & pe- f "M" reundi neceflitate ; fed a libero horum abufu mns m gratiz eft repetenda : (2) Siggari,inquit, di. * df cuntur monm [igno neceffitatis faloandi ; fed fignati , un, id efl, diflin&li ab alüs non bene ufuris gratia.. Quod 41 m n autem nullam falutis, nullam damnationis gidel l. antecedentem neceffitatem przdeítinatio , -& vitiil : ", reprobatio afferant , ex utriusque definitione, d quam ex Ambrofio Moneta depromit, & pro- n bat, invettiffime oftenditur : (3) Dicit 4m- col'rue[l hrofius , verba Monetz fünt, quod predeffinave l T aliquem , idem eff , quod preícire illum effe fal- gf l ht vandum ; Predeflimatio igitur efl prapfcientia Jat- v)'n 4 - Ud- [ (r) Monet. adverf. Cathar, & Valden. lib. 5. cap. 15. ag. 553. g (2 u bidem pag. $54. K3) ldem ibidem $. 6. pag. 558. 152 « ( o ) u9 vittioniy : endenz: iodo. Detis veprobat aliquem : fen« w J Jus. eff , id ef? , przeícit illum effe damnandum ; , aunde veprobatio efl prejcientia. damnationis. Jam vero prefcientia tum falvationis , tum da- ii mnationis non eft, nifi neceffitas confequens. tàts Przfcientia enim exequende , przdeftinante Deo ,falvationis confequitur przfcientiam fi- ion nalis perfeverantie : przefcientia vero da- ia | mnationis confequitur przfcientiam finalis im- (is poenitentiz. « Ideo enim Deus przfcit unum t5 9 ftrat efle exfecutive falvandum ; quia prefcit unius finalem perfeverantiam : fimiliter , ideo Deus ftrà przícit alterum effe damnandum ; quia prz- pote etify Ícit alterius finalem impcenitentiam : quz po- ftremz , & certiffimz caufz funt futurz fal- li 4 vationis , & damnationis. Cum autem a&i- tire d va finalis perfeverantia, & aGtiva finalis im- Volur peenitentia fint aCtiones liberz hominis ; hinc N utraque przfcientia illa non eft, nifi neceflitas etin confequens, quz non modo non tollit; ve- lur rum etiam confirmat libertatem indifferen- tii tiz. Dehujusmodi vero przfcientia hzc do- ffate & e cet Moneta : ( 1) Prafcentia Dei mom aufert l- Pertatem voluntatis ; me quis dicat , etfi volumtatem allio b& $on tollit ; tamen egyus. libevtatem excludit : non enim tis fj aufert poteflatem ejus a mobiss fed eam in noffra po- a teflate velimquit. — . Aurea fententia, qua demon- Chnaf üratur tum libertas a coa&ione? tum liber- ij tas (1) Monet. adverf. Cathar, & Valden. lib. 5. cap. 15. - 9- P38. 557. lu D 895 (0) XQ7 155 : f tas a fimplici neceffitate, quz libertas indif- ferentiz dicitur. ninim; lfs W LXI. Poftremo adverfus Catharos statis tun i fue Predeítinatianos liberum noftrz volun- eql.m* defline tatis arbitrium Moneta defendit , illudque Raf ab omni irrefiftibili neceffitate vindicat , a Di- v d vina predeítinatione , & reprobatione pror- fus aliena. Liberum autem noftrz volunta- vfndiun [cit um tis arbitrium ex eo, Auguftino tefte , demon- vt t ftrat ; ; quod noftra voluntas in pote(hte no- ftra maxnne eít, ita; ut nihil in noftra magis hoD poteftate fit ; quam ipfa voluntas noftra. Hxc quip enim habet : um (1) Dicit Auguffüimus lib. 3. de U[Ufæ Lib. Arbüv. cap. 3. Non poflumus aliud fen- iem d tire effe in poteítate noftra ; nifi quod, cum volumus, facimus. (hlapropcer nihil cam in fmallfmï jns, u nofítra poteftate; quam ipfa voluntas eft. Ea fece j enim prorfus nullo intervallo mox, ut vo- lumus , przíto eft; Mox enim, ut. volumus , adef? ollit; i volwtas $ ergo ipfa voluntas zmaxime efl in pote- flate noffra. Ita vero in poteftate noftra pofi- i ht ta eft voluntas noftra ; ut nulli affixa, nulli 7 wa" j alligata fit parti ; fed noftrz penitus potefï:a-— tis fit in utramque partem five volendo , fi- j ;m! f»**' 1] ,]/)/Zr Jf ve nolendo, ut libuerit, eam ch&ere, in- clinare, ac detorquere. 'Talem. autem nos n accepifle a Deo voluntatem , in quamlibet ) K 5 par- ) g (1) Monet. adverf. Cathar, & Valden. lib. s. cap. 15. $» Pag. 557 154 «5 ( 0 ) Xj partem ad nutum noftrum verfatilem verbis vt 00 his docet Moneta : (1) Formntatem Deus omni .';Mh!m | bemni, ut eams im quamulübet pavtem) ver[avet, in- hant dulfit. Qualis autem vis, & natura fit liberi qe m noftrz voluntatis arbitrii ; hac docet definitio- T CO ne Moneta: nimirum, Libera prorfus volen- T ftca di, & nolendi poteftas. Hac pote(tate fretus ag ] unusquisque, fuz voluntatis eft Dominus. lirim damal Hanc autem poteftatem etiam poft Adz. la- pfum in natura hominis permanere, pluribus Tiof e || Dei teftimoniis Moneta demonftrat, quibus fp noítrz voluntatis arbitrium non modo a coa- od &ione , quze pugnat cum voluntate; fed a t0 de quavis etiam fimplici neceffitate liberum o- ftiiu ftendit. Pauca quzdam feligo ex multis. De Tine j his enim , quos Petrus admonuit; ut pere- h lg grinari, feu recedere nollent a Chrifto : (2) Duss 4n poteffate , inquit, eovium erat velle, &9' nolle pe- u T vegrinavi , feu vecedere a. Coviffo ; ergo babebant. l- lt f berum. avbitvium. Item de eo, quem Paterfa- 110j | milias ad excolendam vineam fuam invitavit : It i (3) Cofhu, inquit , quod iffe liberum. arbitrium ff ; batebat nolendi , x volendi ire ad operandum in vi- prie zea Dosnini. Rurfus de udzis, qui nolue- Og runt contra Dei voluntatem fub Divinz ca- | D. ritatis alas congregari, hzc habet : (4) 1:*3666 DT ay- CD Monet, adverf. Cathar, & Valden. lib. $. cap. I5 $. 1. pag. 553. (25 Idem ibidem. lib. C3) 1dem ibidem. $. pag. 66. VW (4) Idem ibidem. j ( U W(OI) 155 lm vl avguit eos , quia nolelant congregori [ub. alas ejus ; l Deus ff labebant evgo im poteflate fua velle congregari ; ergo st i babebant lberum: avbitrium. Ex his autem , his- r tl que fimilibus contra Predeftinatianum Catha- t defti rum concludit Moneta : (1) 5 poref/ ( homo) 1füs o illud facere, €9' vitare, dumenodo velit ; in volunta- tte f te ergo fum efl vel boc, vel illud ; ergo liberum ar- : Doni bitrium . balet 62 ad bonum , €?. ad malum 5 ergoy ff J Ab damnalitur , vel falvabitur ; ex libero arbitrio erit, re hr z0on ex ordinatione , quam tu. pofuiflüi. Poftremo a, qui fcriptor egregius univerfe do&trinz catholi- modi d cz de libero arbitrio hominis, hoc argumen- tie; R to dedu&to ab horribili abfurdo , tanquam fa- ihenum e ftigium imponit. Sic enim difputat de ho- ults D mine improbo, & reprobo : (2) w iffe ba- let. liberum avbitrium , aut non. Si non ; dico, quod u o Deus non potef? eur jufle damnave. Poteff enim. di- Ü jl ! cere Deo: quare tu punis me 2 .Si dicat. Deus : quia ,Meþliïï fic fecifli : lpfé potefd ei vefpoudeve vationaliliter : ego m Pt non babwi arbitrium | aliud. faciendi : avbüitrium. au- P D tem ab alio; quam a te babere non potui ergo in- g i jufle me damnas. Sublato itaque vere, & pro- a prie libero arbitrio, non modo vacillat; fed y r corruit omnino Divina zquitas, & juftitia : & de Deo, omnium Patre amantiffimo, quod hu- ii lag j^ manz aures ferre non poflunt, fit cru- L) delis, & immanis 'T'yrannus. P ) CA- [ ( Monet. adverf, Cathar. & Valden. lib. s. eap. t$. I ag. 555* (2) ldem ib Qxdem. 156 899 (0 ) XSD CAPUT .XIV. | f | hum De Lutberamis . Manicbeorum füc- firium ce[foribus. hn D 7 apitaliffimus error Manichzorum jf LXII. C fuit, nullum ineffe hominibus ar- L bitrium liberum : a&tiones hominum cum d D honeítas, tum flagitiofas non ab humanz na- Jii D D turz libertate, quam rejiciebant ; fed ab in- fuperabili neceffitate pendere : duo tandem Wt principia exiftere , quorum unum ad bonas, al alterum ad malas aCctiones hominem necefli- lbcri D taret. Ejusmodi errorem , in quo fumma lertter D Manichzz hzrefis continetur , Lutherus, ejus- Umme n que difcipuli Lutherani inftaurarunt. Quod m h x enim ad Lutherum pertinet ; in ipfomet adi- VdlYnt: €u , ac veftibulo libri, quem ad Erasmum Ro- difere terodamum dedit, quid de libero fentiret ar- itati bitrio ; fatis, fuperque declaravit. Repudiato Volunt enim antiquiffimo, ac pervulgatiffimo nomi- Qsl ne liberi arbitrii, hoc malitiofo vocabulo, & 1 lufa fraudulento librum infcripfit füum : De Ser- Cam per vo Zrbitvio. His autem fententiis, quz ver- ba Lutheri fünt, totum confperfit, quin po- tius inquinavit opufculum : (1 Laberuga: ar- (I/ LUkhel' 'lfitïi(mz effe smevum mendacium : (2) Liberum arli- Aoz iyi- m j (1) Luther. de Serv. Arb.tom. 3 edit. Jena an. 1603. fol. ï ï l l I6I. (») MEm lt (2) Idem ibidem fol. 183. E ] : I'Vm n | llgml « (o) w 157 trium e[fe inanem voculom , cui ves amiffa. fit : (1) ln omnius cordibus feviptum mvenitur : liberum ar- 1j Bivium . mibil effé. (2) Lilertas arbitrii nibil eft co- vasz Deo. (3) Perpetuo afferui ufjue in. banc boraza, liberum. avbimium e[fe mibil, €9' vem de folo titulo. Teeorit (4) Hominem non effe fai guris , aut operis libevum nibus t ele&orem , aut fatforem. ($) Lilerum avlitrium effc um Qu plane Divimm nomen ; nec ulli poffe competere ; quam Qu t foli Divine Majeffati. (6). Patres , quatemus liberum dir avbitrium. á[fevunt , effe imperitiffos facravum. lite- o i varim. — HaCtenus Lutherus de rejeCta, atque i Dj explofa ab humana natura , qualis nunc eft, TU liberi arbitrii facultate. Qualem autem li- - fumi bertatem. Lutherus excluferit, ipfemet aper- tiffime manifeftat. Docet enim, non fe qui- ts MS [ (äl(]'d dem libertatem a coa&ione, quz pngnat cum voluntario ; fed folam dumtaxat libertatem in- o d mumN differentiz rejicere, quz infüperabilis necef- q[['fCïlä fitatis fit expers. Quidquid enim humana voluntas boni, vel mali facit; non invita, & gui no Ql coacta, quod omnino repugnat; fed volens, abï]!Oy ^ ac lubens , atque fuavitate, ac deleCtatione, H eam pertrahente , facit. (7) Volustas , inquit, fi quzzhï ais qum (1) Luther, de Serv. A:b. tom. 3. edit. Jeng an. 1603. fol, jmi 202. (2) Idem ibidem f. 206. n * l (3) ldem ibidem. f. 217 (4) Idem ibidem £. 213. f ii C5) Idem ibidem £. 171. (6) ldem ibidem f. 18o. (7) ldem ibidem £, 171. 158 «Q7 (o) 899 ff cogeretur 5 voluntas mon e[fet. — INam coa&io potius vanuft ef, ut. fic dicam, noluntas.. Item, (1) Foluntas emtal five. Divina , frve bumana, mulla coa&ione; [ed mera drus ( lubentia , vel cupiditate , quafi vere libere facit, quod qeri d Ex hac fordidif- facit , ffve bomum , five malum. nece : fima, inquinatiffimaque Lutheri cloaca duos nefftat: errores haufit Janfenius, fuisque difcipulis m L propinavit : alterum de admiflfà dumtaxat li- Ditio bertate a coCtione, negataque libertate, quz tetdum dicitur indifferentise : alterum de gemina t ] deleCtatione, una ad bonum , altera ad ma- Klione lum irrefiftibiliter neceíTitante. dzz)grc lig, | LXIII. Itaque, au&ore Luthero, non alia dtont remanet libertas homini ; nifi libertas a coa- endi &ione : & hzc fola libertas fufficit ad bonum, it Vgl malumque meritum contrahendum , & ad ra- morgl tionem comparandz fibi mercedis , & pramii. tramr Neque vero, eodem au&ore, ad hzc requi- ritur libertas indifferentiz , feu libertas a ne- N » bert ceffitate fimplici , quam Lutherus neceffita- COmF tem immutabilitatis appellat; quod talis ne- feren ceffitas ita ad unum applicat, & affigit; ut tlram .. poteftatem excludat ad oppofitum fe conver- futer tendi, feu ab eo ftatu fe commutandi. Sed LT Lutherus ipfe audiatur : (2) Qd neceffitas ne- Drefra que meritum , neque mercedem balet , [i de neceffita- I'I'm, in ie | W. (1) Luther. de Serv. Arb. tom. 3. edit. Jeng an. 1603* £ 166. (2) ldem ibidem £. 192. | (12 L'gü J d «99 ( o ) X$9 159 tuci te coa&lionis loquimur , vevum efl ; fi de mecefftate L) Pt imautalilitatis loguimut ,. falfizm eff.. Mox Lu- T feä W therus concludit : (1) .Ster igitur, ex merito non t fu robari liberum avbitrium nimirum liberum a yc fordi neceffitate fimplici , disjunCta , & remota a losca d neffitate coactionis. Omnino confonat hic : d cum Luthero janfenius, cujus hzc eft pro- x pofitio tertia damnata: 4d smerendum , &9' deme- UC qj»'Z rendum pro flatu nature lapfe non vequiritur in bo- d mine libertas a necefftate : fed fejficit libertas a coa- m d 8ieme. Quanquam Lutherus quandoque in- dulgere videtur homini libertatem indifferen- . tiz, feu a fimplici neceffitate ] attamen ad , fi0f Jl aCtiones mere naturales, quales funt ftandi, 154 0 fedendi, ambulandi , quiefcendi, legendi, &, |bonom ut Volfio placet, ad officia etiam virtutum erf- moralium , fed ordinis naturalis, hisque con- hs trarias aCtiones : quz fane libertas perexigui, r & prorfus nullius momenti eft; fi cum li- ertas d bertste ad ea , quz ad falutem pertinent , qecir comparetur. Contra vero libertatem indif- [ ] dl ferentiz ad aCtiones falutares, quz fupra na- sfot turam funt, & ad confequendam fempiternam (e c0n falutem perducunt , de qua totà controver- l ífia eft, & in qua fumma rerum verfatur , yd iif prefracte, & pertinaciter pernegat. (2) Lile- de y / rum, nquit, aréricrm nemimy,mfüfoli Deo com- l venire : avbitrivm: fovioffis bomini. aliquod ve&le. tri- B Pue- j -! Cr) Luther. de Serv. Arb. tom. 3. £. 193. (2) idem ididem f. 180. 160 X ( 0 ) XOY Buevis ; fed liberim avbitvium in vebus Divinis . nibile w ef. Etalió loco multo apertius: (1) Evga Deum , inquit , vel zm rebus, que pertinent ad que f dznot Jeolutem , vel damnationem, non babet ( homO) libe. 1 ml vum aybitrium 5 fed captious , fuljetus , &g Jérous fitür efl vel voluntatis Dei, ve] voluntatis fatane. ud LXIV. Humanas a&tiones cum honeftas, (herara u tum flagitiofas; cum falutares, tum exitiales af non a libero arbitrio; fed ab infuperabili ne- mualun ceffitate exoriri, poft ineptas multasargutiolas, intole & cavillationes, his verbis concludit Lutherus : (tt d (2) Fixum ergo fhlat , mos ommia necefftate , mibil lii vj libevo avbitvio facere. Cum autem obje&ta fibi IU5 eff effet propofitio illa Vicleffi in Conftantienfi Concilio damnata, Ornzia meceffitate fieri ; fic fe jroon ab his laqueis, confueta fibi impudentia , Im'piunx IN temeritate liberum jattat : (3) Fateor, avticu- if s hum Vicleff , Omnia neceffitate fieri , effe falfo - — UET damnatum in Conflantienfi Conciliabulo, feu conpuratio- ll the] ye potius, €9 foditione. Itaque voluntatem , fi ln ]oe bona eft, ad bonum ; fin mala, ad malum Utller volendum , atque faciendum irrefiftibiliter ra- piaffirmabat. — Hec enim ejus fententia : (4) W /l//l',rd T glä. Rapitur omnium voluntas ; ut velit , €? faciat , [ive f& bona, ffve fit mala. . Hujusmodi vero infu- W al Il pes *b (1) Luther. de Serv. Arb. £. 172. tom. 3 Ptnr (2) ldem ibidem. f. 171.' (3) Idem ibidem f. 395. (4) ldem ibidem f. 213. (j ( j*u[her. rlemih w (o) «b tÓr ) Dd perabilem. voluntatis raptum . ad volendum, xrtns f e ii atque faciendum malum tribuebat Lutherus lomi effrenate poft lapfum Adz cupiditati; quz , n in malum pronitas , atque proclivitas ufur- hag patur in facris libris : in quo, quid Janfenia- na de preponderante cupiditate mala à Lu- m hor therana fententia differat ; profe&o non video. (1) Prondate, inquit, ad malum Scriptura. vult um er affiduum dlum vaptum , €9' impetuza voluntatis ad ia gstrgui malum fignifiev. .Ex hoc autem confequitur intolerabilis prorfus abfurditas, Deum fcili- j Lt cet damnare hominem, qui non poteft ullis af r:üü: fuis viribus aliud facere ; quam peccare, & a i reus efle, Fac enim veríari hominem füb onfanrni preponderante cupiditate mala, fi f [v [] j bi prorfus ; involuntaria, & indeliberata ; que a Luthero QXI denti dicitur ad malum pronitas ; hunc neceffe eft T infuperabili fibi neceffitate & peccare, & reum i, d eff, atque a Deo idcirco da mnari. Atapud "TOU Lutherum , fi cut & apud Janfenium , nullum yotatl: in hoc conti netur abfurdum. Sed audiatur "n Lutherus: (2) Deus dammat eus 7 72 qui mon po- iibl zefe ullis fuis viribus aliud facere ; quam peccare, eg n reus e[P. Confequitur etiam ex predominan- ! fl te, ac przvalente illa pronitate, quz volunta- tem ad malum v irrefiftibiliter rapit, cujus ir- pf refiftibili imperio, Luthero auc&tore, affidue premuntur infideles; & impio omnia hujusmo- di (1) Luther. de Serv. Arb. fol. 209. (2) Idem ibide m f. 229. 162 SQS (0) G di hominum opera peccata effe. (1) Iv Deum, uj de aitno inquit, peccat impius , five edat , five bibat, aut quid quid fecerit.. Huic Lutheri errori, ex paribus 1 prof principiorum tibiis inflatis , nihil penitus dif- qui D crepat Bajana illa, eademque Janfeniana can-: ( jb tilena damnata : Oa iufidelium. opera peccata gf Tl Junt , & philofopborum vz'r/tute.c Junt. vitia. / lmitie LXV. /Qlod autem pertinet ad Mäni- PU tion. chzorum principia, ad bonum, atque ad ma- lum neceffitantia , quibus pofitis evertitur ceff Til r funditus arbitrium liberum , fimilia docet Lu- therus. Affirmat enim cum Dei przfcien- t ]u tiam, tum omnipotentem Dei voluntatem, fiht ea fane de caufa, quod noftris a&tionibus ne- (TUIf g ceffitatem afferant , cum liberi arbitrii doGri- ll fite na prorfus pugnare. (2) Pugzat , inquit , ex [oen diametro prafcientia , €9 ommipotentia Dei cum mo- vita fhro libero avbitrio. Hac, inquam , omnipotentia , 105] & g & prafcientia Dei funditus abolemt dogma liberi ar- Pitrü. Quin etiam prefcientiz, atque volun- fiecel tatis Divinz vim, atque przítantiam , con- Mäjgg fueta fibi audacia, fulmen appellat , quo li- l / faf berum deflagrat arbitrium. (3) Hoc fulmime, Lïl/l 1j inquit, fferzitur, & conteritur penitus liberum ar- 77 Litriun. - Ubi vero quid de Divina przfcien- Ts tia, quid de przedeftinante Dei Voluntgte, WS, qui (I)ILuther. de Serv, Arb. f..zzæ. M ] (2) Idem ibidem f. 202. C3) Idem ibidem £, 165. | m &Ov (0) 999 165 1) hb quid de libero humanz, & Angelice naturx hihn, w arbitrio ipfe credat, & fentiat , aperte, & libe- , & p re profitetur : (1) Credius , inquit , verum effe, pensd quod Deus prafcit , &g' preordinat. omnia $ tum ne- fenm que falli, neque. impediri poteff fua prajcientia , €9 OPBHI r"i![.ï predeflinatiene s deinde . mibil fievi , nifi ipfo volente ; oltd. gulum (igitur) potef] effe liberum avbürium 3m bomine , vel Zingelo , vel ull« creatura. Exemplum H x d autem extincti fub Divina przfcientia liberi non quidem a coactione ; fed a fimplici ne- ii 4 j en ceffitate arbitrii in proditore Juda hac fe pue- ia docto rili ratione exhibere gloriatur: (2) $i prafci- vit Deus Qyudem fore proditorem ; nece[favio gfudas j pratt yantatt fiebat proditor 5 uec erat in manu Qyude, mut ullius fnibus t creature alitev facere , aut voluntatem smutave ; licet id fecerit voleudo, nom coatius. Quod de prz- g o fcientia docet , multo majori impietate de Di- ) 'mquïï: ]u an vina voluntate confirmat , qua ita indurat nos Deus ; ut voluntate fua ad pertinaciam , d & obítinationem in malo irrefiftibiliter nos gma MW neceffitet. (3) Voluntas , inquit, Dei zobis me- tqu " ceffitatem. inducit. Non efl zm manu nofira ejus vo- TEU "1" lun tatem. mutare , multo. mimus vefjflere , que mos " vulz induratos , qua voluntate cogimum. effe induvati, li jf , lirt ! velimus , nolimus. Neque folum ad aCtiones malas ; fed ad omnes omnino noftras aCtio- d nes, cujuscumque generis fuerint , au&tore o 2 u- qlll Cr) Luther. de Serv, Arb. f. 229. 2) idem ibidem £. 2or. (3) ldem ibidem, 164 RO ( 0 ) &Ov Luthero, nos Divina voluntas neceffitat. (1) | Ctnne Ornia , que facimus , inquit, fiumt mece[frio P] ls in ipumutabiliter 5 fi. Dei voluntatem Jpetles. [« ptt Taxim LXVI. Neque vero neceffitanti dum ta:, therus xat voluntati Dei ; verum etiam neceffitanti f,m, voluntati fatanz mancipatam hominis volun- Jut al tatem contendit Lutherus. Ad explicandam Wt 3 autem belluinam prorfus voluntatis humanz, amiflà penitus libertate , conditionem exem- g pecc tet ) plum petit a belluarum omnium ftolidiffima. Ecit Voluntatem igitur hominis jumento compa- rat, quod ire neceffe eft quocumque feífor lo p fttn jj voluerit. Si Deus infideat ; eo , quo vult Deus : fin vero fatan ; eo, quo vult fatan, puano, i g inertis inftar jumenti, voluntas hominis ne- ftitem ceflario fertur. (2) Hwuena , inquit, voluntas ROW : in muedio pofita efl , ceu jwmentum. S2 infederit Thert Deus ; vult , €? vadit , quo vult Deus : fin i fiderit EE Jten 5 vult, & vadit, quo vult fotan.. Praiter ex- D7 trinfeca, de quibus füpra, duo etiam con- (f , traria principia intrinfeca, ad bonum unum , fttefo ad malum alterum neceffitantia , quemadmo- hif. E' dum & Manichzi, docet Lutherus : pecca- tum fcilicet originale, quod poít baptismum hltl*l() 7 f& | remanere contendit in baptizatis hominibus , t (lere quamvis his non imputetur a Deo ; item hn(ha; interiorem Dei gratiam, quam ad filutares a&tio- l (1) Luther, de Serv. Arb., £. 165. ä Q (2) ldem ibidem f. x71. | j [ ( li wy (o) u 165 i. aCHones, ficut originale peccatum 'ad exitia- Mf les, irrefiftibiliter nos compellere affirmat. ,Il De peccato enim originali hec funt, quz maxime impia, & intolerabili abfurditate lu- t dure fieceft therus tradit : (1) Deus dammat immevitos, boe eft , impios ejusmodi, qui in impietate nati mon pof- ninis vt Junt. ulla vatione fibi confülere , quin impii fint , ma- expanie Weant, & dammentur , coganturque neceffitate natu- tis mano v& peccave , & perire ; cum tales cveentur. ab zpfo- Yret d met Deo ex femine vitiato per umius. Ade peccotum, fidis Et iterum de eodem communi , & hzredita- t Gf rio peccato: (2) Id ipfum, inquit, originale pecca-. nque &i pum) Jibevum avbitrium provfus mibil fenit poffe ; uift 10 N& peccare , €? damnari. Contra vero ab interiori ult fa. Dei gratia, qualis eft illuftratio fuperna, ho- mnifis n minem ad Chriftum rapi fuaviffimo quidem t, vll raptu 5 fed. prorfus irrefiftibili affirmat , quo S af libertatem a neceffitate negat, eandemque li- f j berat a coactione, Hzc enim habet : (5) I/- Pra;teräl" Tuminatioue fpivitus vapitur-bomo. ad Chriftum. dul- etim v ciffumo vaptu, t? patitur loquentem docorem , &? ütri [j trabentem. Deum potius; quatm ipfe quavat , €9 cur- Vat. Et rurfus alio loco , non a libero ar- um T pr bitrio ; fed a Spiritu Dei, hoc eft, ab in- GfQU bt teriori Dei gratia, ut ferra, & fecuris, qua prtit refiftere nequeunt opifidi, & ag i, & rapi Chri&ianos affirmat : (4) Chrifiani , inquit , filusr 3 22052 D J) C1) Luther. de Serv. Arb. tom, 3. £. 229. (2) Idem ibidem £. 224. (3) I1dem ibidem. £, 195. (4) ldem ibidem f. 228. 166 899 ( 0 ) XSP &um, zon lihero avbitrio ; fed [piritu Dei aguntur. — Api vero non efl ageres fed vepi, quemadmodum fevra, tiones ol hnthon : €9 fecuris a fabro agitur. Poftremo auGtore Lu- thero, dum adeft homini Dei gratia, quz ad lutne bonum volendum voluntatem ejus affipit ; lii ) nulla libertas ipfi relinquitur alio, id eít, ad ln malum fe convertendi , nec aliud, przter- RUAU ricus quam bonum volendi. (1) Nulle , inquit , 4 lilertas eff alio fe fe vertendi , aut. aliud voleudi ; do- terisqu zec duvat fpiritus , & gratia Dei in bomine, Ve- - euue "um [ nio nunc ad primarios Lutheri difcipulos, qui arbitrium liberum apertiffime füftulerunt, denfi aufa quanquam in re non dubia utor teftibus non - neceflariis. Philippus quidem Melanthon B deplorat receptam apud Chriftianos veterum tun qr) philofophorum de libero humanz voluntatis Q] arbitrio fententiam , quam impius impiam tuft du itde r appellat : (2) Receptum efi, inquit, mpiwm de libero avbitrio dogma , & obfcurata. Covifti: leneft- centia per profamam illam , 62 omimaleum vationis no- fére fapiettiam : ufuvpata efl vox liberi avhitrü , a T0f Divinis ltevis , a fenfu, & fudicio fpivitus alieriff- amblg s2 , qua videmus fantlos viros non varo offenfos e[f. que e Plaudit Lutherus difcipulo fuo Melanthoni , fchr quod fuftulerit arbitrium liberum; ejusque itat opufculum, in quo hec continentur, füm- 0Rp, mis effert in cxlum laudibus : atque Erasmo Quod ; arbitrii liberi defenfori tanquam arma invi- W tde Gut- (1) Luther. de Serv. Arb. tom. AU DA l h (2) Philip. Melanth. de Loc, T heol., 4 XW a. «09 ( 0 ) &Ov 167 , d &iffima, fed vere plumbea, Melanthonis ra- todun J»en':', tiones objicit, quibus liberum impugriat Me- a lanthon arbitrium. (1) His avgumentis , inquit, tit, qui Erasme , tuis. conculcatis , €9 provfus pvotvitis. per js if Philippi Melantbonis de locis "Tleologicis imviclum h- ) il dii lellum , weo judicio mcm folum immortolitate 5 fed Mathias Il- ad, p canome quoque Ecclefiaffico digsum. tlz, i lyricus exprobrat Clementi Alexandrino , ce- dub Nr; LA "" terisque ejus zqualibus fzculi rv. Patribus, k jonis v eoque magis deinceps , quod docuerint libe- rum humanze voluntatis arbitrium , quos in d fufluhe: denfiffimis ignorantie tenebris verfatos efle eltibustt aufus eft cecus ipfe impudens affirmare. (2) Eodem , inquit, modo Clemens Alexandrinus libe- Melsnt $ Veter vum avbürium ubicumque afferit 5 ut apparest :m ejusmodi tenebris mon tantum fuiffé ommes ejus [z- voluntat culi doGlores 5 vevum etiam in poflerioribus ea fub- ; impi : ; impium'; inde crevi[fe. wfi LXVIL Jam vero ex fuperioribus tefti- y rattit 1 m*h;'l';'l!.« moniis, quz nec pauca, nec incerta, nec ambigua fünt, res eft omnino perfpicua , at- riu i z que explorata , negatum a Lutheranis , ad Ma- T nicheorum exemplum, liberum humanz vo- Jc? luntatis arbitrium. Nihilo tamen minus n o Joan. Chriftophorus Volfius in opufculo ; 1 , i quod infcripfit Momicheismus ante Manicbeos , ngsmf diatum a Lutheranis ym præfidenþer negat repu ar- n 4 (1») Luther. de Serv, Arb. tom. 3. f. 160. (2) Math. Illyr. centur. 2. cap. 4. col. 59. 168 SQS ( 0 ) 9Q* arbitrium liberum. Quin etiam Venerabi- lem Dei Servum Rob hr ertum Cardinalem Bel- | guie larminum, de Chrifti ana republica in aureis Mu : fuis controverfiis op time meritum ; quem idcirco, quz maxii fitent na ejus laus eft, omnes fendan zretici , improbique homines deteftantur (cui & Le primi flium adjungit, alterum hzreticz & Bdl pravitatis malleum) in judicium vocat de illa- ta Luther fetsl o, Lutheranisque per quam iniqua, üm& & maliti ofa violentia, quod docuerit fubla- tum ab fént, | his liberum noftrz voluntatis arbi- P trium. Sed Volfius ipfe audiatur : (1) Cm- tumn ef?, inquit, Lutero, ac toffratibus suaximam Wi a Bellovmino vim fferi, IS'. 91 qui eos negat liberi avlitrü - lutler znfimulot. lta euim a tom. 4. prafat. fi /per 3. f perf Contvov. Gener, bag. $o6. Arbitrii libertatem. Áioculos nobis omnibus fuis fenten tiis detraxerunt, fe- que ipfi non belluarum fis N fimiles ; fed belluas piane rationis expertes profiteri non dubita- gat: pomy TUunt. 4de Leffum im confultatione p T quo Judice ,. tollimus | libevtatem avbitraü , Thinus €? docemus, prim omuia inevitabili neceffitate fievi : bomimesque mon f^olIe vias bis on Waf bonas facere , aut. qmalas. Subdo- in h Ium Bellarmini confilium in fuperiori bus ejus Tir n verbis ex aliis alio loco depromptis ejusdem verbis fe demonftrare Volfius exiftim Crayi at, quod fitius. pofteriora ejus verba füperioribus o mnino re- Tn de pugnent. (2) Suldole, inquit, /e cur; Lutberaris "i [//1 ( Joan. Chrift. Volf. Manich $t f pag. 4t1. (2) ldem ibidem Pag. 412. &if. Ante Mani-ch. feQ. s. o lap Q (o) w 169 h Ya if m boc megotio egiffe ipfe [entiet Bellwvmimus, fi wie- Qd ' l ing hj muinevit eovitm verborum ,. que alio loco configuata vequit: nempe lbro 3. cap. :5. Certum eft, m g inguien:, neque enim hzretici de hac re con- fl a tendunt; fed folum de homine per peccatum dl primi parentis de ftatu fuo dejecto. — Hec m hore VOa dl eo Bellarminus loco. At nulla probabilitate fretus hzc Volfius exprobrat Bellarmino. Ete- iam i xuerit f nim & vera funt , & optime inter fe cohz- rent, quz duobus obje&tis a Volfio locis Bel- It d larminus affirmat. Quod enim pertinet ad r:()b 07 0) negatum a Lutheranis arbitrium liberum ; ex his, quz fupra produximus, maxime vero ex kj a Luthero LDe .$ervo "Arbitrio , res eft adeo clara, . 71 & perfpicua ; ut luceat i pfa per fe: quam, ni- Ibertatet fi oculos fibi quispiam effodiat ; fe videre pror- ennt, fus negare non poteft. Quod autem non pu- 4 du gnent ; fed optime fibi confentiant duo de- oft Qul prompti ex Bellarmino loci; non exploratum j 15 minus , perfpicuumque eft. Affirmat etenim D hat primo loco Bellarminus libertatem arbitrii no- mj bis omnibus , quales utique fumus, qui non f SuP in ftatu. naturz integra; fed in ftatu vería- ao mur naturz lapfe, Lutheranos fententiis fuis T detraxifl. — Hoc nihil certius, atque explo- mi, ( ratius. Altero autem loco docet, hzreticos at non de libero arbitrio hominis fecundum fe confiderati, qualis erat in ftatu naturz inte- i gre; fed de ejus arbitrio libero in ítatu na- i nf j turz lapfz, in quo verfamur omnes, conten- de- 5 170 SQ9 ( o ) SQ$ dere : illudque paffim concedere homini inte- f 2d f( gro; ubique vero homini lapfo negare. Quod & QUs à veriffimum, & optime conciliatur cum primo. um frt LXVIIL Sed quo magis mirere hominis gentiles temeritatem, & inconftantiam ; eo ipfo loco, (it Vo quo fe cum adjutoribus fuis Lutheranis de- hst fenforem venditat arbitrii liberi , funditus tol- quend ht liberum , de quo difputatur, arbitrium. hnot. Ipía.ejus verba produco: (1) JVos , inquit, Diwin lidertatis caufom minime . in "Toeologico , Jed Doilofo- Yoten j phico foro agere, bominemque im a&honibus TAN. t JUM externis , moralibus , ac. civilibus , que vel !cmp ad virtutis, vel vità normom exiguntur , [beri ar- — &f n itrii effe flatuere. Quom diffin£lionem vel neghgen- qum j te$ , vel diffimulantes Pontzficii , facrorum . moftrorum QR at Do&oves im eorum wwmerum perperam vetulerunt , taris qui bomiümis voluntati OMNEM lilertatem. adime- SE Vent. Effe igituv in bomine circa. extevmum virtutis hm féudium , vitiorumque fugam. avbitrium liberum cum Tpnor praflantiffimis quibusque Philofophis affirmo. Jam limy vero audiat Volfius, Lutherani audiant. Apud fl Chriftianos libertatis caufa non ad Philofo- . fe phicum Socratis , Platonis, Ariftotelis, vel Ife c Stoicorum forum ; fed ad Canonicorum Scri- fet ptorum , Sanctorum Patrum, & ad Apofto- Dücr 'ice traditionis forum pertinet univerfa. At 5 u Volfius cum fuis Lutheranis a foro Chriftia- Wem no hij QU CD) Joan. Chrift. Volfius Manichais, ante Manich. fe&. N aa 3. Pag. 429. & 430. «$9 (0) X 171 Yuni n no ad forum paganum ; & a Chriftianis Judi- Qul cibus ad paganos udices caufam Chriftia- Xmpr nam, repugnantibus Chriftianis legibus, trans- fert. Ín hoc autem profano judicio apu Ye hons gentiles Judices non aliam libertatem defen- 0 ipfolloczx dit Volfus ; nifi naturalem dumtaxat, & ad hergis t a&us tantum modo naturales, qui ad confe- ndist quendam fempiternam falutem prorfus inepti funt. Contra vero libertatem Chriftianam , arbiafum, ' Divina eratia adjutam , quz fempiternam fa- ,f lutem fpe&tat , quz falutarium actuum, falu- vihu 1 tariumque meritorum effe&rix eft, qux ad , f fempiternam fülutem adipifcendam prorfus eít neceffaria, de qua tota nobis catholicis ib [!'fei'l L v p cum hzreticis eft controverfia, omnino ne- qufranti gat, atque repudiat. ltaque naturalis, & fa- retulert lutaris ; heologicz, & philofophice ; paganz, ven d atque Chriftianz libertatis diftinCtionem il- m d lam, de qua nos calumniatur Volfius, nec fierun ignoramus, nec negligimus , neque diffimu- lamus : fed naturalem , profanam, & philo- m. jf ant. pü fophicam . venditatam ab eo libertatem nihil l u j ad fempiternam falutem adipifcendam con- ferre affirmamus. Item , non exprobramus lp otdi' Orum 5»1 hereticis negatam ab eis naturalem , philofo- hicam , feu Stoicam libertatem , de qua no- Q P j b is cum hzreticis non eft quzítio ; fed falu- ii tarem , Chriftianam , & 'l'heologicam , qua T j n) fublata & omnis przcluditur via ad faluta- k resaCtus, ad falutaria merita, & ad fempi- fati ter- 172 QOX ( 0 ) Vj5 E fterecen ternam falutem fubfidiis talibus promeren- dam : & ad irrefiftibilem in his, quz ad fa- füvam í lutem, & animz mortem pertinent, neceffi- groduce tatem cum Manichzis devenitur. Jinicha fhulto m LXIX. Neque vero fe continet Volfus Is peoon in fola dirutz arcis fux defenfione de Philo- fetti fophica dumtaxat hominis libertate, qua fe, À ib fuosque a Manichzismo fruftra nititur vin- Qp. 1. dicare. Sed impetum quoque facit contra alique catholicos, quos putida illa, & decantata ab tsl 8 eis cantilena Pontificios appellat, eosque, tan- elfe fü quam Manichzismo adíperfos , exagitandos Titre f aggreditur. (1) z Pontificia, inquit, Ecclefia itreren | Manicheismi ve[fligia obfervavit Jeliciffimus puritatis it df Evangelice affertor , €? vindex B. Calovius tom. 5 ' Vi Syffem. pag. 227. .. Nee vero alieni prorfus , lat inquit , ab hoc errore funt Lombardus lib. 11. l Denr dift. 50. Bonaventura, Durandus, 'l'homas l | Qusm 1. 2. quzíl. 82. art. 3. cum peccatum ori- Torb ginis habitum quendam corruptum dicunt, ptum quam fententiam efle Gregorii Ariminen. tUI', q Henrici Gandaven. & Joan. Driedonis, quod puden fcilicet fit morbida qu vdam qualitas in ani- QItI t ma prava defideria perpetim excitans ; fatetur & Bellarminus. Sed & 'lannero tefíte tom. 11. CCrti(Hn difput. 'T'heol. fcholaft. difp. 4. quzfít. 2. Ca- "tdum jetanus , Medina, Zumel, & czteri "Thomi- WT ftx A (1) Joan. Chriftop. Volf, Manichzis, ante Manich, fc. 2' pag- 296. As n SQ9 ( 0 ) VQ? 173 ! proes ftx recentiores peccati originalis malitiam po- quit fitivam ftatuunt. — HaCGtenus Volfius teftem W n ] i] ! l t producens Calovium. Si ob hec , quodabfit, : Manichzismi veítigia obfervantur in nobis ; multo magis, ob conítitutam ab eis origina- tnet ais lis peccati vim, & naturam, Lutherani cen- 1e de D fertdi funt Manichzi. Etenim Bellarmino te- àte, qui ftelib. 5. de amif. gratiz, & ftatu peccati fütitur vt cap. 1. 4. & $. Lutherus, Mathias Illyricus, facit du aliique Lutherani non pauci peccatum origi- decuntii nale non qualitatem morbidam, fed :inalam effe fubítantiam docent; atque idcirco de ge- xosque s Xagitat nere naturz male , quam Manichzi primi invexerunt. Qui vero de Lutherano grege jt, Ed 7] 1)1/!'1?/1!11 in definiendo originali peccato aliter (tatuunt; us fom. f & vel ipfummet a&uale peccatum effe, quod irordis habitu deinceps animz inhzret; vel concu- hus l. pifcentiam effe con(tituunt, quam poft ba- ptismum quoque experimur in nobis; in Ts caturm ( morbidam hi qualitatem , in habitum corru- ym d ptum, in pofitivam malitiam facile relabun- tur, quam noftris ''heologis temere, & im- Arimm doniS,qü;d pudenter objiciunt. Profe&to originalis pec- cati tum natura, & ratio; tum ejus propaga- ip; i tio, & diffufio res eft ad credendum.quidem ns; ff etin i certi(Tima ; fed ad intelligendum, atque expli- candum difficillima pariter , & obfcuriífima , "PAU quz Theologorum omnium vel acerrima emper torfit ingenia. Pelagiani ob affirma- 1 Tfäm' tum peccatum originale, ejusque in univer- /Iaüiüh- 1:" (um 174 «Q9 ( o ) XQ9 fum hominum genus propagationem, fülfo Mp crimine Auguítinum de Manichzismo accu- HJmCh farunt. Nunc vero, quod longe admirabi- &nm 7 lius eft, Lutherani, veriffimi, atque certi(fi- peat mi Manichei, multo impudentiori temerita- ique ( te Manichzismi infimulant catholicos noftros g "'heologos. Docuerunt Manichzi przter bo- ( upt nam, ineffe homini quamdam naturam malam, lrit me quz neceffaria effet caufa peccati. In hoc po- apifct tiffimum latet virus herefis Manichzz. At fs car quis unquam noftrorum '"l'heologorum do- LU cuit inefle, vel adefle, vel fuperefle homini Vero; quidquam , quod nos ad peccandum irrefifti- 1f f biliter neceffitaret ? 'T'alia monítra non do- li tifi cent, nifi Lutherani , Calviniani, Janfeniani ; uf qui idcirco jure, ac merito in Manichzorum drtatug numero habentur. u'bllï [] Q LXX. At, inquiunt, commemorati "''heo- tüyir logi morbidam quamdam qualitatem effe af- Pe[f 1j firmant peccatum originale , quz prava de- TWf fideria in nobis perpetim excitat. Quid tum? tf ga An vero docent idcirco , qualitatem hujus- — fliy, , 1nodi ad pravum confenfüm voluntatem ne- lirmig ceflitare , ab eaque pravis hujusmodi defide- riis indeliberatis confenfionem irrefiftibiliter extorquere? Nihil profe&to minus. Quod fi Q Manichzi fünt dicendi, qui docent rem quam- Apj ldem dam imalam ineffe nobis , quz prava excitat ;N defideria ; Manichzum hac ipfa de caufà cum N e- (4,ï WR m S$9 ( 0 ) 389 75 nem, fl Pelagianis Auguftinum dicant, quin etiam ZUP Paulus Manicheum appellent Apoftolum. e admi enim rem hujusmodi malam , quam legem J cri peccati nominat , inefle fibi fatetur , dolet, r tema atque deplorat. (1) Pide, inquit, eliaz le- IcOs ml gem n membvis queis repugnamem legz entiu « . praury €9' captivantem 17 T0 lege peccati, que efl in mem- TA d bris meis Et iterum alio loco: (2) Caro coz- ]uhoo cupifcit advevfus fpivitum 5 fpiritus. autem. adver- ia 4 fs cavnem : bec enim. fibi imoicem adverfantum 3. ut )gOI'UlU 700 , quecumque vultis , zlla faciatis. Augufhnus effe horv Vero: ( 3) Quamvis , inquit , €9? im bominibus lil 1rrel*" matura generatis, gratia regenemtz:, ff ifla carna- | non 0 lis concnpzfcentza vepugnans legi mentis ; towem ve- feniati zufa efin vemiffome peccatovum : mom jam illis im Kdhegt! peccatum veputatur , nec mocet aliquid . mifi ejus suo- übus ad illicite confentiatur. Et rurfum alio lo- co de re eadem : (4) Concupifientia , inquit, ystiTe carnis , advevfus quam bonus concupifcit fpiritus , 69 :m enäy peccatum eff, quia inefW ill] zmobedientia comtra do- sninatum mentzs r l q 09 penua peccati efl , quim veddita (End n eff meritis moäedzentzæ, €7 caufa peccati efl, defe- rem ln &ione confentientis , vel contagione mafrentis. Bel- N J at larminus quidem lib. 5. de amiffione gratiz, l yl o N QUO j (1r) Apoft. ad Rom. 7. 23 (2) Idem. ad Galat. 17 jl unlF (3) Aug. lib. 2. de Nup. & Concupifc. cap. 34. num ] e'gcl[» (f 29 tont, - Yo. ällfä : (4) Idem lib, ;. contra Julian. Pelagian. cap. 3. num. 5. tom. ro. 176 . «$9 ( 0 ) 997 vuityl & flatu peccati cap. 15. fententiam Petri Lom- m 1 bardi, Henrici Gandavenfis , Gregorii Ari- minenfis, & Joa. Driedonis , NU qui multo an- ure cenf te Concilium Tridentinum fcr ipferunt , im- 1. a. probat, & refellit ; non, quod ad Manichzos accedant, quz Lutherana calumni qu, fe a eít; ve- rum, quia Lutheranis, & Calvini anis in eo R pen Qemda fibi videantur accedere; quod , ubi definiunt, quid fit peccatum originale ; cum concupi- | penti : bifsrien fcentia illud confundant, quz pcena eft ori- ginalis peccati. tisa TY Cum autem poft baptismum Doot : in baptifatis ad huc ad pugnam, atque vi&to- formale riam concupifcentia maneat ; his au&toribus videtur confequi, peccatum ipfüm originale tum ipf T Yeft in baptifatis quoque manere : quamvis ad cul- bqütyr. pam , &ad ponam his non imputetur a Deo, Wt quz Lutheranorum, & Calvinianorum fen- loaci tenïtia eft. aQv f lt LXXI. Quod autem pertinet ad czteros catholicz Ecclefiz 'T'heologos , i quos nobis ob- Jicit adverfarius, maxime vero adS. " homam, s foque fij ceteris prztermiffis, in quos etiam benigna cadit interpretatio : dico Lutheranam. calu- Qittm 0 mniam efle ; Do&orem Angelicum peccatum ij Bellan ipfüm origi nale fecundum fe, Qd fg quod formale peccati dicitur a Scholafticis, in corrupto ha- f Wis "Ws an bitu conftituiffe : quanquam, et fi Do&or An- gelicus id docuiffet ; adhuc longiffime a Ma- M * Wif nichzis abeffet, qui partim bona, partim na- i i tu- &X ( 0 ) NG 177 Jerim tura mala hominem conftare affirmabant ; ma- pori A lamque naturam illam, quod capitaliffimum eft, nos irrefiftibilirer ad peccandum neceffi- mul a tare cenfebant. Tünt, Jam vero S. "Thomas in 1. 2. quafl. 82. artic. 1. Peccatum quidem ori- Manid ginis , fed late fumptum , quatenus cum cul- d n Ianis 1 pa pemam etiam compleGtitur , habitum quemdam corruptum docet. At vero fe- l dcfïniun;, quenti artic. 3. habitum ipfum corruptum m n du bifariam dividit; in averfionem fcilicet men- tis a Deo, & in rebellionem inferioris partis. xprsm Docet averfionem illam anime a Deo ipfum Que Yi ecca- uéorbi formale effe originalis peccati, id eft, tum ipfum originale fecundum fe ; rebellio- Qrigid nem vero inferioris partis , 4ua imef ilh, ut fsadcu- loquitur Auguftinus, inmoPedientia contra. donr- i aDe matum mentis, materiale effe originalis peccati. m f In hac igitur averfione anime a Deo , quz a&tu fuit in primo homine, naturali, & mora- li faturorum hominum capite Divinitus con- d u ftituto, quzque habitu ineft in homnibus o- ob mnibus, fimul, ac naturaliter generantur, ex T honf eoque naturaliter propagantur , conftituit pec- ; ag catum originale DoGtor Angelicus , & cum um d eo Bellarminus, aliique plurimi de catholica ecatt! Ecclefia '"T'heologi. Ja&uram enim . origina- j m lis juftitiz, feu habitualis ab origine conver- "ttO / fionis animz ad Deum, confecuta eít habitua- lis averfio animz a Deo in nobis omnibus )&Or All' j i Adz pofteris, quibus jure, ac merito impu- ruim n à ta- tJ 178 wO ( o ) wOs at t tatur peccatum primi parentis, cum quo, & in quo peccavimus moraliter omnes , tan- deim | quam in naturali, atque morali omnium ca- atojm f pite Divinitus conftituto. Fruftra igitur Lu- nja; . therani , veriffimi Manichzorum fucceflores, famu (( ut nos Manichzifmo tinCtos infimulent , ob- mgniatt fcuriffimam nobis de peccato originali que- tit Calin ftionem obtrudunt; in qua tamen a Chriftia- Qutqum na doGtrina ipfi enormiífime aberrant, Mani- icipf ] chzosque fe produnt. De fide eft & exifte- tieni d Doo ol re, & propagari peccatum originale. Quid autem fit, & quomodo definiendum , qua fuo Cs via, & ratione diffundatur, & propagetur; non etproly 'e(t resfidei ; fed T'heologicz difputationis. Ca- purg n tholice Ecclefiz doctrina de peccato origindli frnj i Concilii "'ridentini do&trina eft, quam fan- tl f &a Synodus omnibus profitendam proponit T Mati feff.. N decret. de peccat. orig. eamque in illis po- Vero qu tffimum Apoftolicis verbis inculcat Row. j ture p 212. Der umum bDominem peccatutmm imivavit im mum- liiny dum , &9 per peccatum mors; 9 ita im ommes bo- Tf t que ] WIDEOS LOVS pertrlanjz'it, im quo opme$ peccmverimi. D2ter n LXXII. Poftquam de originali peccato ne- à Diri gotium exhibere nobis, tanquam accedenti- bus ad Manichzos, Volfius fruftra conatus eft ; 0Tlmin() c iterum nos invadit de ftatu naturz purz , in "ürm quo nos Manichxifmum fapere criminatur. Wïntegri (1) 4dn mon, inquit, vere Scbolaffici, &? bos fe- M [o/) U (1) Jo. Chrift. Volf. Manichais, ante Manich. fedt, 2. p- 397* ït(o) 179 m n mtz'k Pontifici , €? Novatores in eo quoque ad Mani- fints t chieoruta. pavtes accedent ; quod confitio suerorum na- Vl iualium flatu, duo cmmino im bomine ponamt prin- T p cipia; ex illis dijudicave faeile licebit , que idem vt | fs Jemmus ( Calovius) tom. 1v. Syftem. 4e ffatu mult, integritatis , quzeít. 1. pag. 467. €? im Harmo. nia Calixonbevet. p. 217. buie figmento oppofuzt. dpindi d n a r Quanquam 68 illi Maricheis pejores videantur 5 quod a, boc ipfo Deum peccati faeiant autforem 5 cum bonzi- dtie nem im ilo merorum motwuralhem flotu . ccllocotum a il C Deo owvbitventww. Volfius igitur cum grecali fuo Calovio Manichzifmum noftris '"heologis Tidur. n exprobrat; quod hi, docentes non repugnare oagetqrg'»ï atios. pure nature ítatum , duo conftituant con- traria inter fe principia: preterea, quod in to oript um / tali ftatu faciant Deum au&torem peccati, quod ne Manichzi quidem aufi funt fufpicari. ]Jam m pïop!'ï É in j vero duo hzc contraria principia in ftatu na- Jcat 36 ture purz apud noftros ''heologos talia fünt ; nimirum appetitus hinc fenfitivus freno ca- jivit 1* d UE rens integritatis, ad voluptatem pronus, at- que ad bonum dele&tans inclinans ; illinc , 7 perrlfrï'ff preter naturalem rationem , naturalia aüuxi- l CCQMI lia Divinitus fuppeditata, quae ad virtutem, bonumque honeftum allicerent. At nullus jj u omnino ex noftris ''heologis unquam docuit trconallliïl futurum ; ut' vel appetitus fenfitivus a. frz- r u no intearitatis liber ad vitium, & malefatta; qriti vel naturalia illa auxilia, loco frzni Divinitus !j p l fuppeditata, ad virtutem, & benefa&a purz M 2 nas- 'relalpf 185 «Q9 ( 0 ) Q9 wl nature homines irrefiftibiliter neceffitarent. a rrtut 'Talia portenta everfores arbitrii liberi olim Manichzei docuerunt , & modo docent con- l Botar fentientes in eo Manichzis Lutherani , Cálvi- ; f ireftibi niani, & Janfeniani. Itaque in hominibus nature purz libertas falva perfifteret, pra- LO ftoque femper effet poteftas penitus libera tum la confentiendi, tuim diffentiendi, & motibus fen- quem t fitivi appetitus , fi quando ad vitium, turpi- tudinemque alle&tarent ; & naturalibus auxi- apitale f vitar liis, a Deo talis naturz auCtore fuppeditatis , ad virtutem , honeftatemque . allicientibus. Selin uod fi natura talis peccaret ; nullo modo Deus gubas ] Ti Atg auctor effet illius peccati. Nihil enim nature hujusrmodi tribuiflet Deus , quod eam ad pec- 15 maror candum irrefiftibiliter neceffitaret : quin immo ii t naturalia auxilia fuppeditaffet , quibus & in- fringere motus fenfitivi appetitus, & abftine- : f re a peccato poffet; fi vellet. Ex his autem t N UT manifeftum fit, defenfores naturz purz abefle prorfus a Manichzis, ab hisque diftare lon- (ifn j giffime. Duo autem contraria inter fe prin- ff ; cipia, bonum unum, alterum malum , in hoc lU u ftatu naturz lapfe, quin Manichzus fit ; te- We' "Pt'ï' ftatur Apoftolus: quorum unum legem pec- D Tliferin cati, & carnis concupifcentiam appellat ; al- terum legem mentis, & fpiritus concupifcen- A m tiam nominat. Lex peccati, feu carnis con- cupifcentia ad vitium, ad malefaCta , ad pec- Q 1. Ccàta, ad omne flagitium . alle&tat. Contra ^ Ve- E ()i W 829 ( 0 ) 369 1$8I fecedrre vero lex mentis, feu concupifcentia fpiritus : liben d ad virtutem, ad benefaCta, ad actiones pias, docenu & falutares, atque ad omnem allicit honefta- 2 erani Q tem ; fed citra omnem , quz ad ea detrudat, irrefiftibilem nobis neceffitatem. n honirs ifertt, us Dbent: LXXIII Ut autem Volfius longe difce- 'motiue dere a Manichzorum videatur errore , in itium, t quem tamen, ut fupra vidimus , incidir; in capitalem alium incurrit errorem : dumque arslibis at fe vitare fimulat Manichzam Charybdim ; in fuppïdlllaiii allicint Scyllam incidit Epicuream. Negat enim fin- gulas humanas animas ex nihilo a Deo crea- 0 modi ri. Atqui, fi non creantur ex nihilo; vel par- um n tes marerie funt, vel ex materia educuntur. m ulp Spiritus ergo non. funt ; fed ad genus mate- qmn War ri$ pertinent. Ergo non immortales natura dus & funt; fed mortales. & ii Sed Volfius ipfe audia- ij tur. (I) Animarum creationem , Àquit , «t alia ta- x lisar ceamt, vel ideo megandam effé; se ad Mamicbaeorum purear caffra vel imoiti pertrabamum ; cum nulla. corruptionis qitaz ! anumarum , fi cveate a Deo, &9 corporibus immifae er t [] fuerint , caufa reddi poffit ; wifi em a. Deo bujus au- yuin, Ínveterata etiam fibi calu- Gore. vepetotur. us J mniandi licentia, cum fuo gregali Calovio , a Jeget materia peccati originem , cum antiquis hz- IDUV Häh reticis, maxime vero Manichzis, repetere nos onou^ catholicos criminatur. (2) Pontificios , inquit, Carmü V M CHUL (1) Jo. Chriftoph. Volf. Manichzif. ante Manich. fe&. 3. &g,ädf ( r (2) Eiaexh Aliäi(-lem fc&. 2. pag. 296. 182 SQy ( 0 ) XGY æm;'&[ eum — Scbolaflicis fuis. Maveionis , Hermogenis , &9 niset: Manichbeorum infiffere vefligiis 5 dum e cnditione di, dica siaterie peccatà deryvont originem, .Jam vero cau- [ pf[ (l fam originalis corruptionis animz non a ma- lil ; Ef teria, multoque minus a Deo , qui auctor (u0 Ainiyej materiz eft, catholici repetunt. Fieri enim non poteít; ut materia, tanquam contagione INS. quadam corrumpat fpiritum, diverfz prorfus, ifo, t& & excellentioris naturz. Corruptela igitur l, & originali corrumpitur quidem anima in ma- teria, id eft, ftatim , atque creatur a Deo in jtifn w D materia; minime vero corrumpitur a mate- ria. petaret Aliud eft enim corrumpi in materia ; turalfter aliud longe diverfum corrumpi a materia : ttüteret ut in Phyficis dicimus, infe&a quidem gene- rari in putri ; minime vero generari ex putri. fraceptu Qs Deus autem nec in quantum animge creator Ws gl eft, nec in quantum materiz auGtor, nec in quantum conditor animz in materia; caufa, qm, vel auGbr eít originalis peccati. Bona eft Cff, Jra r lii enim natura animz , bona materiz natura eíl, bona conjuntio animz cum materia, quorum Jr2rie hts caufa, & au&tor eft Deus : contra vero mala P ht funt oripinalia animz vitia , mala originalia vitia materis, quorum nec caufa, nec au- | fs BI &or eft Deus ; fed peccatum dumtaxat pri- DT mi omnium parentis, qui per illam prevari- W Pi'öpag cationis offenfam, ut loquitur "T'ridentinum kim&i; Al Jef. $. decret. de peccat. orig. fecundum cor- pus, & animam in deterius commutatus, mor- ï/' ln tem, MLUN (o) 89 185 tem , & penas corporis; & peccatüm , quod L ' | t tl mors eft animz, in homines omnes transfu- dit, dicente Apoftolo : (1) Per smum bowi- [r] Verot 2 fon t mem peccatum imivavit im mutndum , €9 per peecotugm qui a mors ; & ipa im ommes bomünes movs pertranfüt , n quo 0710 $ pec*mverunt. Fien et n o LXXIV. Fuit igitur Adam, & nos in ag ipfo, tanquam in omnium capite & natura- p i 'Talem enim li, & morali, füimus omnes. nirma t a a juftiffimo judicio fuo conftituit Deus homi- nem primum ; ut,fi Deo przcipienti obtem- itur àt peraret; ejus obedientia omnibus ex eo na- 1 fnatt. turaliter exorituris hominibus ad meritum y materi tribueretur, & przmium ; contra vero, fi idem gt* przceptum Dei violaret ; ejus przvaricatio a p omnibus ex eo naturaliter nafcituris homini- m oe bus ad culpam adfcriberetur, atque fuppli- Qpr, 1 cium. Atqui peccavit Adam, przvaricatus erit; d eft, preceptum Dei violavit. In Adam igi- u tur peccavimus omnes, fumus in eo omnes p natu przvaricati preceptum Dei in Adam vio- Til qUUf;-F lavimus omnes, qui ex eo per naturalem ] VCTW propagationem exorti fumus. Hzc Augu- T ftinus animadvertens, (2) Secuzdum , inquit , li, P illa nimis occulta, €9" guultum. valentia naturalia ju- P n ra propagimis , confequems evat; ub , qui evant m p p7^ hunbis Ade , per coneupifcentianz ;arni: (id eít na- tu- r 4 (1) Rom. 5. 12, [ at (2) Aug. lib. 6, Oper. Imperf. füb. num, 22, tom. 1o. g 184 w (o ) i turaliter) verstwri im boc Jeeculem ,. fiml. demma- n lil yeniuv. ! Qontinetu In hac autem originalis peccati qua- licumque expofitione non apparet profecto, |poftn nec auctor peccati Deus ; nec peccati cauía n telur materia; de quibus falfo nos crimine calum- metrad : niatur Volfius. Rei maxime abítrufz , pe- trà, in nitusque reconditz exemplum peto ex fimi- tiis pec litudine lunaris ecclypfis , feu defe&tionis; litatis quanquam non aptum omnino, nec ad nor- lntas f mam prorfus conveniens; quamvis nec pror- m fus tamen ineptum. Quemadmodum enim Qum d luna in füi defe&ione , & ecclypfi tellu- anim ris umbram ingreditur , nigricantem macu- lam induit, atroque colore inquinata confpi- citur, atque a fole averfa candore caret fo- laris lucis; contra vero ftatim , atque ab um- bra telluris emergit, in qua erat demería; colorem atrum deponit, nigricantem macu- lam exuit, atque ad folem converfa, candi- ä da fplendet candore folaris lucis perfufa: fic ftatim, atque in humano fctu ad ejus exigen- tiam creatur anima ; umbram, ut ita dicam, peccati primi parentis ingreditur , a Deo ju- ftitiz Sole eftaverfa, originalis peccati ma- cula inficitur , & luce caret Divinz gratiz : ubi vero Chrifti baptifmo abluitur ; ab um- ra emergit peccati primi parentis, macula abílergitur originalis peccati , atque ad Deum juftitie Solem converfa candorem induit ir- radiantis gratiz. Praterea, quemadmodum nec d «Q9 (,o ) 89 185 fimid )v nec fol, nec ether, in quo luna innatat, & KC continetur , caufa eft defeCtionis lunaris ; fed t pri, oppofitio, atque averfio telluris a fole, in cu- ecoat at jus telluris umbram incurrit luna curfu fuo nine ol naturali: fic nec Deus juítitiz Sol, nec ma- ii s teria, in qua creatur anima , caufa eít origi- eto ex i nalis peccati ; fed oppofitio, atque averfio vo- deeu luntatis omnium arbitrz a Deo, qualis vo- fec d luntas fuit primi parentis, in cujus , ut ita is g dicam, peccati umbram, per univerfum mun- odum & dum diffufam , omnis, quz de novo creatur anima, naturali curfu humanz propaga- If b Fem m tionis incurrit. at2 conl aret h e db w demot 'em mmy j ] »)n , at "Cs * yerfüfi- "z « l . s at 9b « 270 (LB ämjä d& j df iDe! «t nj gratlZl « gl g " jndit P od CA- i M $5 196 ROj ( o ) &O CAUPIU E XV. glb an | a f B7 De Cafvinianis. Manicbeorum Juccq- dtfiid PF& foribus. ften qus um res fit explicata fatis, atque 7 PV LXXV. C ]imus a perfpicua, Calvinianos veros; ac genuihos effe in. capitaliffimo errore fuc- anfitu' ceflores Manichzorum ; ceteris pretermifíis, — T - diy 3 uno omnium Magiftro, ac Duce Calvino con- tenti erimus. Convenit enim confenfione terimms fumma Calvinus cum Manichzis tum 1in eo, st dag quod predominentur homini principia quz- "t dam, quz hinc ad peccandum, illinc ad pie tll j vivendum irrefiftibiliter eum neceffitent ; tum Imr nj in eo, quod nullum fit, ut oportet, liberum Exordior a fit; gj humanz voluntstis arbitrium. ülü! o principiis extrinfecis; ad intrinfeca mox pro- V, grediar; tàndem in humanz libertatis exci- tf dio, atque interitu conquiefcam. Quod a Oüling; ! principia nobis extrinfeca pertinet; talem con- tm, T ftituit predeftinationem Calvinus; ut przce- n ftinatio ad vitam ad pie vivendum , 2tcr- finrq namque falutem confequendam; contra ve- Wz'/loj ro predeftinatio ad mortem ad peccanduim, 1'W Wlm fempiternumque füpplicium fübeundum ir- il tf refitibiliter nos neceffitent. (1) Predeflinatio- U5 fefh sem, inquit, vocamms eternum Dei decretum , qito wd | ajmd (15 Joan. Calvin. lib. 3. Inftitut. cap. 2:. num. $. edit. D han Genev. an. 1592. Qu J hm pS a ( o ) xS9 187 f dpf/(l fe conflitutum bobuit , quid de uno quoque. bo. muine fievi vellet. INon emim pari condüioue cream- m o fv ompes ; . fed aliis vita eterna ,. alüs damnatio eterua preordinatur. ltaque prout zm alterutrum finem quisque conditus efl ; ita. vel ad vitam , vel ad hrs, t morteg predeffinatum. dicimmus. . Et iterum ; (t h0s Ye Dicimus eterno, £9 ipnuutabili: confilio. Deum . [emel emo conflituiffe , quos olim a[famere vellet n falutem ; quos D vuv[um . in exitiugms devovere. Hoc confülium. quoad VT ele&los m gratuita ejus. mifevicordia fundatum effe coniai affevimus , mullo bumone digmitotis vefpetlu : quos t5 vero damnoatjoni addicit y bis guflo quidem , & ir. reprebenfibili E * Jed . incomprebenfibili ipfius judicio, ncpit! linc 4j vite aditum precludi. — Preeterea: ( 2) Si mon pof- [tent; D fimus vationem: affiguave , eur. fuos mifericordia. di- gnetur s. mifi , quomiom ita illi placet ; teque etiam in m [ibert Exordit aliis reprobandis aliud babebimus ; quam ejus. volun- £atem. 3 m Curi enim dicitur Deus vel induvave, vel auifericordia profequi, quem . voluerit ; eo. admonentur ettiti &'i*ïïf Qu bomines, mibil coufie quevere , preter. ejus. volunta- ien. T gj De voluntate autem Dei przdeftinante, u[ M & reprobante , de qua eo loco traCtat, hzc ) um ah funt, quz conftituit: (3) Ner dvbitalo eun u- COm 1 guftino [impliciter fateri , volumtatem Dei eff verum ecul i meceffetatem ; otque id mecefforio futurum effó ,. quod oypül illa coufituit. Docet ergo Calvinus , nullo pror- PI M J j fus refpe&tu habito nec ad mala vel origina- lia, vel perfonalia; nec ad bona juftorum me- h l L il ri- (1) Joan, Ca j lvin, lib. 3. Inftitut, cap, 21. num. 7, nn £^ (2) Idem ibidem cap, 22. num. rr. . (3) Idem ibidem cap, 23. num. $. 188 8 (0.) XGI7 rita, quz prorfus rejicit , Deum Voluntatc gt fua non modo abfoluta, & efficaci; fed pror- pj fus neceffitante ex omni genere hominum inpttarà aliis eternam vitam ; eliis eternam mortem, dfitati damnationemque decernere: nec id alia ulla dertti de caufa; nifi, quod ei fic placer. Itaque ad (f 0 affequendum hunc finem alios creare , ut in 4 p damnationem irrefiítibiliter abeant; alios ve- ftoe Cd ro, ut irrefiftibiliter ad vitam zternam difce- dant. i, q Hinc ad eumdem finem , eademque onmm voluntate neceffitante przdeftinatos ad mor- 161 tem exccecare, atque obdurare; praedettina- Itip tis ad vitam mifericordiam przbere. . Ex his dien ; autem , Calvino au&tore, confequitur, ad pie- tïl !j [// tatem, & benefa&ta przdeftinatos ; contra ve- (, qt g ro ad impietatem , atque flagitia reprobos ir- li . refiftibiliter nece(Titari. NT li od LXXVI. Peccandi neceffitatem in repro- In: ( bis predeítinatis ad mortem ; quemadmo- hi dum pie vivendi in ele&tis przdeftinatis ad ]i vitam apertiffime profitetur Calvinus : fed WW&II eam nullam abfurditatem continere abfurdi- ftriy tate nova contendit; tum, quia ad flagitia re- probos neceffitando fua confílat zquitas vo- lr tlf i "r luntati Divine , quamvis nobis occulta, & Brobi ignota ; tum, quia neceflarium reproborum exitium in Dei gloriam redundat. Hxwc enim EHIiOnQ ( funt, quz reipondet catholicis , quos profa- l nus ipfe profgnos appellat, abfurditatem im- ( Jl pie ( * lm i E i 3&6(5) 189 1 Voltry ie fententie fuz (ibi objicientibus : (1) Sie jf ergo profane lingue obgamuunt : cur ea vitio Deus : homm imptutevet bomunibus , quorum necefftatem. fua. pra- u deffinatione impofuit ? Quid enim facerent ? n cum - d d 1; decretis ejus lu&aventur ?. t fruffra id faturi. fint ; - g cum ommino facere mom po[fmt. MNon ergo jure ob 'eyr , Ut ea pumiumur , quorum precipte in Dei pradeffima- 1 d tione caufa eft. . . . Ad hzc Calvinus : Videa- enm g, quomodo vite nodus expediri deleat. — Prissum NU opmium conflave inter omnes debet , quod ait (Prov; ytos d n 16. 4. Salomon : Deum omnia propter fe- p metipfum condidiffe , impium quoque ad r Bo diem malum : Eece cum rerum omnium difpoft- jtur, li? tio ip mamu Dei fit ; cum . peues ipfum vefideat falu- Contra v tis , ac mortis avbitrium ; confilio, mtuque fuo ito or- eprobos! dinot ; ut intev. bomines nafcantur O vox impia , & facrilega! ) a) utero certe smorti devoti , qui Jitd exitio ipfius momen glortficent. Et iterum alio m loco : (2) Excufabiles peccando baleri volunt: ve. geni probi; quia evadere nequeunt peccandi neceffitatem ; dul praferiim cum ex — Dei ovdinatione fibi injiciatur ifla Jrinis : neceffitas . Nos vero inde megamus vite excufmi : cre lUi quandoquidem Dei ordinationi , qua fe exitio deflina- tor conqueruntuv , fum conflet. eavitas , nobis quiden ( figt incognita, fed illa cevtiffzza- Et rurfum de re- æquitää " OCCUJfä ] i probis in peccandi neceffitatem Dei przderfti- natione detrufis hzc habet : (3) ldeo im bane g Jiut pra- Tj (1) loan, Calvin, lib. 3. Inftitut. cap. 25. num. 6 jrndn (2) Idem ibidem num. 9. (3) ldem ibidem cap. 24. num. I4. pl?ï 190 X99 ( 0 ) & pravitatem addi&los ; quia gyufto , fed infm*utaäilz' Det Mititt gudicio fifcitati funt ad gloviom ejus fua damnatione oj illufrandam. Ad arcanum ipitur confilium Dei, ad arbitram fupremi Domini volunta- IX tem, ad gloriam Divinz juftitiz illuftrandam padet revocat reprobationem Calvinus, qua Deus, fatioren ut docet, ad teterrima quzque flagitia, fem- vitus « piternumque füpplicium fübeundum repro- Calvinc bos antecedenter neceflitat. Prefcientiam ve- detrudi ro Dei, qua Patres , atque'T'heologi , utpote oendi praviam, decretum ad poenam dumtaxat prz- Hinc, deftinans , tum Dei fanGtitatem, juftitiam, & pecca bonitatem ; tum hominis liberratem falvam, TIOrtel incolumemque fervant, Calvinus fübfequen- dm j tem vult Dei decretum , quo przcedente dum ex non modo ponam , fed etiam culpam irrefi- Wt ftibiliter decernat Deus. Harum impietatum, g. quibus aures perhorrefcunt pie, Calvinum T ipfum teítem produco. (1) Qwos, inquit, ET Deus pretevit ; veprobat : meque alia de caufa ; mifi, At f quod ab baeveditate , quam filiis fuis. pradeftinat , [5 L us vult excludert. . - Minime tamen confenta- dbhri neum efl , prepavatioueg ad. intevitum . alio. transfer- D7 ves quam ad avcomum coufilium Dei.. Horrorem Wa vero fententiz füx non diffimulans : (2) De- T fj eretum , inquit , borribile , fateor ; inficiari tamen lüfe P; j penio poterit , quin pracievit Deus, quem exitum effet [ "m V OMUI C0 jJoan. Calvin. lib. 3. In(titut. cap. 23. num. r. w h il (2) Idem ibidem num. 7 Iw xü?*'n Jj lls z SS7 (0) 88 191 flb J D habiturus bomo ? antequam ipfum condevet : €9 demii ideo pracierit , quia decreto fuo fic ordinarat. Conflim Y volun LXXVII. Ut autem obtineat Deus fuæ hufrands predeftinationis efectum , qualem predetti- qui D nationem cum veteribus Predeftinatianis Cal- miit f vinus conítituit ; in peccandi neceffitatem , hm r Calvino au&tore , predeftinatos ad mortem fentam v detrudit Deus ; quemadmodum in bene a- pi, Ui gendi neceffitatem predeítinatos ad vitam. Xtoyt p Hinc , au&tore eodem , ad hunc finem, ut Jfiion d peccent , & pereant; Deus przdeftinatos ad m Á mortem , non modo neceflario ad bene viven- ibfeqie dum lumine privat; fed etiam ad eumdem vcedett finem excecat, obdurat , ítupidos facit, a- 3 irel mentes , & infanabiles ; atque in eum ftatum deratur conjiit, in quo non poffint, nifi peccando Calvituf in Dei odium incurrere. Hzc enim impia, L . í mquü & facrilega Calvini dicta funt (1 Predeffi- u matiomi fue viam facit femmmus ille avbiter ; ubi, quos vlf Jemel veprobavit ,. Iucis fu. communicatione orbatos T defevit in cecitate. ltem * (2) Quos Deus i vite j t contumeliam , &9 smovtis exitium creavit , ut ire fine jori? organa fovent , €? feveritatis exempla ; eos , ut in fi- uegi fuum perveniant ; munc audiendi verbi fui facul- jl ! "llm n tate privat, munc ejus pradicatioue magis excecat , m d. '€0$ l & obflupefacit. Rurfum : (3) Ecce voceþ a 1e (1) foan. Calvin. lib. 3. Inftitut, cap. 24. num., 14. (2) Idem ibidem rmum. :2. UHI' (3) 1dem ibidem num. ? 192 AmQ? (0 ) SQ9 divigit ; féd, ut smagis obfurdefcant : lumen acceudit; Test Jéd, ut veddantur. caciores : dotirinam profert; . fed, at f qua auagis obffupefcant : vemedium . adhiblet ; Jéd , tie ffiblli[; | Jauentur. .. Ad extremum concludit :(1).Salvum p anamet , quod docet , veprobos. Deo exofos effe , & qui- 1 cenf himen df dem optimo jure ; quia ejus fpiriu deflütuti mibil proferre queunt , quam tuyaledi&liomis caufam. üre at fit; j Divini t LXXVIIL Quin etiam longius Calvinus progreditur. Una enim, eademque omnes, & fitre, Angelos, atque homines, nec excepto qui- ts Dbon dem homine integro , neceífitantis przdetti- m tj nationis lege comprehendit. Perfeverantiam D7 /f/./þ,-: enim bonorum Angelorum, malorumque in- fl g fidelitetem non libero eorum arbitrio cum tit volt Auguftino ; fed Divine dumtaxat przdefti- tf ts nationi, ad perfeverantiam bonos , ad infide- lum litatem malos neceffitanti, Calvinus attribuit : D nec aliam caufam reprobationis horum -prz aliis Angelorum adduci pofle contendit ; prz- D ter arcanum, reconditumque confilium Dei , ( g hos potius , quam illos Angelos ex fola fu- litigg prema fua poteftate reprobare volentis. (2) ffitpji; "ngelos , inquit , qui fleterunz in fua integritatey Pau. lil Dj lus eletos. vocat. Si eorum . conflantia in Dei bene- " l placito fundata fuit j aliorum defetlio avguit fuiffe de- : (lliS df velidos.- Cujus vei caufa non potefl alia adduci ; quam veprobatio, que im arcano Dei confilio abfcoud't eff. L lec- (1) Toan. Calvin. lib. 5 Il']f'tïtut. cap, 24. num. 17 (2) Idem ibidem cap. 23. num. 4. lia t Uaj m — 09 ( 0 ) X&P 195 EOR Peccatum vero primi hominis adhuc integri nj h au&ori Deo incredibili prorfus impietate at« [ fA,ï' tribuit; quod expedire cenfuerit Deus j ut in Cur autem ) j PGCC&[U]T[ rueret prlmus homo. j ità cenfuerit; nos, ut inquit, latet. Certum Jfiti tamen effe affirlmt, cenfüiffe Deum, expe- fim. dire; ut homo primus peccaret ; quia nove« rat, peccatum primi hominis ad 'illuttrandam s ia Divini nominis gloriam jure, meritoque cofi- ; Omnü, 4 ferre. . Ecce Calvini verba: (1) Lapfus eff pri- p u ss bomo ; quia Dominus ita expedive cemfuerat. Certusm tarzen ef!, non ali- spæefll Cur cenfucrit $3105 latet, ovcranüm ter cenfuiffos mifi, quia videbat momimzs ftd gl(*rzam Poftremo ad folum Divis Imqiet inde suerito. illuftravi. trio Cl n& voluüntatis arbltnum cujus voluntatis reded caufa recondita penitus in 1pfo eft, omnium gö Yi filiorum Adz miferias, quarum calamitatum atl maximz fcelera, flagitia,, & peccata funt, au- ornum P'« det revocare, tanquam ad fontem malorum omnium, Calvinus. (2) Fateor , inquit, z bane, df fium J j qua munc illigati funt , conditionis miferiasm , Dei vo- X f luntate decidiffe ommes filios d. — Atque id eff, quod priucipio dicebam , vedeundum. tamen Jemper. effe ad Jents Il TL folum Divine vahmtatzf avbitrinm , cujus coufa. f in ipfo abfcondita. Hszc Calvinus cum difeipue J "»i lis fuis de duplici rzdeftinatione Dei , altei*a T ]rr(lll" J at tera ad omnia mala nos ir- du [ ad bona omnia, a refiftibiliter nece(fitante, Quo e(t exfecrabi- f li lior Iv (1) foan, Calvin, lib. 3. Inftitut, nufn, g. . (2) Idem ibidem num. 4, 194 ;(O)w h TAE ! 1 lior Calvinianorum , quam Manichieorum íni- l , s5 0l pietas; qui non ztternam quamdam naturam inalam , non Deum malum, non Diabolum, sfiai o " Tutitd: | ut Manichzi;.fed Deum noftrum optimum, j nl maximum, verum, folum, & fummum bo- num, flagitiorum, fcelerumque omnium fa- t : tlione : ciunt au&torem. d : LXXIX. Ha&enus de principiis extrinfe- tj h cis, quibus, auctore Calvino, ad bene , & jucamd t male agendum irrefitibili neceffitate compel- 110 1101 limur: nunc autem , au&ore eodem, deprin- cipiis intrinfecis apendum eft. Duo inhzre- Á p re nobis principia intrinfeca, quz nos ad be- il tlujf ne, & male aeendum irrefiftübili neceffitate Wtf 1 perducunt , Calvinus docet : hinc fcilicet ! p hwreditàriam naturz noftrrz depravationenr, Ciyiy mendsy & corruptelam ; illinc vero Dei gratiam fua- pte natura efficacem. De hzreditaria natu- du d re noflre vitiofitate, & libidine hzc funt; s Tüanc quz Calvinus abfurdiflime difputat: (3) Po- vo quod libertate. abdicatam voluntoteus dico. uecefff- Cilvi tate in gualum vel trabi , vel ducis smivum eff, f cii lt qu videatur afpera locutio , que nec abfomum balet quid- Yi quasm , mec a San&orum ufu aliema. eft..— Offendit au- tefm à tem eos , qui intev meceffüatem , €9 com&houem dr. flutem LI Jiinguere nefciunt . Sz liberam Dei voluuta- QUbis i tez in bege ogendo mon 'impedz't,' quod meceje eft il- "i, j huiz bene agere : fi. diabolus, qui mom uifi mule agere litem 1)0- D (1) Joan. Calvin. liþ. 2. Inftitut, cap. 3. num. q. &89 ( 0) -;4 I95 Qrtrt j potef! ; voluntate tamten peccat : quis bominem ideo 1 TRVT mumts voluuterie peccave. dicet ;; quod fit peccandi ne- . Dibd ceffitati obnoxius ?. . Hec igitur diffin&fionis Jfumsua. obfervetur : bominem , wut. vitiatus efh ex la. opta. um ff , volentem quidesm. peccore 5 nom imvitum , mec mniun? coathum : affeclione. anismi. propeufifrma 5 mon. viojenta coatfione : - proprie libidimis smotu 5 mom extvavia co- a&oge : qua tamen e[ff mature pravitate ; 10n polfe; [s GXtt uifi ad malum mcveri , &9' agi- Quod fi verum eff; |bene,! peccandi. certe mece[fitati [ubjacere , non. obfcure expri- quitur . Hinc certe agnofeumt . leoves , iil t n me novum offerre, quod olim ex piorum onmium con- n, dj 10 itje Jeufu. prodidit Auguflinus , 69 mille fore oumis. poffea in clauftris Monachborum vetentum fuit. Lombardus E veceffit autetm , cum neceffitatem a coatlione. diffinguere. nefci- B vet , perniciofo errcri smoteriam. dedit. Ha&enus Calvinus & hzreticus , & calumniator ,. & vdtioriá mendax. Univerfam hanc perquam abfur- apam taria t dam doCtrinam de coactione, a qua liber eft ; .& de neceffitate fimplici, & non coatta, cui l: mancipatus eft hoino lapfus, mutuatus eft a zi lj l; 41 ) Calvino Janfenius, novus & fe Manichzus, de quo loco fuo differemus. b ocet ergo Cal- ii 4 vinus contamacem , effrznatamque cupidi- j þtï l tatem , atque libidinem, naturz noftrz vitio- Ofg], ji ] 7/0] / d fitatem, atque depravationem , quz intrinfece nobis inherent, & pona funt originalis pec- yj 9 cati, irrefi(tibilem nobis efle peccandi necef- t 1l / "T2 fititem; quin ullam nobis inferat coationem ji violentam ; quoniam non inviti, neque coa- ) N2 15 — AP 196 ?GZS(O) lr Qi; fed volentes , libentesque peccamus. His autem datis, omnis füblata meriti ratio fteritab efít, quod proprium eft folius viatoris homi- irefltib nis, atque Anoeli. Non ultra progredior : n quoniam non hic impugno; fed narro. didit: qu nl LXXX. Eandem incudem de intrinfeca dj l nobis , atque irrefiftibili nece(fitate peccandi , 1 impi* citra tamen omnem violentam coa&tionem,fre- fifum c t0090 1 quentiffime tundit Calvinus. Pauca quzdam exempla profero , lorige pluribus prztermif- jum fa fis: (1) Imperio, enim inquit, Jiaboli , quo atii- jterdur analis bominis voluntas dicitur J'ibfacere , ut inde agi- /?f//[äfl' i tetuy , o fügnificat ipfam velu&antem ,. oc veffitan- Qiugy tem ad obfequim adigi, quemadmodum imvita. manci- o pia obire juffa moffra. dominii: juve cogimms ; fed fa. Rreto tane preffieus fafcinatam illi fe ad . ommem duttum fdere obfequentem. nece[fario prelere. Atqui vis , & a&tio W omr fafcini intrinfeca eft, qua homines ira ligan- Tonef tur; ut liberi non fint. Et iterum : (2) D7 fHinélio imter. comtlionem , €9 necefftatem pofita. fuit : LX "wnde liqueret bominem , dum nece[fovio peccat s mi- Brütiam Pilo tamen sminus. voluntavie peccare. Przeterea: (3 üpium Nego, inquit, peccatum ideo wrümus debere impu- | Vtarium zavi, quod meceJarium ef: mego vurfum confegui, fs h()n quod infevtmt , evitabile effe, . quia voluntorium eff. lljUSm Docet hic Calvinus, peccatum quidem vo- lititg ' lun- | lity q (0y ]o-an. Calvin. lib. 5. Inítitut. cap. 4. num. I (2) Idem ibidem. Vs (32 ldem ibidem cap. 5. num, r. ln li i Q9 ( 0) w5 197 m luntarium effe ; neceffarium tamen, atque Thenti at inevitabile, & fimul homini intrinfeca, átque Itoris lg irrefiftibili neceífitate. ad. peccandum adacto Drorad ad peenz meritum imputabile. Poftremo con- fIafTO, cludit: (1) .Ster ergo. nobis. indubia ifia veritas , que mulls macbinamentis quatefievi potefl : amenteim e t bominis fic alienatam. pvovfus a. Dei yuffitias ut vll [e pcccandix nom imppium , contortum , fadum , impurum ,. flogi- Cionm/ tofimm concipiot , concupifcat , auoliatur : cor. peccatz veneno iia pemitus delibutugm ; ut mibil, quam corru- Ja quis | pfæ[CHl]L' ptum fetorem , efflare. uequeat. Quod fi quidpiam hiji, m* intevdum, boui im fpeciem offeutat ; suemtems temen T Jemper bypoeryfi ,. & falloei: obliquitate duvolutam , E amuuem interzori perverfitate illigatusm smauere. Ex- o m aggerat hic Calvinus, ut noftrz ztatis czteri ls ff'd / hzretici , corruptelam originalis peccati ; quo s du fuadere contendit, hominem (íibi relictum s At in omnibus fuis aCtionibus , quamvis de fe 11 honeftiffimis, neceffario peccare. 2: ( LXXXI. Quod pertinet ad efficacem Dei hs gratiam , quz, auctore Calvino, alterum prin- ) pem!ïlï' cipium intrinfecum nobis eft, fuperiori con- sterai trarium, irrefiftibiliter nos neceffitans ad actio- a nes honeftas, & falutares ; hec funt, quz de i P hujusmodi gratia Calvinus conftituit : (2) ia Voluntatem 120vet , non qualiter suultis feculis tra- qiden " lit ditum efl, €9 creditum ; wut noffre poflea. fit ele£lionis 3 40- ml (t) Toan. Callvin. lib. 2. Inftitut. Cap. 5. num. Ig. (2) idem ibidem cap. 3. num. 10. 198 eos ( o^ 999 Tadem suotioni aut obiempevave , aut vefrogari ; fed iom efficaciter afficiende. .Et iterum de "Dheologis Jmer premtur omnibus preteritorum temporum: (1) Pua- ilme; dant, inquit, i aanu noftra effe vefpuere, ve] accipeve oblatom iei gratiam : bac opinione explofa , ille quo- mi;«lïomj jlamri que ( error de libera perfeverantia) /fonte fua ft fqta corrzit. Hunc autem errorem fuum de gra- q00 e(t tia intrinfecus neceífitante non veretur Cal- - du a vinus Auguftino tribuere, de quo hzc habet : taeti (2) Traüa: (Auguftinus ) copzofius ; quomodo corda moffra Dei afficientis weceJ[rrio. feguontur. mo- fom n docxit um .. . Halemus Auguffini ove teffatum , quod in- iterum primis obtineve volumus , non. offerri tantum a. Do- pi al o grotiam , que libera. cujusque elekione. at ac- 1i5: Jr cipiatur , aut vefpuatur.; fed 1pfam e[fe , que in cor- Et rur- qul od de £? ele&ionem , €9 voluntatem formet. 3 sj fum de ejusdem Auguftini fententia hzc in- L W q terpretatur Calvinus . (3) Quod autem: alibi fiem | (Auguftinus) 4iit, mom tolli gratia voluntatem; ceff Jed ex suala smutavi in. bonam ; & , cum . bona fuerit; adjwoari : fignificat tamtum , bominem mon ita trabi; tomi irrefi «t fine amotu. cordis , quaft extrateo impulfü, ferotur ; Prz- Qre j féd intus fic affigi wt ex covde obfequatir. Cilvi terea : (4.) Negue fecus. accipi fententia Chrift potef! effica omnis, qui audivit a Patre meo, venit ad me, Bratig quam, wt efficacem A SE 1PSA Dei gratiam doceat. 'Tan- Phitia 'þerta (1) Joan. Calvin, lib. 3. Inftitut, cap. 3. num. tr. lm (2) ldem ibidem num, 13. C(3) Idem ibidem num. r4. (4) idem ibidem num. 1o. DI Q'x»:*'ï(o)*'w 19) n '.p] Hvu Tandem fic in errorem fuum aliud 'xpud Thes Joannem Chrifti Domini teftimonium inter- ) l pretatur : (1) Ipfiaz eudi vocantem , nemo venit :(t l DI 2 tira t d ad me; niíi Pater meus traxerit eum : C TAT cortroverfiam elicitur ex qyounnis verbis, fic eficactter gulernari Divinius. piorim cow]a, ut inflexibili offe- 1) tl um det Hu fequantur. Profetto, fi in poteftate noftra reretr( non eít Dei gratiz miï&ere, vel obtemperare, ) at eique qüentln, vel diflentiri ; hujusmodi gra- tia eft ita efficax ; ut 1rrefifhb1hter nos ad affen- ij 4 fum necefiïtet. Errorem hunc jam dudum ffq il docuit Calvinus, quem a Calvino acceprum J (j iterum inílauravit Janfenius , cujus hec eft AU V m a pars altera quartz ipfius damnatz propofitio- nis : /z hoc ( Semipelagiani ) errazt. beveüci ; qmg []7 (t quod vellent eaus. gratiam talem. effe ; cui poffet lm- E Ut au- sona voluntas vef[iflene , vel obtempevare. j hat tem obtineret Calvinus efficacem Dei gra- [(I ]u tiam irrefiftibilem nobis effe ad. affenfum ne- ,)a] J A SE IPSA EFFICACEM ceffitatem ; þOII/!; i nomuuwt, qua appellatione nova, gratiam n d irrefiftibiliter nece(fitantem 1m11t10fe introdu- T cere molitus eft. — At longe abfunt ab errore lt h Calvini "'heologi ilii, qui gratiam a fe ipfa Onrtp p efficacem tuentur. Calvinus enim nomine tit ylti gratie a feipfa efficacis non aliam intelligebat fl j gratiam ; niíi antecedenter nuce(ï"tantem, quz Tu libertatem indiferentiz excludit, folaque cum libertate a. coactione cohzret. Contra vero j Il me- N 4 (5 Joan. Calvin. lib. 2. Inftitut. cap. 5. num. Io. 200 (0). memorati ''heologi nomine gratiz a fe ipfa ef- um a liraten ficacis gratiam intelligunt non quidem ante- | cedenter neceffitantem nec libertastem indif- |qn& ferentiz evertentem ; fed, quz a feipfa qui- 10 COfi afftate dem infallibiliter; fecus autem irrefiítibiliter obtinet effectum fuum. De modo autem, fiam d quo apud eos gratia a fe ipfa efficax concilia- « ai tur cum libertatis indifferentia ; ipíi funt con- 1717 fulendi. Hac de caufa verba illa infignita mole ] 10 QU propofui ; ne quis imprudens in ea incurrens, fententiam fcholafticam cum Calviniana fen- tet n tentia confunderet, quis fie d LXXXII. Confequenter ad -fupcriora duo Duítun contraria principia nobis intrinfeca , ab bene, lr & male agendum nos irrefiftibiliter neceffi- LO tantia, libertatem a neceffitate negat, folam- ff a que libertatem hominis a coa&ione affirmat. ! ln d Itaque ad trutinam revocans quzftionem de j f libertate , qualis in "Dheologorum fcholis ir ts traCtari folet , hoc profert de ea judicium : O (1) Obtmwit , inquit, zm fcbolis difintlio , que Ollen triplicem . libertatem. mmerat ; a. meceffitate primam y etin Jfecundam a feccato , tertiam a qfevim ; quavum pri lone für a2 fic bomini naturaliter. iubereot ; wt nequeat. ullo eunodo eripi : due altere per peccatum fiut amüf[e. libe Hone . diffintlionem ego libenter vecipio ; mifi, quod tllic LT geceffrtas cum . contlioge. perperams confunditur. Se- cernens ergo Calvinus unam ab altera liber- tà- Q Y (1) Joan. Calvin, lib, 2. Infüitut, cap. 2, aum, 5. ! ln 20Í SQ9 (0) SP EE t,afem, a coaCtione fcilicet , & aþnecefütace, li- juidm as bertatem quidem a coa&tione in nobis. fate- rtstem ij tur, & hanc inhzrere homini naturaliter ul- us tro concedit : contra vero libertatem a ne- Trrefilix ceffitate omnino repudiat. Item mentem Y0d0 at | fuam clarius aperiens hec habet ; (1) Lierz lo u ergo avbürii boc 122do dicetur. bomo ; ton , quia libe- j ipftfüm L l J vam babeat boni &que , ac al ele&ionem 5 féd, quia ila itipa " aiale voluntate agit , nom coathione. Magnam ve« e3 Incyn i) 1 ro cautionem adhibendam efle Calvinus mo- Jrinim l net in ufürpando vocabulo arbitrii liberi, ne quis ea voce arbitretur , hominem voluntatis fuz dominum efle, atque in potefítate fua effe yeriora pofitum,fe in utramque partem, in bonum , bt ícilicet, & in malum infle&tere. (2) Qwotus g aece autem , inquit, quisque efd ; qui, dums affizmari bo- gäï., ïOïäP' mupi avbivium iberum audit ; .mon flatim. concipit Y df lum effe €9 ementis fue , €? voluntatis d-uinum, qui fle&eve £ im wtramois pavtem a fe ipfn pofft? uin [lionen ! om f* etiam ad evitandum tale periculum, fi fe au- Gorem adhibeant, vocabulum arbitrii liberi judicium tollendum omnino cenfet : nimirum, ne quis äiü&lv ! l:f'l ile primä exiftimet ea voce non modo libertatem a coa- i &ione; verum etiam, quz a neceffitate dici- melg tur, przdicari. (3) Siguis, inquit, vocis bujus | yeq(!?:ll f il ( Libertatis, & Liberi Arbitrii) «fum n pra- J / q:/är] i va zuellizentia. fibi permittat ; per me quidem mon j ^ j UO5 il ii C1) Joan. Calvin, lib. 2. Inftitut, cap. 2. num, Ts w (2) idem ibidem. (3) Hdem ibidem num. $. d 202 ) NED vexalitur ob eam vem ; fed , quia. fine ingenti peri- gitis il culo nom po[fe vetineri cenfeo ; suagno contra. Ecclefie II pa Lono futurum , fi aboleatur 5 meque zpfe ufurpare ve- p i 5 "7 [5 ? alhos, fi me confulant , abflinere optavim nsquc P Quoniam vero libertas a neceffitate , feu li- fít volu berum a neceffitate arbitrium d:s;uncrl omni- patat, ( no non poteft a libera boni , mqhque eledtio- ii ad ne, a proprie voluntatis dominio , a libera 17 Jibor fui ipfius poteftate, ab ingenita unicuique vi Plfä Wi m fe in utramque boni, mahque parrem fleXten- quiden di; hzc omnia, quin nomen ipfum arbitrii j d liberi, pro hoc ftatu naturz lapfz Calvinus re- du Jicit, atque repudiat Hinc antiquos Philo- Calvini fophos , hinc Latinos, Grzcosque Patres, VIo, Q hinc "lheologos fere omnes libertatis huma- fibilte nz vindices, & defenfores Calvinus repre- Hzc enim habet gexdm hendit , atque redarguit. ts w de antiquis Philofophis ) Principium illud Ws ( tenebant , non fore bominem vationale enimals nifi in- getman e[fet Eibera boni, €? mali ele&lia Veniebat etiam illis zn qnente , alioqui tolli difevimen inter. virtutes, £. vi- IX a wifi proprio confilio vitam bomo inffitueret,. Pro- Vitum Le quideu ba&enus , fi mulla fuiffot im bomine muta- 220 ; J n que dum ipf^s latwit, nibil mirim ; fi celum ter- iteor, TO /c"ecmt Mox continuo de 'T'heologis omni- l duP] bus Ecclefie catholice, quos Pelaglanos & Nimq Papiftas appenat hzec addlt : Qui vero fe Chri- hlntam fà difeipuli effe profefft in. bouine perdito, & n fpi m Y vitua]e exitium demer[o liberim avbitrium adbue qua Iüg a vutit (r) Joan. Calvin. lib. r. Inftitu cap. r5. num. $ u- SQS (0) SSP 205 e irzge;::i vumt; intev Pbilofophorum placita , &?' celeffem. do- tv b érimam pavtiendo , plane defipiunt ; wt mec celum , '2 Iw!ï!w * mec tevram ottingant. Nec minus Grzcis , Lati- hp qu nisque Patribus, quod vere liberum huma- tate, nl nz voluntatis arbitrium doceant , Calvinus n x parcit, de quibus tale judicium profert : (1) ique d uafi adbuc integer. flavet bomos femper apud Lati- 3 , tl z05 lleri avbüvii nomen. extitit. Grecos vero non inicun t puduit suulto: avvogantius ufuvpare vocabulum. Si- tem fl quidem dvt&Escioy dixerumt ; ac i potefte, fz./z'.z'lbjiu: fom a jenes bominem fuiffet Ex ha&ctenus narratis, & Calrintsi difputatis perfpicuum , exploratumque fit , Calvinianos, omnium duce, ac magiftro Cal- qu0s D ue Patre vino, cui in ftatuendo principio duplici irre- ts um fiftibiliter hominem ad bonum, malumque a- i. ys r gendum neceffitante, & in evertendo fundi- tus humanz voluntatis arbitrio difcipuli; o- qm Wff iblum d mnes confentiunt , veros , genuinos, atque iil irit ! t l; r f germanos effe fucceffores Manicheorum. at m [ j' il 8';1 LXXXIII Dixerit fortaffe quispiam, Cal- ?z':z!elm, f vinum in quatuor Inftitutionis fuz libris fz- D//) pé numero Manichzorum errores confutare. ] 10 [/ Fateor. At quos errores, & quales ? Num lori onïü;? de duplici principio irrefiftibiliter neceffitante ? Num de everfo funditus libero humanz vo- ag luntatis arbitrio ? Nihil profetto minus. Hos wl enim Manicheorum errores non modo Cal- , E / [ i vinus arripuit ; fed aluit, nutrivit, corrobo« J mï/ ni ra- "uf i (1) Joan. Calvin, lib, 2. Inftitut. cap. ^. äum. 5 204 SQS (0) XQ9 ravit. Errores ergo Manichzorum, quos Cal- j m vinus rejicit, funt de diabolo zterno princi- | um pio malo, naturarum malarum conditore , & j Treteren fere paris cum Deo poteftatis : de anima hu- ; wtiti? oj mana , quod particula Dei fit , in hominis | i impugu corpus delapfa: de aereo Chrifti Domini cor- | Unfi n pore: de carne hominis, ut reliquorum ani- t padin mantium, quod mala naturaliter fit , atque R idcirco in extremo mundi exitio ad vitam mi- ! d. d nime revocanda. In , infeCtandis dumtaxat | | dheorum hujumodi Manichzorum ineptiis interdum ; mecuj occupatur Calvinus. Audiatur : (1r) Hime, "um inquit, concidit Manicbeorum error , qui duo prin- [ cipia flatwendo , diabolum fere Deo pavem fecerumt. Item : (2) Ewmerft etiam. Manicheus cum fua. fe- &a, qui fibi duo principia fabricavit, Deum ,€7. dia. bolum ac Deo quidem tvibuebat bonavum verum oripiuems ; smales outegm matuvas ad disbolum u- &orem veferebat. Rurfum : (3) Evanefzt ftultum Manicheorum figmeutum ; qui , cum fulflantialem in bomine azalitiasm amuaginaventur ; — alterum illi condi- porem affiznare aufi funt s. me juffo: Deo. viderentur auali caufom , &9. principium affguare. Iterum : (4) Manicbeorum delivio oceurvere neceffe efh , quod rur- Jis bac etate inveheve tentavit Seroetus. Quod di- eitur infpiraffe Deus im. faciegas bousnis fpivaculum vi- iit; C1) Joan. Calvin. lib. 1. Inftitut. cap. 13. num. 1. (2) ldem ibidem cap. 14. num. 3. C3) Idem ibidem lib. 2. cap. 1. num. rr. J (4) Idem ibidem lib. 1. cap. 15. num. 5 Jus ) lg 205 X2 (0) XQ7 m Qu H ie; putavymt amimam tvaducem effé. Dei, quofi ah- terto xj qua immenfe Divinitatis povtio im. bominem fluxiffet. conditr f Preterea : (1) . Humane (in Chrifto) zatwe de animi veritay olim tam a Manicheis , quam a Marcioni- , 1 hons D impugnata efh : quorum bà quidem [pefhrum pro Domini Chrifli corpore fibi fimgebant ; ili eutem celeffi cav- " [ Quorum ge praditum Jfommiabant. e ^ Manicheus aereuma r ft, ag fabricatur corpus ; quia vocetuv Civiflus. fecundus d vinmm Adam . de celo celeftis. Denique: (2) 4 Maui- fis um cheorum quidem perquam futlis vatio fuit ,. snini- s interdt ane confentaneum e[fe ; ut caro, que immunda e[fet, : (1) B ve0/1l 7'g:7lf £ . ANam ilud delirium , quod ma. qu dn r tuvalitev immunda effet. caro , uuuc n frertt pretereo. m fat ff- um d um vent dabolum i gt fs li " í AE þ/fmz:z'a!a W TEU AN c y ol Jrerim: W ; d , n [ CA- mun ^ (1) Joan. Calvin. lib. 2. Inftit. cap. r3. num, 1. & 2. (2) ldem ibidem lib. 5. cap. ?5. num. 7. 206 &O9 (0) XQ7 " Mifüti "CAPUT XVI ln Manicbeorum . fuccof- Ántitido j De ng/ärzianif prete i foribus. ( Bd ocet Janfenius, cui difcipuli o ij d d LXXXIV.D mnes Janfeniani confentiunt, ilitiey ( f at)o duabus permoveri nos adverfis, contrariis- *dntatis ue affe&tionibus : quarum una delectatio c- lefts, caritas, & gratia medicinalis ab codi- | hjitimo citur, quam nobis adtulit Chriftus Dominus; i twee at altera vero deleCtatio terrena , cupiditas, mor- LU bus, & zgritudo animz, quam peccando in- Mf d | tulit nobis Adam. Neutra eft in poteftate | E fem'us p noftra ; fed utraque involuntaria nobis & 1n- | uti ija | deliberata eft : neque enim eas habere, vel füt, a non habere noftro poffumus arbitratu. Au- V celit diatur,Janfenius: (1) Dele&ationem , inquit, que Ddeti coufenfum im peccata precedit , &9 Juggeflionem fequi- éqitie tur , zon aliud effo j mift. defiderium ilicitum , indeli- fitoi /zm leratum , quo esmus, etiam vepugnans, im peccatum H'()ne . inbiat; vel cerie. prigmum. ipfum: concupifcentie in UR pugi, tanquams amoretm queudam indeliberatum , per ^t, ( quem bomunmi eiam imvito pe ccore lubet ; quamoii it.? .ä"lllllt confenfus uon fequatur. ltem : (2) Folumtas , i .Hüþi]irer idinum. im- lt quit, per peccatum priui bominis in lib ut in onmi« perium pvacipitata. effy ex quibus fit ; bus (l ntg (1) fanfen. lib. 4. de Grat. Chrifti eap, 1r. pag. xgö.ool. 2. j! ld lit. A. edit, Rothomag. 1652. —— — R&m 3 [ [om ! Vim (2) Idem ibidem cáp. 9. Pf 193. col, z. lit, B (l p &Qy ( o ) & 207 Vïl us aiouibus ante gratiam ,. delelatioue quadam [i- bidinofa preeunte , ac titillaute provocetur , eui con- Jentiendo peccat..— Praterea, in quo clarius ap- W j parere incipit deformitas Janfenianz doGtrinz: (1) Pondus , inquit, guo ( voluntas ) sunc premi- y df tur, ac deleabiliter , immo . infuperaliliter , gratia confemiu;s, abfomte , ad peccandum iwabitur , non ifli facultati », Guf ex creatione Dei; fed ex füpplicio ( primag) male deledhrta voluntatis acce[frt .. dtaque Santlus duguflinus ylis d bhupismodi peccata , que ex iffla contra&a. peccandi hus Donit neceffitate contingunt , [eamper. veva peccata ejfe proft- pidits tetur ; quomvis ea voluntas ita conflituta. voitare mor ccczdeFr pofft. De cclefti autem dele£tatione hzc Jan- in put? fenius przmittit: (2) Delefatio ifla, quem ad obis, & cmmix opera bong Soutíus Augufüimus exercenda jo- habere, * fhilat , mon eff aliud ; quam. a&us quidam indelibeva. . ^ us celitus immiffus in voluntatem.. Przterea: (3) , ii Deletlatio , inquit, illa celefis vitrix, eft medicina geþ'cïzmjfg &prote, oc profirate ; on. adjutorium: fane, flantis- jcith g que voluntatis. Poftremo de utraque dele&ta- f, ill i tione contraria hanc fententiam pronuntiat : cupif[fï!!ia? l (4) Suflitie, vel peccati. deletlotio eft. illud viucu- lhun, quo lberum arbüvium . in juflitia , vel peccato T j firmiter. ligatur , €? vetinetur ; at , quamdiu iffo M 43"5'[; jj* flabilitev poffidetuv ,. £ conffringitur 5 a&us oppofitus fit exira. ejüs. poteflatem z. ita videlicet j a avrbirium j " (ta- ;di j l ii (1) fanfen. lib. g. de Grat. Chrifti cap. 20. p. 369. col, Tit. D. j i (2) Idem lib. 4. de Gratia Chrifti cap. 11, p. £9s. lit. B« (3) Idem ibidem cap. 9. pag. 193. lit. B ,b (4) ldem lib. 7. de Grat. Chrifti cap. 5. p. 213. col. 1. zlic. D. 208 &99 (0 ) SGP (tali vinculo) som liberatum , eum ( aC&um op- dintut j pofitum ) velle son poffit. apfntin, LXXXV. Docet przterea Janfenius perpe- si tifenfi tua, atque inteftina pugna, lucta, & confli- (uidi (h &u inter fe decertare inclufam penitus in ani- aptom grat mis noftris delectationem utramque, natüra hat de fua bonam unam ,itemque natura fua alteram j ; prat malam ; ut unaquzque earum voluntate no- udriptet, ftra potiatur , ejusque aflenfum , tanquam vi- sudoic] &oriz fuz palmam, & predam, auferat, & «t mod fecum pertrahat : quod non contingit ; nifi de- fibi ddfs le&ationi illi , quz majoribus freta viribus lts Jrs adverfariam fuam fuperaverit. Ex hac au- tem confligentium mutuo contrariarum de- Tetm ["1 lütotem le&ationum victoria pendet Chriftiani homi- FU, nis , in(tar fere fpeCtatoris otiofi, cum hone(taj tum flagitiofa vita. (1) Quamdiu, inquit, m Is Roer Tot terr bac. cita. sovtali vivimus ; effe im bomime lutam Ttem quamdam duavusa dele&lationum , noxie , €9' Penefica j terrena, atque celeffis ; quavum. wtvalilet vicerit j ais H cy I lnqu'l[ , quum fecuim. confentientemm , ac promum trabit, — Tunt Ql vero bomünem a peccato liberavi, &j opus bouum ef- D d fici s cum celeflis illa fuavitas de celo venerit , atqu Mu adverfariam fuam fuperaverit. Et iterum alio lo L m co : (2) Pugnam iflam exerceri, inquit y quate vus dele&ationes due, covuis, €9 fpritus, intezf " Mu þlpf [ üam) (l Janfen. lib, 4. de Grat, Chrifti cap. 4. p. 173. col. * Ax) ïmfgq Q 1 it. A. | k;ï&m i C2 ldem ibidem cap. 11. pag. 187. col. 2, lit, B. NU um - 4 w 409 9 (0) SQ9 w decertant 5 utram utva. fuperatuva , €9 animi. confoi um pofl fe tra&ha - fit. . L Hec comivavüs con- m cupzjcemzzs Jeu defiderzis luantur. intev foy wt ani- as P 1, & ub mi conferfum poff fe abvipiant. Et rurfum: (1) Quamdiu ( humana voluntas) zm bae vita poff ac- nitüs ii ceptam. gratiam gailitat Deo , alternapte. creature , €9? quc, AT lt Creatovis deleflatione , smne vete , wuüne perperaim Jacit ; prout. coli, out terree delefatio coufenfum egus v(]hmm l abripuerit. Vis igitur utriusque dele&tationis, a ad vires fcili- au&tore Janfenio, relativa eft, l, Pilll €Iä« ,cet modo majores, modo iminores contrzriz mm[ nlïu " fibi dele&ationis ; ita, ut, fi dele&atio ccele- freca qi leftis przftat viribus deleGationi terrenz ; terz idiop renam fuperat, fimulque irrefiftibiliter vo- at luntatem pertrahit ad affenfum bonum cons ilünt t tra vero , fi vires deleCtationis terrenz ma- t jores fuerint viribus dele&ationis coleftis; ly Ti vincit terrena cceleftem , & fimul fecum vo- hum ! luntatem abripit , eamque irrefiftibiliter in 9 jut malum confenfüm detrudit ; ; nec voluntati TT relinquit, nifi exilia quedam, inchoata , at- sl que jejuna defideria bona. Prz(tat Janfenium 0 m þfpï ipfum audire, cujus hec verba funt : (2) st Deletlatio vi&lrix , que Zuguflino efl efficox. adjuto: rum 9 vzium, velatioa efl. — "Tunc enim eft vitvix ;; quaudo | li il Lj alteraga fupevot Quod fi contingot alteram (cérre- iij l nam ) ardentiorem effe imp folis iuefficacibus - defidas j VI$ (1) Tanfen, lib. 4. de Grat. Chri(ti cap. 9 pag. 183. lit; D. p,ljj (2) ldem lib. 8. de Grat. Chrifti C'ï.p 2. pag. 344. col. 2« lit- € » H 210 897 (0) SQ9 Til imp vis berebit animus , nec efficaciter unquam . volet, uod volendum eft.. Rurfum: (1) Im ifla cum ten- in, myo totionibus dümicstione magnam , adeogue suajorem, tens , at dfenfur ac vitfricem. deletlationem . celeffem effe meceffariam ; ut dele&fatio terrena. fuperetur : quia. alioquim volun- m bonu tas tam magnas volendi vires adbibere mom poteft, tr, 2 ürdiffms Jeu , ut fcbola. loquitur , tasm. intenfe , ac. fovtiter velle non potefl ; quantum mece[fe e , wut teutatio , feu de- ts tüti fao fent lectatio oppf)/it.a fuperetur. Item : (2) . "Tantopere effe |iiverfi a nece[ftriam , inquit , iffam dele&atiogis Divine gra- tami, quando cum tevvenavum verum dele&iationibus |lit, eam dimicamus s ut, mifi suagor. fuevit, quam terrena, qua hum Epi àgiano lj nofler affelus. detinetur ; fievà. mon poffit;^ quim. pro- prie voluutotis. 2uffrmitate. vincamur. Maj r enim Q5 Cl dele&atio munquam faue. deletlatione mzinore. fvperali- dO, fed a tur ; fed eam fequetur animus , que magis eum aff- betmque ciendo fuavitate detinuevit. EE L: LXXXVI. Hinc, auctore Janfenio, du- Cum pa lex incumbit voluntati nofítre ad bonurn, l delib malumque affenfüm antecedens neceffitas, Onfequ Üertari quz infuperabilis nobis omnino eft, & irre- fiftibilis itemque impotentia fimilis ad op- Flll' Janü ofita. Major enim delectatio bona, prz ma- la, doGtore Janfenio, antecedeus, atque id- V puo circo irrefiftibilis nobis eít ad affenfum bo- quit; 10['14 num neceffitas , atque ad affenfum malum fi- 1 Ini- Pj yminmzteiz (r) Janfen. lib. 4. de Grat. Chrifti cap. 7. pag. 176. col. I Ti d. (2) Idem ibidem cap. 6. pag. 185. col, z. lit. B. Q Ts um 86 (0) N- 21I WMitn v milis impotentia. Similiter magiftro eo- lia dem, major delectatio mala prz bona, ante- fte ij cedens , atque idcirco irrefiítibilis nobis efít f? we]rs ad affenfüum malum neceffitas , & ad affen- dligri fum bonum f(imilis impotentia. Hzc enim hm mj pariter, zqualiterque fibi refpondent. Ab- TR furdiffimam hanc doctrinam fuftinere Janfe- tett, d nius niticur au&toritate Auguíltini : maxime " l :) od ' vero fententia illa, quam fundamenti inftar yir Donegi univerfi edificii fui peffime materiati propo- » dliini nit, eamque, quamvis ab Augufítino non- qqm m dum Epifcopo, quamvis nondum exorto Pe- lagiano bello prolatam , fümmis tamen laudi- fi; m E bus in ceelum effert; nec ad fatietatem mo- r J do, fed ad fatidium ufque fexcenties repetit : habeturque in Expofit. ad cap. 15. epift. ad 'mgiï etin j Galat. num. 49. tom. $. Quod amplius nos dele&lat 5 Jecundum id operemuv, neceff eff : quam, cum perfpicue fit de dele&stione voluntaria, snfenio, ! T & deliberata , & de neceffitate operis mere ; m confequenti , quz: componitur optime cum libertatis indifferentia ; malitiofe interpreta- 35&; i tur Janfenius de deleCtatione involuntaria, & fimils indeliberata, deque antecedenti neceffitate , n PW [ quz pugnat cum libertatis indifferentia. Ju- y, i jl vat hic audire Janfenium : (1) Umus 9f , in- jfco Quit, Jocus bac de re clarifftmus , &?. preclariffizus, n qui aureis aeretur [evibi charateribus , quo. Augu- J'ini mentezs pleniffüue capiemus. . . . Quod emim J 176 O 2 - , (1) Janfen. lib. 4. de Grat, Chriiti cap. 6. p,175. col, 1. lit, D, ]/ 12 Y2 «s ( o ) B9 fjl ; auplius nos dele&at ; fecundum id operemur ; nece[fe s efj. Item . ayre d ( I) Uhc*umque animus inter pecca- ium, C9 puffitiams conflütutus im diverfum trabinr ; d quippe | ,*ari tb quod amplius deletasevit 5 fecundum id operetur , ne- ceffé ef. Rurfum : (2) Ex eadem ratione nafci- D) ampliu. duv ; ut in confliddu deleationwm mom alud animo quié iquit , 4 ampletti , mec ad. aliud amandum , Jequendumute mo- veri (voluntas) pofft; if quod velementius de- tf « fitmis 07 le&averit. lterum : (3). Imer duo, que . deledtant, t v qu aliud eligere voluntas non poteft ; uifi, quod dele&ar.- [t: fia do fuperaverit. Denuo; (4) Hinc ille confliclus de- deutius v le&atiomm , de quo. diximus ex . Auguflino , qui f- SE AWT! piri non potefh j miff altera alterom deletiando fupera- verit ; G eo tantum anime poudus vergat. Guod tlygtud a eninm amplius. delecat ; fecumndum id . operemmm , necef NV ef. Preterea : (5) — Nfi. fuacitas Del. tanta Jue- p vit ; ut ei dileatioues verum creatavum cefferiut ; vel peccalitur , vel alternante ( 2equaliuxm ) . deletto- "tpto À tiOnCm ( uomum fluthu , n qmedio vemanelitur. . Sin autem i[ila ( Dei fuavitas) Juperaverit ; jam (/fïne dubio bona um Q ( volumtas. opevabitur. Quod enim amplius nos dele. tligebn &at 5 fecumdum id operemwr, nece[fe eftl.. Quin adhuc amplius, & ultra : (6) Quemadmodum , inquit, ttabs Ve vid volutas [ine praeunte dele&latione velle , vel con.je"n- tt- Qffario (r) Janfen. lib. 4. de Grat. Chrifti cap. 6. pag. 175. col. Wt rel 2. lit. A. tig ; (2) Idem ibidem cap...7. pag. 178. col. 2. lit. D. "vl C3) Idem ibidem cap. g. pag. 182. col. 2. lit. C. (4) Idem ibidem pag. i83. lit, A (3) Idem ibidem cap. ro. pag. 184. col. o. lit. C. (6) idem lib. fs lit. E. 7. de Grat. Chriíti cap. 4. pag. 312. col.2. P » G9 (0) 88J 215 t d tire nequit 5 ita mec pravam dele&aticzem. (ite aliqua Ex ea- 15 10 majove deletlatione ,. €7 aueliove compefceve. Vi r dem quippe vadice utrimque pari neceffrtate nofcitur, . pari certitudine ab Auguffino twaditur. Quod Tl opnirs 1 n enius amplius mon dele&tat ; fecundum. id operemur, 5e ceffé eft.. '"Tandem aliquando: (r) Ex quius,; M al x inquit, Zuguflipi principiis perfpicue apparet , im- fretdungys vebenetti poffibile: effe $ ut-- adjutovium . illud . celeffis . delecta- diomis mom determimet, imuuo pradetermunet volumta- » (tit i tem : quiv facit ; ut velis , €7 fiue illa velle non pof- ; t fis : facit etiom; ut. ardentius velis , €7. fime illa av- i tl ifim, g dentius velle non poffis : facit denique; us NECES. SE STT animum ifftud fequi , fecundum iflud opera- kv vi, quod amplius deletfaverit. ;ælgzrl. Q.i rem , tec LXXXVII. Incredibile prorfus eft, quan- w tnta j topere Janfenius elaboraverit in fuo a fe cor- m c] rupto Auguítino; ut geminam illam delecta- fiomi) 4 tionem contrariam, & indeliberatam , & fe- n at cundum pluralitatem. virium relative victri- i d In- cem fuaderet, muniret, corroboraret. iph s telligebat enim, quod in univerfo opere fuo Qv Ü fpe&abat, ex gemina illa dele&tatione relati- ihin, ve victrici, cujus ipfe primus eft artifex, ne- ceffario confequi, nullam in ítatu naturz la- , ol t pfe reliquam nobis effe libertatem indiffe- T rentie : przcepta Dei vel ab juítis homini- bus volentibus, & conantibus quandoque fer- , [1[ J , ]il Q:4 Vva- . li ( d ^ (1) Janfen, lib. 8. de Grat. Chrifti cap. 3. pag. 346. col. " g. jl [) 25 ut, D - 214 «S99 (0) o O inqüff, [ vari non pofle, eisque ad ea fervanda necef- fariam interdum gratiam deeffe : nullam poft vililti Adz lapfum fuperftitem efle vere, & proprie pf Agifitur fufhicientem gratiam : omnem Chrifti gra- tiam effe efficacem ; eique refiftere, vel ob- ]7 pmen uuade temperare in poteftate voluntatis noftrz omni- no non effe. fi l/l-l ? l LXXXVIII. Czteris prztermiffis , quo- ilinisy niam hujus loci non funt , ad folam libertatem lr vt indifferentiz , vi, & natura geminze illius de- tfhtion lectationis, a Janfenio negatam , me refero. d dti Jam vero Janfenius ipfe audiatur: (1) Cum que fudt suotu$ , inquit, temtotiomis violentiffimus vidam op- k d g primat. indifferentiam ; profetlo &2 uterque . per[pi- lm jl ; cue demonftrabit , uon suimus. carnalis. concupifcentia hll q titzllztiones , quam gratia f[pivitualis deledationes, ca- AT pitalem , ac diametralem. cum indifferemtie libertate Misim « boffilitatem exercere. De terrena deleCtatione , t m quz major fit deleCtatione ccelefti, refpectu Wj libertatis indifferentiz , hzec funt, uzc jan- dfitaji Re! [ ij fenius docet : (2) Quid fibi vult. Iu&la tanto dif- ficilior , quanto tentationis motus. cfl violentior ; quod it dltrg antis quotidie clamoribus pofcimus, Et ne nos indu- Ttitem cas in tentationem ; ff tentationis msrotus von tollit in- Cupi differentiam , quam ante fentiehamus 2 Rurfum au- Verbis [ tem agens de eadem deleCtatione terrena prz- lm ( ponderante deleCtationi ceelefti: (3) Ur qui, h t in- C1) Janfen. lib. 7. de Grat. Chrifti cap. r4. pag. 336. col. T. A. BL m (2) Idem ibidem lit. B, & C. 3 (32 1dem ibidem lit. D, T 215 «SQ9 (0) NS9? and as inquit, graviffmi peccatoes totis medullis flagran- nullm te libidinis motu clumaemnt, fe volumtotis infivmutate n , & p son poffe mom cedere , 9 eos verum dicere mom femel Chiti ga Auguflinus docet ; aifi, quia graviffmus fit zn alte- qe d ram pariem impulfus lilertatis, cui ad equilibrium ptram: veducende pov , vel major gratie dele&iatio nece[[a- viweft ? lta vero augeri poffe motums ttilantis eu- mifis, u piditatis; wt mon poffit eà. indiffeventis libertatis mifu n libetit amplius repitgnari. De coelefti autem gratiz de- y ilise le&atione, quz major fit terrenz cupiditatis me It dele&atione, hzc fimiliter tradit: (1) Grotia, ( que facit facere, direte vepugnat libertati ; fi. libev- u od &as n indifferentia agendi, €? mom agendi fita eff. "j N Nam illa indiffeventia perfetla inffav bilancis eff, que facillo motu im alterutram. partem. impellà poteff. pf htioiet, C Eadem PRORSUS eft indifferentis vcoluntatis vatio. iie Tlut Minimus motus gratia tollit. perfe&tum cquilibvium , anojov minuit, maximus PENITUS ADIMIT. Jefhattt Hoc ita verum efl; ut nec ipfi fcbolaflici , iffius. in- H, [efrväi, d fferentis potroni libertatis , boc negave queant. .. ; qui TT Res vel cecis eff perfpicua , quod per inclinationem in alteram. pavtezz indifferenia im wtromque tollituv. jntrn d Et iterum de utraque preponderante gratiz, ([e105 N m & cupiditatis dele&tatione, qualem Scripture verbis proponit, hzc docet: (2) Inclimare au- turlüt* tem, 9 coptivare cor ,€9. voluntatem n teffimonia , af ve] a teffimoniis vevocare, cujuslibet fani bominis fen- ia 4 Jus j p 316'") tl) janfen. lib. 7. de Grat. Chrifti cap. 14. pag. 335. & 258 col J, X 2 (2) ldem ibidem pag. 336. col. 2. lit. A. 216 8QS (0) uQ9 Jus judicat , non poffe ]ïeri' Jfne impulfu, &e. depreffio- NU ] ne indifferentis libertatis in alterum latus : quemad. | ii 1 enodum flatere| equilibrium. inclinavi. in. alterutram j indi partem. impoffibile efl. fime indiffeventi illius equalis drom ioí prajudicio. T'andem fcholafticos, id eft, ca- j iudi tholicos , libertatis indifferentiz defenfores pudere fub qualibet vel majori , vel minori tum gra- &tim ing tiz, tum cupiditatis dele&tatione his verbis ponantu perftringit : (1) Sebolaflici , quocumque smodo arbi- dprimi i five gratia, five peccati deleGationibus. iumbua- X tohii tur y femper exiffimant, cum utravis. ejus difpofitione (l Qrüy poffe. freri ; ut utvumlilet velit five lomum , five ma- Geleftis lu , o illa. fcilicet innata zudifferentia. voluntatis , lit volg que fub. quacumque . difpofitione athum . prevenieute ddationis Je Jfe fua. libertate im utramvis pariem flectit. "Talis ln co zud.fferentia. contvavietatis ab "uguffino conflantziffime Vütttto negata fuit , &g a. Pelagianis contentiofiffime poftulata. Q g Wïl lihe] LXXXIX. Superioribus teftimoniis aper- Mi tiffime docet. Janfenius , geminam dele&tatio- r nem fuam relative vi&tricem acerrimam ini- füdter micam effe. libertatis indifferentiz , quacum WT vehementiffime pugnat , ab eaque odio diffi- M det capitali, nec cum ea. conciliari ulla ratio- H&nqt, ne poteft. Hzc enim libertatis indifferentia, thium auCtore.Janfenio , neceflario tollitur majori W impulfu, & momento alterutrius delectationis alteri przponderantis. fQtan i Explicat id Janfenius lllldiH"ere exemplo, ad rem Vfuam admodum apto , & . Wüere ac- (1) Janfen. lib, $.. de.Grat. Chrifti cap. 20. pag. 357. lit. C. &Q/ (0) u 217 ht nf accommodato : quod fi contingeret, volun- U ; d tetique noftrz conveniret ; a£tum omnino de 1. ao ejus-indifferentia eflet. Docet voluntatem no- illas a ftram inffar bilancis, feu librz fe habere , cu- ildie jus indifferentia, & squilibrium a graviori - defrls pondere femper , ac. neceflàrio tollitur. Si Yi Qu gre enim inzqualia hinc illinc pondera librz im- e lis at ponantur ;. in illud latus inclinari libram , ac . jt mb a deprimi necefle eft, quod a graviori ponde- ais ial re trahitur : ita, fi pondus dele&tationis cle- T dl/y'/l!kv" ftis gravius eft pondere dele&tationis terrenz: ; u fs cceleftis ad bonum affenfum neceffario pertra- 4 vt hit voluntatem : contra vero; fi pondus dele- jnam &ationis terrenz gravius eft pondere delecta- i. i tionis coleftis ; terrena in malum affenfum aflettifin voluntatem noítram neceflàrio detrudit. Quid- i Pæjhdar: quid horum contingat; voluntas noftra nun- quam libera eft libertate zquilibrii, & indif- onils 4 ferentie; fed perpetua viciflitudine ab una irrefiftibili neceffitate in. contrariam alteram (daed mam d pariter irrefiftibilem fibi neceffitatem defer- , quaC!lm tur. 'lalis efta Janfenio de gemina delecta- od " tione relative vi&trici excogitata fententia. ul Quanquam non eft-hic:-locus confutandi Jan- jf fenium ; breviter tamen , & curfim dico , yr nj no(trz libertatis indifferentiam, & equilibrium jb perquam maxime difcrepare ab zquilibrio, & indifferentia librz. Libre enim .indifferen- Jm]fbnigj tia mere paffiva eft, quz fub eraviori mate- gIOa"K ( ri* pondere non vi, & natura fua, fuoque O 5 ar- u 218 « ( o ) 999 arbitratu fe hinc asd defcenfum , illinc ad XC lum fütt afcenfum determinat; fed ab eo ipfo gravio- ri pondere ad t«les motus neceffario determi- propofü natur. Contra vero noftrze voluntatis indif- fno liber ferentia non mere paffiva; fed penitus activa trz lp eft, quz fub quovis, quamvis graviore, fi- (ilibert efftater ve terrenz , five coeleítis deleCtationis: pon- dere, vi, & natura fua, fuoque arbitrátu & putsvit ad affenfum , & ad diflenfum a&ive, & libere Qu aro ts non fe determinat. Morali zquilibrio , & indiffe- rentia caret profe&o libra. Machina enim tione in inanimata eft. At in voluntate noftra prz- QU Wt ter aCtivam, & phyficam, adeft etiam indiffe- frmand rentia moralis , qua ad neutram contrariam hojusm Hzc volunta- partem fezpenumero inclinat. im, i tis noftre moralis indifferentia , & , ut ita lm dicam , morale zquilibrium a prevenientibus at w indeliberatis animi permotionibus tollitur: $ pto quibus fit ; ut voluntas modo ad unam , mo- tf(fllne : do ad alteram partem inclinet magis, atque Matürg propendeat. At his non obftantibus , fem- "OQue per in libera poteítate voluntatis eft hujus- dent ir modi affeCtionibus, & permotionibus arbitra- '.R)Ud l; tufuo preftare, & negare affenfum pariter, Mtre ( atque diffenfum. Itaque talis Mechanifinus li i librz a Janfenio introdu&us verus , & merus i (Hegtyy Manichzismus , Lutheranismus , & Calvi- nismus eft. (lï ]&nfen XC. ( ïä a Mi fï «Q9 (0) S&P 219 B XC. Sed jam ad hiftoriam, a qua paulu- fo m lum fum dilapfus, me refero. Cum igitur o d propofuerit fibi Janfenius in perpetuo opere ytars d fuo libertatem indifferentix pro hoc ftatu na- nitus d turz lapfz de medio tollere; & in hujusmo- i, di libertatis locum bene, maleque agendi ne- fiti ceffitatem infuperabilem introducere ; nullum vt t putavit ad id obtinendum certius,, validius- ve lia que argumentum adhiberi pofle gemina illa fua non abfolute, fed relative victrici dele&ta- ii -hins t tione indeliberata. Hac de caufa velis, equis- nofte que, ut dicitur , pugnat ad ftabiliendas , con- am indi;ü* firmandas , atque corroborandas delectationes oontran? hujusmodi, atque ad earum vim declaran- ^ volitit dam , & infuperabilem agendi modum fua- , w dendum. Ceterum libertatem indifferentiz, enjenti quam pertinaciter, & przfratte Janfenius ne- ; tollit gat pro ftatu naturz lapfz , eam ipfam liben- yam, D tiffime attribuit tum primo homini pro ftatu naturz ítantis, & innocentis ; tum etiam, ;iS j gtqü! Dus , fcml eoque magis, Angelis omnibus ; cum adhuc eflent in via. (1 Ad utrumlibet , inquit, boc du efl , ad bonum, €?. malum y ad vitam, €9 mortem ; ad j 1 amovem Creatoris, €?' creature illa prima. Adami fi- D j bertas. indifferens. fuit. ltem : (2) Iffe primus eft C i? in creatura liberi avbirii flatus, ad utromque non fo- ; [0777 T (1) Tanfen. de Grat. prim. Hom: & Angel. cap. 6. pag. BEr.eoL. 3« Ht;.C: (2) Idem lib. 7. de Grat. Chrifti cap. 1o. pag. 327. col. Y 1398 : A. 220 S$9 ( 0 ) NG dum: contmadi&lionis , .. fod. &* , conteavietotit | pavtem igtt, 1 provfas flexibili: G indiffereus. At.in-peccati J ol cenam : confecuta eft ,. .au&tore |Janfenio , in- im; n evitabilis peccandi nece(fitas , -atque. idcirco ji&tura , & interitus libertatis- indifferentiz. j (eptri Adutore i (1) Ex bac, inquit , /poztanea: creaturz vationa- pnatom a lis im utramque paviemz libervime difcvetione ,. dlla iaScac vquabilis libertatis indfferentia , velut. bileucit. equi- iud re librium, peviit. Et rurfum : (2): Noturam bun:- () Er sam, inquit, peccato primü bomimis ita violetam liri, q. e[[;, €9 avbitrium. voluntatis fub terrenmrum . verum d malur cupiditate depreffüns ; ut - libertas. od faciendum. bo- n 9 qum y 9 abflinendum a malo imtevierit , & ]oco . li- TE dj bertatis peccaudi ueceffüas « confecuta. fit. Et ite- J f ; rum de ftatu naturz lapfz, in quo verfamur, l qu d hzc habet : (3) Status igitur iflej in quo non li- beriate faciendi boni ,^ fed meceffitate faciesdi mali, N peccata. pevpetrantur , ponalis eft de fupplicio peccati t & liberioris impofitus. Unde peccata, que inde fhumt, tl monm propterea peccata effe definumt ; quod ab eis ami- Ht nusy libertute faciendi boni oppoftti , abflinere non lol petef]; ^ Hc autem' peccandi neceffitas , qua libertas indifferentiz periit, auctore Janfenio, ocetque Vtite, ( in innaca nobis concupifcentia confiítit, qux (tUS ab pcna eft otiginalis peccati. (4) Quia arbitrum; ifi- AUs LUE | C1) Janfen. lib. 7. de Grat. Chrifti cap. 1o. pag. 327. col. L . B LUR (2) Idem lib. 4. de Sta 1. lit. E. t. Nat. lapf. cap. 18. pag. 258 col. (3) Idem ibidem cap. s2. pag. 267. col. r. lit; C. (4) idem-lib. Q Jfen 2. ht . 3. de Stat; Nat. lapf. cap. 6. pag. .x»8-8. col. h ( B 1 221 itr [ inquit, vomdum efl a percato , id efl , a coscupi- i at fcentia volugtati , few confenfui ejus. dominante Tibeva- nfego. s pum ; mon potef? motibus iius vefiffeve; fed fimul, at- que du que egperit, vincitur , cupiditatum donrinauium de- Va VEU jeclatione proftratum. Hinc concludit propu- gnatam ab antiquis Philofophis, aPelagianis; trdin, d & a Scholaíticis libertatem indiRerentiz nihil linieg aliud revera effe ; nifi. peccandi neceffitatem. at ts (1) Ex quo fi, inquit, wr ifiusmodi lilertas or- da i bürü, quam Pbiofopbi bllancis inflav imdiffevemtem fl p ad amalum ,€9 bonum, quod ipfi noverant , fabvica- hcmdn vunt, C? ex ipfis Pelagiami , €? mounulli Scholafliat, ET j wunus attenti od ea, que docuit Auguflinus , amples , p xifunmt, mom fuü ohud; quam ia peccandi meceffitas, verfamul de qua bademus dzig"eruz'zþws., qnm purdi m»ä XCE. Indifferentiam igitur voluntatis no- ftr, & a neceffitate (implici, quamvis irrefifti- )plicio p T bili, libertatem intolerabili veterum gentilium Philofophorum , Pelagianorum , novorumque al ? Scholafticorum abfurditati Janfenius attribuit: (fits, ! docetque hujusmodi de voluntatis noftre : li- fe, tll f bertate, &indifferentia errorem everfum fan- lfï.mf; qUZ ditus ab Augu(ítino effe in' fuis contra Pe- 7 arhï'r-:**ü: lagianos concertationibus. (2)» Cum - audi- mus,inquit, Dersum voluntotis arbitrium ; fole- pi mus imaginari indiferevtiam quamdam voluntatis ad bo- MP' Pfl Jit (1) fanfen. lib. 4. d "d " col.-2 nht..D S'tatj Nat lapf. càp. 24. pag. 269..' (2) ldem ibidem lit. A. 222 «Oy ( 0 ) 989 Lbonum, €9 esalum, quoem femper bominibus adeffo sjmor. U afen dicus efferebat. yulianus , inficiabatur Auguflinus, t? duj 7077 ipfa veritas. catbolicos iuficiavi cogit. — Hec imbecilli- tos ipuaginandi in catbolicis , €9 feutiendi im Pelagia. (1) Mir zis ex Pbilfophorum gentihbums inflütutiome mata efl. ttfittrt Item : (1 Pelagiani docuerumt wiordicus , im boc qui Á fitam effé- arbitrü libertatem ; wut in utramque . par- fntam, tem contvarietatis , bomuu videlicet , ac. aualum , fe periorib poffet avbitriuus indifferenter. fleGlere. "Auguflinus e qiod & contrario mordicus boc ipfum megat. Rarfum : (2) () Q Docet contra. Pelagianorum ifles affertiones ( Augu- jenetar ftinus) JJertatezs avbitrii mon folum cum neceffita- quandi &e Jolius. boni faciendi poffe confifleres fed etiam. cum iln [ neceffitate folius amali ; immo ex mecefftate bomi fal. Hl?l'fzvl van velinquente libertateus probat eaus etiaga mulla zua- Drttident ' H neceffitate perimi. Yterum : (3). Vides cbimeram liroret iloss difflotaws , que vecentiores aliquos im erroves Cudä& N Chriffianis intolerandos: compulit.. Putant euim, quod uui-oevjis £v Pelagianorugzs dogma copütale fuit ,' voluntatem AWU boc ipfo , quo libera efü, quibuslibet. amotibus f filu, i incidentibus dozigari , ac vefiffere fua. libertate p:ffe. U/füw iil Quod Auguflinus, tanquam paradoxum, certiffima feri. fridagig puurarum aucforitate contrivit. Praterea : (4) Wt d Sententiam iflayi , velut fortifanam , 9 errovis. Pela- p UICE giani uidumy, feepe, 9 accervime vofutavit duguffimus : n deþelle LU (1) Janfen. lib. 3. de Stat. Nat. Lapf. cap. 8. pag. 187. col. e, lit. D. (2) ldem ibidem cap. r1. pag 195. col. r. lit. B m (3) Idem lib. g. de Grat. Chrifti cap. 13. pag. 360. col. t. " » lit. A. 2 ht Q lm (4) Idem ibidem cap. 11. pag. 328. col. r, lit^ O ü [ w ?'?x(o)gw 223 ibfen affeveranter. docet , €? ad lilertatem. avbitvii non uf effe ueceffaviam illam ad utrraugue contrariorum , Zo- at ib n videlicet, atque smalum , indifferentiam Mox ; it D. ) Mirantur. bac, qui nullam. libertatem. cogitare De lt confueverunt , nifi ilam flu&uautem. indifferentiom , u it apud Auguflinum fvb libertatis nomme provfss inca- Novitstem do£trine fuz verbis fu- n d gmtam. aalin , perioribus vel invitus ]anfenius fignificat : uod & fequentibus verbis iterum indicat. lul MUU /M ylün; i (2) Quid fà ülerim arbitrium. Auguflino, non foxtis v(Aug penetvant , mec unquam , mufim. dicere, peuetvabunt s i t f"u quamdiu mon aliezm in Auguflino hbevtatem ,. quomm TT illaga Fbilofphácazs indfferentiem, quavendam effe cex- Wþüï!f] fuevini. Denique confueta fibi, quam prz fe T przfdentiam fert, fibique foli vindicato jure t CO interpretandi Aucrufhm, in hzc verba con- TE cludit : (g) Hoc confidenter. mibà affereve licet . in 1770 unkoerfis. voluminibus , que . contra. Pelagianos. ( ab Aucuftino um exavata funt , totoque illo conflidiu de filoa , deffru&ave per grotiom . avbitrüü libertate , non ii bf'f j aliom ullam elucere lbertatis avbitrii faciem 3. quom mzep produximus : mec e[fe veflipium , quo ugufünus n,f 1 d 4 1mqunm de tali indifferentie libertate ad elzgondzrm boc, vel ilud bomwm cogitaffe , multoque sminus. ad nwf[ eam depellende (Pelagiang ) calummie caufa con- 4[ g fh-m fugiffe videatur. XCII p (1) Janfen, lib. 7. de Grat. Chrifti cap. 2 pag. 312, col vb B. SM (2) Idem ibidem cap. 313.5c01:: 9. Ht A. (3) Idem ibidem cap. » - ä 206.'col 3. lb n 1 24 um (o) wO n M XCIH. Repudiata igitur libertate indiffe- unni A rentie, feu a fimplici neceffitate, quam per eccatum hominis primi Janfenius tradit a- l] fs n miflàm , non aliam nobis pro ftatu naturz la- jmiur, a lii ardi pfe reliquam eflfe libertatem cum — Calvino docet ; nifi eam , quz dicitur a coaGtione , tffat od uz conciliatur optime cum necefitate fim- i fmper , 1 ia plici ; nec repugnat, nifi violentiz , per quam Mlls . co fieret ; ut inviti, & nolentes ageremur potius; quam ageremus. -Ad falvandum igitur li- t i dof bertatem a&tus, qualis ad merendum , & de- jeno : | lertatis g merendum eft neceffaria, fatis Janfenio eft ; ut a€kio non fit coaCta, fed voluntaria; quam- It y (f visneceflària (it neceffitate nobis infuperabi- M 777 li; & invicibili. Hanc fuam doCtrinam, cue g, jus au&torem temere, ac impudenter Augu- RLT ftinum venditat . novam, & inauditam futus- Ü aïianlz ram Scholafticis Janfenius non diffitetur ; quin fttil d tamen idcirco; fi fides ipfi habeatur, de ejus Til i falfitate, & abfurditate dubitet..Congero hic, 3 D & accumulo excerptas a. Janfenio fententias : peärmzdo TT (1) ANeceffitas , inquit, que mec aliud. eff refpeta 55?, TLITEY voluntatis, quam quedem vis , aut violentia , at lt qm'jpä coatÉo ; que operatur id, quod potefd, etiamr molente t j volumtate, vepugnave libertoti , eamque fundius per- àmeve: mom autem illom mece[ftatem , que -eft. fiml voluntavim , quo frilicet fimpliciter mece[fe eft aliquid l) Jf ?[e 00- V li, p | J llim ib fï?ü* mon vepugnante , fed immutabiliter volei un- I) li ib 3 lm j (1) Janfen. lib 6. de Grat. Chriti cap. 6. pag. 266. col * ) ï'läm ü)ï I. h& € () li l wy(o)u 225 tite if luntote. . .Mira. videlitur Scholaflicis ifla. do&lrina ; €9 TU zapen in Auguflini principiis eft. indubitata. ltem : lU tl (1) Sola neceffitas illa violenta, fub qua avbitrium 1 at jremütur , atque cogitur , feu necefftas. coa&lionis l- um Cio lertati. avbitrii adverfatur. Rurfus : (2) Sola me- ceffitas coa&lionis adimit libertatem . mon neceffitas il- 3 C s la. fauplex , €? voluntaria. lterum : (5). Shmpli- 2 r cem . illam neceffitatem , fublata . ommüi ommuüno indiffe- ventia €9' contravietatis , &2 contvadi&lionis , non offi- m s ' m m cere in. dotlrina Santi Do&oris libervtatis. avbitrio. Is dum, &i Denuo : (4) Hadlenus declavavimus geuevalem li Venioebt leriatis vationem , a qua ditum efl liberum avhi- um , commune bonis, €? zualis , im eo fitem effe ; ra; Qu ipfapeti quod inmmuse fit a neceffitate coatlionis. Praterea: 1tam, & (5) Hoc eff Auguflimo liberum , quod voluutavium , quod non nece[fitate coatlionis extortum . . . Qui- ter Aug! hm f cumque aliau libertotem arbitrii in Auguflini foviptis ; querit ; oleum, €2' operam perdet : mec exitum ex la« byrintho inextricabili phimarwm. difficultatum inve- g, d uiet. Deinde : 6) Non aliter liberum avbitrium in ongc M fentent peccando quarendum effe ( Auguftinus ) figaificat ; ij wifi, quim vi dele&ationis iffus , quam dixerat, mom alius quispiom cogens bominem, fed ipfe bomo deli- j qitus propria voluntate peccatum facit . . . . Sed, n quo- j u d (1) Janfen. lib. 6. de Grat. Chrifti cap. 6. pag. 267. col. i e E'A (7!11,*11', r. lit. B. i (2) Idem ibidem col. 2, lit. A. (3) Idem ibidem cap. 8. pag. 269. col. r. lit. B. I ag. l (4) Idem ibidem lib. 7. cap. 1. p e 507. col. 1. lit. A. L (5) Idem ibidem cap. 4. pag. 313. col. z. lit. D. g, P^ (6) ldem ibidem lib. $. cap. 9. pag. 355. col. 1. lit. C. [ cá 226 ( o) 89 Tàm at quomodo igMur j inquies , voluntos. iffa libera oft ad Qu ab peccandum, €9 non peccaudum ; ff Joluma eatenus - [ibe- ro peccatur . arbitrio ;. quia . bouo. peccáto. dele&anm ; ifenforib atque ideo [ua. voluntate . delinquit 2 Refpondebit u- npudatar tqut, J guftinus , fe nibi] omnino de tali. indifferemtim liber- tate effe folicitum ; fad eatenus. libevam effe , quia eft 5*1:0 W d libera a juflitia , boc eff , quia avbitrium. non impe- jrgmur ; ln lia ditur a juflitia. ( a majori dele&atione juftitiz ) BUE quin ipfummet voluntate - peccandi | deletatum propria fum voluntate . peccet. Dellique: ( 1) Omnem. - deli- ul TU Jeratam . voluntatem boc ipfo, quo efl in moffra o* Mæ , &l teflate , boc efl, quo mom fit. molentibus ,. fed. volen- Vif , qui tibus mobis , effe liberam : uon poffe uon effe liberam ; nffä.m'///r, five ^ etiam. neceffavio. exercitii necefftate. fíat. , þvg d o z0on fiat. Wi iti üdütur XCIII. His conf(titutis progreditur JanfeQ It ilas nius ad explicandam concordiam Divinz gra- Wt lum tiv efficacis cum libero noftre voluntatis ar- 1] eq bitrio. Et primo quidem difficultatem con- I tioj « ciliandz gratiz efficacis cum arbitrio libero (t0d t fea, aj natam affirmat ab erronea Scholafticorum, qui fubrepferunt , fententia ; quod profanam fe- p Pbi/«;/;l D cuti Philofophiam , libertatis humanz. vim, 17 & naturam in quadam librata hinc illinc vo- tl [;] erïf)l luntatis indifferentia conftituerunt, per quam Pifione in libera hominis poteftate fit tum bonum , * jf tum malum velle, cum ab utroque abftinere. "'Ta- !V (1) fanfen. lib. 4. de Stat. Nat. lapf. cap.. 24« pag. 27! d cgl. 2.lt. D [ u ) d p SQ9 ( o ) XQ9 527 j l: , 1 li 1 L "Talem autem humanz libertatis vim , & na- 1 eaietd turam ab Scholafticis excogitatam sntiquis ity. diey, defenforibus grati€ vel ignotam íuiffe, vel sfpmid repudiatam contendit. Audiatur : (1) Ifum; faretti i inquit, JiZertetis cusm . graiia concilicudee emódum ; quo uunc tumiopere fcboke per[ffrepunt , Dotlcresque ul d t i Jatigentur 5 ut fub. momine. libertatis indifferentiams ione j ilezi libvatam: contvavietaiis , eique contraditiionis 11111 751 at 1 guimiant , €9 flabilant, pvifeis gratie defenforibus ) a vel jgnotum , contemptumuve effe ;.€9 eliquot faculis f ia pofb , Scbolaflicis fulintvantibus , €? — liberi. avbitrii Ws I/; ji vim , quam ifli veleres tomquam. fibi. pev/pettiffmaua tuebontur , mom fotis penetroutibus emevfiff.. Hanc T at f errandi caufam. Scholafticis in Philofophiam rejicit, in quam fic acerbiffime, ut Calvinus, invehitur : (2) Quid emim aliud, obfeero , fen- du ,]ä»"? tentias illas peperit, que Divinam gratiam imperiofo Divie? nmutui bwmane liberwis aptavit j wifi Philofoplia ? Quid eas tauta animofitate. defendit ; mifi Philofepbia? olunta! ultatem que non videtur aliud libertatis gemus odmittere ; nifi, bitrio E quod omnibus in voluntatem odmiflis, aut. irruentibus plena , atque indiffeventi poteflate dominetuv. .. Sem- ficonmf per Pbilofopbia, quemadmodum moter beveticcrum fuit ; pf a verum. Divinavum. avcanis. definiendis. adbilita. , T amater evrorum fuit.. Remotis igitur ab hac dif- putatione Scholafticis , & Philofophis, cau- uj fam Janfenius defert ad Auguftini, Profperi, jn i 2 at- ii f T* (1) Janfen. lib..g. de Grat. Chrifti cap. 18. pag. 365.-cól, 2. lit. ÀA, &c. g (2) ldem lib. Prozm. cap.- 3. pag. 3. col. z. lit, C.&ce 228 x$9 (0) SO5$ f atque Pulgentii tribunal, hisque judicibus Tinttis t aíe male adhibitis , & pejus interpretatis , ene Dl contendit, in eo concordiam efficacis gratiz cum humana libertate confiftere; quod arbi- ifidus, a Jierti irium liberum fub efficaci eratia non lapidis inftar , non inítar trunci fe habet, oriando D7 tife fcilicet, atque ceffando, & nihil omnino a- in tlf f filicii gendo ; .quod nullam ab efficaci gratia vio- lentiam , nullam vim , nullam coactionem pa- j oolum titur ; quod non invitum, neque coaCtum ; qie, G irhitrim | fed fciens, volens, libens, & prudens, omni tamen feclufa penitus diffentiendi poteítate, hun, ler efficaci gratiz cooperatur, & affentitur. lpfa duj ]þ/ü( Janfenii verba , quz , quid fenferit ipfe, teftan- Prterant; tur, produco : (1) Ae umus quidem , inquit , I of arbitror , inveniendus efl ; qui alite. gratie influxum MU cum libertate conciliavit quam Auguflinus , Profper, Tif tv t€? Fulpgentius fecit : boc ef , quia mot fola gratia fe- , D cit opus venitente , 1nvita , coa&a voluntate ; nec ar- LUH bitrium inflar trunci agitur ; féd gratia facit; ut etium 'uts n liberum. avbitrium. aliquid agot , €? voluntario motu t i feratur. in bonum. Ytem : (2 Tantum (apud RTM Augufítinum) /Jenium iffius indifferentie contra- Áf ! l J i lu min; dicliouis, tanquam libertati neceffavie , de qua mmc velemens difputatio ef ; ut ad falvandam arlitrii l- d. p bertatemz fub gratia. munquam . eam . vel femel adh- £uerit im univerfis füis advevfus. Pelagianos Tuculea- tio- Vi finfeg ] lit | [ E fe () lm Cx) Tan ) S.dt.C. en. äib. 8. de Grat. Chriíti cap. 12. pag. 358. col. D lag (2) ldem ibidem cap. 9. pag. 355. col. a. lit, E. &c. mtm 1 «QS (0) Q5 29 t d tionibus ; wt sumevito fuüfpicavi aliguis poffet, iflam libertatis vationem , de qua tantopere contenditur, effe kerpres ( r serg Dbilofophie fatum , a nullis antiquis. gratie de- quid feufiwibus , Auguflino , Profpero , Fulgentio , fsb mo- mine libertatis orbitrii propugnatam, vequifitam , ag- m l xt, Og vitam fuife. Rurfum : (1) De indifferentia , qua- || ommin lem Scbolaffici quidam exigunt , mibil omnino S. Do- &or . Jolicitus eff ; dummodo non alieuetur opus a pro- j i x pria voluntate. . . .. Et im boc unico concordiam Ue cant gratie, t9 libere voluntatis ab ipfo flatui ; quod arbitriunm non inflwv trunci vacet, aut cogatur invi- "udets t tum. lterum : (2) Nunquam. Auguffinum ve[bon- ii p entitüt. dendo Pelagiamis , de violeta per graotiam lbertote conquerentibus ,. ifum. conciliondi modum tetigiffe , ; iplb,— t quod voluntas ita per gratiam velit , ut pofft mom atie if velle ; fed fempev illm, quod operante gratia mom inflav trunci , quem Deus aoveat , fevamur. ad Lo- iil s hu num. Denuo: (5) Audi, quid vefpondeat Augufli- [ g 52,5 097 non aliter. falvam perfifleve. libertatem. do- s; P teat 5 quami , quia mom imfhar lopidums egimuw ; fed fict;t al etiam fimul aliquid agimus noffra voluntete. Mox : (4) Nom aliter conciliat gratiam ( cum libertate) a d " Auguflimus ; nifi, quia gratia facit velle voluntatem 5 o 4 nibi] omnino de indiffeventia prefente , vel abfente fa- ] (,g qül " 1 üïiif -,fïh -tagendo. Deinde : (5) Voluntatem effe fenper li- 3 £2 "MM " (1) Janfen. lib. 8. de Grat. Chrifti cap. 8. pag. 353. col. j d ',H 1. lit;, C. &c. li (2) ldem ibidem cap. 5. pag. 349. col. x. lit. E. (3) Idem ibidem pag. 350. col. r. lit, E p (4) Idem ibidem cap. 7. pag. 352. col. 1. lit. D. 3) Idem ibäem cap. 13. pag. 359. col. 2, lit. D. Iff, E d'ü 250 &GS ( 07) 399 RUE berom , tam in bono , quam i molo; tam fr/b. gra- t fu. tia, quaum fub peccato , quim expers eff violentie , cogentisque meceffitatis. Denique : (1) . Nulla gra- iib ; (inne : ir tie efficacia , mulla meceffitas a&libus voluntatis: libe. lm pic vis formidauda eff ; fed fola vis , coatiio , & necef- fitas violentia. huudtin gatulanc (nii ver' XCIV. Modum hunc conciliandi gratiam Dei efficacem cum hominis libertate nec a ifim, € D7 Calvini fententia eadem de re difcrepare, nec.. Águfin apte congruere cum "Tridentini doCtrina non ignorabat jJanfenius. Itaque hanc ipfe fibi o Ja tlergm permoleftam difficultatem verbis his diffol- vendam propofuit : (2) Odbjieuur foriaffes ad- hvimy verfus iflam gratie, €9 liberi arbüri concovdiom, t | Tecoftat eam. a fententia Calvini non differre. . Sie euim utrum- i fs que invicem ( Calvinus ) cogciliot ; ut dicat , bo- auinem vi gratie mon ita trabi; ut fine motu. volun- idem f £otis , quafl extraneo impulfu feratur 5 fed intus af- D ficis ut fum volantate. obfequatur. Hoc eff, volun- trius j torie tontum , non. libere influere in opera. bona wo- NU funtatem. d Qu fententin a. Concilio "Tridentino dif- Jf^nat. am vero folutionem przclaram, & HUdJIHmuS Janfenio dignam audiamus : Refpondetur , vt ff i opia, que beretiei docent , frmt. bevetica. Ad- videiicet, | dit przterea, bene fenfiffe Calvinum cum Au- hg n guílino, & antiquis Patribus, negando fcili- i Qf g cet C1) Janfen, lib. 8. de Grat. Chrifti cap. 19. pag. 366 col. Q o 2. Jit. D; 3 (2) Idém ibidem cap. 21. pag. 370. col. 2,4lit. B. Q) lim SQy9 ( 0 ) 995 251 : fin f n ^ cet füb efficaci gratia libertatem indifferen- RLT Ill tiz, feu a fimplici neceffitate, quamvis irre- Ü WTOR fiftibili ; folamque docendo : libertatem a coa- &ione:in quo non effe Auguftino indignan- dum propter odium Calvini . ) ( , u i. fed. propter Auguítini amorem , debirumque- honorem , gratulandum potius Calvino efle.. Ecce.Jan- Ífenii verba : (1 Siqua im ve Caloinus- cum d- [ond m* xertite Q gufino , &9' antiquis. Patvibus feuferit ; mom propter (crepttt Calvimum | Auguflino. indzgnandum . eft . fed. propter "Auguflimum . Calvino potius gratulendum. Fatetur du ergo Janfenius Calvinum , cui & addere Lu- i i ; his d therum poterat, quod XIV. Capite demon- ftravimus , in eadem fecum efle fententia de fanft qotor d interitu libertatis indifferentiz , & a fimplici - etim ul nece(fitate, deque fola reliqua libertate a coa- Ctione fub efficaci gratia. Verum, quia illud T äïf"hf jp mit ? idem fenfifle, & docuiffe Auguítinum cum difcipulis fuis, & czteris confequentibus Pa- ; i i;m:';'* tribus Janfenius contendit ; non idcirco, ;Jan- ïüf Q"l d fenio judice, ut repugnemus Calvino, defe- rendus eft Auguítinus. Sed Janfenium ipfum Ti audiamus : (2) u ideo, inquit, zegandum eff, ræC]äl' 1 n quod apevtiffmum , ac. cevtiffimum. eft $, Auguflinunz j lu. i videlicet , &9" difcipulos , ae pofleros ejus Sanélos Pa- ytiit ! j Ó tres ita. conciliaffe- gratiam um libevo aybitrio 5 ut jl a ] " ,gmtz'a mon cogat violenter vqluntatem ; Jed fmwf'ter ggndo | 4 ez ( (1) Janfen. lib. 8. de Grat. Chrifti cap. 21. pag. 370. col. pj l 2. lit. D. (2) kiem ibidem pag. 372..col. 1. lit. A. & B, ji, À 52 u95 (0) SQ59 ei velle tribuat ; atque ita non nibil inflav. lapidis a- ;,m Af gat ; fed aliquid etiam proprio motu. cooperetur : am ujiuttan ln aftn boc , inquam , ideo negandum eft Auguffimum fenfiffe, ac docuiffe quia Calvinus etiam in. immumitate coa- tngte D) &ionis libertatem videtur voluiffe collocare ? Callida, & Wt , malitiofa extrema hzc verba funt. Etenim IH 171 m il non videtur Calvinus in immunitate coactio- ". ] trin oq nis libertatem voluiffe, ut Janfenius loqui- tur, collocare ; fed certum omnino , per- bi effode fpicuum, exploratumque eft, Calvinum in t0, 000 fola immunitate coactionis libertatem , cui & Ti fuffragatur Janfenius, collocafle. Itaque vi- de t detur potius Janfenius , hac fua refponfione, vea, á Calvinismi notam , infamiam, & ignominiam tür, ad; voluifle a fe, fi fieri poffet, abalienare. p , Trit t XCV. Quod autem ad Concilium Triden- t tinum pertinet, quod fibi fupra Janfenius ob- qua c jecerat; multa quidem Janfenius dicit, & in Yetnt omnem partem fe verfat; fed aqua hret, ut U ajunt. juvat hic'Tridentini auctoritatem at- QO ferre. ( I) Si quis dixerit, liberum . bouims ari- ü, | triui a Deo motum, & excitatum , mibi] cooperari, "i lib affentiendo Deo excitanti , atque vocanti, quo ad cb- Ntatur tinendam juffificatioms gratiam fe difponat ,' ac pre- D'ütlam pavet; meque poffe diffentire , ff velit ; anathema.| fit. Wtr ( ltem declarat: (2) Ipfius juffificationis. exordtum hP. | ip adultis a Dei per Chrifum QEfum provemente tttiri | gï(l' nem) ] f (D Trident. Seff. vx. Can, 1v. (2) Idem Seff. vi. Cap. v. ? (o) 8 253 LE gratia. fumendum effe ; vt per ejus excitautem , otque FO0P€P'€!W! L] adjywvatitem . gvatiam: ad convertendum fe, eidem gratie fim )9 libere affentieudo , €£ cooperando. difponantur ; ita , ut nutmtlo d tangente Deo cor bowimis pev Spiritus San&H ilhumi- i Clb mationem , neque bomo ipfe nibil omnino agat infpiva- n. Des tionem il vecipiens , quippe qui illaem 9 abjicere Ytute d pwef. .Jam vero evidens omnino eft, quod fenits b & in oculos cujusque incurrit, nifi oculos fi- mun, * bi effoderit, fuperiori canone , atque decre- Cirinn: to , non de fufficienti; fed de efficaci Dei gra- rtatem, t tia "'ridentinum agere, & loqui. Agit enim , lii* de gratia , qua liberum hominis arbitrium re refonit vera, & in a&tu fecundo, ut fcholz loquun- tur , ad fui juftificationem fe difponit, ac prz- ignomini*ä enare. parat. At gratia hujusmodi non eft profecto gratia mere fufficiens, qua ad fui juítificatio- mmTrid: nem nullus fe difponit , nec preparat; fed apfenim gratia efficax eft. Acit de gratia Dei prz- | dicit) M veniente, movente , excitante, adjuvante, il- g hat luminante , infpirante , cui liberum arbitrium hominis re ipfa cooperatur, cui re ipfa affen- horitid! ln f titur. At evidens omnino eft, Dei gratiam, iil cui liberum hominis arbitrium re ipfa coo- peratur , cui re ipfa affentitur , non efle j, " jit, ! ;' gratiam mere fufficientem , cui nec coope- ratur quis, nec affentitur ; fed efficacem. gt At P. Bellelli a P. Berti laudatus , cui af- ! j grorufff fentiri minime poflum , 'Tridentini Cano- ] IMW yzf ;,1(».'1 nem, atque decretum non de efficaci ; fed gp! de fufficienti gratia dumtaxat interpretatur, P5 cu- w (o) P 954 cujus hzc verba funt: (1 Dicimus id' a Tyri. f efie deiiina Synodo defimüum fuije; quod liberum «rhi- ünn, i a Deo motum , €9 excitatum vocationi interio- fominis vi fufficienti , que dat po[fé , valeat vefiftere , fi ve- fiperii Et; quagi quidem grvotiem , fü vult abjiceve , etiam tis arbit 9 of , imimo £8. interdum. obpicit . p().t . Ergo ecume- tefilere uica ridentina Synodus ovbitrium.: poffe. vefiffere dentino grotie fufficienti profeco fanxit. At evidens eft, qun i "TIridentinum ibi agere, & loqui de gratia hibita, efficaci. Ergo ccumenica Tridentina Syno- 3b inte dus arbitrium hominis pofle refiflere gratiz fhetit efficaci profe&o fanxit. Augufinus vero, per- hi non git P. Bellelli,, zoz /vfficienti gratie ; fed per fe effi- fem, 1 .cutà , vitlried , indeclinalili , 9 infuperabili , que pofng, dat velle, €9 perficere, ovbitrium mminime poff. ve- Jiflere fevipfit.. Yndicet mihi P. Bellelli in omni- XN bus operibus San&i Auguftini locum unum sl SanCti Do&toris, in quo femel hzc verba ha- quor beat: Gratia per fe efficax : Gratia vitlrix : Gra- f tia "ndeclincbilis : Gratia. infuperabilis; : & erit mi- lertte hi magnus Apollo. Docet quidem San&us daTs Auguítinus, & optime docet lib. de Correp. a per & Grat. cap. 12. num. 38. tom. ro. Volun- Que de tatem hominis predeftinati dono , & gratia ts TY perfeverantie finalis nec ob infirmitatem ümin fuam pofle deficere ; atque idcirco talem vo- tidem luntatem indeclinabilem efle : nec ab adver- lieru fitate ulla poffe füperari; & ideo infuperabi- fofün lem Ài (12. P. Bellel. apud P. Berti Syftem. Auguft. vindic. Dif- mneq €r.,4. Cap. 3. $. 7. num. 6. pag. 344. & 345- XSES (0 ) 8SO9 235 u d aT lem effe hujusmodi voluntatem. Nunquam libenm aj CUOICEL tamen, & nuspiam docet, Dei gratiam ab hominis voluntate indeclinabilem efle & in- dfb , h fuperabilem ; ita, ut liberum noftrz volunta- dion, d tis arbitrium Divinz gratie efficaci nequeat Ergo [ refiftere , & diflentire , quod Concilio Tri- J Caterum non dubito; Ms dentino repugnat. : evitsdl quin interpretatio "Tridentini a P. Bellelli ad- ju ( outü hibita, & a P. Berti laudata, revera difcrepet entim ab interpretatione Janfenii. (hlare utriusque filee o mentem, ac Voluntatem ad quam aditus mi- Ilf 0tfo J hi non eft, & probo, &Veneror verba au- Mi tem, ut mihi ionant, probare omnino: non wabil , poflum. !fe pof [ in od XCVI. Itaque amiciffime falutatis Patri- yeum U bus Berti , & Bellelli, ad unum ]Janfenium, uocum m1h1 res eft, ftatim me refero. Ne- x Ve lu T r : gat Janfenius do&rmam fuam de fublata li- &i bermte indifferentiz füb Divina gratia effica- em M^ ci a Tridentini doGtrina difcrepare. Re&tene, an perperam neget5 videamus.. Definit, at- ] dc COI V j Ü que decernit contra Lutheranos , & Calvinia- j i nos ''ridentina Synodus, liberum arbitrium hominis ita affentiri Divinz gratix efficaci ; ut infir o t eidem gratiz poffit diffentire ; (i velit. Ergo liberum arbitrium hominis loco ponendi af- lc ab ädu fenfum , poteft, (i velit, diffenfum opponere s [ Divinz gratiz efficaci. Ergo efficax Dei gra- tia nequaquam eft libero arbitrio hominis ir- l i re- U 256 NG9 ( 0 ) u9 refiftibilis ad affenfum neceflitas. Hominis fl ergo arbitrium fub efficaci Dei gratia liberum JYanicha omnino eft ab omni irrefiftibili ad affenfum u necefütate. ld autem perinde fe habet ; ac ar- bitrium hominis ea libertate efle liberum , Jifenm te fcie quz dicitur libertas indifferentiz : quod per- TIan9 9X tinaciter , & prefra&te contra do&trinam Con- tm: a cilii "'ridentini negat Janfenius. Docet prz- profani terea fancta Synodus , injuftos homines , eos- msque que adultos, qui beneficio Divinz gratiz ef- tsque, ficacis ad fui fe converfionem difponunt, af- Ds Tun fentiri libere Divinz gratiz efficaci: & ea qui- dem libertate affentiri libere, qua efficacem hn dä fufica ; infpirationem ita aflentiendo recipiunt ; ut hi fizi eamdem abjicere diflentiendo poffint. Hic au- E 1777 temiterum füb efficaci Divina gratia definitam, &mm'erlm declaratamque habemus a 'T'ridentina Synodo QU libertatem 1ndifferentie, ab omni irrefi(tibili Dd neceífitate prorfus immunem. Perfpicuum ii c igitur, exploratumque eft, Janfenii doctrinam D de fublata fub efficaci gratia libertate, quz P fnfe dicitur indifferentiz , repugnare quam maxi- 4me Tridentini do&rine, quz definit, atque tlhri li de decernit,fub efficaci gratia falvam, incolumem- lwllllli[l')æi que perfiftrere, at . que manere noftrz liberta- tis indifferentiam. L Mi f XCVII. Przter Calvinianam notam , quam At h'þer fruftra a fe removere Janfenius nititur, Ma- nichzam quoque ignominiam , iterato labore M f BRT i N j mnm « (0) & 237 Fs " duon inutili , a fe conatur repellere. Non tanquam ti ] d Qd afiin Manichzum monítrum exhorret , quale reve- ra eft; fed tanquam Manichezum fpe&rum dxc r anfenius irridet , fublatam nobis omnem be- e lieu. ne faciendi libertatem, & incumbentem hu- : quip: mano generi inevitabilem peccandi neceffita- wl n n tem: ad quod , tanquam ad larvam pueri, D ..ui.-' profanis Philofophorum regulis imbuti, mi- mins; 5 nusque affueti Chriftianis preceptis, inftitu- 2 u tisque, exhorrefcunt. Hzc enim funt ver- ponun, d ba Janfenii : (1) Multi Phüofiphicis magis bac j:.&8E de ve difputationibus , £ cogitationibus ; quam Eccle- a eicd Jiaffice dotirine vepgulis affuéfatlà ad amiffam omnem piunt ; ! boni faciendi libertatem , &?. incumbentem bumano ge- t, Hicz neri peccandi mecefizatem ,. quaft ad Manicbeum fpe- definitt &rum exborrefcunt. Non de Philofophico ludo m homines; fed omnes catholicz Ecclefiz audi- j ndi tores ad tale Manichzum monfítrum non fi- Perfpic ne gravi caufa , cadente fcilicet in Chriftianum i do?c*'&f virum timore, exhorrefcunt. Oftenfurus er- nate, f go Janfenius differentiam , quz fuam inter, n & Manichzorum do&rinam intercedit , hzc :j'im[, :'::-'- in fui defenfionem literis commendavit : (2) na Manicbei ex illa concupifcentie importunitate collige- r "h h*æ JX bant , malam naturam nobis effe permiflam , qua in mobis fine avbitrià noflri libertate peccata fingeret.. Et banc lilertatis inopiam ex mature noffre inffütutione ", £080- um jtitül (1) Janfen. lib. 4. de Stat. Nat. lapf. cap. 14. pag. 202. )räw É col. 2. lit. E. (2) Idem ibidem lib. 5 32 cap. 12, pag. 195. col. 2. lit. A. 258 V5 (o) wv Auguflinus comtra docet , naturam bomi. i contigiffe. [ " ^ontra gis cum avbitrio liberrimo fine cecitate, fine vconcu. 1psprin pifcentia venitenis infiruntate primitus e[fe. conditam ; 1'€1ïüibil€l fed male ufa. bujusmodi libertate ,. peccandi. ueceffita- Atpiftm tem accidiffe : ita videlicet ; ut. illa. peccandi meceffr- tichgos ( das, quam t7 Manichei, 9? Auguffimus im bomume dominis | effe animadvertebant , 89 admittebant , & effe fate- ((tbilem bantur , mon effct natura inflituti bominis ; fed pena (t0 CO damnoti- Jam vero initam a ,Janfenio compa- , q rationem fuam inter. & Manicheorum doGri- pcand nam accipio, ad trutinam revoco, eXx eaque fe, tec demonítro, in eadem verfari hzrefi cum Ma- Qifboylt nicheis |fanfenianos. Manichzi docebant, t0n pifr tefte Janfenio , malam naturam nobis effe per- tefftaten miftam, quz in nobis fine arbitrii noftri li- m bertate peccata fingeret. Docet jJanfenius, RY malam concupifcentiam , feu delectationem lm W malam nobis effe permiftam : quod ultro con- Admittg cedimus , quz in nobis ( hic latet error) fine at j arbitrii noftri ab irrefiftibili neceffitate liber- Jifenis tate , ualis ad merendum, & demerendum ffb eft apu 1 catholicos neceflària, peccata necel- Rrtstis fitando finoit. Manichzi , eodem teíte , hanc * e " libertatis aä irre fi(tibili f [ Demifi licet neceffitate ino.'- Q ex piam .ex naturz noftrz inftirutione contigifle affirmabant, anfenius hanc libertatis ab ir- refiftibili neceffitate inopiam ex hzreditaria na- d Nitis. m turz noftre depravatione contigiffe affirmat. Ti Prezeterea, faCta comparatione Auguftini Ipren- fis cum Hipponenfi , Auguftinus Iprenfis ma- Vs ( le «Q9 (0) w97 239 1 turti g l le contra Manichzos docet, ex male ufà liber- | þne ttn. rima primi hominis libertate phyficam, & ir- [o enlan; refiftibilem peccandi neceffitatem | accidiffe, DETM Auguftinus vero Hipponenfis bene contra Ma- i dj nichxos docet, ex male ufa liberrimma primi d m hominis libertste, non nifi moralem , & re- D fiftibilem peccandi neceffitatem accidifle ; qua- i; us tenus concupifcentia, vinculo integritatis fo- 0 QOf luta, quz pzna eft originalis peccati, nos ad rum d« peccandum provocat, & alleCtat ; .cui refifte- , at re, nec fine opitulante Dei gratia , nec fine i a V difficultate valemus. Poftremo Auguftinus | d non nifi moralem , & refiftibilem peccandi ne- is dj ceffitatem admittebat, quam pznam elle pri- j noflti mi damnati hominis affirmabat. — Cdhtra ve- ]anfenim ro non moralem , fed phyficam , & irrefiftibi- eCiationd lem peccandi neceffitatem , quam Manichzi ] ultrod admittebant , Janfenius admittit: quam ex emr) l natüura inftituti hominis Manichzi repetebant; d anfenius vero ex pzna dammati repetit. At snerc irrefiftibilis peccandi neceffitas , & jattura li- scata r bertatis indifferentiz five cam Manichzis ex ts w: permifta nobis natura mala ; five cum Jànfe- nio ex permifta nobis concupifcentia mala ex- Áf ) COüïig], 6 orta dicatur ; íive ex natura fit inftituti ho- us Í j minis, ut Manichzi volebant ; five ex pzna damnati, ut contendit Janfenius; eadem per- ii Ts fiftit Manichzorum, & Janfenianorum exfe- ln fl pdfï cranda do&ring. efill n Xcvm. 240 &99 (0 ) 87 r- XCVIII. At enim, fi ex fufcepta a. Jan- Teut, fenio do&rinz fuz defenfione, qua Máani- urnt; chez hzrefis ipgnominiam a fe propulfare s afenfa tmt de contendit, fatis aperte demonfítratum eft fu. pra , fentire .Janfenium cum Manichzis ; mul- ii dias « to magis ex Auguftini teftimoniis apparet , 0877 Manichzismum non modo olere , & fapere hii il jJanfenianos ; fed genuinos etiam, germanos- Jne tril que efle Manichzorum fuccefflores, & male k tione materiatam , ruinofamque Manichzorum hz- tecelfitar refim inítaurare iterum, atque reficere. Pau- ituno h ciffima quzdam ex S. Auguftino teítimonia Dona hor depromo, longe plura produ&turus in aciem QImja ve ex dele&to milite Auguftiniani exercitus , in inbuif ipfo pu&nz difcrimine contra novos, & ve- Vlgjs: teres Manichzos. (1) Duas (inquit Augufti- di) qu vel duas mus) anmas ( Manichzi dicunt t Manic suenies , umam bonaws, alteragm snaloms , intev . fe ba- hon gj beve conflidum ; . quando caro concupifcit adcevfus * Decor fbiritum , £2 fpiritus adzerfus cornem. Duas in- 00 m deliberatas dele&tationes Janfenius dicit, unam Wrata d. bonam, alteram malam , inter fe habere con- m eft i fli&um ; quando caro concupifcit adverfus lera fpiritum , & fpiritus adverfus carnem. At confli&tus ifte carnis, & fpiritus, de quo Pau- 'lIlC, Qu9 lus Apoftolus, non eít |Janfenianus confli- 3 f E &us, inftar Manichzi conflictus, quo , ut Ato ET ' Janfenius loquitur , duz deleztationes inde- li- Wtb (1) S. Aug. lib. de Hieref. ad Quodvultdeum hzref. 46. VIX tom. 9. b Mu li * WRb 241 p überate, bona. una,altera mala; inter fe fe de- qu X il certant; utra utram fuperatura, & volunta- propi: tis aflenfum poít fe trattura fit. Iltem hzc tum d narrat de Manichzis Auguítinus: (1) Mas- cheis;ti chei duas animas , wunas bonom ,. oltevam snalam , it ls appt umo bomine effe delivant. Et ommim quidem bona NT bominis illi bone omimee ; ommia vero mala illi gale t animae iribuunt. Janfenius fimiliter duas de- i, I le&tationes irrefiftibiliter ad bonum, & malum heorum nece(ílitantes, unam bonam, alteram malam, vhio. Pa;- ' in uno homine effe delirat. Et omnia quidem no teld bona hominis delet£tationi bonz neceffitanti ; omnia vero mala deleGtationi malz neceffitan- ris i xerciti,! ti tribuit. Preterea hzec Auguftinus de Ma- nicheis: (2) Tesne peccare. dicumt. ( Mani- yit Aup? chæi) quaudo notura waali prevalet nature . Dei. xt) ul uï Haec Manicheorim efl. immundiffima. infimia Ita', y, i & non aliter, duce, ac magiftro Janfenio, tunc fe peccare dicunt Janfeniani; quando dele&ta- yfi d . Dui! tio mala przvalet viribus, & major eft inde- liberata dele&tatione bona. ; loU Hzc JjJanfeniano- rum eft immundiffima infania. Si enim in- hiett (i ii deliberata deleCtatio mala przvalet viribus, & [major eft indeliberata dele&atione bona; g ? tunc, auctore Janfenio , homo neceffario pec- dje qn i as oonl: cat, nec abftinere a peccato poteít : contra j vero , fi indeliberata dele&tatio bona przva- h T0 , 1 let viribus, & major eft indeliberata deleCtatios ne l Q. (1) S. Auc. lib. de duab. animab. cap. 12. niim. 16. tom. g. "T d (2) ldem lib. de Continen. cap. 5. num. 14. tom. 6. 142 SD9 (0) 99 ne mala ; tunc , au&ore eodem ; homo ne- C ceflario abítinet a peccato, & peccare omni- no non potefít. Poftremo ficut Manichzi po- De $. fita illa duplici anirina, bona una: altera ma- la, non a coactione; fed a fimplici neceffita- te liberum negabant arbitrium — ( fentiebant enim fe non invitos, atque coa&tos; fed vo- XX A lentes , atque nolentes, tum bene, tum ma- f ant le vivere ita, & non aliter Janfeniani , pofi- ftCirth ta illa duplici deleCtatione indeliberata, & ne- Hentes ceffitante, bona una, altera mala , qua fe vo- itidit, lentes, atque nolentes, & bene, & male vi- atusque vere fentiunt, non a coattione ; fed a fola fim- Wftys plici neceífitate liberum — negant arbitrium. Aifnm Itaque ex haCtenus narratis , expofitis, ac dif- Ts ] utatis , certum , manifeftum, exploratum- Al que fit, Janfenianos in propugnanda hzre(i , qno de duplici principio nece(fitante , & de ja&tu- ra libertatis indifferentiz, fucceflores WJH /fi'.///// J/Z'/. efle veterum Manichzorum. MT Titm p (C ONE. ( mirra X SQ D * l N D) :3;::1'91.,*)& WL MmM P ka meü QHMC [AY p WM [ CA ^ N h j Hm "d NU (0) SQ 243 j uhom [j CO U CAPUTSNXVI anicdy De $. duguflino Mauicbeorum okm ais Auditore. ic nl (fentia uguftinus Chriftianus tunc cafechu- s; fs XCIX. A menus, nondum baptizatus fide- Ie, füma lis, annum agens undevigefimum , cum ef- n g fet Carthagine, ubi humanioribus literis ado- yenm, t lefcentes adolefcens inftituebat; in Manichzos NU incidit, quorum erroribus vitiatus , depra- & m vatusque eft. Novem annos in ea hzrefi d a lo verfatus eft, ab anno fcilicet undevigefimo - arbit ad annum ufque o&tavum füpra vigefimum. itis, dC ! TTeftis et Poflidius Calamenfis Epifcopus , & xplorati Auguftini difcipulus, quocum , ut ipfe tefta- anda 1 tur, annos quadraginta femiliariffime vixe- &i rat, de quo hzec literis commendavit : (1 coers Verum aliquendo: Mamicbeorum apzzd Covtbapginem ul adolefcens. fuevot. evrove. fodu&hus. Accedit tefti- monium ipfiusmet Augu(tini, qui talia de fe ipfe narrat : (2) Per idem tempus aunorum novem ab undevigefimo auno eteris sece ufgue ad. duodetri- gofmum feducebamur, ( 8 Manichæïs) €9? feduceba- su;. lItem alio loco: (3) Novem, inquit, fer- me ayni funt, quibus ego im ill limo profundi , ac 2 1e- (1) Poffid. Calamen. cap. z. Vit. Auguft. 'Extat in Append, tom. x. Operum S. Auguit. edit. Maurin. pag. 165. (2) Auguit. lib. 4. Confef. eap H 1 num. 1. tom. I. ( (3) ldem ibidem cap. ir. num. 1:9. 44 E ci z -::? (( ET tenebris falfitatis , cum fcepe füvgere conaver ,& gva- vius collderer , volutatus fum. Et iterum Ma- 4l fUL nichzxos alloquens: (1) A4uw4ue, inquit, dodos j MT Ecclefie Catbolice viros tauta pace animi, & eo vo- 2 . üm, n 40, quo ego vos audivi mibil opus evit novem. am. qis, quibus qze ludificaflis. Przterea Electorum hf flagitia perftringens : (2) Movez, inquit, an- affert a 52os totos sagna cura , ac diligentia vos audioi : mul- fit, nec lus szibi Ele&ovum immote[cere potuit; qui focwndum dmm, bec precepta mon aut deprebenfus im peccato , aut friui, Y certe fufpicioni fubditus fuerit. Etc rürfum : (3) quod in Quid emim me aliud, inquit, cogebat ammos fere tent, « ts fri. noven , [preta veligioue , que mibi a puerulo a paren- tibus infita evot , boyines illos fequi, ac diligeuter eu- ftciles c dire ? uod autem dicit, infitam fibi a paren- il tibus adhuc puerulo Chriftianam religionem, f qu) timum nihil aliud fignificat ; nifi ab ineunte ztate pa- rentum cura fe catechumenum initiatum , duf ( Chriftianisque inftitutionibus eruditum. Quod TIl] cm apertiffime alio loco declarat, illorumque tem- qime Ver ID f0f porum ufitatam a catechumenis confuetudi- iboellab: nem refert: (4) Ego adbuc puer , inquit, & fignabar. jam [igno crucis , &2 condiebow ejus. fale.. . . M Dilata eff mundatio mea . quafi neceffo efft , ut ad- filg ] e hi, ofl lava- buc fordidarer ,. i vivezgw - xzjuia videlicet p CVuti T Uix?d;-e;-'[eþ €D Auguft. lib. 1. de Morib. Eccl. Cathol. cap. 18. num. 34. tom. r lp (2) 1dem ibidem lib. 2. cap. 19. num. 68. tom. 1 E T fl C3) Idem lib. de Utilit. creden, ad Honorat. cap. 1. n. ? H tom. g. (4) ldem lib. r. Confef. cap. 1. num. 17. tom. 1. () À A MQOS ( 0 ) VE ^p) t m crum ülud smajor peviculofior im. fordibus delidlo- term f Vus2 vedius joret lqu[,w l (/ C. In Manicheorum grege ex Audito- ^E TOU rum , non ex Eledtorum numero fe fuifle Caufam autem Em Auguftinus fzpe teffatur. ingi affert, cur in ÀAuditorum gradu Íe continue- T1t nec ad altiorem afcenderit ordinem Ele- j di C&orum, qui ab humanis curis, negotiisque j feriati, vitam traducebant otiofam : nimirum, l Po (l nrftm quod in eorum difputationibus animadver- terit, eos in confirmandis placitis, & fenten- u 0R j hn tiüis fuis hefitantes , incertos, debiles, & im- iil d r TU becilles efle; ita, ut eis acquiefcere penitus fj g pare Aucuftinus non poffet. Eo autem tempo- re, quo Manichzorum Auditor erat, fe Chri- xdipionel ftianum Catholicum fuiffe narrat, id eft, Ec- ye at clefis Catholice catechumenum. Catechu- y ii meni enim vulgo dicebantur Chriftiani, mi- f tüm. V (ui nime vero hdeles fufcepto autém bapti- um w Ímo non modo Chriftiani ; fed etiam fideles CO ii appellabantur. Audiatur S. Do&tor. (1) .Sed 1 'H que me, inqult, ratio vevocabot ; me apud eos pe- 0/: WUu bevevem; ut me im ilo gradu, quem vocant rf(v ,H Auditoruam tenerem ; ut bujus mnmudi [pem , atque | Poö l (t ( megotàm mom dimüttevegs : wiff, quod ipfos quoque ami- mad 'erteban, 1)[713 in vefellendis alüs difertos , €9^ co- j piofos. effe ; /jum/z in fuis probaudis Jïwmoy ; O ver- qp d 405 uner e Sed de qme. quid dicam , qui- jam. Catho- ion. ! fs l- [ ClP'[ ; Q (1) Aug.lib. de Utilit. creden. ad Honorat, cap. 1. n. 2, t.8 wm ln 246 WO (0) wO9 [f Jicus Chriffienus eramm ? Yn publica autem, cele- J(lfflj bri , atque folemni difceptatione illa, Hippo- ne apud univerfum populum habita, qua t 1] ff Fortunstum Presbyvterum Manichezum Au- in dj jj guftinus confutavit, cum quzftionem de Ma- nichzorum doGrina ad eam, quz eft de mo- i p) OPO ribus Manichzorum, Fortunatus transferre m fi contenderet ; S. Do&or fe non ex Electorum hrefim cetu ; fed ex Auditorum grege unum fuif- qum | íe refpondet : & univerfam Manichezorum u N do&rinam Auditoribus fuis tradi folitam a Iram li5 , W Manicheorum EleGis ; mores autem ipfo- ryum in fecretis metCI'llS maxine vero in 107 conficienda turpiflima, & clandefhna eorum enti P euchariftia Auditoribus penitus occultari. D: LUN] guoribus veftris , ( 1) inquit, p/ene Jcire po[funt, qui (tmmd Eletli veftvi funt. Noflis autem . sme non Elethum ve- hvt Jfirum , fed Auditorem fuiffe. Itaque quomrvis & ora- Qw Ed 4ioni veflve intevfuevim ; wt. interrogaffi , utrum fopa- vatim voliscim babeatis aliquam ovationem ; Deus judicio Jolus potefà moffe , €9' vos FgO tamen - ovett-0ne, tichgo ip qua intevfui , mibi] tuvpe fievi vidi Jed folum Wrin contra fidem auitmadvevti , quaz poffea didici, &5 pro. ( 13 $avi; quod contra folem. facitis orationem Proter Q boc in illa ovatioue vefftra nibil novi comperi Quis- Vertnt quis mutem. vobis opponit quaffionem aliquam de mo- gtl&, [ vibu$ ; Elefs effris oppomit Quid autem inter Wipttg vos agatis, qui Ele& eflit; ego [fire mom po[[um Qm Nam £9. Euchaovifliam: audivi a volis fepe, quod ac- Woglt 4t- 4 €1) Aug. lib. contr. Fortun. Manich difp, r. num, 3. t. $- a J &ES ( 0 ) N&P 247 Item, od cipiatis : tempus autem, acciplendi cum " lateret ; ]. Hip quid accipiatis , wunde woffe potui ? lteque ferva , fi abiti, v placet ; quaflionem de saoribus ; ut iuter. Ele&ios. ve- hum d foros: difcutiatur , fi difcuti. poteff. Mibhi fides. data nem del eff a vobis, quam bodie improbo. . De ipfa propofui : zi ad propofitum suweum mrbi ve[fpondeatur. Patefa- " IS £Faf &am fibi Manicheorum Auditori univerfam cEledunr hzrefim Manichzxam , traditamque epiftolam, um t quam Fundamenti appellabant, in qua tota aniduy pene Manichzorum fabula continebatur , his d fa. iterum verbis Auguftinus docet : (1) Vicea- U mus,inquit, quid me doceat Momicbeus , Q po- antgm Y f me ven! tffomum. i. confideremus librum , quem Funda- dupa eont menti Epiftolam 4icitis , ubi totum. pene, quod cve- ditis, continetur. llla enim mobis il tempore mmife- cültan. ) vis quaudo le&a efl j illuminati dicebamnm a volis. ; pq((uüt,;: j Eu In judicio autem Carthaginenfi apud Epifco- aire u pos judices de Manichzorum do&trina, & de Ele&torum moribus, Auguítinus, qui in eo , umj judicio aderat, utpote qui olim Auditor Ma- atl ) h nicheorum fuerat, univerfam Manichzorum il (l do&rinam Auditoribus tradi folitam patefe- m j cit; ita, ut, qui in eo judicio aderant Mani- 7754 chzorum Electi; eam omnino negare nequi- "H l, 'verint. At vero turpiffima Electorum fla- r eï!l. [/ 'gitia, & exfecrandas libidines in peragendis "I impiis myfíleriis , & conficienda exfecrabili P LI eorum euchariftia, utpote quz Auditoribus j P?-i"f **' occultabantur, fole Manichzorum El?&æ à ju- þ-": Wä&' . 1 It Q 4 (1) Aug.lib. contr. epift. Manich, cap. ;. num. 6. tom. 9- u ) Ü x*w 248 «s ( 0) wps judiciali quzftione perterritz, patefecerunt. nütptat "'eftis locupletiffimus eít Poffidius Calamen- iriiens fis Epifcopus, qui hzc literis commendavit : Mdrina. ( I ) Zipud Cartbaginem , dum per quemdum domus lu Regue procuratorem , nomine Urfium ,. fidei catholice pegrinm bominem, ad quosdam Manicbeorum , quos. Ele£os, teim vl vel Eleas dicunt , prefentes. perveniretur , atque ad nnt, A Ecclefiami ab eodezms deducerentur ,. &7 perducerentur ; hts Mani ab Epifcopis ad tabulas ouditi funt.. Juter quos etian , mod Jan&e memorie Auguffinus fuit , qui pre ceteris il- qum pr Jagi.exfecvabilem fe&lom noverat , €?. eovum prodens Vrtas: eputsinodi. damnaliles Blasplesias ex locis livorum , Qnum quos zlli aecipiunt Mauiciai , u[gue ad confeffionem fcm'auon earup, blo j)l)emz'awmz eos perdeuxit. Et, que inter t5 Ovilm Je ii fuo sore smalo. ind, /, puo, G turpia facere con- : fed, Jüeverant , feminavum iarum, sl EleBarum pro- Qim- q ditione , ilis. Ecclefiaflicis geflis. declavatum eff. M PONE X'IS, Cöï CI. Mirabitur fortafle quispäm , qui fieri ltim 112 potuerit ; ut Auguflinus acerrimo fretus in- Vrünt f genio tot, tantisque Manichzorum fibulis, 1 lii c hisque maxime abfüurdis, & abfonis affentire- lts v tur. At, fi in eo errandi caufas inveítigemus ; Ti " admiratio omnino ceflibit. din fi Etenim , cum in LU eluf Manichzos incidit ; adole Ícens Auguftinus t Cigen Crat, eaque ztate, in qua maxima ineft im- becillitas confilii "ünicha item rerum novarum, & " hnigg; inanis gloriole nat Ura percupidus : preterea '-'läüriq pe MO L (1) Poffid. Calamen. in Vita Auguft. in Append. tom. x. g Perum $, Auguít, edit. Maurin. cap. 16. pag. 180» 249 geterur. voluptatum illecebris captus, & libidinibus lm ferviens : quodque capitale eft, in Chriftiana mendi: do&rina ( utpote admodum negligens, mollis ndti zinfiliï! ! & languidus carechumenus ) fere hofpes , & jb t peregrinus. Quz autem in Manichzam hz- j1; L refim vehementius adolefcentem fe impule- i, du runt, Auguftinus ipfe teftatur : id eft, fimu- Af il lata Manichzorum pietas, caritas, continen- t tia, modeftia, maxume vero mira quxdam, quam przdicabant, morum, do&rinzque fe- :mfælarh; j (//j Á " (f veritas: quamquam id quidem commune o- 1j mnium hzreticorum eít, maxime vero Jan- tl Íenianorum , qui veniunt ad nos in veftimen- ; [Iit D] tis ovium, intrinfecus autem funt lupi rapa- fu i ces: fed, ut nobis caveamus , admonente Do- derim j mino ; a fructibus eorum, id eít exempli um 9. gratia, ab obícceniffimis eorum convulfioni- bus, cognofcemus eos. -Item, ut ad Augu- ftinum me referam , Manichzis eum adftrin- if xerunt laus gloriz, & palma vi&toriz , quam ) fretist m fäbl]h*u in fuis cum fimplicibus, imperitisque Chri- ; ffntt ftianis concertationibus reportabat. (I) Sed g w duo quedam, inquit, maxime, que incautam ilam ctatem, facile capiunt , per admiraliles: atiri- 11,011111m vere circutus ,. quorum eff unun familioritas (cum : [o] umnus gl d Manichzis) mefcio quomodo vepens. quadam imagi- ue bonitatis varun o ZHterum, quod. quedam moxia ii vitoria peme amibi femmper im difjutatiomibus prove- 5 L] y 5 701e- a U (1) Auguft. lib. de duab. animab. contra Manich. caþ. r ) 9. num. 11. tom, 8. 6 250 SQS ( 0 ) SQ$ niebat diffevemti cum Ciriftionis imperitisy fed tamen nteax fidem fuam ceriatim , wt quisque poffet, defendere mo- ;"nquit, | lientibus. Eadem' feveritatis , & continentize 771 fita, fimulataque oftentatione Alypius etiam udtrital cum fodali fuo Auguítino in Manichzas inci- UT dit plagas, de quo hec Auguftinus narrat: Trt Og (I) llla anecum fupevflitione invoiutus eff , omans in A05 T0 Manicheis, offentatiouem coutinentie , quam vevam , ha j €9 germanam putabat. Erat autez illa vecors , €? [/ i l ] m Jedu&loria , pretiofas animas captans , nondum virtu- € fbm pis altitudinem fcieutes. taugere , & fuperficie. decipi LUE Jaciles, fed tamen adumbrate , fimulateque virtutis. U mj ilreraty CII. Ad hzc accedebat incredibile quod- 1 Seg dam in Auguttino veri inveniendi ftudium, ln ac defiderium. Manichzi autem non nifi ve- DINN ritatem in ore habebant, ad quam obtinen- Glb dam Auditores fuos , au&toritate negle&ta, , U tanquam terrifica quadam larva, perípicuis, ( exploratisque rationibus fe perducturos pol- Afoue licebantur ; quanquam fero eos non ftetiffe ütem e promiffis Augufítinus cognoverit. (2) lzcidi, ttàm h inquit , g bomines fuperbe deliramtes , $9 corna- tb les uimüs , €9 loquaces. Et dicebant : Veritas , Ve- vias : C9 suultum eamm dicebant gübi; & musquam Rpudi erat in eis. . Et alio loco rem copiofius expo- Orm DEU nit ad amicum fuum Honoratum, in Mani- ( titin chzismo adbuc perfeverantem , quem ab er- d *rO- t origj (1) Auguft, lib. &. Confef. cap. 7. num. 12. tom, 1. ( V (2) Idem lib. 3. Confef; cap. 6. num. 1o. tom. 1. g l i W (o) 25i 55 [ g rore:abducere S. Do&or conatur. (1) Vff dj inquit, Hozorate, mom aliam ob cau[am mos in ta- COntina les bomines incid/ffo ; mifi, quod . dieebant , tevribili yplts n autioritate feparota , mera , 9 frmplici vatione eos , üchass i qui fe audire vellent , introduthmos. ad Deurmn , €7 er- IDUS t vore ommi liberaturos. Quid enim sue aliud. cogebat g i apnos fere movem , fpreta veligione , que mibi pueru- qum [ lo a parentibus infita evat, bomunes illos fegui, ac ]i n i dilizenter. audire ; nifi, quod mos. fuperflitione terreri, wnmzdmn vir!,» f QG fidem nolis ante vationem. imperavi dicerent ; fe Ij lib autem ullum premere ad fidem , eifi prius. difcuffa , itflt at € enodata veritote ?. Quis non. bis pollicitatioribus ill/ceretur , profertims adolefcentis animms. cupidus ve- lbl qu' 9;i? Sed nullum tormentum validius ad la- j Iludimrf befaCctandum adolefcentis , & catechumeni on nifY infirmum admodum, & vacillantem animum ] obtin: celeberrima quzftione illa a Manichzis exci- ; nl tata, UNDE MALUM ? Minime quidem, pe[*(piCUï*. dicebant , a Deo bono ; a Deo igitur malo, daros p* atque idcirco ab zterna natura mala. PbLec autem eft quzítio illa , quz doGtiffimorum " etiam hominum femper ingenia torfit, & fa- & ( tigavit. Ne autem malorum omnium origo 53 f tribueretur peccato primi omnium parentis ; g n repudiabant Manichzi teftamentum vetus , ofins &t corruptumque novum a novis ex Judaismo lj Chriftianis affirmabant, qua duplici au&tori- i tate originale peccatum innotuit. Ad ele- g d* vant- PU tofts (1) Auguft. lib, de Utilit, creden. ad Honorat. cap. rnum. 2. tom. g. . Q h 252 5 (o) Q9 vandam autem auCtoritatem veteris teftamen- d virt ti ea objiciebant adolefcenti Auguftino, quz trpesqu primo adfpettu vehementer perturbant, do- grop;qi'u ctumque interpretem , atque fapientem defi- as irit derant. Auguítinus ipfe audiatur , quid Evo- (feri p dio refpondeat, fic fe interroganti : (1) Dic qead r g0. L j unde male fociamus ? Cui Auguttinus : Kam, tum, tu inquit , quaffionem wooes, que sue admodum ado. ünum f lefceutem. vebementer exercuit , €? fatigatum in. ba- ni, fnad veticos ipipulit , atque dejecit. Quo cafu zta. fum. af- 10n effe Jiitius, €g' tantis obrutus acervis inanium fabularum ; quod f ut ,nifi suibi amor imveniendi veri. opem. Divinam im- mmque petraviffet ; emergere iude, otque in ipf?ozm prümam wlntat querendi libertateu veofpirare non pofiz.. Etiterum WU pGC.' alioloco: (2 Movelor , inquit, ut fiffragarer QIereba ( Manichzis ) flultis deceptoribus , cium a me qua- Qu w Verert: UNDE MALUM ? Et, utvim Jovsna. cor- A g perea bumena Deus frueretur , &2 baberet. capillos , ii i G' ungues ? Et, utrum . qufl exiffimandi e[fent , qui cum J baberent uxoves ssultas , £? occiderent . bosnes j &2 d ctm ./äcifzf;cawm de animalibus ? [ fUä, f ferm CIII. Sed nullum vinculum arctius ad äd- f fom ftringendum Augufítini animum in focietate ' !Mi!ggc D 1l Manichzorum , irrefiftibili illa peccandi ne- ïil!![)- feï) ceffitate, quz ex Manichzorum principiis ne- N 'Talis enim adole- l E5I ceflario confequebatur. 9 Ícentis Auguftini indoles fuit ; ut hinc ad lau- ïr:l ' 3j j 4 dem —".jr"i [ s (1) Aug. lib. z. de Lib. Arb. cap. 2. num. 4. tom. 1 D (2) ldem lib. 3. Confef. cap. é num, 12.t0m. I. - 253 &QS ( 0 ) Q9 " tl dem virtutis, & gloriam ; illinc ad libidines, Ullno, u turpesque. corporis voluptates vehementer rban d jentem t propenfus effet , atque proclivis. . Copulan- dus igitur Auguftino erat fplendor virtutis , t quibs fi fieri poffet, cum corporis voluptate. lta- TA (l) ] que ad retinendam virtutis laudem , & glo- (hinus : D riam, tuendamque etiam in mediis turpitu- admidm i , dinum fuarum flu&tibus tranquillitatem ani- -z'gat!mz T ini, füadebat fibi cum fodalibus fuis Manichzis '/i! fj fnm h non efle fe, qui peccaret ; fed aliud quidpiam, m filim. quod fecum effet, & ipfe non effet: excufa- ; Driions tumque fe iri putabat, quod non ipfe libera //w/vl/'z If:iï"i';;/ voluntate fua peccaret; fed alia in ipfo necef- B fario p ecca M h CL ret natura, in quam culpam fuam f f fmgai: conferebat , malam fcilicet enimam | illam , "RE quam nobis penitus admiítam efle , nosque ad peccandum irrefiftibiliter neceflitare Ma- y f wit oj nichzi docebant. Blandiebatur igitur fibi cum Manichzis Auguftinus , extra culpam fe "iz'/ï g/ff/)l ln efle, cum peccabat ; quod non libera volunta- te fua, fed irre(i(tibili fibi neceffitate peccaret. Peftferum hunc, & maxime capitalem erro- rem faum his verbis Auguftinus deplorat : (1) r&iUS 9d j jp AAdhuc enim mibi videbotur mon effe nos , qui pecca- mus; fed, mefcio, quam. aliom in mobis peccare natu- d ] LA 4774 C5 dele&abot. fuperbiam meam extra. culpam n'ncipilï ff j j effe ; €9, cum aliquid mali feciffemm y non confiteri me l jn i^ feciffo ; ut famares amimemm meam , quoniam peccabat M ff tibi : fed excufare eaz amabom , &9. accufare ne[cio guz'(l r t0m.! (1) Auguftin, lib. 5. Confeff. cap. 10, num., 1. tom. I ym P 254 ( o ) xX89 quid oliud , quod amecum . effet ,. &g z/)j& non ej]äm fb v In eodem errore Janfeniani , veri, germani , 10tatC ( & genuini Manichzorum iuccefï'ores verfan- iqum, tur. ut Auguítini di- Videtur enim ipfis , Non at &ione utar,non efle fe, qui peccant ; fed aliam lcet fibi: in fe dlfhn&vn a feipfis peccare rem, indeli- deti beratam fcilicet delectationem malam , majo- tiis dele rem indeliberata deleCtatione bona : & dele- jis d &at eorum fuperbiam extra culpam fe efle ; t pecca &, cum aliquid mali faciunt; non confitentur d m fe feciffe; ut fanet Deus eorum animas, quo- ( tfis niam er peccant fed excufare eas amant, & EU qu accufare quidpiam, indeliberatam fcilicet de- Tet Dor le&tationem malam, majorem indeliberata de- M dple/?' le&atione bona, quz in ipfis eft, & , quod Jitfenian funt ipfi, non eft. Dicunt Janiemam talia lt fe non docere tamen non id fpectandum R. eft, quid ipfi dicant ; fed, quid confentaneum m | fit eis dicere , qui flatuunt fieri non pofle ; 1DOtof ut cum minori deleCtatione bona refiftatur tb majori deleCtationi male , & a peccando quis fe contine item , non efle in poteftate pec- Tina e cantis vel auoere vires delectationis bonz, [ dl5 | vel imminuere vires deleCtationis malz, at- UI que efficere, ut dele&tatio bona major fit de- Wntuf lectatione mala quo folo cafu abítinere quis VU gl a peccato poteff Utraque enim dele&tatio 300 Jant indeliberata eft, nec pendet a noftris con(' - l&m ln lis, & voluntatibus. Itaque necefle eft ; homo in tali ftatu conftitutus, in quem nec Ti Atis N fua XQU ( 0 ) XQ? 253 10 ( fua fe voluntate conjecit, & a quo fua vo- pemi, luntate evadere ipfe non poteft, neceffe eft V inquam , neceffitate fibi irrefiftibili , ut peccet. l Non eft igitur ipfe, qui peccat, peccato fci- fl din licet fibi ad reatum peenz imputabili; fed eft m nj delectatio illa mala , vel potius diabolus eft, , mj talis dele&tationis auGtor, qui in ipfo peccat. m Jufta eft ergo in ] anfeniana fententia excufa- m d tio peccantis, nec jufta minus accufatio eft cottttst vel majoris deleCtationis malz, vel diaboli, jms, qui talis deleCtationis eft au&or. Dixerit for- amatt, V taffe quispiam , oret, ut impetret delectatio- : fciliot nem bonam ad non peccandum , quz major berata à fit dele&tatione mala ad pec:candum. At, in &qu anfeniana fententia, orare non poteft ; ni(i nam t habeat dele&auonem bonam ad orandum, ebandit quz major fit dele£tatione mala ad non oran- dum. [entant Hc autem major dele&tatio bona ex- n po tra poteítatem hominis omnino eft. Itaque ir- ! 18('11[! ref (tibili neceffitate in Janfeniana doCtrina pec- ia qu1cumque peccat. Pofita autem Janfe- niana peccandi neceffitate, in defperationem elitt] jis D filutis precipitamur ; omnes interciduntur i nervi honeftatis ; malis omnibus cupiditatibus laxantur frzna ; " nullum denique ícelus, nul- jof fi^ iner ( lum malum facinns eft, ad quod fufcipiendum non [anfeniana dele C3:*11:10 indeliberata relative d vitrix impellat. O fanctam Chriftianz feve- ii ol ritatis, & continentiz doctrinam! O fe- veros vitiorum ]Judices, & Cenfores! luem : fii CA- 256 iVOS ( o ) SQJ CAX PAU X IH [ ttinte De Saucli 4uguflimi fcriptis , 69 adlis MPGIUS contra Manicba&os. jt s tansmifi rima, quz in haCtenus editis S. Au- 1] U g CIV. P 4 , fUtllo guftini operibus fe legenda offerunt D contra Manichzos $. Doctoris fcripta, tres fjmïii:'ü fjl j ejus libri funt de Libero Arbitrio. Cum ;211'3 25' (ü Romz , reverfurus in Africam poft fufceptum ii d lt CO Mediolani ab Ainbrofio baptismum, Augufti- nus demoraretur; primum de Libero Arbi- Wt red 54815 trio perfecit librum anno 3578. reliquos vero lfT cont duos in Africa abfolvit, cum effet presbyter Mrat : (2 ordinatus labente anno 395., quo exeunte L Gfiltf (j Epifcopus creatus e(t. (1) . "Ives iiri , inquit, n f quos eadem difputatio pepevit , appellati fumt de Là- letg qrh bero Arbitrio, quorum fecundum,&9 tertium in Afri- L o ca jam. etiam. Hrpponeregin presbyter ordinatus , ficut lum 77 punc potui , terminevi. "Tale opus, fufceptum a "ff fe contra capitalem Manichxorum errorem D Auguftinus ipfe teftatur : (2) Propter eos , in- M ( quit, di/putatzo ifla fufcepta eff , qui negant, ex L : hdf.ï?üfona lero voluntatis avbitrio amali originem duci ; 68 Deum, '-'ï]«?lll' ermn ff ita efl, creatorems ommium maturavums culpandum mïra MSI effe contendunt : eo smodo volentes fecundum . fue im- ? d jietatis errorem 4 Manichgei enim fu 0" zpunutalilem que COmm quamdam , 9 Deo coeteruam: intro 2 ucere ial ua- t- üY (1) S. Auguft. lib. r. Retra&t. cap. 9. num. t. tom. r. MT (2) Idem lib. 1 n b lib Xetra&t. cap. 9. tom. 1. num. 2. X)A mm DN «Q9 ( 0 ) NG TY [ turam. Hos tres libros de Libero Arbitrio ineunte anno 596. id efít, anno primo Epi- 8 d fcopstus fui, Paulino Nolano Epifcopo, fcri- pta ejus defideranti , legendos Augufítinus transmüfit: (1) "res /ibros , inquit, atque uti- lts $ d gam iam graudis quefliomis ita explicatores ; ut gran- vdh of des , tanto moimus smetuens im te laborem legendi ; zph, t quanto in te ardorem perfpicio diligendi , mifi fon&t- r Q 1 C9 cavitati tue nam quaefio : eorum de lilero arbitrio efl.. Scripfit przeterea Auguftinus füb tliogus n, i nf fuz converfionis initium anno circiter 389. ibero At poft reditum füuum in Africam duos de Ge- nefi contra Manichzos libros, de quibus hzc iguos vt presbyt narrat : ( 2) In Zfrica conffitutus , Jerzpfi duos libvos 0 exeut de Genefi contra Manicheos. Quamvis enim in.fu- b iïlquj perioribus. libris quidquid. difputavi (in libris de libero arbitrio ) wnde offenderezs Deum Jumme bo- fint dl IT üum, P iummutabilem, creatorem e[fe oumium muta- N bilium naturarum ; mec ullam effe naturam malam, f-. ve fübffantiam yin quantum uatura. eft atque fulflan- fcoptun * tia ; adverfus. Manicheos moflra. imvigilaret intentio. ] eif OïB'm li "R II, Jfli.tamen duo libri apertiffane adverfus eos editi fuut M j ? D7 Jäfenþonem veteri$ Lepgis, quam vebementi [ludio vefoni ervoris oppugnant. Hos ipfos de Genefi g ,,,, ] contra Manichzos libros S. Do&tor alio loco, (li lP«!/ j P jm dudumEpifcopus , his verbis refert , at- JJ a j 55 qui que commemorat : (ä Contra Mauichao 205 " gb lt (T) S. Auguítin. epift. 3r. ad Paulin. num. 7. tom. 2. (2) Idem lib. r. Retract, Ccap. Io. num. rz. tom. T , inm (3) Idem lib. g. de Y Genef, ad Litter. cap. 2, num. 3. tom: 3. 258 SQS (0) Q? bas literas. vetevis "Teffamenti non aliter ; quam opor- [ir at zet, accipiendo ervaut ; fed. omnino non accipiendo, €$ fipit, ütfütan deteflando. Blasphemant ; duos. coufevipfi libros vecenti temipove comver[füomis suee , cito volems eovum coufu- Mguftr ag ] tare deliramenta , vel erigere intentionem ad quaren- dam n literis , quas oderunt , Chriffianam , &2 Evan- «t a gelicam fidem. ld ad üm Au CV. Sequuntur S. Do&oris duo contra (rilism Manichzos libri, quorum primus de mori- EU bus Ecclefiz catholice , alter de moribus Ma- & Monic nicheorum infcribitur, uos Romz ineunte TU err anno 588. S. Dottor abfolvit ; vulgavit au- Yerbis al tem in Africa, ut editores Maurini cenfent , j hrtgn anno fortaffe 489. Scribendi caufa libros hu- " odl jusmodi Auguftino fuit fi£ta, & fimulata Ma- at ; nichzorum feveritas, & continentia, quam !^ n in perditiffima vita, ceterorum hzreticorum 1t polirira more, ad decipiendos fimplices , & incautos Ts ei fideles, fallaciter oftentabant. Auguftinum Wsbyter teftem produco : (1) gam baptizatus , inquit, qi Hijy; cum Rome e[fem , uec fevre tacitus po[Jeza Manicgrao- U sum ja&lantiam de falfa, t2 fallaci continentia , vel | Mi abfünentims , qua [e ad imperitos decipiendos veris TWl i Chrifliamis , quibus comparanudi mon fumt , infuper *-Lüi,'!ing ! qn, prefevunt fcvipfi duos libros , umum de movibus Ec- V tj clefie catholice , alterum .de smoribus Manicheortm. S. Do- Liber etiam de vera religione, quem &or Qs al u ia h ^ À '&;m' | Q5 S. Auguftin. lib. 1. Retra&, cap. 7. num. 1. tom, L. ( j ) — W (o)wy 259 ^s ( Gor anno circiter 3 . nondum presbyter Ü accipieud:, fcripfit, extrema potiffimum illius parte ad t n . . confutandos Manichzos pertinet de quo 3 e0r1i t Auguflinus: (1) Mexize, inquit, coztra duas tm ad qut naturos Marvicbeorum bác liler loquitur. Hunc um G n excipit alter Auguftini liber de utilitate cre- dendi ad amicum fuum Honoratum , quem, cum Auguftnus olim Manichzus nondum ; dU t Chrifianum , nondum fcilicet ; catechume- us de m num,atque etiam invitum, & repugnantem moribis d ad Manichzos adduxiffet nunc a Manichzo- oma iet rum errore eum revocare conatur , hisquc vngaVii j verbis alloquitur : (2) Tw nondum Chriflianus , 'ni cenlt qui bortatu sze0, cum eos. velementer. exfecrareris , a libros ! vix addu&hus es , ut audiendi tii , atque explerauds. imuhia ) viderentur ; qua, quofo, alia ve dele&atus e5, recorda- re , obfecro te ; mifi magna quadam prefumptione , a, Q haretian ac pollicitatione vationum ? Hic autem liber pri- k jl mus eft omnium , quos Auguftinus fa&tus presbyter edidit. Audiatur : (3) 'am vero Augu&fnæ yni, i apud Hipponem - Regium. presbyter Jcvipfi: libvum: de gl utilitate credendi ad. amicum aueum , quem deceptum & Manicheis , adhue eo errore noveram. detineri , & yiinets' iridere im catbolicee fidei difciplina, quod juberentur qunai * bomines credeye ; "on autem, quid e[fet verum, certiff- "m Ui* vaiione doceventuw. TM Cum autem Augufti- R 2 nus Afhi;i(þf'*'v: Ua o C0 S. Auguftin, lib. r. Retra&. cap. 13. num. ». tom, t. i (2) Idem lib. de Utilit, creden. ad Honorat. cap. r. num. 2. tom. 8, (3) Idem lib. i. Retra&. cap. 14. num. r. tom. 1. " 260 895 ( 0 ) SO9 1 (1) nusineunte anno 391 .pæsbyter fitinitiatus,ad hunc ipfum annum liber ifte pertinet. Li- finta j "; E g brum de utilitate credendi continuo confe- uitur alter S. Doctoris contra Manichzos li- án lerg ( C01] ] ber, qui de duabus animabus confcribitur. aj t Quare in eundem annum 3gi. cum fupe- j atio riore rejicitur. Hec enim de hujusmodi li- rtm, at bro S. Auguftinus habet: (1) Pof bunc lilrum ( de utilitate credendi ) /iripfi adbue. presbyter fifi prefþ, C um o coutra Manicbeos de duabus animabus , quarum di- fritipe ye cunt unam partem Dei e[fe ; altevass de pemte tene- brovum , quam uon condiderit Deus , €? que fit Deo [j '.'ellet') FW'IZ//'M///; coeterna : €9 bas ambas auima$, umam bonam, al. [ Jg/m/j tevagi inalam i umo bomime effe dehent : ifam fü licet sualagm jropriam carmis efó dicentes , quam car- f il nem eliam dicunt genti$ e[[e temebravum 5 :ilams vero TM l bonam ex adoentitià Dei pavte, que cum tenebrarum in IDX Ym ï"jia; gente conflixerit , atque utramque mifcuerit : 9 omnia uidem) bona boummis illàp boma anime ; ommim vero 1077 ! fuhtum,,,. zuala illi zale animetrbuunt. UM CVI. Inter Aüguftini a&ta, quex COhträ wrhxque : Manichzeos funt, celebris difputatio.illa nu- iJfP"Mtio e 7 ( i meratur, quam S. Do&or habuit cum For- tunato Manicheorum presbytero anno 592. [ fs , ab Auguftino füfcepta, & literis commenda- ta: de qua fatis eft ctum Poflidii Calamenfis Al Qp n Epifcopi , tum ipfiusmet Auguftini monu- At fe menta proferre. Poflidius quidem hzc nar- um ]ny rat: (l) P[,[[m. ( (D S Auguft. lib, r. Retra&. cap. 15. num. 1, tom. I. [4 m P * N5 (0) SQ7 26x D ' . rat E (1) Iu ia Hippomenfi urbe. Manticheovum: pe- fititsd tinet [j f'ilentia quam pluvimos cives , €9 peregrinos infece- Q00 Qu rat , €9 penetraverat. feducente , €9 — decipiente ejus- iichats dem bwerefis quodam presbytero , momine. Fortunato , ibidem conver[ante , atque manente. luterea Hippo- Onfcribt, menfes cive$, t9 peregrimi Chrifliami , tam Catbolici, cun f quam etam . Donatifle . adeunt . Auguffimum : presby- jsmi M B du t terum , atque depofcunt ; ut illum bominem Manicheo- ]u guly vum presbyterum ,. quem. do&hum credebant , videret, G9 cum eo de Lege tra&laret. Quod idem . .. .. 3 91.'("'.'/1]) munime venuit. Sed. utrum etiam boc Fortunatus fie- alï ) ?'e gfmf Yi vellets [cifcitatus eff. — At illi confeflim. ad ipfum j i hm Fortunotum id detulerunt ,. petentes , €?. exbortantes, 2277 ac flagitantes , quod id sminime vecufaret. Sane quo- wiaui ddem Fovtunatus Jauthum noverat Augujlz'mmz, j qïlaill L adbuc in eodeg fecum . errove conflitutum ; cum . eo- ) illam 4 dem congredi Pdvitabat. Verumtamen Juorum ma- 7777 ni; r xime inflantia coa&us , ac verecundatus . promifit cosmmimus fe effe venturum , certamenque. difputandi ; n Jubiturum. Unde condido die , ? loco, convenerunt in wumnum , concuvrentibus quam. pluvimis vivis ffudiofis , tuvbisque curiofis : €g apertis ANotariorum tabulis , t at difputatio eff cepta primo ; & fecundo finita eft. die. j ^ In qua ille Mamicheus preceptor , «t Gefforum . con- TU tinet fides , nec Catbolicam affertionem: potuit: evacua- j aj ,4:. ve; nec Mamichbeorum . feflam fubnixam veritate va- commf"*'ï' luit comprobave ; fed deficiens 'reyþonfz'one, ultimo col- (v laturums fe cum fuis qmaporibus ea, que vefellere non lii potuit , profecutus eff ; €?, fi fibi fovte de bis ./L'ltl..f. "- y li D 3 7- f (1) Poffid, Calamen. in Auguít. vita cap. 6. ! j P , 262 NOS ( 0 ) 889 df uime feciffent . fue anime &onfulturum: atque ita ab n de omnibus , apud quos mmagnus, €? do&us videbatur ,ui- bil valuiffe in fue fethe a[fertione judicatus eft.. Qua frtumat ille coufufione affe&tus , & fequeuti tempore de Hippo- jpnefum p rapuri nenfi civitate pvofe&us , ad eamdem amplius non ve- meavit: ac fic per smemovatum . Dei bominem omnium C cordibus , vel qui aderant , vel qui abfeutes illa, que gefla funt cogtoverant , errov ille ablotus , catbolica sntere HaCtenus Poffi- QLTR eff iatimata , ac vetenta veligo. dius. Eadem Auguítinus his verbis confir- lm, d edem | mat: (1) Eodem tempore presbyterii mei contra Álimatt Fortunatum quemdam Manicbeorum presbyterum dif- putavi, qui pluvimuuss tempovis apud Hipponem vi- !þæ/ j y; 1777 xevat , feduxeratque tam emultos ; ut propter illos ili eum delecaret babitare. sSque Que difputatio nobis alter- cantibus excepta ef? a. Notavis , veluti Gefla. coufice- idty difcip ventuv; nam &9 diem babet,t9 Confulem. Hanc ii UT ante M librum memorie conferre cuvavimus. Vev[atur. ibi Allt; j quefHo ; unde fit smaluan : sue affevente , exortum fuif- Je bominis smalusm ex libero voluntatis avbitrio ;j illo Wantum qutem uaturam "ali Deo coeternam. perfuadere . 120- Nit: ( fl liente. Sed confequenti die tandem confeffus efl , mi- bil fe adoevfus uos imvenme, quod diceret. — .Nec. fame Ül catbolicus fa&us efh ; fed tomen ab Hippone difreffrt. plltl(lï, 1 Publicum autem , folemne , legitimum , !t jrig certiffima auCtoritate difputationis hujus mo- sla tj numentum his verbis univerfz concertatio- ni ab Auguítino prefigitur: (2) Quito Kalen- das$ ()S, A (1) S. Auguft. lib. 1. Retra&t, cap. 16. num. 1. tom. 1. (j lm (2) Idem difput. 1. contra Fortun. Manich. pag. 93. col. Tum. l. lit. A, tom. 8. ( lm SQS ( 0 ) SQ7 265 MQUIP M das Septembris, Arcadio Auguflo bis , €9 Rufino vi- vtbl vis claviffuis Confulibus , babita. difputatio adverfus Fortunatum Manicbeorum jvesbyterum , in urbe Hip- atut . pun 1 ponen[ium Regionum , in Balueis Soyz'z Jub. profentia ij popu/z ff OR p i t CVII. Anno circiter 594. cum adhuc pre- Hf , CAU sbyter effet ; fcripfit Auguftinus librum unum contra Adnnqntum olim Manichzi difcipu- &CHHN M erbis ouut lum, de quo Adunanto hzc S. Do€tor habet ] j t a eodem libro : (1) dnfultave aufus eff. populo Ifrael Adinautus utus ( ex duodecim ) difripulis Mani- vilyim chei quem magnus Dotlorem illius fe&e fuiffó com- l jj 2407 o0rant Item alio loco hzc de Adimanto , gpar i qusque opere narrat : ( 2) Adinanti. opus - eff , TAE illius difcipuli Manicbei, qui pranomuüne Addas di- Jefæa [l Qus efl: Sic antiquiores MSS. At editi omnes HJ/ ante Maurinos fic habent : Qui proprio momüne Ler hr Addas didlus eff. — De fuo autem contra Adi- euartti. / mantum opere hzcS. Doctor pofteritati man- 7] ])WW) davit (3) Eodem tempore venerunt 2n manus aeas »; f u V re [ ff/ 4 quedam . difputationes Adimanti , qui fuerat Manichei difcipulus , quas confripfit adverfus Legem , €7 Pvo- 14 Wf phetas , velut contravia eis Evangelica , &2 Apoffoli- v d) fff "*" ca fcrzpm demoufirare. conatus. Huwic ego vefpondi mum i "verba ejus. ponens , eisque veddens vo[ponfionem meam. hoj a- 4 gncertaü- W/W ()S . Auguft. lib. contr. .Adimant. cap. 12. num. 2, t. 8 Jl (2) Idem. lib. 2. contr. adverf. Leg. & Proph. cap, 12. num. 4I. tom. 8. It(lmI n P.'S" J (3) Idem lib, 1. Retra&. cap. 22, num. r tem. 1. 264 w (o) w Ha&enus Auguftini libri, quos & antequam fb presbyter effet, & presbyteratus fui tempo- ( um re $. DoGtor contra Manichzos confcripfit. tf f Quinque priores libri, nempe: De Lilero 4r- hts qui Pitrio , de Genefi contra Mauicbeos , de Mcribus Ec- R, u clefie catbolice , de Moribus Manicheorum , de lVe- (I) Cun ra Reiore, ad tempus pertinent, quo non- ficig0 1 dum Auguftinus initiatus presbyter fuerat. lifes va "l'ales fe ab Alypio libros Paulinus tunc in- fs ) primis doctus, fan&us, & pius presbyter ac- TOfon q cepiffe teftatur , hisque in cxlum laudibus il- tiadÀ los effert : ( I) Atcepimm dfiane precipuum di- NUy de&lionis , €9 folicitudinis tue opus , fan&i, €9 perfe- I e g & in Domino Chriflo viri , fratris. noffri Zuguffini , terum f lbris quinque coufetum : quod ita givamu , atque t r Jifpicimus; wut di&ata Divinitus verba. credamus. toria Sequenti autem epiftola ad Auguftinum fcri- f À« bens, hzc de quinque ejus libris ab. Alypio Tf prg acceptis, deque Auguftini laudibus habet: (2) lat Cor Quos munere benedicli , £? veuerabilis uolis Epifco- i nofiri Alypii, nom pro. moffra anfiru&lione. tautum; Cy] Jéd etiam pro Ecclefie multarum wubium utilitate faf- (s for cepimus. Hos igitur munc libvos ledioni babheo ; in t&40n0 bis me obledo; de his cibum capio . e Q were Dfit h Jl terre , quo precordia noffra, ve poffint. /eculi va- Quam e Zefcere errore, coudiuntuw ! O. lucerna digue. fupra lab candelabrum | Écclefie pofita , que late catbolicis ur- Vrj Pibus de feptiformi Iychno paftum oleo letitie |umen Miml.fläta e f' (1) Paulin, ad (2) Idemad Alyp. epift, inter Auguft. 24. num. 3.tom.2. Auguft. epift. inter Auguft, 25. num. 1. tom. 2. ( U P^. NU ( 0 ) NQ9 265 CUR effuudens, denfas licet, beveticorum caligines difcutis ; füi tm € Jucem veritatis a confufione tenebravum /p,endme Cot elavifici Jermouis enbilas! Nec veretur Paulinus J hos quinque Auguítini libros eodem nomi- EMH ne, quo quinque Moyfis libri , appellare: "i, (1) Cum boc, inquit , Pematezzf/)o tuo cortra Ma- ; qllü Ij gücbeeos aue fatis avmmaveris : füqua im ahos quoque yter f L » Lofles. catholice fidei smumimina comparafli IU t i quefo s promeve mibi de armamentario tuo, €9 confer- st ve non abnuas ovma juflitie Hzc autem Pauli- dodibos ni ad Auguítinum Epiftola. ad annum perti- W(mpvw net 395. quo anno Paulinus presbyter, ut j C in ea ipfe teftatur , ad Auguftinum presby- 7 //i g terum fcribit. Sed quorfüm hzc? nimirum yur, d ad coercendam Janfenianorum audaciam, qui credin auctoritatem librorum , quos ante Epl[copa- m Ho: tum Auguftinus icrlpüt, utpote eorum hz- d Aly refi prorfus contrariam , magnopere debili- ; hi tare conantur. Wlf L I. j ht CVIII. Annocirciter 597. qui fuit fecun- ii ) '*/ dus fui Epifcopatus annus ( fiquidem exeun- Ícri- /)47 ; 7 te anno 395. fuit Epifcopus ordinatus O'f pfit Auguftinus contra epiftolam Manichzi , quam ejus difcipuli Fundamenti epiftolam ap- r fect! JW pellabant De hoc opere fuo hzc S. Doctor Ji pofteritati mandavit: (2) Ler contra e])z/lolam tit ! Manicbei, quaem vocant Fundamenti , priucipia. egas R 5 0- j m tuf (1) Paulin. epift. inter Auguft. 25. num 2. tom 2. (2) S. Auguit. Lib. 2. Retract. cap. . tom, m[füi — 266 WE (o) u95 Jola redavguit ; fed in ceieris ilius. pavtibus adnota- t fni iiones , ubi videbatur ,. affixe funt,. quibus tota fub- (immnà vertitur , €9 quibus commmonerer , füi quando contra g p totam fcribere vacavifft. Sequitur grande Au- [brsat guítini opus, quod, Maurinis judicibus, ad TICITOT annum pertinet 40O0. in tres füpra triginta tis t libros difpertitum contra Fauftum Manichzo- COR VCf rum Epifcopum. De quo opere fuo hzc $. t M: Doé&tor narrat: (1 Contra. Fauftum. Manicbeum foom . Plefpbemantem Legem , &7 Prophetas , 9 eorum beban Deum, €9 Incormationem Chrifiüi 5 feripturas: autem humy novi Teflamentà , quibus comvincitur, falfatas effe di- ter t centem , feripfi grande opus , verbis ejus propofitis tisfeci veddens ve[ponfioues sueus. Triginta €7 iwes difpu. zationes funt , quas etiam libros cur mom . dixerim? f Aug lm re MNamn , etfi funt in eis aliqui. perbreves 5 tamen. libri Jumt. Quis, qualis, cujas, & unde füerit M Fauftus ille ; fub initium operis cum inita WE a fe caufa, & ratione fcribendi, his verbis S. Difþllt: Do&tor declarat: (2) Fauftus quidam fuit, gen- Cem te Afer , civitate Milevitanus , eloquio füavis , inge- lhigyis sio callidus, fetla Mamicheus , ac per boc mefando Ui errore perverfus, Noveram ipfe bominem, quemad- duj uodum eum commemoravi in libris. Coufeffromum mea- dues Vit2z. Hic quoddasm volumen . edidit adverfus vetlam fittiqn C'viflianam fidem , &9' catbolicam. veritatem. Quod eum veniffet in wamus noffras , le&umque . effet a fra- y Cj tribus . defideraverunt, & jure caritatis , per quam e1$ ( l J $A Q lm (1) S. Aug. Lib. 2, Retra&. cap. 7. num. 1. tom. 1. m (2) Idemlib, z. contra Fauft. Manich. cap.r, num. 1. tom. $. ( dm D p xX99 (9) f«f?' EOf 267 hit at eis feroimus , fl.ftgmwer*nnh ut ei vefpondevemus . . . 4 h)j ah eti Cosnnodum autem , avbitror , fub. ejus. momine verba ejus ponere ; 9 [ub meo vefpoufionem meoum. In ande À libris autem Confeffionum fuarum, fupra com- dbus, d memoratis, narrat Auguftinus: (1) annozta- 1 tpit (lnidn tis füux undetrigefimo , Fauftum Carthagine conveniffe, cui quzítiones non paucas con- RO tra Manichzorum do&trinam , qux animum Manidem fuum admodum anxium , folicitumque ha- , E am bebant, diflolvendas propofuit. At Fauftus fuar du humanioribus dumtaxat literis , hisque levi- n d ter tin&us, expectationi Auguftini minime fa- i tisfecit. Hinc fattum eft; ut ex eo tempo- ini d) re Auguítinus a Manichzorum ítudio admo- direrit J dum refriguerit. amen J l nde f CIX. A€ta cum quodam Felice, Manichzo- um ii rum Electo, pertinent ad annum Chrifti 404. veri A Difputatio prima incidit in diem feptimam fi, g Decembris, cujus eft hoc exordium : (2) , If Honorio Auguflo fextum Confule ,. feptimo idus . De- u ^ f cembris. g]f]lï(ï? Difputatio fecunda habita eft die , ( duodecima ejusdem meníis, quam hzc ver- j Nji'-" ba præcedunt: ( 3 C ventum effet ad diem pra- j ffitutum , id efl , ad pridie iduum Decembris ; ves. fic J Q agi cepit in Ecclefia pacis. De hujusmodi a&is ) u hzc l (7,/,!74 (Ix) S. Aug.lib. 5. Confef. eap 3. 6. & 7. tom. t. ul (2) Idem lib. r. de AG, cum Felic. Manich. cap. 1. pag. 333. tom. 9. if (3) idem lib. 2. de AG, cum Felic, Mani 611. cap. 1. page ] i 345. tom. 8. 268 S95 (0 ) SQ? hec S. Do&or pofteritati tradidit: (1) Comra fs d Manicbeum quemdam, nomine Felicem , prafente. po- tinmo. pulo , in Ecclefia biduo difputavi. Hipponem quip- bautetm pe venerat , eumdem [eminaturus errorem : umus enim m € erat ex do&oribus eorum ; quomrvis ineruditus libe- Manicheo Ge- valibus litevis ; fed tamen verfutior. Fortunato. J of Jfa funt. Ecclefiaflica 5 fed imter meos libros compu- ETRT danuv. Dwo ergo libri funt , in quorum fecundo ;'J!P DI difputatum efh. de libero voluntatis arbitrio , five ad l, od sualum oj)eraizd!fm , ffve ad bomum. Felicem, fau- d poni [ ftumque exitum , qualem Auguftinus opta- Áifa uj verat, aécta hec habuerunt. Siquidem Felix t&mrimys manus ad extremum dedit , fe victum con- hrins feflus eft, Manichxamque hzrefim folemni, wu, n & publica exfecratione coram univerfo po- Vr pulo repudiavit, publicisque tabulis rei ge- Q q (tx hoc monumentum reliquit : (2) Ego Felix, t Q qui Manicheo cvedideram , munc. anathemo. eum T funt, j dothrinam ipfius , &9 fpiritum fedu&lorem ,. qui in illo 8 r a Jfuit, qui dixit: Deusm portem fuam genti tenebva- Àptir y vum nifcuife , C? eam tam tuvpiter liberare; ut cir- ho j tutes fuas transfiguravet zn. feminas contra mofculi- 2a, €9 ipfas itevum in mafculos contra feminina de- LT smonia s ita yut poffea veliquias ipfius fuce partis con- C p , Hl , figat z eternum globo tenebrarum. Has omnes , & AGa fu- ! n ' ceteras blafpbemias Manicbei anatbemo. Ts mï!i; pra commemorata excipit liber S. Do&toris de Na- m ]u ti j /ed (1) S. Aug. lib. 2. Retra&t. cap. $. tom. r. (2) Idem de A&. cum Felic. Manich. lib.2. cap. 22. pag Q 3$6. tom. 9. ( ) MT J i «Q9 (0 ) SED 269 (1) (ttm Natura boni contra Manichzos, quem ineun- jj te anno 405. S. DoGtor fcripfifle videtur. 'l'a- hponam uli:ïï'«- le autem de hoc libro fuo teftimonium Au- ): MU UR guítini eft: (1) Liler de Natura bomi adverfus r jb Mamnicbeos ; ubi offenditur, naturam. inconmmutabilem tunoo, D Deum effe , ac fummunm. bonum ;/ atque ab illo effe Hrer m ceteras naturas. froe fpirituales , [ive corporales ; at- irim f que ommes, im quamtum matuve Junt , bonas effe : €g, vmlo j f;'.'e (ln: quid , vel unde fit malum ; €? , quanta. aala Mani- eliem B chei ponant in natura boni, C? quamta Lona in na- [ünus (* tura mali, qua$ matuvas finxit ervov ipforum. 'Y'e- yidem terrimas Manichzorum turpitudines, illorum. um d do&trinz confentaneas , quz tum in Paphla- m folem onia, tum in Galliis innotuerunt , aperit hic iverfo ]. S. DoGor. 'Turpiffima enim ,' & exfecranda [is re f eorum myfteria, non nifi multo poft, id eft, anno circiter 421. quax Carthagine ab eis acka ) o 0l v fünt, in notitiam S. Do&toris venerunt: (2) [ nf i SP per coitem , inquit, mofculorum, €? feminarum ) lf;:'z&r.l:- ligatur pavs Dei, quam fe manducando folvere , 9 , 17 ? purgave pvofitemtuv ; cogit eo$ bujus tam mefondi er- f jjri I! (:'f;'! voris meceffta; ut non folum de pane, & oleribus, (euinmu C9 pomis, que fola videntur. in monifeflo. accipere ; T N féd inde . etiam folvant, €?. purgent. partem Dei s unde per coucubitums potefl, fi femine wutero concepta fue- p um A vit , colligari. Hoc f& facere quidam confefft e[fe im yotr pullico judicio perbilentur , mon. tantum in Papblago- j mia ; fed etiam in Gallia : ficut a quodam Rome C/öri- CQP e*.Pï (1) S. Aug. lib. 2. Retra&. cap. 9. tom. r. (2) Idem lib.de Nat. Boni cap. 37. pag. 367. tom. g. | 270 VICo ) u5 Chrifliano catbolico audivi: , cum imerrogaventur ; Jiieho eiufus au&oritate Scripture zfla facerent ; boc de Tle- iherfur: Jovro.fuo prodidiffe ,. quod paulo ante. commemoraoi, hter Hic liber, qui "hefaurus infcribitur, in quo vnfetur fediffima quzque, & tupiffima continebantur, gverar Auguftino tefte, Manichzi eft, primi Mani- Bu chzorum auctoris. eiint [ib CX. Extat preterea Augufítini liber ad kpor Qu in e Secundinum Manichzorum Auditorem , ho- Jnich: minemque Romanum , qualem fe in fua ad gftino Auguftinum epiftola fignificat, in qua revo- don, ) care Auguftinum audet ab Ecclefia Catholica, roris. eumque iterum in Manichezorum gregem fttr f l ' compellere. -De hoc opere fuo, quod pre [) il ifmur. ceteris contra Manichzos probat , u odque LTUM ad annum pertinet 405 , hoc S. Do : Or Inoe T. numentum illu(tre pofteritati reliquit : (1) plb i Secundimus quidam , uon ex eis, quos Manicbei Ele- Al n &os ; fed ex eis , quos. duditoves vocant , quem met Mnidg, facie quidem moveram , Jevipfit od sme, velut. amicus , bonorifice objurgans 5 quod oppugnarem. litevis ilam ltrt (s Cfï' Allu bevefim ; 69 admonens, ue focerem ; atque ad eam po- V m f tius fetiandamy exbortans , cum ejus defenfione , €9 fi- liüs Qu dei catbolice veprebenfione. . Huic ve/pondi : fed, quia l! ls in ejusdem opufculi capite mon poful , quis eui fivi- dlfap tj Peret s mon im epiflolis sueis ; fed im lihvis babetwr. lllic ab exordio confcvipta eff etiam ejus epiffola.. Hujus eutens tl voluminis titulus eff : Contra Secundinum ! Àip. u Ma- lm j (1) S. Aug. lib. a. Retra&t, cap. to. tom, 1 är mm ü Ü ai;'u C p wO ( o ) &O 271 w*ogarentw; Manichbeum. Quod suea fententia ommibus , que 111 adverfus illam peffem fcvibere. potui , facile prepono. RUQRS Inter Auguítini contra Manichzos opera re- n cenfetur etiam liber, qui infcribitur: Concra inebat, adverfarium Legis, & Prophetarum, qui ad i M annum pertinet circiter 420. uanquam. enim liber bic, quem $. DoGtor oppugnat, fcriptoris nomen non habeat; error tamen, n lr d qui in eo continetur, communis eft omnium torem, Manichzeorum: cui proluferunt errori, Au- eind guítino tcfíte, (1) Bafilides , Carpocrates, Cer- g don, Marcion, Apelles. De communione TU erroris hec indicat San&tus Do&tor : (2) .2 n g vecenfentis , inquit , que contra Fauftum Manicheur quot g Jeripfimnus ; €€ , que contra Adimantum , qui. Mani- quo [ ebei fe&ator, cum. ille vivevet , fuiffe ja&latur ; multa odhor o veperietis , que adverfus iftum pavitev valeant. Et Qu irl paulo infra: (4) De bac, inquit, dementia bo- T nunum non confiderantzum, quid Joguantur , adverfus Manicheos qulta jam fevipfimus. Sed, quisquis ; :]I!t'lll] jur a füerit fcriptor commemorati libri; certum lii d eft, Auguftino tefte, eidem codici infercum DL etiam fuiffe inchoatum Adamancti librum, qui fii Ü unus quondam füuerat ex primariis Manichzi i of difcipulis : (4) gam illud aliud , inquit, quod j in godem codice fcvibi ceperat , Adamanti opus. eff, Z- "7 J (1) Aug. lib. 2. contra adverf. Leg. & Proph. cap. 12. m num. 39. tom. $. (2) Idem ibidem num. 4o. J (3) Idem ibidem num. 41. (4) Idem ominino ibidem. 272 XQ9 ( 0 ) XG9 ilius difcipuli Manicbai , qui prenomine. Addas di. &uws ef.. De hoc autem opere hzc funt, que Auguftinus pofleritati mandavit : (1) Interez R liler. quidam cvujusdam . bavetici , five Mqrciom:/iæ . five cujuslibet. eorum , quorum error opimatur , quod iffhum quundum : non Deus. fecevit ; nec. Deus Legi5 , que data eft per Moyfen, €?' Peopbetarum. ad . eam- (l A dem legem pertinentium , verus. [it. Deuss fed peff- wlitror mui demon , cum apud Covtboginem amultis con- MïmiChæx fluentibus , €9. adtentiffime audientibus , in platea ma- tüm,, vitima legeretur ; pervenerunt ad eum . fvatres ffudio- titne n fiffime Chriffianz , eumque mibi vedavguendum. fiue ulla princii dilatione seiferunt , multum vogontes ; ut. mec . ego ve- Áre li Jponderve differvem. Refelii eum libvis ducbus , quos tichg] j ideo premotavi : Contra. adverfavium Legis, &2 Pro- trum pletarum 5 quia codex ipfe, qui miffus eft , nomen non babebat au&oris. j i Avf 3 v Y05, & Qi& Yolur AAf Vltntae KU Ji N a l Qyer ( / Ed 1 dn l ) ï todeo. Hatllra ho ff m LU UM CA- KT ET ( $. Aug. lib. 2. Retratt. cap. 38. tom. 1 W (o) VY 275 * Al J CAPUT XIX ] fott,q (l) lii De Sauéli duguffimi Doctrima. contra Mavcaris, novo$, €9 veteres Manicbeor. TTR gl us l, r d r his, quz contra aniles Manichzo- CXI. Ab rum fabulas Auguítinus docuit, ; f i arbitror omnino abftinendum. 'Ialia enim ] mulii u Manicheorum commenta fünt ita abfurda, in hum abfona, & perridicula ; ut iterata confuta- fritt [ tione non epgeant. Quz vero de duobus vl f d principiis neceffitantibus, deque negata no- if nut ftre libertatis indifferentia opinati funt Ma- duhti, nichzi ; quoniam hzc prafentis ztatis hzre- ?g'lï, "n ticorum communia funt, quibus fe Mani- cheis adjunxerunt r i[u if ? ea quibus argumentis ' Auguftinus everterit; depromere aegredior. Jam vero S. Auguftini do&rinam contra no- vos, & veteres Manichzos pro libero huma- n voluntatis arbitrio, contrariam principiis voluntatem noftram neceffantibus , ex qui- bus everfio fequitur libertatis indifferentiz , ab Auguftinianis caftris in folem, & aciem produco. Duas effe in homine animas, unam natura bonam , ex qua bona omnia ; alteram natura malam , ex qua omnia hominis mala inevitabili neceffitate confequerentur : hinc füb duplici hoc principio neceffitante nullum inefle homini arbitrium liberum olim Mani- ( chzi docuerunt. Duas autem contrarias ani- S iua- 274 «9y ( o ) 95 anarum hujusmodi naturas, vires, aCtiones ; (s verbis illis Matth. 7. 18. (ignificatas effe di- 1 Don faüte ar| cebant : Aon potef? arbor Lona smalos fru&us face- ve; neque avbov mala bonos fru&us facere, Con- lm : ( tra vero ad hzc Auguítinus : (1) U: ixrelliga- d pf ss, inquit , iflas duas arbores fic effe a Domino )l us pofitas ; ut. ibi fignificaretur. liberum avbitrium s mon jein vo] zaturas effe iflas duas avboves; fed voluntates mo- lt luta : ftras , ipfe ait ( Matth. 12. 35.) im Evengelio : t , 1 Aut facite arborem bonam, aut facite arbo- Ihd, aut rem malam, Qgis ef, qui poffit facere maturam f) * futrent ; Sz ergo zmpevatum efW molis; ut faciamus avborem Iperent aut bonam, aut malum; noffrum eff eligere , quid [//4 , /ä]]/] velimus. ltem : (2) Iffe due arbores , inquit, u dongar auanifeflifme im fimiltudime duorvum bominum pofite fü pt; id eff, fufli , & injufi : quia mif, quisque vo- CN luntateys wautaverit bonum operavi non potefl. Quod (E Qon) in nofhra poteflote pofitum alio loco ( Matth. 12. IUftg v 33.) docet; ubi mit : Aut facite arborem bo- lle, & nam, & fruCtum ejus bonum ; aut facite ar- Voltntatey borem rnalam, & fruCtum ejus malum . . . A. tun Mala ergo avbor frutus bonos facere pon poieft ; fid s. Ae] ex.mala fieri bona potefl, ut bonos fruddus ferat. ltl 5 fim Preterea : (3) .4udi, inquit, de llero ar» j A'inians Purio primo ipfur Domümum ; ubi duas arbores ! * Janfes Commemovat , quavum muentiouems ipfe fecifli: audi 1 01', & ( Matth. 1 t d A. f C0 S. Auguft. lib. contr. Fortunat. Manich. Difp. 2 n. 22. tom. F gofte 2) ldem lib, contr. Adimant. Manich. cap. 26. tom. $. 3) I;Iem lib. 2, thü « de A&t. cum Felic, Manich. cap. 4. tom. g. LE X99 ( 0 ) 889 275 » Vs (Matth. 12. 53.) dicentem : Aut facite arbo- ts elede * aut rem bonam, & fruttum ejus bonum ) L frido j facite arborem malam, & fruCtum ejus ma- , n lum. Cum ergo dicit : aut boc facite, aut illud fa- | U iny eites poteflatezu. iudicat , mom matuvam. — .Nemo euim, t a us vifi Deus, facere avborem poteft ; [ed babet unusquis- vlürit, v que im volumtste aut eligere, que bon a , & effe ar- vuolutta v ber Dona 5 aut eligere, que mala funt, &2 effe avbor mola . e * in Bongh - Hoc ergo Domimus dicens qut facite ficite u iud, eut facite illud; offendit effe im poteflate, quid r t Jacevent ; & quia , fi bona. eligevent 5 pramium ejus ii acciperent : [i sualum eligevent 5 penams ejus fenii- veut : femper autem ile juffus eff mut vemumerator, d »]?lf ", mqu aub damuator. gt p ; qm'sque í CXII. Per duas illas arbores fignificari docet contra Manichzos Auguftinus liberum p Ü Matth noftrz voluntatis arbitrium , quo poteftate libera, & ele&iva concipere poffumus tum rborem J qt fiottt voluntatem bonam , tum malam ; id eft, tum palun. bene, tum male velle noftro arbitratu poffu- p j mus. At hec Auguftini do&rina evertit fün- ditus fimul cum Manichea Lutheranam , ,Itgm ] M* "TL Calvinianam, & Janfenianam fententiam. So- n 7 los Janfenianos aggredior, quorum quo cal- lidior, eo periculofior eft error. Sub inde- | fmüy [ liberata dele&tatione mala, au&toribus Janfe- ( Mato nianis, fi major eít, quam bona; concipere non poflumus voluntatem bonam ; fed re- h, Düþ' M* ceflario erumpimus in voluntstem malam. b u h Item pim P - 276 SQ9? (0) 9SD9 [tem fub indeliberata deleCtatione bona ; fi u qu major eft, quam mala; concipere non poflu- im, / nus voluntatem malam ; fed neceffario erum- amm b« pimus in voluntatem bonam. Sub zqua- tindeli libus vero , contrarüsque —delectationibus klberat indeliberatis nec in bonam , nec in malam o eode plenam, atque completam voluntatem erum- fl Dei pere poffümus ; fed hinc illinc ambigui , & lioram. ancipites fluctuamus ; quin aut in delibera- foupa tam voluntatem bonam, aut in deliberatam Witum. voluntatem malam prodire poffimus. Ex his it bonen autem efficitur; ut modo ab una inevitabili fs Aug nece(litate elapfi in. contrariam alteram ejus- teflote dem generis incurramus ; modo in impoten- int, & tiam nobis infuperabilem quidquam delibera- ? m te volendi incidamus. Nullum eft ieitur in Ws Janfeniana duarum dele&ationum fchola li- Wt berum noítrz voluntatis arbitrium , quo po- Vg teftate libera, & eleCtiva, noftroque arbitra- fl ( tu tum voluntatem bonam, tum voluntatem mo.elfggt malam concipere valeamus. His autem omni- no repugnat fupra commemorata contra ve- Cfnï e&; X Don teres Manichxos S. Auguftini doGtrina.. Do- & A cet preterea contra veteres Manicheos Au- n Ü ïolu guftinus, in noftra poteftate pofitum effe mu- tare voluntatem malam in bonam. At in tf ^ UI Janfeniana duarum . deleCtationum | fchola id q Ü ab homine fieri omnino non poteft. Etenim *dtha qui malam voluntatem habet , au&ore Jan- H&m) Qu Ífenio, premitur ab indeliberata dele&tatione n &na- j1 m E NQS ( 0 ) NQS 277 tb mala, quz major eft indeliberata deleGtatione HO bona. Ad mutandam vero voluntatem ma- Tirio enm lam in bonam, au&tore eodem, neceffe eft; $ub ay Il j ledtionts [ ut indeliberata dele&tatio bona major fit in- deliberata dele&tatione mala. At id, mapi- x n mie ftro eodem, nullo modo in hominis; fed in TAT QT fola Dei poteftate eft. Ergo in janfeniana atb duarum dele&tationum fchola, adverfante. & n db repugnante Auguftino , in poteftate noftra , delibenue pofitum non efít, mutare voluntatem malam jmus, Bu in bonam. Iterum contra Manichzos vete- V ) li a iv res Auguítinus docet, in unitscujusque po- at teftate pofitum effe , aut eligere, quz bona jn impi funt, & efle voluntatis bonz ; aut eligere, am dl quz mala funt, & effe voluntatis malz : ac- elt igitt: cepturus premium ; fi bona eleperit, a jufto m fchdi remuneratore : fubiturus penam ; fi mala m, qu? elegerit, a damnatore jufto. At in jJanfe- yyc a niana duarum dele&tationum fchola, ut ho- -voluntit mo eligat bona, & fit voluntatis bonz, ne- witem ul cefle eft; ut. habeat indeliberatam dele&tatio- conr nem bonam, quz major fit indeliberata de- le&tatione mala ut eligat autem mala, fit- Xirim. ! ichas 4 que voluntatis malz, necefle eft; ut habeat ; d indeliberatam delettationem malam , quz ma- Í jor fit indeliberata dele&tatione bona." Atqui, U! auCtore Janfenio, neque in hominis potefta- te eft habere indeliberatam delectátionem bo- " Iu nam, quz major fit indeliberata dele&tatione d l mala; neque habere indeliberatam dele&ta- j ek&g[jü!.f S ? tio- ii 2 278 &Q? ( 0 ) 99 tionem malam , quz major fit indeliberata aelat delectatione bona. Ergo in jJanfeniana dua- ais rum dele&ationum fchola neque in homi- ütem | nis poteflate eft eligere, quz bona funt , & 1 Jl efle voluntatis bonz ; neque eligere, quz ma- ItQUe- ardini la funt, & efle voluntatis male. — Reftat igi- tur;ut tam bona, quam mala ele&io irrefifti- ia j flb m biliter nobis neceflaria fit. Fatetur hec ]Jan- lter a( fenius. At i ita eít; nullum eft bonum me- ritum in electione bona ; nullumque meri- ts ver tum malum in mala. Ergo nullum prz- f i infi imium accepturi fumus pro ele&tione, & vo- luntate bona; nullamque fumus fubituri pe- tem in nam ob electionem, & voluntatem malam. ftute Poftremo, quod Chriftianz aures ferre non Qm; n poffünt, neque juítus remunerator Deus eft ; m a neque juítus, damnator. umhüs | OtN CXIII. Praterea contra veteres Mani- At pa chzos hec Auguftinus docet : (1) Motus , quo n d buc, atque. illuc voluntas. comvertitur , nifi e[fat vo- Bu 2) J dwntarius , atque im moffra pofitus poteflates meque | loudondus , cum. ad fuperi.va , neque culpandus bomo if e[[et ; cum ad iuferiora detorquet, quafi quemdam car- LE dinem . voluntotis. Voluntas igitur hominis , P 0l €5are cardinis inflar, Augufítino auctore, indiffe- UTN rens omnino eít : cujus voluntatis motus , lutai ] quo huc, & illuc fertur , in libera hominis poteftate eft : quod fi non ita fe haberet ; ne- que D u ïxdam ( S. Aug. lib. 3. de Lib. Arb, cap. 1. num. 3. tom, £ ] SES ( 0 ) NQ9 279 lgl que laudandus, cum ad fuperiora ; neque cul- ia d pandus homo eflet; cum ad inferiora volun- ye i ln tatem fuam, cardinis inftar, convertit. At n f d in Janfeniana duarum dele&tstionum — fchola I6 u neque voluntas hominis indifferens eft, inftar Nehit i cardinis ; quoniam füb majori dele&tatione r ii bona irrefiftibiliter ad volendum bonum e ) qr has J fub majori vero dele&tatione mala irrefiftibi- bonum m liter ad volendum malum neceffitatur. Mo- tus vero, quo huc, & illuc voluntas hominié imqi n mullum p fertur, non in libera hominis poteftate; fed in infuperabili fibi neceffitate eft. Pofita au- ions, v fübitany tem infuperabili boni , malique volendi necef- Wt u tem m fitate, neque laudandus homo eft volendo bo- num ; neque volendo malum culpandus. De ; ferre n r Deust eadem ad bonum, malumque volendum libera hominis poteftate plurima funt, quz S. Do&or contra Manichzos veteres congerit, quz in no- res Y vos pariter Manicheos cadunt. Pauca quz- Mattty dam depromo. (1) Nibi, inquit , tam in mo- aj d Jfera poteffate ;; quam . ipfa voluntas , eff.. Rurfum : (2) Folumtas moffra mec volumtas efftt ; nifi effet yfur P " in^noflra poteflate. Porro quia efl in poteflate ; libe- mefo 4 va eff nobis. — .Non enim efl uobis liberum , quod in poteflate non babemus ; aut potefl non. effe , quod ha- r i [ jl Jv bemus. Iterum: (3) Quacumque ifla caufa efl vo- g m luntatis, fi mon ei potefl vefifli ; - fiue peccato ei- ce- 4 di- jl du (1) S. Auguft. lib, 3. de Lib. Arb. cap. 3. num.7. tom. 1 qllC (2) ldem ibidem num. g. g (3) ldem ibidem cap. 18.. num. 5o. » 280 «Q9 (0 ) X99 ditur : fi autem potefl . mon ei cedatur , 67 ton pec- (rmpimc cobitur. n forte fallit incautum 2 Ergo: caveat ; um fe ne fallatur. Zn tauta. fallacia efl ; ut caveri ommi. fib d zo non pofft? Sida efl; mulla peccata funt Quis jrfti enim peccat im €o , quod mullo wmodo caveri poteft? t o fit de Peccativ. autem 2« Caveri. igitur. potefl. — "Tandem ; (I) Deccati veum. tenere quemquaq s guz'a non fectt, erata quod facere mon potefl ; fümme imiquitatis efl, 69 zn- T p Quet h Jauie. . Quamobrem ille auime quidquid faciunt ,. fi gatura , mon voluntate faciunt ; id eft , fi libero ad Dero ar faciendum , & uon faciendum motu animi covent ,. fi GG f denique bis abflinendi ab opere fuo poteffas sulla con- ceditur peccotum eavum tezere uon poffusuus. Sum- &t dd ma fuperioris Auguftiniane dottrinz contra ponder verteres Manichzos talis eft. Ine(t homini li- Wie Tij bertas, quz in fcholis dicitur contradiCtionis, lt q qua libero animi motu agere poteít, atque &tüm non agere; atque idcirco peccare poteft, & d non peccare. . Voluntas noftra in noftra pror- fs fus libera poteftate eft. — Abftinere a peccato Átfol unusquisque poteft, Habet anima potefta- ? omr tem liberam abftinendi a peccato. Summz 'Ciïur iniquitatis eft, & infaniz, peccati reum habe- t re quemquam, qui non fecit, quod facere læ' l non poteft. Nulla eft peccandi caufa, quam lt qu cavere quisque non poffit. Quscumque (ati0I caufa 1in nobis eft voluntatis male, talis eft; ut ei refiftere valeamus. Citur f At hzec pugnant fe f omni- n C0 S. Auguft.lib. de duab. animab. cap. 12. num. 17 tom. $. Qs 281 ET omnino cum jJanfeniana duarum dele&atio- o ts num fententia. " zi 3 Etenim in Janfeniana fchola Todti d füb indeliberata dele&atione bona, quz ma- jut.- d jor fit indeliberata dele&tatione mala , non po- n pj teft homo peccare: contra vero fub indelibe- Tiodes rata delectatione mala, quz major fit indeli- 1 TTE r l berata delectatione- bona , non poteít homo lii n non peccare. Ergo in Janfeniana fententia j fuiut, | caret homo libertate contradi&tionis, qua li- bero animi motu peccare poteft, & non pec- T a care. ii tl Item au&tore Tanfenio voluntas no- ft tl ftra non in poteftate noftra; fed in poteflate n eft dele&tationis illius, quz viribus ,. atque 15 QU pondere fuperat alteram fibi contrariam, qua- hiomini que major eft altera, Rurfus qui peccat, abs- wdidtio tinere a peccato omnino non poteít. Qui et, um enim peccat, Janfenio au&ore, premitur ab ] pGïC&e i indeliberata deleCtatione mala , qux major, feu gravior eft indeliberata dele&tatione bona. yoft p eaptt At fub talimajori pondere abítinere a pecca- " porää- to omnino non poteít. . Praterea peccati reus dicitur a Janfenio, qui cum minori delecta- ' ] a * tione bona non refítitit majori dele&tationi ma- le. .At, auGtore eodem , fieri non poteft; L hf ut quis cum delectatione minori refiftat dele- Uü; q[äll! j &ationi majori. Ergo, au&tore Janfenio , di- . yecu li & citur peccati reus, qui non fecit , quod fa- cere nion potuit. Contra vero , au&tore Au- guítino, id dicere, & judicare, fummz ini- Qf quitatis eft, & infaniz. '"l'andem jJanfenio j 315 au- 282 8SQ9 (0) S99 auCtore indeliberata dele&tatio mala , major [/)A indeliberata deleCtatione bona , eít veriffima ia Do caufa peccandi. Hanc autem peccandi cau- filerim íam, auCtore eodem , quoniam indeliberata ft 8 eft, cavere omnino non poflumus : quoniam lerem vero major eft dele&tatione bona, ei refiftere tn e nullo modo valemus. "T'alia Janfenius affir- qilæ [ mat, & przdicat. Talia Auguftinus contra lerum novos, & veteres Manichzos deteftatur, at- i f que exfecratur. nl Demi CXIV. AEamdem incudem cum contra ve- digrznm teres , tum contra novos Manichzos , ante- D7 quam ifti erumperent , fzpenumero Augu- 17 ! fünus pertundit. Audiatur: (1) Quid quisque letri. Jétandum , inquit, 67 emple&fendum eligat ; n vo- lg duntate effe. pofitum. confifit ; mullaque. ve. de avce. do- Vav wrnandi , ve&oque ordime mentem deponi ; mifi vo- Ínt, luntote : 9 efl suanifeftum , non vem ullam, cum ea d dj quisque male utitur s fed ipfum auale utentem effe ar- guendum. Rurfum: (5 ) Siia deta efh voluntas fuit ) 511 jrrfus liberas ut natuvaleu babeat ifftusm motum . jam. ue- petdis ceffitate ad bec comvertitur : meque ulla. culpa. depre- vis, Y fendi poteff ; ubi matura , weceffitasque. dominatur. ]0'615 Q TYtem: (3) Anime vationali , que efl im bomime, lffa)( dedit Deus. liberum avbitrium : fic enim po[fet. bale- ve mevitusmi ; fi voluutate , son neceffitate boi e[fe- 71 . ) $ 4 G5 S. Auguft. lib. r. de Lib. Arb. cap. 2. num. 4. tom. 1. 1) T tom €2) Idem ibidem lib. 3. cap, r. num. 1. tom. C3) Idem lib. contr, Fortun. Manich. difp. 1. num. 1. " j lg tom, 8 lliy fih i &QS ( o ) &Q7 285 l nj us Cuim. evgo oporteat non meceffitate s fed volum- [E vertim tate lonum effó ; oportebat , ut Deus amume daret yxandi g lilerum; arbitvium. Iterum: (1) Pena injufta of indellbo Jet, & premünm; fi bomo voluniatem mom baberet y: Quot liberem. Debuit autem &2 in fupblicio, €9' in pra- E ao effe juflitim : quomiams boc wmum efl bonorum, feris i que funt ex. Deo. Debuit. igitur. Deus dave bomini Nius cota libirum. avbitrium. Preterea: (2) Liberum ari- vt d trium fi (Deus) von dediffet ;; judicium. puniend: mll guftuns e[fc poffet , mec auevitum ve&te faciendi. Denuo: (3) Nemiuem vituperatione , fuppliciove fr u digmun , qui mut id velit, quod juflitia velle mon hoos , d probibet ; aut. id mom faciat, quod facere mon . poteff. nero At JVone ifla cantant €9 im montibus paffoves, €£9 im Qud 9 tbeatris Poete , ? indotli in circulis, &7 dotli in Bi- bliothecis , €$? Antiflites in. facvis locis ,. €? in orbe lii ; T [ (U';:.' h tevvavum genus. bumanum? Demum : (4). Mulia yi ; Jünt , que agunt. bomines malo, a quibus eis liberum illm, 9^ efl abflinere. Sed mll tagu. libevum eff 5 quam illi "m fuit, qui Deo füo, a quo erat conditus vethus , mullo T m prorfus vitio depravatus. adflabat. Hzc eft com- pendiaria S. Doctoris doCtrina contraria no- ; J vis, veteribusque Manichzis , fuperioribus TL locis contenta. It :/omim Rerum ele&io in libera, ar- Nul- T. bitra, &, domina hominis voluntate eft. la . qU " i l [ J (1) S. Aug. lib. ?. de Lib. Arb. ca.p. I. num. 3. t/om. P [ (2) Idem lib. contra Fortun. Manich. difp. 2. num. 20. tom. 8. m r um C3) Idem lib. de duab. animab. cap. rr. num. t15. tom, 8. n j, 1f (4) 1dem lib. 1. Oper. Imperf. contra Julian. Pelagiam: Pl füb num, 47. tom. 10. 284 ROV ( o ) P la culpa deprehendi poteft ; ubi peccandi ne- ngyr ceffitas dominstur. Si boni fümus necefflita- i, te3 nullum in nobis eft bonum meritum. ATT Non neceflitate; fed libera voluntate bonos ireftl nos efle oportet. Injuíta pcena , injuftum pre- dmre, mium eflet ; fi non haberet homo volunta- yri d tem liberam ab omni prorfus irrefiftibili fibi Q füm neceffitate. Sublata libertate ab omni irrefi- teceffn ftibili neceffitate, nullum eft bonum , malum- tudore que meritum ; nullum juftum premium, nul- hiaon. lumque juftum fupplicium. Veritas eft natu- tf rz ltímine nota, &ab hominibus omnibus de- r cantata, neminem efle vituperatione, fuppli- Urtat ciove dignum ; qui id non faciat , quod facere (Í nece non poteft. In ultima vero fua cum Pelagianis titng f concertatione confirmat Auguftinus, quod fe- t&bl f penumero contra Manichzos docuerat ; nimi- BIN rum , liberum nobis efle abítinere a peccatis, fieque quz mala quzdam funt voluntaria , & delibe- T rata: quamquam id magis liberum fuit primo Tf homini in ftatu naturz fanz ; quam liberum petmor nobis fit in ftatu naturz infirmz. Ille enim om', | fumma facilitate ; nos autem non fine multa mii, 3t difficultatea peccando poflimus abftinere. At lily, lec repugnant ommnino jJanfeniane duarum inelihe dele&tationum do&rinz. in ea enim Janfenia- tion fer' na fententia rerum electio non eft in libera, ar- I) nOH bitra, & domina hominis voluntate ; fed. in faære t illius eft deletationis neceffitate, quz alte- u (0m ram fuperat, atque major eft altera.. Item 10a- &()Ie J& 285 nl . major deleCtatio mala voluntati predomina- Ti tür , eamque ad peccandum neceffitat : neque fient, tamen idcirco voluntas hominis pofita fub ve Dous irrefiftibili peccandi neceffitste, Janfenio au- lum pre Gore, excufatur a culpa. Preterea füb ma- volut jori dele&tatione bona, Janfenio auCtore, bo- ii i ni fumus neceffitate: neque tamen bonitatis moi d« neceffitas rationem meriti excludit. Rurfum , 1, U auCtore eodem , fub majori dele&tatione ma- nium, n la non habet homo voluntatem liberam ab ir- s d t refiftibili peccandi neceffitate ; fimiliter fub nnibus&;l- majori dele&tatione bona non habet homo vo- luntatem liberam ab irrefifübili bene viven- I fuppü' od f di neceffitate: nihilo tamen minus in Janfe- Peligit niana fchola & jufta hominis peena eft inevi- qud* tabili neffitate peccantis ; & juftum preemium ejusdem eft infuperabili neceffitate pie , ju- m; nf ] peccaniv fteque viventis. Iterum , magiftro eodem, fcdee repugnante, &adverfante Auguftino, fub ir- refiftibili bene , maleque agendi neceffitate u prim fiberar permanet adhuc, atque .perfiftit tum ratio [lc e? boni, malique meriti; tum ratio jufti prce- mii, atque fupplicii. Denuo, qui habet in- x r inore d deliberatam dele&tationem malam , majorem dui Y indeliberata dele&t:tione bona, precepta Dei non fervat; quod in eo ftatu ea fervareomni- anit [in no. non poteít; ac proinde non facit , quod Bbe "n l facere tunc omnino non poteít: tamen con- i tra communem humnani generis fenfum ; do- ;UZ D Jtei &ore Janfenio, dignus vituperatione eft, at- fiii que 286 «O4 ( o ) 99 que fupplicio. Denique, au&tore eodem, quo- wlttai ties peccamus ; fub indeliberata delectatione fim h mala peccamus, majore indeliberata deleQta- jmaui tione bona ; füb qua indeliberata delectatio- diemen ne mala, majore indeliberata deleCtatione bo- jri odl na, abítinere a peccando omnino non poflu- f odint Imnus. Negat hzc Auguítinus , non modo (ünhr'arma cum Manichzis, fed etiam cum Pelagianis Ü nefi difputans. mja of valnat CXV. Profequitur Auftuftinus veterum fiQe | Manicheorum confuütationem , qua novi pa« ticheo riter Manichzi confütantur. Et primo qui- fic A dem: (1) QCum ergo moveris, inquit, meceffta- Itt af teyi, qua bic oppreffus fumi , qua. vefpirare mom. po- tf tui, cui vefiftere mom potui quid me accufas , quafi Wa peccantem 2 Ytem : (2). Nos fub fato flellerum uul- .(ms 3 Te] lius bosmisis genefim. ponimms y ut. liberum avbirium la g voluntatis , quo vel lene , vel male vivimus , propter lï-ï'[p"[ jW juffum. judicium Dei ab omnài neceffitatis vinculo vin- fititeo ( dicemus. Rurfum L] . (3) Si vefiffere. ( animz) nf zon valuevimt; innocentes damnantur : fü valuerunt, anich nec voluerunt . quid adbuc tam fabulofe inducitis na- m..mnen * 2 umam anali ; cum a propria voluntate fit ovigo peccati fion D Hoc euim füa. culpa, non vi aliena fecerunt y quod, cum h IT Ya po[feut malo vefiflere , noluerunt. — $i ergo tioluerumt j ch()a [ Q0- ldtcie (1») S. Aug. lib, contr. Fortun. Manich, difp. 2. num. 21 tom. 8 () T (2) Idem lib. 2. contr, Fauft. Manich. cap. 1. tom. $. () (3) Idem lib. 22. contra Fauit. Manich. cap. 28.tom. 8. li hi &99 ( 0 ) XS9 287 MU hum voluntatis crimen efh , non neceffitatis. Iterum : (1) Sed in bac, inquit Manichzus, /erie feculoruzs dl jam walis permifla , atque concreta anima) zom ded. tione D obtemperavit preceptis.. Quevamus, quave2. .Si pro- jria voluntates vera culpa, €? jufla pena. — Sed jana y pilt fi voluntas eff ven ; uulla eff. ad peccandum matura o ml contvaria : &?' ideo Mamicheorum omnis comvitla eff, ia t? everfa fallacia. — .Sà autem ab bofle oppreffa. quo miffsefi; fi aliemo malo fuperata, cui vefifliere noua valuerat ; inigum pena, €?' magna crudelitos. De- veun nique Juliano Pelagiano exprobranti fibi Ma- m nicheorum errorem de neceffitate peccandi jim Q* fic Auguftinus refpondet: (2) Regemeratos au- , ff tem abfit, wt vedigamus , ficut. calumniaris , fub me- , ( j ceffitate. crizimum , Deo laevgiemte doma virtutum. j n Quamvis ergo aliau legem videamus in membvis no- llortiti ] firis , vepugnanten legi muentis moffre ; mon folum l arh!ïl'!m tomen nece[frtatem cviminis non babet ; ( homo) fed u, n Balet potius bonorem . laudis , cujus fpivitus , fpiritali v - quuneve adjyutus, adoerfus cornis coucupifcentiam con. cupajcit. Docet igitur primo contra veteres. ( qin) ia Manichzos Auguftinus, injuftam effe accu- j 9 fationem peccantis ; fi caufe illi refiftere is non poteft, qua inducitur ad peccandum. gm!;[[[(lgi, (!0(19 n Jam vero in Janfeniana duarum deleCtationum gl Íchola caufa, qux hominem ad peccandum. j/) inducit, eft indeliberata dele&tatio mala, quz ma—' J 2 (1) S. Aug. lib. zz.co/ntm Fauft. Manich. cap. 98. tom. g. f $ (2) Idem lib. 6. contra Julian, Pelagian. cap. 23. num. 74. tom. ro. t - 28$ 889 ( 0:) 88 l, que major eft indeliberata dele&tatione bona. At- qui , Janfenio au&ore , nec refiftere poteít bn, m Áhola in homo indeliberatz dele&tationi male , quz major eft indeliberata deleCtatione bona ; 'nec toni hu comparare fibi msjorem delectationem bo- retolua nam, qua refiftere poffit minori dele&ationi pne malz. Ergo in Janfeniana duarum delecta- lere vol tionum fchola injufta eft accufatio peccantis : a. 7 Tat0$ f0j quod Auguftinus cum Ecclefia catholica dete- ftetur. Docet fecundo Auguftinus, liberum tumque noftre voluntatis arbitrium , quo vel bene, fiamus | leCior vel male vivimus, ab omni neceflitatis vin- culo-vindicandum effe ; nein decernendis pre- (is, Àt miis, atque fuppliciis Dei judicium injuftum fhols fitüm ] fit.. Docet ergo Aüguftinus, liberum nofítrz voluntatis arbitrium , quo vel bene, vel ma- Wr d i le vivimus , vindicandum effe tum a Janfe- qu, av niana dele&tatione bona, quz , cum major eft tiQne b mala , irrefiftibiliter nos ad bene vivendum tioni m neceífitat; tum a Janfeniana deleCtatione ma- Ántyr, la, quz, cum major eft bona, irrefiftibiliter v Dece( nos neceffitat ad vivendum male ; ne in de- Df | cernendis premiis, atque fuppliciis Dei ju- dicium injuftum fit. Docet tertio Augu(ti- B nus, fi refiftere malo non valent animz ; in- "II v nocentes damnantur: fíi autem refiftere no- ROrQ lunt ; quod, fi velint, poffunt ; earum cri- LUA Ü men liberz voluntatis eít, non irrefiftibilis l delilam fj « neceífitatis. — Atin Janfeniana duarum dele- ' LU &ationum fchola indeliberate dele&tatiorii 1na- p Á q99 ( 0 ) wQ» 289 boto, At lz, que major eft indeliberata dele&atione lere pl bona, refiftere non valent animz ; ergo in ea fchola innocentes damnantur. Item deleCta- at qe Dom; x tioni hujusmodi in eadem fchola ita, refi(te- lonem [ re nolunt animz ; ut id velle non poflint ; er- deleduis go in eadem íÍchola earum crimen non li- ym d berz voluntatis eft; fed irrefiftibilis neceffi- ) pecoantis: tatis.. "l'andem Auguftinus docet , regene- hod ratos non efle fub neceffitate criminum : tan- as lo tumque abeft; ut neceffitatem criminis Chri- )vb ftianus habeat; ut refi(tendo , - ut poteft, de- | ; le&ationi male , potius habeat honorem lau- (fitats Wt yndis t dis. Atin Janfeniana. duarum dele&tationum n injud Íchola quoties regenerati peccant ; indelibe- l TAU ratam habent deleCtationem bonam , quz mi- .. vel t nor eft indeliberata deleCtatione mala. At- j n1) d qui, auCtore Janfenio, cum minori dele&ta- tione bona nequeunt refiftere majori deleGta. »nut l ] vivand "i tioni male. Ergo in eo ítatu neceffario ver- atione l fantur , in quo neceffario peccant; ac proin- de neceffitatem criminis habent , nec habere «tl E poffunt honorem laudis. js i CXVI. Alia reftant. tela , quz S. Augu- j A nint;" ftinus contra novos , & veteres Manichzos intorquet. Hzc fuünt hujusmodi : (1 Zni- ((l marum duo effe genera. (IManichzi dicunt) quod egrttf u ^ j [ gt j i deliberendo mume in malam partem , munc in bo- uaow outat offenfio. ( Auguftinus refpondet ) Cur n 705 :atiani i lh (1) S. Aug. lib. de duab. animab. cap. 13. num. 19. tom. 8« 290 W (o) 9 wom magis boc [igmums efl umius anime , que libera J i, h illa voluntate. buc , G bue ferri; binc, atque binc ve- jferri. potefl 2 mam mibi cimm aecidit ; umum me effe dtim Jentio , utrumque. confiderautem , alteruvum : eligen- t0n i fl C iem 5 fed plerumque illad. libet ; boc decet ; quorum iem o uos in wiedio pofiti flu&uamus. Ytem : (1) Non fa-. ciebam , quod &?' incompavabili affe&lu. amplius. hi t D) placebat ,. 69 mox, ut vellem , poffem . quia. smox, ut if foni vellem, utiqué velleg. Rurfum : (2) Sreut vatio ve- (mpat tili cor va docet, mreliorem e[f naturam ( Angelorum) quam provfus nibil deleGat illicitum ita valio vera Titic q gübilominus docet , etiam iülam ( hominum ) Zonam ditir. effe , que babet im poteflate illicitam deleGationem , [/77 W 1 hu n ff extitevit ;; ita cobibereg ut non folum de ceteris ii citis, vetieque fatlis ;; verum etiam de ipfius prave deleclationis cobibitione letetur. Iterum : (3) Sim- UX bil delearet. ilicitum ; memo peccaret. Peccat . ergo, li qui dele&ationem iliciti velaxat potius ; quam ve- atquei frenat. -^. In eo genere iffa vationalia. fatia funt; QIt,. ut inefftt eis poffibilitas freenandi dele&iationem ab il- COntrar licito , quam, nom frenando peccavevunt. Magna eft Yolunt itaque C? bumana creatuya : guandoquidem per eam lnc x polfibilitatesm snflauratur , pev. quams, fi voluiffet , mon Jüsmod cecidifft. Praterea: (4) Non utique in cupidita- Tif uibus frenandis continentia laboraret ; fü mihil mos 558 contra, quod decet , liberet.. Clamat Zfpoflolus ( Rom. Tlijor j 7. Vceffo Vilibi C1) S. Aug. lib. 8. Confef. cap. ro, num. 20. tom. r. C2) Idem lib. rr, de Genef. ad Litter. cap. 7. tom. 3. N(rat | (3) Idem lib. 22. contra Fauft. Manich. cap. 28. tom. g. (4) Idem lib. de Continen. cap.3. num. 6. tom. 6. Ü KAI SQ9 ( 0 ) SQ? 29I qu lb 7. 18.) Scio, iszqwi, quia non habitst in ( DT me, hoc eft , in carne mea bonum. Velle TTTE enim adjacet mihi ; perficere autem bonum Mi d non invenio. INunc enim fieri bouum . petef j ut t ; g male concupijcentie mon confentiatur : pevficietur au- r j zegi bonwm ; quemdo ipfa waala comcupifcentia fimie- (uv. ampli.«vs t Denique: (1) Tales milites Apeftolica tuba (uio m iflo fonitu aecendit im [relium: Non ergo regnet Qitut t (zmquit Rom. 6. 12.) peccatum in veftro mor- Vg tali corpore ad obediendum defideriis ejus. .. ha rao w Tunc emim vegnave offenditur; fi defiderüs ejus. obe- ditur. Efh ergo in ncbis peccati. copeupifcentio, quee m du non efl permittenda vegnare : fünt ejus. defideria, qui- b um bus non efl obediendum. 7[))/1?/] ])H Jl CXVIL. Jam vero, Auguftino auGtcre, 0 Jeccut 4 anima voluntate libera huc, & huc ferri ; hinc, atque illinc referri poteft. Contra, Janfenio au- ; u / "m &ore, nec füb inzqualibus, nec füb equalibus m di ; contrariis dele&tationibus indeliberatis, anima Mu voluntate libera huc , & huc, hincferri ; atque illinc referri poteft. Si enim deleGtationes hu- jln y . jusmodi vquales funt ? in neutram partem if V T a.-pi;z.w anima moveri poteft. Sinautem funt inzqua- les ; eo neceffario anima fertur, quo deleCtstio F sii major irrefiftibiliter eam impellit ; & ab eo bhf(mm neceflàrio refertur, a quo delettatio major ir- refiftibiliter eam repellit. Hec Janfenius. Narrat przterea de fe ipfo Auguftinus: cum h. P 2 de- , gn.* g n n ^ (1) S. Auguft. lib. de Continen. cap. 3. num. 8. tom. 6, 292 RES ( 0 ) SQ? deliberaret de inítituendo novo curfu, & ge- fentn nere vitz ; medium fe expertum efle inter &nio, malam voluptatis delectationem , & delecta- feman tionem bonam caftitatis. At vero multo ma- dEbon: jore dele&tatione bona, quam mala, fe per- z fufum, ac delinitum fenfiffe teftatur : nihilo jrem tamen minus , repudiata dele&tatione bona fim, multo majore , fecutum fe effe affirmat dele- tinenti &ationem malam , quamvis multo minorem, Fieri non alia de caufa; nifi, quia voluit. At, au- m d Core jJanfenino , id fieri omnino non po- quamy teít. Quod enim amplius nos dele&tat, & delibe quidem delectatione indeliberata , ut malus tra .Y Auguftini interpres fiepenumero inculcat ; fe- Tale | cundüm id operemur, necefle eft, & quidem ti fræn neceffitate nobis irrefiftibili. Item, Augu- Q ftino auctore, in poteftate hominis eft tur- N pem delectationem, fi extiterit, cohibere ; at- i my] que ita cohibere; ut de noftra pravz deleGta- fentig tionis cohibitione lztemur. Contra vero, indelibu auctore Janfenio, i deleCtatio mala extiterit Itf i major, quam bona ; in poteítate noftra non 11 o eft eam cohibere : fin minor extiterit ; non 1 T0b in noílra, fed in majoris dele&tationis bonz 'indelib« poteftate, feu potius neceflitate eft cohibere Ti d malam; quin letari unquam , poffimus, tan- quam de noftra delectationis malz cohibitio- Ton ! P?te(t | ne. lterum , au&tore Auguftino, ineft ho- ETU mini ratione przdito poteítas frenandi inde- liberatam dele&tationem. malam , quam . non re- 29 o o frenando peccat. Contra vero , au&tore Jan- ef n t d fenio, caret homo ratione przditus poteftate frenandi dele&tationem. malam , cum msjor Tlto m eftbona ; quam tunc non frenando, non pec- n2 cat: quoniam non libere ; fed neceffario ma- ür : ninb jorem deleCtationem malam non frenat. Rur- ione bt fum , Auguftino au&tore, laborat nunc con- jrmat db ünentia in frznandis malis cupiditatibus. finora Fieri enim nunc poteft a nobis ; ut indelibe- t At rate deleCtationi male non confentiamus : Q nn p quamvis nunc fieri non poflit a nobis; ut in- eletr, deliberata deleCtatione mala careamus. : Con- r m tra vero , auctore Janfenio , fi cupiditates yülci malz funt robuftiores, quam bonz ; fruftra in * k quit: eis frzenandis continentia laborat ? quoniam , Augr tunc eas frenare omnino non poteft : nec ts elt t fieri nunc poteft ; ut indeliberatz delectatio- hibere; ni male, quoties major eft bona, non con- fentiamus. 'Tandem , au&tore Auguftino, TORUT indeliberata delectatio mala, quz hzreditaria p exitti ineft in nobis, non eft permittenda regnare yfta 1 in nobis, nec ejus motibus eft obediendum 3 nobis. g Contra vero, au&ore Janfenio, fi indeliberata dileCtatio mala major eít indelibe- yuis 00f TO rata deleCtatione bona; fieri omnino a nobis lU5 mü non poteft, quin regnet in nobis : nec fieri poteft a nobis; ut ejus motibus non obe- cohfbiüf' diatur a nobis. j yi i u&m ]W [» T3 CXVIIL : 294 «Q9 ( 0 ) 397 CXVIII. Pergit Auguftinus contra no- D a. D tyi fent vos , & veteres Manichzos, &ait : (1) Omnui. bus grovfus. dele&tationibus concupifceniie, que ad- Yanichee verfantur. dele&ationi fapientie , coercendis , atque fa- mi: ( xandis imvigilet officium comtinentia. Unde angu- i praci füms eom [ine dubitatione metiuntur , qui folas libi- 1 Rof o dines corporis cobibere defimiunt : melius profetio il. f jotef li, qui mom addunt corporis , fed genevalitev libidi- (tque po dur's t nem , five cupiditatem vegendam dicunt , ad. continen- giam pertinere, Iem : (2) Invitlam, inquit , vun- jæret. quam ego voluptatem carnis , ficut folere se. infimu- X jas, dixi. Auubo eam. &9 debere , €? poffe dicimus vinci : fed tu tamquam bonum, vepugnante alio bo- fiU$, 7z.0 5 ego taguquama malum, vepugnaute bono C? tu lDerata fts ind. viribus proprüs ; ego gratia. Salvatoris. Rurfum : TK (3) Concupifcentias malas , quibus, fi beme viwi- zuus,mon confentimus ; tamen e[& mom megomus m N Uones nolis. Cafligande funt , expugnandee funt , vincen- Nec . bona indeli de funt ; tamem funt , nec. aliene funt. nofra ; fed mala funt. Praterea : (4) Reffut Core j ( poft baptismum ) «cwz . carze. conflidus : quim , at af deleta eff iniquitas ; fed mumet infirmitas. Iueff , titillat deleBatio illicite. concupifcentie : pugna , vefi- & o ffe , noli confentire : &9 impletur. bic. illud ( Eccle- COntyg [ fia(t. 18.50.) Poft concupifcentias tuas non eas. k Ad extremum placet concludere aurea 5. Joan. Qgn: (5 S. Auguft. lib. de Continen. cap. 13. num. 28. tom. 6. (2) Idem lib. 5. contr. Julian. Pelagian. c. g. n. 32. tom. 10- (3) idem lib. 6. centr, Julian. Pelagian, cap. 23. num. 74. tom. 1o. ; )5) (a4) Idem Serm. 155. contra Pelagian. cap. 9. nuim. 9, tom. $. ( «5 (0) 8v 295 At n joan. Damafceni fummi, optimique 'T'heo- (1) ( logi fententia, ex przclariffimo ejus contra £, ( L " Manichzos dialogo excerpta, quz eft hujus- I5, d 1 [| modi : (1) Si zalum bono adverfatur , ut ens en- Ub a d, principium principio, fubfleutia. fubftantie , €2 , i f l ut tore vefiro loquav , Deus Deo ; faze, cum in uo- T ffra. poteflate fit bouus , aut. smalm facere 5 in mofiva nl 1b quoque poteflate fitum erit bono, vel malo palmam d eri dare; nosque in coufà evigumus ; ut. adter alterum . fa- geret. hqui, s g n r/fe db CXIX. Docet prima fententia Augufti- ite d nus , ad continentiz officium pertinere, inde- n : &i liberatas omnes deleCtationes malas contra- Rarfün rias indeliberatis dele&tationibus bonis rege- lene i re, coercere, cohibere. At, fi contingat, quod fepenumero ufuvenit, indeliberatas delecta- TU j, t tiones malas robu(ítiores , validioresque effe indeliberatis dele&tationibus bonis ; tunc, au- lvg[' /W Core Janfenio, extra poteftatem continentiz 4) H(fclüï du : l eít, atque idcirco ad continentiz officium pro eo cafu minime pertinet, regere, coercere, , h ac cohibere indeliberatas deleCkationes malas (l " contrarias indeliberatis deleCtationibus bonis. ( Bo Quocirca Auguftini do&trina de contrariis de- noné lectationibus ,Janfeniane do&rinz prorfus re- u pugnat. Item Manicheorum errorem Ju- Jo;m. T 4 lia- t " . iom. i jum. * (1) S. Joan. Damafc. Dial. contr, Manich, num, 76. pag. 461. edit. Lequien. ] COm*J" 296 &O85 ( 0 ) 997 a lianus Pelagianus Auguftino exprobrabat £ m05, Y erinde, ac fi S. Do&or doceret, talem efle Áii do indeliberatam dele&tationem malam ; ut eam vincere, & fuperare non valeamus. Ad hanc ( Juliani calumniam S, Do&or refpondet, in- tf bup deliberatam dele&tationem malam, cui repu- (elbera gnat indelibera dele&atio bona, talem efle ; «t ut eam feruper vincere, ac fuperare Dei gra- fendn. tia poffimus, ac debeamus. Contra vero , lotatu au&ctore Janfenio , fi indeliberata dele&tatio TUbis p inala major eft indeliberata dele&tatione bona ; qui y quz Dei gratia eft ; tunc malam hujusmodi lo dele&tationem vincere, & füperare omnino non Janfes poflumus : quod fi non poflümus ; nec de- ll bemus. Auguftini ergo doCtrina de duabus HH, &c hujusmodi dele&bationibus contraria omnino (s eft Janfenianz do&trinz. lterum Juliani ca- Ts d lumniam diluens libera voce Auguftinus af- tj firmat , indeliberatas dele&tationes malas, no- m bis penitus inhzrentes, caítigandas, frznan- nobisql das, expugnandas a nobis efíc. Ergo, aucto- 10 on re Auguflino, eas cafligare, franare, expu- dük&aq gnare, & vincere femper poflumus. Si enim Qe in non poffumus ; nec debemus. Quis enim de- Tit da bet id, quod non poteít ? Contra vero, au- eniana ore Janfenio, quoties malz hujusmodi de- Ngul le&tstiones robuftiores, validioresque funt con- ls COf trariis dele&tationibus bonis, quod fepenu- &niano mero ufuvenit; tunc fieri omnino non po- Anaf teíl; ut eas caftigemus, fræ'nemus, expugne- US ) m Inus, - SQS ( 0 ) NG9 297 o : mus, vincamus. Pugnat igitur fana Augu- tl df füini doctrina cum dotrina infana Janfenii. 1, Ut at , Adlis . CXX. Fatetur preterea Auguftinus nos, ondet, etfi baptizatos, in perpetuo confliétu cum in- p deliberatis dele&tationibus malis verfari : in alem de: eoque conflittu nos ad pugnandum, ad re- um fiftendum, ad diflentiendum magnopere co- [itr WO0 hortatur : illudque Ecclefiaftici przceptum | du nobis proponit: Pof concupifcentias tuas mon eas ; Jf bona! quod perinde fe habet, ac, ne confentias in- deliberatis tuis dele&tationibus malis. Atin hujusmoä gmpino Y Janfeniana duarum dele&ationum do&trina ;; It nullum locum habent hxc Auguftini confi- lia, & cohortationes. ]e duah; $i enim indeliberatz 3 Omti deleCtationes malz viribus füperant indelibe- Juian ratas dele&tationes bonas , quod non raro con- ;ufïinusaï tingit5 fieri tunc non poteít; quin expugne- mur, quin cedamus, quin fuccumbamus L . mylis, T frmte nobisque przcipitur, quod fieria nobis omni- 20, J no non poteft. In explicando igitur duarum delectationum conflictu , maxime , acerrime- IG eXPU' ; &u que inter fe confligunt duz prorfus contra- : efii b rie doCtrine, Auguftiniana fcilicet, & jJan- feniana , victore femper , & triumphatore Vero, 2 Auguftino. Ha&tenus fubftructis, & excita- od füntot tis contra novos potiffimum Manichzos Jan- fenianos Auguítinianis molibus au&toritatem | (æpenü' Damafceni contra veteres Manichzos pugnan- j tis, tamquam faftigium impono. Damafce- u fr S no mll:', 298 *05 (0) 887 155 — no auGtore. in noftra libera poteftate pofitum 3 Á [ eft de duobus principiis inter fe contrariis, 36 "o vel bono, vel malo, palmam dare ; nosque TP in caufa fumus ; ut unum alterum fuüperet. Ergo , Damafceno auCtore , in noftra libera poteftate pofitum eft vel bonz, vel malz de- le&ationi palmam, viCtoriamque dare : nos- AE que in caufa fumus ; ut altera alteram fu- peret. Atin [anfeniana duarum deleCtkatio- ADdas | num íchola íi deleCtatio utraque zqualis eft; neutri poffumus palmam dare : fin ve- Albigenfe TOi ro fint inequales; vel bona eít minor mala, Nigen vel inala efít minor bona ? Si bona eft mi- Albigen nor mala ; tunc bonz non poffumus : fi ma- Telis e cheory la eft minor bona; tunc malz non poflümus almam dare : neque nos fumus in caufà; Albignt Iw ut altera alteram fuperet : fed ipfz potius in qWm, caufa funt; ut modo ab una, modo ab Abigen altera, quz viribus przvalue- omir Albigen rit, fuperemur. ts ]) Albigen[ Qum ( ( EN. pus n j AT " Mbïgenf, : : Diin x Alblgen] trimo; lMbieen Mete MT sj IN- g - * X * X TEOA — Ó—DÁ— H — IÓ " [5 4194 piSum. sE 1 J E te potm EE u ER UER U ; D Z N ZA N "x p uY * SUVZ DC e p VoRN A DUSONSI NYZSVA 5 AA T NUA N 4 NUZNUMA E Z C^ .ä ZA ä COntr TenN Z LL e 5 SEANSI MA e€ez fa. Y A x OE M ï ;: h äï ;h. h : V, T "gt t T VEOUCH TARO OCC TECTA AE AC ORC "m Ht im füpi yflrs [ d mied IONSOD. OE X. (ate : RERUM, ET VERBORUM. alteum f& t d A pag. ! h u ! ) ADdaä unus ex primarii s Manetis difcipulis. 43 Albigenfes ab Albigefio in Gallia; aliisque locis aliis ye : fnre nominibus appellati. 130 Timor m Albigenfes heretici cur Bulgari vulgo appellati, 13t om d Albigenfium , feu Bulgarorum , vel Catharorum he- ns: f refis eadem, ac hxrefis Paulicianorum , feu Mani- chaorum. 132 ) po[l'am? Albigeníes , ut Manichei veteres, duos Deos, bo- n cauüi num unum,; bonorum omnium ; & malum alte- z us rum , omnium malorum caufam docebant. 132. 133 Albigenfes , ut Manichzi veteres, liberum arbitrium modod hominis negabant, 134 ]üe- Albigenfes, ut Manichzi veteres , teftamentum ve- tus Deo malo ; novur& Deo bono tribuebant, 135 Albigenfes, ut Manichami veteres, Chriftum Domi- num de Maria Virgine natum ejusque verum cor- pus negabant., 135 Albigenfes , ut Manichsi veteres, Chriftianum ba- ptismum repudiabant. 136 Albigenfes, ut Manichzi veteres , Chriftianum ma- trimonium exfecrabantur. I36 Albigenfes , ut Manichei veteres, Pythagoreorum Metempfychofim docebant. 136 Albigenfes, ut Manichei veteres, emortualem Mani- chai diem , negle&to die Pafche , apparatu magnifi- €0 celebrabant, 137 AI- [V DN D X. xautimus Albigenfes ab iis abftinebant cibis, a quibus vete- pag. res Manichaei, 138 j Und Albigenfium libido, ut Manicheorum veterum, c£- ts ] franatiffima at Y 138 Albigenfes , ut veteres Manichai, preftigiis, & malo- ipulünu fum daemonum cultui, & familiaritati addiGii 139 celitaten Albigenfes - x1x & xiin feculi veri Predeftina- Que con tiani fuerunt ; non fecus , ac Przedeftinatiani vete- Augultin & 1X. fzculi. res V, V1 140 I4I Libeo Archelaus Cafcharze in Mefopotamia Epifcopus cum Auguftn ibros Manete difputat ; quem confutat , & viétor a Ju- dicibus declaratur 40 41 Aupultin Archelaus , & Marcellus impetum populi contra Aurulini Manetem fedant 41 us d Archelaus cum Marcello Diodoridem venit Iterum Juvdüni &i) cum Manete difpupat, iterumque confutat. 42 43 Archelaus Hiftoriam Manetis Chaldaice fcribit. 44 Ticlgg Arimanius malus Perfarum Deus lyeri Auditores Manicheorum qui, quales, quibus ad- Augufini ftri&ti legibus, quibus officiis addicti 8 49 NG Auditoribus fuis univerfam do&rinam , & difcipli- hst nam fuam EleGi communicabant. 49 dendi Auditores a folis Ele&orum exfecrandis myfteriis quem exclufi. 49 Augufti Auditoribus tota Manichaeorum do&rina tradeba- brum tur; clandeftina autem facra folis nota erant Ele- Tüm &is 49 246 Tecef Augufítinus ab undevigefimo ad annum duodevige- Augult fimum Manichzorum Auditor. 243 libris Auguítinus adolefcens, & catechumenus, in Chri- Contr ftiana do&trina parum verfatus, voluptatibus fer- quem viens , glorie percupidus , fimulata Ele&torum pie- Aruft tate, & feveritate deceptus in Manicheorum hz- fim incidit. tUm . 948. 249 Augufh Auguftinus promiffa fibi ab Ele&tis perfpicua verita- Msj te, certaque felicitate, pro c&ca, ut dicebant , fu- hn u Perfhuola, & fimplici credulitate , fit Mamchæus 250 dlbuä Au- INDE :x. Jus V. N Auguftinus perturbatus Manichzorum que&ftione il- pag. i la: Unde malum ? unde malum ? motisque contra Tun, & vetus Teftamentum quaftionibus, in. errores in- lnf currit Manichaorum. 2Sr ; (l « Augulttinus ob propugnatam a Manichzis peccandi ne- ii Ti ceffitatem, & füblatum peccandi dedeeus, extin&tos- edeftin- que confcientice ftimulos Manichzis adhgrefcit 252. 253 dl Vil Auguftini prima contra Manichaxs fcripta, tres de 256 T u Libero Arbitrio libri. OpLs cun Auguftinus Epifcopus tres fuos de Libero Arbitrio r a libros ad Paulinum Nolanum legendos transmittit. 257 p Auguttini libri duo de Genefi contra Manichzos. 237 Auguítinus Epifcopus refert duos a fe fcriptos li- yli eontm ! bros de Genefi contra Manichaos. 257. 258 : r denum Auguttini libri duo de Moribus Ecclefiue catholica, b J & de Moribus Manichsorum ad coercendam Ma- l TLil. nichzeorum ja&tantiam de fimulata ab eis morum feveritate. 258 ibus ad- | Auguftiniliber de Vera religione, in cujus extrema " parte Maichzos confutat. 2590. 259 Auguftinus presbyter fcribit librum de Utilitate cre- ; ülpl- ; dendi ad amicum fuum Honoratum Manichzum, quem olim ipfe deceperat. 259 gyftri r Auguftinus presbyter fcribit contra Manicheos li- brum de duabus Animabus , bona una bono- tnicti rum omnium ; mala altera malorum omnium t Je neceffaria in nobis cauíaà. 260 j p Augulftini presbyteri prima contra Manichsos a&ta , lOdevige. il libris duobus comprehenfa, difputationes dusg funt contra Fortunatum Manichaeorum presbyterum , in Chl'i i quem confutavit, & in fugam Hippone coegit. 261. 262 ul Auguftinus presbyter fcribit librum contra Adiman, 2 mum p* tum , olim Manachzi difcipulum. 26 2 ![um hæ' Auguftini nondum Epifcopi primos quinque contra u Manichzos libros ab Alypio accepit Paulinus No- 1 WH'[:I' lanus , quos Divivos appellat ; fummisque eos lau- u ,fll' ) dibus in celum etEert. 264. j us Au- hi .22- IND EX Auguftinus Epifcopus fcribit librum contra epifto- Ppag lts d lam Manichzi, Fundamenti vulgo appellatam. 265 lts , Auguftinus Epifcopus fcribit grande opus tribus, & fdas B trigintalibris comprehenfum, contra Fauftum Ma- lutus d nicheorum Epifcopum 266 Jiidns v Auguttini Epifcopi a&ta , duobus libris comprehen- ctdoti fa, contra-Felicem Manichaeorum Ele&tum. 267. 268 f redy Augufhnus Epifcopus fcribit librum de Natura Bo- prscip ni contra Manichaos. 268. 269 Dudds d Auguftinus Epifcopus fcribit librum, quem prz ce- Viduà teris probat , ad Secundinum Romanum , Mani- cheorum Auditorem 270 lvin Auguftinus Epifcopus fcribit librum contra Adver- ( bu: farium legis, & Prophetarum , apud quem Mani- Tidg ch&orum errores, & fragmentum Libri Adiman- ü Wi ti, qui fuit Mamchæl difcipulus , invenit. 271 hn Auguítini do&trina contra veteres Manichsos de li- lutem bertate indifferentiz , de nulla irrefiftibili ad actus 1108 It liberos neceffitate , de libera poteftate refiftenai Civini b femper, & pro omni cafu cuilibet dele&ationi in- Oi deliberate, evertit funditus fimul cum Luthera- Wa nis, & Calvinianis novos etiam Manichaos Jan- Cilyini fenianos , defenfores folius libertatis a coa&tione , n 275. & íáqq &gemm'e dele&tationis neceflitantis. & p Auguítini de Gratia verba nunquam, & nuspiam ab G Vini | eo ufürpata. 234 Q glir B l'remw aptismus in aqua a Manichzis repudiatus. 52 Ca Vint Baptismus Chriftianus a Manichsis, füperftitione K'.H)P gentilibus, reje&tus 84 Bol Bellarmini defenfio contra calumnias Volfit 169 Irreii Bema Manicheorum tribunal erat , altaris inftar, Alvinjs gradibus quinque fublime , magnifica fupelle&ili 10 ex| ornatum 97 IVInu: Bematis dies feftus exeunte Martio, prope Pafcha, Tites quo die occifus eít Manicheus , folemnitate ma- t Ximaa Manichgis celebratug 95. 96 Be- *&Kxu lV DBDRBX L Bematis dies feftus apud Manichzos turpiffimis my- pag. litim, Af fteriig , & horrendis prettigiis exfecrabilis. 95. 96 rlblls, & Buddas Babylone, Hierofolymis Terebinthus appel- hum M. latus, Manicheorum pracurfor. 22 ï( Buddas confutatus a Magis Perfarum , Mithre fa- nprehe cerdotibus, Babylone in Perfidem apud viduam m 26' LT íe recipit , przítigiis indulgens a malo demone un b precipitatur. 23* 24 200 ] Budde demortui opibus , & Scythiani libris anus p vidua potitur 24. 25 C h Mul ? alviniani in conftituendis principiis neceffitanti- ; Adret C bus, & negando arbitrium liberum , veri Ma- m Mat nichgorum fücceffores 186 Adimin Calvinus geminam pr&deftinationem ex mero Dei i beneplacito docet: alteram ad benefafcta, & adfa- os de li lutem ; alteram ad malefadiàa, & ad perditionem adadus nos irrefiítibiliter necetfitantem. 1987.188 [iftendt Calvini blalphemiz de Deo , ex mero füo benepla- donin cito homines ad malefaBa, & ad fempiterna fup- utdeta plicia antecedenter predeftinante. 189 Calvini blafphemis de Deo homines deferente, ex- gos Ti adHont, edcante , obdurante ad hunc iinu.m 3 ut peccent, & pereant. I9x Qx& Calvini blafphemie de Deo ex mero fuo beneplaci- pan d to alios Angelos ad fidelitatem ; ad infidelitatem alios irrefiftibiliter pradeftinante. 1923 r Calvini blafphemie de Deo, ex mero fuo benepla- $. cito primum hominem ad peccandum , ejusque Jhitone pofteros ad omnia tum pane , tum culpae mala [i) irrefiftibiliter predeftinante. 193 Calviniani Manichzis , eorum praedecefforibus , mul- to exfecrabiliores. 193. 194 al Calvinus docet, füb hereditaria cupiditate mala ho- mines neceffario peccare ; non quidem neceffitate piítt fe [i) coaQionis , qus pugnat cum voluntario; fed ne- 9 ceffitate fimplici, qui cum voluntano componitur. 194 )» Cal- j LINDEX. Calvinus docet peccatnm effe voluntarium, & irre- pag. fiftibiliter neceffarium : inevitabile , & fimul ad Juretuem Jaretum culpe , paenseque reatum imputabile. I96 Calvinus exaggerat miferias nature lapfz ; ut fuadeat Daretum [COISUL hominem fibi relictum in omnibus fuis a&tionibus neceffario peccare Tétdis 197 Jeretum Calvinus docet, efficacem Dei gratiam nos irrefifti- d neg biliter ad bonum affenfum neceffitare ; nec in po- Tetetum teftate noftra effe ejusmodi gratie refiftere , vel [ gatin obtemperare. 197 & feq. Ditdonus Calvinus libertatem a fimplici neceffitate, feu indif- är»hd ferentie negat, folamque in nobis admittit liber- tatem a coattione 200 doride ditus Calvinus antiquos Philofophos ; Grecos , Latinosque Patres, & Theologos, defenfores libertatis indif- « ferentig vituperat. 202 Calvinus nunquam , & nuspiam veteres Manichaeos L ü Ed aj redarguit de duplici principio neceffitante ; nec de fublata libertate indifferentiz. 203 tXecran Catechumeni olim appellabantur Chriftiani; baptiza- E)- l'.l"«[ Ql ti autem vuleo dicebantur fideles Ti 245 Curbicus primum in fervitute 5 deinde libertinus, Wiet Manes ; tandem Manichzus appellatus, quis; qua- lis, & cujas fuerit. 26 & feq. uft 1. r fis, amafceni do&trina contra veteres Mianichaeos, Fats( D quod in noftra libera poteftate eft, ex duobus demg( contrariis ,atque idcirco ex duabus contrariis de- gUA in Tij le&ationibus indeliberatis, vel bonze, vel mal& palmam , & vi&toriam dare: nosque in caufa effe ; eix M ut una dele&tatio fuperet alteram , evertit fundi- ) D] tus novos Manicheos Janfenianos, defenfores ge- tlieoi mine dele&tationis neceffitantis. 298 (r tllnat Decretum Diocletiani , & Maximiani contra Mani- Judici chaos in Africa commorantes 100 Ws Decretum Valentiniani contra Manichazos. 1OoÍ Decretum Theodofii fenioris contra Manichaos. 102 hf De- hi at IN D E X. V in. Ht imuli Decretum T heodofii Junioris contra Manichsos. 104 Decretum Valentiniani IIl. contra Manichzos. 102 I t fund Decretum Bafilii Macedonis , & filiorum ejus de in- diontbus terimendis Manichais, eorumque libris combu- rendis. I106. 107 j irrefiti- Decretum Michaelis Curopolates , & Leonis Armeni icinpr de necandis ubique Manichzis. 107 16, Wd Decretum Tuítiniani II.. de comburendis Manichsis ertinacibus. 106. 107 EVA u Idf Diodorus presbyter certiorem facit Epifcopum fuum t lgt Archelaum de erroribus, & adventu Manetis Dio- ^ul doridem Mefopotamie Vicum , cujus literis eru- ditus cum Manete difputat 42 timsqu F. js indi- j ; le&ti Manicheorum qui, Quales, quibus adítri- TTR Gilegibus , cui muneri defítinati. 50 Elccüi ab Auditoribus fegregati' foli peragebant: fua n execranda myíte " ". 5I lj Ex Ele&torum ccetu magiítri duodecim fab uno o- p mnium capite, L N "3 Oot p í h ^| feptuaginta duo , pres- byteri, & Diaconi Maniehzorum feligebantur., 52 ertius, E ]i l- auftus Manichzorum Epi!'cr.)pus quis, qualis, cu- "T F jas; & unde fuerit, quaque de re fcripferit. 266 Fauftus Carthagine ab Auguitino anno setatis fuze un- ichtth detrigefimo vifus, cum quseitionibus fibi ab Au- juobus guftino propofitis non fatisfecerit eo imagis a Ma- j nicheis S. Do&or abalienatur. 267 m Felix Manicheorum Ele&üs ab Auguftino in judi- TT cio publico confutatus , repudiat publice Mani- u- cheorum herefim , & fit catholicus. 269 Fortunatus Manichzorum presbyter ab Augu(tino in a " judicio publico confutatus , ignominiam non fe- 261. 262 Vut- f rens, Hipponem deferit. [ ( ( B H j elafius Papa Manicheos in exilium relegari cu- ( G rat, eorumque codices flammis comburi prze* p U cipit. Gen- II$ LNdO BX hia d Gentilium veterum error de natura mala, omnium pag. caufa malorum., l uj d Gentiles veteres Manichzeorum prascurfores, ) Tecelt(ds H. e m Il clas, eeretici antiqui Manichaeorum pracurfores. Hermas unus ex primariis tribus Manetis duenius difcipulis. AS. 4T Tterp Hormisdas Papa Manichzos flagris coaCtos, atque Jofoniani dete&os in exilium amandari curat , eorumque quntür libros ignibus tradit. IIÓ tiones, i Jalenius : anfenius cum Luthero pe.rfe&imme confonat in funditu conftituenda libertate hominis lapfi, qualis ad uenii merendum , & demerendum eít neceffaria. I58. 159 min Q iif fanfenius de libertate a coa&tione, & a fimplici ne- ceffitate cum Calvino perfe&iffime confonat. 195 Janfenio Janfenii fententia de gratia efficaci , nos irrefiftibili- Treni ter ad affenfum neceffitante , eadem omnino eft, ac qualibu; fententia Calvini. 199 Yoluntat fanfeniani veri Manichzorum fucceffores. 206 Jf Janfenius docet indeliberatam peccati deleCtationem Vs ad peccandum ; & indeliberatam dele&tationem ju- Janlonio. ftitie ad juíte vivendum nos irrcfiftibiliter neceffi- brim tare. 207 aCime Janfenius talem affirmat in nobis lu&tam inter bonam, Tnfenius & malam dele&tationem indeliberatam ; ut, quse tionm viribus pravalet , contrariam alteram fuperet ; "Ut far nosque ad affenfum irrefiftibiliter pertrahat. 208 lttinigs Tanfenii do&trina eft, efficacem Dei gratiam effc inde- ferenti liberatam dele&tationem bonam, relative vié&tri- cem , que malam viribus fuperat, nosque ad af- Tentis fenfum irrefi(tibiliter pertrahit. 209 Vüfenius Janfenii do&rina eft, cum minore delectatione bo- na nunquam vincitur major mala ; íed neceíía- VO q rio peccatur : & cum minore dele&tatione mala 3PPinq nunquam vincitur major bona; fed bene vivitur .anïtn.]ug neceffario. IIO BU Tan- "ER IN D E X. moin p Janfenii do&rina eft, indeliberata deleQatio mala fi pag. [ major eft bona ; irrefiftibilis nobis eft peccandi l neceífitas indeliberata dele&tatio bona fi major eft mala; irrefiftibilis nobis eft bene vivendi ne- & i ceifitas. 210. 21X Matti Janfenius Auguftiniane fententim falfus , & fallax d interpres. 2IIl. 212 , ügi Janfenianis dele&tationibus datis, neceffario fluxu fe- quntur quinque in Janfenio profcripte propofi- Qumque l Il tiones, 213 Tanfenius ipfe fatetur, fua gemina delcétatione tolli funditus libertatem inditterentis. 214 Yonat n Janfenii argumenta , quibus demonítrat cum fua ge- us i , 198 mina dele&tatione non poffe confiftere libertatem indifferentis. ol 215 lii T. I) l Janfenio au&tore ficut fub ponderibus insqualibus iib ftare non poteft &quilibrium librae ; ita fub inse- qualibus dele&ationibus ftare non poteft a&iva p d ! J voluntatis indifferentia, 215 h Janfenianus mechanismus librss ad voluntatem trans- latus verus , & merus Manichezismus eft, 218 jationef Janfenio oftenditur ditferentia maxima inter squili- onemje brium, & a&tionem librae ; & inter zquilibrium , rl : D 217. 218 a&tionemque voluntatis. Janfenius pro ftabiliendo fyftemate duarum dele&ta- rbonat tionum indeliberatarum , & relative vi&ricium , t qllæ 219 cur tantopere elaboraverit. [petis i l] Janfenius pro ftatu naturz integre libertatem indif- " ferentie tuetur. 219. QEZO f ii » Vi Janfenius pro ftatu. nature lapfz libertatem inditfe- rentiz rejicit. 219. 220 ( al [ Janfenius fententiam de permanente in nobis liber- tate indiifcrentiz Pelagianis attribuit: fententiam gno D* vero de hujusmodi libertatis interitu. Auguftino gl appingit. 221. & feq. [ malä Janfenius pro ftatu nature lapfie folam libertatem a U jj coa&tione cum Calvino admittit, 224 I) U » fan- fit / A IND At & fanfenius fententiam fuam de fola fuperftite in nobis pag. lm libertate a coa&tione falfo , & temere Augulítino attribuit. 224 801 ]aniemus concordiam gratie efficacis cum indifferen- di tia voluntatis , commentum effe affirmat novorum [rbe Scholafticorum 227 GOLU janfenius ad exemplum Calvini invehitur contra Philofophos, tanquam depravatores Scholaftico- fcvreg« l« Ms rum , qui libertatem indifferentie fub efficaci gra- Tem d tia defendunt. 227 lo My fanfenius concordiam libertatis cum gratia efficaci in eo conítituit; quod fub gratia efficaci fola perfi- lidg Lo M ftit libertas a coa&tione : quem fuum errorem Au- 1endo guítino , Profpero, Fulgentio temere attribuit. 227 229 janfenius fatetur , fententiam fuam de concordia gra- laM Mhni ti8 efficacis cum fola libertate a coaCtione eam- dem effe, atque Calvini fententiam : niecis eo errare lee; P le lmm Calvinum ; fed optime cum Auguftino fentire. 230 23t mll fanfenius fruítra conatur a contraria fibi Tridentini fententia liberare. 232. 235 Uberts WR ln Tanfenius fruftra conatür a Manicheorum erroribus fe expedire, 2237. 929 fendi Liberts Janfenium cum Manichzis contra Auguftinum fentire, ab ufurpata ab eo comparatione demonítratur, 239 239 VLl li fanfenium in eodem cum Manichzis errore verfari Libr fu; Wque de duplici principio neceífitante, & de fublata li. bertate indifferentig , ex Augulftino oftenditur. 240 Lb ; fïmxen fanfenianorum error de indeliberata deleCtatione mala ad peccandum neceffitante , cum fuis confe- imm quentiis , fimilis omnino eft Manichzorum errori n de anima mala, neceffaria caufa peccati, cum his, heflh qu£ ea coniequntur 241. 242 lxlh Aillero. janfenianorum temeritas contra Auguítini libros ante Epifcopatum fcriptos coercetur. 263. &feq. Q r Innocentius I. Manichzis, perpetuge panitentie pu- n blie& addi&tis, viaticum in . mortis periculo indul- ml&let get. 1f II4 du, Dj To- I.N.D.E.X. Tovis, & Vejovis, bonus, & malus veterum Gen- pag. it s p [». ugulits : tilium Deus, d L. M d EO Magnus Romanis civibus , incolisque indi- cit; ut fibi, vel presbyteris fuis, latitantes in DOVOTUT. : D Urbe Manichaeos denuncient: omnesque a Mani- r conti cheorum confuetudine , maxime vero fgming, fegregentur. IIE holftct Lco Magnus omáüem cum Manichzis communio- m ; nem in Divinis , humanisque rebus interdicit. II j Leo Magnus publice panitentie refipifcentes Ma- efücacïin' L nichaos addicit. Qs pel- 113 Leo Magnus Manicheorum libros flammis combu- orem A rendos tradit. buit. n 4 M L 114 Leo Magnus communes ad Deum preces iridicit pro ydi g Manichaeorum converfione. 114 n eit Libertas indifferentie ab omni irrefiftibili neceffita- epettit te immunis , Divinis teftimoniis a V. Moneta de- tire 2507 monftratur. ridenti 149 Libertas indifferentie , ab omni irrefiftibili neceffi- 2y tate immunis , in homine lapfo, a V. Moneta de- ertoniu fenditur. 154 g Libertate indifferentie fublata , au&ore Moneta, p fantitt tollitur ratio Divinz Juftitig. 155 tur, 2999 ] Libri füperítitiofi, Paulo Ephefi predicante, popu- e VCI[KU loque fpe&tante , flammis comburendi injiciuntur. 117 ibl Libros hereticorum comburendos plures Imperatores Mu ^ fanxerunt. np/ plhcott Lutherani Manichseorum fucceffores, 156 f confff Lutherus arbitrium liberum negat. 156. 157 j e[[l]fl Lutherus libertate indifferentie fublata folam ad- ttit nl H vlit libertatem a coaétione. 157. 138 241. ) Luthero au&tore , fola neceffitas a coa&tione pugnat m cum ratione meriti, & mercedis. I5Q. 159 '?61 llf Lutherus libertatem indifferentiee ad aCtus mere na- jid p turales interdum , & hefitanter permittit : ad I 60 jndu a&tusautem falutares femper, & libere negat. 159 ID ? U 5 Lu- PSRURSR IN D E X. fraitot Lutherus omnia neceífitate , nihil arbitrio libero pag. 160 d5 fieri cum Vikleffo , quem laudat, affirmat. Ms n Lutherus docet peccandi neceífitatem ex cupiditate 161 Mg; mala predominante exoriri. Mines ab Luthero au&ore peccantes neceffitate a Deo julte damnantur. I16r countan Apofto Luthero au&ore omnia infidelium opera peccata funt. i6I. 162 Manes d bonem Luthero au&tore Dei omnipotentia, precientia , vo- luntas, przdeftinatio, antecedentes neceffitates funt, fopota Manes C qu: arbitrium liberum funditus tollunt. 162 Luthero auctore voluntas Dei, & voluntas fatane froftt lum, duplex eft nobis bene , maleque vivendi necet- 164 WMans( fitas, a St Luthero au&ore, peccatum originale nobis eft pec- L dori candi neceffitas : Dei autem gratia neceílitas no- Maneg bis eít bene. vivendil. 165 Atabi, Lutheri difcipuli in eadem fententia cum magiítro prcten fuo funt de interitu arbitrii liberi, 166. 167 M. IN LV agi Perfarum Philofophi , eorum do&rina de M duplici &terno Deo, bono, & malo, religio, Mu p ? mores, difciplina, 3 Magi Perfarum Sacerdotes Solis, qui Mithra à Per- brant Manes : fis appellabatur. 6. 7 Manes primum Curbicus, demum Mlanichsus ap- tifci 26 Mangs. pellatus, quis, qualis, & cujas fuerit. Manes in Mefopotamiam venit Probo , & Paulino Tiam COSS. anno Chrifti 277. 28 i p Manetis adventus in Mefopotamiam ex S. Leone Manich M Áim, 30o. 3X Manetis adventus in Mefopotamiam anno 277. ex lanid Tum Cyrillo Hierofolymitano. 3r. 32 Manes natus ineunte fi&eculo III. annis C. poft exor- Qufa Minich tum Scythianum. 29 Manes a vidua Terebinthi pecuniis fervus, & lo lm puer feptennis emitur ; Perfarum difciplinis in- ftruif IA TE —X ftruitur; vidus hezres, füos facit Terebinthili- pag. 0 Tm p at t bros, & novam herefim condit. 33 & feq. Manes in carcerem conjicitur a Varane II. Perfarum upidia t Rege ; quod ejus filium male medendo occiderit. 35 36 Manes abutitur Chriftianis libris ad herefim fuam ho jul li conflandam, feque Spiritum San&tum, & Chrifti 36 à p Apoftolum nominat. tét, f Manes elapfus e carcere Arabionem venit, & Tur- 1 , Y bonem difcipulum ad Marcellum Cafcharam, Me- fopotamiza urbem, datis ad eum literis , mittit. 32 itusilun ] Ix Manes Cafcharam venit ftipatus duodecim difcipulis; fruítra Turbonem qua&rit, ingreditur a4 Marcel- ias fa. ]um. 39. 40 i ned j Mianes Cafchara Diodoridem, in finibus Mefopotamis l ad Strangs ripas, profugit, erroresque fuosDio- ; dipe doride fpargit. 41. 42 las - iManes ab Archelao iterum Diodoride confutatus Arabionem repetit: ubi a Regiis fatellitibus com- m;:gilïro ] prehenfus, & ad Regem perdu&tus, ad necem de- 166, U ftünatur, eique cutis detrahitur, quze paleis op- pleta ad Regis urbis portam appenditur. 43 Krim: d Mlanes occifüs anno Chrifti 279. menfe Martio, pro- r reling:: : pe Pafcha, quo die fuum Bema Manichai cele- brant. 43 n il j i Manes ad Chrifti exemplum duodecim fibi adjungit l difcipulos. 43 ligus 4 [ Manes tres primarios difcipulos fuos, Addam , Tho- mam , & Hermam ad herefim fuam propagandam in primarias mundi partes immittit. 47 j Pauli[lü Manicheorum hzerefis omnium haerefum inquinatif- [an - fima. 53 [ Manichei duos Deos docent , bonum unum bono- ] $, 0 rum omnium ; malum alterum omnium malorum j 54. 55 caufam, atque principium. )ü & Manichsi lucem oculis noftris eonfpicuam , Deum bonum ; & luci contrarias tenebras, Deum ma- lf j lum affirmant. 56 Ma- n U 4 jni LENSD EUX Manicheorum celeberrima quzítio, qua rudes, & pag. M finplices deciplebant, UNDE MALUM? nnq 37 Manicheorum fabula de pugna gentis tenebrarum aichel vdun l conira gentem lucis. 58 39 Manichei, poft pugnam tenebrarum cum luce, ex vecere commiítione utriusque mundum fabricatum dice- fanichgg bant. 60 Tidum: Mianichei fomniarunt, animantia fztus effe abortivos DT faininarum gentis tenebricofe, ab eis delapfos Maicte Yam À propter vertiginem , quam pafle funt; cum pri- ma cali converfio fa&ta eft 61 Manicha Manichgi omnia corpora animata dicebant ; quod uichs tis hs conítarent ex anima bona, particula Dei boni, & ex anima mala, particula Dei mali. 61 Manich Manichei duas in homine affirmabant fimul confi- quin gentes animas , bonam unam, partem Dei boni;, Maid malam altmam, partem Dei mali ; bonam , bo-^ Turi l norum omnium ; malam, malorum omnium ne- Minicfa ceffariam in nobis caufam. 63 Brocre; Manichzi peccata fua excufabant ; quod non 1pf1, Manids fed in 1pfis peccabat anima mala, quoties preva- Ímun lebat animas bonse. 64. 65 Manid Manichai dicebant feparari in celo naturam bonam fide, a natura mala vi libidinis vchementiffimze ; idque Manich fieri confilio Dei. 67 Manich Mianichzi ob duas animas, bonorum , malorumque Manich omnium neceffarias in homine caufas , liberum tüng hominis negabant arbitrium, 66 N nich Manichei multiplicem feparationem nature bone da,a a natura mala in terreftribus miftis fieri dicebant. 69 ii Manichzi potiffimam feparationem nature bone a 10]15 natura mala in ventriculis Ele&orum fuorum fieri ADlch docuerunt. 69. TO mj Manichei dicebant, poft mundi excidium lucem, lii qu& a tenebris feparari unquam non potuit, in Qio f nigro globo fimul cum tenebris perpetuo cru- ciandam fore. g0. 7I Ma- Z^ IND BX Manichei animarum transmigrationem cum Pythago-. pag. |? ràin quaeque corpora docuctunt V. 79 ebrarum Manichei docuerunt, Auditorum fuorum animas 5 velin Ele&orum corpora, vel in cibos , quibus lit, a vefcerentur Ele&ti, difceffuras. —2 73 üm die ^ Manichai Chriíti Domini C orpus non verum, & fo- u lidum; fed umbram, & fimulacrum corporis fuiffe abortror docuerunt, 74. 75 - pl Manichzi totum Teftamentum vetus rejecerunt, no- cum pr vum vero arbitratu fuo amputarunt 15. 76 fl Manichaorum dcliria de rerum natura 726 117 t Q Manichzi feveritatis, & continentiz , ut noftre zta- )el botl, tis hzreüci, vaferrimi fimulatores 79. $0 ll Manichzorum mores omnium vitiorum fordibus in- ul n quinauffimi. 9t Dei Dons Manichgorum querele injufte de malis catholico- um , bo rum, moribus 82 lum T Manicheorum doGrina peftifera de vitanda filiorum / procreatione. 83 en Tpli; Manichai, faperftitione gentiles, Chriftianum Bapti- s preva fmum rejiciebant. 94. 85 Manichei, ut fe Chriftianos fimularent , quandoque $ n bonam fide, & fallaciter baptizabant. 86 96 Mu Manichei Solem , tanquam Deum , adorabant. 97 Manichzi preter Solem, Lunam etiam adorabant. 88 99 orurmgue Manichszi corpora omnia , quod ex permifta Dei na- tura coalefcerent , tanquam Semideos adorabant. 89 90 libenum H Manichgorum myfteria impia prorfus , & exfecran- 9o 5 bore da, a folis Elcétis claneulum celebrabantur. Manichaorum euchariftia fediffima, & deteftanda, jccban folis Ele&tis nota, & ufurpata. 90 9r bong, 1 m f Manichaorum euchariftia exfecranda publicis, legi- timisque judiciis dete&a, & deteftata. 91 92 [ Manicheorum detcftabilis Eucharlfna Romz judi- ï ILCCW i 93 tUl I! cio folemni, fedente Leone Magno, exfecrata. y t "0: l U s Ma- sz I N D E X. Manichei, ut fe occultarent , ad Euchariftiam cum pag. Bul . Chriftianis c&teris accedebant 5 fed abftinentes ab Va ufu Calicis, quod vinum exfecrarentur. 97 Piuli Manichseos fe prodebant, qui preter communem && Leonis precepto confuetudinem , ab ufu Calicis j abítinebant. 98 Payti fManichei die Dominica in honorem folis, & Fe- bo riafecunda, qua dies eft lunz , in honorem lu- affi ng jejunabant. 98 99 Puli Manichzi panem pauperibus non miniftrabant. 99 las Manichzeorum injuftz querele de legibus contra fe Puli jure Cafareo latis. 105 lo Manichgorum exfecranda flagitia ab Auguítino pa- Pa l tefatta, 269 Q Manichgorum turpitudines exfecrande, qus con- h tinentur in Manichzi libro illo, qui Thefaurus n infcribitur. 219 bi N. Püuli eceffitate falvari neminem , neminem neceffitate damnari a V. Moneta ex arbitrio libero demon- la Pa ftratur. 150 ij Nature purg in ftatu nec appetitus fenfitivus , fre- ( no carens integritatis, ad peccandum ; nec natu- Pa ralia auxilia, Divinitus fuppoditata, hominem ad pt bene vivendum neceffitarent. 19o lo O Puii TOmazas ,qu& Horoma-sdes , bonus Perfarum Tü Deus. 4 5 P Pauh« (s auliciani Manichei, & Manicheorum progenies, & fucceffores. . II8 Du 6 Paulicianorum nomen unde ad Manicheos Armenos defluxerit. 120. I2l X Pecca Pauliciani redivivos Pauli Apoftoli difcipulos, affum- 123 p Ptis eorum nominibus, infane fe venditant. Eu Paulicianorum hagrefis eadem, ac veterum Manichzo- rum. I2 Vi [ Pau- p — PO EX 1 n p Pauliciani alienos feab obfcenitatibus Manichmorum pag. lt5 3) " veterum ja&itant, 124 ] [ Tunerm Pauliciani, ut veteres Manichei , duo conftituunt serna principia, bonum unum^;j bonorum o- Cilicis mnium ; malum alterum, malorum omnium caufam. 124 j Pauliciani, ut veteres Manichei, ex commiítione ,&Fe-) boni, malique principii omnia corpora prodiiífe em l- affirmabant. 1925 p l] Pauliciani, ut veteres Manichei , univerfam fabu- i J lam Manichzam docebant. I25 m Pauliciani , ut veteres Manichzi, liberum arbitrium 1 hominis negabant. 126 Pauliciani, ut veteres Manichsei , vitam , doGtrinam- j pt , 2 que Chriitianam , morumque feveritatem ficte, & g o fallaciter fimulabant, 126 hm M Pauliciani, ut veteres Manichzei , fediffimarum li- * bidinum fordibus inquinatiffimi, 197 128 Pauliciani , ut veteres Manich:ei , in clandeftinis my- efliate fteriis fuis, maleficiis , preftigiisque indulgebant. 1289 Pauliciani, ut veteres Manichzei, nefariam do&ri- demol- IN nam fuam , & exfecranda myfteria folertiffime oc- cultabant, I2 l, lia &t Dl Pauliciani , ut veteres Manichzei , duo ftatuebant nen d principia neceffitantia , quibus liberum arbitrium D 1 hominis funditus evertebant. 129 Pauliciani feculo ix. ex Armenia in Bulgariam ir- tanut rumpere cogitarunt. 130 4 l Pauliciani ex Syria in Bulgariam , & Thraciam , fub Conitantino Copronymo fieculo vrur. venerunt. 130. 131 Paulicianorum herefis ex Bulgaria , & 'Thracia in .geniä j Galliam a Francis mercatoribus ineunte fzculo l xir. inveCta eft. 131 r p Peccatum originale proprie, & fecundum fe fum- ptum , ex S. 'Thoma, aliisque Theologis , averfio 'aü'uöï i ! " animg a Deo eít, qux a&u fuit in Adam, & ha- lt' bitu eft in Adz pofteris ftatim, ac generantur , ex j * €oque naturaliter propagantur. 177 Pec- hi ND EX Preis Peccatum originale quomodo contrahatur, & delea- pag tur ; fimilitudine non prorfus inepta explicatur 184 nul Períarum tria Numina, Horomasdes, qui Deus bo- 1j nus; Arimanius, qui Deus malus ; & medius Preds inter utrumque Mithra, quo nomine Sol apud & os appellabatur. fiin Philofophi antiqui Manichsorum precurfores o 54 pu Photius veterum , novorumque Manichaorum , id E eft ,Paulicianorum hiftoriam ex certiífimis monu- qu II9 mentis confcripfit Pred Petrus Siculus teítis de vifu, & auditu herefis Pau- [ licianorum fcriptor certiffimus II9 f Predeftinatianorum error finitimus errori Manichao- Prafe rum, I4I « Przedeftinatianorum error I. de Deo nolente falvare ; d nifi folos przedeftinatos, II, de morte Chrifti pro Prof folis preedeftinatis. ILI. de reprobatione, & pre- *(0 deftinatione neceffitante, IV, de fublato arbitrio Y I4I libero predeftinatis , & reprobis, Pradeftinatiani Cathari, feu Albigenfes docuerunt, Q nolle Deum falvare ; nifi folos preedeftinatos, 142 Pradeftinatianorum Catharorum , feu Albigenfium error primus , de Deo nolente falvare ; nifi folos Rc prsdeftinatos, inviGiffimea V, Moneta impugnatus. 142 ti Predeítinatiani Cathari, feu Albigenfes docuerunt, lp Chriftum Dominum mortuum eífe pro folis pre- deítinatis, 145 [ Predeftinatianorum Catharorum , feu Albigenfium Repl error fecundus , de morte Chrifti Domini pro fo- Wi lis predeftinatis invi&tifime a V. Moneta impu- [ gnatus 146 Predeftinatiani Cathari, feu Albigenfes docuerunt, ad falutem predeftinatos ; ad perditionem repro- Se bos irrefiftibiliter neceffitari 148 ii Predeftinatianorum Catharorum , feu Alblgenfnum E error tertius , de pxædef*cmatwne & reprobatione ) neceffitante mv1€hmme a V. Moneta impugnatus. 149 Pre- IN D E f*X. i p Pradeftinatiani Cathari, feu Albigenfes docuerunt, P38 AUL 4 nullum effe arbitrium liberum prsedeftinatis , & l; bo reprobis. 14E VediUs Predeítinatianorum Catharorum , feu Albigenfium ADUd error quartus, de fublato arbitrio libero prede- l ftinatis , & reprobis a V. Moneta invi&tiifime im- ] pugnatus, 154 1 il Ex praedeítinatione , & reprobatione neceffitante , Thort qua& , au&tore Moneta , confequantur abfürda I50 In Przedeítinatio ex Ambrofio apud Monetam pre- Iu fcientia eft falvationis 5 reprobatio autem prz- Itj fcientia eft damnationis 151 1523 Yclgn Preícientia falvationis, & damnationis , non ante- n cedens ; fed mere confequens eít falvationis, & us damnationis neceffitas, 152 [u pto Prefcientia Dei , auctore Moneta, nec libertatem a &p 'Coactione, nec libertatem a fimplici neceífitate e- tbitrio Vel'tlt. . 152 j uzítio Manichaorum celeberrima , qua incau- tUl Q tos, & fimplices decipiebant , Unde malum ? 25I $ Itl R enium eprobatio hominum , auctore Moneta, non an- R tecedit ; fed confequitur previfam impaniten- f fooi asl tim finalis culpam. 144 Reprobatio, feu predeftinatio ad penam , au&tore yerum Moneta , eft ex pravifa culpa ; nec ulla eft prz- $ PIZ I48 I) deftmatlo ad culpam. Reprobis, au&tore Moneta , nulla infiat perditio- anlut "p nis neceffitas ; quia libera eft in eis eligendi po- teftas. 149 u . ergius adolefcens, a quo Sergiotz , interdi&ta lai- grull ;eplü- $ cis Sacre Scripture le&tione, & interpretatio- ne, fit Manicheus. 122. 12 jl T Scythianus Manichzorum prscurfor , quis, & qua- lis fuerit, quo fculo natus , & quo Hierofoly- d I6 mam venerlt, 15 yius. I Scy- p IN D E .:*X. Scythiani opes, conditio, itinera, do&brina, libri fi ejus quatuor. 17 [/i Trd Scythianus duo sterna eontraria Numina affirmat ; Alexandria Hierofolymam venit , ubi a presbyte- [ ris, Apoftolorum difcipulis, confutatur. Indulgens & preítigiis a malo d2emone precipiatur. 19. 20 fa Symmachus Papa Manicheorum fimulacra , libros- T que ignibus tradit ; ejusque opera in exilium lu Manichaei deportantur. II5. I16 Tur Symmachus Papa, quod Anaftafium Imperatorem Eu- Y tychianis faventem a Chriftiana focietate fegrega- j verit , falfo Manichaismi crimine ab eo accuíà- Q tur. 116 H Syricius Papa Manicheos: Chriftianis facris excludit, pertinaces cjici ab Urbe curat: refipifcentes per- petug penitenta in Monafteriis addicit: quibus V. Viaticum in mortis tantum periculo indulget. 109. 110 Volf rl-' L] Volf erebinthus Manicheorum precurfor, Scythiani Ti difcipulus , omniumque bonorum heres, pro- W fugus fe Babylonem recipit ; ubi Buddam fe no- Vol minat QT. 22 b Terebinthus a Perfarum Miagis, Sacerdotibus Mi- Vo J thre, confutatur. 23 [ Terebinthus Babylone profugus in Perfidem apud Yo lf viduam divertit, preftigiis indulgens a malo dz- hi mone praecipitatur. 22- 24 to Terebinthi copiofis opibus, & Scythiani libris anus Vl vidua potitur. 24. 25 ii Thomas unus ex tribus primariis Manetis difcipu- Y lis. 45. 4T U TTridentinum feff. 6. can. 4. & cap. 5. non de fuffi- 233 10] cienti gratia loquitur; fed de efficaci. AV Tridentinum fuperioribus locis agere de gratia fufli- fi cienti P, Bellclli, a P. Berri laudatus , afllrmat; hj cui non affentior. 23 3 y v Y m Y . Tri- 0. " Dd IN D E X. lr Tridentinum docet, liberum hominis arbitrium poffe pag. "! diffentire, & refiitere gratiz efficaci. 234 mio Tridentini au&toritate demonttratur, fub gratia effi- orte caci, cui liberum arbitrium hominis poteft refi- ftere, & diffentire , libertatem indifferentie con- lgt n fervari. 235. 236 ibros- 'Tridentini au&toritatem fruftra conatur Tanfenius e- dfum ludere. 23$ T15, tif 'Turbo Manetis difcipulus Marcello , ad quem di- |: mBi verterat, & Archelao Cafchare in Mefopotamia Epiícopo univerfam Manetis herefim narrat , :gregl- jouli quam opera utriusque 'repudiat, & fit catholi- IU cus. 39 dud V. ype- ejovis, malus veterum Gentilium Deus, omnium V caufa malorum. yibus mormu Volfii calumnis contra V. Bellarminum, & Leffium. 163 Volfius cum magiftro fuo Luthero , admifío arbi- hiant trio libero ad actus nmaturales , negat arbitrium liberum ad a&us falutares. 170 p Volfii, ceterorumque Lutheranorum error de ar- f - D bitrio libero confutatur. 170. 17X ; Mi Volüi, & Calovii calumnie de Manichzismo ca- h tholicorum. 172 Volfii, & Calovii IManichzeum telum in catholicos apud od languidiffime .emiffum in eos ipíos validiffime re- torquetur. 173 n Vol&us cum fuis Lutheranis, Calviniani, & Janfe- p niani veriffimi Manichei demonftrantur ; minime ) ^ vero catholicorum "T'heologi. 174 " n ) / Volfii, & Calovii calumnia de Manichsismo 'Theo- logorum catholice Ecclefie diluitur. 174 d [it A Volfii, & Calovii calumnia de Manichzismo de- ) fenditur S. 'Thomas , aliique catholicorum Theo- fjj logi. 176. b ]/] 22 Volfii, & Calovii calumnia altera de catholicorum Mianichxismo. 179. 179 Vol- Ti i INSDIEYXM Volfius temere, & ftulte negat humanas animas a pag. Deo de novo creari ; ne Manichzus fiat, Igr Volfii calumnia contra catholicos ; quod peccati ori- ginem repetant a conditione materiz, oftenditur, & confutatur, IGI. 182 jf "aranes proximilor Manichsi precurfor. 25 Zoroaftres Perfo- Medus , ejus etas , inftitu- tio, do&rina. 2* FINIS ( E E i MX QU as Tij 1 pag It tLori Qitur, V. T tll j ais ?l — z TT d u- [ rÁ q* d7 ld Ys "* - n P -^ v € T* lia 1 A — p z M & à Mxn' W " æ 24 ^ $À N Lsl *e " d Á k s » a & t s k - ! * m 38 N hwdiee, rrm $5 EE : " 24 " s P PA I« L EY SSSS E x A VSMNSOS z IVMW — LNCT ii ^i i m , DX RUR RI GESSS M z 5 ARU . pE E " vt *s X E s E ? E $ & - j * [75 - 5 " J P RT /M. E D/ ld Mi Bw hi " T F tl * 3 |c b . " $ 45, 2 4&: A " E a "L A MT N S CU NB SEUI I NI NITm edip as &LXE. 447 i, — La n PU W D ERY 8 f at o $ - g ge P Pt hs a Id A ; l ; o "" d u g. d &9, A A 2 at s u 39 p i AEGN 5 ? 2l E 20 " d N u 5 & H 4 v s 2 ORE A AE NI n i * A F o: * ?h E 1 í Jac ij i u N n : p j " z u X :: ERN 1 d Kai n x«t 3 d o A uf hus 2 ^ zi * p 3 m i x ix d E x : [ se & Y u '7 a g 8 A - 3 £ X pE * Rv' RI [ ,l T ? Vs s Á d a $i W E z N ? Y d 3 i r * sE M — ER g : d z N D N - d r N E. N ss N & v s T 24y ; as weis N xR E 2 b p U s u w Ed & - 1 l & u N ROA s [1^ j z* * ;?,.. s d- $ FE v U )ä al uN N AU. i^ Bs E A d Qu KC -sä E Sd O . X i. n T od x s u i Lf - x x u j a & d 3ot ^ NÀ a * Va e N M. Ti od :.65 m* 5 E x odl o as g r RANCS o DE MANICH.IS — —— ANTIQUIS, NOVISQUE DISSERTATIO a . EW m levB HISTORICO-CRITICA !5 IET H 120 em HH H 2" N N I I Focus O Baanee Q R E 3 4 5 6 7 8 10 ti 12 15 16 7 18 19 W X Y Z & Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset